Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 698/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art, 124, art. 124b
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 7a, art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 220
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 roku sprawy ze skargi E. S.A. Oddział w K. na decyzję Wojewody z dnia 23 maja 2017 roku Nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwot [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 marca 2017 r., [...] Starosta S. (zwany dalej "Starostą"), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., poz. 23 ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – uw. WSA, dalej "K.p.a.") oraz art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej "u.g.n."), po rozpatrzeniu wniosku E. S.A.:

1. zobowiązał P. B., właściciela nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0,0993 ha, położonej w obrębie O., gmina P., o księdze wieczystej [...] do udostępnienia nieruchomości E. S.A. w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia SN 15 kV w relacji W.-S.,

2. obowiązek udostępnienia nieruchomości określił jako polegający na umożliwieniu osobom upoważnionym przez E. S.A. wstępu na teren działki [...] w celu: usunięcia jednego stanowiska słupowego i posadowienia nowego w dotychczasowym miejscu, usunięcia istniejących przewodów średniego napięcia i podwieszenia nowych przewodów średniego napięcia, z zachowaniem dotychczasowej trasy oraz zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie tych czynności. Zaznaczono, że obszar do wykonywania prac dla działki [...] wyniesie 137 m2, a zakres zajęcia został przedstawiony w załączniku do decyzji;

3. nałożył obowiązek udostępnienia nieruchomości na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia rozpoczęcia prac (k. 98 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że w jego ocenie planowana inwestycja powinna być kwalifikowana jako remont w rozumieniu art. 124b u.g.n. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (na datę decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 290, obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 – uw. WSA, dalej "P.b.") poprzez remont rozumie się wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Zdaniem Starosty do remontu zaliczyć należy planowaną wymianę stanowiska słupowego i przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej. Inwestycja dotyczy linii już istniejącej średniego napięcia i nie spowoduje zmiany jej położenia ani charakteru. Prace pozwolą jedynie na odtworzenie stanu pierwotnego. Z zebranych dowodów wynika, że planowane prace polegać będą na usunięciu stanowiska słupowego i posadowieniu nowego oraz na usunięciu istniejących przewodów średniego napięcia i podwieszeniu nowych przewodów średniego napięcia. W ocenie Starosty tego rodzaju prac nie można kwalifikować inaczej jak remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 P.b.

Starosta dodał też, że nie budzi wątpliwości spełnienie przesłanki braku zgody właściciela nieruchomości, która ma być udostępniona.

Odwołanie od decyzji Starosty złożył właściciel nieruchomości P. B. zarzucając naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz art. 8 i 9 K.p.a. Zwrócił w szczególności uwagę, że nie wyjaśniono, dlaczego remont linii oraz wymiana stanowiska słupowego są wymagane dla poprawy bezpieczeństwa, ochrony zdrowia, życia oraz mienia, a co za tym idzie, dlaczego udostępnienie nieruchomości jest konieczne i uzasadnione (k. 2-4 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Pismem z dnia 18 kwietnia 2017 r. Wojewoda wezwał pełnomocnika E. S.A. do sporządzenia i wydania kserokopii fragmentu opracowanej dokumentacji projektowej, z którego wynikać będzie istota planowanych robót, celem umożliwienia organowi odwoławczemu dokonania samodzielnej oceny, czy roboty te stanowią remont, oraz do sporządzenia i wydania kserokopii harmonogramu planowanych prac, z którego wynikać będzie, że nieruchomość musi być udostępniona przez okres 6 miesięcy.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2017 r. pełnomocnik E. S.A. odpowiedziała na wezwanie Wojewody przedstawiając wyjaśnienia oraz wyciąg z dokumentacji projektowej.

Decyzją z dnia 23 maja 2017 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i w to miejsce odmówił zobowiązania właściciela do udostępnienia nieruchomości.

W uzasadnieniu przedstawił wnikliwą analizę przedłożonej przez E. S.A. dokumentacji projektowej, uwypuklając między innymi, że na działce nr [...] znajduje się linia średniego napięcia 15 kV relacji W.-S. o przewodach typu 3x AFL-6 25. Zlokalizowano tam także słup typu RPK-15/15, co oznacza słup rozgałęźny przelotowo-krańcowy typu E/15 o długości żerdzi 12 metrów (organ ustalił te parametry na podstawie danych projektowych, a także kart katalogowych słupów włączonych do akt administracyjnych). Wojewoda wskazał dalej, że planowane prace obejmą wymianę słupa oraz przewodów na nowe niepełnoizolowane. W odniesieniu do działki nr [...] celem prac będzie zastosowanie nowych przewodów 3x EKOPAS CCST 50 mm2 z natężeniem 75 MPa oraz budowa (po demontażu istniejącego słupa) nowego słupa o symbolu ROK-13,5/25, co oznacza słup rozgałęźny oporowo-krańcowy typu E/25 o długości żerdzi 13,5 metrów. Na nowym wyższym o 1,5 metra słupie, zostaną zamontowane dodatkowo trzy ograniczniki przepięć typu POLIM-D 18-05.

Przenosząc powyższe na sferę prawną Wojewoda wskazał, że zastosowanie art. 124b ust. 1 u.g.n. jest uzależnione od dwóch przesłanek. Po pierwsze, wystąpić musi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, a po drugie, właściciel nie wyraża zgody na udostępnienie nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że jego obowiązkiem jest zweryfikować, czy planowane prace mieszczą się w zakresie pojęć określonych w art. 124b ust. 1 u.g.n. Jego zdaniem z całą pewnością konserwacją, remontem i usuwaniem awarii nie są czynności polegające na zakładaniu i przeprowadzaniu urządzeń, przewodów i ciągów drenażowych w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten przewiduje bowiem odrębny tryb administracyjny zmierzający do uzyskania przez inwestora trwałego tytułu prawnego do nieruchomości.

Analizując zasadność zastosowania w sprawie art. 124b ust. 1 u.g.n. Wojewoda skoncentrował się na interpretacji pojęcia "remontu". Wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 8 P.b. remontem jest "wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym"; Zdaniem organu intuicyjne rozumienie pojęcia "stan pierwotny" oznacza sytuację, gdy dany obiekt budowlany będzie odznaczał się takimi samymi właściwościami, jak w czasie jego nowości.

Następnie Wojewoda przedstawił poglądy orzecznictwa dotyczące pojęcia remontu, w tym między innym poglądy, w myśl których budowa nowego wyższego słupa elektroenergetycznego w miejscu dotychczasowego nie stanowi remontu, gdyż nie jest to odtwarzanie stanu pierwotnego. Przedstawił także szereg orzeczeń na poparcie tezy, że wykracza poza pojęcie remontu proces obejmujący rozbiórkę odkreślonych fragmentów obiektu i ich odbudowy, podkreślając, że w sprawie zamierzenia E. S.A. dotyczą obiektu linowego w rozumieniu art. 3 pkt 3a P.b., który częściowo będzie rozebrany i zastąpiony nowym.

Podsumowując Wojewoda uznał, że działania planowane przez E. S.A. nie mieszczą się w pojęciu remontu w rozumieniu art. 124b ust. 1 u.g.n. z dwóch powodów. Po pierwsze, inwestycja nie może być kwalifikowana w ten sposób, gdyż dojdzie do demontażu linii (słupów), a więc nie będą one remontowane a odtwarzane. Po drugie wreszcie, projektuje się nowe wyższe slupy, co wyklucza uznanie, iż dojść ma do odtworzenia stanu pierwotnego.

To wszystko doprowadziło Wojewodę do przekonania, że wniosek E. S.A. o zobowiązanie P. B. do udostępnienia nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] był niezasadny, ponieważ jego celem nie było uzyskanie tytułu do remontu, konserwacji lub usunięcia awarii linii.

W skardze na decyzję Wojewody E. S.A. zarzuciła naruszenie art. 124b ust. 1-3 u.g.n. poprzez uznanie, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do udostępnienia jej części na rzecz skarżącej w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia SN 15 kV relacji W.-S.. Spółka wskazała także na błąd organu w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że wnioskowane roboty nie stanowią remontu, lecz budowę lub przebudowę. E. S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że prace zamierzone w obrębie działki stanowić będą remont linii, a nie budowę, czy przebudowę. Obejmą one wymianę przewodów i słupa linii napowietrznej średniego napięcia z zachowaniem dotychczasowej trasy i nie wpłyną na zmianę parametrów technicznych istniejącej linii, takich jak zmiana napięcia, długości linii czy pola elektromagnetycznego. E. S.A. dodała, że prace w odniesieniu do obiektu relacji W.-S. mają na celu jedynie zapobieżenie jego degradacji. Spółka zaznaczyła też, że linia objęta remontem jest linią czynną, która służy do dostarczania energii elektrycznej do kilkuset odbiorców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do argumentacji E. S.A. zwrócił uwagę, że skarżąca stawia nieusprawiedliwioną tezę, jakoby jedynymi parametrami obiektu liniowego były napięcie, długość linii i pole elektryczne. Wojewoda uwypuklił, że gdy chodzi o długość linii, to jest to parametr, którego zmiana oznaczać będzie powstanie nowej substancji budowlanej (art. 3 pkt 7a P.b. a contrario). To jednak nie zmienia faktu, że zmiana innych parametrów technicznych lub użytkowych jest przebudową, a nie remontem. W konsekwencji w sprawie nie można było stosować art. 124b ust. 1 u.g.n.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Spór w niniejszej sprawie w istocie sprowadza się do kwestii interpretacji art. 124b ust. 1 u.g.n. i odpowiedzi na pytanie: czy prace przy istniejącej i eksploatowanej linii elektroenergetycznej realizowane przez przedsiębiorstwo przesyłowe, a obejmujące wymianę słupa linii napowietrznej i zastosowanie nowych przewodów mogą podpadać pod ten przepis?

Wojewoda – odmawiając zobowiązania właściciela działki nr [...] do jej udostępnienia – przedstawił stanowisko, które opiera się na założeniu, że wymiana słupa linii napowietrznej, a tym bardziej wymiana go na słup innego rodzaju (wyższy), nie może być traktowana jako remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 P.b., co wyklucza zastosowanie art. 124b ust. 1 u.g.n.

Z kolei E. S.A. w swej argumentacji akcentuje, że w sytuacji, gdy zamierzone przez nią prace dotyczą linii istniejącej i eksploatowanej oraz nie prowadzą do zmiany takich jej parametrów jak napięcie, długość czy zakres pola elektromagnetycznego, to prace te będą mieściły się pojęciu remontu w rozumieniu art. 124b ust. 1 u.g.n.

Przed przystąpieniem do merytorycznych rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 124b ust. 1 u.g.n. "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności".

Powyższy przepis Wojewoda interpretuje przez pryzmat art. 3 pkt 8 P.b., w myśl którego przez "remont" należy rozumieć "wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym".

W ocenie Sądu stanowisko przedstawione przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji nie jest trafne. Organ odwoławczy interpretując art. 124b ust. 1 u.g.n. odwołuje się do wykładni systemowej i uznaje, że pojęcia zawarte w tym przepisie należy wykładać zgodnie ich znaczeniem nadanym przez ustawodawcę w innym akcie prawnym. Wojewoda kilkukrotnie w swej argumentacji odwołuje się do regulacji Prawa budowlanego udowadniając, że prace zamierzone przez E. S.A. nie mogą być kwalifikowane jako "remont" i że popadają pod pojęcie przebudowy (art. 3 pkt 7a P.b.).

Odnosząc się do obszernych rozważań Wojewody Sąd zaznacza, że nie są one oczywiście pozbawione racji w warstwie logicznej. Sąd nie przeczy także, że w procesie wykładni prawa obowiązuje ogólna zasada, iż należy poszczególnym pojęciom nadawać takie znaczenie, jakie ustalił ustawodawca w definicjach legalnych.

Pierwszeństwo wykładni językowej oraz opisana wyżej zasada ogólna nie zwalnia jednak podmiotów interpretujących prawo od refleksji na temat sensu (ratio legis) analizowanego przepisu. Interpretacja prawa przez pryzmat jego celu jest ważna, zwłaszcza, gdy znaczenie przepisu nie jest jasne i proces interpretacji wymaga posiłkowania się definicjami pochodzącymi z innego aktu prawnego.

Przystąpienie do wykładni art. 124b ust. 1 u.g.n. wymaga umiejscowienia go na tle całokształtu regulacji ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawa ta, zgodnie z art. 1 ust. 1, koncentruje się na problematyce szeroko rozumianego gospodarowania nieruchomościami (co jest zresztą zbieżne z tytułem tego aktu), przy czym znaczną część jej przepisów poświęcono zagadnieniom związanym z nieruchomościami publicznymi (art. 1 ust. 1 pkt 1 u.g.n.), czy przeznaczaniu ich na cele publiczne, względnie innym zagadnieniom powiązanym (art. 1 ust. 1 pkt 4-7 u.g.n.).

Art. 124b ust. 1 u.g.n. zawiera się w dziale III ustawy "Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości", w rozdziale 4 "Wywłaszczanie nieruchomości". Przepis otwierający ten rozdział – art. 112 ust. 2 u.g.n. stanowi, że "Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości". Art. 124b u.g.n. powinien być zatem postrzegany jako specyficzna forma wywłaszczenia, która przybiera postać ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości. Z kolei w myśl art. 112 ust. 1 i 2 u.g.n. jakiekolwiek formy wywłaszczania w rozumieniu ustawy łączyć należy z realizacją "celów publicznych". Cele publiczne wymienione zostały w art. 6 u.g.n., a celem, który odpowiada art. 124b u.g.n. jest zawarte w art. 6 pkt 2 u.g.n. "utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń".

Przywołane wyżej regulacje uzmysławiają, że analizowany w niniejszej sprawie art. 124b ust. 1 u.g.n. nie jest przepisem oderwanym od pozostałych przepisów ustawy, ale wręcz przeciwnie – należy go ujmować w określonym kontekście prawnym. Jego ratio legis jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do "utrzymywania" urządzeń przesyłowych nie będących częściami składowymi nieruchomości i za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe (zob. art. 124b ust. 1 i 2 u.g.n. oraz art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego). Z kolei owo "utrzymywanie" jest nie tylko uprawnieniem przedsiębiorstw energetycznych, ale przede wszystkim ich obowiązkiem, co wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 220 ze zm., dalej "P.e."). Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorstwo energetyczne jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych.

Podsumowując w ocenie Sądu istotą art. 124b u.g.n. jest zasadniczo przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami Prawa energetycznego i wiążą się z utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.

W tym miejscu dopowiedzieć trzeba, że art. 124b u.g.n. nie jest jedynym przepisem, który dotyczy powyższej kwestii. Budowę, ale i także zagadnienia utrzymania urządzeń przesyłowych reguluje także art. 124 u.g.n., który w ust. 1 wprowadza możliwość publicznoprawnego ograniczenia (w drodze decyzji administracyjnej) sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości określonych w tym przepisie ciągów, przewodów i urządzeń przesyłowych. Właściciel nieruchomości (inny podmiot, któremu przysługują prawa rzeczowe) jest następnie ograniczony w swych prawach, w tym obowiązany jest udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń (art. 124 ust. 6 u.g.n.). Te ostatni obowiązek jest realizowany w drodze egzekucji administracyjnej bez konieczności wydawania odrębnej decyzji.

Jak podkreśla się w literaturze art. 124b u.g.n. – dodany do ustawy w 2010 r. (zob. art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. z 2010 r. Nr 200, poz. 1323 ze zm.) – służyć ma przedsiębiorcy przesyłowemu (energetycznemu) w celu uzyskania prawa dostępu do ciągów, przewodów i urządzeń przesyłowych, względem których nie może on skorzystać z dostępu na zasadzie art. 124 ust. 6 u.g.n. (zob. G. Matusik, [w:] S. K. , Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, W. 2012, wyd. el. komentarz do art. 124b, pkt 3, tenże, Własność urządzeń przesyłowych a prawa do gruntu, W. 2013, wyd. el. Lex, pkt 3.2.2).

Mając na uwadze powyższe należy powrócić do zasadniczego w niniejszej sprawie pytania: czy zasadnym jest przyjęcie, że czynności "konserwacji", "remontów" oraz "usuwania awarii" ciągów, przewodów i urządzeń – od których zamierzenia przez przedsiębiorstwo przesyłowe uwarunkowane jest uzyskanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do jej udostępnienia (art. 124b ust. 1 u.g.n.) – należy odczytywać ściśle w świetle Prawa budowlanego, czy raczej należy im przypisywać znaczenie pozostające w relacji do celów ustawy o gospodarce nieruchomościami (z uwzględnieniem Prawa energetycznego)?.

Zdaniem Sądu przyjęcie, że pojęcie "remont" użyte w art. 124b ust. 1 u.g.n. należy rozumieć wyłącznie i ściśle przez pryzmat definicji z art. 3 ust. 8 P.b. byłoby niewłaściwe. Po pierwsze zestawienie czynności takich jak "konserwacja", "remont" oraz "usuwanie awarii" zdaje się nie stanowić zamierzonego odwołania przez ustawodawcę do terminologii Prawa budowlanego. Ten ostatni akt prawny co prawda definiuje pojęcie remontu, ale pojęcia konserwacji i awarii użyte są w nim sporadycznie ("bieżąca konserwacja", "awaria instalacji"). Wymienione pojęcia sugerują raczej nawiązanie do siatki pojęciowej Prawa energetycznego, w którego przepisach wymienia się takie obowiązki operatorów systemów dystrybucyjnych jak "konserwacja i remonty sieci, instalacji i urządzeń, wraz z połączeniami z innymi systemami elektroenergetycznymi, w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego" (art. 9c ust. 2 pkt 3 P.e.) i gdzie wreszcie posłużono się wielokrotnie pojęciem "awarii" (np. art. 9c ust. 2 pkt 13 P.e.).

Mając na uwadze przedstawione rozważania Sąd stanął na stanowisku, że stosowanie art. 124b u.g.n. jest uwarunkowane zamierzeniem realizacji (najczęściej przez przedsiębiorcę przesyłowego) prac mieszczących się pojęciach konserwacji, remontu czy usuwania awarii ciągów, przewodów i urządzeń, jednakże nie chodzi o ścisłe rozumienie tych pojęć, w tym ścisłe rozumienie remontu w świetle art. 3 ust. 8 P.b. Przez konserwację i remonty ciągów, przewodów i urządzeń należy rozumieć działania dotyczące ciągów, przewodów i urządzeń już istniejących i eksploatowanych, które nie zmieniają ich zasadniczych parametrów, a zarazem służą realizacji zadań określonych w prawie energetycznym takich: jak zagwarantowanie realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych (art. 5 ust. 1 P.e.), czy zapewnienie niezawodności systemu elektroenergetycznego (zob. art. 9c ust. 2 pkt 3 P.e.).

Dodać też trzeba, że przedstawiona powyżej interpretacja art. 124b ust. 1 u.g.n. uwzględnia cele tego przepisu, jakie nadał im ustawodawca, wyrażając je w uzasadnieniu do projektu ustawy go wprowadzającej. W motywach powołanej wyżej ustawy nowelizującej u.g.n. z dnia 24 września 2010 r. wskazano, że art. 124b u.g.n. miał umożliwiać "uzyskanie, w drodze decyzji starosty, prawa wstępu na nieruchomość w celu wykonywania czynności związanych z utrzymywaniem urządzeń, w sytuacji gdy nie zgadza się na to władający nieruchomością (tj. właściciel, użytkownik wieczysty albo posiadacz nieruchomości)". Wyjaśniono też, że "przedsiębiorca składając wniosek do starosty będzie zobligowany do przedstawienia dokumentów poświadczających prawa do urządzeń i przewodów znajdujących się na cudzej nieruchomości. Istnieje wiele przypadków, gdzie do wybudowanych urządzeń i przewodów, przedsiębiorstwo, które jest ich właścicielem, nie posiada odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości, na których te urządzenia są zlokalizowane. Brak ustanowionej służebności przesyłu uniemożliwia przedsiębiorstwom wykonywanie czynności polegających na utrzymaniu takich urządzeń i przewodów. Proponowany przepis, będzie im to umożliwiał, w przypadkach gdy władający nieruchomością nie wyraża zgody na wejście na nieruchomość w celu wykonania takich prac remontowych" (Druk sejmowy Sejmu VI kadencji nr 2209). Z przywołanego fragmentu uzasadnienia ustawy nowelizującej wynika, że celem art. 124b u.g.n. było wyposażenie przedsiębiorstw przesyłowych w szersze uprawnienia mające na celu realizację przypisanych im zadań ogólnie rozumianego "utrzymania" ciągów, przewodów i urządzeń.

Wreszcie Sąd w niniejszym składzie wskazuje, że przedstawione wyżej podejście do art. 124b ust. 1 u.g.n. znalazło odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2016 r., I OSK 1509/16 (niepubl.) wskazano, że okoliczność, iż regulacja ta odnosi się do obiektów liniowych "determinuje pewną specyfikę rozumienia remontu w stosunku do takich obiektów". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "znalazła ona swoje odzwierciedlenie także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie przyjmuje się, że roboty budowlane polegające na wymianie słupów drewnianych stanowiących część obiektu budowlanego, jakim jest linia elektroenergetyczna jako całość, na wykonane z innego materiału w sytuacji, gdy nie następuje zmiana przebiegu trasy owej linii, mogą być zakwalifikowane jako remont. W konsekwencji zasadnie [...] sama wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości, miejsca lub sposobu posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego". Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w powyższym wyroku. Zaprezentowano w nim wyważony, zgodny z celami ustawy i zadaniami przedsiębiorstw przesyłowych sposób rozumienia art. 124b u.g.n.

Wreszcie końcowo Sąd wskazuje, że wykładnia art. 124b u.g.n. powinna także uwzględniać brzmienie art. 124 ust. 1 u.g.n. Jak już wyjaśniono, drugi z wymienionych tu przepisów dotyczy zezwolenia "zakładanie i przeprowadzenie" na nieruchomości ciągów, przewodów i urządzeń. Przepis ten jest w orzecznictwie interpretowany restrykcyjnie. W wyroku z dnia 16 marca 2016 r., I OSK 1473/14 Naczelny Sąd Administracyjny zakreślił tezę, w myśl której "ograniczenie prawa własności nieruchomości w trybie art.124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) może odnosić się jedynie do przyszłych, dopiero planowanych instytucji przesyłowych [...] Wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez właściciela, przez wydanie zezwolenia z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w odniesieniu do już istniejących urządzeń jest niedopuszczalne". Podobny pogląd prezentowany jest także w literaturze (zob.: E. Mzyk, [w:] G. Bieniek, red., Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Warszawa 2010, wyd. el. komentarz do art. 124, pkt 6, G. Matusik, [w:] S. Kalus, red., Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 124, pkt 26 oraz powołaną tam literaturę literaturę).

Przywołane wyżej poglądy dotyczące interpretacji art. 124 u.g.n. mają znaczenie z punktu widzenia wykładni art. 124b u.g.n. Jak już wskazano, wprowadzenie do ustawy drugiego z tych przepisów miało stanowić swoiste uzupełnienie uprawnień przedsiębiorstw przesyłowych, które gdy nie mogą powołać się na administracyjnoprawne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości z art. 124 u.g.n. (gdy go nie ustanowiono), uzyskały uprawnienie do ubiegania się o zapewnienie dostępu do ciągów, przewodów i urządzeń w drodze odrębnej decyzji. Wąskie rozumienie art. 124b u.g.n. i uznanie – jak to przyjmuje Wojewoda w niniejszej sprawie – że w tym przepisie chodzi tylko o "remont" w rozumieniu Prawa budowlanego mogłoby prowadzić do sytuacji, w których dostęp do nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe mógłby okazać się niemożliwy zarówno na podstawie art. 124 u.g.n. (gdy dotyczy linii istniejącej), jak i na podstawie art. 124b u.g.n. (z tego powodu, że w ramach remontu przewiduje się elementy modernizacji linii, jak np. wymianę słupów). W rezultacie powstałaby luka w ustawie, znacząco utrudniająca, a nawet uniemożliwiająca przedsiębiorstwom przesyłowym prowadzenie prac modernizacyjnych sieci.

Podsumowując powyższe Sąd doszedł do przekonania, że zbyt daleko idący jest przyjęty przez Wojewodę pogląd, że prace modernizacyjne obejmujące wymianę słupa energetycznego (słupów energetycznych) linii napowietrznej i posadowienie słupa (słupów) o nieco innej długości żerdzi, a priori nie uzasadniają zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda weźmie pod uwagę powyższe rozważania oraz fakt, że zgodnie z wyjaśnieniami E. S.A. (pismo z dnia 24 kwietnia 2017 r. na k. 25 akt administracyjnych organu drugiej instancji) zakres remontu ma objąć "nieznaczną część całej linii część całej linii relacji W.-S." oraz, że prace "nie wpłyną na zmianę parametrów technicznych istniejącej linii napowietrznej średniego napięcia, takich jak zmiana napięcia, długość linii napowietrznej i pole elektromagnetyczne".

Uwzględniając przedstawioną przedstawione motywy wyroku Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 124b ust. 1 u.g.n. przez błędną wykładnię i z tego powodu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."). O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.

Końcowo Sąd sygnalizuje, że wysunięty w skardze zarzut naruszenia "art. 124b ust. 1-3" u.g.n. nie jest trafny w zakresie obejmującym przepisy art. 124b ust. 1a-3 u.g.n. Regulacje te nie były bowiem podstawą decyzji Wojewody. Odmowa zobowiązania właściciela do udostępnienia nieruchomości wywiedziona została wyłącznie z art. 124b ust. 1 u.g.n.