Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 371/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 20
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del NSA Anna Żak Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1319/09 w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2) zasądza od J.G. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że w dniu 6 lutego 2009 r. Komendant Stołeczny Policji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej w związku z uzyskaną informacją o skazaniu strony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gostyninie II Wydział Karny z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt [...] za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. polegającego na tym, iż w dniu 15 sierpnia 2008 r. w Nowym Duninowie, pow. Płocki, woj. mazowieckie kierował samochodem osobowym marki Daewoo Nubira będąc w stanie nietrzeźwości - 0,78 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu.

W toku podjętych czynności wyjaśniających organ uzyskał: odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Gostyninie, odpis notatki sporządzonej przez funkcjonariuszy Policji z przeprowadzonej kontroli drogowej, odpis protokołu przesłuchania J.G. w charakterze podejrzanego, informację z Krajowego Rejestru Karnego, wywiad środowiskowy oraz informację z Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Warszawie.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), Komendant Stołeczny Policji cofnął skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej.

W ocenie organu rodzaj popełnionego przez stronę przestępstwa - mimo, iż nie zostało ono wprost wymienione w katalogu przestępstw, zawartym w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy - wyklucza możliwość posiadania przez nią pozwolenia na broń palną pomimo, że w miejscu zamieszkania posiada pozytywną opinię. Dopuszczenie się przestępstwa polegającego na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości samochodu podważa bowiem wiarygodność skarżącego, co do możliwości dysponowania bronią i wzbudza uzasadnioną obawę, że może on również swoim nieodpowiedzialnym zachowaniem doprowadzić do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił organowi błędne zakwalifikowanie go do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, podczas gdy popełniony przez niego czyn miał charakter incydentalny, a jego pozytywna społecznie postawa gwarantuje przestrzeganie porządku prawnego. Podkreślił, że od 20 lat wykonuje bardzo odpowiedzialny zawód lekarza anestezjologa, który wiąże się z odpowiedzialnością za życie pacjentów. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, a także z opinii Zarządu Okręgowego PZŁ w Warszawie.

Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Stołecznego Policji.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że każde naruszenie przez osobę posiadającą pozwolenie na broń przepisów prawa, a zwłaszcza prawa karnego, musi podlegać ocenie z punktu widzenia istnienia uzasadnionej obawy możliwości użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości jest zaś wyrazem nie tylko wielkiej nieodpowiedzialności osoby, która się tego dopuszcza, ale także świadczy o jej braku wyobraźni co do możliwych następstw jej zachowań pod działaniem alkoholu, czyli w warunkach ograniczonej samokontroli. Takie cechy u osoby posiadającej pozwolenie na broń (lub ubiegającej się o nie) nie mogą być obojętne dla interesu społecznego ze względu na ścisły związek prawa do broni palnej ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności potwierdzają zasadność zaliczenia strony do osób wskazanych przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, ponieważ jako osoba posiadająca pozwolenie na broń, spełniła ona przesłanki bezwzględnego cofnięcia jej tego prawa, w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przepis ten ma charakter obligatoryjny i ustawodawca nie pozostawił organom Policji swobody wyboru konsekwencji administracyjnoprawnych wobec takich osób, przyznając tym samym pierwszeństwo interesowi społecznemu przed ich słusznym interesem w posiadaniu pozwolenia na broń. W takich więc przypadkach nawet pozytywna opinia z miejsca zamieszkania oraz to, że broń przechowuje ona prawidłowo, nie dają podstaw do innego rozstrzygnięcia sprawy, niż cofnięcie pozwolenia na broń. Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, iż nie neguje, że strona z racji zawodu lekarza anestezjologa odpowiada za życie pacjentów, jednak dopuściła się ona przestępstwa, którego ewentualnym skutkiem może być właśnie śmierć lub kalectwo ludzi.

Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący zarzucając, że nie doszło w ogóle do wnikliwej analizy okoliczności sprawy. W jego ocenie, interpretacja przedstawiona przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest wyjątkowo subiektywna i nosi znamiona automatyzmu statystycznego, tzn. każdy przypadek skazania kończy się obligatoryjnym odebraniem broni bez względu na rodzaj popełnionego przestępstwa. Skarżący przedstawił okoliczności, które uzasadniają w jego ocenie pozostawienie mu pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej.

Uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzją ją poprzedzającą Sąd I instancji wyjaśnił, że dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji wskazuje wprawdzie, że jest to przepis mający charakter obligatoryjny, niemniej jednak, mając na uwadze przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy należy przyjąć, że decyzja ta ma w pewnym zakresie charakter zbliżony do tzw. decyzji uznaniowej, albowiem w powołanym przepisie ustawodawca posługuje się zwrotami nieostrymi przy opisie stanu faktycznego uzasadniającego działanie organu.

Cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia więc sam fakt skazania za popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa. Uzasadnia je tylko sytuacja opisana w normie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, tj. jeżeli nie ma czynu popełnionego przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu, to muszą zaistnieć takie cechy osobowe posiadacza broni, które mogą wskazywać, iż istnieje obawa, że może on użyć broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że sprawca tego czynu stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, choć sama jazda pojazdem mechanicznym pod wpływem alkoholu jest niewątpliwie czynem wymagającym napiętnowania.

Sąd I instancji uznał, że wykładnia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zastosowana przez organ jest nieprawidłowa. Dokonując nowelizacji ustawy o broni i amunicji ustawodawca nie odszedł od konieczności ustalania cech charakteru i sposobu życia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub je posiadającej, na rzecz przykładowego wskazania rodzaju dóbr chronionych prawem przed bezprawnymi zamachami. Organy Policji nie są uprawnione do arbitralnego przyjęcia, jak uczyniono to w rozpoznawanej sprawie, że przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, które pośrednio zagrażać mogą życiu, zdrowiu i mieniu ludzi, powinny znaleźć się w kręgu przesłanek wzbudzających obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a w szczególności takie bezprawne zachowania, których jednym ze znamion ustawowych jest stan nietrzeźwości sprawcy. Taka przesłanka nie została bowiem przewidziana przez ustawodawcę w ustawie o broni i amunicji, zaś przyjęcie stanowiska organu za zasadne prowadziłoby w efekcie do wprowadzenia dodatkowej, nieprzewidzianej przepisami prawa kary dodatkowej

Sąd I instancji zarzucił, że skarżącego oceniono jedynie w kontekście występku, za popełnienie którego został skazany, uznając jednocześnie, że posiadanie przez niego pozytywnych opinii oraz jego argumenty o dotychczasowym przestrzeganiu porządku prawnego i zasad współżycia społecznego nie eliminują faktu, że dopuścił się on przestępstwa godzącego w dobro chronione prawem. Prowadzi to do wniosku, że organ obawę użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego wyprowadził zasadniczo z faktu skazania skarżącego za występek z art. 178a § 1 k.k. W ocenie Sądu I instancji trudno przyjąć, że jednorazowy czyn, zwłaszcza w kontekście zachowania skarżącego po zatrzymaniu go przez funkcjonariuszy Policji, może całkowicie zniwelować pozytywną opinię o nim.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ administracji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ zarzucił ponadto naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie i wskazanie w uzasadnieniu wyroku, że organy Policji naruszyły wskazane przepisy procedury administracyjnej, co skutkowało naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego.

Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie posiada usprawiedliwione podstawy w zakresie zarzutu dokonania błędnej wykładni przepisów prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Punktem wyjścia dla dalszych rozważań należy uczynić przepisy prawa materialnego będące podstawą orzekania przez organy administracji, gdyż to ich błędna wykładnia stanowiła podstawę uchylenia decyzji administracyjnych przez Sąd I instancji.

Stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6.

Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że bezspornym w sprawie niniejszej jest fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu za czyn z art. 178a § 1 k.k., tj. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Nie można natomiast zgodzić się z argumentacją tego Sądu, że popełnienie przestępstwa przez osobę posiadającą pozwolenie na broń, które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie do przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, tylko w pewnych okolicznościach może skutkować przyjęciem, że w przypadku sprawcy tego przestępstwa zachodzi uzasadniona obawa użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Analiza treści powyższych przepisów ustawy o broni i amunicji, była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie sygn. akt II OPS 4/09 (opubl. ONSAiWSA 2010/1/5). Stanowisko wyrażone we wskazanej wyżej uchwale skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. W świetle zaprezentowanych w tej uchwale wywodów należy stwierdzić, że użycie kwantyfikatora "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi, więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się, zatem osobom wymienionym po kwantyfikatorze "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, ale co do których, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela również stanowisko przedstawione w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2026/09, zgodnie z którym skoro posiadacz pozwolenia na broń będąc w stanie nietrzeźwym prowadzi pojazd po drodze publicznej, to stanowi to o jego nieodpowiedzialnym zachowaniu będącym naruszeniem porządku prawnego w sposób szczególny, ponieważ w stanie nietrzeźwości. Tym samym podważone jest domniemanie, że osoba ta będzie użytkowała broń w sposób zgodny z interesem porządku publicznego. O ziszczeniu się przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 1999 r. o broni i amunicji decyduje nie popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, ale fakt, że przestępstwo to popełniono w warunkach nietrzeźwości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt prawomocnego skazania za tego typu przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji jest wystarczającą przesłanką do tego, aby organ Policji nałożył obligatoryjnie obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w stosunku do takiej osoby, wobec której istnieje uzasadniona obawa, że użyje ona broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, jeżeli przestępstwo to zostanie popełnione w stanie nietrzeźwości jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Należy mieć na względzie, że prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP i ma reglamentacyjny charakter. Osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać kolizji z prawem, z całą pewnością wymagać od nich należy nieskazitelnej postawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezspornym jest, że skarżący, świadomie i w sposób umyślny naruszając obowiązujący ład prawny, takiej postawy nie okazał, a więc nie daje on gwarancji przestrzegania przepisów ustawy o broni i amunicji w zakresie nie tylko bezpiecznego posiadania broni palnej, ale również jej używania.

W związku z powyższym uznać należy, że skarżący, skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo w komunikacji, istotnie naruszył obowiązujący porządek prawny, a ocena w tym zakresie niezależna jest od jego dotychczasowego postępowania czy cech charakteru, jak również pozytywnych opinii w miejscu zamieszkania, środowisku czy kole łowieckim. Oznacza to, że narażając życie i zdrowie innych uczestników ruchu drogowego, skarżący naruszył prawo na tyle skutecznie, że mogło stanowić to podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Poglądy zatem i zaprezentowana argumentacja organów obydwu instancji jest w tej materii zasadna, co czyni usprawiedliwionym tylko zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego, co uzasadnia zastosowanie art. 188 p.p.s.a.

Na marginesie podkreślić należy, że ustawodawca skierował 10 stycznia 2011 r. do Prezydenta RP nowelizację ustawy o broni i amunicji, w której w art. 15 ust 1 pkt 6b enumeratywnie wymienia się, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom skazanym prawomocnie za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.

Jednocześnie należy podzielić wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że wyprowadzenie wadliwych wniosków ze stanu faktycznego sprawy przez Sąd I instancji, co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu, które skutkowało w efekcie odmiennym niż podjętym w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięciu, jest naruszeniem przepisów innym niż naruszenie przepisów postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04 z glosą aprobującą B. Adamiak, OSP 2004 r., z. 11, poz. 135 oraz z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 193/08, niepubl.). W konsekwencji chybionym okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczących kontroli przez Sąd I instancji stanu faktycznego w tej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 z związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., przy czym na koszty te składa się kwota 100 zł uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz stawka wynagrodzenia pełnomocnika określona na podstawie § 14 pkt 2 lit. b) w związku z pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)

-----------------------

1

2