Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1202/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska (spr.), NSA Andrzej Kozerski, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi G. B. i L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej 1. stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. solidarnie na rzecz G. B. i L. B. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

3 II SA/Łd 1202/01

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika L. B. i G. B. od wpisów do ewidencji działalności gospodarczej Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] i Nr[...], wydanych dla przedsiębiorcy L. B. oraz dla przedsiębiorcy G. B., stwierdziło niedopuszczalność odwołania od wpisów do ewidencji działalności gospodarczej.

Jako podstawę prawną postanowienia Kolegium wskazało art. 134 w zw. z art. 123 k.p.a., w zw. z art. 88i i art. 2ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101 poz. 1178 z późn. zm. ) i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm. ).

Kolegium ustaliło, że decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 88i oraz art. 88e ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999r - Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101 poz. 1178 z późn. zm.) dokonał wykreślenia z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31 stycznia 2001r wpisu dokonanego w dniu 4 marca 1991r pod nr 10256 dotyczącego działalności w zakresie handlu sprzętem optycznym i optyka prowadzonej w formie spółki cywilnej i zgłoszonej przez L. B. i G. B.

Następnie organ I instancji w myśl przepisów art. 88b i art. 88a ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999r - Prawo działalności gospodarczej (...) doręczył stronom:

l) pod nr ew[...] z dnia[...] . zaświadczenie o wpisie do ewidencji gospodarczej w dniu 31.01.2001r pod nr [...] o treści:

- oznaczenie przedsiębiorcy: G. B.- Ł. ul. A 19 m 18,

- nazwa, siedziba i adres siedziby przedsiębiorcy: “ Usługi optyczne “ Ł., ul. B 36.

-określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej : optyka, handel sprzętem optycznym,

- data rozpoczęcia działalności gospodarczej : 24.06.1998r .

2) pod nr ew. [...] z dnia 31.01.2001r zaświadczenie o wpisie do

ewidencji gospodarczej w dniu 31.01.2001r pod nr [...] o treści:

- oznaczenie przedsiębiorcy: L. B. – Ł. ul. C 4 m 36,

- nazwa, siedziba i adres siedziby przedsiębiorcy: “ Usługi optyczne “ Ł., ul. B 36

-określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej : optyka, handel sprzętem optycznym,

- data rozpoczęcia działalności gospodarczej : 9.03.1991r.

Kolegium wskazało, że pismem z dnia 28 lutego 2001r. pełnomocnik skarżących złożył do organu I instancji wniosek o wyeliminowanie z obiegu w trybie art. 61 § l k.p.a. zaświadczeń z dnia 31 stycznia 2001r o nr [...] i [...] z uwagi na poświadczenie nieprawdy w ww. dokumentach. W piśmie wskazywano, że użyte w zaświadczeniach pojęcie “przedsiębiorca" odpowiada definicji przyjętej w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r – Przepisy wprowadzające o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz, że dla oznaczenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną należy podać numer PESEL i REGON, a ponadto siedzibą przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną jest miejsce stałego zamieszkania ( adres sądowy). W ocenie wnoszącego odwołanie, podana w wydanych zaświadczeniach siedziba przedsiębiorcy jest niezgodna ze stanem rzeczywistym. W punkcie 3 zaświadczenia powinna być także wskazana siedziba zakładu głównego. Ponadto daty rozpoczęcia działalności podane w zaświadczeniach pozostają w sprzeczności z datą wejścia w życie ustawy Prawo działalności gospodarczej , definiującej w art. 2 pojęcie “przedsiębiorca". W ocenie pełnomocnika skarżących żaden przedsiębiorca nie mógł wykonywać działalności przed dniem 1 stycznia 2001 r .

Pismo o wyeliminowanie z obiegu w trybie art. 61 § 1 k.p.a zaświadczeń z dnia 31 stycznia 2001 r. przesłane zostało przez organ I instancji, jako żądanie wszczęcia postępowania w trybie art. 157 § 1 k.p.a., do rozpatrzenia przez SKO w Ł.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2001 r SKO w Ł. zwróciło się do pełnomocnika skarżących o wyjaśnienie: l/ czy chodzi o wszczęcie postępowania przez tut. Kolegium w przedmiocie stwierdzenia nieważności wpisów do ewidencji działalności gospodarczej,

2/ czy o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji.

Równocześnie pouczono stronę, że powyższe ma istotne znaczenie dla podjęcia ostatecznych rozstrzygnięć w przedmiocie ww. zaświadczeń oraz wcześniejszego odwołania od decyzji z dnia [...] orzekającej o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu nr[...].

Pełnomocnik L. B. i G. B. w odpowiedzi na ww. pismo SKO w Ł. stwierdził, że w dniu 28 lutego 2001r zostało wszczęte na Jego wniosek postępowanie administracyjne przed organem I instancji w trybie art. 61 § l k.p.a., a obowiązkiem organu I instancji było załatwienie sprawy w myśl art. 104 k.p.a. i zgodnie z przepisem art. 107 § l k.p.a., co umożliwiłoby skorzystanie z prawa do dwuinstancyjnego trybu postępowania zgodnie z art. 15 k.p.a. . Wskazał także, że “zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej “ nie są decyzjami administracyjnymi, w rozumieniu art. 104 k.p.a. ale są jedynie dokumentami urzędowymi, w rozumieniu art. 76 § l k.p.a. i mogą podlegać wzruszeniu zgodnie z przepisem art. 76 § 3 k.p.a. Odesłanie przez organ I instancji w dniu 12 marca 2001r. przedmiotowych “zaświadczeń “ do SKO, pomimo wszczętego w tym organie postępowania administracyjnego, z błędnym przywołaniem art. 157 § l k.p.a. stanowi obrazę zasad określonych w art. 6, art. 7 oraz art. 15 k.p.a. i narusza obligatoryjny obowiązek z art. 8 k.p.a. .

Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 88g ustawy z dnia 19 listopada 1999 r – Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101 poz. 1178 ze zm.), z dniem l stycznia 2001r ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988r o działalności gospodarczej, staje się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy, a dokonane w niej wpisy zachowują moc z zastrzeżeniem art. la ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym ( Dz. U Nr 121 poz. 770 i z 2000r Nr 114 poz. 1194). Art. la ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) przewiduje obowiązek dostosowania formy wykonywanej działalności do wymogów ustawy - Prawo działalności gospodarczej, przez osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000r wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych. Dlatego, w ocenie Kolegium, koniecznym stało się - w przypadku działalności gospodarczej osób fizycznych - zgłoszenie działalności do ewidencji, prowadzonej przez gminy jako zadania zlecone zakresu administracji rządowej ( art. 88a ustawy - Prawo działalności gospodarczej). Kolegium podało, że ustawodawca definiując pojęcie, “przedsiębiorcy,, przesądził o konieczności wykreślenia z urzędu z ewidencji działalności tych podmiotów, które w dniu wejścia w życie ustawy nie są uznawane na przedsiębiorców.

W wykonaniu dyspozycji przepisów ustawy - Prawo działalności (...), organ I instancji wykreślił zatem z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej wpis o nr [...] dotyczący działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej przez L. B. i G. B., by stosownie do art. 88b w związku z art. 88g ustawy - dokonać wpisu do ewidencji działalności gospodarczej poszczególnych przedsiębiorców, jakimi są - w myśl ustawy w brzmieniu od l stycznia 2001r - wyżej wymienieni wspólnicy spółki cywilnej.

W świetle powyższego nie powinna budzić wątpliwości zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji, jako ze spółka cywilna - z dniem wejścia w życie ustawy -to “ jednostka organizacyjna, która w dniu l stycznia 2001r nie jest przedsiębiorcą ,“ a zatem podlega wykreśleniu z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej, zgodnie z dyspozycją powołanego art. 88i.

W kwestii odwołania od wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, Kolegium podkreśliło, że jest to czynność materialno- techniczna, która stwierdza tylko pewien stan faktyczny i nie jest ta czynność dokonywana w trybie decyzyjnym , a zatem nie może być przedmiotem postępowania odwoławczego. Dlatego Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżące wnosiły o stwierdzenie nieważności postanowienia SKO w Ł. Nr [...] i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania .

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, co stanowi obrazę art.15 k.p.a. w wyniku błędnego przyjęcia, że organ administracyjny wydając dokument urzędowy-“zaświadczenie" , wydał decyzję administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a. Wskazywały także, że zaskarżone postanowienie narusza zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6,7 i 8 k.p.a. poprzez uznanie wniosku strony o wszczęcie postępowania, złożonego w trybie przepisu art.61 § 1 k.p.a., za odwołanie, w rozumieniu przepisu art. 127 k.p.a..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie skargę należało uznać za uzasadnioną, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezpodstawnie uznało pismo pełnomocnika G. B. i L. B. z dnia 28 lutego 2001 r.( data wpływu 7.03.2001r.), zawierające wniosek “w trybie art. 61 § 1 k.p.a., o wyeliminowanie z obiegu prawnego" zaświadczeń z 31 stycznia 2001 r., za odwołanie od dokonanej czynności materialno- technicznej tj. od wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Z uzasadnienia tego wniosku wynikało, że kwestionowane są dane zawarte w zaświadczeniach dotyczące: siedziby przedsiębiorcy , siedziby zakładu głównego i daty rozpoczęcia działalności.

W ocenie Sądu brak było podstaw do dokonania takiej oceny zgłoszonego wniosku skoro pełnomocnik powoływał się na art. 61 § 1 k.p.a. , który stanowi o wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek lub z urzędu, a ponadto w odpowiedzi na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 kwietnia 2001 r. wskazywał, że kwestionuje na podstawie art. 76 § 3 k.p.a. treść dokumentów, jakimi są wydane przez organ zaświadczenia z 31 stycznia 2001 r. i oczekuje wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej z uzasadnieniem , zgodnie z art. 104 i 107 § 1 k.p.a., od której ewentualnie mógłby się odwołać. Pełnomocnik wskazywał także, że przesłanie jego pisma do SKO narusza art. 157 k.p.a. i zasady postępowania administracyjnego, w tym wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności.

Zdaniem Sądu, skoro nie było w sprawie wniesionego środka odwoławczego, należy uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze bez podstawy prawnej wystąpiło w charakterze organu odwoławczego.

Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Z treści przepisu wynika jednoznacznie, że przesłanką niezbędną do wydania przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania jest wniesienie tego odwołania przez stronę.

Ponieważ takiego odwołania w sprawie nie było, orzeczenie organu II instancji dotknięte jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ( patrz: wyrok NSA z 2 czerwca 1999 r – sygn. IV SA 868/97 – niepublikowany, wyrok NSA z 18 maja 1994r –sygn. SA/Gd 2365/93 – POP 1997/3/62).

Postępowanie dotyczące wydawania zaświadczeń, stanowiące rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania administracyjnego, uregulowane zostało w dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 217-220).

Przepisy te nie przewidują możliwości wniesienia odwołania w przypadku kwestionowania treści wydanego przez organ zaświadczenia. Osoba , która kwestionuje treść wydanego zaświadczenia może natomiast złożyć do organu wniosek o wydanie zaświadczenia o określonej treści, a w razie wydania postanowienia odmownego – wnieść zażalenie do organu II instancji.

Zgodnie bowiem z art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Pogląd taki wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2003 r – sygn. II SA 1439/02 ( M. Prawn.2003/14/626 ).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy winien więc umorzyć postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe ( art. 138 § 1 pkt w zw. z art. 105 § 1 i 2 k.p.a., a wniosek skarżących przekazać do rozpoznania organowi I instancji.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na postawie art.200 p.p.s.a.