Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 980/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi W.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. (dalej: "NUS" albo "Organ egzekucyjny"), wszczął postępowanie egzekucyjne wobec W.K. (dalej: "Skarżący", "Zobowiązany" albo "Strona") na podstawie wystawionego w dniu 18 kwietnia 2016 r. nr [...] przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (dalej: "Poczta Polska S.A." albo "Wierzyciel") tytułu wykonawczego obejmującego należność z tytułu opłaty abonamentowej za lata 2011-2015 oraz za 01/2016 r. w kwocie należności głównej 1.165,10 zł plus należne odsetki.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 17 maja 2016 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności będącego Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w M.

Pismem z dnia 30 maja 2015 r. Skarżący wniósł o umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając powyższe Zobowiązany wyjaśnił, że obowiązek zapłaty opłat abonamentowych z tytułu posiadania zarejestrowanego odbiornika wygasł w momencie zaprzestania korzystania z tego odbiornika, co miało miejsce w 2000 r. z powodu spalania odbiornika w wyniku pożaru domu. Brak odbiornika umożliwiającego odbiór programów telewizyjnych jest równoznaczny z ustaniem obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, skoro obciążają one wyłącznie posiadacza takiego odbiornika - art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Brak odbiornika oraz nie używanie uprzednio zarejestrowanego odbiornika z powodu jego zniszczenia w ocenie Zobowiązanego uzasadniało żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, przy czym Zobowiązany wyjaśnił, że zgłosił wyrejestrowanie odbiornika na poczcie w 2001 r. W kontekście dochodzonego obowiązku, Zobowiązany wyjaśnił, że obowiązek ten nie istnieje z uwagi na art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm., dalej: "ustawa o opłatach abonamentowych"), za okres od stycznia 2011 r. do dnia 10 maja 2012 r. Wskazał, iż od 10 maja 2012 r. nie mieszka pod adresem [...] w S., gdyż wyprowadził się na ulicę [...]. Wyjaśnił, iż jego ojciec, z którym zamieszkiwał w domu przy ulicy [...], od 2008 r. zwolniony był z obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej. Z tego względu Skarżący nie był zobowiązany do uiszczenia opłaty w okresie od stycznia 2011 r. do dnia wyprowadzenia się, tj. do dnia 10 maja 2012 r.

NUS postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, po uprzednim uzyskaniu w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. stanowiska wierzyciela. Podkreślono, że z wyjaśnień wierzyciela wynika, że nie jest on w posiadaniu dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiornika, którego rejestracja została dopełniona na książeczce radiofonicznej nr [...] (obecnie indywidualny numer identyfikacyjny [...]), jak również dokumentu potwierdzającego fakt nabycia uprawnień do zwolnienia z opłata abonamentowych rtv.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W ocenie Zobowiązanego organ egzekucyjny nie rozpoznał istoty sprawy, zaniechał zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia, czy obowiązek stwierdzony tytułem wykonawczym istnieje, zwłaszcza w zakresie ustalenia, czy Zobowiązanemu zostało doręczone oświadczenie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 25 września 2007 r. (Dz.U. Nr 187, poz. 1342, dalej: "rozporządzenie"), co miało istotne znaczenie dla ustalenia, czy w dacie wejścia w życie rozporządzenia Zobowiązany posiadał ważną książeczkę radiofoniczną, przy czym wyjaśnienie tej okoliczności pozwalałoby na ustalenie, czy obowiązek opłaty abonamentu radiowo-telewizyjnego istniał czy wygasł w 2001 r., kiedy wyrejestrowano odbiornik. Ponadto, Zobowiązany uznał, iż Organ egzekucyjny nie dokonał merytorycznej oceny stanowiska wierzyciela. Przede wszystkim w toku prowadzonego postępowania nie zostało uwzględnione zagadnienie dotyczące nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego zgodnie z rozporządzeniem. Zdaniem Skarżącego okoliczność ta miała kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy obowiązek stwierdzony tytułem wykonawczym istnieje, a NUS oraz wierzyciel, odnosząc się do kwestii wyrejestrowania odbiornika, pominęli treść przepisów obowiązujących w dacie wyrejestrowania odbiornika, tj. w roku 2001. W roku 2001 nie obowiązywała ustawa o opłatach abonamentowych, ani wydane na jej podstawie rozporządzenie w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dale: "DIS" albo "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu Organ odwoławczy uznał, że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia obowiązku jest nieuzasadnione. Wskazano, że Poczta Polska S.A. w dniu 18 kwietnia 2016 r. wystawiła tytuł wykonawczy o nr [...] obejmujący należność z tytułu opłaty abonamentowej za lata 2011-2015 oraz za 01/2016 r. w kwocie należności głównej 1.165,10 zł plus należne odsetki.

Następnie DIS wyjaśnił, że przedmiotem egzekucji prowadzonej w stosunku do Zobowiązanego jest tytuł wykonawczy, który zawiera klauzulę wykonalności, co oznacza dopuszczalność egzekucji wykazanego w nim obowiązku. Podkreślono, iż warunkiem stosowania egzekucji obowiązku jest istnienie źródła kreującego od strony formalnej ten obowiązek. W przedmiotowej sprawie obowiązek powstał z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych, a dysponentem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS jest Poczta Polska S.A.

Wskazano, iż zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu tylko dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W związku z powyższym DIS uznał, że NUS prawidłowo w toku prowadzonej egzekucji zwrócił się do Wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie istnienia obowiązku dochodzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Następnie DIS przytoczył stanowisko Poczty Polskiej S.A. wyrażone w piśmie z dnia 7 października 2016 r., w którym najważniejszą okolicznością było nieposiadanie przez Wierzyciela dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przez Skarżącego odbiornika rtv. Ponadto, Wierzyciel w przedmiotowym piśmie zaakceptował, iż sam fakt nabycia uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników, a konieczne jest dopełnienie stosowanych formalności w urzędzie pocztowym.

Nie godząc się z treścią powyższego postanowienia Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 34 § 1 u.p.e.a., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, sprowadzającym się do przyjęcia za podstawę poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych wyłącznie stanowiska Wierzyciela, bez rozpatrzenia zarzutów i wniosków formułowanych przez Skarżącego, wskazujących na niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co w konsekwencji skutkowało w istocie nie rozważeniem zarzutów dotyczących dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym nie rozpoznaniem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że dokument potwierdzający wyrejestrowanie odbiornika rtv przez Skarżącego uległ zniszczeniu na skutek pożaru.

W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W ocenie Sądu skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się niezasadna.

Rozważając zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że cytowany powyżej przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny powinność zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje dwie podstawowe czynności: ustalenie, czy egzekucja nałożonego obowiązku jest dopuszczalna oraz zbadanie, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli było wymagane (wyrok NSA z 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, wyrok NSA z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 946/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do merytorycznego badania treści tytułu wykonawczego ani też obowiązku podlegającego egzekucji. Przysługujące stronie środki w tym postępowaniu nie mogą prowadzić do zmiany tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 4 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2397/12).

Z tytułu wykonawczego załączonego do akt administracyjnych sprawy wynika, że został wystawiony przez Pocztę Polską S.A., a dotyczy on opłat abonamentowych rtv.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Z art. 3 § 1 u.p.e.a. wynika zaś, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W przepisie tym wyszczególniono zatem dwie kategorie obowiązków: obowiązki wynikające z decyzji lub postanowień właściwych organów i obowiązki wynikające bezpośrednio z przepisów samego prawa, o ile są to obowiązki znajdujące się w zakresie administracji rządowej lub administracji samorządu terytorialnego.

Opłaty abonamentowe są należnościami, które wynikają wprost z przepisów prawa. Wysokość należności z tytułu niezapłaconego abonamentu została określona w art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji do dnia 31 maja każdego roku ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki kwotowe opłat abonamentowych na następny rok kalendarzowy. Z kolei art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. W myśl art. 3 ust. 4 ww. ustawy, opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna i może też być ona uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym pierwsza wpłata staje się wymagalna z upływem 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika, a kolejne wpłaty stają się wymagalne z upływem 25 dnia kolejnych miesięcy. Stąd w przypadku ustalenia, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, określenie w ustawie wysokości należności z tytułu abonamentu oraz terminu płatności, pozwala na stwierdzenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. Stosownie zaś do art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych (wyrok WSA w Gliwicach z 10 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14). Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym w okolicznościach niniejszej sprawy jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 ustawy opłatach abonamentowych. Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676).

Przypomnieć także wypada, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 stwierdził, że art. 7 ust. 3 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie są niezgodne z art. 1 oraz z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału mimo, że obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Wynikająca z ustawy egzekucyjnej (lex generalis) norma ogólna dopuszczająca administracyjną egzekucję obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa tylko gdy mieszczą się one w zakresie administracji rządowej, zostaje - zgodnie z tzw. regułą kolizyjną porządku treściowego - "uchylona" mocą zawartych w innych ustawach norm szczególnych (leges speciales), przekazujących określone należności pieniężne do egzekucji administracyjnej. Norma szczególna wprowadza wyjątek od normy ogólnej, która nie znajduje zastosowania w konkretnym wypadku stosowania prawa, a zatem nie stoi na przeszkodzie egzekwowaniu również tych obowiązków, które pozostają poza zakresem administracji rządowej. Taką normę szczególną stanowi art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, ustanawiając wyjątek od normy ogólnej wynikającej z art. 3 u.p.e.a. Pogląd ten dodatkowo uzasadniają publicznoprawny charakter abonamentu i wyraźne upoważnienie do żądania wykonania obowiązku (art. 7 ust. 5 ustawy o opłatach abonamentowych). Przesądza to o dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej, w celu wyegzekwowania obowiązku uiszczenia zaległego abonamentu, bez konieczności wydania decyzji czy postanowienia, a jedynie na podstawie przepisu prawa, i to nawet pomimo tego, że obowiązek uiszczania abonamentu nie mieści się w zakresie administracji rządowej.

Spór między Skarżącym a organem administracji publicznej sprowadzał się do kwestii, czy postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego powinno zostać umorzone, czego Strona domagała się w toku postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. Jak stanowi powyższy przepis, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Jednocześnie WSA w Warszawie musi zauważyć, że zarzut zawarty w skardze zostały błędnie sformułowany. W niniejszej sprawie nie mógł zostać naruszony art. 34 § 1 u.p.e.a., gdyż Skarżący w przedmiotowej sprawie nie złożył zarzutów. Powyższe oczywiście nie zwalniało Sądu od zbadania z urzędu, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Odnotowania w tym miejscu wymaga, że - jak wyjaśniono w orzecznictwie sądów administracyjnych - po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264 ze zm.). Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Niedopełnienie tego wymogu oznaczało, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. Ustawa nie zawierała przepisów intertemporalnych istotnych dla rozstrzygnięcia omawianego zagadnienia. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym.

W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki rtv. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 804/14).

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Również i ta ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, a zatem znajduje bezpośrednie zastosowanie także do spraw "w toku". W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży m.in. na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższych uregulowań wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wyżej wymienionych ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 804/14).

Uzasadniając swoje żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego Skarżący wskazał, że dokonał wyrejestrowania odbiornika rtv w 2001 r. Z kolei Poczta Polska S.A. stwierdziła, iż nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiornika. Uznać należy, że Skarżący domagał się umorzenia egzekucji z powodu nieistnienia obowiązku, bo jeżeliby wyrejestrował odbiornik, to nie ciążyłby na nim obowiązek uiszczania abonamentu. Podkreślić również należy, że bezsporna między stronami była okoliczność rejestracji odbiornika.

Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na stanowisku, że w takiej sytuacji to na Skarżącym ciąży obowiązek wykazania/udowodnienia, że przedmiotowe zobowiązanie nie istnieje. Stwierdzić trzeba, że wyrejestrowanie odbiornika powoduje ustanie obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Tym samym dla wykazania nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, będącym podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego, konieczne jest przedłożenie dowodu wyrejestrowania odbiornika. Okoliczność, iż strona nie posiadała w okresie objętym tytułem wykonawczym żadnego odbiornika radiowo-telewizyjnego, pozostaje bez wpływu na obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Obowiązek uiszczania tej opłaty pozostaje bowiem związany z rejestracją takiego odbiornika, a nie jego posiadaniem lub nie (wyrok WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 423/17). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, orzekając w podobnej sprawie odnośnie zarzutów podniósł, że wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) skarżący powinien przedstawić dowód potwierdzający, że obowiązek nie istnieje, co wymagałoby przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika (wyrok z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1675/16).

Warto również zauważyć, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw nakładających obowiązek uiszczania opłat z tytułu abonamentu rtv bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (wyrok WSA w Gliwicach z 15 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 596/15).

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje powyższe stanowisko judykatury i uznaje za własne.

Podkreślić należy, że w toku postępowania Skarżący wprost stwierdził, że nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie odbiornika rtv. Zatem nie mógł skutecznie domagać się umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z powołanych wyżej orzeczeń wynika również, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność nie posiadania odbiornika rtv jest bez znaczenia.

Należy również podkreślić, że kolejne pisma Skarżącego podważają jego wiarygodność w zakresie wyrejestrowania odbiornika. W piśmie z dnia 6 kwietnia 2016 r. (k. 10 akt administracyjnych) Skarżący wyjaśnił, że nie posiada przedmiotowego dokumentu, gdyż po upływie 10 lat od wyrejestrowania odbiornika rtv zniszczył go, a przyczyną wyrejestrowania odbiornika był pożar domu Skarżącego. Z kolei w skardze (k. 5 akt sądowych) Skarżący twierdził, że dokument potwierdzający wyrejestrowanie odbiornika rtv uległ zniszczeniu na skutek pożaru. W sposób oczywisty powyższe wyjaśnienia wzajemnie się wykluczają i rzutują na ocenę wiarygodności Skarżącego.

Skarżący powołał się również w toku postępowania egzekucyjnego na okoliczność, że zamieszkiwał w wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, który korzysta ze zwolnienia ustawowego w uiszczaniu opłat, ze względu na osiągnięty wiek 75 lat. Odnotować należy, że już z samych zaświadczeń (k. 8-9 akt administracyjnych) złożonych przez Skarżącego wynika, że od 10 maja 2012 r. nie mógł zamieszkiwać wspólnie z ojcem, a Skarżący poza swoimi twierdzeniami nie zaoferował, żadnych innych dowodów potwierdzających, że w okresie wcześniejszym prowadził wspólne gospodarstwo domowe z ojcem. Jednocześnie, jak wynika z akt administracyjnych, Skarżący nie złożył również oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z osobą uprawnioną do zwolnienia z opłat.

W tym miejscu wypada przenalizować ostatnią istotną kwestię, tj. zawiadomienia o indywidualnym numerze identyfikacyjnym.

W ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, chybione jest wywodzenie przez Skarżącego braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych w okresie objętym tytułem egzekucyjnym z powodu braku skutecznego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342), dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie (§ 5 ust. 2).

Powyższe rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłacie abonamentowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Jak podkreślił Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16, wobec takiego brzmienia delegacji nie można przyjąć, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników rtv zostały anulowane.

Z powyższych rozważań wynika, że Skarżący bezzasadnie łączy okoliczność powstania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej z koniecznością otrzymania przez niego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikującego. Należy przy tym wyjaśnić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Normodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia (por. wyrok II FSK 2116/16).

Przy czym Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, zgodnie z zasadą, że nikt nie może się powoływać na nieznajomość prawa, iż na Skarżącym ciążył obowiązek dowiedzenia się o swoim indywidualnym numerze indentyfikacyjnym w przypadku nie otrzymania takiej wiadomości od Poczty Polskiej S.A. Uzasadniając powyższe wskazać trzeba, że skoro Skarżący nie udowodnił wyrejestrowania odbiornika rtv, to ciążył na nim obowiązek uiszczania abonamentu. Jednocześnie zgodnie z przywołaną wyżej zasadą powinien mieć świadomość, iż będą nadawane indywidualne numery indentyfikacyjnej. Wiedząc, że brak takiego numeru nie zwalnia go z obowiązku uiszczenia abonamentu powinien współdziałać z wierzycielem i z swojej inicjatywy przedmiotowy numer uzyskać od Poczty Polskiej S.A. Dopiero udowodnienie, iż na skutek własnych starań Skarżący nie uzyskałby takiego numeru zwalniałoby go z obowiązku uiszczania abonamentu do czasu, gdy Poczta Polska S.A. zawiadomiłaby Skarżącego o nadaniu mu takiego numeru.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.