Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1337/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3-5, art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 285/19 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 285/19, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę M. P. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] lutego 2019 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wymierzył skarżącemu karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach, poza kasynem gry w wysokości 24 000 zł.

Na skutek odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do WSA w Łodzi złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stan faktyczny został przez organy ustalony prawidłowo i dawał podstawę do wydania decyzji wymierzającej skarżącemu karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych poza kasynem gry. Skontrolowane urządzenia były automatami do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.; dalej jako: "u.g.h"), zaś skarżącego uznano współurządzającym gry na automatach do gier. Powyższe potwierdza zdaniem Sądu zawarta przez skarżącego umowa, która miała charakter zbliżony do umowy o wspólnym przedsięwzięciu. Skarżący jako dysponent lokalu miał bezpośredni wpływ na jego otwarcie i zamknięcie, a tym samym bezpośredni wpływ na udostępnianie urządzeń graczom. Skarżący jako wydzierżawiający lokal wziął na siebie także obowiązki, które wskazują na zaangażowanie w proces urządzenia gier. Dokonana zatem przez organy subsumcja zachowania skarżącego pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. była zatem prawidłowa. Sąd podziela bowiem prezentowany już w orzecznictwie pogląd, że "istotny jest fakt stworzenia technicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych, takich jak udostępnienie powierzchni lokalu pod zainstalowane urządzenia, zapewnieniu ciągłości dostępu energii elektrycznej, otwieraniu i zamykaniu lokalu, a przez to organizacji czasu urządzania gier na automatach".

II

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok WSA w Łodzi złożył skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 4 u.g.h., poprzez ich błędną wykładnię a następnie zastosowanie w sprawie niniejszej, polegające na przyjęciu, że jako wynajmujący cześć lokalu, skarżący może ponosić odpowiedzialność za "urządzanie gier" na automatach podczas, gdy prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o grach hazardowych prowadzi do wniosku, że samo wynajmowanie lokalu nie stanowi "urządzania gier" i w przypadku skarżącego nie można go w żadnej mierze traktować jako "urządzającego gry";

2. art. 353/1/ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (aktualnie: tekst jedn. Dz. U. 2022 r. poz. 1360 ze zm.; dalej jako: "k.c.") poprzez jego błędną wykładnię a następnie zastosowanie w sprawie niniejszej, poprzez wyjątkowo tendencyjną wykładnię umowy dzierżawy powierzchni /wraz z aneksem/, zawartej w dniu [...] listopada 2013 r. pomiędzy [...] Spółką z o.o. z siedzibą w O. zwaną dzierżawcą a [....],[...]. Wykładnia umowy dokonana przez sąd sprawia wrażenie typowej wykładni pod określone założenie, a nie obiektywnej wykładni zapisów umowy.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a., a więc odnoszącej się do naruszenia prawa materialnego wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Łodzi w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - najogólniej rzecz ujmując - wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne, wobec ich prawidłowości, uzasadniały po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie przez organy administracji oceny, że stanowiące przedmiot kontroli automaty do gier służyły do urządzania na nich gier, o których mowa w art. 2 ust. 3-5 u.g.h., a w konsekwencji oceny odnośnie do zaktualizowania się znamion - przypisanego stronie skarżącej - deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry i po trzecie, nałożenie na stronę na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry.

W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art.89 ust.1 pkt 2 w związku z art.6 ust.4 u.g.h. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na tym, że błędnie uznał, że wynajęcie części lokalu przez skarżącego daje podstawy do uznania, że jest on urządzającym gry na automatach, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia winna prowadzić do wniosku, że wynajmowanie lokalu nie stanowi o urządzaniu gier na automatach.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do skutecznego zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji odnośnie do zasadności uznania skarżącego za podmiot urządzający gry poza kasynem gry i przypisania mu z tego tytułu odpowiedzialności.

Podstawą materialnoprawną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej był art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Powołany przepis (w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie) przewidywał, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Na gruncie regulacji prawnej zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h., Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje, że określona tam sankcja administracyjna może zostać zastosowana wobec kilku podmiotów, o ile każdemu z nich można przypisać zachowanie spełniające kryteria urządzania gry na tym samym automacie, w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", a taki kierunek wykładni tego pojęcia odpowiada wymogom spójności systemu reglamentacji tego rodzaju działalności gospodarczej oraz kontroli tego systemu, zgodnie z wymogami efektywności w zapobieganiu nadużycia prawa (por. np. wyroki NSA z: 22 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 228/17; 9.listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16). Zauważyć przy tym należy, że wykładnia normy prawnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., uwzględniająca racjonalność ustawodawcy, bezsprzecznie prowadzi do wniosku, że nie jest wykluczona wielopodmiotowa odpowiedzialność za naruszenie prawa, o ile można w sprawie ustalić i przypisać określonym podmiotom współdziałanie w zakresie urządzania gier na automatach poza kasynem (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 892/17). Wymaga to oczywiście dokonania prawidłowej oceny wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy (por. np. wyroki NSA z: 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5233/16, 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 1660/17), co zdaniem Sądu pierwszej instancji zostało w sprawie właściwie przeprowadzone przez organy, a ocenie tej Sąd dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Przypomnieć należy, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry i jakkolwiek ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" stanowi ogół czynności i działań umożliwiających przeprowadzenie takich gier, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier; zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń oraz przystosowanie go do danego rodzaju działalności; umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy; utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie; wypłacanie wygranych; obsługa urządzeń; zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA z: 14 marca2019 r., sygn. akt II GSK 125/17; 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4236/16; 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 132/18; 19 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 4707/16).

W świetle powyższego stwierdzić należy, że ustalenia (niezakwestionowane przez skarżącego kasacyjnie) w sprawie jasno wskazują, że zawarta przez skarżącego umowa najmu miała na celu zapewnienie warunków do zainstalowania automatów do gier i urządzania na nich gier losowych w celu osiągnięcia korzyści materialnej. Poczynione ustalenia w sprawie jasno wskazują, że zawarta przez skarżącego umowa najmu miała na celu zapewnienie warunków do zainstalowania automatów do gier i urządzania na nich gier losowych w celu osiągnięcia korzyści materialnej. Umowa ta nie sprowadzała się bowiem jedynie do wynajęcia dysponentowi automatów części powierzchni lokalu, lecz nakładała na skarżącego szereg obowiązków związanych z prawidłowym funkcjonowaniem automatów zainstalowanych na wynajmowanej powierzchni lokalu, w tym zapewnienie stałego dostępu do urządzenia w godzinach otwarcia lokalu, stałe dostarczanie energii elektrycznej do urządzenia, nadzór nad urządzeniem i informowanie jego właściciela o wszelkich awariach, uszkodzeniach, nieprawidłowościach w pracach urządzenia, a także zobowiązanie wynajmującego do zachowania poufności w zakresie obejmującym informacje o uzyskiwanych przez najemcę przychodach z działalności urządzeń pod rygorem odpowiedzialności odszkodowawczej. W tym miejscu podkreślić należy, że była to umowa, która stanowiła podstawę do podejmowania wcześniej przez skarżącego decyzji o wynajmowaniu części lokalu w celu umieszczenia automatów do gier, które to działania doprowadziły skarżącego do objęcia go decyzjami organów celnych o ukaraniu za urządzanie gier na automatach poza kasynem gier.

Skarżący nie podważył również ustalenia, że gry na kontrolowanych automatach wyczerpują definicję gier na automatach zawartą w art. 2 ust. 5 u.g.h., należało zatem przyjąć, że przepisy tej ustawy mogły stanowić podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji.

W ocenie NSA brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzut opisany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej bowiem Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni ani nie stosował przepisu art. 353/1/ k.c., a więc nie mógł dopuścić się jego naruszenia poprzez jego błędną wykładnię.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.