Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1776/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1256/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 17 maja 2013 r. nr (...) w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za maj 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1256/13, mocą którego odmówiono G. Sp. z o.o. w N. w upadłości układowej (dalej jako: skarżąca, spółka, strona) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W motywach orzeczenia Sąd podał, że spółka wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy, tj. 2012 r., 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł.

Strona, pomimo wezwania, nie nadesłała bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2014 r. Spółka podała też, że obecnie znajduje się w upadłości układowej.

Wskazawszy na treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) Sąd uznał, że w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz zebranych dokumentów nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych.

Sąd podał, że w deklaracjach VAT-7 za marzec, kwiecień, maj 2014 r. ujawniona została dostawa towarów i świadczenie usług na kwoty odpowiednio: 3.982.066,00 złotych, 3.569.530,00 złotych i 3.025.122,00 złotych. Na dwóch rachunkach bankowych, z których jeden nie był faktycznie wykorzystywany w bieżącym obrocie, w okresie luty – maj 2014 r. suma obciążeń wyniosła łącznie 660,00 złotych, zaś suma uznań 7735,12 złotych.

Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznym zakresie, przekraczającym miesięcznie kwotę 3.000.000,00 złotych. Odnosząc wskazaną wartość do stanu rachunków bankowych Sąd stwierdził, że oświadczenie skarżącej o sytuacji materialnej nie może zostać uznane za w pełni wiarygodne, gdyż transakcje związane z prowadzoną działalnością nie były dokonywane za pośrednictwem rachunków bankowych wskazanych przez skarżącą. Sąd stwierdził też, że deklarowana przez nią kwota 600.000,00 złotych z tytułu miesięcznych należności związanych z podatkiem od gier nie została udokumentowana. Transakcje takie nie zostały również ujęte w historii rachunków bankowych posiadanych przez stronę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, wobec niepełnych danych o stanie materialnym skarżącej, oparł się jedynie na informacjach wynikających z przedłożonych dokumentów z zastrzeżeniem o ich niepełnej wiarygodności i miarodajności. Sąd uznał, że zaniechanie przedstawienia pozostałych dokumentów źródłowych (bilans oraz rachunek zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2014 r.) znacznie utrudniły mu realną ocenę możliwości uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu wątpliwości czy niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy wskazanych w art. 246 P.p.s.a.

Znaczna wartość uzyskanego przychodu za 2013 r. jak i kumulowane obroty gospodarcze wynikające z deklaracji VAT-7, przekraczające miesięcznie kwotę 3.000.000,00 złotych, a także wartość posiadanych środków trwałych w kwocie 4.657.599,66 złotych, pozwalają na stwierdzenie, iż skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi kasacyjnej, nawet wówczas, gdy jest lub będzie zobowiązana do jego zapłaty także w innych postępowaniach sądowych.

Zdaniem Sądu strona w żaden sposób nie wykazała nie tylko, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie, ale także że nie może zdobyć odpowiednich środków finansowych na ich pokrycie. W treści wniosku nie znalazły się bowiem informacje o ewentualnym zobowiązaniu wspólników do dopłat przewidzianych w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1030, ze zm.) czy też staraniach podejmowanych w celu uzyskania pożyczek lub kredytów.

W szczególności, zdaniem Sądu, samoistną okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie może być ogłoszenie wobec spółki upadłości. W dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą, czyniąc wielokierunkowe starania by uniknąć sytuacji, w której utraci możliwość wykonywania jakiejkolwiek działalności operacyjnej. Sąd wskazał, że w stosunku do spółki ogłoszona została upadłość układowa nie zaś likwidacyjna, a zatem istnieją uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że w wyniku podejmowanych działań zmierzających do zawarcia a następnie skutecznego wykonania układu spółka odzyska prawo do swobodnego zarządzania majątkiem i rozporządzania jego składnikami.

Skoro zatem w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniała taka sytuacja, w której skarżąca wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 u.p.u.n. przez niezastosowanie wobec niej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu. Skarżąca podała, że obiektywnie nie dysponuje wymaganą kwotą i nie jest w stanie jej zgromadzić. Zdaniem skarżącej Sąd choć dostrzegł nową okoliczność istotną dla tej sprawy w rozumieniu art. 165 P.p.s.a., tj. fakt postawienia jej w stan upadłości, to wadliwie ją ocenił. Skarżąca dodała, że prowadzi obecnie kilkaset spraw sądowych, gdzie wartość wpisów przekracza 300.000,00 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był drugim w tej sprawie, należało go potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że istotnej zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu.

W zażaleniu na kwestionowane tu postanowienie WSA we Wrocławiu skarżąca, nie zauważając, że Sąd pierwszej instancji w tej sprawie nie powołał się na wydane wcześniej orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, przedstawiła argumentację o tożsamej treści, jak w setkach innych spraw, gdzie oddalono jej kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, tj. z powołaniem się na naruszenie przez Sąd art. 165 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca argumentuje, że Sąd błędnie ocenił ogłoszenie upadłości w świetle przesłanek zmiany postanowienia z zakresu prawa pomocy. Tymczasem Sąd nie odniósł się do art. 165 P.p.s.a., lecz rozpoznał nowy wniosek spółki w całości.

Główny zarzut zażalenia odnosi się do błędnej oceny faktu postawienia jej w stan upadłości (z możliwością zawarcia układu). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo stwierdzono, że okoliczność ta nie dawała podstaw do skorzystania z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że fakt ogłoszenia upadłości układowej spółki na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. był już przedmiotem analiz Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1084/14, z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 786/14, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1489/14). Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. W rozstrzygnięciach tych zasadnie wskazywano, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego spółki, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że spółka jest w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych. Nadmienić należy, że postępowania te dotyczą w znacznej mierze odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier, gdzie to sama strona decyduje o terminie inicjowania takiego postępowania (na etapie postępowania administracyjnego, co ma przełożenie na następujące później postępowania sądowe). Stąd też rozpoczynanie przez skarżącą setek nowych, identycznych spraw w tym samym czasie, nie może samo w sobie stanowić argumentu za obciążeniem kosztami tych postępowań Skarbu Państwa. Prawidłowo również Sąd pierwszej instancji odniósł się do nieprzedłożenia dokumentów, o które skarżąca została wezwana.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny Sąd nie dopatrzył zarzucanych w zażaleniu naruszeń. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spółka – poprzestając na wskazaniu stanu upadłości układowej jako nowej okoliczności w sprawie – nie wykazała, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.