Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1684/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 12 art 18 art 22 i 23
journal: Dz.U. 2020 poz 1363
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Ministra Rozwoju Pracy i Technologii (dalej: Minister, organ odwoławczy, organ II instancji) z [...] czerwca 2021 r., nr [...], umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] (dalej również jako: Wojewoda, organ I instancji)

z [...] października 2020 r., znak: [...] o ustaleniu odszkodowania

w stosunku do [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: [...], spółka, skarżąca).

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy:

Nieruchomość, położona w gminie [...], obręb nr [...], powiat [...], oznaczona jako działki nr [...] o powierzchni 0,0108 ha i nr [...] o powierzchni 0,0002 ha, decyzją Wojewody Pomorskiego z [...] grudnia 2018 r. nr [...]

o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, została przeznaczona pod rozbudowę ulicy [...] (DW nr [...]) od ul. [...] do ul. [...] – budowa drogi rowerowej i zatoki autobusowej (dalej: decyzja zrid).

Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a współużytkownikami wieczystymi w ramach majątkowej wspólności ustawowej byli G. i L. G.. W dziale III ujawniona była służebność przesyłu, ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...]. Dział IV księgi wieczystej nie zawierał wpisów.

Wojewoda [...] decyzją z 5 października 2020 r., znak: [...], działając na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 2, ust. 4a, ust. 4c, ust. 4d, ust. 4f i ust. 5, art. 18, art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1363, dalej: specustawa drogowa) w związku z art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej: u.g.n.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.),

1) ustalił odszkodowanie w kwocie 24.946 zł za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, oznaczonej jako działki nr [...] o powierzchni 0,0108 ha i nr [...] o powierzchni 0,0002 ha, które powstały z podziału działki nr 56/1, położonej w gminie [...], obręb nr 0010, powiat [...], na podstawie ostatecznej decyzji zrid;

2) przyznał powyższe odszkodowanie w całości na rzecz byłych użytkowników wieczystych nieruchomości opisanej w pkt 1 w ramach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej – G. i L. G.;

3) zobowiązał Zarząd Województwa [...], reprezentowany przez Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...], do zapłaty odszkodowania określonego w pkt 1 na rzecz osób wskazanych w pkt 2 tej decyzji, jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna.

Odwołanie od ww. decyzji Wojewody złożyła spółka, zarzucając naruszenie następujących przepisów:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i dokonanie nieprawidłowych ustaleń faktycznych, oparcie decyzji na nieprawidłowo sporządzonym operacie szacunkowym;

2) art 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania przez uznanie, że uprawnionymi do otrzymania odszkodowania są L. i G. G., podczas gdy uprawnioną jest [...], która nie została wskazana jako strona przez organ I instancji i nie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym;

3) art 12 ust. 4f specustawy drogowej poprzez przyznanie odszkodowania na rzecz błędnie ustalonych stron, tj. G. G. oraz L. G., podczas gdy uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest spółka;

4) art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U

z 2020 r. poz. 1526 ze zm., dalej: k.s.h.), art. 551 § 5 k.s.h. oraz art. 5842 § 1 k.s.h., zawierających całościową regulację procesu przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową, poprzez ich niezastosowanie,

a w szczególności niezastosowanie art. 5842 § 1 k.s.h. i uznanie, że uprawnienie do odszkodowania przysługuje G. i L. G., a nie przysługuje [...], podczas gdy art. 5842 § 1 k.s.h. wprost stanowi, że spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego;

5) art 551 pkt 4 oraz art 552 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm., dalej: k.c.) poprzez ich niezastosowanie

i uznanie, że [...] nie przysługuje odszkodowanie, podczas gdy zgodnie z ww. przepisami k.c. czynność prawna obejmująca przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład, a taką czynnością jest przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową na podstawie ww. przepisów k.s.h.,

w związku z czym również uprawnienie do otrzymania odszkodowania, podobnie jak wierzytelności, wchodzi w skład przedsiębiorstwa i obecnie przysługuje spółce przekształconej, czyli [...];

6) art. 153 ust. 1 u.g.n. oraz § 4 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2004 r.) poprzez oparcie rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji na treści operatu szacunkowego, którego autor określił wartość nieruchomości, nie odnosząc się do nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1) uchylenie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. zaskarżonej decyzji w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

2) uznanie spółki za podmiot uprawniony do otrzymania odszkodowania;

3) ponowne ustalenie wysokości odszkodowania, biorąc pod uwagę wartość gruntu podobnych nieruchomości będących przedmiotem obrotu rynkowego.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że na mocy decyzji organu I instancji odszkodowanie zostało przyznane na rzecz G. i L. G., podczas gdy użytkownikiem wieczystym nieruchomości, oznaczonej jako działki nr [...]

o powierzchni 0,0108 ha i nr [...] o powierzchni 0,0002 ha był L. G., prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą. Zgodnie z wolą L.

i G. G., wyrażoną w umowie sprzedaży z 12 marca 2017 r. nieruchomość była przeznaczona oraz w całości wykorzystywana do dnia wygaśnięcia użytkowania wieczystego na potrzeby prowadzonej przez L. G. działalności gospodarczej, a w związku ze skutecznym przekształceniem [...] - jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę [...],

z dniem przekształcenia ogół praw i obowiązków, w tym uprawnienie do otrzymania odszkodowania, przeszło na tę spółkę. Skarżąca zaznaczyła, że do przekształcenia działalności gospodarczej w spółkę nie jest potrzebna zgoda drugiego małżonka.

Ponadto spółka podniosła, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że rzeczoznawca majątkowy wybrał do bezpośrednich porównań trzy nieruchomości przeznaczone pod komunikację, które jego zdaniem są najbardziej podobne. W ocenie skarżącej organ powinien był się zwrócić do biegłego o wskazanie podstaw, na jakich dokonał wyboru trzech najbardziej podobnych nieruchomości w celu ustalenia wartości gruntu nieruchomości, a następnie ponownie ustalić wartość odszkodowania. Spółka podkreśliła, że wartość przyznanego odszkodowania jest zdecydowanie zaniżona,

a w miejscowości [...] cena za 1 m2 każdej nieruchomości podobnej w ostatnich miesiącach przez złożeniem odwołania zdecydowanie przewyższała wartość wskazaną przez biegłego w operacie szacunkowym.

Minister decyzją z 8 czerwca 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że prawo do wniesienia odwołania, zgodnie

z art. 127 § 1 k.p.a., przysługuje jedynie stronie, dlatego w pierwszej kolejności należy zbadać, czy odwołanie pochodzi od podmiotu, który ma status strony. Minister przywołał treść przepisu art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi mieć oparcie w przepisach prawa, musi być to interes o charakterze osobistym, zindywidualizowanym oraz skonkretyzowanym.

Organ odwoławczy zauważył, że obowiązkiem organu administracyjnego

w postępowaniu o ustalenie odszkodowania w związku z realizacją inwestycji

w zakresie dróg publicznych trybie jest ustalenie odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa do nieruchomości na rzecz podmiotów, którym do nieruchomości przysługiwały prawa rzeczowe. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 4f specustawy drogowej odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Stąd stroną przedmiotowego postępowania jest właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty oraz podmioty, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości. W toku postępowania ustalono na podstawie treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa,

a współużytkownikami wieczystymi w ramach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej byli G. i L. G..

Wobec powyższego [...] nie była stroną postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o powierzchni 0,0108 ha i nr [...] o powierzchni 0,0002 ha.

Ponadto na dzień [...] stycznia 2019 r., tj. w dacie, w której decyzja zrid stała się ostateczna, spółce nie przysługiwało prawo użytkowania wieczystego wycenianej nieruchomości. Prawo to nie przysługiwało również działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą: [...], przekształconej [...] kwietnia 2019 r. w spółkę z o.o. [...].

W związku z powyższym Minister uznał, że G Inwestycje nie posiada interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. Stwierdzenie zaś, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwała Składu 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 publ. ONSA1999/4/119).

Skargę na decyzję Ministra wniosła spółka, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 28 k.p.a. w związku z art. 2 k.s.h., art. 551-570 k.s.h. oraz art. 5841-58413 k.s.h. poprzez błędne przyjęcie przez organ II instancji, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną postępowania, podczas gdy skarżąca jest właścicielem nieruchomości, a tym samym odwołanie przez nią wniesione powinno być rozpatrzone merytorycznie;

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 k.s.h., art. 551-570 k.s.h. oraz art. 5841-58413 k.s.h. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, co przełożyło się na brak zastosowania przepisów k.s.h., zawierających całościową regulację procesu przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową oraz skutków wynikających

z konstytutywnego wpisu skarżącej do rejestru przedsiębiorców

i wynikającego z tego interesu prawnego skarżącej do wzięcia udziału

w postępowaniu w charakterze strony postępowania. W konsekwencji organ II instancji zignorował kluczową okoliczność, że powstała w wyniku przekształcenia spółka kapitałowa (skarżąca) jest wyłączonym właścicielem przedmiotowej nieruchomości;

3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nieodpowiadającego wymogom określonym w tym przepisie, w tym przede wszystkim pominięcie faktu, że skarżąca powstała w wyniku przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej i jest wyłączonym właścicielem nieruchomości. Wynika to w sposób jednoznaczny z konstytutywnego wpisu skarżącej do rejestru przedsiębiorców i przesądza istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego, który uprawnia ją do wzięcia udziału

w postępowaniu w charakterze strony postępowania.

W związku z podniesionymi wyżej zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody, zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz dopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do akt skargi.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka postępowania – G. G., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, w piśmie z 23 marca 2022 r. wniosła o oddalenie skargi, wskazując m.in. na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku IV Wydział Cywilny z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt IV Ca182/20 oddalający wniosek skarżącej o wpisanie do księgi wieczystej na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego oraz wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy I Wydział Cywilny z 29 listopada 2021 r., sygn. akt I C 695/19 ustalający nieważność przekształcenia dokonanego przez L. G. działalności gospodarczej pod nazwą [...] w spółkę [...] (k. 203-281). W konkluzji wskazała, że spółka nie wykazała, że posiada status użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji nie ma statusu strony w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Istotnym dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kontrola Sądu, czy wydana przez organ II instancji decyzja w zakresie umorzenia postępowania odwoławczego

w związku z ustaleniem wobec spółki braku przymiotu strony jest prawidłowa pod względem prawnym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 specustawy drogowej nieruchomości wskazane w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych

i gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Stosownie do art. 12 ust. 4a tej ustawy przejęcie nieruchomości przez odpowiedni podmiot publicznoprawny następuje za odszkodowaniem ustalanym decyzją organu, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Zgodnie natomiast z treścią art. 12 ust. 4f specustawy drogowej odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4 (w niniejszej sprawie dotyczy to przedmiotowej nieruchomości, która z mocy prawa przeszła na własność Województwa [...]), przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że prawo do odszkodowania jest ściśle związane z prawem do nieruchomości

i stanowi rekompensatę za utracone prawo do przejętej nieruchomości. Zatem podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania, a zarazem stroną postępowania odszkodowawczego jest osoba dysponująca prawem wymienionym

w treści powołanego przepisu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 442/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako cbosa).

Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie decyzja zrid stała się ostateczna z dniem [...] stycznia 2019 r. Organ I instancji w sprawie odszkodowawczej zbadał, komu w tej dacie przysługiwało prawo użytkowania wieczystego działek o numerach: [...] i [...], powstałych z podziału działki nr [...], położonej w [...]. W tym zakresie z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] wynika, że działka nr [...] o powierzchni 2,4078 ha jest własnością Skarbu Państwa

w użytkowaniu wieczystym L. G. i G. G. na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Wobec treści decyzji zrid

z dniem [...] stycznia 2019 r. ww. prawo użytkowania wieczystego w zakresie wyodrębnionych działek nr [...] o powierzchni 0,0108 ha i nr [...] o powierzchni 0,0002 ha wygasło. Skutkiem tego jest roszczenie o wypłatę odszkodowania z tytułu wygaśnięcia praw rzeczowych do nieruchomości lub ich części objętych zezwoleniem na realizację inwestycji drogowej.

Zdaniem organu odwoławczego na datę 17 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego przysługiwało małżonkom G., a nie spółce [...], jak wskazano w odwołaniu i skardze. Skarżąca bowiem tytuł prawny do nieruchomości objętej użytkowaniem wieczystym wywodzi ze skutecznego przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej L. G., prowadzonej pod firmą [...] w spółkę prawa handlowego.

Zdaniem Sądu ustalenie kręgu podmiotów w niniejszej sprawie uprawnionych do żądania odszkodowania następuje na dzień, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2843/13, publ. LEX nr 1984442). Wszelkie formalności związane

z powstaniem spółki, jak również sprawy toczące się między małżonkami, m.in.

o ustalenie rozdzielności majątkowej, podział majątku dorobkowego, miały miejsce po dacie [...] stycznia 2019 r. i w tej sprawie nie mają znaczenia wobec wyraźnej treści art. 12 ust. 1 i ust. 4f specustawy drogowej. Ustawa ta, jako szczególny akt, nie może być wykładana w sposób rozszerzający w części odnoszącej się do zagadnienia ustalania

i wypłaty odszkodowania za przejęte z mocy prawa nieruchomości. Z tego zatem powodu nie można zgodzić się z poglądem, że krąg osób, którym winien przysługiwać status strony, nie powinien ograniczać się tylko do podmiotów wymienionych w art. 12 ust. 4f specustawy drogowej, ale winien być modyfikowany jeszcze o inne osoby, w tym osoby uprawnione z różnych tytułów (m.in. obligacyjnych) (wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 4435/18, publ. LEX nr 3058974).

Stan prawny nieruchomości na datę ostateczności decyzji zrid bada się

w oparciu o zapisy w księdze wieczystej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.

o księgach wieczystych i hipotece, t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1916, dalej: u.k.w.h.). Przepis art. 3 ust. 1 u.k.w.h. wprowadza domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W takim razie organ administracji w przypadku sporu co do stanu prawnego działki w sprawie

o odszkodowanie nie może samodzielnie rozstrzygać tego sporu (por. wyrok NSA z 18 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2398/17, publ. cbosa).

Z powyższego wynika więc, że na dzień uzyskania przez decyzję zrid przymiotu ostateczności (17 stycznia 2019 r.) organy orzekające w sprawie o odszkodowanie wykazały za pomocą informacji z księgi wieczystej, że działki nr [...] i nr [...] były

w użytkowaniu wieczystym L. G. i G. G. na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej. Oznacza to, że w wyżej wskazanym dniu powstało po stronie ww. osób roszczenie o wypłatę odszkodowania przysługujące wobec Zarządu Województwa [...], reprezentowanego przez Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...].

Kontrolowana decyzja Ministra została wydana w związku ze złożeniem przez spółkę odwołania od decyzji organu I instancji. Jednak zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie w wyniku wniesienia odwołania przez uprawniony podmiot, tj. stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepis ten stanowi, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, zgodnie z którym stwierdzenie istnienia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa. Przedmiotowy związek wyraża się w tym, że decyzja, postanowienie lub inna czynność mająca za podstawę określoną normę prawa może mieć wpływ na sytuację prawną konkretnego podmiotu. Nadto interes prawny powinien być bezpośredni, konkretny

i realny. Powinien on także znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (wyrok WSA

w Gdańsku z 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 218/14 oraz powołane tam orzecznictwo, publ. cbosa).

W ocenie Sądu rację miał organ odwoławczy, kiedy stwierdził, że spółka nie ma interesu prawnego do złożenia odwołania, ponieważ brak jest oparcia żądania spółki

w przepisach prawa, przytoczonych w niniejszym uzasadnieniu. Przedstawiony przez spółkę interes prawny, oparty na koncepcji przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. na podstawie przepisów prawa handlowego i cywilnego, nie może być uznany za bezpośredni, realny, osobisty czy konkretny w niniejszej sprawie, gdyż osobami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania za wygasłe częściowo prawo użytkowania wieczystego są współużytkownicy wieczyści wpisani do księgi wieczystej w dacie [...] stycznia 2019 r. i tylko te podmioty posiadają bezpośredni interes prawny do bycia stroną postępowania o odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod drogę na podstawie specustawy drogowej, a więc posiadają indywidualny, wynikający z konkretnej normy prawa administracyjnego interes prawny (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 442/15, publ. cbosa).

Brak jest natomiast podstaw prawnych, aby uprawnienie do odszkodowania wywodzić z faktycznego użytkowania nieruchomości, niezależnie od zapisów w księdze wieczystej. Powoływany przez skarżącą fakt umownego ustalenia, że przedmiotowa nieruchomość będzie przeznaczona i wykorzystywana na cele prowadzenia działalności gospodarczej, nie powoduje przeniesienia użytkowania wieczystego na spółkę. Odszkodowanie przysługuje wyłącznie z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego w dacie 17 stycznia 2019 r. i wszelkie późniejsze czynności prawne związane z przekształceniem jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę prawa handlowego nie mają, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie istotnego znaczenia.

W konsekwencji więc organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. zasadnie umorzył postępowanie odwoławcze, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ wnoszący odwołanie nie posiada przymiotu strony (por. m.in. uchwała NSA

z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, publ. cbosa, wyrok WSA z 22 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 794/18, publ. cbosa).

Decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty, nie kształtuje uprawnień czy obowiązków strony (m.in. wyrok NSA z 12 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1099/12, publ. cbosa), lecz

w inny sposób niż przez rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej kończy sprawę

w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.). Rezultatem tego rozstrzygnięcia jest zaprzestanie wszystkich czynności proceduralnych w sprawie w drugiej instancji, co wskazuje, że jest to orzeczenie stricte procesowe, decydujące o losach postępowania administracyjnego.

Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 28 k.p.a. nie zasługują więc na uwzględnienie, a tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych spółki powołanych na okoliczność treści skargi. Zdaniem Sądu

w okolicznościach niniejszej sprawy zbędna dla prowadzonego postępowania odszkodowawczego jest analiza i ocena prawna okoliczności związanych

z przekształceniem przedsiębiorcy [...] w spółkę prawa handlowego.

Z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że Sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Organy orzekające wyjaśniły w sprawie wszystkie istotne okoliczności, stąd brak jest istotnych wątpliwości, które byłyby dodatkowo przedmiotem wyjaśnienia. Dołączone do skargi dokumenty, w tym 4 opinie prawne: z 15 grudnia 2020 r. (k. 24-63), z 8 marca 2021 r. (k. 65-86), z 10 marca 2021 r. (k. 88-117) i z 10 marca 2021 r. (k. 119-158), przeprowadzone na zlecenie G Inwestycje na okoliczność skuteczności przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową, zdaniem Sądu, nie spełniają przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., dlatego postanowieniem z 4 kwietnia 2022 r. wniosek dowodowy skarżącej został oddalony (k. 284 akt sądowych).

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Minister nie naruszył przepisów postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., dokonując prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego

i uzasadniając zaskarżoną decyzję zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.