Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2297/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.) Sędzia NSA - Marzenna Zielińska Sędzia NSA - Piotr Piszczek Protokolant - Michał Petranik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2006 r. sprawy ze skargi P. W. "M. D." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji własnej o wygaśnięciu decyzji o zwrocie cła 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "M. D." w W. kwotę 200 (dwieście złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu 23 października 2000 r. P. W. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą M.D. PW w W. (dawna nazwa A. PW P.W.) zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci przetworników - generatorów akustycznych przetwarzających sygnały z gitary na sygnał akustyczny. Zgłoszenie to zostało przyjęte i zarejestrowane pod poz. SAD [...] .

W dniu 12 lutego 2002 r. strona wystąpiła do Dyrektora Urzędu Celnego w W. z wnioskiem o zwrot cła z uwagi na fakt, iż część sprowadzonego towaru, tj. wzmacniacze gitarowe [...] w ilości 180 sztuk zostały nadesłane przez pomyłkę i nie spełniają norm obowiązujących w Polsce.

Decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. uznał zasadność wniosku i zarządził zwrot cła od sprowadzonego towaru pod warunkiem jego wywozu i dostarczenia przez wnioskodawcę do organu celnego karty 1A zgłoszenia wywozowego w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Jako podstawę prawną wskazano § 1 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umarzania.

Powyższą decyzję P. W. otrzymał 25 kwietnia 2002 r. co oznaczało, że termin wywozu towaru i dostarczenia karty 1A zgłoszenia wywozowego mijał 9 maja 2002 r.

Wywóz towaru nastąpił [...] maja 2002 r., natomiast kartę 1A dokumentu wywozowego strona dostarczyła Dyrektorowi Urzędu w dniu [...] maja 2002 r. Zwracany towar objęto w dniu [...] maja 2002 r. procedurą wywozu w Urzędzie Celnym w P.. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy urząd celny graniczny odmówił mu w dniu [...] maja 2002 r. tj. w dacie wywozu towaru wydania karty 1A dokumentu wywozowego powołując się na wewnętrzny obrót tą dokumentacją.

Karta 1A zgłoszenia wywozowego wpłynęła z celnego urzędu granicznego do Urzędu Celnego w P. w dniu [...] .05.2002 r., w tej dacie została odebrana przez stronę i przekazana do Urzędu Celnego w W..

Decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w W. stwierdził wygaśnięcie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. o zwrocie cła. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że strona nie dopełniła warunku zastrzeżonego w decyzji z [...] kwietnia 2002 r. tj. nie zachowała 14- dniowego terminu na dostarczenie karty 1A dokumentu SAD potwierdzającego wywóz towaru.

Wnioskiem z dnia 28 lutego 2003 r. P.W. wystąpił o zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w trybie art. 2651 § 1 kodeksu celnego z dnia 9 stycznia 1997 r. podnosząc, że dopełnił warunek zachowania 14 dni na wskazane czynności. Podniósł, że odmowa wydania mu karty 1A w urzędzie celnym granicznym nie może działać na jego niekorzyść.

Decyzją nr [...] z [...] października 2003 r. Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w W. odmówił zmiany swojej decyzji z dnia [...] września 2005 r. w trybie art. 2651 kodeksu celnego.

Na skutej odwołania strony zaskarżoną w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. (właściwy do rozpoznania odwołania strony z uwagi na fakt, iż z dniem 1 listopada 2003 r. została zniesiona na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 października 2003 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia izb celnych i urzędów celnych oraz określenia ich siedzibą, Dz.U. Nr 184, poz. 1800) Izba Celna Port Lotniczy w W.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2003 r. nr [...] .

Dyrektor podkreślił, że decyzja orzekająca o zwrocie cła była decyzją warunkową, co oznaczało, że dalsze czynności organów celnych związane z tym aktem administracyjnym uzależnione były od elementu przyszłego i niepewnego, czyli wywiązania się wnioskodawcy z nałożonego na niego wymogu składającego się z dwóch elementów: wywozu towaru poza polski obszar celny i dostarczenia karty 1A dokumentu SAD wywozowego do organu celnego właściwego ze względu na miejsce, w którym zarejestrowano należności celne - w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Jest to termin zawity w myśl art. 11 kodeksu celnego i § 7 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 19.12.1997 r. ww.

Wywożąc towar jeden dzień przed upływem wskazanego w decyzji terminu, strona z własnej winy pozbawiła się realnej możliwości dostarczenia karty 1A dokumentu wywozowego do urzędu celnego.

Dyrektor podkreślił, że obieg dokumentów regulują przepisy szczególne rozporządzenia Ministra Finansów z 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 117, poz. 1250 z późn. zm.). Organy celne nie mają w tym względzie żadnej swobody, są bezwzględnie zobowiązane do przestrzegania tych przepisów. Podobny obowiązek obciąża zgłaszającego. Zatem zgodnie z § 40 ust. 1, ust. 6 i ust. 10 ww. rozporządzenia jeżeli towary zostały zgłoszone jednocześnie do procedury tranzytu to funkcjonariusz celny celnego urzędu granicznego potwierdza wyprowadzenie towarów poza polski obszar celny m.in. na odwrocie karty 1A. Kartę 1A należy odesłać do urzędu celnego, w którym nastąpiło objęcie towarów procedurą wywozu, w terminie 5 dni od daty wyprowadzenia towarów poza polski obszar celny. Natomiast zgodnie z § 40 ust. 11 tegoż rozporządzenia zgłaszającemu wydaje się kartę 1A w urzędzie, w którym nastąpiło objęcie towarów procedurą wywozu i tylko wtedy, gdy jest ta karta potwierdzona pieczęcią VAT. Zatem niemożliwym jest przyjęcie za prawidłowe twierdzeń strony, iż dostarczenie karty 1A nastąpiło w dniu wywozu towaru, do granicznego urzędu celnego, który zgodnie z treścią art. 170 § 1 ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. z późn. zm.) powinien przekazać ją właściwemu organowi. Jak tez przyjęcie za zasadne twierdzeń strony, iż organ celny graniczny mógł skorzystać z innej niż poczta drogi w myśl art. 168 § 1 ordynacji podatkowej (za pośrednictwem dalekopisu, telefaxu, poczty elektronicznej).

Organ zarzucił, iż strona w toku postępowania nie dostarczyła dowodu, który potwierdzałby odmowę wydania karty 1A dokumentu wywozowego przez graniczny urząd celny.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że strona dokonując wywozu towaru dzień przed upływem wyznaczonego terminu wykazała się brakiem dyscypliny w swoim postępowaniu. Strona powinna znać właściwe przepisy dotyczące obiegu dokumentów oraz terminy ich odbioru. W przedmiotowej sprawie strona wykazała zaniedbanie i bezczynność przy wykonywaniu postanowień decyzji warunkowej podważając tym samym "ważność" swojego interesu w uzyskaniu zwrotu cła. Brak jest podstaw do zmiany decyzji dotyczącej wyjaśnienia decyzji orzekającej o zwrocie cła z zastosowaniem trybu art. 2651 kodeksu celnego.

W toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała istnienia "swojego ważnego interesu" ani interesu publicznego, który uzasadniałby wzruszenie decyzji ostatecznej w myśl art. 2651 kodeksu celnego.

W skardze z dnia 12 sierpnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. W. wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji z zasądzeniem kosztów postępowania.

Decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. zarzucił naruszenie:

art. 2651 kodeksu celnego poprzez niezbadanie lub nierzetelne zbadanie zachodzenia przesłanek uchylenia decyzji ostatecznej,

art. 170 § 1 i 2 ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie zawartej w nim normy,

art. 210 § 1 pkt 6 ordynacji podatkowej poprzez pominięcie uzasadnienia faktycznego dla niezastosowania przez organ celny normy wyrażonej w art. 170 § 1 i 2 ordynacji,

§ 40 ust. 10 i 11 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych poprzez nieuwzględnienie jego znaczenia dla niniejszej sprawy (wpływ modyfikujący dyspozycję § 7 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia wypadków, w których należności celne są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia),

art. 125 § 1 i 2 ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób szczególnie przewlekły.

Rozwijając zarzuty skargi o charakterze merytorycznym, skarżący wskazał, iż przystąpił do wykonania decyzji warunkowej o zwrocie cła zgodnie z jej zapisami. Przed upływem 14 dnia wyznaczonego terminu dostarczył towar do wewnętrznego urzędu celnego i zgłosił go do procedury wywozu, zorganizował transport do granicy i w tamtejszym urzędzie celnym wyraził gotowość do przewiezienia tegoż samego dnia karty 1A SAD-u wywozowego do urzędu celnego, w którym nastąpiło objęcie towarów procedurą wywozu i do organu wydającego decyzję warunkową. Ta ostatnia okoliczność pozostała w sferze jego gotowości do wykonania, gdyż urząd celny graniczny odmówił wydania dokumentu informując go o wewnętrznej procedurze przesyłania dokumentów.

Zarzucił, że organ nie skorzystał z innej drogi przekazu dokumentu niż pocztowa, mimo, że takimi możliwościami dysponował w myśl art. 168 § 1 ordynacji podatkowej dopuszczającego zastosowanie różnych technicznych sposobów komunikowania się i przekazywania pism i podań pochodzących z zewnątrz.

Podniósł niespójność przepisów § 7 pkt 6 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 19.02.1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane... stanowiących, ze strona ma dostarczyć kartę 1A najdalej w 14 dni z § 40 rozporządzenia Ministra Finansów z 7.09.2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych wykluczającego możliwość wydania tej karty stronie postępowania w celu jej samodzielnego transportu.

Podniósł, że wobec tej niespójności przepisów organ winien był zastosować w ramach odpowiedniej wykładni art. 170 ordynacji podatkowej stanowiący, że złożenie podania do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesienie z zachowaniem terminu.

Podkreślił, że nie może ponosić negatywnych skutków działań (zaniechań) administracji celnej.

Nie miał wpływu na wybór sposobu przekazu i na jego realizację.

Wskazał, że przez cały czas trwania postępowania podnosił wadliwość decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o zwrocie cła. Wnosił o jej wyeliminowanie z obrotu, przez co realizował ważny interes jako strony postępowania.

Nadto eliminacja wadliwego rozstrzygnięcia administracyjnego leży w interesie publicznym. Do kategorii ważnego interesu, zarówno strony postępowania jak i publicznego, zaliczył obywatelską niezgodę na niesprawiedliwe traktowanie.

Na rozprawie podniósł dodatkowo naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji i art. 120 i 122 ordynacji podatkowej oraz brak pouczenia w decyzji warunkowej, iż w wyznaczonym 14- dniowym terminie mieszczą się terminy do wewnętrznego obiegu dokumentów celnych.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawe, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawowe funkcje sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią bez wątpienia sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nas wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozpoznając skargę w tym zakresie Sąd uznał, iż zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 2651 kodeksu celnego poprzez niepełne zbadanie przesłanek uchylenia decyzji ostatecznej zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżonego postępowania było ustalenie czy decyzja ostateczna stwierdzająca wygaśnięcie decyzji warunkowej o zwrocie cła może być uchylona, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

Zatem jedną z przesłanek do ustalenia było sprawdzone istnienie interesu publicznego.

Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż wnioskowana o zmianę decyzja jest wadliwa (nie uwzględnia wypełniania warunków decyzji z dnia [...] .04.2002 r.), oraz że nie może on ponosić negatywnych skutków działań administracji celnej stanowiło o tym, że skarżący wskazywał na naruszenie zasady państwa prawa i zasady działania w zaufaniu do organów państwa.

W pojęciu interesu publicznego mieści się ocena, czy nie doszło do naruszenia ww. zasad, a jeżeli tak, to czy istnieje konieczność podjęcia działań eliminujących skutki naruszeń tych zasad.

Takiej analizy i oceny organ nie przeprowadził w zaskarżonej decyzji.

Podnieść należy, że stwierdzenie organu co do nieudowodnienia istnienia interesu publicznego przemawiającego za zmianą decyzji oparte jest na ustaleniu, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji wcześniejszej jest prawidłowa i stwierdzająca, iż P. Wójcicki nie wykonał warunków zakreślonych w decyzji o zwrocie cła.

Tymczasem nie ma w niej analizy czy warunki opisane w decyzji z [...] .04.2002 r. są tymi samymi, których spełnienia wymaga się w decyzji stwierdzającej jej wygaśnięcie.

Decyzja warunkowa z [...] .04.2002 r. zarządza zwrot cła "pod warunkiem wywozu towaru i dostarczenia do organu celnego karty 1A w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji". Jest to jedyny zapis, poza wskazaniem podstawy prawnej jako § 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia, mówiący o warunku.

Brakuje w nim określenia, że kartę 1A musi dostarczyć wnioskodawca i to do urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne (§ 7 pkt 6 ww. rozporządzenia).

Decyzja warunkowa w ogóle nie zawiera uzasadnienia warunków i skutków ich niewykonania bądź spóźnionego wykonania, a przecież warunki te są elementem decyzji. Terminy są nieprzywracalne w myśl § 8 rozporządzenia i art. 11 kodeksu celnego.

Zgodnie z zasadą prowadzenia postępowania celnego w sposób budzący zaufanie do organów państwowych - art. 121 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 kodeksu celnego - organ powinien wyjaśnić wnioskodawcy zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 124 ordynacji podatkowej) i to w taki sposób, aby umożliwić mu pełne, dobrowolne wykonanie decyzji.

Brak takiego wyjaśnienia w decyzji warunkowej, brak informacji, że w wyznaczonym 14- dniowym terminie wykonania warunków mieszczą się terminy 5 dni na wewnętrzny obrót dokumentów celnych (§ 40 rozporządzenia Ministra Finansów z 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych) nie może obciążać strony ujemnymi skutkami.

Tymczasem takiej oceny dokonano w decyzji o wygaśnięciu decyzji o zwrocie cła. Natomiast zaskarżona decyzja nie odnosi się do tych ocen.

Przepisy art. 121 ordynacji podatkowej, art. 2 Konstytucji statuują zasadę państwa prawnego, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę pogłębienia zaufania do organów podatkowych, a w tym przypadku organów celnych.

Zasady te aczkolwiek ogólne mają konkretny wymiar i muszą być stosowane na równi z innymi przepisami. Są normami prawnymi a nie abstrakcyjnymi postulatami wobec tych organów.

Brak wyjaśnienia tych kwestii stanowi o nierozważeniu w sposób wyczerpujący przesłanki interesu publicznego przewidzianej do ewentualnej zmiany decyzji ostatecznej.

Z tych względów doszło do naruszenia art. 122 i 210 § 4 ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 i 2651 kodeksu celnego.

Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy było podstawą uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie Sąd stwierdził na podstawie art. 152 cytowanej ustawy, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzekł zgodnie z art. 200 cyt. ustawy.

Uwzględniając skargę Sąd nie podzielił zarzutów, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 170 § 1 i 2 oraz art. 168 § 1 ordynacji podatkowej.

Są to przepisy stanowiące o sposobie i terminie wnoszenia podań i pism przez strony i nie odnoszą się do wewnętrznego obiegu dokumentów celnych uregulowanego w rozporządzeniu Ministra Finansów, w przedmiotowej sprawie, z [...] .09.2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych.

Cytowane rozporządzenie wydane w oparciu o kodeks celny zawiera przepisy szczególne mające pierwszeństwo w stosowaniu.

Nie zmienia to faktu, że organy celne stosując te przepisy zwolnione są od stosowania zasad ogólnych o czym była mowa wyżej.

Z tych względów Sąd orzekł jak w wyroku.