Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 517/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

III SA/GL 517/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie: NSA Anna Apollo WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 6 października 2005 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 1 pkt 2 i art.4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. orzekł o braku podstaw do rozpoznania u Z. O. choroby zawodowej narządu ruchu wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 18 listopada 1983 r.

Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z [...]r. oraz orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...] r. W obu orzeczono o braku podstaw do rozpoznania zapalenia nadkłykcia bocznego lewej kości ramienne pochodzenia zawodowego. Jak również na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego z [...] 2001 r. oraz dokumentacji sporządzonej przez pracodawcę, a dotyczącej przebiegu pracy zawodowej i wykonywanych w czasie jej trwania czynności. Ustalono, ze Z. O. w okresie swojego zatrudnienia od 1980 do [...] 2000 r. kolejno na stanowiskach: tokarz, ślusarz – operator urządzeń skrawających, ślusarz – tokarz i ślusarz wykonywał pracę w pozycji wymuszonej, wymagającej czynności powtarzalnych z obciążeniem kończyn górnych. Sposób wykonywania takiej pracy stwarzał ryzyko powstania choroby zawodowej, a okres narażenia ustał [...] 2000 r., z chwilą zatrudnienia Z. O. na stanowisku [...].

W konkluzji stwierdził, ze wobec brak medycznego rozpoznania choroby zawodowej nie zostały spełnione przesłanki z § 7 i § 10 wskazanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Decyzję powyższą zaskarżył Z. O. podnosząc, że nie zgadza się z jej rozstrzygnięciem, gdyż jego schorzenie jest następstwem pracy zawodowej. Już w 1998 r. stwierdzono u niego zapalenia nadkłykcia ręki prawej pochodzenia zawodowego, a schorzenie ręki lewej stanowi dalszy postęp choroby o tożsamej etiologii.

Wniesione odwołanie nie zostało uwzględnione i decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art.138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dalej stwierdzono, że sprawa Z. O. była rozpoznawana przez organy Inspekcji Sanitarnej po raz drugi, na skutek uchylenia wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z 23 sierpnia 2003 r. sygn. akt II S.A./Ka 2258/01 opisanej wyżej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] r.

Uchylając decyzję organu II instancji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, ze została ona wydana z naruszeniem art. 7, 77 i art. 107 § 3 kpa oraz § 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 18 listopada 1983 r. i nakazał uzupełnić materiał dowodowy orzeczeniem uwzględniającym właściwy czas narażenia skarżącego. Podkreślił, że w niniejszej sprawie uprawnione placówki medyczne rozpoznały u skarżącego schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, ale wydały negatywne orzeczenia ze względu na jego rozpoznanie po ustaniu narażenia, które nastąpiło w 1998 r. Stwierdzenie to pozostawało w sprzeczności z ustaleniami organów inspekcji sanitarnej obu instancji, które jednoznacznie określiły okres narażenia do roku 2000.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego o dochodzenie epidemiologiczne z [...] 2003 r. dotyczące zatrudnienia skarżącego w "A" w okresie od [...] 1997 r. do [...] 2000 r. i uzupełniające orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia środowiskowego w S. nr [...] z [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzja z [...] r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z [...] r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej narządu ruchu z pozycji 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

W skardze z [...] 2004 r., wniesionej bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. O. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej na niekompletnym i wybiórczo ocenionym materiale dowodowym, z pominięciem ustaleń dotyczących czasokresu jego pracy w warunkach narażenia na chorobę narządu ruchu oraz brakiem wskazania innej przyczyny schorzenia niż zawodowa. Podkreślił, że jest praworęczny, a monotypia ruchów przy wykonywaniu pracy zawodowej skutkowała schorzeniem zapalenia nadkłykcia bocznego lewej kości ramiennej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Podkreślił, że brak rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego przez lekarzy orzeczników kompetentnych placówek służby zdrowia jako chorobę z pozycji 12 wykazu chorób zawodowych uniemożliwiał wydanie innej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono min. na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego – art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego zastosowania prawa materialnego.

Rozpatrując niniejszą sprawę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, a w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom nie dał wiary i odmówił mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja wskazanym wymaganiom nie odpowiada, gdyż uzasadnienie charakteryzuje lakoniczność jej pisemnych motywów i pominięcie całego postępowania dowodowego przeprowadzonego przed wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie. Nie jest to jedyne uchybienie proceduralne, do jakiego doszło przy wydaniu zaskarżonej decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organ Inspekcji Sanitarnej II instancji wydając zaskarżona decyzję całkowicie pominął materiał dowodowy zgromadzony wcześniej, który był już przedmiotem kontroli sądowej oraz zawartą w wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku ocenę prawną. Oceną tą, zgodnie z art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) był związany organ którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia oraz jest związany wojewódzki sąd administracyjny.

Sąd stwierdza, że przedmiotowe postępowanie stosownie do zapisu § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), jako rozpoczęte przed jego wejściem w życie prowadzone było prawidłowo, na podstawie obowiązującego do 3 września 2002 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).

Zatem w kierunku stwierdzenia lub wykluczenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego jego załącznik. Są to przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenia łękotki, mięsni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka, zapalenie nadkłykci kości ramiennej i zmiękczeniowe złamanie kości. Za choroby zawodowe narządu ruchu można uznać tylko choroby wymienione w punkcie 12 wykazu, gdyż jest to katalog zamknięty. Zaś przy rozpatrywaniu zawodowej etiologii tych chorób konieczne jest uzyskanie opisu pracy, z określeniem sposobu jej wykonywania, zakresu, liczby i czasu trwania powtarzanych ruchów lub czynności obciążających określone części narządu ruchu.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z zapisem § 7 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia z 18 listopada 1983 r. Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294) jednostki orzecznicze wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wynikach dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Dochodzenie epidemiologiczne przeprowadza inspektor sanitarny lub lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną nad zakładem pracy (§ 5 rozp.), a decyzje wydaje właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy terenowy inspektor sanitarny na podstawie orzeczenia lekarskiego i wyników dochodzenia epidemiologicznego (§ 10 rozp.).

Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy, a w szczególności z zapisów pkt 15 załącznika Nr 1 dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego [...] 2003 r., skarżący pracował w warunkach narażenia zawodowego od 1980 r. do roku 2000, kiedy nastąpiła zmiana jego stanowiska pracy. W samym protokole dochodzenia, w punkcie 13 wskazano, że skarżący w latach 1980 - 1997 był narażony na ruchy monotypowe obciążające narządy ruchu, chociaż dotyczyło ono zatrudnienia Z. O. w okresie lat 1997 – 2001. Zaś z charakterystyki wykonywanej pracy przedstawionej w pkt 12 wynikało, że charakter wykonywanej pracy nie wskazywał ruchów powtarzalnych, ale wymagany był wysiłek obu rąk. W tej sytuacji, nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący pracując do [...] 2000 r. na stanowisku ślusarza utrzymania ruchu, wykonywał prace związane z montażem i demontażem remontowanych maszyn i urządzeń, które związane były z przeciążeniem kończyn górnych. Ustalenia te są tożsame z ustaleniami dochodzenia epidemiologicznego z [...] 2001 r., których nie uwzględnili lekarze orzecznicy w wydanych orzeczeniach z [...]r. , z [...]r. i z [...] r. Każdorazowo stwierdzili oni u badanego chorobę narządu ruchu w postaci zapalenie nadkłykcia bocznego lewej kości ramieniowej wykluczając jednak jej zawodowe pochodzenie na podstawie własnych ustaleń czasokresu narażenia.

I tak, w orzeczeniu z [...] r. wykluczono etiologię zawodową powyższego schorzenia ze względu na ujawnienie go po upływie roku od ustania narażenia, nie wskazując jednak żadnej konkretnej daty tego ustania. Również w orzeczeniu z [...] r. wykluczono uznanie choroby zawodowej narządu ruchu, mimo medycznego jej rozpoznania, ze względu na "ujawnienie się schorzenia w rok po zakończeniu pracy" nie wskazując, kiedy ono nastąpiło. W orzeczeniu z [...] r. wykluczono stwierdzenie choroby zawodowej ze względu na ustanie narażenia zawodowego na monotypie ruchów w roku 1995. Stwierdzenia te są wątpliwe i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym, gdyż skarżący pracę zawodową zakończył w 2001 r. Pozostają również w sprzeczności z ustaleniami dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego [...] 2001 r. w toku których stwierdzono, że Z. O. do [...] 2001 r., pracował w warunkach narażenia na przeciążenie kończyn górnych., kiedy został przeniesiony na inne stanowisko bez takiego narażenia. Organ Inspekcji Sanitarnej po raz wtóry nie dostrzegł sprzeczności pomiędzy własnymi ustaleniami dotyczącymi czasokresu pracy skarżącego w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy w środowisku pracy do roku 2000, a główną przyczyną odmowy stwierdzenia choroby zawodowej przez placówkę orzeczniczą II szczebla "ze względu na ujawnienie schorzenia po ustaniu narażenia w roku 1995".

Nie odniósł się do powyższych sprzeczności w uzasadnieniu decyzji i bezkrytycznie uznał, że orzeczenia lekarskie uzasadniały wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u Z. O. choroby zawodowej narządu ruchu. Nie uwzględnił także oceny prawnej przedstawionej w tej kwestii przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 sierpnia 2003 r. wydanego w niniejszej sprawie. Tym samym utrzymując w mocy orzeczenie organu I instancji ponownie uchybił dyspozycji art. 7, art. 77 oraz dyrektywie wnikliwej i konsekwentnej oceny wiarygodności zebranego materiału dowodowego, wynikającej z art. 80 k.p.a.

Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych.

Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości występujących w toku prowadzonego postępowania dowodowego, a wydana przez niego decyzja winna być zgodna z prawem. Winien pamiętać, że jak to już wielokrotnie podkreślano w innych orzeczeniach sądowych w sprawie chorób zawodowych orzeczenie lekarskie jest opinią podlegającą ocenie tak jak każdy inny dowód zebrany w toku postępowania. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiedzy specjalistycznej, i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonująco uzasadniona, a w szczególności czy została wydana zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Dopiero gdy odpowiada tym warunkom stanowi podstawę wydania prawidłowej decyzji.

W tym miejscu należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnej i stosuje środki określone w ustawie czyli pod względem jej zgodności z prawem - art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 , w skrócie p.p.s.a.). Oznacz to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną ocenia czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce to w określonych prawem sytuacjach wadliwą decyzję eliminuje z obrotu prawnego.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ Inspekcji Sanitarnej uwzględni powyższe rozważania Sądu. Uwzględni przy tym fakt, że narażenie na działanie czynnika szkodliwego nastąpiło [...] 2000 r., a u skarżącego rozpoznano schorzenie ujęte w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych. Tym samym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji o stwierdzeniu takiej choroby zawodowej, gdyż nie obalono domniemania jej etiologii zawodowej.

Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy, została ona uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art.152 p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.