Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1700/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi X Spółka z o. o. w likwidacji z siedzibą w S. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 wrześniu 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 137/14, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r., złożonego w imieniu spółki X Spółka z o. o. w likwidacji, pierwotnie z siedzibą w S., aktualnie z siedzibą w K., przez likwidatora J. P. utrzymał w mocy postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r. w części dotyczącej X Sp. z o. o., [...].

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2009 r. kurator spółki X Sp. z o. o. w S.- J.P., wystąpił w imieniu ww. spółki o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r. w części dotyczącej X Sp. z o. o. w S.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] Minister Gospodarki odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej X Sp. z o. o. w S. W uzasadnieniu ww. decyzji wskazał, że J.P.– kurator ww. spółki, udzielając pełnomocnictwa adwokatowi J. F. do reprezentowania tej spółki, przekroczył granice umocowania wyznaczonego postanowieniem Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w R. XII Wydział Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. Organ orzekający uznał, że wniosek z dnia [...] grudnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego nie został złożony przez ww. spółkę ani w jej imieniu.

W konsekwencji Minister Gospodarki stwierdził, że z przedmiotowym wnioskiem wystąpił podmiot nieposiadający interesu prawnego do żądania oceny legalności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r.

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją złożyli: spółka X Sp. z o. o. w S., reprezentowana przez kuratora J. P., oraz adwokat J. F. występujący w imieniu ww. spółki, reprezentowanej przez kuratora J. P.

Minister Gospodarki, rozpoznając pierwszy z wniosków, wydał w dniu [...] października 2010 r. decyzję, nr [...], umarzającą postępowanie odwoławcze, stwierdzając, że ww. decyzja nie dotyczyła kwestii interesu prawnego samej spółki do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności przejętego na własność Państwa mienia, a jedynie braku takiego uprawnienia po stronie pełnomocnika, ustanowionego przez kuratora z przekroczeniem zakresu umocowania. Natomiast została ona skierowana do adwokata J.F., jako do podmiotu, którego praw i obowiązków dotyczyło rozstrzygnięcie tej decyzji.

Na ww. decyzję została wniesiona przez spółkę X Sp. z o. o., reprezentowaną przez kuratora J. P., skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2252/10, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku wskazano, iż omawiana decyzja powiązana jest ze sprawą rozstrzygniętą przez WSA pod sygn. akt. IV SA/Wa 2216/10. Sąd stwierdził, że złożenie dwóch wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam podmiot powinno skutkować rozpatrzeniem przez organ obydwu pism jako jednego wniosku, jednakże wydanie dwóch rozstrzygnięć przez organ orzekający nie jest na tyle wadliwe, aby skutkowało stwierdzeniem ich nieważności. Ponadto uznano za nietrafny argument zawarty w zaskarżonej decyzji, iż przedmiotowa spółka nie posiadała interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji wydanej w pierwszej instancji. Umorzenie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozbawiło bowiem ww. spółkę uprawienia do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. W podsumowaniu wskazano, że obecnie rozpatrując sprawę o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, organ będzie prowadził jedno postępowanie administracyjne z wniosku przedmiotowej spółki, reprezentowanej przez kuratora sądowego, który udzielił pełnomocnictwa procesowego adwokatowi.

Jednocześnie Minister Gospodarki, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez adwokata J. F. w imieniu spółki X Sp. z o. o. z siedzibą w S., reprezentowanej przez kuratora J. P., decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2010 r., odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. Organ orzekający wskazał, że kurator J. P., udzielając pełnomocnictwa adwokatowi J. F. do reprezentowania ww. spółki przekroczył granice swojego umocowania, co oznacza, że ww. czynność nie wywołała skutków bezpośrednio dla przedmiotowej spółki. Uznano zatem, że pierwotny wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego w części dotyczącej X Sp. z o.o. w S. nie został złożony przez przedmiotową spółkę. Tym samym uznano, że z ww. wnioskiem wystąpił podmiot nieposiadający interesu prawnego do żądania oceny legalności ww. orzeczenia.

Na ww. decyzję skargę wniosła spółka X Sp. z o. o., reprezentowana przez kuratora J. P., zastępowanego przez pełnomocnika adwokata J. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem zadnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2216/10, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku uznano za niewłaściwe potraktowanie przez organ odwoławczy dwóch wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy odrębnie. Sąd wskazał, że wbrew twierdzeniu organu, z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wystąpiła spółka, a nie kurator, a tym bardziej nie adwokat ustanowiony przez kuratora. Organ został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku spółki, jako osoby prawnej, o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, zgodnie z intencją wyrażoną we wniosku, a także do wzięcia pod uwagę, że uprawnienie kuratora do działania w imieniu spółki wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w R. Wydział KRS z dnia [...] kwietnia 2007 r., ustanawiającego dla przedmiotowej spółki kuratora w osobie J. P. Jednak w opinii Sądu zakres upoważnienia wskazany w ww. postanowieniu narusza art. 42 § 2 k.c., w związku z czym istnieją wątpliwości co do zgodności tego orzeczenia z przepisami prawa. W konsekwencji Sąd uznał, że zakres umocowania kuratora do reprezentowania spółki powinien być wyjaśniony przez podjęcie stosownych działań, tj. uzyskanie wykładni ww. postanowienia lub podjęcie działań w celu zbadania zgodności z prawem takiego wątpliwego rozstrzygnięcia.

Z tych względów rozpatrzenie złożonego przez spółkę wniosku o stwierdzenie nieważności winno zostać poprzedzone działaniami wstępnymi zmierzającymi do wyjaśnienia istoty umocowania kuratora do reprezentowania spółki, wynikającego z przytaczanego postanowienia. Sąd wskazał, że jeżeli tak określony zakres uprawnień J. P. znajduje uzasadnienie w normie art. 42 § 2 k.c., będzie on uprawniony do udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi do reprezentowania spółki w przedmiotowym postępowaniu. W innym wypadku wniosek o stwierdzenie nieważności złożony przez spółkę będzie dotknięty brakami formalnymi.

Mając na uwadze wskazania zawarte w ww. wyrokach, Ministerstwo Gospodarki wystąpiło do Sądu Rejonowego w R. XII Wydział KRS pismem z dnia [...] lutego 2013 r. o rozważenie przez Sąd podjęcia z urzędu stosownych czynności w celu uchylenia lub zmiany postanowienia z dnia [...] kwietnia 2007 r., sygn. akt. [...], ustanawiającego dla ww. przedwojennej spółki kuratora w osobie J. P., co mogłoby doprowadzić do ścisłego określenia zakresu kurateli. W przypadku uznania przez Sąd braku możliwości zmiany lub uchylenia ww. postanowienia zawnioskowano o dokonanie z urzędu wykładni tego postanowienia i rozstrzygnięcie wątpliwości wynikających z jego treści poprzez wyjaśnienie, czy ustanowiony tym postanowieniem kurator może wykonywać czynności przekraczające zakres wynikający z art. 42 § 2 k.c., w tym podejmować czynności prawne zmierzające do wystąpienia w imieniu ww. spółki z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia nacjonalizacyjnego, w części dotyczącej przedsiębiorstwa stanowiącego własność tej spółki. W dniu [...] kwietnia 2013 r. do organu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w R. XII Wydział Gospodarczy KRS z dnia [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], odwołujące z pełnionej funkcji kuratora X Sp. z o.o. w S. J.P. W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że zgodnie z aktem notarialnym [...] czerwca 2011 r. (Rep. A [...]) odbyło się Zgromadzenie Wspólników X Sp. z o.o. Kuratorowi udzielono absolutorium z wykonywanych obowiązków, uchwałą nr [...] rozwiano spółkę, zaś uchwałą nr [...] powołano likwidatora spółki w osobie dotychczasowego kuratora J.P. Powyższe oznaczało, w ocenie tego Sądu, że w sytuacji powołania likwidatora spółki odpadła potrzeba dalszego działania kuratora. Dodatkowo Sąd w ww. piśmie wyjaśnił, że biorąc pod uwagę treść postanowienia z dnia [...] kwietnia 2007 r. o ustanowieniu kuratora, nie widzi potrzeby dokonywania z urzędu wykładni co do treści tego postanowienia.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], Minister Gospodarki odmówił wszczęcia na wniosek spółki X Sp. z o.o. z siedzibą w S., złożony przez kuratora J. P., postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r. w części dotyczącej X Sp. z o.o. w S. Organ orzekający wskazał, że interes prawny w przedmiotowej sprawie posiada właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, legitymujący się prawem własności do niego w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, tj. w dniu [...] lutego 1946 r. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa była osoba prawna - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z art. 201 § 1 k.s.h. do prowadzenia spraw tej spółki oraz jej reprezentowania upoważniony jest zarząd. W związku z powyższym organ stwierdził, że tylko spółka reprezentowana w taki sposób może skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizujących mienie stanowiące w dacie nacjonalizacji własność należącego do niej przedsiębiorstwa. W przedmiotowej sprawie wniosek z dnia 4 grudnia 2009 r. został złożony przez spółkę X Sp. z o.o. z siedzibą w S., reprezentowaną przez kuratora – J. P. W opinii organu należało zatem zbadać umocowanie kuratora do dokonania tej czynności procesowej w imieniu spółki, co było podyktowane wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2216/10, prawomocnym od dnia 8 sierpnia 2012 r. Organ, uwzględniając pismo oraz postanowienie Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w R. z dnia [...] kwietnia 2013 r., uznał, że kurator J. P. nie posiada prawa do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego. Natomiast mając na uwadze brak wykładni przez ww. sąd treści postanowienia Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w R. o ustanowieniu kuratora z dnia [...] kwietnia 2007 r., organ uwzględniając orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie, uznał, że umocowanie kuratora przez Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w R. ww. postanowieniem do prowadzenia postępowań reprywatyzacyjnych oraz podjęcia czynności mających na celu dokonanie wyboru statutowych władz spółki nie może wykraczać poza zakres art. 42 k.c. Przesłanki wynikające z ww. przepisu wskazują, że kurator nie jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego w imieniu przedmiotowej spółki. W związku z powyższym organ uznał, że w sprawie zaszły przesłanki uzasadniające niedopuszczalność rozpatrzenia wniosku kuratora J. P. z dnia [...] grudnia 2009 r., co stanowiło podstawę do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. J. P. wystąpił do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy, załączając m.in. uchwałę nr [...] Zgromadzenia Wspólników X Sp. z o.o. w likwidacji w S. z dnia [...] czerwca 2011 r. (Rep. A 1 Nr [...]), zawartą w formie aktu notarialnego, wskazującą że J. P. jest od dnia [...] czerwca 2011 r. likwidatorem tej spółki. Wnioskodawca zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. W związku Z art. 283 k.s.h., w związku Z art. 28 k.p.a., poprzez całkowicie bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie z powodu rzekomo braku właściwej reprezentacji spółki, podczas gdy zarówno wcześniej jako kurator sądowy ww. spółki, obecnie jako jej likwidator jest uprawniony do reprezentacji spółki. Wnioskodawca argumentował, że likwidator posiada kompetencje analogiczne do zarządu spółki. W ww. wniosku zarzucono ponadto naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego określającego stan faktyczny sprawy, w szczególności poprzez całkowite pominięcie faktu powołania na mocy ww. uchwały J. P. na likwidatora przedmiotowej spółki, a w konsekwencji pominięcie uprawnień przysługujących J. P. z tytułu pełnienia funkcji likwidatora, w tym posiadania legitymacji prawnej do występowania z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. W związku z powyższym J. P. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 r. oraz wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r. w części dotyczącej X Sp. z o.o. w S.

Pismem z dnia 5 sierpnia 2013 r. Ministerstwo Gospodarki, przedstawiając wyjaśnienia dotyczące obowiązku legitymowania się przez spółkę prawa handlowego aktualnym odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego, zwróciło się o uzupełnienie braku formalnego wniosku poprzez doręczenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego z aktualnymi wpisami dotyczącymi likwidatora ww. spółki w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma, pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. poinformował, że aktualnie gromadzone są dokumenty w celu złożenia wniosku w przedmiocie przerejestrowania ww. spółki z RHB do KRS. W związku z czym stosowne dokumenty zostaną przekazane organowi niezwłocznie po przerejestrowaniu. Wnioskodawca podkreślił również, że ww. spółka funkcjonuje i nie została wykreślona z rejestru oraz, że J. P. nadal sprawuje funkcję likwidatora tej spółki, co oznacza, iż może on działać skutecznie w jej imieniu.

Mając na uwadze powyższe Minister Gospodarki wydał w dniu [...] listopada 2013 r. postanowienie nr [...] umarzające postępowanie wszczęte wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]. Organ orzekający uznał, że w sprawie zastosowanie ma art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 124, art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., zgodnie z którymi organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym umarza postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozstrzygnięcie to wynika z dokonanej w toku postępowania analizy akt uwzględniającej w szczególności sposób reprezentacji spółki X Sp. z o.o. w S., aktualnie w likwidacji, z siedzibą w K. Rozpatrując ww. kwestię, organ orzekający podtrzymał stanowisko przedstawione w postanowieniu z dnia [...] maja 2013 r., dotyczące braku umocowania kuratora J.P. do złożenia w imieniu ww. spółki wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r., w części dotyczącej przedsiębiorstwa będącego własnością tej spółki. Minister Gospodarki wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, likwidator spółki nie może skutecznie potwierdzić czynności dokonanych przez kuratora, który nie posiadał umocowania do ich dokonania. Organ podkreślił, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują instytucji "sanowania" czynności podjętych przez podmiot nieuprawniony, niebędący stroną i nieposiadający należytego umocowania do działania w jej imieniu. Oznaczało to, iż ww. wadliwość ma w postępowaniu administracyjnym charakter nieusuwalny. Minister Gospodarki wskazał przy tym na obowiązek organu administracji publicznej do oceny, czy wnioskodawca posiada interes prawny do występowania z określonym żądaniem. W związku z powyższym organ orzekający stwierdził brak możliwości konwalidowania ww. czynności kuratora przez likwidatora J. P., występującego z wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem odmawiającym wszczęcia przedmiotowego postępowania. W ocenie organu stanowiło to o bezprzedmiotowości postępowania z wniosku likwidatora przedmiotowej spółki.

W związku ze złożeniem przez wnioskodawcę skargi na ww. postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 137/14, uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki, stwierdzając, że nie podlega ono wykonaniu. Sąd uzasadniając ww. wyrok, stwierdził, że "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony przez adresata postanowienia z dnia [...] maja 2013 r., tj. przez spółkę. W oczywisty sposób o braku tożsamości działającego w sprawie podmiotu nie może świadczyć ani fakt różnej jego reprezentacji na obu etapach postępowania (najpierw wykonywanej poprzez kuratora spółki, a następnie przez jej likwidatora), jak też późniejsze uzupełnienie nazwy spółki o dopisek "w likwidacji". W ocenie Sądu "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra z dnia [...] maja 2013 r. wniosła strona postępowania, zakończonego tym postanowieniem (...). W konsekwencji istnienia zasady dwuinstancyjności, uregulowanej w art. 15 k.p.a., spółka ma zatem prawo żądać przeprowadzenia przez Ministra ponownej oceny, czy złożony w jej imieniu wniosek z 2009 r. skutecznie wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, czy też nie, a zatem, czy zastosowanie w sprawie art. 61a § 1 k.p.a. było zasadne. Powyższe przesądza o istnieniu przedmiotu postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". W ww. wyroku podkreślono, że "ocena spełnienia się w niniejszej sprawie przesłanek formalnych, upoważniających do wszczęcia na wniosek spółki z 2009 r. postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w kontekście czynności podjętych przez kuratora spółki, a następnie likwidatora spółki sianowi zagadnienie merytoryczne, które winno być szczegółowo rozpatrzone i rozstrzygnięte w ramach ponownego rozpatrywania przez organ co do meritum sprawy zakończonej rozstrzygnięciem Ministra z dnia [...] maja 2013 r. Dokonywanie tego rodzaju oceny już na etapie formalnym, tj. na etapie oceny przedmiotowości postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy nie znajduje uzasadnienia i w efekcie pozbawiło spółkę uprawnienia do żądania ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ". Sąd zalecił organowi rozpoznanie co do meritum wniosku spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r.

Minister Gospodarki, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, podjął czynności zmierzające do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, uznał za uzasadnione utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 r.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie należało przede wszystkim ustalić zdolność wnioskodawczyni do bycia podmiotem praw i obowiązków, tj. stwierdzić, czy wystąpiły "inne uzasadnione przyczyny", z uwagi na które postępowanie w niniejszej sprawie nie może być wszczęte.

Z akt sprawy wynika, iż spółka X Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pierwotnie z siedzibą w S., aktualnie z siedzibą w K., została zarejestrowana w Rejestrze Handlowym pod nr [...] w Sądzie Okręgowym w T., następnie pod nr [...] w Sądzie Okręgowym w R. Wnioskodawca pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. poinformował, że aktualnie gromadzone są dokumenty w celu złożenia wniosku w przedmiocie przerejestrowania ww. spółki z RHB do KRS. W związku z czym stosowne dokumenty zostaną przekazane organowi niezwłocznie po przerejestrowaniu. Organ pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., w związku z ww. wyrokiem, wezwał wnioskodawcę do wskazania wszelkich okoliczności mogących wpłynąć na zmianę dotychczasowych ustaleń, w szczególności w zakresie podmiotowym i przedmiotowym sprawy. Na dzień wydania niniejszego postanowienia organ ustalił, iż przedmiotowa spółka nie została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Mając na uwadze ugruntowane stanowisko doktryny, organ wskazał, że w przypadku zmiany stanu prawnego, która następuje między wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, a rozpatrzeniem odwołania przez organ odwoławczy, zasada dwuinstancyjności nakłada na organ drugiej instancji, w braku odpowiednich przepisów intertemporalnych, obowiązek rozpatrzenia sprawy i wydania jednego z rozstrzygnięć, o których stanowi art. 138 § 1 pkt 1-3 k.p.a., z uwzględnieniem nowych bądź znowelizowanych przepisów (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2762/12).

Organ orzekający, rozpatrując niniejszą sprawę, zastosował zatem aktualnie obowiązujące przepisy w zakresie ustalenia zdolności prawnej spółki wpisanej do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1203, z późn. zm.) i niezarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Stosownie do art. 7 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770, z późn. zm.) podmiot podlegający obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, zgodnie z przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, wpisany do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy, jest obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców. Podmiotem podlegającym obowiązkowi wpisu jest m.in. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Wynika to z art. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1203, z późn. zm.) w związku z art. 163 pkt 5 ustawy - Kodeks spółek handlowych. Zgodnie z ww. przepisami Krajowy Rejestr Sądowy obejmuje podmioty, na które przepisy innych ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru. W odniesieniu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest to art. 163 pkt 5 k.s.h., co do zasady, zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1203, z późn. zm.) podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do KRS lub uległy wykreśleniu z tego rejestru. Jednakże uwzględniając przepisy przejściowe, tj. art. 9 ust. 2 ww. ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ww. ustawy o KRS, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2015 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych. Podkreślenia wymaga, iż art. 9 ust. 3 i 4 ww. ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KRS reguluje, że do czasu tej rejestracji, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2015 r., do odpisów, wyciągów, zaświadczeń oraz skutków prawnych wpisów stosuje się przepisy obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy o KRS, wyłącznie w zakres[e niezbędnym do tej rejestracji oraz do dochodzenia lub zaspokojenia roszczeń wobec podmiotów wpisanych do dotychczasowego rejestru.

Oznacza to, że spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wpisane do rejestrów sądowych zachowują osobowość prawną na podstawie tych wpisów do czasu rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie dłużej jednak niż do upływu oznaczonego w przepisie terminu. Stosownie do przepisów dotychczasowych zostało natomiast ograniczone, w zakresie skutków prawnych wpisu, do rejestracji spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym do dochodzenia łub zaspokojenia roszczeń wobec spółki niezarejestrowanej w tym rejestrze. Zachowanie osobowości prawnej przez spółkę nieprzerejestrowaną jest, co do zasady, równoznaczne z posiadaniem przez nią zdolności sądowej i procesowej, nierozerwalnie związanych, w wypadku osób prawnych, z podmiotowością prawną (art. 37 § 1 k.c., art. 64 i 65 § 1 k.p.c.) Ustawodawca jednak poprzez ograniczenie skutków prawnych wpisu tylko do enumeratywnie wymienionych zakresów sytuacji prawnej spółki, wprowadził czasowo i przedmiotowo ograniczoną zdolność prawną spółki nieprzerejestrowanej, a w konsekwencji tak również ograniczoną zdolność sądową oraz procesową. Zdolność sądowa takiej spółki zezwala jedynie na wystąpienie o rejestrację oraz na uczestniczenie w prowadzonych przeciwko spółce postępowaniach sądowych lub egzekucyjnych. Spółka nie posiada natomiast zdolności sądowej do dochodzenia roszczeń oraz inicjowania jakichkolwiek postępowań sądowych, a ograniczona osobowość prawna nie pozwala na dokonywanie czynności prawnych i uczestniczenie w obrocie prawnym. Wykładnią tę wspiera także treść ustępu 4 omawianego przepisu, nakazująca wymienionym w nim podmiotom niezwłoczne informowanie sądu rejestrowego o posługiwaniu się odpisami, wyciągami lub zaświadczeniami, o których mowa w ust. 3 oraz o okolicznościach wskazujących na prowadzenie działalności przez podmioty wpisane do dotychczasowego rejestru, organ zwraca uwagę, że nie można pominąć celu wprowadzenia zmiany art. 9 ust. 3 i dodania ustępu czwartego, którym było doprowadzenie wpisów w rejestrach spółek handlowych do stanu rzeczywistego, zgodnego z przepisami kodeksu spółek handlowych oraz zapewnienie pewności i bezpieczeństwa obrotu handlowego, zaufania do prawa, roli sądów rejestrowych, jak również wyeliminowanie możliwości uczestniczenia przez podmioty nie spełniające wymogów prawa w działalności gospodarczej na podstawie nieaktualnych dokumentów z rejestru handlowego (uzasadnienie projektu zmiany ustawy przepisy wprowadzające ustawą z dnia 29 kwietnia 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 106, poz. 671) - Sejm VI Kadencji, druk Nr 2684). Reasumując, organ stwierdził, że skutek prawny wpisu do rejestru sądowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nieprzerejestrowanej do Krajowego Rejestru Sądowego, w zakresie jej zdolności sądowej, jest ograniczony do rejestracji spółki oraz dochodzenia lub zaspokojenia roszczeń wobec tej spółki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt IV CSK 365/13).

W przypadku niezłożenia wniosku o wpis do KRS w ww. terminie spółki uznaje się za wykreślone z dotychczasowych rejestrów z dniem 1 stycznia 2016r.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że zdolność sądowa spółki, która zgodnie ze stanowiskiem doktryny kreuje podmiotowość procesową, to zdolność do występowania w procesie jako strona. Do czynności sądowych literatura, przedmiotu zalicza prowadzenie spraw spółki i jej reprezentowanie. Czynności sądowe w przypadku reprezentacji rozumie się jako czynności przed sądami powszechnymi, Sądem Najwyższym, sądami administracyjnymi oraz polubownymi, jak również występowanie przed organami administracji państwowej i samorządowej.

W ocenie organu, opartej na aktualnym orzecznictwie i doktrynie, wnioskująca spółka nie posiada zdolności do inicjowania postępowań administracyjnych. Brak tej zdolności oznacza pierwotną bezprzedmiotowość postępowania w sprawie z wniosku ww. spółki o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej X Sp. z o. o., S. (M.P. z [...].11.1949 r. Nr [...], poz. [...]), wskazaną w art. 61 a § 1 k.p.a. jako "inne uzasadnione przyczyny", z powodu których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte.

W związku z powyższym organ uznał, że zaistniała, określona w art. 61 a § 1 k.p.a., przesłanka do wydania postanowienia z dnia [...] maja 2013 r., o odmowie wszczęcia postepowania w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji do utrzymania w mocy tego postanowienia.

Odnosząc się natomiast do zarzutów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazujących na fakt funkcjonowania ww. spółki, nie wykreślenia jej z rejestru oraz całkowite pominięcie przez organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia uchylenia kurateli dla spółki i sprawowania przez J. P. funkcji jej likwidatora i przysługujących mu z tego tytułu uprawnień do skutecznego działania w imieniu spółki – organ wyjaśnił, iż w pierwszej kolejności dokonał oceny zdolności sądowej przedmiotowej spółki w przedstawionym wyżej rozumieniu. Wynikiem tego jest stwierdzenie ograniczenia tej zdolności, tj. brak możliwości wywarcia skutku wszczęcia postępowania przez ww. spółkę. Organ podkreślił, że rozważanie kwestii zakresu uprawnień likwidatora przedmiotowej spółki w kontekście pozbawienia jej, na podstawie ww. przepisów, zdolności do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, jest niezasadne.

Tym niemniej organ, mając na uwadze wytyczne Sądu wskazane w wyroku z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I SA Wa 137/14, podziela pogląd sądów administracyjnych i powszechnych, że kurator ustanowiony na podstawie art. 42 k.c. nie ma uprawnień do podejmowania czynności, w imieniu spółki, wykraczających poza dyspozycję tego artykułu, natomiast likwidator spółki nie może skutecznie potwierdzić czynności dokonanych przez kuratora, który nie posiadał umocowania do ich dokonania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1367/10; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt II SA/GI 1271/08 oraz z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt I SA/GI 350/09. Organ podniósł, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują instytucji "sanowania" czynności podjętych przez podmiot nieuprawniony, niebędący stroną i nieposiadający należytego umocowania do działania w jej imieniu. Oznacza to, iż ww. wadliwość ma w postępowaniu administracyjnym charakter nieusuwalny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt. I SA/Wa 1834/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt I ACa 566/10; uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt III CZP 154/07). Ponadto organ podzielił stanowisko sądów administracyjnych o braku skuteczności tych czynności likwidatora, które wykraczają poza ustalony cel i nie mają charakteru czynności likwidacyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2613/14 oraz z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1834/12).

Organ wskazuje, że jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz także pod kątem aktualnych przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie.

Na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły X Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w S. reprezentowane przez likwidatora J. P. zarzucając mu naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało zdaniem skarżącego istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 42 kodeksu cywilnego poprzez jego błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że postanowienie Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w R. XII Wydział KRS z dnia [...] kwietnia 2007 roku, sygn. akt [...] nie upoważniało kuratora sądowego J. P. do złożenia w imieniu Spółki wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 roku w części dotyczącej X Sp. z o. o. (dalej: wniosek Spółki o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu X sp. z o.o.), a w konsekwencji, że kurator sądowy J. P. przekroczył granice swego umocowania, podczas gdy postanowienie to zawiera szerokie upoważnienie do prowadzenia w imieniu Spółki postępowań reprywatyzacyjnych, a tym samym uprawnia kuratora (jako przedstawiciela ustawowego Spółki) do dokonywania wszelkich związanych z reprywatyzacją czynności faktycznych i prawnych, a wobec tego należyte umocowanie kuratora należało interpretować poprzez art. 42 k.c. w zw. z art. 604 k.p.c. oraz w związku z treścią orzeczenia Sądu Rejonowego w R. i zakresu przyznanych prawomocnie kuratorowi tym orzeczeniem (zaświadczeniem) uprawnień;

2) art. 282 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1030, dalej jako: "k.s.h") poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu X sp. z o.o. nie ma charakteru czynności likwidacyjnych, podczas gdy prowadzenie postępowania reprywatyzacyjnego sianowi czynność związaną z likwidacją Spółki;

3) art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r., nr 121, poz. 770 ze zm., dalej "PwKRS"), poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Spółka nie posiada zdolności do inicjowania postępowań administracyjnych, a w konsekwencji przyjęcie pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania z wniosku Spółki o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu X sp. z o.o., podczas gdy Spółka posiadała zdolność sądową do wszczęcia postępowania i zdolności tej nie utraciła;

4) art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie braku legitymacji Spółki do złożenia wniosku i występowania w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego w części dotyczącej Spółki, podczas gdy Spółka posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu;

5) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i sformułowanie oceny prawnej sprzecznej z wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2014 roku, sygn. I SA/Wa 137/14 poglądem o legitymacji Spółki do występowania w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego w części dotyczącej Spółki;

6) art. 61a k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 roku odmawiającego wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu X sp. z o.o.;

7) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu X sp. z o.o., z pominięciem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, z powołaniem się na argumentację nie znajdującą oparcia w przepisach prawa, wskazującą dodatkowo na brak znajomości podstawowych instytucji prawa cywilnego i administracyjnego, wnosząc o:

1) uchylenie w całości postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2015 roku utrzymującego w mocy postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 roku, odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia 3 5 października 1949 roku w części dotyczącej X Sp. z o. o.;

2) uchylenie w całości postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 roku, odmawiającego wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 roku w części dotyczącej X Sp. z o. o.;

W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto wyżej przedstawione zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymywał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające go postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 r. odpowiadają prawu.

Istotnym w sprawie jest, że powyższe postanowienia zostały wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 137/14 oraz, że w niniejszej sprawie został też wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2216/10.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Organ rozpatrujący niniejszą sprawę związany był zatem, na mocy powołanego przepisu, ocenami prawnymi i wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonymi w powyższych wyrokach.

Sąd w wyroku z dnia 16 września 2014 r. stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony przez adresata postanowienia z dnia [...] maja 2013r. tj. przez Spółkę podnosząc, że o braku tożsamości działającego w sprawie podmiotu nie może świadczyć ani fakt jego różnej reprezentacji na obu etapach postępowania (najpierw wykonywanej przez kuratora spółki, a następnie przez jej likwidatora), jak też późniejsze uzupełnienie firmy spółki o dopisek "w likwidacji". Zatem zgodnie z art. 15 kpa spółka ma prawo żądać przeprowadzenia przez Ministra Gospodarki ponownej oceny czy złożony w jej imieniu wniosek w 2009 r. skutecznie wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, czy też nie, a zatem czy zastosowanie w sprawie art. 61a § 1 kpa było zasadne. Sąd podkreślił przy tym, że ocena spełnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek formalnych upoważniających do wszczęcia na wniosek Spółki postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w kontekście czynności podjętych przez kuratora Spółki, a następnie jej likwidatora stanowi zagadnienie merytoryczne, które powinno być szczegółowo przez organ rozpatrzone i rozstrzygnięte w ramach ponownego rozpoznania sprawy merytorycznie rozpatrzonej postanowieniami tego organu z dnia [...] maja 2013 r.

Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę organ zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w powyższym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że istotą wytycznych Sądu, wyrażonych w ww. wyroku, było stwierdzenie przez Sąd błędnego zastosowania przez organ art. 138 §1 pkt 3 kpa i umorzenie postępowania z ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. kwestia proceduralna. Sąd nie rozstrzygnął w ww. wyroku kwestii merytorycznej, tj. posiadania przymiotu strony przez Spółkę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, w części dotyczącej przedmiotowego przedsiębiorstwa.

Sąd nakazał organowi ponowną ocenę zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ po ponownej, zdaniem Sądu bardzo szczegółowej analizie prawnej, opisanej dokładnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, uwzględniając wytyczne Sądu, uznał zarzuty te za nie uzasadnione i utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] maja 2013 r. wydane na podstawie art. 61a § 1 kpa. Zatem zarzut skargi dotyczący niezastosowania przez organ art. 153 ppsa i sformułowania oceny prawnej sprzecznej z wyrażoną w wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 września 2014 r. nie zasługuje zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę na uwzględnienie.

Odnośnie zarzutu zawartego w pkt. 1 skargi Sąd zwraca uwagę, że stanowisko organu dotyczące uprawnień kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 kc do podejmowania czynności w imieniu spółki wykraczających poza dyspozycję tego artykułu, przedstawione w zaskarżonym postanowieniu wynika z zastosowania się do wskazań z wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 września 2014 r., poruszającego ww. kwestię. Stanowisko Ministra Gospodarki w tej sprawie jest ponadto konsekwencją wykonania wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2216/10.

Zgodnie z ww. wyrokiem zakres upoważnienia wskazany w postanowieniu Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] kwietnia 2007 r., sygn. akt. [...], narusza art. 42 § 2 k.c., w związku z czym istnieją wątpliwości co do zgodności tego orzeczenia z przepisami prawa. Organ został obowiązany przez ww. Sąd do wyjaśnienia zakresu umocowania kuratora do reprezentowania spółki przez podjęcie stosownych działań, tj. uzyskanie wykładni ww. postanowienia lub podjęcie działań w celu zbadania zgodności z prawem takiego wątpliwego rozstrzygnięcia. Z tych względów rozpatrzenie, złożonego przez spółkę, wniosku o stwierdzenie nieważności winno zostać, jak wskazał Sąd, poprzedzone działaniami wstępnymi zmierzającymi do wyjaśnienia istoty umocowania kuratora do reprezentowania spółki, wynikającego z przytaczanego postanowienia. Sąd stwierdził, że jeżeli tak określony zakres uprawnień J. P. znajduje uzasadnienie w normie art. 42 § 2 k.c., będzie on uprawniony do udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi do reprezentowania spółki w przedmiotowym postępowaniu. W innym wypadku wniosek o stwierdzenie nieważności złożony przez spółkę będzie dotknięty brakami formalnymi.

Mając na uwadze wskazania zawarte w ww. wyroku, organ wystąpił do Sądu Rejonowego w R. XII Wydział KRS pismem z dnia [...] lutego 2013 r. W dniu 29 kwietnia 2013 r. do organu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w R. XII Wydział Gospodarczy KRS z dnia [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt [...]. odwołujące z pełnionej funkcji kuratora X Sp. z o. o. w S. J. P. W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2011 r. (Rep. A I Nr [...]) odbyło się X Sp. z o. o. Kuratorowi udzielono absolutorium z wykonywanych obowiązków, uchwalą nr 2 rozwiązano spółkę, zaś uchwałą nr [...] powołano likwidatora spółki w osobie dotychczasowego kuratora J. P. Powyższe oznaczało w ocenie tego Sądu, że w sytuacji powołania likwidatora spółki, odpadła potrzeba dalszego działania kuratora. Dodatkowo Sąd w ww. piśmie wyjaśnił, że biorąc pod uwagę treść postanowienia z dnia [...] kwietnia 2007 r. o ustanowieniu kuratora, nie widzi potrzeby dokonywania z urzędu wykładni co do treści tego postanowienia.

Organ mając na uwadze brak wykładni przez Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w R. treści postanowienia tego Sądu z dnia [...] kwietnia 2007 r. o ustanowieniu kuratora oraz wskazania z ww. wyroku z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], a także uwzględniając orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie, prawidłowo zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę uznał, że umocowanie kuratora przez Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w R. ww. postanowieniem do prowadzenia postępowań reprywatyzacyjnych oraz podjęcia czynności mających na celu dokonanie wyboru statutowych władz spółki, nie może wykraczać poza zakres art. 42 k.c. Przesłanki wynikające z ww. przepisu wskazują, że kurator nie jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego w imieniu spółki. Ww. czynności prowadzące do określenia stanowiska organu odnośnie uprawnień kuratora zostały podjęte przez Ministra Gospodarki przed wydaniem postanowienia z dnia [...] maja 2013 r. i nie stanowiły istoty uzasadnienia postanowienia z dnia [...] lipca 2015 r.

Z ostrożności procesowej organ wskazał, że w jego ocenie ww. interpretacji nie zmienia uwzględnienie art. 604 k.p.c., zgodnie z którym w zaświadczeniu dla kuratora sąd określa zakres jego uprawnień. Organ podniósł, że rodzaj i zakres kurateli określonej w zaświadczeniu jest tożsamy z rodzajem i zakresem kurateli zawartym w wydanym wcześniej postanowieniu o ustanowieniu kuratora. Należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2216/10, wskazał, że postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] kwietnia 2007 r., sygn akt. [...], określające zakres uprawnień kuratora ww. przedwojennej spółki narusza art.42 § 2 k.c., w związku z czym istnieją wątpliwości co do zgodności tego orzeczenia z przepisami prawa. Ponadto nie dokonano zmiany kierunku w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w przedmiotowej kwestii (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 958/13).

W związku z powyższym zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę organ prawidłowo uznał, że kurator spółki X Spółka z o.o. z siedzibą w S.(pierwotnie, aktualnie spółka w likwidacji z siedzibą w K.) nie był legitymowany do złożenia w imieniu spółki wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, gdyż uczynił to z przekroczeniem kompetencji wynikających z art. 42 k.c. Interpretacja przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, iż w odróżnieniu od innych norm przewidujących w systemie prawa dopuszczalność bądź obowiązek powołania kuratora - kurator ustanowiony na podstawie art. 42 k.c. ma ustawowo ściśle sprecyzowane zadania wyliczone w § 2 przytoczonego artykułu. Nie zostaje on bowiem ustanowiony w celu bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego bądź czasowego zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania w tym zarządzania i reprezentacji. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2004 r., [...],[...], Biul. [...], M.Prawn. [...] (odnoszącego się wprawdzie do spółki akcyjnej jednak zachowującej pełną aktualność w stosunku do innych osób prawnych) kurator spółki ma podjąć wszystkie dopuszczalne działania, aby osoba prawna mogła działać przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie, jak wymaga tego przepis art. 38 k.c., natomiast sam nie może organu tego zastępować. Dlatego też Sąd również ten zarzut skargi uznał za nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w pkt. 2 skargi Sąd zwraca uwagę, że zadaniem organu było dokonanie oceny, czy Spółka z o.o. reprezentowana przez likwidatora może skutecznie żądać stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego.

W przedmiotowej sprawie rozpoczął się proces związany z rozwiązaniem Spółki. Proces ten nie wpłynął na byt prawny Spółki, nadal to jest Spółka X Spółka z o.o. tyle, że w likwidacji i z siedzibą aktualnie w K. Zmienił się tylko podmiot reprezentujący Spółkę z kuratora na likwidatora, a likwidator poparł wniosek złożony wcześniej przez kuratora.

W tej kwestii organ także zastosował się do wskazań wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 września 2014 r. dotyczących ograniczonej zdolności do czynności prawnych Spółki w likwidacji. Zdaniem Sądu organ słusznie uznał, że skoro wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego nie został złożony skutecznie przez kuratora przed rozpoczęciem likwidacji Spółki, to likwidator nie ma uprawnienia do wszczęcia postępowania nadzorczego. Wszczęcie postępowania administracyjnego, zwłaszcza nadzwyczajnego, nie należy do materii czynności likwidacyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2613/14 oraz NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 958/13; postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt I Acz 921/14). Dlatego też ten zarzut skargi nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnej wykładni przez organ art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 121, poz. 770 ze zm.) i przyjęcie, że Spółka nie posiada zdolności do inicjowania postępowań administracyjnych, a w konsekwencji przyjęcie pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania z wniosku Spółki o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, słusznie zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę organ zastosował aktualne obowiązujące przepisy w zakresie ustalenia zdolności prawnej spółki, wpisanej do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1203, z późn. zm.) i niezarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym, a także aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego www. kwestii oraz orzecznictwo NSA (vide wyrok z dnia 15 kwietnia 2014 r., II OSK 2762/12).

Minister Gospodarki wskazał w szczególności na przepisy przejściowe, tj. art. 9 ust. 2 ww. ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ww. ustawy o KRS, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2015 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych. Podkreślenia wymaga, iż art. 9 ust. 3 i 4 ww. ustawy reguluje, że do czasu tej rejestracji, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2015 r., do odpisów, wyciągów, zaświadczeń oraz skutków prawnych wpisów stosuje się przepisy obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy o KRS, wyłącznie w zakresie niezbędnym do tej rejestracji oraz do dochodzenia lub zaspokojenia roszczeń wobec podmiotów wpisanych do dotychczasowego rejestru. Ponadto organy administracji publicznej, sądy, banki, komornicy i notariusze są obowiązani niezwłocznie informować sąd rejestrowy o przypadkach posługiwania się odpisami, wyciągami lub zaświadczeniami, o których mowa w ust. 3 ww. ustawy, oraz o okolicznościach wskazujących na prowadzenie działalności przez podmioty wpisane do dotychczasowego rejestru.

Organ uwzględnił przy tym wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt IV CSK 365/13, stwierdzający, że spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wpisane do rejestrów sądowych zachowują osobowość prawną na podstawie tych wpisów do czasu rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie dłużej jednak niż do upływu oznaczonego w przepisie terminu. Stosowanie przepisów dotychczasowych zostało natomiast ograniczone, w zakresie skutków prawnych wpisu, do rejestracji spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz do dochodzenia lub zaspokojenia roszczeń wobec spółki niezarejestrowanej w tym rejestrze.

Zachowanie osobowości prawnej przez spółkę nieprzerejestrowaną jest, co do zasady, równoznaczne z posiadaniem przez nią zdolności sądowej i procesowej, nierozerwalnie związanych, w wypadku osób prawnych, z podmiotowością prawną (art. 37 § 1 k.c., art. 64 i 65 § 1 k.p.c.). Ustawodawca jednakże, poprzez ograniczenie skutków prawnych wpisu tylko do enumeratywnie wymienionych zakresów sytuacji prawnej spółki, wprowadził czasowo i przedmiotowo ograniczoną zdolność prawną spółki, nieprzerejestrowanej, a w konsekwencji tak również ograniczoną zdolność sądową oraz procesową Zdolność sądowa takiej spółki zezwala jedynie na wystąpienie o rejestrację oraz na uczestniczenie w prowadzonych przeciwko spółce postępowaniach sądowych lub egzekucyjnych. Spółka nie posiada natomiast zdolności sądowej do dochodzenia roszczeń oraz inicjowania jakichkolwiek postępowań sądowych, a ograniczona osobowość prawna nie pozwala na dokonywanie czynności prawnych i uczestniczenie w obrocie prawnym.

Skutek prawny wpisu do rejestru sądowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nieprzerejestrowanej do Krajowego Rejestru Sądowego, w zakresie jej zdolności sądowej, jest ograniczony do rejestracji spółki oraz dochodzenia lub zaspokojenia roszczeń wobec tej spółki.

Minister Gospodarki słusznie zdaniem Sądu uznał, że rozstrzygając wątpliwości dotyczące interpretacji przepisów prawnych, należy oprzeć się na aktualnym orzecznictwie sądowym i stanowisku doktryny. Ponadto należy zauważyć, że wskazany przez Skarżącą wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt I CSK 21/06 nie stoi w sprzeczności z tezą tego Sądu zawartą w wyroku z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt IV CSK 365/13, na który powołał się organ w zaskarżonym postanowieniu. Wyrok z dnia 28 lutego 2014 r. jest uszczegółowieniem ogólnego stanowiska przedstawionego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 kwietnia 2006 r., podkreślającym ograniczenie posiadanej przez spółkę nieprzerejestrowaną zdolności prawnej, a w konsekwencji również ograniczenie zdolności sądowej oraz procesowej takiej spółki. Należy podkreślić, że organ nie stwierdził braku zdolności sądowej, w ww. rozumieniu, przedmiotowej spółki, a jedynie wskazał na jej ograniczenie, skutkujące w niniejszym przypadku brakiem możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przez ww. spółkę. Organ zdaniem Sądu prawidłowo uznał, że powyższe oznacza pierwotną bezprzedmiotowość postępowania w sprawie z wniosku ww. spółki o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia, w części dotyczącej X Sp. z o. o., S.., wskazaną w art. 61a § 1 k.p.a. jako "inne uzasadnione przyczyny", z powodu których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte. W związku z czym Minister Gospodarki słusznie stwierdził zdaniem Sądu, że zaistniała, określona w art. 61a § 1 k.p.a., przesłanka do wydania postanowienia z dnia [...] maja 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji do utrzymania w mocy tego postanowienia.

Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego błędnej wykładni przez organ art. 28 kpa i przyjęcie braku legitymacji Spółki do złożenia wniosku i występowania w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego Sąd zwraca uwagę, że organ rozważając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy obowiązany był do oceny zaistnienia przesłanek z art. 61a § 1 kpa. Należy zwrócić uwagę, że w wyroku WSA z dnia 16 września 2014 r. Sąd wskazał na interes prawny spółki, ale w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 r. tj. postępowaniu, które miało dopiero rozstrzygnąć zgodnie z wytycznymi Sądu czy złożony w imieniu spółki wniosek z 2009 r. skutecznie wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, czy też nie, a zatem czy zastosowanie art. 61a § 1 kpa było zasadne. Sąd ten nie przesądził jednak wbrew stanowisku skarżącej o przymiocie strony przedmiotowej spółki w przyszłym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej. Organ w zaskarżonym postanowieniu nie kwestionował interesu prawnego spółki do wszczęcia postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zgodnie z wytycznymi Sądu), w związku z czym zarzut dotyczący naruszenia przez organ art. 28 kpa także należy uznać za niezasadny.

Sąd nie podziela także zarzutu Skargi dotyczącego niewłaściwego zastosowania przez organ art. 61a § 1 kpa. Postępowanie administracyjne wszczyna jest na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). Dotyczy to również postępowań nadzwyczajnych, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji. Brak jest, na gruncie k.p.a. możliwości konwalidowania czynności, która w momencie jej dokonywania pozbawiona była prawnej skuteczności. Słusznie zatem zdaniem Sądu Minister Gospodarki uznał w zaskarżonym postanowieniu, ze Spółka reprezentowana przez likwidatora nie mogła skutecznie potwierdzić żądania stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej, skoro przed otwarciem likwidacji wniosek ten nie został skutecznie w jej imieniu złożony przez kuratora co zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości. Zdaniem Sądu organ nie naruszył także art. 6, art. 7 oraz art. 8 kpa, prawidłowo ustalając stan faktyczny i prawny, mając przy tym na uwadze zasadę wynikającą z art. 16 § 1 kpa oraz w sposób jasny, logiczny i wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko.

Zdaniem Sądu organ rozpoznając sprawę dotyczącą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie słusznie nie zastosował wykładni rozszerzającej art. 9 ust 2-4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, regulującego kwestię zdolności prawnej spółki wpisanej do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy o KRS i niezarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym. Ww. przepis należy zdaniem Sądu interpretować ściśle, tj. uznając, za ww. wyrokiem Sądu Najwyższego, ograniczenie skutków prawnych wpisu tylko do enumeratywnie wymienionych zakresów sytuacji prawnej spółki, co oznacza czasowe i przedmiotowe ograniczenie zdolności prawnej spółki nieprzerejestrowanej, a w konsekwencji również ograniczoną zdolność sądową oraz procesową.

Sąd podzielił także stanowisko organu, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ma jedynie charakter formalny i nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia de lege ferenda przez uprawniony podmiot z odrębnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizującej majątek przedmiotowego przedsiębiorstwa po ostatecznym uregulowaniu stanu prawnego spółki.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 za zm.) orzekł jak w sentencji.