Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 903/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Asesor Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2005 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł. J. K. sprawy ze skargi B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..]Nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [..] Nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..] o zarejestrowaniu samochodu marki Opel Tigra nr nadwozia [..], nr silnika [..] na jaki wydano dowód rejestracyjny seria [..] i tablice rejestracyjne [..] na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. działając na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 i art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071/, art. 1 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856/, art. 64 ust 1 i 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 roku – Prawo o ruchu drogowym /t.j. Dz.U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41 ze zm./, § 5 ust 1 pkt 1 i § 5 ust 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 roku w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz.U. z 1996 r. Nr 155, poz. 722/ stwierdziło nieważność w/w decyzji Prezydenta Miasta Ł.

W uzasadnieniu wskazano, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [..] zarejestrował na wniosek A Sp. z o.o. w Ł. samochód marki Opel Tigra nr nadwozia [..], nr silnika [..] na jaki wydano dowód rejestracyjny seria [..] i tablice rejestracyjne [..], jako samochód ciężarowy – uniwersalny.

Do wniosku o rejestrację wnioskodawca dołączył m.in. dokumenty: fakturę VAT Nr [..] wystawioną dnia 11 lipca 1996 r. przez Opel [..] w Ł. ul. A w/w pojazd i A Sp. z o.o. Ł., zaświadczenie nr [..] z dnia [..] o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu w Stacji Kontroli Pojazdów [...] w Ł. o dopuszczeniu pojazdu do ruchu oraz opis zmian dokonanych w pojeździe, dokument identyfikacyjny pojazdu stanowiące załącznik do zaświadczenia oraz ocenę techniczną symbol [...] po dokonanych zmianach konstrukcyjnych.

Decyzją z dnia [..] nr [..] organ rejestrujący, po rozpoznaniu wniosku zgłoszonego przez Urząd Kontroli Skarbowej w Ł. odmówił wznowienia postępowania w sprawie rejestracji samochodu marki Opel Tigra o nr rej.[..] Organ wskazał, iż podstawą ustalenia danych technicznych pojazdu po dokonanych zmianach konstrukcyjnych jest zaświadczenie upoważnionej stacji kontroli pojazdów, a przy wniosku o zarejestrowanie przedmiotowego pojazdu strona przedstawiła takie zaświadczenie, którego oryginalność nie została zakwestionowana, tym samym nie zachodziła żadna z przesłanek określonych w art. 145 Kpa uzasadniających wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.

Pismem z dnia 22 listopada 2001 r. [...] Prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł. działając na podstawie art. 184 § l i 2 k.p.a. wniósł sprzeciw od decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..]o rejestracji samochodu marki Opel Tigra nr nadwozia [..], nr silnika [..], na który wydano dowód rejestracyjny seria [..] i tablice rejestracyjne [..], z żądaniem stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § l pkt 2 k.p.a. Decyzji Prokurator Okręgowy zarzucił rażące naruszenie prawa: przepisu § 5 ust. l pkt l i § 5 ust. l pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów polegające na zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Opel Tigra jako samochodu ciężarowego – uniwersalnego, na podstawie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu , podczas gdy powołane przepisy nie przewidują zmiany rodzaju /typu/ pojazdu w trybie oceny dokonanej przez stację kontroli pojazdów, a jedynie w trybie postępowania homologacyjnego przewidzianego § 55 i 56 rozporządzenia z dnia l lutego 1993 r.

W dniu 27 grudnia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [..] wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. w sprawie rejestracji samochodu marki Opel Tigra za nr rej. [..]

Prezydent Miasta Ł. Wydział Komunikacji w piśmie z dnia 4 stycznia 2002 roku podał, iż podtrzymuje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [..] i przekazał kopie dokumentów w tej sprawie.

Pełnomocnik A Sp. z o.o. w piśmie z dnia 15 stycznia 2002 r. podał, że w dniu 29 grudnia 2000r. nastąpiło wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością B z rejestru handlowego, w związku z przyłączeniem do A sp. z o.o. z siedzibą w W.. A sp. z o.o. jest następcą prawnym /sukcesja generalna/ przyłączonej spółki na podstawie art. 285 pkt 3 k.h.

Ponadto wskazano, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..] już nie istnieje w obrocie prawnym, ponieważ w dniu 16 lipca 1998 r. samochód został zbyty na rzecz E. G. zam. w Ł. W piśmie podniesiono również, że skoro decyzja, co do której wszczęto postępowanie nie istnieje w obrocie prawnym, jak też nie istnieje podmiot na rzecz którego była wydana to postępowanie winno być umorzone na podstawie art. 105 Kpa.

Kolegium stwierdziło także, iż E. G. w zakreślonym terminie nie złożyła wyjaśnień.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdzając swoją właściwość rzeczową zaważyło, iż z art. 157 § l w związku z art. 156 § l pkt 2 KPA wynika, że organ wyższego stopnia stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6. w razie jej wykonania wywoływałaby czyn zagrożony karą,

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa "stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § l Kpa /wyrok NSA z dnia 7 lipca 1983 r., II S.A. 581/83, "Problemy praworządności 1984, Nr 10, s. 26/.

Wada decyzji określona w art. 156 § l pkt 2 KPA. nie odnosi się do przepisów stanowiących jej podstawę prawną, lecz dotyczy ona stanu prawnego sprawy możliwego do ustalenia na podstawie treści przepisów prawnych. Wada decyzji administracyjnej powstała w wyniku naruszenia prawa powoduje konieczność eliminacji takiej decyzji z obrotu prawnego. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części /B. Adamiak, J. Borkowski,: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1996 r. str. 720-721/. Wyjaśniono także, iż w rozpoznawanej sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia l lutego 1983 r. – Prawo o ruchu drogowym , która obowiązywała do 31 grudnia 1997 r. W myśl przepisów art. 59 ust. l i 3 ustawy, pojazd samochodowy podlegał obowiązkowi rejestracyjnemu, zaś sprawa administracyjna w tym zakresie była rozstrzygana przez właściwy organ w drodze decyzji administracyjnej o wydanie dowodu rejestracyjnego. Treścią rozstrzygnięcia w sprawie o rejestrację samochodu były zatem dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym. Wspomniana ustawa – Prawo o ruchu drogowym nie zawierała unormowań co do szczegółowych zasad postępowania rejestracyjnego, tak więc w tym zakresie zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz.U. z 1996 r. ,Nr 155, poz. 722/.

Zgodnie z art. 64 ust. l cytowanej ustawy, właściciel pojazdu podlegającego rejestracji obowiązany jest przedstawić go do badania technicznego przed pierwszą rejestracją. Obowiązkowi takiemu nie podlegają nowe pojazdy, na które wydano świadectwo homologacyjne, chyba że w pojeździe dokonane zostały zmiany dotyczące pierwotnego przeznaczenia pojazdu /art. 64 ust. 4/.

Rejestracji samochodu w dniu [..] dokonano w oparciu o zaświadczenie o przeprowadzeniu badania technicznego oraz opis dokonanych zmian technicznych wskazujące na zmianę przeznaczenia na ciężarowy, organ rejestrujący nie uwzględnił danych o typie pojazdu jakie określa świadectwo homologacji. Jak wynikało z opisu zmian w przedmiotowym pojeździe wprowadzono zmiany konstrukcyjne polegające na wymontowaniu tylnych fotelików dla dzieci wraz z pasami bezpieczeństwa, wyrównanie sklejką podłogi i wyłożenie wykładziną filcową. Zamontowano ponadto za przednimi fotelami przegrodę oddzielającą część ładunkową od pasażerskiej.

Samochód marki Opel Tigra – [..]/Tigra –A 1.6/ produkcji General Motors został oznaczony, jak wynikało z opisu technicznego typu pojazdu stanowiącego załącznik do świadectwa homologacji z dnia [..] Nr [..], jako samochód osobowy, a nie ciężarowy – uniwersalny, jak podano w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia – dane techniczne pojazdu, do których należy zaliczyć także rodzaj i typ pojazdu, a zwłaszcza dopuszczalną ładowność, masę oraz liczbę miejsc, określa organ dokonujący rejestracji na podstawie danych zawartych w świadectwie homologacji.

W przypadku dokonania przeróbki pojazdu, w myśl § 5 ust. l pkt 2 lit b powołanego wyżej rozporządzenia - organ rejestrujący może wpisać do dowodu rejestracyjnego tylko takie dane stwierdzone przez stacje kontroli pojazdów, które odnoszą się do dopuszczalnej ładowności, liczby miejsc i masy całkowitej. Zatem powołane przepisy nie przewidują możliwości zmiany rodzaju /typu/ pojazdu w trybie oceny stacji kontroli pojazdów.

Zmiana tak mogła nastąpić tylko w trybie postępowania homologacyjnego zgodnie z § 55 i § 56 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz.U. z 1996 r. ,Nr 155, poz. 722/. Z załączonych dokumentów wynikało, że pojazd został zgłoszony do rejestracji jako fabrycznie nowy samochód Opel Tigra. Rejestracja tego samochodu jako ciężarowego, pomimo iż z dokumentów załączonych do wniosku o rejestrację wynikało, że jest to samochód osobowy, jest - zdaniem Kolegium - rażącym naruszeniem powołanych przepisów rozporządzenia o warunkach technicznych i badaniu pojazdów.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym orzeczeniu mając na uwadze uchwałę NSA z dnia 23 października 2000 r. sygn. akt OPK 17/2000 wyraził pogląd, że w przypadku dokonania zmian konstrukcyjnych w samochodzie osobowym, polegających na przystosowaniu go do przewożenia ładunków warunkiem rejestracji zmiany danych technicznych pojazdu w dowodzie rejestracyjnym dotyczących rodzaju i przeznaczenia pojazdu jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu /pub. Przegląd Prawa Gospodarczego nr 12/2000 str.37-39/.

Rewizję nadzwyczajną od tego wyroku wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich oddalił Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 9 listopada 2001 r. sygn. akt III RN 194/01 wskazując, że o charakterze pojazdu decyduje wyłącznie świadectwo homologacji. Jeżeli wynika z niego, że pojazd jest samochodem osobowym, to w przypadku założenia dodatkowej kraty czy wymontowania pasów bezpieczeństwa, wskutek czego zmienia się przeznaczenie pojazdu, wymaga dołączenia nowego świadectwa homologacji wystawionego na nowy, przerobiony pojazd. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przepisy § 5 ust. l pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l lutego 1993 r. wydanym na podstawie ustawy z dnia l lutego 1983 r. stanowią wprawdzie, że dane techniczne pojazdu mogą być określone na podstawie stwierdzenia stacji kontroli pojazdów upoważnionej do dokonywania badań technicznych, ale tylko w określonych stanach faktycznych tj. w przypadku zmiany dopuszczalnej ładowności lub dopuszczalnej masy całkowitej albo miejsc w pojeździe. Z przedstawionych rozważań w ocenie organu wynikało, że zmiana przeznaczenia pojazdu wymaga uzyskania nowego świadectwa homologacji.

W dniu 28 lutego 2002 roku A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniosek o ponowne rozpatrzenie powyższej sprawy, wnosząc o uchylenie w/w decyzji Samorządnego Kolegium Odwoławczego w Ł. i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż organ w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie ustosunkował się do stanowiska A sp. z o.o. z dnia 15 stycznia 2002 r Postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż nie istnieje adresat decyzji, jak również nie istnieje decyzja będąca przedmiotem postępowania. W świetle prawa materialnego, jak i istniejącego stanu faktycznego, brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Decyzja o zarejestrowaniu samochodu marki Opel Tigra wydana przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu [..] nie istnieje w obrocie prawnym. W dniu 16 lipca 1998 r. pojazd został zbyty i w następstwie uzyskał nową decyzję – dowód rejestracyjny. W ocenie wnioskodawcy celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej uregulowanej w art. 156 i nast. kodeksu postępowania administracyjnego jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonych kwalifikowanymi wadami, to jest wadami o takim ciężarze gatunkowym, które powodują konieczność naruszenia podstawowej zasady postępowania administracyjnego – trwałości decyzji administracyjnych i wynikającej z niej zasady zaufania do działania organów administracji. Niezbędnym zatem elementem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest funkcjonowanie /istnienie/ decyzji w obrocie prawnym i uzyskanie przez adresata na jej podstawie określonych praw lub obowiązków.

W sprawie brak jest bezwzględnej przesłanki do jej rozstrzygnięcia – brak decyzji, co do której stwierdzono nieważność.

Dodatkowo podniesiono, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji – dowodu rejestracyjnego z powodu rażącego naruszenia prawa /art. 156 § l pkt. 2 k.p.a./ jest również nieuzasadnione merytorycznie. Zdaniem wnioskodawcy - rażące naruszenie prawa następuje bowiem wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawa, gdy wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono. Cechą rażącego naruszenia prawa jest więc to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Generalną przesłanką uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa, o którym stanowi art. 156 § l pkt. 2 k.p.a. jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Jest to podstawowe kryterium pozwalające oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa. Dla wystąpienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest oczywista sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, a treścią przepisu. W ocenie wnioskodawcy w sprawie brak jest tej podstawowej przesłanki. Podstawą zarejestrowania pojazdu był art. 59 ust. 3 w związku z art. 64 ust. l i ust. 3 ustawy z dnia l lutego 1983 roku – Prawo o ruchu drogowym /tekst jednolity Dz. U. Nr 11, poz. 41 z 1992 r. ze zm./. Zgodnie ze wskazanymi przepisami rejestracji pojazdu, na wniosek właściciela pojazdu, dokonywał kierownik rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej.

Właściciel pojazdu podlegającego rejestracji obowiązany był przestawić go do badania technicznego przed pierwszą rejestracją. Obowiązek ten nie dotyczył nowych pojazdów, na które wydane zostały świadectwa homologacji lub decyzje zwalniające pojazd z obowiązku homologacji.

Warunki oraz tryb rejestracji pojazdów określało rozporządzenie z dnia 14 kwietnia 1993 r. Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów /Dz. U. Nr 37, poz. 164/. Zgodnie z § 3 ust. l rozporządzenia właściciel pojazdu przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu obowiązany był przedstawić – oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był zarejestrowany także ostatni dowód rejestracyjny. Zgodnie zaś z ust. 5 § 3, jeżeli było wymagane badanie stanu technicznego pojazdu, właściciel był obowiązany przedstawić również dowód tego badania. Wskazane rozporządzenie nie nakładało na właściciela pojazdu obowiązku przedstawiania świadectwa homologacji, jeżeli zgodnie z art. 64 ust. l i ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. pojazd podlegał badaniom technicznym, a zatem nie posiadał homologacji. Praktyka rejestrowania pojazdów na wskazanych wyżej zasadach była powszechna do czasu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 23 października 2000 r. w sprawie sygn. akt OPK/17/00. Interpretacja wyżej wymienionych przepisów przez Naczelny Sąd Administracyjny nie jest jednoznaczna, skoro Rzecznik Prawa Obywatelskich wniósł rewizję nadzwyczajną od wskazanego wyżej orzeczenia. Stanowisko prezentowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich jest zbieżne ze stanowiskiem ustawodawcy - Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej /publikacja Rzeczpospolita nr 226 /5999/ z dnia 27.09.2001 r./. Oceny tej nie zmieniał w ocenie wnioskodawcy fakt, że Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 9 listopada 2001 roku oddalił rewizję nadzwyczajną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu powyższego wniosku B Spółki z o.o. w W. decyzją z dnia [..] Nr [..] utrzymało w mocy własną decyzję Nr [..] z dnia [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [..] wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. o zarejestrowaniu samochodu marki Opel Tigra nr nadwozia [..], nr silnika [..] na jaki wydano dowód rejestracyjny seria [..] i tablice rejestracyjne [..] na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł..

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, iż wniosek B Spółka z o.o. w W. nie zasługuje na uwzględnienie i podzieliło pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [..]. Ponadto wyjaśniono, iż fakt zbycia samochodu innej osobie nie spowodował automatycznej utraty bytu decyzji z dnia [..]. Kolegium nie podzieliło zatem poglądu wnioskodawcy, że nie istnieje adresat decyzji i że nie istnieje decyzja będąca przedmiotem postępowania.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi złożyła w dniu [..] B Spółka z o.o. w W., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 Kpa poprzez brak wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym, a w konsekwencji nie ustalenie faktu nieistnienia będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego decyzji, jak i podmiotu na rzecz którego decyzja ta została wydana, art. 8 Kpa poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa, poprzez nieuwzględnienie powszechnej praktyki stosowania przepisów art. 59 ust 3 oraz 64 ust 1 i ust 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 roku – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 11, poz. 41 ze zm./, art. 77 i 78 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego w przedmiocie ustalenia faktu wydania nowej decyzji – dowodu rejestracyjnego nabywcy pojazdu, a tym samym brak ustalenia, że będąca przedmiotem postępowania decyzja nie istnieje i strona postępowania nie posiada w czasie prowadzonego postępowania żadnych praw z niej wynikających, art. 30 § 4 Kpa przez przyjęcie, że decyzja – dowód rejestracyjny pojazdu, dotyczy praw zbywalnych i tym samym A Spółka z o.o. posiada przymiot strony w postępowaniu.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego – art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 71 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym poprzez brak stwierdzenia z jakich powodów naruszenie przepisów § 5 ust 1 pkt 1 i § 5 ust 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów, polegające na wpisaniu do dowodu rejestracyjnego zmiany typu pojazdu, stanowi rażące naruszenie prawa, mimo utraty bytu prawnego przez decyzję – dowód rejestracyjny oraz art. 64 ust 1 i 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w związku z § 3 ust 1 i 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów /Dz.U. Nr 37, poz. 164 ze zm./ przez przyjęcie, że nabywca dokonujący pierwszej rejestracji jest obowiązany przedstawić świadectwo homologacji.

W uzasadnieniu Skarżący powtórzył argumentację wyrażoną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 28 lutego 2002 roku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1271 ze. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z tym, że skarga B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniesiona została w dniu 27 grudnia 2001 roku i do dnia 1 stycznia 2004 roku postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004 roku dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ /Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652/.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami i podstawą prawną skargi.

Oceniając zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania. W sprawie bezsporne jest iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji /tj. [..]/ skarżący B Spółka z o.o. w W. nie był właścicielem spornego pojazdu /faktura VAT Nr [..] z dnia [..] dokumentująca sprzedaż spornego pojazdu na rzecz E. G. Ł.. W ocenie Sądu postępowanie o stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji o rejestracji pojazdu dotyczy niewątpliwie interesu prawnego aktualnego właściciela pojazdu. Postępowanie to ma bowiem istotny wpływ na sytuację prawną rzeczy, której jest obecnym właścicielem E. G.. To z kolei przesądza o konieczności przyznania aktualnemu właścicielowi rzeczy statusu strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Należy podnieść, iż ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji o pierwotnej rejestracji wiązać się będzie z uchyleniem decyzji o rejestracji na kolejnego nabywcę w skutek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Natomiast w postępowaniu po wznowieniu postępowania z przyczyny wyżej wymienionej, aktualny właściciel pojazdu nie będzie mógł skutecznie kwestionować decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji dotyczącej pierwotnej rejestracji pojazdu.

W takiej sytuacji w ocenie Sądu aktualny właściciel pojazdu winien być obok pierwotnego właściciela lub jego następcy prawnego stroną kwestionowanego postępowania administracyjnego.

Jeżeli zatem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu to stwierdzić należy, że miało miejsce naruszenie prawa dające podstawę do jego wznowienia /art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a./. Należy przy tym podkreślić, iż art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. stanowi gwarancję zawartej w art. 10 § 1 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przez udział strony w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział w całym ciągu czynności procesowych. Strona nie będzie brać udziału w postępowaniu zarówno wówczas, gdy nie brała udziału w postępowaniu jako takim, jak i wówczas, gdy nie brała udziału w czynnościach istotnych dla postępowania /por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 1999 roku IV SA 595/99 – LEX nr 47888/. Sam fakt niebrania przez stronę udziału bez jej winy w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania – jest przy tym bez znaczenia, czy nieuczestnictwo strony miało wpływ na treść decyzji oraz czy brak udziału spowodował szkodę dla strony /por. wyrok NSA z 23 lipca 1999 roku IV SA 1149/97 – LEX nr 47807/.

Z konsekwencji powyższej zasady wynika między innymi konieczność zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania /art. 61 § 4 K.p.a./, doręczenia wydanej w sprawie decyzji /art. 109 § 1 K.p.a./ oraz doręczenia zawiadomienia o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy /art. 131 K.p.a. w związku z art. 127 § 3 K.p.a./. Nie doręczenie któregokolwiek z wyżej wymienionych pism prowadzi nieuchronnie do pozbawienia strony postępowania prawa do czynnego w nim udziału. Organy administracji winny zatem dołożyć wszelkich starań, by zarówno poprzedni jaki i aktualny właściciel pojazdu brał udział w toku wszystkich etapów postępowania. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika natomiast, iż E. G. przesłano jedynie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] Nie przesłano natomiast ani zawiadomienia o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [..], ani też zaskarżonej decyzji z dnia [..]. W aktach administracyjnych brak jest ponadto dowodów doręczenia pisma zawiadamiającego o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nabywcy pojazdu. W powyższym kontekście zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [..] roku stwierdzenie, iż E. G. w zakreślonym terminie nie złożyła wyjaśnień, są nieprzekonywujące.

Stanowisko jakie zajął Sąd w tej sprawie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ( wyrok z dnia 4 marca 2004 r w sprawie o sygn. akt 3 II S.A./Łd 2491/01) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyrok z dnia 1 grudnia 2004 r w sprawie o sygn. akt OSK 831/04).

Ponadto podnieść należy , iż organ administracji nie odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Nie wyjaśnił bowiem, na jakiej podstawie uznał stronę skarżącą za następcę prawnego A Spółki z o.o. w rozumieniu art. 30 § 4 K.p.a. W aktach sprawy brak jest dokumentów dotyczących połączenia A ze skarżącą spółką, choć z pisma skarżącej z dnia 2 lipca 2001r. wynika , iż dokumenty takie zostały do pisma załączone.

W decyzji z dnia [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w ogóle nie odniosło się do zarzutu B zawartego w piśmie z dnia 2 lipca 2001 r. , a w decyzji z dnia [..] stwierdziło jedynie, że fakt zbycia samochodu innej osobie nie spowodował automatycznej utraty bytu decyzji z [..] Kolegium nie podzieliło zatem poglądu wnioskodawcy, że nie istnieje adresat decyzji i że nie istnieje decyzja będąca przedmiotem postępowania.

W ocenie Sądu stanowisko takie nie stanowi w istocie ustosunkowania się do zarzutu strony skarżącej. Brak dokumentów w aktach administracyjnych uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów .

Istotnym dla sprawy jest fakt, czy B Spółka z o.o. w W. posiadała przymiot strony, którym można wywieść z przepisu prawa materialnego.

Dla zbadania tego należy w szczególności zażądać aktualnego wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego oraz ponownego przedstawienia odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. z dnia [..] w sprawie o sygn. akt [..], na które powołuje się skarżąca w piśmie z dnia 2 lipca 2001 roku, a także innych niezbędnych dowodów, po to, aby można było ustalić bez żadnych wątpliwości, czy B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. stała się w wyniku połączenia z A Spółką z o.o., następcą prawnym tej ostatniej w przedmiocie uprawnień wynikających z rejestracji pierwotnej pojazdu, a w konsekwencji – czy skarżący posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa i 30 § 4 kpa, w świetle art. 283 i 284 – Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 czerwca 1934 roku – Kodeks handlowy /Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm./. Wynik oceny dowodów winien zostać przedstawiony w uzasadnieniu decyzji.

Powyższe uchybienia organu naruszają przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien zapewnić udział kolejnym nabywcom pojazdu i wykazać dostateczną aktywność, aby umożliwić im czynny udział we wszystkich czynnościach całego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c w związku z art. 135 – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.

W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.