Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 3453/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia NSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) wpis sądowy od skargi ustala w wysokości 10 (dziesięć) zł, 3) nakazuje zwrócić P. S. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 17, 70 ( siedemnaście złotych groszy siedemdziesiąt) nadpłaconego wpisu sądowego zarejestrowanego do rejestru dochodów Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 11.03.2003 r. pod numerem [...], 4) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. S. kwotę 10 (dziewięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 5) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. po rozpatrzeniu odwołania P. S., powołując się na przepisy art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 08 1997 r. - Ordynacja podatkowa [Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.] oraz art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 85 § 1, 250 § 3 i art. 262 ustawy z 9 01 1997 r. Kodeks celny [Dz.U. nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.], uchylił zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] kwietnia 2003 r. nr [...] uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z [...] maja 2000 r. dotyczące używanego samochodu [...] w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru i kwoty długu celnego i orzekł w tym zakresie określając wartość celną na kwotę 2202,oo DEM ( 4 632 PLN), w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy .

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano, że 26 maja 2000 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z ustaleniem kwoty długu celnego towar w postaci samochodu osobowego marki [...], nr nadwozia – [...], wyprodukowany w 1992 r. Do zgłoszenia celnego importer dołączył umowę kupna z dnia 25.05.2000 r. określającą wartość sprowadzonego samochodu na kwotę 1.100,00 DEM, ocenę techniczną Nr [...] z dnia [...].05.2000r. oraz deklarację wartości celnej.

Naczelnik Urzędu Celnego w P. powołaną wyżej decyzją uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 29 w zw. z art. 23 § 7 K.cel. na kwotę 4117,98 DEM, tj. 8663 PLN .

Pismem z dnia 29.05.2003 r. P. S. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając organom celnym bezpodstawne zakwestionowanie wiarygodności danych zawartych w umowie kupna- sprzedaży.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. podał, że zgodnie z art. 85 § 1 K.cel. należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Regułą, wyrażoną w art. 23 § 1 K.cel. jest ustalanie wartości celnej towaru według wartości transakcyjnej.

Przepis art. 23 § 7 K.cel. stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

W świetle tego badanie wiarygodności dokumentu obejmuje nie tylko jego ocenę pod względem formalnym ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana na nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać wartość rzeczywistą. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art.23 § 1 i art.85 § 1 Kodeksu celnego. Podobne stanowisko na gruncie Prawa celnego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.01.2001r. ( sygn. akt I SA/Po 1255/99- nie publ.).

W rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji miał więc prawo odmówić wiarygodności podanej w umowie cenie transakcyjnej z uwagi na fakt, że iż wyliczona w postępowaniu celnym wartość celna toawru znacznie odbiegała od ceny transakcyjnej.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. przyjęta przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. metoda ustalania wartości celnej nie budzi wątpliwości. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 K.cel., jeżeli wartość celna nie może być ustalona w oparciu o wartość transakcyjną ustala się ją stosując w kolejności art. 25-29 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie przedmiotem importu był uszkodzony samochód osobowy marki [...], a więc towar szczególny. Stanowisko organu celnego I instancji, co do eliminacji metod poprzedzających metodę ostatniej szansy zostało oparte na przekonującej argumentacji zgodnej z zasadami celowości i racjonalności oraz zasadami doświadczenia. Nie jest bowiem możliwe znalezienie właściwego materiału porównawczego to jest samochodu o identycznym stopniu uszkodzeń.

Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 K.cel.) może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do towarów masowych, sprzedawanych na tym samym szczeblu handlu i w porównywalnych ilościach.

Z kolei metoda wartości kalkulowanej (art.28 K.cel.) nie może być brana pod uwagę, ponieważ używane ( uszkodzone ) pojazdy samochodowe jako takie nie są produkowane. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy pojazd był używany i uszkodzony właściwą metodą określenia jego wartości jest metoda "ostatniej szansy" (art. 29 K.cel.), czyli ustalenia wartości na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym.

Przy stosowaniu tej metody istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe samochodów używanych na polskim obszarze celnym. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku, co pojazdy będące przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu od wartości "czystej" (ustalonej w oparciu o ww. źródła) procentowego udziału zwyczajowej marży, podatku VAT, akcyzowego i cła, a także ewentualnych uszkodzeń i braków stwierdzonych w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego.

Ustalając wartość celną przedmiotowego samochodu Naczelnik Urzędu Celnego w P., w oparciu o dane zawarte w katalogu Info- Expert część A z kwietnia 2000 przyjął jego wartość rynkową w wysokości 16 700 zł. Od przyjętej w tej wysokości wartości wyjściowej odliczono następnie 10% marży handlowej, 22% podatek VAT i 6,4% podatku akcyzowego oraz cło w wysokości 35%. W ten sposób została ustalona wartość celna przedmiotowego samochodu w wysokości 8663,40 zł.( w decyzji 8663,00 zł).

Analizując zaprezentowane w decyzji organu celnego I instancji wyliczenie wartości celnej, a co za tym idzie określenie kwoty wynikającej z długu celnego Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że dokonano jej nieprawidłowo. Przede wszystkim Naczelnik Urzędu Celnego nie odniósł się do stanu technicznego pojazdu w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Z dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego (m.in. ocena techniczna nr [...] z dnia [...].05.2000r. wraz z dokumentacją fotograficzną załączoną do zgłoszenia celnego, protokół oględzin pojazdu z dnia [...].05.2000r.) wynika bezsprzecznie, że importowany pojazd był uszkodzony, czego organ celny I instancji nie uwzględnił ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu. Ponadto załączona do zgłoszenia celnego ocena techniczna nie mogła być wymiernym wskaźnikiem kalkulacyjnym , ponieważ nie uwzględniała procentowego udziału zużycia i braków pojazdu , a także brak w niej było określenia czy podana przez rzeczoznawcę wartość pojazdu jest wartością brutto czy netto.

W związku z tym Dyrektor Izby Celnej uzupełnił zgromadzony materiał dowodowy w zakresie procentowego stopnia zużycia importowanego samochodu, zlecając sporządzenie opinii Zespołowi Rzeczoznawców PZM. Biorąc pod uwagę stan techniczny pojazdu ( na podstawie oceny technicznej nr [...] z dnia [...].07.2003r.) w dniu zgłoszenia celnego, organ odwoławczy ustalił jego wartość celną w następujący sposób: jako cenę wyjściową przyjęto kwotą 16 505 zł. na podstawie notowań rynkowych z katalogu "Pojazdy Samochodowe Wartości Rynkowe V – 2000"(przy czym podana wartość uwzględnia 2,2% korektę in plus z tytułu przebiegu niższego niż normatywny). Wartość tę pomniejszono następnie o należności podatkowe pobierane w związku z importem towarów, marżę importera oraz procentowy stopień ubytku wartości z tytułu zużycia i braków (45,9%) określony w opinii technicznej nr [...] z dnia [...].07.2003r. W wyniku przeprowadzonej kalkulacji otrzymano kwotę 4632 zł., w walucie 2 202 DEM, którą przyjęto za wartość celną importowanego pojazdu.

Organ odwoławczy stwierdził, że tak przeprowadzona kalkulacja potwierdziła, że wartość celna importowanego pojazdu deklarowana przez Stroną w zgłoszeniu celnym była zaniżona w stosunku do jego rzeczywistej wartości dwukrotnie . Dlatego też należało skorygować tę wartość celną, a powyższy sposób jest zgodny z przepisami prawa oraz orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze na powyższą decyzję P. S. zarzucił niesłuszne zakwestionowanie przez organy celne ceny transakcyjnej wynikającej z umowy, podniósł, że wyliczenia dokonane przez organ celny z zastosowaniem tzw. metody "ostatniej szansy"- nie są możliwe w przypadku samochodów używanych, gdyż są to towary sprzedawane na rynku krajowym po używaniu i remoncie, a także według nieporównywalnego stanu technicznego. Ponadto Dyrektor Izby Celnej dowolnie dokonał wyceny uszkodzeń, nie dającstronie możliwości wniesienia uwag w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. (Dz.U. 153 poz. 1271 z późn. zm.) Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przedmiotowa sprawa jako nie rozpoznana przez NSA przed 1.01.2004 r. podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny.

W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa.

W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jednakże z powodów innych aniżeli podniesione w skardze.

Zaskarżona w sprawie decyzja wydana została z naruszeniem prawa , które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Orzekając w sprawie niniejszej organ odwoławczy – Dyrektor Izby Celnej w W. dopuścił się naruszenia przepisu art. 65§5 Kodeksu celnego, gdyż jego rozstrzygnięcie z dnia 29 lipca 2003 r. o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i uchylające decyzję organu celnego I instancji w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru i kwoty wynikającej z długu celnego oraz w tym zakresie rozstrzygające co do istoty sprawy, wydane zostało po upływie 3 lat od dokonania zgłoszenia celnego ([...] maja 2000 r.).

Zgodnie z art. 65§4 Kodeksu celnego - w stanie prawnym obowiązującym w momencie dokonania przedmiotowego zgłoszenia i w dacie orzekania przez Dyrektora Izby Celnej - po przyjęciu zgłoszenia organ celny na wniosek strony wydaje decyzję, lub może z urzędu wydać decyzję w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe albo uznając je za nieprawidłowe :

a) określa kwotę wynikająca z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego,

b) uznając, iż objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną jest niemożliwe, rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne.

Podnieść należy fakt, iż przy wydawaniu decyzji w trybie tego przepisu organy celne są ograniczone czasowo. W myśl art. 65§5 Kodeksu celnego decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe ( lub prawidłowe ) nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Przepis ten o charakterze materialnoprawnym - ustanawia w stosunku do organów celnych zakaz orzekania po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego .

Dopiero od 10 sierpnia 2003r. przepisy Kodeksu celnego po zmianie dokonanej ustawą z dnia 23 kwietnia 2000r. o zmianie ustawy ( Dz.U. nr 120 poz. 1122) przewidują, że bieg terminu , o którym mowa w cyt. wyżej przepisie ulega zawieszeniu z dniem zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 230 § 5 Kodeksu celnego.

Należy przyjąć, że z dniem upływu 3-letniego terminu Dyrektor Izby Celnej nie miał możliwości, ani prawa do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a takie rozstrzygnięcie zawiera decyzja uchylająca w trybie art. 233 §1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej decyzję organu celnego I instancji i orzekająca co do istoty sprawy w zakresie ustalenia wartości celnej towaru i określenia kwoty wynikającej z długu celnego w wysokości innej niż uczynił to organ pierwszej instancji.

Zakaz merytorycznego rozstrzygania w zakresie objętym dyspozycją ar. 65§4 Kodeksu celnego odnosi się nie tylko do decyzji organu I instancji. Treść tego przepisu nie uzasadnia takiej interpretacji.

W ocenie Sądu nie może mieć również znaczenia fakt, że decyzja ta korzystniej w porównaniu do rozstrzygnięcia organu I instancji określa wartość celną i kwotę długu celnego, skoro jest ona niekorzystna dla strony w porównaniu z wnioskiem strony zawartym w zgłoszeniu celnym.

W przypadku stwierdzenia upływu terminu określonego w art. 65§5 Kodeksu celnego organ odwoławczy, uznając rozstrzygnięcie organu celnego I instancji za nieprawidłowe w zakresie objętym art. 65§1pkt2 Kodeksu celnego winien na zasadzie art. 233 §1 pkt2 lit a Ordynacji podatkowej orzeczenie takie uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji rozstrzygnięto w oparciu o przepis art. 152 cyt. ustawy. Ponieważ wpis sądowy ustalony został w nieprawidłowej wysokości na skutek przyjęcia nieprawidłowej wartości przedmiotu zaskarżenia, sąd ustalił wpis w prawidłowej wysokości 10 zł i nakazał zwrot kwoty nadpłaconego wpisu, o pozostałej części kosztów sądowych orzekając na podstawie art. 200 ww. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.