Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 592/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 150, art. 162 par. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant referent stażysta Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia i zabezpieczenia na majątku podatnika kwot przybliżonych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2013 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z [...] listopada 2015 r. Nr [...] określił i zabezpieczył na majątku T. W. (dalej powoływany także jako Skarżący) przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za maj – wrzesień 2013 r. i grudzień 2013 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona z dniem [...] grudnia 2015 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej powoływana jako o.p.). Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji upłynął [...] grudnia 2015 r.

Pismem z [...] stycznia 2016 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2015 r. Jednocześnie wniósł odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik wskazał, że nie otrzymał decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2015 r. Nr [...] a o jej istnieniu dowiedział się dopiero w dniu [...] stycznia 2016 r. podczas przeglądania akt w urzędzie skarbowym. Pełnomocnik podniósł, że nie odebrał osobiście przesyłki w terminie, gdyż nie wiedział o jej istnieniu. Skarżący nie otrzymał przesyłki od listonosza, a w skrzynce pocztowej nie pozostawiono ani pierwszego ani też drugiego awizo. Pełnomocnik podkreślił, że regularnie sprawdzał skrzynkę pocztową i nie znalazł awizo dotyczącego przesyłki nr [...], natomiast pozostała korespondencja z Urzędu Skarbowego w S. otrzymywana w innych postępowaniach była odbierana. Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę na nietypową godzinę próby doręczenia przesyłki. Na stronie [...] widnieje informacja, że listonosz usiłował doręczyć przesyłkę [...] listopada 2015 r. o godzinie 06:43. natomiast doręczenie powinno następować w godzinach od 7 do 21.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2015 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie kluczową kwestią jest ustalenie skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji, bowiem wobec braku skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji nie może on zostać przekroczony, a w konsekwencji przywrócony stosownie do treści art. 162 § 1 o.p.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że pracownicy Urzędu Skarbowego w S. [...] listopada 2015 r. osobiście usiłowali doręczyć decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Nr [...] pod adresem: S. ul. [...]. W związku z tym, że próba doręczenia osobiście nie powiodła się, decyzję wysłano za pośrednictwem poczty. Decyzja została złożona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia [...] grudnia 2015 r. Znajdujące się na kopercie i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru stemple, adnotacje i podpisy wskazują, że brak jest uchybień w procedurze dostarczenia przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2015 r. Powyższe potwierdza również wydruk ze strony internetowej poczty polskiej. Organ podkreślił, że z pisma otrzymanego od Poczty Polskiej S.A. w wyniku rozpoznania reklamacji wynika, że przesyłka o numerze [...] była prawidłowo awizowana. Należy więc uznać, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Nr [...] została doręczona w trybie zastępczym zgodnie z art. 150 o.p. Nie można przy tym zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika zawartym w piśmie z [...] lutego 2016 r., że z odpowiedzi otrzymanej w toku postępowania reklamacyjnego wynika wprost, iż istnieją wątpliwości w zakresie doręczenia awizo.

Końcowo organ zaznaczył, że [...] grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wystawił zarządzenia zabezpieczenia od Nr [...] do Nr [...] Jako podstawę prawną obowiązku w części D pkt 1, 2 i 3 zarządzeń zabezpieczania wskazano orzeczenie na podstawie art. 33 o.p. z listopada 2015 r. Ww. zarządzenia zabezpieczenia zostały Skarżącemu doręczone [...] grudnia 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Tym samym wiedzę o wydaniu decyzji Skarżący powziął już [...] grudnia 2015 r. a nie jak wskazuje pełnomocnik [...] stycznia 2016 r.

Na powyższe postanowienie, pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie:

- art. 162 § 1 o.p. poprzez nieprawidłową wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem w sprawie i nieuzasadnioną odmową przywrócenia terminu;

- art. 122 o.p. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego skutkujące stwierdzeniem, że w sprawie nie ma okoliczności uprawdopodabniających niezawinione niedotrzymanie terminu do złożenia odwołania;

- art. 120 o.p. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem wyrażonej w nim zasady;

- art. 121 § 1 o.p. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem wyrażonej w nim zasady.

Pełnomocnik wskazał, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 o.p. nie można wymagać od strony, żeby przeprowadzała dowód na brak doręczenia. Wystarczające jest, że okoliczność ta została uprawdopodobniona. W jego ocenie pismo reklamacyjne otrzymane od publicznego operatora uprawdopodabnia, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego. W sprawie istnieje co najmniej wątpliwość czy Skarżący otrzymywał zawiadomienia. Zdaniem pełnomocnika świadczy o tym fakt, że operator Poczty Polskiej w odpowiedzi na reklamację wskazał że nie ma "możliwości bezspornego ustalenia stanu faktycznego i określenia wszystkich okoliczności" oraz, że awizo zostało doręczone w porze nocnej ([...] listopada 2015 r. o godz. 06:43).

Wskazując na powyższe pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145

§ 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie jako: p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że nie nastąpiło naruszenie przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania podatkowego.

Zgodnie z art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin – art. 162 § 2 o.p. Zatem dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie,

3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz

4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Zdaniem Sądu, Organ odwoławczy właściwie ocenił wskazane przez pełnomocnika Skarżącego przyczyny opóźnienia w wywiedzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] listopada 2015 r. i słusznie uznał, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił należycie braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania.

Wskazać przede wszystkim należy, że zawarte w o.p. przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny, a więc służą zapewnieniu stronie realizacji jej praw w toku toczącego się postępowania. Gwarancyjny charakter instytucji doręczenia oznacza, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodne z zasadami określonymi w Rozdziale 5 Działu IV o.p. uzależnia skuteczność czynności podejmowanych przez Organ. Skuteczność prawna czynności faktycznej doręczenia oznacza osiągnięcie przez nadawcę zamierzonego rezultatu, którym może być w szczególności, jak w warunkach niniejszej sprawy, wprowadzenie do obrotu prawnego aktu stosowania prawa, a dodatkowo również powstanie zobowiązania podatkowego. Skuteczność czynności doręczenia pisma wiąże się bezpośrednio również z tym, że data prawidłowego (skutecznego) doręczenia wyznacza początek biegu terminów procesowych.

Jednocześnie w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości (por. choćby wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008r., sygn. akt II GSK 555/08, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2010r., sygn. akt I FSK 1929/09).

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji w dniu [...] listopada 2015 r. wydał decyzję określającą i zabezpieczającą na majątku Skarżącego przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za maj – wrzesień 2013 r. i grudzień 2013 r. W dniu [...] listopada 2015 r. pracownicy organu próbowali bezskutecznie doręczyć decyzję pod wskazanym przez Skarżącego adresem (k. 13/2 akt adm.). Z uwagi na nieobecność adresata pod wskazanym adresem decyzja została wysłana za pośrednictwem poczty. Znajdująca się w aktach sprawy koperta i druk zwrotnego potwierdzenia odbioru, w szczególności stemple, adnotacje i podpisy wskazują, że organ pocztowy prawidłowo dwukrotnie awizował przesyłkę zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (k. 15 akt adm.). Powyższe znajduje odzwierciedlenie w piśmie, wystosowanym przez Pocztę Polską w wyniku reklamacji Skarżącego z dnia [...] stycznia 2016 r., z którego wynika, że przesyłka z decyzją była prawidłowo awizowana i ze względu na nie podjęcie jej w terminie w urzędzie pocztowym, została zwrócona nadawcy (k. 7 akt adm.).

Wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego, z powyższego pisma Poczty Polskiej nie można wywieść, że są jakiekolwiek wątpliwości związane z pozostawieniem awiza w skrzynce pocztowej Skarżącego. Sformułowanie nie ma "możliwości bezspornego ustalenia stanu faktycznego i określenia wszystkich okoliczności" nie oznacza, że awizowanie przesyłki odbyło się niezgodnie z obowiązującymi przepisami, a jedynie to, że z uwagi na upływ czasu Poczta Polska nie jest w stanie ustalić stanu faktycznego i okoliczności jej doręczenia. Z posiadanych przez Pocztę Polską informacji bezsprzecznie wynika, że awizowanie przesyłki zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela pogląd organu, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] listopada 2015 r. została skutecznie doręczona Skarżącemu, w trybie zastępczym stosownie do art. 150 o.p. Stosownie do art. 150 § 1 pkt 1 o.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zgodnie z § 1a ww. przepisu adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 o.p.).

Wszystkie warunki, o których mowa w art. 150 o.p. zostały zachowane przez operatora pocztowego, dlatego też nie można zgodzić się z pełnomocnikiem Skarżącego, jakoby w sprawie decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. nie została doręczona stronie skarżącej. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na niekonsekwencje pełnomocnika Skarżącego, który z jednej strony składa wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji (co wiążę się z przyjęciem, że decyzja ta została skutecznie doręczona, w przeciwnym wydatku bieg terminu do złożenia odwołania nie rozpoczyna biegu) z drugiej zaś, w uzasadnieniu tego wniosku, kwestionuje prawidłowość i skuteczność doręczenia tejże decyzji.

Dokonanej oceny prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r. nie podważa okoliczność, że drugie awizo zostało dokonane w dniu [...] listopada 2015 r. o godz. 6.43. Podkreślić należy, że na gruncie postępowania podatkowego nie jest znane pojęcie pory nocnej i związane z tym obostrzenia w zakresie doręczeń przesyłek. Ustawodawca jedynie w art. 134 § 1 i 2 k.p.c. wskazał, że doręczenia w porze nocnej i w dniu wolne od pracy mogą być stosowane wyjątkowo, za uprzednim zarządzeniem prezesa sądu, jednakże przepis ten nie ma zastosowania do doręczeń dokonywanych przez organy podatkowe za pośrednictwem poczty. Dlatego też, dokonanie drugiego awizowania przesyłki o godz. 6.43, zawierającej decyzję organu I instancji, w żaden sposób nie podważa prawidłowości tej czynności, a w konsekwencji przyjęcia, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 o.p.

Zgodzić się również należało z Organem odwoławczym, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy.

Zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy; o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok NSA z 7 września 2010 r., I OSK 1459/09,). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2006 r., II OSK 1397/05), nie zaś chorobę w rodzinie, która nie ma charakteru nagłego, czy też omyłkowe zabranie korespondencji przez dorosłego domownika i nie przekazanie jej Skarżącej na czas.

Wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego, podnoszone przez niego okoliczności związane z doręczeniem decyzji w żadnym zakresie nie mogą być oceniane jako przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu, bowiem te są kluczowe, ale wyłącznie dla ustalenia czy decyzja organu I instancji weszła do obrotu prawnego, a nie dlaczego w terminie Skarżący nie złożył odwołania. Jako okoliczność ewentualnego uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania można co najwyżej poczytywać brak wiedzy Skarżącego o wydaniu decyzji, ale również ta okoliczność, wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Jak słusznie zaznaczył Dyrektor Izby Skarbowej, w dniu [...] grudnia 2015 r. zostały wystawione, zaś w dniu [...] grudnia 2015 r. doręczone Skarżącemu zarządzenia zabezpieczenia, z których bezspornie wynika, że podstawą do ich wystawienia była decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. Zatem już w dacie [...] grudnia 2015 r., strona należycie dbająca o własne interesy, zakładając że nie miała wiedzy o dwukrotnym awizowaniu przesyłki, uzyskała wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. Tym samym już wówczas Skarżący powinien się zainteresować tą kwestią i udać się do organu, celem uzyskania informacji jaką treść ma decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. Skarżący tego nie uczynił. Dopiero w dniu [...] stycznia 2016 r. przeglądając akta sprawy, zapoznał się z treścią decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., co nie może świadczyć o należytym dbaniu o własne interesy. Przyjąć zatem należy, że Skarżący nie tylko nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, ale również wniosek o przywrócenie terminu złożył z opóźnieniem, bowiem o istnieniu decyzji dowiedział się już [...] grudnia 2015 r., a nie jak twierdził [...] stycznia 2016 r.

W świetle powyższych rozważań za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania podatkowego. Organ odwoławczy nie miał w tej sprawie podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania, bowiem z jednej strony okoliczność doręczenia decyzji organu I instancji nie budzą wątpliwości i są zgodne z obowiązującymi przepisami dotyczącymi doręczeń, z drugiej zaś pełnomocnik Skarżącego nie wykazał, aby Skarżący nie ponosił winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania.

W tym stanie rzeczy, skargę jako niezasadną, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.