Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 880/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59  par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Pindel, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 17 § 1 i art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1) i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599, dalej także: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...], mocą którego odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J.K. (dalej: zobowiązany, strona) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że odpis wspomnianego wyżej tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem nr [...] o zajęciu wynagrodzenia w A Sp. z o. o. z/s w K. w trybie zastępczym w dniu [...]. Zajęcie to okazało się bezskuteczne, gdyż zobowiązany nie był zatrudniony w w/w firmie.

Dalej, opisując przebieg postępowania egzekucyjnego, podano, że zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia rachunku bankowego J.K. w B S.A. z/s we W. Zawiadomienie o zajęciu doręczone zostało zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu [...].

Następnie, w toku postępowania organ egzekucyjny podejmował nieskuteczne próby dokonywania zajęć innych składników majątkowych oraz ustalenia sytuacji majątkowej zobowiązanego.

Zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] (doręczonym zobowiązanemu w dniu [...]) organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego w ZUS O/w L. Pismem z dnia [...] ZUS O/L. poinformował, że z należnych zobowiązanemu świadczeń dokonywane są potrącenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń oraz alimentacyjne. Do wypłaty pozostaje kwota wolna od potrąceń. ZUS wskazał, że ze względu na pierwszeństwo realizacji w/w należności zajęcie nie może być realizowane.

Pismem z dnia [...] zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniem z dnia [...] nr [...], a także dokonane zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] (zajęcie wierzytelności). Skarga skierowana została do Dyrektora Izby Skarbowej w K. jako organu nadzoru. W jej treści zobowiązany wnosił o uchylenie dokonanych zajęć, podnosząc, że egzekwowane należności są przedawnione. W związku z wątpliwościami co do zakresu żądania strony, organ nadzoru pismem z dnia [...] wezwał zobowiązanego do doprecyzowania wystąpienia z dnia [...] poprzez wskazanie, czy pismo z dnia [...] należy traktować jako skargę na czynności egzekucyjne, wniosek o umorzenie tego postępowania na podstawie art. 59 w/w ustawy, czy też inny środek prawny ze wskazaniem jego podstawy prawnej. W piśmie z dnia [...] strona wskazała, że pismo z dnia [...] stanowi skargę na czynności egzekucyjne. W piśmie tym skarżący zarzucał organowi egzekucyjnemu dokonanie zaskarżonych czynności egzekucyjnych po upływie okresu terminu przedawnienia. Skarżący twierdził, że informacja o możliwości rozpoznania sprawy przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. świadczy o cyt."bezmocy lub celowym działaniu organów pokrewnych". Strona podnosiła ponadto, że organ nadzoru w piśmie z dnia [...] wzywającym do doprecyzowania zakresu żądania niepotrzebnie poucza stronę co leży w gestii organu nadzoru, a co w gestii organu egzekucyjnego. Zobowiązany ponownie stwierdził, że nie otrzymał tytułu wykonawczego oraz że został pozbawiony a dwukrotnego rozpoznania sprawy. Wskazał również, że egzekwowany obowiązek jest niewymagalny, gdyż egzekwowane są przedawnione obowiązki oraz podniósł, iż nie doręczono mu przed wszczęciem egzekucji upomnienia, a niedoręczenie tytułu wykonawczego pozbawiło go możliwości wniesienia zarzutów. Zobowiązany poddał w wątpliwość zdolność zrozumienia przez organ nadzoru treści skargi i swojej roli w jej rozpatrzeniu. Strona wyjaśniła ponadto organowi nadzoru, jakie są obowiązki organu egzekucyjnego przy rozpatrywaniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Poinformowała również, że wnosi skargę na czynności egzekucyjne i zarzut na prowadzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na konieczność przestrzegania procedury prawnej w sprawie. Zobowiązany wskazał jednocześnie, że ,, twierdzenie, że skarga jest również podaniem z dnia [...] i może być skierowana do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., jako wniosek do rozpatrzenia przez ten organ o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bez sensu".

W związku z powyższym organ nadzoru zakwalifikował pismo z dnia [...] jako skargę na czynności egzekucyjne (zgodnie zresztą ze wskazaniem zawartym w piśmie z dnia [...], które strona nazwała skargą powołując jednocześnie art. 54 u.p.e.a.) i wydał w dniu [...] postanowienie nr [...], mocą którego oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, dokonaną przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] (strona nie złożyła zażalenia do Ministra Finansów na powyższe rozstrzygnięcie). Postanowieniem z tej samej daty nr [...] organ nadzoru uznał za zasadną skargę na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności, dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] nr [...]. Tym samym postępowanie w sprawie skargi z dnia [...] zostało zakończone ostatecznymi w administracyjnym toku postępowania rozstrzygnięciami.

Następnie, w dniu [...] do organu nadzoru wpłynęła kopia pisma zobowiązanego z dnia [...], którego oryginał przekazany został również przez organ egzekucyjny przy piśmie z dnia [...]. W treści tego pisma zobowiązany ponownie podniósł przedawnienie egzekwowanych należności podatkowych za 2008 r., a także kwestionował zasadność roszczeń, gdyż w jego ocenie postępowanie egzekucyjne prowadzone do tych należności jest zawieszone, ponieważ przed organem I instancji toczy się niezakończone dotąd postępowanie w sprawie skargi z dnia [...].

Z treści pisma z dnia [...] wynikało także, iż zobowiązany oczekuje wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia w sprawie pisma z dnia [...], gdyż w ocenie strony pismo to skierowane było zarówno do organu I instancji, jak i do organu nadzoru. W związku z powyższym, za pismem z dnia [...], organ nadzoru zwrócił Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K. oryginał pisma zobowiązanego z dnia [...] wraz z kserokopią pisma z dnia [...] doprecyzowującego pismo z dnia [...], celem wydania stosownego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

Postanowieniem z [...] nr [...], doręczonym zobowiązanemu w dniu [...], Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

Zażalenie na to postanowienie zostało uwzględnione postanowieniem organu nadzoru z dnia [...], który uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] (doręczonym w dniu [...]) odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego.

W zażaleniu na to rozstrzygnięcie zobowiązany wskazał na rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku merytorycznych rozważań w kwestii błędów w rozliczeniu rocznym za 2008 r. w PIT-36. Skarżący podniósł, że nigdy nie był podatnikiem podatku dochodowego, a tylko płatnikiem naliczonego podatku przez ZUS i innych podatników. Jednocześnie stwierdził, że należności w kwotach [...] zł. i [...] zł. zostały wyegzekwowane z rachunku bankowego p. M.K. Natomiast egzekucja prowadzona wobec skarżącego jest bezskuteczna, choć egzekwowano należności z nadpłat w podatku dochodowym. Zobowiązany ponownie podniósł egzekwowanie przedawnionych należności, twierdząc, że organ egzekucyjny w dniu [...] wszczął egzekucję przedawnionych z upływem 2014 r. należności, co jest poważnym naruszeniem prawa. Stwierdził także, iż nigdy nie było wobec niego wszczęte postępowanie podatkowe, a dokumenty w sprawie są fałszywe. Organ egzekucyjny nie wydał postanowienia o umorzeniu z dniem [...] "czynności egzekucyjnych dochodzonych należności z powodu przedawnienia", do czego w ocenie skarżącego był zobowiązany. Strona, obszernie cytując treść postanowienia organu nadzoru z dnia [...] nr [...], stwierdziła, że organ I instancji nie dopełnił nałożonych przez organ nadzoru obowiązków. Zobowiązany zakwestionował skuteczność zajęć rachunku bankowego w B (twierdząc, że rachunek ten należy do p. M.K.) oraz zajęcia w ZUS w L. (twierdząc, że ZUS informował, że "nie dokona zajęć na rzecz urzędu skarbowego i ich nie dokonywał"). Skarżący zarzucił także organowi egzekucyjnemu wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełniał wymogów art. 27 u.p.e.a. Ponadto podniósł, że egzekucja wszczęta została bez uprzedniego doręczenia upomnienia i wskazał, że rozporządzenie Ministra Finansów nie może zwolnić lub anulować obowiązku doręczenia upomnienia nakazanego w art. 15 u.p.e.a. Zauważył także, iż postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Zarzucił również, że organ egzekucyjny błędnie pouczył go o możliwości złożenia zażalenia

w terminie czternastu dni.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia organ nadzoru wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzone wobec strony na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], a nie w przedmiocie umorzenia należności dochodzonych na jego podstawie. Z treści zażalenia wnika natomiast, że skarżący traktuje te pojęcia zamiennie.

Dalej zacytowano art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z kolei, stosownie do 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Dalej organ nadzoru wskazał, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o zaprzestaniu dalszego prowadzenia postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

W przedmiotowej sprawie w piśmie z dnia [...] skarżący podniósł przedawnienie egzekwowanych należności, natomiast w piśmie z dnia [...] doprecyzowującym to wystąpienie oraz w piśmie z dnia [...] zakwestionował również wymagalność egzekwowanego obowiązku oraz niedoręczenie upomnienia.

Następnie podano, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest od 2010 r., bowiem w dniu [...] doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a. odpis w/w tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia w A Sp. z o. o. Choć w/w zajęcie wynagrodzenia okazało się bezskuteczne, to doręczenie odpisu tytułu wykonawczego spowodowało skuteczne wszczęcie egzekucji wobec zobowiązanego. Postępowanie to nie doprowadziło do wyegzekwowania całości należności, ani nie zostało umorzone na podstawie art. 59 u.p.e.a., a tym samym trwa od 2010 r. do chwili obecnej, wbrew twierdzeniu strony, że wszczęte zostało dopiero w 2015 r.

W toku prowadzonego postępowania, zawiadomieniem z dnia [...] nr [...], organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w B S.A. z/s we W. Zawiadomienie o zajęciu doręczone zostało zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu [...], a doręczenie to spowodowało, na podstawie art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, przerwanie biegu terminu przedawnienia. Wskutek tego zajęcia wyegzekwowane zostały kwoty [...] zł. i [...] zł.

Z kolei zawiadomieniem z dnia [...] nr [...], Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. dokonał skutecznego zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego w ZUS O/w L. Fakt, że zajęcie nie jest realizowane ze względu na wysokość kwot przekazywanych na poczet innych egzekucji nie czyni tego zajęcia bezskutecznym. Zawiadomienie powyższe doręczone zostało zobowiązanemu w dniu [...], powodując ponowne przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności.

Wobec powyższego organ nadzoru zaaprobował twierdzenie organu egzekucyjnego, że nie nastąpiło przedawnienie należności objętych tytułem wykonawczym z dnia [...] nr [...], a tym samym pozostają one wymagalne.

Za zasadne uznano także wszczęcie postępowania egzekucyjnego bez doręczenia upomnienia, gdyż § 13 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r., Nr 137 poz. 1541 ze zm.) upoważnia do tego, w sytuacji gdy egzekwowana należność określona została w orzeczeniu. Jak wynika z akt sprawy, tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...] wstawiony został na podstawie orzeczenia z dnia [...] nr [...], a zatem wierzyciel nie był zobowiązany do przesłania stronie upomnienia wzywającego do dobrowolnego uregulowania należności (co zresztą wskazano w rubryce 50 tytułu wykonawczego). Jednocześnie organ nadzoru wyjaśnił, że wskazane wyżej rozporządzenie wydane zostało na podstawie m. in. art. 15 § 5 u.p.e.a., w związku z czym twierdzenie strony, że rozporządzenie Ministra Finansów nie może zwolnić lub anulować obowiązku doręczenia upomnienia nakazanego art. 15 u.p.e.a jest bezpodstawne.

Nawiązując do argumentacji zażalenia organ nadzoru wskazał, że organ egzekucyjny, który zastosował właściwe regulacje, zasadnie nie analizował prawidłowości postępowania podatkowego zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] nr [...], gdyż nie leży to w jego kompetencji. Postępowanie podatkowe jest bowiem odrębnym od egzekucyjnego postępowaniem, w toku którego stronie przysługują środki zaskarżenia. Organ egzekucyjny nie jest kolejną instancją właściwą do oceny postępowania podatkowego, tylko organem wykonawczym, którego obowiązkiem jest doprowadzenie do wyegzekwowania należności.

Jednocześnie organ nadzoru stwierdził, że twierdzenia strony dotyczące wyegzekwowania części należności z rachunku bankowego p. M.K. stoją w sprzeczności z dokumentami zawartymi w aktach sprawy. Pismem z dnia [...] Bank B w odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego z dnia [...] nr [...], poinformował organ egzekucyjny, że zajęcie rachunku bankowego p. J.K. zostało wprowadzone i w przypadku dostępnych środków na rachunku dłużnika zostaną one niezwłocznie przekazane na rachunek organu egzekucyjnego.

Organ nadzoru zauważył także, iż – wbrew twierdzeniom skarżącego - w zaskarżonym postanowieniu zawarto pouczenie, że zażalenie należy wnieść w terminie 7 dni.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o

1. jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia [...].

2. określenie, że oba rozstrzygnięcia nie mogą być wykonane w całości,

3. rozstrzygnięcie sprawy co do istoty,

4. przyjęcie skargi do rozpoznania,

5. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania,

6. zwolnienie zobowiązanego od kosztów postępowania,

7. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność zobowiązanego.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, mające wpływ na wynik sprawy, rażące naruszenie prawa, polegające na "przejęciu przez organ odwoławczy II instancji za własne ustaleń faktycznych organu I instancji..." ,w sytuacji, gdy zażalenie zawierało żądanie potwierdzenia faktu przedawnienia należności.

Skarżący stwierdził, że przedmiotem sprawy nie jest postępowanie egzekucyjne, lecz dopuszczalność przyjęcia przez organ II instancji uznania za prawidłowe ustaleń organu II instancji, w sytuacji gdy ustalenia te zostały zakwestionowane przez zobowiązanego w zażaleniu. Zdaniem skarżącego, organ nadzoru winien był wyliczyć okres przedawnienia licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej egzekwowane należności oraz ocenić czy organ egzekucyjny upoważniony był do dokonania zajęć wierzytelności przed upływem okresu przedawnienia.

Jednocześnie skarżący wskazał, że w zażaleniu zawarł obszerny wywód, w którym kwestionował ustalenia poczynione przez organ egzekucyjny. Jego analiza prowadzi do odmiennych wniosków niż wnioski poczynione przez organu nadzoru. W ocenie strony, organ II instancji nie przeprowadził badania materiału dowodowego w sprawie, a z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie sposób wywnioskować na podstawie jakich reguł i jakich dowodów organ nadzoru doszedł do takich, a nie innych wniosków.

Skarżący zarzucił także, iż organ nadzoru nie odniósł się do podniesionych przez niego argumentów.

W wielostronicowych wywodach skarżący przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., a także zacytował przepisy różnych ustaw, przedstawiając jednocześnie własną ich interpretację. Strona zakwestionowała wszelkie czynności podejmowane przez organ egzekucyjny, a także stwierdziła, że nie prowadzono wobec niej egzekucji, choć jednocześnie powołała przepisy mające zastosowanie na różnych etapach egzekucji. Cytując fragmenty zaskarżonego postanowienia, skarżący przedstawił własną interpretację poszczególnych zagadnień. Zakwestionował wszelkie działania organu egzekucyjnego i organu nadzoru, począwszy od kwestii obowiązku, czy też braku obowiązku doręczenia upomnienia, poprzez prawidłowość dokonywanych czynności egzekucyjnych, aż do sposobu rozpatrywania wniosków strony.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.).

W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., mocą którego odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W doktrynie przyjmuje się, że zobowiązany - wnosząc o umorzenie postępowania - jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności stanowiących podstawę do umorzenia postępowania. Wniosek zobowiązanego stanowi oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do umorzenia postępowania. Organ egzekucyjny jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania postanowienia bądź o umorzeniu postępowania, bądź o odmowie umorzenia postępowania (por. P.M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, LexisNexis 2011).

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W kierowanych do organu egzekucyjnego i organu nadzoru pismach skarżący niejednokrotnie wskazywał na przedawnienie egzekwowanych należności, a także kwestionował wymagalność obowiązku i niedoręczenie upomnienia, w związku z czym organ egzekucyjny rozważył zasadność umorzenia postępowanie egzekucyjnego ze względu na te okoliczności.

Jak wskazano w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia [...]

w dniu [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wydał decyzję nr [...] określającą zobowiązanie p. J. i M.K. zam. w K. przy ul. [...] z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Decyzja została wysłana na wskazany wyżej adres w dniu [...] i doręczona została w sposób zastępczy w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa w dniu [...] z opisem poczty "Zwrot nie podjęto w terminie". Przedmiotowa decyzja została wydana po uprzednim wszczęciu postępowania podatkowego postanowieniem z dnia [...], nr [...] doręczonym w sposób zastępczy w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa w dniu [...] z opisem poczty "Zwrot nie podjęto w terminie". Od powyższej decyzji podatnicy nie złożyli odwołania, zatem z dniem [...] decyzja stała się ostateczna, wymagalna i tym samym stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

W dniu [...] Wierzyciel - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r., a w dniu [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. działając jako organ egzekucyjny nadał klauzulę o skierowaniu w/w tytułu wykonawczego do egzekucji.

Egzekucja została wszczęta w dniu [...] poprzez doręczenie zobowiązanemu (w trybie zastępczym) odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia z dnia [...] nr [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę w A Sp. z o.o. Potwierdza to znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru oraz adnotacje urzędowe na kopercie zawierającej nieodebraną przesyłkę (k.6), z których wynika, że przesyłkę awizowano dwukrotnie (w dniach [...]), pozostawiając awizo w skrzynce oddawczej.

Wprawdzie A Sp. z o.o., a także C Sp. z o.o. Zakład Pracy Chronionej w S. (do której skierowano kolejne zajęcie) poinformowały, że zobowiązany nie jest ich pracownikiem, jednakże zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] dokonano skutecznego zajęcia rachunku bankowego w B S.A. Tym samym dokonano skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia zaległości objętej przedmiotowym tytułem wykonawczym, o czym będzie jeszcze mowa poniżej. Zawiadomienie zostało doręczone temu bankowi

w dniu [...], natomiast zobowiązanemu (w trybie zastępczym) w dniu

[...]. Potwierdza to znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru oraz adnotacje urzędowe na kopercie zawierającej nieodebraną przesyłkę (k.8), z których wynika, że przesyłkę awizowano dwukrotnie (w dniach [...] i [...]), pozostawiając awizo w skrzynce oddawczej.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że B S.A. odpowiadając na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego J.K. poinformował, że "wprowadzono zajęcie rachunku bankowego klienta J.K.", wobec czego gołosłowne pozostaje twierdzenie strony, że był to rachunek bankowy p. M.K.

Z kolei zawiadomieniem z dnia [...], znak: [...] dokonano skutecznego zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych oddział w L. Zawiadomienie to zobowiązany odebrał osobiście w dniu [...] a dłużnikowi zajętej wierzytelności zostało ono doręczone w dniu [...]. W odpowiedzi na to zajęcie Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w L. poinformował, iż zobowiązany pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, jednakże z uwagi na potrącenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń oraz alimentów na podstawie wyroku do wypłaty pozostaje kwota wolna od potrąceń i egzekucji.

Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, co oznacza, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od osób fizycznych za 2008 r. upływał z dniem 31 grudnia 2014 r. Na mocy art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie "doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oznacza zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego, a zatem spełnienie przesłanki, od której art. 70 § 4 o.p. uzależnia przerwanie biegu przedawnienia. Natomiast fakt, że w rzeczywistości nie dokonano żadnej egzekucji z rachunku bankowego z uwagi na brak środków na koncie zobowiązanego, nie może być utożsamiany z naruszeniem art. 70 § 4 o.p. poprzez brak wystąpienia okoliczności powodującej przerwanie biegu przedawnienia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2296/14, LEX nr 2143164, dostępny także na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można podzielić poglądu, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany tylko wskutek skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, zaś skuteczne to takie zastosowanie środka egzekucyjnego, gdy istnieją wierzytelności, które można zająć. Okoliczność braku środków pieniężnych na zajętym rachunku bankowym nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia. Ustawodawca w żadnym przepisie ani Ordynacji podatkowej ani u.p.e.a. nie ustanawia bowiem wymogu posiadania przez dłużnika środków na tych rachunkach dla skuteczności tego zajęcia, a jedynie wymaga zastosowania środka uniemożliwiającego dłużnikowi swobodne korzystanie z rachunku bankowego i ewentualnych przyszłych środków na tym rachunku (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 204/16, LEX nr 2105979, dostępny także na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro zatem – jak wykazano – prawidłowe doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, a także świadczenia emerytalnego wywiera, na mocy art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia – to bez względu na faktyczne wyegzekwowanie określonej kwoty tych środków jedynie z rachunku bankowego, a nie ze świadczenia emerytalno-rentowego stwierdzić należało, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. nie upłynął z dniem 31 grudnia 2014 r. i zobowiązanie to jest nadal wymagalne.

Zauważyć w tym miejscu warto (mając na uwadze aktualne orzecznictwo NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach którego odstąpiono od poglądu akceptującego stan przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek zastosowania środka egzekucyjnego mimo późniejszego uchylenia decyzji podatkowej bądź umorzenia postępowania egzekucyjnego), że z akt sprawy nie wynika, aby ostateczna decyzja z dnia [...] określająca zobowiązanie skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego. Podkreślenia w tym kontekście wymaga, że w aktach sprawy (k. 109) znajduje się pismo z dnia [...], w którym wierzyciel potwierdził, że na dzień [...] na karcie kontowej podatku pozostawała wymagalna zaległość w kwocie [...] zł.

Nawiązując do argumentacji skargi wskazać także trzeba, że dla uznania, że decyzja (tytuł wykonawczy, zawiadomienie o zajęciu itd.) została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać (por. wyrok NSA z dnia 31 czerwca 2006 r., I FSK 565/05, LEX nr 187585). Uznanie doręczenia zastępczego za skuteczne uzależnione jest od dwukrotnego awizowania przesyłki w odstępie 7 dni, a nie tylko jej przechowywanie w palcówce pocztowej przez okres 14 dni (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2010 r., II FSK 281/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji, gdy stosowne zawiadomienia doręczono w sposób zastępczy, tj. na podstawie art. 150 § 1-4 Ordynacji podatkowej, dochodzi do skutecznego zawieszenia biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, co potwierdził NSA m.in. w wyroku z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt I FSK 259/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dla uznania skutecznego doręczenia w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej konieczne jest (jak wyjaśniono m.in. w wyroku WSA w Kielcach z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 489/15, LEX nr 1917137, dostępny także na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata o nadejściu pisma. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że wszelkie adnotacje poczty na zwróconej przesyłce, zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, mają walor dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) (por. wyroki NSA: z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 123/11; z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 11/11; postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 419/10 dostępne na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Natomiast domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Domniemania te oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ podatkowy. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu. Oznacza to, że adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11, Lex nr 1148521): "dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone.

Zwrotne potwierdzenia odbioru przesłanego na adres skarżącego zawiadomienia z dnia [...] o zajęciu rachunku bankowego w B S.A. wskazuje, że (jak już wyżej była o tym mowa) przesyłka była dwukrotnie awizowana (w dniach [...] i [...]), a awiza pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. Przesyłka została zwrócona nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie" i pozostawiono ją w aktach sprawy, a zatem wszystkie wymogi określone w art. 150 Ordynacji podatkowej zostały spełnione. Skoro zatem "nie można przyjąć, że doręczenie nie nastąpiło, jeśli adresat nie zgłosi się po odbiór w wymaganym przepisami terminie" (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1815/14, dostępny także na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), to skarżący nie może zasadnie twierdzić, że nie został powiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego stanowiącego zajęcie rachunku bankowego w B S.A. Z kolei zawiadomienie z dnia [...] o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych oddział w L. skarżący odebrał osobiście w dniu [...].

Zasadne jest zatem twierdzenie organów obu instancji, że dwukrotnie miało miejsce zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został powiadomiony, a więc dwukrotnie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia i aktualnie biegnie on na nowo od dnia [...], w związku z czym zaległości z tytułu podatku dochodowego za 2008 r. pozostają wymagalne.

Wyjaśnienia także wymaga, że "przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nie uprawnia organu do weryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne wkraczanie w ustalenia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. W toku postępowania egzekucyjnego nie bada się zatem sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję" (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2539/14, LEX nr 2117152, dostępny także na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zasadnie również uznano, że w niniejszej sprawie ze względu na § 13 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r., Nr 137 poz. 1541 ze zm.) nie było obowiązku doręczenia upomnienia, gdyż egzekwowana należność określona została w decyzji z dnia [...] nr [...] (co wynika z rubryki 30 i 50 tytułu wykonawczego).

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, której zarzuty okazały się bezpodstawne.