Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 448/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2005-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spr. asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant : sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2005 roku sprawy ze skargi C. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 18 lipca 2001 r., Nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 7 maja 2001 r., Nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał sąd, iż podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, które w § 1 ust. 1 wskazywały okoliczności warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. Zastrzeżenia sądu budziło przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne, jak również nie wyjaśnienie rozbieżności w opiniach wydanych przez jednostki medycyny pracy. Wskazywał także sąd, iż w toku postępowania nie wyjaśniono w sposób dostateczny charakteru dodatku za pracę w warunkach szkodliwych wypłacanego wnioskodawcy przez zatrudniający jego zakład pracy, a także naruszono zasadę prawdy obiektywnej nakładającą na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wszechstronnej jego oceny, która winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Te uchybienia uniemożliwiały sądowi uznanie, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. na podstawie § 1, § 7, § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) orzekł, iż nie stwierdza istnienia choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu u C. K.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż C. K. w okresie od 1961 r. do 1973 r. pracował jako elektryk w różnych zakładach pracy. W okresie od 30 listopada 1973 r. do 23 lipca 1999 r. zatrudniony był w A S.A. w P. na stanowisku elektryka, elektromontera wysokiego napięcia w Wydziale Głównego Energetyka. Głównym miejscem pracy wnioskodawcy w tym zakładzie była Rozdzielnia Główna w skład, której wchodziły 3 obiekty, a to sprężarkownia, pompownia wody, kotłownia. Do obowiązków C. K. należało utrzymanie sprawności eksploatacyjnej urządzeń elektrycznych, remonty, usuwanie awarii, okresowe przeglądy silników pomp. Z tytuł wykonywanych prac C. K. miał wypłacany dodatek za pracę w warunkach niebezpiecznych oraz dodatek za pracę w warunkach szkodliwych z pierwszej i drugiej grupy szkodliwości zakładowego wykazu stanowisk na których przysługuje dodatek. Uzasadniał także organ, iż nie wykonywano w zakładzie badań środowiskowych na stanowisku pracy elektromontera, ani elektryka i z tego powodu trudno ustalić poziom hałasu na jaki faktycznie narażony był C. K. w miejscu pracy. Z przeprowadzonych zaś wywiadów wynika, ze mógł on przebywać w różnych pomieszczeniach i stąd też przyjęto, że okresowo mógł on być narażony na działanie czynnika szkodliwego dla zdrowia. Jednakże orzeczenia placówek zdrowia związane z ustaleniem u C. K. występowania niedosłuchu typu odbiorczego ze znacznym stopniem asymetrii nie pozwalają na uznanie, iż ten niedosłuch ma związek z warunkami pracy. Działanie hałasu powoduje, bowiem obraz obustronnego, trwałego i symetrycznego ubytku słuchu typu odbiorczego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył C. K., wnosząc w nim o uchylenie decyzji i wydanie orzeczenia stwierdzającego u niego istnienie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. W odwołaniu podniósł, że od 1981 r. posiadał orzeczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do pracy w hałasie powyżej 70 dB. Jednakże pracodawca nie dostosował się do tych zaleceń i on nadal świadczył pracę w dotychczasowych warunkach, a to w Rozdzielni Głównej, gdzie poziom hałasu wynosił ponad 70 dB. Podnosił także odwołujący, iż podejmował własne działania związane z ochroną słuchu, a to do prawego ucha wkładał kłębek waty, co miało ten skutek, iż lewe uchu było w większym stopniu narażone na działanie hałasu. Podkreślał także odwołujący, iż jego niedosłuch powstał w okresie pracy, w kilka lat po rozpoczęciu zatrudnienia w B S.A. i utrzymywał się w całym okresie pracy i występuje nadal, a zatem jakieś resortowe zalecenia metodologiczne nie mogą stanowić podstawy odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, że rozpoznania stanu zdrowia odwołującego dokonały dwie upoważnione do orzekania o chorobach zawodowych jednostki służby zdrowia, które stwierdziły ubytek słuchu o charakterze przewodzeniowo-odbiorczym z asymetrią. Wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu PPIS w O. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o uzupełnienie opinii i ustosunkowanie się do orzeczenia wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. oraz przeprowadził dodatkowe dochodzenie epidemiologiczne. Instytut w uzupełniającej opinii potwierdził występowanie niedosłuchu typu odbiorczego ze znacznym stopniem asymetrii. Tego typu niedosłuch nie jest spowodowany działaniem hałasu, bowiem działanie hałasu powoduje obraz obustronnego, trwałego i symetrycznego ubytku słuchu.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się C. K. We wniesionej skardze żądał uchylenia zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej, zarzucając im naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez wyeliminowanie z prawnego pojęcia choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu" ze względu na rodzaj uszkodzenia słuchu, jak również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, 77, 80 i 84 Kpa poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pominięcie dowodu z aktualnej bądź uzupełniającej opinii lekarskiej w kierunku ustalenia przyczyn dla których występujący u skarżącego ubytek słuchu nie może zostać uznany za chorobę zawodową, przy uwzględnieniu silnie ugruntowanych poglądów orzecznictwa sądowego, a także naruszenie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie oceny prawnej wyrażonej przez sąd.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący wskazywał, iż decyzja jest rażąco krzywdząca, gdyż stwierdzono u niego niedosłuch typu odbiorczego ze znacznym stopniem asymetrii, a mimo to nie uznano jego niedosłuchu jako choroby zawodowej. Skarżący podkreślał, iż w trakcie zatrudnienia narażony był na ponad normatywny hałas i z tego tytułu miał wypłacany nawet dodatek za pracę w warunkach szkodliwych. Skarżący podnosił także, iż organy nie odniosły się w ogóle do faktu, iż w celu ochrony przed skutkami hałasu w miejscu pracy stosował skarżący własne środki ochrony, a to do prawego ucha wkładał kłębek waty, bowiem przed 1995 r. w zakładzie nie było słuchawek osobistych. Nie wypowiedziały się również organy co do możliwości powstania takiego typu niedosłuchu wskutek podjętych przez niego działań. Skarżący nie godził się także ze stwierdzeniem, iż powstały u niego niedosłuch typu odbiorczego ze znacznym stopniem asymetrii nie jest spowodowany działaniem hałasu. W jego przekonaniu asymetryczność nie może decydować o braku stwierdzenia choroby zawodowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy powstała ona wskutek podejmowanych przez niego działań chroniących słuch. Akcentował także skarżący, iż już od 1981 r. miał przeciwwskazania do pracy w hałasie powyżej 70 dB. Ubytek słuchu potwierdza także dokumentacja Pomorskiej Akademii Medycznej w S. W ocenie skarżącego skoro w zaskarżonej decyzji ustalono, iż w czasie wykonywania pracy narażony był na działanie hałasu wywołane czynnikami zewnętrznymi oraz stwierdzono u niego uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, to orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest prawidłowe.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł, iż skarżący wyczerpał przewidzianą prawem dwustopniową diagnostykę swojego schorzenia i obie upoważnione do rozpoznania chorób zawodowych placówki służby zdrowia nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej. Podnoszona przez skarżącego w skardze argumentacja, iż niedosłuch jest spowodowany stosowaniem jednostronnie waty nie znajduje uzasadnienia, gdyż środki ochrony indywidualnej odcinają hermetycznie głębsze odcinki zewnętrznego przewodu słuchowego od środowiska zewnętrznego, z którego hałas przenika do wnętrza ucha, a wata nie posiada właściwości pozwalających na takie zabezpieczenie ucha.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270).

Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 - LEX nr 37180).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.

Przedmiotem oceny jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], Nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 Kpa utrzymano w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], Nr [...], stwierdzającą brak podstaw do ustalenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu.

Na wstępie wskazać należy, iż treść rozstrzygnięcia determinowała okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie zapadł wcześniej już wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2004 r. (syg. akt II SA/Wr 2063/2001). Ocena prawna wyrażona zatem w tym orzeczeniu sądu w sprawie wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, iż ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zastrzeżenia sądu budziło przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne, jak również nie wyjaśnienie rozbieżności w opiniach wydanych przez jednostki medycyny pracy. Wskazywał także sąd, iż w toku postępowania nie wyjaśniono w sposób dostateczny charakteru dodatku za pracę w warunkach szkodliwych wypłacanego wnioskodawcy przez zatrudniający jego zakład pracy, a także naruszono zasadę prawdy obiektywnej nakładającą na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wszechstronnej jego oceny, która winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Pojęcie choroby zawodowej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji określał § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz 294 ze zm.). Stosownie więc do tego przepisu, chorobą zawodową jest choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Rozpoznane u skarżącego schorzenie narządu słuchu jest wymienione w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych pod poz. 15 jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu występującym w środowisku pracy. Zatem schorzenie to może być uznane, w świetle powołanych przepisów, za chorobę zawodową o ile zostało spowodowane czynnikiem hałasu występującym w środowisku pracy. Organ rozpoznający sprawę winien, zatem ustalić wystąpienie łącznie dwóch przesłanek materialnoprawnych, a to czy dana choroba ujęta jest w załączniku do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. oraz czy dana choroba spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Samo jednak stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w wykazie nie skutkuje automatycznym uznaniem, iż ma ona charakter choroby zawodowej. Podkreślić należy bowiem, iż istotne znaczenie ma ustalenie, czy związana jest ona z warunkami pracy i narażeniem zawodowym.

Zgodnie, z § 1 ust. 2 omawianego rozporządzenia, przy ocenie czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, a także sposób wykonywania pracy. Z § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia nie sposób wyprowadzić wymogu pozwalającego na stwierdzenie zaistnienia choroby zawodowej tylko i wyłącznie wówczas, gdy warunki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy oddziaływują na pracownika przez 8-godzin dziennie oraz, gdy spowodowały one symetryczne uszkodzenie słuchu. Godzi się także podnieść, iż przepisy rozporządzenia regulują także tryb postępowania w zakresie ustalania choroby zawodowej (§ 7-9). Powyższe uregulowania nie oznaczają jednakże, iż organy zwolnione są z obowiązku stosowania przepisów prawa procesowego, a szczególności art. 7 Kpa.

Wskazać należy także, iż w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się konstrukcję domniemania związku schorzenia z warunkami pracy w razie zaistnienia przesłanek z § 1 ust. 1 rozporządzenia, na co wskazywał organ już NSA w wyroku z dnia 21.06.2001 r. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r., nr III RN 110/98 zajęto stanowisko, iż "w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie". W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., nr II SA 372/82 (ONSA z 1982 r., nr 1, poz. 33) zawarto pogląd (nadal aktualny), że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Oznacza to, iż wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to natomiast możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na dana chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. W wyroku NSA z dnia 4 lipca 2001 r., nr I SA 2244/00 (System Informacji Prawnej - LEX nr 53801) przyjęto wprost, że "Wykonywanie pracy przez 18 lat w warunkach ponadnormatywnego hałasu, stanowi dostateczną przesłankę do uznania związku przyczynowego pomiędzy utratą słuchu, a tymi warunkami (pracą)".

Podnieść należy także, iż organy orzekające w sprawach o ustalenie istnienia choroby zawodowej nie są bezwzględnie związane treścią orzeczeń właściwych jednostek organizacyjnych do rozpoznania chorób zawodowych - poradni chorób zawodowych, klinik chorób zawodowych, oddziałów chorób zawodowych, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, lecz ich obowiązkiem jest krytyczna i wnikliwa analiza sporządzonych przez te jednostki opinii. W toku postępowania dotyczącego ustalenia choroby zawodowej obowiązują, bowiem wszystkie podstawowe zasady postępowania administracyjnego, na co wskazywano już powyżej.

Organ administracji publicznej stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 KPA, w toku postępowania administracyjnego, zobowiązany jest pojąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, na co wskazywał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku zapadłym w niniejszej sprawie. Oznacza to zatem, iż to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto to właśnie organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem, a nie strona postępowania, obowiązany jest, zgodnie z art. 77 KPA, w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. (por wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004 r., II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04.2002 r. syg. I SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002 r., syg. V SA 115/01) Pod pojęciem materiał dowodowy rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie w rozpoznawanej sprawie, w tym także w niniejszej sprawie okoliczności, konkretnych warunków pracy, dotyczących miejsca pracy skarżącego, a także w niniejszej sprawie przyczyn powstałego niedosłuchu, w tym przyczyn pozazawodowych, które mogły spowodować stwierdzony u skarżącego ubytek słuchu w takim rozmiarze, związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a stwierdzonym ubytkiem, jak również przekroczenia bądź nie w miejscu pracy skarżącego dopuszczalnych norm hałasu, przy uwzględnieniu jego stanu zdrowia, a mianowicie tego, iż od 1981 r. legitymował się on orzeczeniem medycznym o postępującym niedosłuchu i posiadał możliwość świadczenia pracy w warunkach nie przekraczających narażenia na hałas o natężeniu 70 dB. Ten fakt nie podlegał ocenie organów, ani też nie wypowiedziały się one, co do jego ewentualnego wpływu na powstałe schorzenie u skarżącego. Organy nie ustaliły jednoznacznie także, czy po 1981 r. skarżący świadczył pracę w warunkach przekraczających hałas o natężeniu 70 dB. Wystąpienie czynnika szkodliwego dla zdrowia danego pracownika nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm w jego środowisku pracy, ale także z jego właściwości osobniczych.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał wprawdzie, iż warunki pracy skarżącego w latach 1973 - 1999 r. stwarzały ryzyko uszkodzenia słuchu, jednakże nie uzasadnił dlaczego i z jakich przyczyn brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, skoro skarżący narażony był na działanie ponadnormatywnego hałasu przez tak długi okres czasu oraz stwierdzono u niego wystąpienie niedosłuch typu odbiorczego. Nie wskazał także organ czy występuje związek przyczynowy między czynnikami szkodliwymi, a rozpoznanym u pracownika schorzeniem wymienionym pod pozycja 15 wykazu chorób zawodowych. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji organy obu instancji zobowiązane były w sposób wnikliwy i jednoznaczny wypowiedzieć się w przedmiocie istnienia związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie, tym bardziej iż istniało domniemanie w tym zakresie.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności opinia biegłych winna w sposób wyczerpujący i jednoznaczny odnosić się do tego zagadnienia, jak również do kwestii, czy narażenie po 1981 r. na hałas przekraczający 70 dB w odniesieniu do dniówki roboczej skarżącego mogło spowodować zawodowe uszkodzenie słuchu, a jeśli nie to dlaczego i jakie okoliczności pozazawodowe przemawiają za przyjęciem takiego stwierdzenia. Opinia placówki służby zdrowia jest jednym z dowodów w sprawie. Zatem Instytut Medycyny Pracy dysponując całością materiału dowodowego winien dokonać ponownej jego analizy i oceny i wydać opinię uzupełniającą zawierającą wszystkie wymagane prawem elementy, w tym, w sposób jednoznaczny wypowiedzieć się, także w zakresie stosowanych przez skarżącego własnych środków ochrony przed narażeniem na działanie hałasu, ewentualnego wpływu tego środka na wielkość ubytku słuchu w uchu prawym. Wielkość ubytku słuchu nie może decydować, bowiem o rozpoznaniu choroby zawodowej, lecz decyduje o tym tylko i wyłącznie wystąpienie przesłanek określonych w w/w przepisach.

Identyfikując się z treścią wyroku NSA z dnia 11 maja 1998 r., nr I S.A. 1200/98 - LEX nr 458333 uznano, iż orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa. Bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłych w granicach wskazanych w art. 80 Kpa. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Dodać należy przy tym, iż z faktu, że opinia palcówki w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej jest jednym ze środków dowodowych w rozumieniu art. 75 Kpa i art. 84 Kpa, który podlega ocenie przez organ, wynika bezwzględny obowiązek kontrolowania, czy wydana opinia wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy wymagające wiedzy specjalistycznej oraz czy jest rzeczowo i przekonywująco uzasadniona.

Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga, aby w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest jednak, by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a więc rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Niezależnie od powyższego należy podnieść, iż zgodnie z art. 107 § 3 Kpa prawidłowo sporządzone uzasadnienie powinno spełniać szereg wymogów odnośnie treści i formy. W zakresie uzasadnienia faktycznego winno znaleźć się wyjaśnienie okoliczności wskazujących na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść rozstrzygnięcia. W ustaleniach stanu faktycznego mieścić się będzie także wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów i ich znaczenia, a więc również odniesienie się do warunków pracy w jakich świadczył pracę skarżący przez cały okres zatrudnienia i jednoznaczne wskazanie, czy praca ta była wykonywana przez niego w warunkach narażających na ponadnormatywny hałas, w jakim okresie i czy, a jeśli tak to w którym okresie spowodowała powstanie u niego ubytku słuchu typu odbiorczego. Nadto uzasadnienie decyzji winno wskazywać konkretne dowody, na których oparta została wydana decyzja oraz zawierać wyjaśnienie dlaczego inne dowody zgromadzone w sprawie nie mogły zostać uwzględnione, a w szczególności z jakich względów odmówiono wiarygodności twierdzeniom skarżącego, iż stosowane przez niego środki ochronne wpłynęły na zmniejszenie uszkodzenia słuchu w uchu prawym. Wobec zarzutów artykułowanych przez skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji winno znaleźć się także wytłumaczenie skarżącemu, jakie konkretnie przyczyny pozazawodowe spowodowały ubytek słuchu i czy warunki świadczenia pracy przez ponad 25 lat w warunkach narażenia na hałas o poziomie przekraczającym 70 dB (ze względu na zalecenia lekarza) miały jakikolwiek związek przyczynowy z doznanym uszkodzeniem słuchu.

Stwierdzone uchybienia uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 oparto na dyspozycji art. 152 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.