Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1047/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 94a ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2015 r., nr [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: GIF), po rozpatrzeniu odwołania B. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "skarżąca" lub "strona") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "[...]WIF") z [...] grudnia 2014 r. nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej i w tym zakresie nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4, art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2008 r. nr 45, poz. 271 ze zm., dalej: "P.f.") oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. art. 104 K.p.a.

Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] kwietnia 2014 r. Okręgowa Izba Aptekarska w B. zawiadomiła [...] WIF o prowadzeniu przez aptekę ogólnodostępną o nazwie "D.", zlokalizowaną w S. (ul. [...]) niedozwolonej reklamy apteki i jej działalności. Do pisma dołączono dwie gazetki reklamowe: "[...]" (marzec 2014) oraz "[...]" (marzec 2014) zawierające wizerunki produktów leczniczych oraz suplementów diety wraz z podanymi cenami. W materiałach postępowania znajdują się również gazetki: "[...]" (październik), "[...]" (czerwiec 2014) oraz "[...]" (Maj 2014).

Pismem z [...] maja 2014 r. [...] WIF zawiadomił stronę wszczęciu postępowania w zakresie prowadzenia reklamy ww. apteki.

W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2014 r. strona poinformowała, że wydawane gazetki "[...]" oraz "[...]" dotyczą produktów sprzedawanych w jej aptece i stanowią informację o cenach asortymentu dostępnego w aptece. Według strony, gazetki są kolportowane wyłącznie wewnątrz lokalu apteki stąd nie stanowią jej reklamy, której wyznacznikiem jest publiczny charakter. Strona wyjaśniła również, że logo "[...]" (który nie funkcjonuje) jest tylko nazwą produktu leczniczego.

Pismem z [...] lipca 2014 r. [...] WIF wezwał stronę do:

• złożenia zawartej ze stroną umowy, której przedmiotem jest zlecenie druku gazetek reklamowych;

• wskazania, czy pomiędzy stroną a firmą zlecającą druk i kolportaż gazetek reklamowych zachodzą powiązania kapitałowe i osobowe;

• wskazania firmy (oraz nadesłania umowy), która dostarcza gazetki reklamowe do aptek sieci "D." na terenie województwa [...];

• pisemnej informacji o ewentualnym innym podmiocie zlecającym wykonanie i dystrybucję na terenie woj. [...] gazetek reklamowych zawierających ofertę apteki;

• wskazania, czy firma zlecająca druk i kolportaż gazetek reklamowych posiada zgodę na używanie logo wspólnego z materiałem reklamowym i oznakowaniem apteki;

• złożenia wyjaśnień, czy kolportowana gazetka jest "wyciągiem z listy cenowej, reklamą produktu leczniczego", czy też reklamą apteki, w której można dokonać zakupu leków w określonej cenie;

• podania celu wydawania i dystrybucji gazetki reklamowej;

• wskazania, czy ceny produktów leczniczych z gazetek reklamowych są zawsze zgodne z cenami tych produktów dostępnych ww. aptece;

• wskazania, kto ustala ceny produktów leczniczych znajdujących się w gazetce reklamowej;

• podania informacji, czy inne województwa są objęte kolportażem gazetki reklamowej oznakowanej logo sieci aptek "D.";

• nadesłania gazetki reklamowej obecnie obowiązującej.

Ponadto [...] WIF wezwał kierownika ww. apteki o podanie w jakich cenach były sprzedawane produkty wymienione w gazetkach w okresach ich obowiązywania.

W odpowiedzi strona wyjaśniła, że zlecenie druku gazetek pochodzi od producentów produktów leczniczych i suplementów diety lub podmiotów odpowiedzialnych w rozumieniu przepisów P.f. Zlecenie jest udzielane spółce D. SA, która zajmuje się produkcją oraz kolportowaniem gazetek. Gazetki łączą funkcję reklamy produktów leczniczych z ofertą cenową apteki na podstawie umowy franczyzowej łączącej Stronę z firmą D. SA. Strona poinformowała, że nie ma powiązań kapitałowych pomiędzy nią a podmiotami, które zleciły druk gazetek. Prawo do dysponowania znakiem graficznym zamieszczonym w gazetce posiada D. SA. Gazetka nie stanowi reklamy apteki. Celem gazetki jest reklama zamieszczonych w niej produktów oraz przedstawienie oferty cenowej apteki w odniesieniu do tych produktów. Ceny wskazane w gazetkach są cenami maksymalnymi sugerowanymi przez podmioty odpowiedzialne oraz D. SA, jednakże apteka może samodzielnie kształtować politykę cenową w tym zakresie.

[...] WIF pismem z [...] listopada 2014 r. zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Po zakończeniu postępowania, [...] WIF w dniu [...] grudnia 2014 r. wydał decyzję, w której:

- stwierdził naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 P.f. w wyniku prowadzenia reklamy ww. apteki oraz jej działalności poprzez kolportowanie materiałów w postaci gazetek reklamowych zawierających ofertę produktów leczniczych oraz suplementów diety dostępnych w aptece oraz nakazał zaprzestania jej prowadzenia, decyzji w tej części organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności;

- nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 20.000 zł.

Pismem z [...] grudnia 2014 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

1. art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 P.f. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kolportowanie materiałów w postaci gazetek reklamowych zawierających ofertę produktów leczniczych oraz suplementów diety dostępnych w ww. aptece stanowi niedozwoloną reklamę apteki i jej działalności i powinno skutkować nakazem zaprzestania prowadzenia takiej reklamy;

2. art. 129b ust. 1 i 2 w związku z art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 P.f. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kara pieniężna może zostać nałożona zanim decyzja, o której mowa w art. 94a ust. 3 stanie się ostateczna, a strona nie zastosuje się do niej, oraz że kolportowanie materiałów w postaci gazetek reklamowych zawierających ofertę produktów leczniczych oraz suplementów diety dostępnych w ww. aptece stanowi niedozwoloną reklamę apteki i jej działalności i powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej w związku z prowadzeniem tej reklamy;

3. art. 129b ust. 1 i 2 w związku z art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 P.f. i art. 107 § 1 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kara pieniężna może być elementem decyzji nakazującej stronie zaprzestania prowadzenia reklamy ww. apteki i jej działalności;

4. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 K.p.a.

GIF, po zapoznaniu się z treścią odwołania, jak również pozostałą dokumentacją zgromadzoną w postępowaniu, uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. W pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

GIF w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się treść art. 94a ust. 1 P.f. Stwierdził, że gazetki reklamowe dostępne w aptece ogólnodostępnej o nazwie "D." w S. przy ul. [...] zawierały wizerunki produktów leczniczych oraz suplementów diety wraz z podanymi cenami i okresem ich obowiązywania. Gazetki były opatrzone tym samym logo, co apteki sieci "D.", zaś charakterystyczne logo pozwalało na łatwą identyfikację miejsca, gdzie wskazane produkty dostępne są po wymienionych cenach. Foldery zawierały hasła: "[...]", "[...]", "[...]'", sugerującymi dostępnośc prezentowanych w nich produktów w aptekach "D.", w ograniczonym czasie trwania promocji. Ceny produktów leczniczych oraz suplementów diety w przedmiotowych folderach były prezentowane w ten sposób, że widoczna była przekreślona "stara" cena a obok - aktualnie obowiązująca cena, niższa od poprzedniej. W ocenie GIF forma prezentacji produktów leczniczych i suplementów diety w przedmiotowych folderach pozwalała zakwalifikować je jako niedozwoloną reklamę apteki i jej działalności.

GIF stanął na stanowisku, że foldery reklamowe zawierające w sobie reklamy produktów leczniczych oraz suplementów diety, mogą jednocześnie stanowić reklamę aptek, w których są dostępne po prezentowanej w gazetce reklamowej cenie.

Organ II instancji nie zgodził się z argumentacją strony, że przedmiotowe gazetki reklamowe nie mogą być zakwalifikowane jako reklama apteki ogólnodostępnej i jej działalności (zakazanej), gdyż były dostępne tylko i wyłącznie w lokalu w którym zlokalizowana została apteka, zaś cechą konstytutywną reklamy jest jej publiczny charakter. GIF wskazał, że w tym przypadku nie ma znaczenia czy reklama jest prowadzona w aptece czy poza lokalem w którym jest usytuowana. Przypomniał, że apteka jest miejsce publicznym, dostępnym dla każdego, zaś gazetki reklamowe, z uwagi na swoją formę (broszura) mogą być łatwo wyniesione z lokalu apteki, np. przez klientów czy pracowników apteki. W związku z powyższym GIF uznał dołączone do materiałów postępowania gazetki reklamowe dostępne w ww. aptece za niedozwoloną reklamę apteki i jej działalności.

Organ II Instancji odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania przytoczył treść art. 94a ust. 1, 2 i 3, art. 129b ust. 1 i 2 P.f. Wskazał, że analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że art. 129b (kto prowadzi reklamę apteki podlega karze) stanowi odzwierciedlenie art. 94a P.f., który zakazuje reklamy aptek i ich działalności. Kara pieniężna ustanowiona w art. 129b P.f. stanowi sankcję za popełnienie deliktu administracyjnego - prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki. Odpowiedzialność zagrożona karą pieniężną jest tzw. odpowiedzialnością obiektywną. Jest to odpowiedzialność wynikająca z naruszenia normy zakazującej prowadzenia reklamy apteki i jej działalności, a nie z niedostosowania się do zakazu prowadzenia reklamy wynikającego z decyzji administracyjnej.

Zdaniem organu odwoławczego do nałożenia kary administracyjnej na prowadzącego niedozwoloną reklamę apteki nie jest konieczna wcześniejsza decyzja administracyjna nakazująca zaprzestanie prowadzenia reklamy lecz tylko stwierdzenie faktu jej prowadzenia. Każde prowadzenie reklamy apteki i jej działalności wbrew hipotezie art. 94a ust. 1 P.f. naraża przedsiębiorcę na karę pieniężną, którą nakłada wojewódzki inspektor farmaceutyczny po stwierdzeniu tego faktu. Zatem nie tylko możliwe, ale nawet konieczne jest jednoczesne nakazanie zaprzestania prowadzenia reklamy apteki i jej działalności oraz nałożenie kary za dotychczasowe, niezgodne z prawem działania w tym zakresie.

GIF uchylając decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł, nałożył jednocześnie na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. W ocenie GIF kara pieniężna w takiej wysokości jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów oraz uwzględnia fakt, że strona była już karana za prowadzenie reklamy apteki i jej działalności. Organ odwoławczy wskazał, że:

• reklama była prowadzona od marca 2014 r. do dnia wydania decyzji przez [...] WIF, a więc przynajmniej do grudnia 2014 r. Stanowi to długi okres prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki i jej działalności;

• strona w tym samym okresie wydawała kilka periodyków, skierowanych do różnych grup konsumenckich, np. obowiązujący w marcu katalog "[...]" oraz "[...]";

• ceny w przedmiotowych gazetkach reklamowych były prezentowane w ten sposób, że "stara" cena została przekreślona, a podana obok aktualnie obowiązująca cena, była niższa. Powodowało to wrażenie, że w aptece w danym okresie można było zakupić wymienione produkty lecznicze po bardzo korzystnych cenach:

• każda z gazetek ze względu na swoją formę mogła być łatwo wyniesiona z lokalu apteki, stąd zasięg oddziaływania reklamy można uznać za nieograniczony;

• strona wcześniej już naruszyła przepisy art. 94a P.f. (została ukarana za prowadzenie reklamy przedmiotowej apteki poprzez uczestnictwo w "[...]" oraz w "[...]").

GIF nie podzielił zarzutu naruszenia przez [...] WIF art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 K.p.a., gdyż nie dostrzegł uchybień proceduralnych mających wpływ na wynik sprawy. Zauważył, że organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu oraz zakończeniu postępowania, umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie przed wydaniem decyzji, zebrał w wystarczającym stopniu materiał dowodowy, dokonał prawidłowej oceny prawnej stanu faktycznego i wydał decyzję zawierającą wszystkie elementy wymagane obowiązującymi przepisami.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GIF z dnia [...] lutego 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 P.f. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kolportowanie materiałów w postaci gazetek reklamowych zawierających ofertę produktów leczniczych oraz suplementów diety dostępnych w aptece ogólnodostępnej pod nazwą "D.," położonej w S. przy ul. [...] stanowi niedozwoloną reklamę tej apteki i jej działalności oraz powinno skutkować nakazem, w drodze decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności, zaprzestania prowadzenia takiej reklamy, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji [...] WIF z [...] grudnia 2014 r. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej i w tym zakresie nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz utrzymanie w pozostałej części tej decyzji.

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 129b ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 P.f. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kara pieniężna może zostać nałożona zanim decyzja, o której mowa w art. 94a ust. 3 P.f. stanie się ostateczna, a strona nie zastosuje się do niej oraz, że kolportowanie materiałów w postaci gazetek reklamowych zawierających ofertę produktów leczniczych oraz suplementów diety dostępnych w ww. aptece stanowi niedozwoloną reklamę tej apteki i jej działalności, i powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej w związku z prowadzeniem tej reklamy, a w konsekwencji uchylenie decyzji [...] WIF z [...] grudnia 2014 r. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej i w tym zakresie nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz utrzymanie w pozostałej części w mocy tej decyzji.

3. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 129b ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 P.f. i art. 107 § 1 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że decyzja nakładająca karę pieniężną może być elementem decyzji nakazującej zaprzestania prowadzenia reklamy ww. apteki i jej działalności, polegającej na kolportowaniu materiałów w postaci gazetek reklamowych zawierających ofertę produktów leczniczych oraz suplementów diety dostępnych w tej aptece, a w konsekwencji uchylenie decyzji [...] WIF z [...] grudnia 2014 r. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej i w tym zakresie nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz utrzymanie w pozostałej części w mocy tej decyzji.

4. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 K.p.a.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo rozwinęła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami, wywołującymi konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Należy zauważyć, że materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne.

Stanowi on, że zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.

Przepis ten, w odróżnieniu od art. 52 dotyczącego reklamy produktu leczniczego, nie zawiera legalnej definicji reklamy działalności aptek reklamą. Nie zawiera także żadnego wyłączenia i nie określa katalogu działań, które nie stanowią reklamy działalności apteki. Wyłączona z ww. zakazu została jedynie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.

Zdaniem Sądu powyższe uprawnia do sformułowania poglądu, że reklamą działalności apteki jest działanie, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, polegające na zachęcaniu potencjalnych klientów do dokonywania zakupu usług farmaceutycznych w konkretnej aptece lub punkcie aptecznym.

Należy przy tym uwzględnić okoliczność, że pewne formy działalności promocyjnej mogą stanowić zarówno reklamę produktu leczniczego zgodnie z art. 52 ustawy, jak i reklamę działalności apteki w opisanym wyżej rozumieniu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07 (przywołanym również przez organ w zaskarżonej decyzji), stanowi reklamę zarówno leków, jak i sprzedającej je apteki, przedstawienie listy leków o obniżonej, promocyjnej cenie, wykazanej przez porównawcze zestawienie ceny niższej, stosowanej przez aptekę, obok ceny wyższej, określonej jako "cena typowa", "cena stara" lub w inny sposób sugerujący, iż apteka okresowo sprzedaje lek po obniżonej, promocyjnej cenie. Taki przekaz nie jest jedynie neutralną listą cenową w rozumieniu art. 52 ust. 3 pkt 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne, gdyż przedstawia listę leków o obniżonej, promocyjnej cenie i przez porównanie jej z ceną wyższą ma zachęcić klientów do zakupu określonego leku u sprzedawcy stosującego cenę promocyjną.

Rekapitulując, wszelkie więc promocje, w tym cenowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. Nie są natomiast reklamą m.in. listy cenowe, które zawierają jedynie informację o cenach towarów lub usług i są publikowane wyłącznie po to, by podać do publicznej wiadomości ceny określonych produktów. Reklama leku ma uświadomić konsumentowi, iż przedmiotowy lek istnieje na rynku oraz że jest stosowany w określonych przypadłościach.

Tak też rozumiały ww. przepis art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne orzekające w sprawie organy i taką jego wykładnię zastosowały w wydanych przez siebie decyzjach.

W niniejszej sprawie za formę niedozwolonej reklamy apteki uznano okoliczność dystrybucji w okresie od marca 2014 r. do grudnia 2014 r. materiałów reklamowych w postaci "gazetek", w których ceny produktów leczniczych i suplementów diety były prezentowane w ten sposób, że "stara" cena została przekreślona, a podana obok aktualnie obowiązująca cena była niższa. Ponadto skarżąca w tym samym okresie wydawała kilka periodyków, skierowanych do różnych grup konsumenckich, np. obowiązujący w marcu katalog "[...]" oraz "[...]".

W ocenie Sądu organ na podstawie zgromadzonego w badanej sprawie materiału dowodowego prawidłowo ustalił, że sporna dystrybucja ulotek (gazetek) zawierających ceny kilkunastu konkretnych produktów leczniczych oraz logo apteki, stanowiła w istocie formę prowadzenia działalności reklamowej. Sąd podziela stanowisko organu, że lista cenowa apteki (jej fragment dotyczący określonych leków) spełniała kryteria definicji reklamy aptek, gdyż miała na celu zachęcenie do zakupu konkretnych towarów (wymienionych w cenniku), po określonych cenach i w konkretnej aptece. Działania te zostały podjęte w celu zainteresowania pacjentów ofertą (w zakresie asortymentu i cen) ww. apteki, w związku z czym słusznie zostało uznane za naruszenie zakazu reklamy aptek, o którym mowa w art. 94a ust. 1 p.f., gdyż odpowiadały reklamie w rozumieniu tego przepisu i wykraczały poza sferę, którą ustawodawca wyłączył spod tego zakazu, tj. informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki ogólnodostępnej.

Zdaniem Sądu ustalenie ww. okoliczności pozwalało organom na przyjęcie, że w sprawie naruszono zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz - w konsekwencji - na wydanie decyzji o nakazanie zaprzestania prowadzenia opisanej tam działalności i nałożeniu kary, o której mowa w art. 129b ust. 1 i 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne. Z uwagi na swobodny dostęp do ww. materiałów reklamowych w kontrolowanej aptece należało także zgodzić się ze stwierdzeniem, iż odziaływanie reklamy miało nieograniczony zasięg.

W kontekście podnoszonych przez skarżącą zarzutów odnośnie braku prawa własności do przedmiotowych gazetek reklamowych wskazać trzeba, że przepisy wprowadzające kategoryczny zakaz prowadzenia reklamy aptek oraz stanowiące o sankcji nakładanej za naruszenie tego zakazu nie wymagają, aby reklamująca się apteka (czy podmiot ją prowadzący) była właścicielem wykorzystywanych w tej działalności materiałów reklamowych (promocyjnych). Rozstrzygające znaczenie ma w tym przypadku okoliczność stwierdzenia prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz podejmowane w tym zakresie przez aptekę (jej właścicieli) działania posiadające przynajmniej znamiona akceptacji tego stanu, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Stąd za prawidłowe uznał nałożenie na skarżącą sankcji za naruszenie art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne. Powody wymierzenia kary w wynikającej z decyzji wysokości zostały przez organ wyjaśnione i odwołują się one do okoliczności wynikających z art. 129b ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne, tj. m.in. okresu naruszenia zakazu reklamy, formy zakazanej reklamy. W tym zakresie nie można postawić organowi zarzutów przekroczenia swobodnej oceny dowodów. Postępowanie dowodowe nie jest bowiem celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja strony wypełnia dyspozycję określonej normy prawa materialnego administracyjnego. Przedmiotem dowodzenia i ustalania mogą być więc jedynie okoliczności istotne dla sprawy – i takie okoliczności zostały w sprawie wykazane - a nie wszystkie okoliczności, które w sposób pośredni lub bezpośredni się z nią w jakikolwiek sposób wiążą.

Zgodnie z art. 129b ust. 1 P.f., karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności.

Jak wynika z tego uregulowania, dla przyjęcia odpowiedzialności z art. 129b ust. 1 P.f. koniecznym jest ustalenie, że była prowadzona reklama apteki i jej działalności wbrew przepisom art. 94a P.f. Zauważyć przy tym należy, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary ma charakter związany. Stwierdzenie przez organ, że doszło do naruszenia zakazu z art. 94a P.f. nakłada na niego obowiązek nałożenia omawianej kary (przepis ten bowiem stanowi, iż "karze pieniężnej (...) podlega").

Jednocześnie art. 94a ust. 3 P.f. stanowi, że organ może w razie stwierdzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy, w drodze decyzji, nakazać zaprzestanie prowadzenia takiej reklamy.

Niewątpliwie decyzja administracyjna, wydana w trybie art. 94a ust. 3 cyt. ustawy, wywołuje skutki nie tylko wobec zdarzeń mających miejsce w momencie jej wydania, ale również wobec zdarzeń mających miejsce przed jej wydaniem. Wprowadzony ustawą - Prawo farmaceutyczne model "następczego" nadzoru nad reklamą produktu leczniczego, polega na uprawnieniu organu do wydawania decyzji administracyjnych nakazujących zaprzestania ukazywania się lub prowadzenia reklamy produktów leczniczych sprzecznej z obowiązującymi przepisami dopiero po ukazaniu się danej reklamy oraz wobec potencjalnych zdarzeń w przyszłości.

Zdaniem Sądu, powyższy skutek jest zgodny z intencją ustawodawcy i wynika z istoty wykonywania funkcji nadzorczych przez organ administracji publicznej. Brak jest ponadto przeciwskazań, aby rozstrzygnięcie w tym przedmiocie miało postać jednej decyzji zobowiązującej do zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki i nałożenia z tego tytułu sankcji w postaci kary administracyjnej. W tym zakresie należy także mieć na uwadze stan orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo patrz wyroki NSA: z 20 stycznia 2015 r. (sygn. akt II GSK 1667/13) oraz z 21 października 2014 r., (sygn. akt II GSK 1336/13).

Sąd uznał ponadto, że ustalając wysokość kary administracyjnej, Główny Inspektor Farmaceutyczny uwzględnił stosowne kryteria, wskazane przez ustawodawcę w przepisie art. 129b ust. 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów. Oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności, jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń. Sąd dokonując pod tym względem oceny działań organów administracji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.,

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.