Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 485/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 174, art. 183 par. 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 9 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 78, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 listopada 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1073/11 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 14 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi E.M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uchylił zaskarżoną decyzję; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził na rzecz adw. R.P. zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

E.M. złożył wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004, 2005, 2006, 2007. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność w łącznej kwocie 11.543,14 zł (decyzją z dnia 28 grudnia 2004 r. przyznał skarżącemu płatność w kwocie 2.504,07 zł, z dnia 15 maja 2006 r. - 3.053,74, zł, z 30 listopada 2006 r. - 3.053,74 zł, z 11 marca 2008 r. - 2.931,59 zł).

W dniu 2 kwietnia 2010 r. skarżący złożył na wezwanie organu oświadczenie, w którym wskazał, że Urząd Miasta i Gminy w S. wypowiedział mu umowę dzierżawy działek, do których przyznane zostały płatności ONW. Do oświadczenia dołączył umowę dzierżawy gruntów o powierzchni 31.37 ha zawartą pomiędzy Gminą S. a A.M. w dniu [...] maja 2007 r.

W dniu 6 kwietnia 2010 r. żona skarżącego A.M. przedstawiła: umowę dzierżawy działek o pow. 15.37 ha z dnia 1 czerwca 2004 r., aneks z dnia 1 września 2004 r. do umowy dzierżawy z dnia 22 czerwca 2004 r., umowę dzierżawy z dnia 15 maja 2006 r. działek o pow. 31.29 ha, pismo z 31 maja 2007 r. w sprawie rozwiązania umowy dzierżawy, fakturę VAT nr 047/2004 dotyczącą czynszu dzierżawnego oraz pokwitowania dokonanych wpłat.

Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie 11.543,14 zł. Wskazał, że skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem ONW.

Sygn. akt II GSK 485/12

Na powyższą decyzję skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnił, że wypowiedzenie umowy nastąpiło z winy Burmistrza Miasta i Gminy S. Umowa został zawarta na okres 5 lat, a w dniu 31 sierpnia 2007 r, nastąpiło jej wypowiedzenie. Ponadto skarżący wskazał, iż w terminie dziesięciu dni od daty wypowiedzenia umowy dzierżawy udał się do Kierownika Biura – J.M., który poinformował go o możliwości złożenia wypowiedzenia umowy dzierżawy i tak też skarżący uczynił. Zauważył, że okoliczności te może potwierdzić jego żona. Natomiast nie wie co stało się ze złożonym przez niego dokumentem dotyczącym wypowiedzenia umowy dzierżawy.

W dniu 7 marca 2011 r. A.M. oświadczyła, iż złożenie w Biurze wypowiedzenia umowy dzierżawy - w terminie 6 dni od wypowiedzenia potwierdza pieczątka Biura widniejąca na ww. dokumencie. Natomiast J.M. w piśmie z dnia 10 marca 2011 r. wyjaśnił, że nigdy nie rozmawiał z E.M. na temat wypowiedzenia umowy dzierżawy. Podniósł, że 24 stycznia 2011 r. przebywał na urlopie, wtedy też podeszła do niego żona skarżącego, której wyjaśnił, iż o możliwości podjęcia dalszych kroków w sprawie została pouczona w decyzji.

Prezes ARiMR decyzją z dnia 5 kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW przed upływem pięcioletniego okresu zobowiązania. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, na podstawie którego można by uznać że rozwiązanie umowy dzierżawy dotyczyło jego jako dzierżawcy czy poddzierżawcy. Organ wyjaśnił, że jedynie w aktach sprawy żony skarżącego znajduje się wypowiedzenie umowy dzierżawy, jednak z jego treści nie wynika, że dotyczy ono również jej męża. Zauważono, że małżonkowie posiadają dwa numery producentów rolnych i osobno składali wnioski o pomoc na odrębne działki ewidencyjne. W tej sytuacji uznano, iż jedynie A.M. skutecznie powiadomiła organ o wypowiedzeniu umowy dzierżawy. W tej sytuacji organ uznał, że skarżący jest zobowiązany do zwrotu całości otrzymanej płatności na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego

Sygn. akt II GSK 485/12

Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 zezm., dalej: rozporządzenie).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę E.M. stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77, art. 78, art. 8<5 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie wskazał, że uzasadnienie decyzji powinno odpowiadać wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. W art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z dnia 23 grudnia 2006 r., s. 15 ze zm., dalej: rozporządzenie Komisji 1974/2006) wskazano, iż przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Sąd I instancji wskazał, że stroną zawartej w dniu 17 maja 2007 r. umowy dzierżawy części działki ewidencyjnej nr 1/2 o powierzchni 21,59 ha położonej w miejscowości R. jest żona skarżącego – A.M. Umowa ta stanowi kontynuację wcześniejszych umów dzierżawy zawartych przez A.M. z właścicielem spornej działki - Gminą S., w tym zawartej w dniu 22 czerwca 2004 r. umowy dzierżawy części działki ewidencyjnej nr 1/2 o powierzchni 17,06 ha, która została przez wnioskodawcę złożona wraz z wnioskiem o przyznanie płatności ONW na rok 2004. A.M. otrzymywała płatności ONW do pozostałej części dzierżawionej działki ewidencyjnej 1/2 o powierzchni 4,53 ha. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że wbrew twierdzeniom organu, małżonkowie wnioskowali o

Sygn. akt II GSK 485/12

pomoc na dwie różne części tej samej działki ewidencyjnej, która stanowiła przedmiot dzierżawy na rzecz A.M.

Zatem jak zauważył Sąd I instancji, skarżący przestał być nieformalnym poddzierżawcą spornej części działki ewidencyjnej nr 1/2 bez własnej winy. W momencie kiedy ustał stosunek dzierżawy pomiędzy Gminą S. a A.M., ustał jednocześnie stosunek poddzierżawy wnioskodawcy. W związku z tym skarżący nie mógł przedstawić żadnego dokumentu wypowiedzenia, gdyż wystarczał sam fakt wypowiedzenia umowy dzierżawy przez Burmistrza Miasta i Gminy S., aby automatycznie i jego umowa została z mocy prawa wypowiedziana. Zakończenie stosunku dzierżawy powoduje rozwiązanie z mocy prawa stosunku poddzierżawy na podstawie art. 668 § 2 Kodeks cywilny w związku z art. 694 k.c. Umowa dzierżawy zawarta pomiędzy wydzierżawiającym i dzierżawcą nie może bowiem wiązać wydzierżawiającego z osobami trzecimi, które weszły w posiadanie przedmiotu dzierżawy na podstawie umowy zawartej z dzierżawcą. Z chwilą jego rozwiązania, niezależnie od przyczyny rozwiązania, poddzierżawa wygasa automatycznie z tej racji, że dzierżawca utracił tytuł do władania przedmiotem dzierżawy, z którego to tytułu czerpał swoje uprawnienie poddzierżawcą.

Sąd I instancji zauważył, że w dniu 6 czerwca 2007 r, tj. w terminie 6 dni od daty wypowiedzenia umowy dzierżawy, A.M. zgłosiła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. fakt wypowiedzenia umowy dzierżawy części działki ewidencyjnej nr 1/2, która została zgłoszona do płatności ONW przez nią i jej męża. Sąd I instancji stwierdził zatem naruszenie przez organ orzekający zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. W ocenie Sądu niedokonanie analizy stanu faktycznego sprawy w kontekście podnoszonych przez skarżącego i jego małżonkę okoliczności rozwiązania umowy dzierżawy zawartej dnia 17 maja 2007 r. pomiędzy Gminą S. a A.M., której przedmiot stanowiła m.in. sporna nieruchomość rolna, powoduje, iż Prezes Agencji nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 77, 78 oraz 80 k.p.a. W konsekwencji WSA w W. uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., wobec czego podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył E.M., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

Sygn. akt II GSK 485/12

rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów według norm prawem przepisanych. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe

zastosowanie, tj.:

1) § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. polegające na

bezpodstawnym przyjęciu, że poinformowanie Agencji przez dzierżawcę o

rozwiązaniu umowy dzierżawy (jako okoliczności zwalniającej z konieczności zwrotu

płatności) odnosi skutek w stosunku do innych osób;

2) art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 polegające na jego

niewłaściwym zastosowaniu przez niezastosowanie.

II. Naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na uznaniu przez WSA, że organ orzekający naruszył zasadę prawdy obiektywnej, bowiem nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego, który w konsekwencji stał się podstawą do wydania decyzji niezgodnej z prawem. WSA bezpodstawnie przyjął jako założenie, że organ orzekający przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy powinien wziąć pod uwagę okoliczności dotyczące innego producenta rolnego, pomimo iż okoliczności te miały znaczenie w rozpatrywanej sprawie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na gruncie obowiązujących przepisów brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja posiadacza gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW w aspekcie obowiązków polegających na informowaniu Agencji o zmianach w posiadaniu gruntów jest zróżnicowana ze względu na tytuł prawny do przedmiotowych gruntów. Organ podkreślił, że niezależnie od tego czy producent rolny jest właścicielem, wydzierżawiającym czy poddzierżawcą, składając wniosek o płatność producent w szczególności zobowiązuje się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdej zmianie dotyczącej wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta, co do których zostało podjęte zobowiązanie. Zatem nieuprawnione jest twierdzenie Sądu I instancji, że E.M. był zwolniony z obowiązku poinformowania organu o fakcie utraty posiadania gruntu, którego był poddzierżawcą z tej przyczyny, że o fakcie wypowiedzenia umowy poinformowała strona tej umowy

Sygn. akt II GSK485/12

- A.M., będąca odrębnym od skarżącego producentem rolnym i posiadająca odrębne zobowiązanie ONW. Organ prowadzący postępowanie administracyjne rozpatruje sprawę każdego producenta osobno, opierając się głównie na jego oświadczeniach. Po stronie organu brak jest kompetencji do opierania rozstrzygnięć administracyjnych na oświadczeniach innych beneficjentów niebędących stronami w sprawie. Fakt bycia poddzierżawcą gruntów rolnych nie wpływa na zmianę obowiązków producenta w aspekcie informowania Agencji o okolicznościach stanowiących tzw. siłę wyższą.

Organ zarzucił, że WSA niewłaściwie w tej sytuacji zastosował § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia oraz nie zastosował przepisu art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006, pomimo że przedmiotowy przepis miał w sprawie zastosowanie. Jedynie bowiem zgłoszenie nadzwyczajnych okoliczności przez beneficjenta (a nie kogokolwiek innego) może spowodować skutek w postaci uniknięcia konsekwencji niedotrzymania zobowiązania.

Zdaniem organu konsekwencją niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego było bezzasadne uznanie przez Sąd I instancji, że zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lif. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Możliwy zakres podstaw zaskarżenia skargą kasacyjną orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych został zdeterminowany treścią art. 174

Sygn. akt II GSK485/12

p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe

zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny

wpływ na wynik sprawy.

Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że błędna wykładnia oznacza niewłaściwe odczytanie treści przepisu, niewłaściwe zastosowanie - tzw. błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Nie ulega też wątpliwości, iż niekiedy niewłaściwe zastosowanie prawa jest często konsekwencją jego błędnej wykładni. Z kolei naruszenie przepisów postępowania będące podstawą skargi kasacyjnej, winno mieć postać kwalifikowaną, albowiem ustawodawca wymaga tego, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Oczywiście ta ostatnia sytuacji dotyczy również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 344/05 i I OSK 345/05, baza orzeczeń nsa.gov.pl).

Poczynienie powyższych uwag było niezbędne, zważywszy na treść motywów zaskarżonego orzeczenia oraz konstrukcję skargi kasacyjnej.

W pkt I petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie. Zważywszy na podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonego orzeczenia oraz treść zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego wyraża się w tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej.

W zaskarżonym wyroku Sąd tego rodzaju sformułowań nie zawarł. WSA w W. uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że z uwagi na treść § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia i dotychczas poczynione w sprawie ustalenia nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy. Podstawą prawną uchylenia

Sygn. akt II GSK 485/12

zaskarżonej decyzji był art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. O właściwym bądź niewłaściwym zastosowaniu prawa materialnego można więc mówić wtedy, gdy w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy. To zaś jakie okoliczności są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy decydują normy prawa materialnego mogące mieć zastosowanie w sprawie. Zatem prawidłowe rozumienie prawa materialnego wytycza kierunek i zakres postępowania dowodowego.

Autor skargi kasacyjnej w pkt I ppkt 1 petitum zarzucił naruszenie przez Sąd I instancji § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że poinformowanie Agencji przez dzierżawcę o rozwiązaniu umowy dzierżawy (jako okoliczności zwalniającej z konieczności zwrotu płatności) odnosi skutek w stosunku do innych osób. Uzasadnienie tego zarzutu wskazuje, że w ocenie kasatora Sąd w sposób nieuprawniony powiązał skutki jakie wynikają z wypowiedzenia umowy dzierżawy dla poddzierżawcy z obowiązkami producenta rolnego wynikającymi z § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia i art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 poprzez przyjęcie, że wypowiedzenie dzierżawy ma dla poddzierżawcy ten skutek, iż jest on zwolniony ze skutków niedotrzymania zobowiązania, w sytuacji gdy strona umowy dzierżawy poinformuje o tym fakcie Agencję. Jednocześnie kasator zaakceptował pogląd Sądu I instancji odnośnie skutków wypowiedzenia umowy dzierżawy dla poddzierżawcy, a jedynie zarzucił, że nieuzasadnia to automatycznie przyjęcia, iż poddzierżawca zaniechał w związku z tym prowadzenia działalności rolniczej.

Wobec tak sformułowanych zarzutów należy uznać, że nie są one trafne. Przede wszystkim Sąd I instancji nie sformułował wprost tego rodzaju ocen.

Zgodnie z § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. Natomiast stosownie do art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni

Sygn. akt II GSK485/12

roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Z powyższych regulacji wynika zatem, że aby płatność ONW nie podlegała zwrotowi, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej na działkach objętych tą płatnością nastąpiło wskutek okoliczności wymienionych w pkt 1 ust. 5 § 9 rozporządzenia, beneficjent lub osoba przez niego upoważniona musi o powyższym fakcie zgłosić właściwemu organowi w terminie określonym w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Wbrew temu co wydaje się twierdzić organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, brak podstaw do uznania, że Sąd I instancji w sposób odmienny od wyżej przedstawionego dokonał wykładni powyższych norm prawnych. Abstrahując od poglądu Sądu I instancji, czy zakończenie stosunku dzierżawy powoduje czy też nie powoduje rozwiązania z mocy prawa stosunku poddzierżawy (na tym tle w orzecznictwie istnieją sprzeczne poglądy - por. wyrok SN z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. V CSK 200/06 OSNCP 2007/4/61 oraz wyrok SA w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. I A Ca 990/06, zbiór lex nr 446249), na tle regulacji § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia istotne jest tylko, czy skarżący E.M., który był nieformalnym poddzierżawcą części działki ewidencyjnej nr 1/2 dochował trybu przewidzianego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadzała się do wyjaśnienia tych okoliczności.

Orzekające w sprawie organy uznały - co do tej kwestii spornej, że E.M. nie poinformował Agencji o fakcie utraty posiadania gruntu, którego był poddzierżawcą. W ocenie organów fakt, że dzierżawcą gruntów, które w części poddzierżawiał E.M., była jego żona A.M., oznacza tylko tyle, że to wyłącznie ona jako odrębny producent rolny poinformowała organ o okolicznościach przewidzianych w § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia.

Z kolei w ocenie Sądu I instancji na tle okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy, tj. faktu, że E.M. i A.M. jako małżonkowie byli odrębnymi producentami rolnymi, ale wnioskowali o pomoc ONW na dwie różne części tej samej działki ewidencyjnej, która stanowiła przedmiot dzierżawy na rzecz A.M. oraz to, że jej mąż był nieformalnym poddzierżawcą spornej części tej działki - należało wyjaśnić, czy także E.M. dochował procedury przewidzianej w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Sygn. akt II GSK485/12

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko Sądu I instancji wynikające pośrednio z motywów zaskarżonego wyroku należy uznać za prawidłowe. Istotnym bowiem przy tym jest to, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, że E.M. był nieformalnym poddzierżawcą spornej części działki ewid. nr 1/2. Zatem, jeżeli nastąpiło faktycznie jednoczesne ustanie stosunku poddzierżawy, to E.M. nie miał możliwości przedstawienia żadnego innego dokumentu wypowiedzenia, poza przedmiotowym wypowiedzeniem dzierżawy, którym dysponowała jego żona. Co jednakże najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy, wyjaśnienie spornej kwestii wiązało się z ustaleniem, czy A.M. dokonując powiadomienia właściwego organu o fakcie wypowiedzenia umowy dzierżawy działała wyłącznie we własnym imieniu (jako odrębny producent rolny), czy też jednocześnie działała jako osoba upoważniona przez E.M. w rozumieniu art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że "...pomimo nieposiadania pełnomocnictwa od współmałżonka, jako członek najbliższej rodziny żona mogła poinformować Kierownika Biura Powiatowego w P. o fakcie, iż działki rolne będące przedmiotem wypowiedzenia umowy dzierżawy są zgłaszane do płatności przez męża...". Jednocześnie organ uznał, że w aktach sprawy brak takiej informacji (str. 8 uzasad. decyzji). Jednakże organ nie wyjaśnił w oparciu o jakie okoliczności, przesłanki czy dowody doszedł do tego rodzaju konkluzji.

Dodać należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się upoważnienie dla A.M. od jej męża do reprezentowania go podczas kontroli obszarowej i ONW (k. 121 akt adm.). Z akt tych wynika też np. że wniosek o płatność ONW na 2007 rok składała w imieniu skarżącego jego żona, która otrzymała tzw. potwierdzenie przyjęcia wniosku (k. 99 akt adm.).

Skarżący E.M. w toku postępowania w tej sprawie zarzucał, że żona A.M. składała pismo o wypowiedzeniu umowy dzierżawy. W związku z powyższym należało w sposób wyjątkowo wnikliwy i dokładny wyjaśnić okoliczności związane z faktem poinformowania przez A.M. Agencji RiMR o wypowiedzeniu umowy dzierżawy, a w szczególności czy jej działania w tym zakresie mogły skutkować w stosunku do E.M. (jej męża) jako osoby upoważnionej w rozumieniu art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Sygn. akt II GSK 485/12

Z przyczyn wyżej wskazanych zarzuty sformułowane w pkt I petitum skargi kasacyjnej nie mogły skutkować jej uwzględnieniem. O prawidłowym zastosowaniu bądź niezastosowaniu regulacji zawartych w § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia oraz art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 można będzie mówić, gdy zostaną wyjaśnione istotne okoliczności mające charakter prawotwórczy w sprawie.

W konsekwencji za chybiony należało uznać zarzut sformułowany w pkt II petitum skargi kasacyjnej.

Skoro nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności wskazane w tym wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, zatem za trafne należało uznać stanowisko Sądu I instancji, iż w sprawie naruszono art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 §3 k.p.a.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w

sentencji na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a.