Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1699/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 106 § 3, art. 134 § 1, art. 145 § 1 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 145 § 2, art. 193
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 122, art. 143 § 1, § 2 i § 3, art. 145 § 2, art. 187 § 1, art. 188, art.191, art. 194 § 1 i § 3, art. 197 § 1, art. 228 § 1 pkt 1, art. 235, art. 247 § 1 pkt 1 i pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 4 pkt 3, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 43 poz 224
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska -Florek Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Katarzyna Wielgosz po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 589/15 w sprawie ze skargi E. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], r. nr [...], r. nr [...], r. nr [...], r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od E. P. sp.z o.o. s.k. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 589/15 oddalił skargę E. P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w P. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie (dalej: Dyrektor IC) z dnia [...] grudnia 2014 r. o numerach: - [...], - [...], - [...], - [...], - [...], w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

W dniach [...] marca 2011 r., [...] lipca 2011 r., [...] sierpnia 2011 r., [...] sierpnia 2011 r., oraz [...] sierpnia 2011 r. Agencja Celna S. Sp. z o.o., działająca z upoważnienia importera (E. P. Sp. z o.o.), zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie dokumentów SAD [...] z 12.08.07.2011 r., [...] z 07.07.2011 r., [...] z 24.08.2011 r., [...] z 31.08.07.2011 r. i [...] z 31.03.2011 r., siatkę z włókna szklanego (kod Taric 70195900 10), deklarując jako kraj pochodzenia Malezję. Wobec tego, że do ww. zgłoszeń celnych strona przedłożyła świadectwa pochodzenia Form A potwierdzające malezyjskie pochodzenie importowanego towaru, zastosowano w tych zgłoszeniach celnych preferencyjne stawki celne.

Pismem z dnia [...].11.2013 r. Dyrektor IC przekazał Naczelnikowi Urzędu Celnego w Szczecinie, otrzymany z Departamentu Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier Ministerstwa Finansów, raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF nr [...] z dnia [...].04.2013 r., dotyczący uchylania się od płatności ceł antydumpingowych nałożonych na chińskie tkaniny z włókien szklanych poprzez ich przywóz z Malezji. Wraz z raportem przekazany został Raport końcowy OLAF z dnia [...].05.2013 r. oraz zalecenia OLAF na temat działań, które należy podjąć w następstwie tego dochodzenia.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w Szczecinie wszczął z urzędu postępowania celne w sprawie kontroli zgłoszeń celnych zawartych w ww. dokumentach SAD, na podstawie których objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu siatkę z włókna szklanego pochodzącą z Malezji.

Naczelnik Urzędu Celnego w Szczecinie decyzjami nr [...] z dnia [...].07.2014 r., nr [...] z dnia [...].07.2014 r., [...] z dnia [...].07.2014 r., nr [...] z dnia [...].07.2014 r. i nr [...] z dnia [...].07.2014 r. zaksięgował retrospektywnie E. P. Spółce z o.o. w P. kwoty długu celnego w wysokości: 1) 7.517 zł; 2) 5.322 zł; 3) 5.324 zł; 4) 5.317 zł; 5) 5.317 zł - należne z tytułu importu siatki z włókna szklanego pochodzącej z Malezji objętej procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie zgłoszeń celnych nr: [...] z 12.08.07.2011 r., [...] z 07.07.2011 r., [...] z 24.08.2011 r., [...] z 31.08.07.2011 r. i [...] z 31.03.2011 r.

Orzekając na skutek odwołania, Dyrektor IC zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] grudnia 2014r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony w zakresie korespondencji z organem celnym tj. nadesłania kompletnego pisma wraz z pełnomocnictwami. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie, odniósł się do Raportu Europejskiego Biura ds. Zwalczania Oszustw OLAF (Raport końcowy nr [...] z dnia [...].05.2013 r. oraz Raport z Misji nr [...] z dnia [...].04.2013 r.) oraz wskazał, że organy dokonały zbadania statusu towaru, czyli uprawnienia do korzystania z preferencji przy przywozie do Unii Europejskiej.

Dyrektor IC uznał, że świadectwo preferencyjnego pochodzenia FORM A zostało wystawione na podstawie nieprawdziwych informacji przedstawionych Ministerstwu Handlu Zagranicznego i Przemysłu przez firmę G. F., oraz że tkanina siatkowa z włókna szklanego objęta procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie zgłoszeń celnych opisanych na wstępie posiada status niepreferencyjnego pochodzenia z Malezji. Wobec powyższego organ uznał, że w stosunku do towaru objętego przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi należy zastosować stawkę celną erga omnes w wysokości 7% zgodnie z art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 861/2010 z dnia 05.10.2010 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (WE) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.U.UE.L.2010.284.1). Jednocześnie jednak mając na uwadze zaistniałe w sprawie okoliczności organ uznał, że nieprawidłowe dane zawarte w zgłoszeniu celnym nie wynikały z zaniedbania lub świadomego działania zgłaszającego i nie orzekł o pobraniu odsetek.

Skarżąca wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) i uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazał na niezasadność zarzutu wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd I instancji uznał, że decyzje organu I instancji (w myśl art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Dz.U. 1997, nr 137, poz. 926 ze zm. – dalej: o.p.) powinny być wysyłane pełnomocnikowi spółki jednak naruszenie takie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie mogło być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy. WSA uznał, że skierowanie decyzji organu I instancji bezpośrednio do spółki w żaden sposób nie naruszyło jej praw procesowych, w szczególności prawa do obrony i czynnego udziału w postępowaniu. W tym zakresie Sąd podzielił prezentowany w orzecznictwie pogląd, że okoliczność, iż doręczenie było wadliwe i nastąpiło z oczywistym naruszeniem art. 145 § 2 o.p., bowiem strona ustanowiła pełnomocnika w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, którego pominięto przy doręczaniu, nie może być utożsamiana z brakiem doręczenia decyzji.

Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 o.p. w zw. z art. 194 § 1 i 3 w zw. z art. 188 i w zw. z art. 235 o.p. przez oddalenie wniosków dowodowych spółki z uwagi na to, że skoro raport OLAF ma moc dokumentu urzędowego, to jego treść jest niewzruszalna, zauważył, że zawarta w tym zakresie w zaskarżonej decyzji argumentacja przekonująco wykazała, iż zebrane przez OLAF dowody omówione w obu raportach w sposób jednoznaczny potwierdziły, iż towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi nie zostały wyprodukowane w Malezji.

Sąd I instancji nie uwzględnił też zarzutu naruszenia art. 187 § 1 w zw. z art. 123 § 1 o.p. przez uznanie, że załączniki nr 2-24 do raportu OLAF nr [...] nie stanowią elementu materiału dowodowego w sprawie, w sytuacji gdy załączniki te stanowią integralną część raportu OLAF. WSA zaznaczył, że wprawdzie istotnie postanowieniami z [...].06.2014 r. (odrębnie skarżonymi przez stronę) organ I instancji, odpowiadając na wniosek spółki o wydanie tych załączników, odmówił ich włączenia do akt sprawy, jednak zauważyć należy, że postanowienia te są nieprecyzyjne, bowiem załącznik 11 znajduje się w aktach sprawy (a jego kopię spółka otrzymała [...].05.2014 r.), do akt dołączono też wyciągi z załączników 4 i 19. Jak w sposób przekonujący wskazano w zaskarżonej decyzji, to właśnie tylko te spośród załączników do raportu OLAF stanowiły materiał dowodowy w sprawach, na podstawie których dokonano rozstrzygnięć. Pozostałe załączniki nie miały waloru dowodowego w tych sprawach, zatem ich niedołączenie do akt sprawy lub niewydanie stronie nie mogło być uznane za naruszenie przepisów procesowych, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podzielił przy tym pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.08.2013 r. (sygn. I GSK 519/12), że aneksy do raportu OLAF dokumentują jedynie przebieg misji, a raport jest podsumowaniem tego co zostało ustalone w trakcie misji. Jest to pełny dokument obejmujący informacje zawarte w załącznikach, stanowi kwintesencję przeprowadzonej przez OLAF misji. W ocenie WSA, pogląd taki szczególnie odnosi się do załączników, które nie stanowiły podstawy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy – jak w rozpoznawanej sprawie.

WSA wskazał, że w czasie wydawania decyzji przez organ I instancji toczyły się ww. postępowania zażaleniowe na postanowienia tego organu z [...].06.2014 r. o odmowie włączenia do akt sprawy załączników 2 - 24. Postanowieniami z [...].11.2014 r. organ II instancji stwierdził niedopuszczalność zażaleń, lecz wyrokami z 15.04.2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił te postanowienia. Postępowania te zostały zakończone postanowieniami Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...].06.2015 r., odmawiającymi spółce wydania załączników nr 2-10 i 12-24 do raportu z misji OLAF. W ocenie Sądu, organ I instancji nie był zobowiązany do wstrzymania się z wydaniem decyzji do czasu uzyskania ostatecznych rozstrzygnięć w postępowaniach zażaleniowych. WSA zaznaczył przy tym, że decyzje te wydane zostały w oparciu o materiał dowodowy znany stronie, a pozostałe załączniki do raportu OLAF nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem Sadu I instancji raport OLAF nie "opiera się w przypadku skarżącego na sprawozdaniu MITI z marca 2012 r., w sytuacji gdy produkcja siatek dla skarżącego odbywała się w 2011 r.", lecz na wielu zgromadzonych przez OLAF dowodach, w szczególności na zestawieniach przesyłek przedłożonych przez Zarząd Port Klang i malezyjskie władze celne. Sprawozdanie MITI jest tylko dodatkowym dowodem, w sposób pośredni potwierdzający ustalenia OLAF.

WSA uznał, że również zarzut braku ustalenia, czy świadectwa pochodzenia zostały kiedykolwiek unieważnione w odpowiedniej procedurze administracyjnej prawa malezyjskiego, czy też nadal znajdują się w obrocie prawnym, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, wobec jednoznacznych ustaleń co do braku preferencyjnego pochodzenia przedmiotowych towarów. Bowiem ustalenia i merytoryczna treść raportu OLAF, którego rzetelność nie budziło wątpliwości Sądu I instancji, nie pozwalają na oparcie ustaleń faktycznych na malezyjskim świadectwie pochodzenia towaru: Form A.

Zdaniem Sądu I instancji organ celny powinien wezwać stronę do złożenia tłumaczenia dokumentów tj. wniosków dowodowych sporządzonych w języku angielskim, jednak i to uchybienie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Spółka w odwołaniu podnosiła ten zarzut, wobec czego organ odwoławczy zlecił przetłumaczenie tych dokumentów i tłumaczenia zostały dołączone do akt sprawy. Wydając decyzje ostateczne organ II instancji dysponował więc tymi tłumaczeniami i dokonał ich oceny stwierdzając, że zawarte w tych dokumentach informacje nie miały wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że organ I instancji w uzasadnieniach decyzji również dokonał oceny tych dokumentów.

Zdaniem WSA, że zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo WSA zauważył, że w rozpoznawanych sprawach – przy jednoznacznym, niebudzącym wątpliwości ustaleniu przez OLAF, że towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi nie zostały wyprodukowane w Malezji – zarówno wnioski dowodowe skarżącej, które miałyby prowadzić do ustalenia, że towary były wyprodukowane w Malezji przez spółkę G. F., jak i przedłożone przez skarżącą dokumenty (pisma G. F.) oraz sporządzone przez tę malezyjską spółkę (nie mogące być zweryfikowane) nagranie video i zdjęcia, nie mogły skutecznie podważyć ustaleń zawartych w stanowiącym dokument urzędowy raporcie OLAF.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że w zaskarżonych decyzjach na podstawie prawidłowo ustalonych stanów faktycznych i przepisów prawa materialnego, w tym przepisów WKC, zasadnie dokonano retrospektywnego zaksięgowania wskazanych kwot długu celnego, w tym kwot ostatecznego cła antydumpingowego.

Spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Spółka wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. dowodów wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na okoliczności tamże podniesione.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 2 p.p.a. w zw. z:

1) art. 228 § 1 pkt 1 o.p. i art. 247 § 1 pkt 3 o.p poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skarg, w sytuacji gdy decyzje organu I instancji nie zostały skutecznie doręczone skarżącej, a tym samym nie weszły one do obrotu prawnego i złożone odwołania od tychże decyzji były przedwczesne z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia; w konsekwencji decyzje organu odwoławczego zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa;

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 1 i pkt 3 o.p. w zw. z art. 143 § 1 o.p. i art. 143 § 2 pkt 3 o.p. i art. 143 § 3 o.p. w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm., - dalej: Prawo celne) poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skarg, w sytuacji gdy (przy założeniu, iż decyzje organu I instancji weszły jednak do obrotu prawnego pomimo nieprawidłowego doręczenia), decyzje organu I instancji zostały wydane przez osobę, która nie była upoważniona przez organ I instancji do wydawania decyzji w tym zakresie; tym samym decyzje I-wszo instancyjne wydano z naruszeniem przepisów o właściwości i w konsekwencji decyzje II-go instancyjne wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa;

2. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z:

1) art. 122 o.p. w zw. z art. 194 § 1 i § 3 o.p. w zw. art. 188 o.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że zeznania pracowników G. F. - eksportera siatek (dalej: Eksporter) nie mogły stanowić skutecznego przeciwdowodu wobec ustaleń zawartych w raporcie OLAF (dokumencie urzędowym), w sytuacji gdy zeznania te stanowiły - w myśl zasady równej mocy środków dowodowych - dopuszczalny środek dowodowy, który nie powinien zostać a limie niedopuszczony przez zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji;

2) art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 191 o.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że:

a) MITI przeprowadziło kontrolę u Eksportera w marcu 2011 r., a nie w 2012 r., co kłóci się z treścią raportu OLAF i w konsekwencji spowodowało pominięcie przez Sąd I instancji okoliczności, że kontrolę tą przeprowadzono kilka miesięcy po zakończeniu produkcji siatek, będących przedmiotem zaskarżonych decyzji organów celnych, a w myśl art. 214 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. UE. L Nr 302, s. 1 ze zm., dalej: WKC) - kwota należności celnych jest określana w chwili powstania długu celnego, a więc zgłoszenia celnego;

b) zaangażowanie Eksportera: w wiele etapów [produkcji] produktu końcowego nie stanowi wystarczającej okoliczności do stwierdzenia, że siatki były produkowane w Malezji przez Eksportera, w sytuacji gdy fakt ten uzasadniał przeprowadzenie przez organy celne co najmniej dowodu z przesłuchania przedstawicieli Eksportera, celem szczegółowego ustalenia tych etapów oraz rozwiania wszelkich wątpliwości w tym przedmiocie;

c) nieprzeprowadzenie przez pracowników OLAF bezpośredniej kontroli w siedzibie Eksportera w dniach [...]-[...] stycznia 2013 r. nie miało wpływu na ustalenie pochodzenia siatek, w sytuacji gdy u innych eksporterów przeprowadzono takie kontrole, co oznacza, że były one jednak konieczne do prawidłowego ustalenia pochodzenia siatek, a w zakresie Eksportera dokonano zbyt daleko idących uogólnień i oparto się na niewiarygodnym sprawozdaniu MITI z 2012 r.;

3) art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 197 § 1 o.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że bez znaczenia jest zarzut skarżącego o braku posiadania przez organy celne wiadomości specjalnych w przedmiocie rozpoznawania na materiale video maszyn do produkcji siatek, w sytuacji gdy jest to istotna okoliczność, zignorowana przez Sąd I instancji i organy celne, gdyż maszyny te służyły do produkcji siatek, co wykazałaby stosowna opinia biegłego;

4) art. 122 o.p. w zw. z art. 127 o.p. w zw. z art. 191 o.p. w zw. z art. 169 § 1 o.p. w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm. – dalej: ustawa o języku polskim) poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że uchybienie organu I instancji, polegające na niewezwaniu skarżącego do uzupełnienia wniosków dowodowych poprzez przedłożenie tłumaczeń przysięgłych dokumentów, sporządzonych w języku angielskim, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik spraw, w sytuacji gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, gdyż:

a) organ I instancji w sposób dowolny przetłumaczył dokumenty, a z treści decyzji nie wynikało, w jakim stopniu osoba tłumacząca je posługuje się językiem angielskim, a w takim przypadku tłumaczenie mogło być zależne od umiejętności posługiwania się przez taką osobę językiem angielskim, co mogło mieć zasadniczy wpływ na finalny odbiór tych dokumentów przez organ I instancji i w konsekwencji na jego rozstrzygnięcie, a oparcie się na tłumaczeniach przysięgłych tychże dokumentów wyłącznie przez organ odwoławczy stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (celnego);

b) wezwanie skarżącego do uzupełnienia opisywanego braku formalnego wniosku dowodowego (z uwzględnieniem ewentualnego podwójnego awizowania), zlecenie przygotowania tłumaczeń przysięgłych przez skarżącego, a następnie ich wysłanie wraz z pismem przewodnim do organu I instancji spowodowałoby, iż organ I instancji wydałby decyzje po upływie terminów przedawnienia, a w takiej sytuacji organ I instancji byłby zobowiązany wydać decyzje o umorzeniu postępowań celnych, z uwzględnieniem także doręczenia tychże decyzji przy zastosowaniu tzw. podwójnego awizowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Dyrektor IC w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną jedynie na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić więc należy, że o skuteczności zarzutów opartych o podstawę określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde uchybienie przepisom procesowym, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez ów "wpływ" rozumieć zaś należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.

Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga wykazania przez skarżącą istnienia związku przyczynowego między zarzucanym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia, jak również wykazania, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik sądu I instancji byłby inny, a więc, że stwierdzone uchybienia były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., II GSK 2103/12, Lex nr 1447212, wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, wyrok NSA z dnia 13 września 2013 r., I FSK 1174/12, Lex nr 1375563).

Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej, jest zarzut określony w punkcie 1 ppkt 1, to jest naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 1 o.p., poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie w sytuacji, gdy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego nie zostały skutecznie doręczone skarżącej, a tym samym nie weszły do obrotu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił powyższego zarzutu.

Skarżąca podnosiła, iż decyzje organu I instancji nie zostały prawidłowo doręczone ustanowionemu pełnomocnikowi i nie weszły do obrotu prawnego. Decyzje wydano bowiem w sytuacji, gdy Naczelnik Urzędu Celnego dysponował od [...] czerwca 2014r. pełnomocnictwem udzielonym R. Ł.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego skarżąca wniosła w dniu [...] czerwca 2014 r. pisma które składały się z jednej karty i nie zawierały danych dotyczących pełnomocnika, nie zostało również dołączone pełnomocnictwo. Naczelnik Urzędu Celnego uznał więc, że skarżąca działała bez pełnomocnika. Natomiast w dniu [...] lipca i [...] lipca 2014r. zostały wydane decyzje o retrospektywnym zaksięgowaniu długu celnego, które zostały doręczone jedynie skarżącej. Od powyższych decyzji, w dniach [...] lipca 2014 r. i [...] sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej radca prawny K. M. wniósł odwołania.

Nie ulega wątpliwości, iż decyzje Naczelnika Urzędu Celnego winny być doręczone pełnomocnikowi skarżącej, co zostało wyeksponowane w uzasadnieniu Sądu I instancji. Decyzje zostały natomiast doręczone z pominięciem art. 145 § 2 o.p., bezpośrednio skarżącej i zostały przekazane jej pełnomocnikowi, który w terminie określonym w art. 223 § 2 o.p., liczonym od dnia doręczenia decyzji, wniósł od nich odwołania.

Czynność doręczenia decyzji administracyjnej została uregulowana w przepisach ordynacji podatkowej, w rozdziale 5 "Doręczenia" (art. 144-154c o.p.). Normy te, z uwagi na ich ogólny cel, stanowią w istocie gwarancję przestrzegania przez organ administracji publicznej zasady demokratycznego państwa prawnego i mają chronić obywatela przed nadużyciami ze strony administracji. Z tego też względu nie mogą być interpretowane na niekorzyść obywatela, w sytuacji, gdy ten podejmuje wszelkie starania mające zapewnić mu prawo do wniesienia skutecznego odwołania od wydanej decyzji. Oznacza to, że każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia decyzji stronie powinna być oceniana indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji, które to skutki spowodowane zostały nieprawidłowym doręczeniem decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. II GSK 268/07, dostępny w CBOSA).

Nie może natomiast budzić wątpliwości to, że skarżąca nie poniosła negatywnych skutków prawnych, które mogłyby wynikać z nieprawidłowego doręczenia decyzji.

Podkreślić należy, iż nie każde naruszenie art. 145 § 2 o.p., jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Posłużenie się przez ustawodawcę w przywołanym przepisie nieostrym pojęciem "rażącego naruszenie prawa", nie zawsze prowadzi do wniosku, że naruszenie jasnych w treści norm proceduralnych jest rażącym naruszeniem prawa, bowiem tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane, jako rażące.

Niewątpliwie uznanie, iż w przypadku doręczenia decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne, ma na celu ochronę przed negatywnymi, arbitralnymi działaniami organów administracji publicznej tak, aby nie pozbawić strony prawa do sądu. Strona ustanawiając pełnomocnika chce się bowiem ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać.

Natomiast sytuacja taka, jaka zaistniała w niniejszej sprawie jest odmienna, bowiem odwołanie wniesione przez pełnomocnika skarżącej, któremu nie doręczono decyzji, zostało złożone w terminie. Tak więc sam fakt doręczenia decyzji Naczelnikowi Urzędu Celnego, a nie jej pełnomocnikowi w sytuacji, gdy nie spowodowało to negatywnych dla skarżącej skutków, umożliwiając wniesienie odwołania przez jej pełnomocnika, jest naruszeniem przepisu art. 145 § 2 o.p., jednak nie jest to naruszenie określone w art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., to jest naruszeniem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, iż poglądy zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym względzie, nie traktują braku doręczenia decyzji do rąk ustanowionego pełnomocnika, jako kwalifikowanej wady decyzji, a więc decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ale nie uznaje się go również jako uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 136/06; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 3/08; wyrok NSA z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 463/08; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008r., sygn. akt II GSK 3/08, dostępne w CBOSA).

Niezasadny też okazał się zarzut określony w punkcie 1 ppkt 2, naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt. 1 i pkt 3 o.p. w zw. z art. 143 § 1, § 2 i § 3 o.p., poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi w sytuacji gdy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego zostały wydane przez osoby, które nie były upoważnione przez organ I instancji do wydawania decyzji w tym zakresie.

Podkreślić należy, że powyższy zarzut został sformułowany dopiero na etapie wniesienia skargi kasacyjnej. Zauważyć również należy, że w związku z powyższym zarzutem Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. dowodu z dokumentów, to jest: karty zakresu obowiązków i uprawnień Kierownika Referatu Przeznaczeń Celnych i Obsługi Przedsiębiorców Urzędu Celnego w Szczecinie J. N. z dnia [...] lutego 2014r. oraz Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Celnego w Szczecinie.

Stosownie do treści przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. Z tego też względu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. Dodać należy, że w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Należy mieć na względzie, że "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01, OSNP 2002/13/301).

Mając na uwadze, że Sąd I instancji nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną do sądu decyzją administracyjną, wykluczyć należy, by Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy, który polegałby na ustaleniu okoliczności dotyczących wydania decyzji przez osoby które nie były do tego upoważnione przez organ I instancji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 372/10; z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 373/10; z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I GSK 253/10; z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 1051/06; z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1133/11; z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 25/14; z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 40/15; z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1195/15, dostępne w CBOSA).

Z tego też względu podniesienie powyższego zarzutu na etapie postępowania kasacyjnego, nawet przy wskazaniu naruszenia art. 134 p.p.s.a. należy uznać za spóźnione.

Niezasadne okazały się również zarzuty sformułowane w punkcie 2 ppkt 1, 2 i 3 skargi kasacyjnej. Zarzuty dotyczą naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 188 o.p., w zw. z art.191 i 194 § 1 i § 3, w zw. z art. 197 § 1, w zw. i art. 235 o.p.

Zarzuty dotyczą niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i odnoszą się do nieprzeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, pracowników firmy G. F., jak również przeprowadzeniu kontroli u eksportera w 2012r. a nie jak wskazano w 2011r., braku właściwej oceny materiału dowodowego co do zaangażowania eksportera w wiele etapów produkcji siatek, nie przeprowadzenia przez OLAF bezpośredniej kontroli w siedzibie eksportera, czy też braku posiadania przez organy celne wiadomości specjalnych umożliwiających rozpoznania maszyn do produkcji siatek.

Zgodnie z art. 188 o.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Jak wynika z przeprowadzonego postępowania, zaakceptowanego co do zgodności z prawem przez Sąd I instancji, Naczelnik Urzędu Celnego dokonał ustaleń faktycznych m.in. na podstawie dowodów zebranych w postępowaniu prowadzonym przez OLAF, w szczególności dokumentów przedstawionymi przez zarząd wolnego obszaru celnego Port Klang, z których w sposób jednoznaczny wynika fakt nie wyprodukowania przedmiotowych towarów w Malezji, jak również to, że G. F. z uwagi na posiadane urządzenia mógł realizować jedynie proces powlekania niepowleczonych tkanin siatkowych. Natomiast proces powlekania jest niewystarczający dla uzyskania preferencyjnego malezyjskiego pochodzenia.

W tym zakresie zauważyć trzeba, że zasadnie Sąd I instancji uznał w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy, że we wskazanej firmie malezyjskiej nie prowadzono produkcji siatek z włókna szklanego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takim istotnym w tym zakresie dowodem było nieprzedstawienie przez ten kontrolowany podmiot dokumentów, które wskazywałby, że Spółka G. F. posiadała surowiec do produkcji siatek z włókna szklanego.

Z tego też powodu nie miało znaczenia dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego na podstawie materiałów zgromadzonych podczas kontroli przeprowadzonej po okresie produkcji spornych towarów, brak wiedzy specjalnej po stronie organów w zakresie maszyn uwidocznionych na filmie video, a także przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków. Skoro bowiem Spółka malezyjska nie posiadała dowodów nabycia surowca do produkcji siatek z włókna szklanego, to nie mogła prowadzić produkcji tych towarów.

Z powyższych względów niezasadne są również pozostałe zarzuty dotyczące m.in. rozbieżności w datach przeprowadzenia kontroli w firmie G. F., oraz samego faktu nie przeprowadzenia kontroli w powyższej firmie. Nie zmierzają one bowiem do wykazania, iż siatki z włókna szklanego objęte zgłoszeniami celnymi wskazanymi w sprawie zostały wyprodukowane przez firmę G. F. w M.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 127 o.p. w zw. z art. 191 o.p. w zw. z art. 169 § 1 o.p. w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim, polegający na nie wezwaniu skarżącej do uzupełnienia wniosków dowodowych poprzez przedłożenie tłumaczeń dokumentów.

Zauważyć należy, iż tłumaczenia te dotyczyły oświadczeń firmy G. F. mających potwierdzić produkcje tkanin siatkowych przez firmę, oraz odpowiedzi tej firmy na pismo Dyrekcji Generalnej do spraw handlu Komisji Europejskiej, w którym zarzucono tej firmie brak współpracy w trakcie kontroli prowadzonej w 2012r.

Analiza powyższych dokumentów potwierdza zarzut o braku współpracy firmy podczas kontroli, a więc nieobecność osób mogących złożyć istotne wyjaśnienia, nie przedłożenie dokumentacji istotnej dla sprawy, uniemożliwienie dokonania oględzin zakładu, odmowa złożenia wizyty w poprzednim (do października 2011r.) zakładzie.

Zważając na treść powyższych dokumentów, nie stanowią one dowodu wskazującego na fakt produkcji siatek w powyższej firmie w 2011r. Nadto, zarzut ten był podnoszony przez skarżącą w odwołaniu, toteż DIC dokonał tłumaczenia powyższych dokumentów, które zostały dołączone do akt sprawy. Tak więc wydając decyzje DIC dysponował tłumaczeniami powyższych dokumentów, dokonując ich oceny, stwierdzając, iż nie mają one wpływu na wynik sprawy.

Zauważyć również należy, że skarżąca formułując zarzuty natury procesowej wskazuje, iż wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na wpływ na wynik sprawy upatruje ten wpływ w tym, że gdyby przepisy których naruszenie zarzuca zostałyby zastosowane w sprawie to skargi zostałyby uwzględnione poprzez uchylenie w całości zaskarżonych decyzji, jednakże nie wykazała, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik sądu I instancji byłby inny, a więc, że stwierdzone uchybienia były na tyle istotne, że kształtowałyby lub współkształtowałyby treść kwestionowanego rozstrzygnięcia. Jak wynika natomiast z przeprowadzonego postępowania wskazane uchybienia nie mogły nieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).