Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 808/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 i 2 , art. 7 ust. i art. 8
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] r. nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. [...] Wójt Gminy O. orzekł o wymeldowaniu A. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w O. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie zostało wszczęte z wniosku J. M., zastępowanego przez adwokata W. W., który podał, że była żona jego mocodawcy od ponad 3 lat nie zamieszkuje we wskazanym lokalu. Z odpisu z księgi wieczystej wynika, że współwłaścicielami nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], której część składową stanowi budynek mieszkalny, są A. M. oraz J. M. W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że A. M. odbierała kierowaną do niej korespondencję na adres w R., ul. [...], gdzie jest ona zameldowana na pobyt czasowy od 8 stycznia 2009 r. Strona wyjaśniła, że mieszkanie w którym jest aktualnie zameldowana należy do narzeczonego jej córki. Organ stwierdził także, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], małżeństwo A. M. i J. M. rozwiązane zostało przez rozwód. Zeznająca w charakterze strony A. M. podała, że przedmiotowego lokalu nie opuściła w sposób dobrowolny, bowiem była ofiarą przemocy domowej, o czym świadczy założona dla jej rodziny w dniu [...] r. "Niebieska Karta". Przedłożone przez nią pismo sygnowane przez Policję potwierdzające tę okoliczność, w ocenie Wójta nie mogło jednak zostać uznane za dowód w sprawie, gdyż procedura "Niebieskiej Karty" została zakończona wobec ustania przyczyny jej założenia, a dochodzenie w sprawie znęcania się przez J. M. nad rodziną zostało umorzone. Organ wskazał ponadto, że z treści wyroku rozwiązującego przez rozwód małżeństwo A. i J. M. wynika, że Sąd nie orzekał w nim o zajmowaniu wspólnego mieszkania przez strony, bowiem powódka wspólny dom opuściła dobrowolnie i nie wnosiła o orzeczenie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania. W końcowej części uzasadnienia organ stwierdził, że ewidencja ludności ma charakter wyłącznie porządkowy co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z uprawnieniem do w lokalu.

W odwołaniu od tej decyzji A. M. zakwestionowała stanowisko organu dotyczące dobrowolności opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego wskazując, że została do tego zmuszona zachowaniem jej byłego męża, który wyzywał ją, utrudniał spokojne zamieszkiwanie w lokalu oraz nadużywał alkoholu. Skarżąca stwierdziła, że nie jest dla niej zrozumiale dlaczego informacja o założeniu dla jej rodziny "Niebieskiej Karty" nie została potraktowana jako dowód w sprawie, zwłaszcza, że Policja utrzymywała tę kartę do [...] r. mimo, iż od [...] r. nie mieszkała już w swoim domu. W ocenie wnoszącej odwołanie błędem było także powoływanie się przez Wójta Gminy O. na treść wyroku rozwodowego. Sąd nie orzekał bowiem o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania stron, gdyż nie było to w tej sprawie konieczne i kwestia ta w żaden sposób nie jest związana z zameldowaniem. W sprawie zameldowania organ winien zatem poczynić samodzielne ustalenia, a nie powoływać się na treść wyroku rozwodowego. W końcowej części odwołania A. M. stwierdziła, że nie zdecydowałaby się na wyprowadzenie z mieszkania, gdyby nie zmusiło jej do tego zachowanie byłego męża. Musiała się bowiem wyprowadzić aby żyć w spokoju, bez obawy przed krzykami i wyzwiskami.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy O. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że podstawą dokonania czynności wymeldowania stanowi sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Opuszczenie lokalu może mieć bowiem miejsce nie tylko przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także przez odpowiednie zachowanie się takiej osoby, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie jej wolę. Pojęcie zamieszkania i pobytu zakładają fizyczną obecność w jakimś miejscu, przy czym w przypadku zamieszkania mamy do czynienia z pobytem kwalifikowanym z uwagi na okoliczności świadczące o jego trwałości. Bezsporne jest w sprawie, że A. M. od [...] r. nie mieszka już w lokalu przy ul. [...] w O. z uwagi na, jej zdaniem, naganne zachowanie byłego męża. Wobec wymiany przez byłego męża zamka w drzwiach przedmiotowego budynku oraz braku kodów do alarmu nie ma ona także faktycznego dostępu do spornego lokalu.

Posiłkując się orzecznictwem sądowoadministracyjnym organ II instancji stwierdził następnie, że wydanie decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ogranicza się do przypadków, w których opuszczenie miejsca stałego pobytu było dobrowolne, gdyż może to mieć miejsce także w sytuacji, kiedy osoba zameldowana został przymuszona do wyprowadzenia się. Jeżeli działania takie były bezprawne osobie tej przysługują roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia stanu posiadania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania we wspólnym lokalu. W przypadku gdy strona nie podejmuje działań prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania we wspólnym lokalu mimo, że przyczyna opuszczenia przez nią tego lokalu nie była dobrowolna, organ jest jednak zobowiązany do wymeldowania takiej osoby z lokalu. Trwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukierunkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które posiada cechy trwałości i dobrowolności rozumianej, jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacją.

W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Wojewoda [...] zauważył, że wprawdzie rodzina A. M. objęta została procedurą Niebieskiej Karty, to jednak dochodzenie w sprawie znęcania się psychicznego i fizycznego przez J. M. nad wnoszącą odwołanie zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] r. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że między stronami występowały konflikty, jednakże nie miały one znamion znęcania się. Organ stwierdził następnie, że A. M. nie podejmowała działań zmierzających do wydania jej przez byłego męża nowych kluczy do budynku, a w piśmie z dnia 19 września 2012 r poinformowała, iż nie składała też pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. W trakcie postępowania przed organem I instancji wnosząca odwołanie nie wyrażała także woli powrotu do lokalu oraz nie podejmowała prób powtórnego w nim zamieszkania. W ocenie organu odwoławczego w świetle poczynionych ustaleń faktycznych powrót do spornego lokalu wnoszącej odwołanie jest mało prawdopodobny. W trakcie rozprawy administracyjnej, jaką przeprowadził organ I instancji strona ponadto apelowała do małżonka aby podzielić się majątkiem i zaprzestać spraw roszczeniowych.

Wojewoda podkreślił również, że podjął kroki w celu uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez zebranie zeznań świadków. Wskazał także, że wbrew stanowisku organu I instancji uznał za dowód w sprawie pisma sporządzone przez Policję i odniósł się do tych dowodów. Wyjaśnił wreszcie, że poczucie krzywdy wywołane decyzją organu I instancji aczkolwiek istotne dla strony nie ma znaczenia w postępowaniu meldunkowym, gdyż organy nie orzekają w oparciu o zasady współżycia społecznego lecz są skrępowane zaistnieniem ustawowych przesłanek dopuszczających wymeldowanie. Wymeldowanie zaś osoby z pobytu stałego nie pozbawia ją prawa dochodzenia roszczeń o charakterze majątkowym, w tym wynikających z podziału majątku wspólnego. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 ( Dz. U. Nr 78, poz. 716), obowiązek meldunkowy ma natomiast wyłącznie charakter ewidencyjny. Ewidencja ludności służy zaś zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. M. domagała się uchylenia decyzji Wojewody [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz jego błędną ocenę. W uzasadnieniu wskazała, że w toku całego postępowania administracyjnego zwracała uwagę, że nie wyprowadziła się z miejsca stałego pobytu dobrowolnie, a można wręcz powiedzieć, że wraz z córką została z niego wyrzucona przez byłego męża. Powyższego dowodzi założona dla jej rodziny przez Komisariat Policji w O. Niebieska Karta, a także interwencje Policji mające miejsce w ich domu. Skarżąca podkreśliła, że była zmuszona wzywać Policję kiedy mąż wszczynał awantury i odmawiał podania jej kodów alarmu. W związku z tym niezrozumiałe dla niej było stanowisko Wojewody stwierdzające, że opuściła budynek przy ul. [...] w O. w sposób dobrowolny i trwały. Pogląd ten w jej opinii dowodzi pobieżnego zapoznania się przez organ z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W przekonaniu skarżącej bez znaczenia w sprawie było także umorzenie dochodzenia w sprawie znęcania się nad nią przez jej męża. W tego typu sprawach trudno jest bowiem udowodnić fakt popełnienia przestępstwa. W ocenie skarżącej pozbawienie ją, jako osoby pokrzywdzonej zachowaniem byłego męża zameldowania w jej własnym domu nie może być zgodne z prawem.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazując na zarzuty skargi organ podniósł, że wydając decyzję odniósł się w myśl art. 80 k.p.a. do całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznając, że została spełniona przez skarżąca przesłanka do wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W szczególności stwierdził, że nie tylko dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu. Ma to bowiem miejsce także w przypadkach gdy osoba zmuszona do opuszczenia lokalu nie podejmuje jakichkolwiek czynności prawnych pozwalających jej odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu. Trwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukieruinkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania posiadającego cechy trwałości. I dobrowolności rozumianej, jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Poddana kontroli Sądu decyzja Wojewody [...] nie mogła się ostać, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 2670 ze zm.- dalej zwanej p.p.s.a.).

Skarżącej, działającej w sprawie bez fachowego pełnomocnika należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...) (art. 1 § 1). Kontrola o jakiej mowa wyżej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2) i polega na zbadaniu czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, Sąd dokonuje oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie zastępuje jednak organu administracji publicznej w rozstrzyganiu sprawy ma on bowiem przede wszystkim uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że może uchylić zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a wreszcie naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza także nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Art. 15 ust. 1 tej ustawy nakłada zaś na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeżeli obowiązek ten nie zostanie dopełniony, ustawa przewiduje tryb administracyjny wymeldowania. Stosownie do ustępu 2 wskazanego wyżej artykułu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy jest bowiem zobowiązany wydać, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W odróżnieniu od rozwiązań prawnych obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. nr 93, poz. 887) w aktualnym brzmieniu art. 15 ust. 2 ustawodawca zrezygnował nie tylko ze związania kwestii wymeldowania z pobytu stałego z utratą tytułu prawnego do lokalu, co nastąpiło na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 716), ale także z przepisu tego usunięta została druga przesłanka uzależniająca dopuszczalność wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego od upływu 6 miesięcznego terminu liczonego od dnia w którym zainteresowany podmiot opuścił miejsce tego pobytu bez wymeldowania, a nowego miejsca jego pobytu nie można było ustalić. W orzecznictwie sądowym, zarówno przed jak i po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wskazanego wyżej wyroku prezentowane jest jednocześnie jednolite stanowisko, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969 oraz z dnia 6 listopada 2011 r. , sygn. akt II OSK 1762/10, LEX nr 1152028 i z dnia 24 maja 2012 r. sygn.. akt II OSK 376/11, LEX nr 1252044).

Posługując się wskazanym wyżej rozumieniem zwrotu "opuszczenie miejsca pobytu stałego" stwierdzić trzeba, że organy administracyjne obu instancji nie przeprowadziły kontrolowanej sprawie postępowania wyjaśniającego w zakresie pozwalającym na poprawne ustalenie podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia i zastosowanie unormowania wskazanego w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie wniesione przez skarżącą dostrzegł co prawda braki w ustaleniach faktycznych organu I instancji, czemu dał wyraz w piśmie 21 sierpnia 2012 r. W piśmie tym nakazał Wójtowi Gminy O. w oparciu o art. 136 k.p.a. uzupełnienie postępowania dowodowego przez zebranie dowodów zmierzających do ustalenia "okoliczności i charakteru opuszczenia przez A. M. lokalu". W ocenie Sądu dowody zebrane w tym nakazanym postępowaniu uzupełniającym pozwoliły jednak tylko na częściowe rozstrzygnięcie kwestii dobrowolności opuszczenia przez skarżącą jej dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Materiały te, a w szczególności zeznania świadków czy informacje przekazane przez funkcjonariuszy Policji nie pozwalają na rozwianie wątpliwości czy opuszczenie przez skarżącą miejsca stałego pobytu w budynku stanowiącym jej współwłasność miało charakter trwały.

Zauważyć przyjdzie, że organ I instancji nie przeprowadził oględzin przedmiotowego budynku w obecności stron postępowania poprzestając na stwierdzeniach pełnomocnika J. M., że aktualna skarżąca wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania stron zabierając swoje rzeczy osobiste. Poprzestanie na tych stwierdzeniach w sytuacji gdy skarżąca niejako kątem zamieszkała w mieszkaniu "narzeczonego swojej córki", gdzie zameldowała się na pobyt czasowy uznać należy za oczywiście niewystarczające, a co zatem idzie naruszające przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W opisanej sytuacji organ powinien bowiem zbadać czy skarżąca opuszczając mieszkanie znajdujące się w budynku, którego jest współwłaścicielką miała trwały zamiar przeniesienia swojego centrum życiowego do mieszkania "narzeczonego córki". Konieczność tego rodzaju ustaleń wynika także z wyjaśnień złożonych przez byłego męża skarżącej w trakcie rozprawy administracyjnej. Stwierdził on bowiem, że wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie, gdyż "nie chce aby do niego przychodziły listy i inna korespondencja kierowana do byłej żony".

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela co do zasady pogląd zawarty w cytowanych już wyżej wyrokach NSA z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1762/10 i z dnia 24 maja 2012 r. , sygn. akt II OSK 376/11, a także w wyroku z dnia 14 października 2008 r. , sygn. akt II OSK 1189/07, LEX nr 516748, że organ ewidencyjny orzekający w przedmiocie wymeldowania osoby z pobytu stałego w określonym lokalu nie jest związany faktem zameldowania tej osoby na pobyt czasowy w innym lokalu. Czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma bowiem cech ostateczności ani prawomocności, gdyż organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego również dotyczącego zameldowania na pobyt czasowy. W przypadku czynności materialno-technicznej trudno też mówić o związaniu nią organu w takim znaczeniu jak to ma miejsce w przypadku związania go ostateczną decyzją.

Akceptacja powyższego poglądu nie oznacza jednak, że w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organ może całkowicie pominąć kwestię czasowego zameldowania w innym lokalu osoby, która ma zostać wymeldowana z pobytu stałego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy pobytem czasowym jest bowiem przebywanie pod innym adresem bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. W postępowaniu o zameldowanie na pobyt czasowy organ meldunkowy ocenia jednak tylko, czy spełnione są okoliczności uzasadniające zameldowanie na tego rodzaju pobyt (art. 8 ust. 1) i rozstrzyga powstałe w tym postępowaniu wątpliwości co do charakteru pobytu (art. 8 ust. 2). W postępowaniu takim organ meldunkowy nie rozstrzyga natomiast, czy doszło do trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, gdyż pozostaje to poza sferą jego zainteresowania.

W konsekwencji trzeba przyjąć, że po ustaleniu, iż doszło do opuszczenia przez daną osobę jej dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, a osoba ta jest zameldowana na pobyt czasowy w innym lokalu, organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie tej osoby z pobytu stałego winien zbadać charakter jej pobytu pod innym adresem. Podkreślić trzeba, że ustalenie to nie ma na celu zakwestionowania faktu zameldowania się tej osoby na pobyt czasowy, lecz stwierdzenie czy spełniona została przewidziana w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Ustalenia faktyczne w takich sprawach zmierzać zatem powinny w szczególności do wykazania czy lokal, w którym zameldowała się na pobyt czasowy osoba wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego jest faktycznie czy też nie jest jej nowym miejscem stałego pobytu. Nie można bowiem wykluczyć z góry sytuacji polegających na tym, że charakter pobytu osoby zameldowanej na pobyt czasowy w danym lokalu jest w rzeczywistości zupełnie inny. W razie więc sporu między stronami dotyczącego tej okoliczności organ zobowiązany jest do jej wyjaśnienia. Pamiętać bowiem należy, że celem postępowania wyjaśniającego w sprawie dotyczącej zameldowania jest ustalenie rzeczywistego pobytu obywateli w oznaczonym miejscu tak, aby zapewniona była zgodność ewidencji ludności ze stanem faktycznym ( por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006 r., II OSK 883/05).

Odnosząc się do twierdzeń skarżącej wskazującej na niedobrowolne opuszczenie przez nią lokalu przy ul. [...] w O. zauważyć należy, że decyzje o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu zapadają na ogół w sytuacjach, gdy opuszczenie dotychczas zajmowanego lokalu nie ma charakteru w pełni dobrowolnego i nie wynika to jedynie własnej woli osoby zainteresowanej. Konsekwencją tego stanu rzeczy było utrwalenie się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne ( por. m. in. wyroki NSA z 25 października 2005 r., II OSK 127/05 [w:] LEX nr 201427 i z dnia 13 września 2006 r. II OSK 1609/05 [w:] LEX nr 360269). W świetle tego poglądu za zasadny, aczkolwiek nie bez zastrzeżeń, uznać trzeba pogląd Wojewody stwierdzający, że z uwagi na brak podjęcia przez skarżącą czynności prawnych zmierzających do przywrócenia jej możliwości zamieszkania w lokalu przy ul. [...] w O. należało przyjąć, iż opuszczenie przez nią dotychczasowego miejsca stałego pobytu miało dobrowolny charakter, chociaż doszło do tego w wyniku przymusu psychicznego czy fizycznego związanego z konfliktem między nią a jej byłym mężem. Zastrzec jednakże przyjdzie, że skoro skarżąca jest współwłaścicielką spornej nieruchomości przysługują jej skuteczne roszczenia pozwalające na powrót do przedmiotowego lokalu mimo upływu wskazanego w art. 344 § 2 kodeksu cywilnego rocznego terminu. W szczególności oceniając dobrowolność opuszczenia przez nią lokalu należało ustalić czy ona albo jej były mąż występowali o podział majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską. Dodać należy, że skarżąca może także wystąpić do sądu w trybie art. 201 k.c. o przeprowadzenie podziału quoad usum przedmiotowej nieruchomości, co pozwoliłoby jej na wyłączne korzystanie z wydzielonej części budynku w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. W przypadku zaś gdyby doszło do umownego bądź w drodze orzeczenia sądowego podziału quoad usum nieruchomości przy ul. [...] skarżącej będzie przysługiwało względem byłego męża roszczenie windykacyjne oparte na przepisie art. 222 § 1 k.c.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy nie wykazały w sposób dostateczny, że opuszczenie przez skarżącą miejsca jej stałego pobytu miało charakter trwały oraz dobrowolny. W szczególności z naruszeniem art. 7, i art. 77 § 1 k.p.a. zaniechały one zbadania czy skarżąca ześrodkowała swoją aktywność życiową poza dotychczasowym miejscem stałego pobytu. Organy te poprzestały też jedynie na ustaleniu, że skarżąca opuszczając budynek, w którym była zameldowana na pobyt stały, zabrała swoje rzeczy osobiste. Organy nie ustaliły natomiast czy skarżąca zabrała do aktualnie zajmowanego lokalu jakieś przedmioty gospodarstwa domowego. Brak tego rodzaju ustaleń powoduje, że co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że opuszczenie przez skarżącą miejsca stałego pobytu, aczkolwiek trwające już kilka lat, ma charakter trwały. Trzeba wziąć też pod uwagę, że w tym czasie przed sądami dwóch instancji toczyło się postępowanie rozwodowe.

Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy O. uzupełni zebrany w sprawie materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do końcowego jej rozstrzygnięcia. Organ ten winien w szczególności w drodze oględzin z udziałem stron ustalić czy skarżąca opuszczając mieszkanie w budynku przy ul. [...] w O. zabrała ze sobą wszystkie rzeczy osobiste i czy zabrała także sprzęty gospodarstwa domowego wchodzące w skład majątku wspólnego. Organ ten ustali także czy strony podjęły prawem przewidziane działania zmierzające do podziału majątku wspólnego, a w szczególności do podziału należącej do nich nieruchomości. Wójt Gminy O. ustali wreszcie czy A. M. jest w dalszym ciągu zameldowana na pobyt czasowy w lokalu przy ul. [...] w R. oraz zbierze dowody pozwalające mu na ustalenie czy zameldowanie to spełnia przesłanki wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W tym stanie rzeczy działając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku zostało oparte na art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygał w związku z brakiem stosownego wniosku skarżącej, o jakim mowa w art. 210 § 1 p.p.s.a.