Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1674/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skarg E. S. i A. P. oraz M. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju po rozpatrzeniu wniosku E. S. i A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2014 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji, utrzymał w mocy decyzję tego organu z [...] września 2014 r.

W uzasadnieniu wskazano, że Minister Infrastruktury i Rozwoju po rozpatrzeniu wniosku E. S. i A. P. decyzją z [...] września 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1966 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] września 1966 r., nr [...] przyznającej odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], działki nr [...] i [...].

Organ wyjaśnił, iż przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki przyznania odszkodowania na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, bowiem jej dotychczasowi właściciele utracili możliwość władania nią po dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. po 5 kwietnia 1958 r., ponadto nieruchomość ta stanowiła gospodarstwo rolne, czyli zaliczała się do kategorii nieruchomości za które przysługiwało odszkodowanie. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, bowiem zapewniono stronom możliwość udziału w postępowaniu, wysokość odszkodowania ustalono na podstawie operatów szacunkowych sporządzonych przez uprawnionych biegłych, została przeprowadzona rozprawa podczas której strony miały możliwość zgłoszenia swoich uwag.

E. S. i A. P. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2014 r. Wnioskodawcy podnieśli, że Minister nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności błędne jest stanowisko organu co do braku konieczności wezwania na rozprawę i przesłuchania biegłych i poprzestaniu jedynie na odczytaniu ich opinii. W opinii wnioskodawców art. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość może być wywłaszczona z zachowaniem przepisów niniejszej ustawy, co jest jednoznaczne z tym, że administracyjnoprawne czynności uprawnionych podmiotów dla celów wywłaszczenia musiały być interpretowane dosłownie. Art. 21 ustawy nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych, jest jednoznaczny i powinien być stosowany zgodnie z jego literalnym brzmieniem. Z przepisu tego wynika zaś, że aby odszkodowanie mogło być ustalone: 1) musiała odbyć się rozprawa administracyjna, 2) na rozprawę musieli stawić się biegli, 3) biegli musieli przedstawić swoje opinie, 4) biegli musieli być powołani przez naczelnika powiatu, 5) opinia biegłych musiała zawierać szczegółowe uzasadnienie.

W opinii wnioskodawców pominięcie udziału biegłych godzi w prawidłowość i rzetelność postępowania, a co za tym idzie winno być przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister wskazał, że przepis art. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy stanowił, iż z dniem jego wejścia w życie wszystkie grunty na terenie miasta Warszawy stawały się własnością gminy m. st. Warszawy, natomiast zgodnie z art. 7 dotychczasowy właściciel gruntu, jego prawni następcy będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

W przypadku nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy (zastąpionych przez prawo własności czasowej a następnie prawo użytkowania wieczystego) lub w przypadku niezłożenia w terminie wniosku przez osoby uprawnione wszystkie budynki położone na gruncie przechodziły na własność gminy. Za przejęte budynki i grunt dotychczasowemu właścicielowi przysługiwało odszkodowanie, które miała ustalać miejska komisja szacunkowa według zasad i sposobu określonego przez właściwego ministra w rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 9 dekretu. Rozporządzenie to nigdy nie zostało wydane, przez co dotychczasowi właściciele nie mieli możliwości zrealizowania swych roszczeń.

Minister wyjaśnił, że pewien zakres spraw dotyczących odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości [...] na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy regulowała ustawa z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94 ze zm.). Zgodnie z art. 53 ust. 1 przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosowane były odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostali użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie tej ustawy. Zgodnie z art. 53 ust. 2 przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosowane były odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność Państwa na podstawie dekretu powołanego w ust. 1.

Organ nadzoru wskazał, że w celu zbadania prawidłowości decyzji przyznającej odszkodowanie należało ustalić, czy nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została prawidłowo oceniona przez organy odszkodowawcze jako spełniająca przesłanki wymienione w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Utrata możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez jej przeddekretowych właścicieli nastąpiła w związku z wydaniem decyzji lokalizacyjnej z [...] stycznia 1959 r. dla D. pod budowę szkoły. Nieruchomość została przekazana pod inwestycje państwowe decyzją z [...] marca 1959 r., a więc po 5 kwietnia 1958 r., tj. po wejściu w życie ustawy z 12 marca 1958 r. Jak wynika z akt postępowania, między innymi ze znajdujących się w nich operatów szacunkowych nieruchomość ta stanowiła gospodarstwo ogrodnicze.

Tym samym Minister uznał, iż zostały spełnione przesłanki przyznania odszkodowania.

Minister nie stwierdził innych poważnych uchybień postępowania, które mogłyby mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Stronom zapewniono udział w postępowaniu, wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie sporządzonych przez uprawnionych biegłych operatów szacunkowych, została przeprowadzona rozprawa, w której wzięli udział wszyscy zainteresowani.

Podnoszony przez wnioskodawców fakt braku udziału biegłych w rozprawie nie wpłynął, zdaniem Ministra, na wydane rozstrzygnięcie.

Organ nadzoru nie zgodził się z wnioskodawcami, iż organ ustalający odszkodowanie miał obowiązek stosować art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zgodnie z jego literalnym brzmieniem. Zgodnie z art. 53 pkt 1 przepisy ustawy z d 12 marca 1958 r. w stosunku do nieruchomości warszawskich dotyczące ustalenia odszkodowania stosuje się odpowiednio. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa oznacza stosowanie odnośnych przepisów bez żadnych zmian do innego zakresu odniesienia lub stosowanie ich z pewnymi zmianami lub niestosowanie tych przepisów do innego zakresu odniesienia. Odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami (wyrok WSA w Kielcach z 21.03.2013 r., sygn. akt II SA/Ke 119/13).

Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie.

Skoro przepisy ustawy w sprawach o ustalenie odszkodowania za nieruchomości warszawskie stosowano odpowiednio, to oznacza, że organ mógł uznać, że w pełni wystarczające dla ochrony praw wszystkich stron postępowania jest odczytanie na rozprawie opinii biegłych, bez konieczności ich wysłuchania. W sytuacji, gdy odszkodowanie ustalane było za gospodarstwo rolne, w tym grunt, budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze, sporządzane były szczegółowe opisy i wyceny budynków, z którymi strony mogły zapoznać się w toku postępowania

Minister wskazując na aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne wyjaśnił, że nieobecność biegłych na rozprawie wywłaszczeniowej stanowi naruszenie art. 21 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jednakże naruszenie to należy rozważyć w kontekście całości postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Tylko wówczas gdy zostanie wykazane, że nieobecność biegłych na rozprawie miała wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania można uznać, że z tej przyczyny doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa (wyrok NSA z 12.02.2014 r., sygn. akt I OSK 1826/12, publ. lex 1568926). Organ nadzoru podkreślił, że ustalenie odszkodowania nastąpić powinno nie tyle po wysłuchaniu biegłych , a po wysłuchaniu opinii biegłych, co może również oznaczać odczytanie na rozprawie wyżej wymienionej opinii ( wyrok NSA z 10.07.2012 r., sygn. akt I OSK 1042/11, publ. lex nr 1217356 ).

Minister podniósł, że brak udziału biegłego w rozprawie administracyjnej nie można więc uznać za wadę istotną, która wpłynęła na treść rozstrzygnięcia i która mogłaby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji o przyznaniu odszkodowania. Aby ocenić, czy decyzję odszkodowawczą wydano z rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie można pominąć zagadnienia, czy orzeczona wysokość odszkodowania odpowiada prawu (wyrok NSA z 19.02.2002 r., sygn. akt I Sa 1834/00, publ. lex nr 81757).

Zdaniem Ministra, w niniejszej sprawie, wyliczona wysokość odszkodowania odpowiadała prawu. W związku z powyższym, w sytuacji gdy decyzja ustalająca odszkodowanie za nieruchomość, którego wysokość była prawidłowo ustalona nawet jeśli była wydana z naruszeniem art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie naruszała prawa w takim stopniu, który sprawiałby, iż jej istnienie w obiegu prawnym narusza zasady praworządności, a co zatem idzie zaistniałaby przesłanka stwierdzenia jej nieważności.

Minister podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, czyli ustalić czy kwestionowana decyzja obarczona jest wadą uzasadniającą jej eliminację z obrotu prawnego. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji, zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste. W celu stwierdzenia nieważności decyzji należy wykazać, iż jest ona obarczona taką wadą, która powoduje, że pozostawienie jej w obiegu prawnym jest niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

Zdaniem organu nadzoru istnienia takiej wady nie stwierdzono w niniejszym postępowaniu.

Minister wskazał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], działki nr [...] i [...] spełniała przesłanki ustalenia odszkodowania na podstawie art. 53 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a wysokość ustalonego odszkodowania odpowiadała prawu, tym samym nie można uznać, że decyzja przyznająca odszkodowanie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju skargi złożyli: E. S. i A.P.(sprawa o sygn. akt I SA/Wa 1674/15) oraz M. W. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 1675/15).

Skarżący: E. S. i A.P. zaskarżonej decyzji zarzucili: naruszenie prawa materialnego i procesowego polegającego na:

- błędnej wykładni art. 21 w zw. z art. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez uznanie, że na rozprawę wywłaszczeniowo- odszkodowawczą biegli nie musieli stawić się osobiście oraz osobiście przedstawić na niej swoje opinie;

- błędnej wykładni art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji gdy decyzje wywłaszczeniowo- odszkodowawcze w niniejszej sprawie zostały wydane z pominięciem obligatoryjnego wysłuchania opinii biegłych tj. z rażącym naruszeniem art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r.

- błędnej wykładni i naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, przez przyjęcie, iż Minister Infrastruktury i Rozwoju nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału dowodowego w sprawie, na których oparte zostały decyzje co do twierdzenia, że postępowanie wywłaszczeniowe w sposób rażący naruszało obowiązujące wówczas przepisy.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi przedstawili historycznie przebieg postępowań administracyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Podnieśli, że decyzja z [...] września 1966 r. wydana przez Prezydium Rady Narodowej W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego. Stosownie do art. 21 ustawy odszkodowanie ustalane było na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Z faktu powołania biegłych i sporządzenia przez nich elaboratu szacunkowego nie można domniemywać, że zostali oni wysłuchani na rozprawie administracyjnej, do czego obligowała ustawa. Organ prowadzący postępowanie zgodnie z art. 67 § 2 pkt 2 i 4 kpa był zobowiązany do sporządzenia protokołu zarówno z przesłuchania biegłego, jak i z rozprawy administracyjnej. W aktach administracyjnych postępowania wywłaszczeniowego brak dokumentu wskazującego na okoliczność przesłuchania biegłych, gdyż przesłuchanie nie miało miejsca.

Skarżący podali, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 4 czerwca 1998 r.(sygn. akt III RN 38/98, OSNP 1999/6/194 rażąco narusza prawo decyzja wywłaszczeniowa wydana bez wskazania podstawy prawnej i zatwierdzająca orzeczenie o odszkodowanie bez uzyskania opinii biegłego.

W ocenie skarżących art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r. jest jednoznaczny i powinien być stosowany zgodnie z jego literalnym brzmieniem. W niniejszej sprawie organ nie wezwał biegłych na rozprawę.

Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organu co do wpływu nieobecności biegłych na rozprawie na wysokość ustalonego odszkodowania. Wysłuchanie biegłych, których zadaniem było nie tylko sporządzenie opinii, ale również późniejsze wytłumaczenie swojego stanowiska stanowiło o podstawie określenia wysokości odszkodowania. Skarżący podnieśli, że organ nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa lecz ma obowiązek ponownie w pełni rozpatrzyć sprawę. Efekt tego rozpatrzenia powinien być opisany w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. W szczególności w uzasadnieniu tym powinno być przestawione stanowisko organu wobec zarzutów odwołania. Minister zbagatelizował wskazane przez skarżących uchybienia i stanął wręcz w opozycji do obowiązujących wówczas przepisów.

Skarżący podnieśli, że decyzja wywłaszczeniowa nie zawiera żadnego uzasadnienia, co jest oczywistym skutkiem nieprawidłowego przeprowadzenia rozprawy. W decyzji nawet nie odniesiono się do podnoszonych na rozprawie i zaprotokołowanych wątpliwości wywłaszczanej co do zgodności z prawem wywłaszczenia.

Zdaniem skarżących sposób procedowania organów w niniejszym postępowaniu nie gwarantuje zaufania strony do organów władzy publicznej. Takie postępowanie rażąco naruszało kodeksową zasadę zaufania obywateli do organów Państwa (wówczas art. 6 - obecnie art. 8 kpa) oraz zasadę przekonywania (art. 9 - obecnie art. 11kpa), co samo w sobie uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

Skarżąca M.W. zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, przez uznanie, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1966 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1966 r.

Zarzuciła również naruszenie przepisu art. 77 § 1 kpa, przez zaniechanie zebrania i wyczerpania całego materiału dotyczącego.

Wskazując na powyższe wady wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej i orzeczenie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi ustosunkowując się do stanowiska Ministra zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji podniosła, że pojęcie "interesu społecznego" oraz "słusznego interesu strony" nie zostało ujęte w ramy definicji legalnej. Mają charakter zwrotów niedookreślonych (nieostrych) i winny być one rozpatrywane na gruncie stanu faktycznego zaistniałego w konkretnej sprawie administracyjnej. Skarżąca powołała stanowisko doktryny i orzecznictwo w kwestii rozumienia tych pojęć.

Skarżąca podniosła, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, że rażąco narusza prawo decyzja wywłaszczeniowa w zakresie odszkodowania wydana z naruszeniem art. 22 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( (por. wyroki NSA z dnia 7 sierpnia 2009r.; z 5 XI 2009r., sygn. akt I OSK 114/09 i z 13 XI 2009r., sygn.akt: I OSK 159/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 29 IX 2009r., sygn.akt: I SA/Wa 702/10; z 18 VI 2010r., sygn. akt: I SA/Wa 90/10 oraz z 23 VI 2010r., sygn. akt: I SA/Wa 702/10) .

Skarżąca podniosła, że w myśl art. 22 ustawy wywłaszczeniowej odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Tym samym, powyższy przepis nawiązuje do art. 89 § 1kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej przeprowadzi w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, jeśli wymaga tego przepis prawa, oznacza to, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej przy ustalaniu odszkodowania w postępowaniu wywłaszczeniowym jest obligatoryjne. Zatem decyzja wywłaszczeniowa zawierająca orzeczenie o odszkodowaniu wydana z naruszeniem trybu w wyżej wskazanym przepisie rażąco naruszała prawo. To zaś musi skutkować stwierdzeniem jej nieważności w przedmiotowej części.

Skarżąca zarzuciła także, że organ prowadzący postępowanie, z naruszeniem art. 77 § 1 kpa nie zgromadził całego materiału.

Następnie skarżąca przedstawiła historycznie losy przedmiotowej nieruchomości i wydane decyzje. Odniosła się do przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowania gruntów na obszarze miasta W., wskazując że był on aktem o charakterze planistycznym. Stwierdziła iż użyte w przepisie art. 7 ust. 2 cyt. dekretu określenie "plan zabudowy" (później plan zagospodarowania przestrzennego) mogło oznaczać jedynie obowiązujący, tj. zatwierdzony przez właściwy organ administracji plan. Wskazała, że przedmiotowa nieruchomość w części została zabudowana z naruszeniem w/w zasad, a częściowo nadal jest niezabudowana.

Wskazała, że decyzją nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Prezydent Miasta W. orzekł o ustanowieniu na 99 lat prawa wieczystego użytkowania gruntu o powierzchni [...] m2 położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na rzecz następców prawnych współwłaścicieli nieruchomości, której współwłaścicielami byli T. P. i A.P. (którzy w ramach zniesienia współwłasności otrzymali działki gruntu oznaczone numerami [...] i [...]).

Odpowiadając na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z [...] listopada 2015 r. Sąd działając na podstawie art. 111 § 1 ppsa połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1674/15 i sygn. akt I SA/Wa 1675/15 oraz dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 1674/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne.

Wprawdzie zgodzić się należy ze skarżącymi, że nieobecność biegłych na rozprawie administracyjnej stanowi naruszenie art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, jednakże naruszenie to należy odnieść do całego postępowania, a w szczególności zbadać, czy uchybienie to miało wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1459/07 uznał, że z przepisu art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Zatem ustalenie odszkodowania i dokonanie wywłaszczenia bez przeprowadzenia rozprawy można oceniać pod kątem zaistnienia podstawy stwierdzenia nieważności określonej przepisem art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Natomiast nieobecność biegłych na rozprawie nie może być w każdym przypadku oceniane w kategoriach rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r. I OSK 641/14).

W postępowaniu zwykłym wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie opinii biegłych, co wynika ze znajdujących się w aktach sprawy elaboratów dotyczących wyceny budynku, działek i urządzeń gospodarczych związanych z prowadzeniem gospodarstwa ogrodniczego. Odszkodowanie ustalono na podstawie art. 8 ust.6 pkt 1 ust. 9 i ust. 11 ustawy z 12 marca 1958 r. Przepisy te dotyczą odszkodowań za grunt położony w mieście, dom jednorodzinny mieszkalny i za inne części składowe nieruchomości. Organ I instancji w decyzji z [...] września 1966 r. wyjaśnił, dlaczego ustalona kwota odszkodowania różni się o 56 zł od kwoty podanej w elaboracie szacunkowym z [...] czerwca 1965 r. Otóż po sporządzeniu operatu weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 13 maja 1966 r. w sprawie szczegółowych norm szacunkowych dla budynków na wywłaszczanych gruntach Dz. U Nr 18 poz. 166), zmieniające wcześniejsze rozporządzenie z 17 lipca 1962 r., w którym zmniejszona została kwota kosztu budowy domu jednorodzinnego. Zważyć należy, że w datach wydania kwestionowanych orzeczeń nie istniał wolny rynek nieruchomości, wobec czego odszkodowanie nie było ustalane tak jak obecnie (w odniesieniu do materiału porównawczego i transakcji rynkowych) lecz szacunki nieruchomości opierały się na sztywnych stawkach wynikających z przepisów.

W niniejszej sprawie przeprowadzona była rozprawa administracyjna podczas której była obecna żona właściciela A. P. –J. P.

Strony były prawidłowo powiadomione o terminie rozprawy oraz miały możliwość zapoznania się z aktami w tym opiniami biegłych.

Podnieść należy, że prawidłowo organ nadzoru wskazał, że pomimo nieobecności biegłych na rozprawie wydane w sprawie decyzje nie naruszają rażąco art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r. W niniejszej sprawie odszkodowanie zostało wyliczone prawidłowo, nie sposób więc przyjąć, że nieobecność biegłych na rozprawie miała wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania. Również sami skarżący nawet nie uprawdopodobnili, że owa nieobecność wpłynęła na wysokość odszkodowania, nie wskazali, że odszkodowanie zostało ustalone wadliwie i nie podali na czym owa wadliwość miałaby polegać. Wobec tego chybione są zarzuty skarg odnośnie wydania kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym decyzji z rażącym naruszeniem art. 21 ust.1 ustawy z 1958 r. Wobec czego nie trafne są także zarzuty skarg dotyczące naruszenia przepisu art. art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Decyzje odszkodowawcze organów obydwu instancji spełniają podstawowe wymogi dotyczące treści decyzji wskazane w art. 99 kpa (według regulacji kodeksowej na 1966 r.). Zarzut skarżących E. S. i A. P. odnośnie wadliwości uzasadnienia decyzji organu II instancji z postępowania zwykłego nie jest zasadny. Przepis art. 99 § 3 ówczesnego kpa stanowił, że decyzja wydana na skutek odwołania powinna zawierać zawsze faktyczne i prawne uzasadnienie. Organ odwoławczy wyjaśnił, czego sprawa dotyczy, w jaki sposób, na jakich podstawach prawnych i za które składniki majątkowe przyznane zostało odszkodowanie. Odniósł się do zarzutów odwołania.

Ustosunkowując się do wywodów skarżącej M. W. w kwestii słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony, wskazać należy że są one nieadekwatne w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, które dotyczy kontroli legalności aktu administracyjnego według przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Dotyczy to także wywodów skargi tej skarżącej w odniesieniu do planistycznego charakteru dekretu warszawskiego, obowiązujących planów zabudowy.

Nie można także podzielić zarzutów skarg odnośnie naruszenia przez organ nadzoru przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Minister prawidłowo przedstawił stan sprawy, dokonał właściwej oceny legalności kontrolowanych decyzji, wskazując na obowiązujące w dacie ich wydania przepisy prawa materialnego i dokonując ich właściwej wykładni w odniesieniu do stanu faktycznego z postępowania zwykłego. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, z mocy art. 151 ppsa.