Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 274/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra –Błaszczykowska Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi M.K. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę


UZASADNIENIE

M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnik, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na orzeczenie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu pierwszej instancji z dnia 2020 r. nr [...]o uznaniu ww. winnym zarzucanemu mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu kary nagany.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podał, że faktem jest, że funkcjonariusz w dniu [...] maja 2020 r. pomimo ciążącego na nim obowiązku odnoszenia się do przełożonego z szacunkiem, nie przestrzegał tej zasady w ten sposób, że podczas rozmowy z Naczelnikiem Wydziału do [...] w [...] mówił do przełożonego zdenerwowanym głosem, wyrażał pretensje, iż nie został uwzględniony przy planowanych dodatkach służbowych, a także stwierdził, iż cyt. "Karma wraca, za to jak traktujecie ludzi skończycie jak [...]", tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 21 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta". Organ odwoławczy mając na uwadze powyższe unormowania oraz charakter popełnionego przez funkcjonariusza czynu uznał, że wymiar kary stanowi odpowiednią reakcję na zachowanie M. K. i jest adekwatna do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i uwzględnia dyrektywy wymiaru kary wskazanych w art. 134h ustawy o Policji. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie neguje prawa funkcjonariusza do odniesienia się do pominięcia go przy ustalaniu dodatków służbowych, ale nie w sposób jaki to uczynił. Fakt, że funkcjonariusz był w bliskich relacjach z przełożonym, bo "chodzili razem na piwo" nie usprawiedliwia nagannego zachowania funkcjonariusza w stosunku do przełożonego.

Pełnomocnik skarżącego we wniesionej skardze zarzucił organowi, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem następujących przepisów:

a) art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 21 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dn. 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" poprzez błędne uznanie, jakoby [...] M. K. w swojej wypowiedzi nie przestrzegał zasady odnoszenia się do przełożonego z szacunkiem, podczas gdy:

- w toku postępowania nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości faktycznej treści oraz tonu wypowiedzi skarżącego, zaś M. K. stanowczo zaprzeczył, aby wypowiedział słowa przypisane mu w zarzucie,

- faktycznie użyte przez skarżącego w rozmowie z [...] B. O. słowa wierzę, że karma kiedyś wraca i mam nadzieję, że do was też wróci, bo do [...] wróciła, tak jak traktujecie niektórych nie stanowią przejawu braku szacunku, lecz zasygnalizowanie rażącej niesprawiedliwości w podziale środków finansowych pomiędzy funkcjonariuszami pełniącymi służbę w Wydziale [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego i mieszczą się w zakresie dopuszczalnej krytyki przełożonego,

b) art. 135f ust. 7 pkt 1 ustawy o Policji poprzez przyjęcie, że okoliczności wskazane we wniosku dowodowym obrońcy obwinionego z dnia [...] lipca 2020 r. i [...] sierpnia 2020 r. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo, że:

- rzetelne wyjaśnienie sposobu wynagradzania funkcjonariuszy Wydziału [...], w tym sposobu rozdzielania i podwyższania dodatków służbowych i nagród, było w pełni uzasadnione w kontekście postawionego obwinionemu zarzutu, a zwłaszcza wobec faktu, iż na powyższą okoliczność Organ I inst. przesłuchiwał w charakterze świadka [...] B. O., który zakwestionował, aby w sposób odmienny traktował M. K. i omijał go w przyznawanych funkcjonariuszom nagrodach i dodatkach,

- żądanie ponownego przesłuchania świadków w osobach [...] B. O. i [...] P. S. i zadanie im pytań przedstawionych w treści wniosku było w pełni uzasadnione zarówno w kontekście treści zarzutu postawionego obwinionemu (w tym rzekomo wypowiedzianych przez niego słów, stanowiących w odczuciu Naczelnika Wydziału [...] zawoalowaną formę groźby), jego kwalifikacji prawnej, jak i konstrukcji całego postępowania znajdującego swoje oparcie w jednym dowodzie, którym jest relacja [...] B. O., a także wobec faktu, iż ani obrońca, ani obwiniony nie został dopuszczony do udziału w czynności przesłuchania świadków, a w związku z tym nie mógł im zadać żadnego pytania umożliwiającego następnie przełożonemu dyscyplinarnemu poczynienie ustaleń faktycznych w sprawie,

c). art. 1351 ust. 1 ustawy o Policji wobec rozpoznania sprawy i wydania orzeczenia mimo nieustalenia pełnego stanu faktycznego, tj. wobec:

-. odstąpienia od wyjaśnienia wszystkich okoliczności czynu zarzucanego obwinionemu, w tym sposobu rozdzielania i podwyższania dodatków służbowych i nagród wśród funkcjonariuszy Wydziału [...], możliwości uzyskania podwyżki dodatku czy nagród w służbie przez obwinionego, pomijania obwinionego w tym zakresie, odmiennego sposobu traktowania przez [...] B. O. [...] M. K. i innych funkcjonariuszy wykonujących obowiązki służbowe w ww. wydziale w ramach powierzenia obowiązków na tle pozostałych funkcjonariuszy tegoż wydziału - co miało istotne znaczenie dla określenia zasadności podjęcia przez skarżącego próby wyjaśnienia przyczyn dla których został pominięty przy planowanych podwyżkach,

- odstąpienia od wyjaśnienia zasadności uznania słów wypowiedzianych przez M. K. jako zawoalowanej formy groźby czy pretensji,

d) art. 134ha ust. 1 ustawy o Policji wobec dowolnej, pozostającej w sprzeczności z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, a nadto z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny, iż:

- M. K. wypowiedział wobec przełożonego [...] B. O. słowa "Karma wraca, za to jak traktujecie ludzi skończycie jak [...]", w sytuacji gdy obwiniony nie przyznał się do zarzucanego mu czynu, zaś w sprawie - poza zeznaniami skonfliktowanego z obwinionym przełożonego służbowego [...] B. O. - brak jest dowodu świadczącego o rzeczywistej treści wypowiedzianych przez M. K. słów,

- nie ma potrzeby ponownego przesłuchania w obecności obrońcy skarżącego świadków [...] B. O. i [...] P. S., bowiem obwiniony w swoich wyjaśnieniach potwierdził, że wypowiedział słowa nawiązujące do tych mu zarzucanych, a . zatem zgodził się z prawdziwością ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania dyscyplinarnego, w sytuacji gdy ze słów skarżącego w żadnym wypadku nie sposób wyprowadzić takiego wniosku, skarżący nie przyznał się do zarzucanego mu czynu, a nadto skoro kluczowym dla zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego w ocenie Organu była forma zadanego przez skarżącego pytania o sposób rozdzielania środków finansowych między funkcjonariuszy (świadcząca o wypowiadaniu się z szacunkiem do przełożonego), nie zaś samo zadanie pytania (które organ uznał za w pełni dozwolone) to istotnym dla niniejszego postępowania pozostaje dosłowne odtworzenie słów wypowiedzianych przez obwinionego do naczelnika Wydziału [...] w [...], a nie jedynie przyjęcie, iż obwiniony wypowiedział słowa nawiązujące do tych mu zarzucanych,

e) art. 135j ust. 2 pkt. 6 ustawy o Policji wobec sporządzenia uzasadnienia do orzeczenia bez należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności

- braku odniesienia się przez Organ do argumentacji podniesionej przez obrońcę skarżącego w odwołaniu od decyzji Organu I instancji, w tym w szczególności niewskazania w uzasadnieniu przyczyn dla których Organ II instancji (bezkrytycznie przyjmując za Organem I inst.), przyznaje walor wiarygodności zeznaniom [...] B. O., a odmawia takiego waloru wyjaśnieniom [...] M. K., w sytuacji gdy przedstawiona przez niego wersja wydarzeń pozostaje logiczna, wiarygodna i wewnętrznie spójna,

- wyjaśnienia dlaczego mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy sprowadzający się do zeznań [...] B. O. i wyjaśnień [...] M. K. Organ obdarza walorem wiarygodności zeznania przełożonego, tym samym przyjmując w pełni za prawdziwe i logiczne jego twierdzenia, zaś wyjaśnieniom skarżącego odmawia waloru wiarygodności,

- wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia, w tym wykładni § 21 załącznika do zarządzenia nr 805 KGP uprawniającej do przyjęcia, iż w rozmowie z przełożonym niedopuszczalne jest mówienie zdenerwowanym głosem, czy w ogóle zgłaszanie pretensji w związku z podziałem dodatków służbowych, a nadto odniesienie się do dopuszczalności krytyki przełożonego,

- ograniczenia przez Organ II inst. swojej argumentacji dot. postawionego w odwołaniu zarzutu niewspółmierności orzeczonej wobec skarżącego kary nagany do lakonicznego stwierdzenia, iż w ocenie Komendanta Głównego Policji przełożony dyscyplinarny w zaskarżonym orzeczeniu uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 134h ust. 1 ustawy o Policji.

f) art. 134h ustawy o Policji wobec uznania, że zastosowana wobec [...] M. K. kara nagany jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, co w kontekście jednoczesnego stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji, iż przy ocenie adekwatności kary wzięto pod uwagę dotychczasowy przebieg służby skarżącego, w tym pozytywną opinię przełożonego z dnia [...] czerwca 2020 r., a także stwierdzenia, iż nikt nie neguje, iż [...] M. K. miał prawo dowiedzieć się dlaczego nie został wytypowany do podwyższenia mu dodatku służbowego i treści zarzutu, iż obwiniony mówił do przełożonego zdenerwowanym głosem jawi się jako pozbawione logiki, nieadekwatne do słów [...] M. K. i kontekstu całej sytuacji, a przede wszystkim stanowi przejaw rażącej represji wobec funkcjonariusza Policji, którego uzasadnione uwagi o kolejne zamrożenie wysokości wynagrodzenia nie zyskały aprobaty przełożonego.

Pełnomocnik wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie na rzecz skarżącego M. K. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych.

Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą prawną kwestionowanego orzeczenia były przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. DZ. U. z 2020 r., poz.360).

W orzecznictwie przyjęte zostało, że ustawa o Policji w rozdziale 10 ("Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów"), zawiera regulacje materialnoprawne odpowiedzialności policjantów, jak i regulacje procesowe postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest - co do zasady - regulacją pełną (kompleksową) w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia. Przyjmuje się, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest sprawą administracyjną indywidualną, rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że do postępowania dyscyplinarnego policjantów nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt. I OSK 472/06 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II SA/Go 481/08, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istotę postępowania dyscyplinarnego trafnie scharakteryzował Trybunał Konstytucyjny wskazując, że deontologia postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego, łącząc się przede wszystkim ze szczególnym charakterem niektórych zawodów oraz z zasadami funkcjonowania konkretnych korporacji zawodowych. Ukształtowane w ich ramach reguły deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu, stąd też odpowiedzialność dyscyplinarna związana może być również z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej (zob. wyrok z dnia 27 lutego 2001 r., sygn. akt K 22/00).

Trybunał Konstytucyjny - powołując się na art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym Policja jest uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu, przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego - uznał, że pełni ona szczególną rolę społeczną ze względu na charakter powierzonych jej zadań i posiadane kompetencje, w związku z czym funkcjonariuszy winien cechować szczególny autorytet i zaufanie w społeczeństwie (zob. wyrok z dnia 8 października 2002 r., sygn. akt K 36/2000).

Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Stosownie do treści art. 132a ustawy o Policji, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi (ust. 1), nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (ust. 2). Katalog kar dyscyplinarnych określa art. 134 ustawy o Policji W kolejnych przepisach ustawa reguluje kwestie proceduralne związane z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego. Może je - w myśl art. 134 i ust. 4 ustawy o Policji - poprzedzać postępowanie wyjaśniające prowadzone w celu usunięcia zachodzących wątpliwości, co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy; postępowanie wyjaśniające i czynności niezbędne w tym zakresie prowadzi się na zlecenie przełożonego dyscyplinarnego; czynności wyjaśniające należy ukończyć w terminie 30 dni. Unormowanie art. 134 i ust. 6 pkt 1 - 8 ustawy o Policji wskazuje, co powinno zawierać postanowienie wszczynające postępowanie dyscyplinarne. Niezbędnym elementem takiego postanowienia jest opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z jego kwalifikacją prawną (pkt 4).

Przepis art. 135 ust. 3 ustawy o Policji przewiduje z kolei, że postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od daty powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Zasadą jest - stosownie do treści art. 135 ust. 4 ustawy o Policji, że kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 135 ust. 6 ustawy o Policji, w przypadku wydania orzeczenia o ukaraniu w pierwszej instancji przed upływem roku od dnia wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, postępowanie to uważa się za zakończone z upływem terminu do wniesienia odwołania, a jeżeli wniesiono odwołanie, z chwilą wydania orzeczenia przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego. Stosownie do art. 135a ust. 1 ustawy o Policji, postępowanie dyscyplinarne oraz czynności wyjaśniające, o których mowa w art. 134 i ust. 4 ustawy, prowadzi rzecznik dyscyplinarny. Zgodnie z art. 135c ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji rzecznik dyscyplinarny podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu, jeżeli był świadkiem czynu. Stosownie do art. 135c ust. 5 ustawy o Policji., przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia rzecznika dyscyplinarnego od udziału w postępowaniu. Rzecznik zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W szczególności przesłuchuje świadków, obwinionego, przyjmuje od niego wyjaśnienia (art. 135e ust. 1 ustawy). W myśl art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, rzecznik dyscyplinarny jest obowiązany badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego. Z regulacji zamieszczonej w art. 135f ust. 1 ustawy wynika, że w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do zgłaszania wniosków dowodowych (pkt 2), przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego (pkt 3). Zgodnie z art. 135f ust. 7 ustawy o Policji, wniosek dowodowy obwiniony zgłasza na piśmie rzecznikowi dyscyplinarnemu, który rozstrzyga o uwzględnieniu wniosku albo odmawia, w drodze postanowienia, uwzględnienia wniosku, jeżeli: 1) okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy; 2) dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności lub nie da się przeprowadzić; 3) przeprowadzenie dowodu jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 135i ust. 1 ustawy o Policji, rzecznik dyscyplinarny, po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, zapoznaje obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego. Obwiniony ma prawo w terminie 3 dni od dnia zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosić wniosek o ich uzupełnienie (art. 135 i ust. 5 ustawy). Obwiniony ma prawo w terminie 3 dni od dnia zapoznania się z uzupełnionymi aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosić wniosek o ich uzupełnienie w zakresie wynikającym z przeprowadzonych czynności dowodowych uzupełniających akta tego postępowania (art. 135 i ust. 6 ustawy). Przepis ten w ust. 7 przewiduje, że rzecznik dyscyplinarny, po zapoznaniu obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego, wydaje postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych. W myśl art. 135j ust. 1 ustawy o Policji, na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie o: 1) uniewinnieniu, albo 2) odstąpieniu od ukarania, albo 3) ukaraniu, albo 4) umorzeniu postępowania.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie było orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji uznające skarżącego winnym zarzucanego mu czynu, polegającego na tym, że dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej oraz etyki zawodowej wpływając negatywnie na budowanie zaufania do Policji, jako formacji w której służy.

W ocenie sądu, organy zasadnie zakwalifikowały przewinienie dyscyplinarne skarżącego jako zawinione w rozumieniu art. 132a ust. 2 ustawy o Policji, zaś fakt popełnienia powyżej opisanego przewinienia potwierdza prawidłowo zebrany materiał dowodowy.

Okoliczności sprawy, w ocenie sądu, jednoznacznie wskazują na fakt popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego, opisanego w sentencji zaskarżonego orzeczenia.

Nie budzi zastrzeżeń sądu również wysokość kary dyscyplinarnej wymierzona skarżącemu. Kara nagany jest bowiem najłagodniejszą z katalogu kar przewidzianych w art. 134 ustawy o Policji oznacza wytknięcie skarżącemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego zachowania. Rozważając wymiar kary organ wziął zatem pod uwagę wszystkie okoliczności, przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego. W ocenie sądu, kara nagany jest karą współmierną i adekwatną, co do stopnia zawinienia oraz rodzaju naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków.

W ocenie sądu, w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo wskazano zakres przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, w szczególności jakie dowody i wynikające z nich okoliczności poddane zostały analizie. Orzekające organy dokonały oceny całej posiadanej dokumentacji zgromadzonej w sprawie.

Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze za nie zasadne, albowiem organy nie naruszył określonych w niej przepisów.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego i nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.