Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 47/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 3, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
Teza: Do dochodu ,  o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa  w wychowaniu dzieci ,  wlicza się uzyskane w danym roku kalendarzowym kwoty tytułem alimentów , będące wynikiem bieżącego regulowania zobowiązań alimentacyjnych , czy też  skapitalizowanej  formy wypłaty rat alimentacyjnych  za bieżący ( dany)  rok . Oznacza to ,że kwota wyegzekwowanych  zaległych alimentów za poprzednie lata nie może być w całości doliczona do dochodu w roku, w którym zostały one wyegzekwowane. Przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta  część alimentów , która  - zgodnie z tytułem wykonawczym - przypada na dany rok .

Przepis art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w założeniu ma zastosowanie do sytuacji faktycznych, zaistniałych  w trakcie wypłaty świadczenia wychowawczego , gdy  wystąpiła jedna z przesłanek , o których w nim mowa , powodująca konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Natomiast istnienie okoliczności będących negatywną przesłanka do przyznania świadczenia, które istniały  już w dacie wydawania decyzji , ale nie były znane organowi przyznającemu świadczenie , a wyszły na jaw w trakcie pobierania świadczenia wychowawczego , nie mogą być kwalifikowane do zastosowania trybu z art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W takim przypadku wzruszenie decyzji ostatecznej , na mocy której strona nabyła prawo , może nastąpić wyłącznie w trybie wznowienia postępowania.

TEZY

Do dochodu ,  o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa  w wychowaniu dzieci ,  wlicza się uzyskane w danym roku kalendarzowym kwoty tytułem alimentów , będące wynikiem bieżącego regulowania zobowiązań alimentacyjnych , czy też  skapitalizowanej  formy wypłaty rat alimentacyjnych  za bieżący ( dany)  rok . Oznacza to ,że kwota wyegzekwowanych  zaległych alimentów za poprzednie lata nie może być w całości doliczona do dochodu w roku, w którym zostały one wyegzekwowane. Przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta  część alimentów , która  - zgodnie z tytułem wykonawczym - przypada na dany rok .

Przepis art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w założeniu ma zastosowanie do sytuacji faktycznych, zaistniałych  w trakcie wypłaty świadczenia wychowawczego , gdy  wystąpiła jedna z przesłanek , o których w nim mowa , powodująca konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Natomiast istnienie okoliczności będących negatywną przesłanka do przyznania świadczenia, które istniały  już w dacie wydawania decyzji , ale nie były znane organowi przyznającemu świadczenie , a wyszły na jaw w trakcie pobierania świadczenia wychowawczego , nie mogą być kwalifikowane do zastosowania trybu z art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W takim przypadku wzruszenie decyzji ostatecznej , na mocy której strona nabyła prawo , może nastąpić wyłącznie w trybie wznowienia postępowania.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant: Asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją zmieniającą z dnia [...] października 2017 r. nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 2, art.4 , art. 5,art. 10, ust.1 i ust.2 , art.13 , art.14 , art.17, art.18, art. 20 ust. 1 i ust. 2, art.21, art.24 , art. 25, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851) oraz art. 104, art. 127 a art.163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257),dalej k.p.a. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Ś. – działający z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta L. Ś. – uchylił własną decyzję z dnia [...] września 2017r. nr [...] w sprawie przyznanego A. S. ( dalej: strona , skarżąca ) świadczenia wychowawczego w części dotyczącej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – M. S. za okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał na fakt uzyskania od komornika sądowego informacji o wyegzekwowaniu na rzecz strony kwoty 26.906,83 zł z tytułu alimentów . Uwzględniając ten fakt, organ pierwszej instancji ustalił, że łączny dochód za rok 2016 wyniósł 38.906,83 zł, co dało miesięczny dochód rodziny w wysokości 3.242,24 zł i 810,56 zł na osobę w rodzinie , a tym samym przekroczone zostało ustawowe kryterium dochodowe , uprawniające do świadczenia wychowawczego .

Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej , kwestionując przyjęty przez organ sposób wyliczenia dochodu . W tym zakresie podniosła , że wypłacona w dniu 28 października 2016 r. przez komornika sądowego kwota 29.906,83 zł, stanowiła wyrównanie zaległych alimentów od lutego 2010 r. do października 2016 r. i należało – jej zdaniem - podzielić ją na 7 lat, a nie przez 12 miesięcy. Odwołująca się wywodziła, że roczna kwota alimentów na dzieci wynosi 14.400 zł, a w 2016 r. otrzymała z funduszu alimentacyjnego kwotę 12.000 zł, więc tylko brakująca kwota 2.400 zł wypłaconych alimentów powinna być zaliczona do dochodu rodziny za 2016 r. Podniosła też , że jako rodzic nie ma nie ma wpływu na zaspokajanie swojej wierzytelności, w związku z czym nie może być dotknięta sankcją w postaci pozbawienia prawa do świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ II instancji wskazał, że zasady i tryb orzekania w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851). Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Przy czym dostęp do świadczenia został przez ustawodawcę zróżnicowany przez wprowadzenie kryterium dochodowego w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko. Koniecznym jest zatem prawidłowe ustalenie dochodu rodziny. Obowiązujące na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci pojęcie dochodu ustalanego w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało skonstruowane poprzez wyliczenie konkretnych składników wchodzących w jego zakres. Katalog ten ma charakter zamknięty, co oznacza, że wyłącznie składniki z listy wymienionej w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mogą być uznane za dochód. Ten katalog dochodów z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje m.in. alimenty na rzecz dzieci.

Organ odwoławczy wskazał ,że co do zasady świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200,00 zł (art. 5 ust. 3 i 4 ustawy). Przywołał też art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci , zgodnie z którym organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Kolegium jako bezsporny uznało fakt, że w skład rodziny strony poza nią wchodzą dzieci M. i K. S. oraz mąż A. S.. Wskutek złożonego przez stronę wniosku z dnia 08 sierpnia 2017 r., Burmistrz decyzją z dnia 08 września 2017 r. przyznał jej świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko M. S. i na drugie dziecko K. S. W dniu 20 października 2017 r. wpłynęło zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. Ś. zgodnie z którym na rzecz A. S. wyegzekwowano świadczenia w kwocie 26.906,83 zł. Fakt ten stanowił podstawę do przeliczenia przez Burmistrza dochodu strony i wydania decyzji z dnia 24 października 2017 r. w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Na podstawie powyższych ustaleń Kolegium uznało , że zaszła uzasadniona podstawa do przeliczenia dochodu rodziny w myśl wskazanych przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wskazując, że otrzymana przez stronę kwota w wysokości 26.906,83 zł winna zostać uwzględniona w dochodzie rodziny za 2016 r. i rozliczona po zsumowaniu jej z osiągniętymi w 2016 r. dochodami. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych kwota alimentów na dzieci wchodzi do dochodu, a w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy). Tak więc należało ustalić dochód rodziny za 2016 r. w wysokości 38.906,83 zł (12.000,00 zł + 26.906,83 zł), kwotę tę podzielić przez 12 miesięcy i czterech członków rodziny, co w efekcie dało miesięczny dochód na osobę w rodzinie w wysokości 810,56 zł. Jednocześnie Kolegium wskazało, że wbrew stanowisku odwołującej, nie ma podstaw, aby kwotę uzyskaną z tytułu wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych rozliczyć w inny sposób, niż zgodnie z przepisem art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, decydujące znaczenie ma tu bowiem wysokość uzyskanego dochodu oraz data, w jakiej ten dochód został otrzymany, nie zaś fakt, że przekazana przez komornika kwota pokryła zaległe należności alimentacyjne.

W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, biorąc pod uwagę dochód strony z tytułu świadczeń alimentacyjnych w wysokości 26.906,83 zł, miesięczny dochód na osobę w rodzinie , który przekroczył ustawowe kryterium dochodowe i w konsekwencji zasadne było uchylenie prawa do świadczenia.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o " zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz syna , zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego od dnia 01.10.2017r. do 30.09.2018r. w kwocie po 500zł za każdy miesiąc, zasądzenie ustawowych odsetek od zaległości do dnia zapłaty." Skarga oparta została na zarzucie naruszenia przepisów materialnych i proceduralnych poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że kwota wypłaconych jej alimentów w 2016 r. stanowi zaległość za 7 lat - od 2010 r. w związku z czym winna zostać podzielona przez 7 lat, a nie przez 12 miesięcy. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 178/10. Skarżąca ponowiła argumentację zawartą w odwołaniu , wywodząc , że skoro ma przyznane alimenty na dwoje małoletnich dzieci – M. S. i K. S. w kwocie 1.200 zł miesięcznie (14.400 zł rocznie), w 2016 r. otrzymywała z funduszu alimentacyjnego po 500,00 zł na każde z dzieci (rocznie 12.000 zł, ) to tylko brakująca roczna kwota 2.400 zł powinna zostać zaliczona do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. w odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

W związku ze sformułowanymi w skardze wnioskami skarżącej o zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego wraz z ustawowymi odsetkami, wyjaśnić na wstępie należy , że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2016 poz. 2261). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych co do zasady nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd , następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ) , zwanej dalej p.p.s.a.. Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Przy czym sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza on zasady współżycia społecznego .

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję należy przede wszystkim odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego , albowiem podnoszone zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego są wynikiem zarzutu materialnoprawnego . W sytuacji bowiem , kiedy skarga zarzuca naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie prawa materialnego , co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania . Jednak w rozpatrywanej sprawie zarzut procesowy ma związek z zarzutami odnoszącym się do prawa materialnego , wobec tego celowym jest wyprzedzające odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Spór między stronami w istocie dotyczy kwestii czy wyegzekwowana kwota alimentów otrzymana w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, może być w całości uwzględniona przy ustalaniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w sytuacji gdy kwota ta dotyczy spłaty zaległych alimentów z lat wcześniejszych niż alimenty należne w roku kalendarzowym poprzedzający okres świadczeniowy. Aby odpowiedzieć na tak postawione pytanie należy przytoczyć zasady ustalania dochodu na potrzeby świadczenia wychowawczego. Ustawa o pomocy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie zawiera samodzielnej definicji pojęcia dochodu . W zakresie użytego w tej ustawie pojęcia "dochodu" ustawodawca odsyła do definicji tego pojęcia zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Z kolei w definicji legalnej sformułowanej w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za dochód uznaje: po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych enumeratywnie wymienione w przepisie, wśród których między innymi wskazano " alimenty na rzecz dzieci" (lit. c tiret 14).

Ustawodawca uwzględniając w definicji dochodu zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych , również środki uzyskane z tytułu alimentów na rzecz dzieci nie dokonał jakiejkolwiek ich dywersyfikacji z uwagi na okres , za jaki zostały wypłacone. Koniecznym jest więc sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej. Sądy winny stosować Konstytucję wprost - kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyroku TK z dnia 8 listopada 2000 r.- SK 18/99- OTK 7/00, s.1273).

Wobec tego w tak rozumianym kontekście systemowym należy rozważyć w świetle obowiązujących przepisów rolę i charakter świadczeń alimentacyjnych, zasądzonych od jednego z rodziców na rzecz dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie . W pierwszej kolejności przywołać należy art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( tj. D.U.2017, poz.682 , dalej k.r.o.) formułujący treść obowiązku alimentacyjnego , którym jest dostarczanie uprawnionemu przez zobowiązanego środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania . Stosownie zaś do art.133 § 1 k.r.o. rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka , które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie , chyba ,że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie jego kosztów utrzymania i wychowania . Przeznaczeniem środków utrzymania jest zapewnienie uprawnionemu mieszkania , ogrzewania, oświetlenia, wyżywienia, odzieży, itp. , a także opieki lekarskiej, lekarstw, pielęgnacji w chorobie( por. wyrok SN z dnia 19 maja 1975r. sygn. III CRN 55/75 , OSN 1976, nr 6, poz.133) . Natomiast treść obowiązku alimentacyjnego względem dziecka jest szersza , ponieważ obejmuje dostarczanie mu tego wszystkiego , co jest potrzebne do jego fizycznego i umysłowego rozwoju ( por. uchwała SN z dnia 6 lutego 1969r. sygn. III CZP 129/68 , OSN 1969, Nr 10 , poz.170 ) , a więc zapewnienie pielęgnacji i pieczy, odpowiedniego wykształcenia, przygotowania do życia w społeczeństwie, rozwijania zainteresowań kulturalnych i uzdolnień ( zob. K. Pietrzykowski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy , Komentarz, Warszawa 2015 , s. 775 ) .

Jak stanowi art.135 § k.r.o. zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Oznacza to ,że świadczenia alimentacyjne służą zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, a ich wysokość uwarunkowana jest kosztami utrzymania (wyżywienie, mieszkanie, odzież, leczenie) i wychowania, a w odniesieniu do dzieci również kosztami pielęgnacji, opieki, dbałości o fizyczny i intelektualny rozwój .

Z powyższego wynika , że świadczenia alimentacyjne służą zaspokajaniu głównie potrzeb bieżących, których wysokość może jest określana w wyroku sądu powszechnego, w ugodzie zawieranej przed tym sądem lub w drodze dobrowolnej umowy stron . Świadczenia alimentacyjne w swej istocie stanowią świadczenia cykliczne, wypłacane regularnie co miesiąc celem zaspokojenia bieżących potrzeb dzieci, kosztów ich utrzymania. Taki też charakter tych świadczeń należy mieć na uwadze, analizując treść art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że w skład dochodu wchodzą alimenty na rzecz dzieci we wskazanym rozumieniu, otrzymywane w roku bazowym, a nie alimenty rozumiane jako spłata długu alimentacyjnego za poprzednie lata, jako że w tym ostatnim wypadku przyjęte rozumienie przedmiotowego elementu dochodu pozostawałoby nie do pogodzenia z konstytucyjnie chronioną zasadą sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Przy czym należy mieć też na uwadze, że kwota otrzymana z tytułu jednorazowej spłaty długu alimentacyjnego niejednokrotnie może nie być wcale przeznaczona na zaspokojenie bieżących potrzeb dzieci i kosztów ich utrzymania, lecz na pokrycie długów powstałych w okresie, w którym dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się ze swojego obowiązku alimentacyjnego. Wobec tego do dochodu , o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci , wlicza się uzyskane w danym roku kalendarzowym kwoty tytułem alimentów , będące wynikiem bieżącego regulowania zobowiązań alimentacyjnych , czy też skapitalizowanej formy wypłaty rat alimentacyjnych za bieżący ( dany) rok . Oznacza to ,że kwota wyegzekwowanych zaległych alimentów za poprzednie lata nie może być w całości doliczona do dochodu w roku, w którym zostały one wyegzekwowane. Przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta część alimentów , która - zgodnie z tytułem wykonawczym - przypada na dany rok .

Wobec tego nie zasługuje na aprobatę Sądu pogląd organów orzekających w sprawie , wedle którego , kwotę uzyskaną z tytułu wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych należy rozliczyć w sposób zgodny z przepisem art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i decydujące znaczenie ma wysokość uzyskanego dochodu oraz data, w jakiej ten dochód został otrzymany, nie zaś fakt, że przekazana przez komornika kwota pokryła zaległe należności alimentacyjne. Oba organy błędnie zdekodowały normy prawa materialnego , kwalifikując dochód z tytułu wyegzekwowanych w 2016 roku zaległych alimentów w całości do dochodu rodziny za 2016 rok. W niniejszej sprawie organy administracji wskazały, że w roku poprzedzającym złożenie wniosku, skarżąca osiągnęła dochód w wysokości w wysokości 38.906,83 zł (12.000,00 zł + 26.906,83 zł),na który składała się kwota alimentów z funduszu alimentacyjnego oraz kwota wyegzekwowanych alimentów , która to kwotę podzielono przez 12 miesięcy i czterech członków rodziny. W związku z tym -według organów - dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej - wyniósł 810,56 zł. zł miesięcznie , a tym samym przekroczył ustawowe kryterium dochodowe na osobę, uzasadniające przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko .

Taka konstatacja organów - bez uprzedniego poczynienia ustalenia, jaka część kwoty z wyegzekwowanej kwoty zaległych alimentów przypadała na poszczególne lata , w tym na 2016r. - jest przedwczesna. Tylko bowiem część alimentów przypadająca na rok 2016 może być uwzględniona przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. Ś. z dnia 6 października 2017 r. , na które powołały się oba organy wynika ,że w 2016 roku na rzecz wierzycielki została wyegzekwowane kwota 26.906,83 zł , przy czym miesięczne raty alimentów wynoszą kwotę 1200,00zł . A zatem już z treści tegoż pisma prima facie wynikało , że wyegzekwowana kwota nie stanowiła w całości równowartości rat alimentacyjnych , jakie przysługiwały wierzycielce alimentacyjnej w 2016r.

Z dołączonego przez skarżącą w toku postępowania sądowo-administracyjnego kolejnego zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. Ś. z dnia 26 marca 2018 r. ( k. 87) wynika, że przekazana jej jako pełnomocnikowi małoletnich wierzycieli w dniu 27 października 2016r. łączna kwota 26.906,83 zł " stanowiła zaległość z lat ubiegłych z dalszymi odsetkami od należności głównej. Ponadto w związku z faktem ,iż wierzyciele nie otrzymywali rat bieżących w pełnej wysokości tj. 600 zł na jednego alimentowanego w każdym miesiącu , każdorazowo co miesiąc narastała dodatkowo kwota 200zł tytułem zaległości do pełnej raty alimentacyjnej wraz z dalszymi odsetkami(...)." Obowiązkiem organu było więc dokładne ustalenie, jaka część kwoty z wyegzekwowanej kwoty zaległych alimentów przypadała na poszczególne lata i dopiero po ustaleniu tych wysokości organ winien jeszcze raz obliczyć dochód rodziny skarżącej za rok 2016 r.

W ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2010r. sygn. IV SA/Po 278/10 ( cbois.nsa.gov.pl) powtórzyć należy ,że odmienna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 w zw. z art. 3 pkt 2 u.ś.r. pozostawałaby w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) i zasadą równości wobec prawa (art.32 ust. 1 Konstytucji). Jeżeli bowiem wierzyciel alimentacyjny wystąpił w obronie swych praw na drogę legalnego postępowania sądowego a następnie egzekucyjnego, nie mając wpływu na możliwość zaspokojenia swej wierzytelności na bieżąco ani też na czas, w którym dojdzie do wyegzekwowania zaległych alimentów, to nie może być dotknięty sankcją w postaci pozbawienia prawa do świadczeń rodzinnych czy wychowawczych. Niekonstytucyjność wykładni prawa, zastosowanej przez organy obu instancji, ujawnia się tym wyraźniej, gdy porówna się sytuację takiego wierzyciela, z sytuacją innych uprawnionych, którzy uzyskali zaspokojenie alimentów we właściwym czasie, bądź dla których wypłata wyegzekwowanych zaległych alimentów nastąpiła w części odpowiadającej poprzednim latom, w roku kalendarzowym poprzedzającym rok poprzedzający okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 uśr), bądź w roku kalendarzowym, w którym następuje dany okres zasiłkowy. Każdy z wierzycieli, który znalazłby się w takiej – porównywalnej – sytuacji, korzystałby ze świadczenia wychowawczego, przy spełnieniu innych przesłanek pozytywnych.

Spajając tę część rozważań stwierdzić należy ,że brak ustaleń co do wysokość należnych alimentów, ustalonych na rzecz dzieci skarżącej , na każdy z miesięcy 2016 r. i w konsekwencji brak na tej podstawie ustaleń przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w 2016 r., czyni skutecznym pod adresem organów zarzut naruszenia przepisów postępowania , a to art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a).

Niezależnie od tego wskazać należy ,że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nadzwyczajny tryb , dopuszczający zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej w sprawie świadczenia wychowawczego . Wskazany przepis stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji, wobec tego powinien być stosowany jedynie w ściśle w nim określonych sytuacjach .Regulację zawartą w art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci należy odróżnić od unormowań przewidzianych w przepisach kodeksu postepowania administracyjnego , które równie przewidują tryby wzruszenia decyzji ostatecznych. Artykuł 27 ust.1 powołanej wyżej ustawy jest przepisem szczególnym i ma pierwszeństwo przed innymi trybami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego . Organ może zastosować tryb przewidziany w przepisach kodeksu postepowania administracyjnego dopiero wówczas , gdy nie zaistniały przesłanki umożliwiające zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Wymaga zaakcentowania, że ustawodawca poczynił założenie, że decyzja, która ma być zmieniana lub uchylana w trybie art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci jest wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i świadczeniobiorca w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze spełnia przesłanki do jego uzyskania. Analizowany przepis art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w założeniu ma zastosowanie do sytuacji faktycznych, zaistniałych w trakcie wypłaty świadczenia wychowawczego , gdy wystąpiła jedna z przesłanek , o których w nim mowa , powodująca konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Natomiast istnienie okoliczności będących negatywną przesłanka do przyznania świadczenia, które istniały już w dacie wydawania decyzji , ale nie były znane organowi przyznającemu świadczenie , a wyszły na jaw w trakcie pobierania świadczenia wychowawczego , nie mogą być kwalifikowane do zastosowania trybu z art.27 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W takim przypadku wzruszenie decyzji ostatecznej , na mocy której strona nabyła prawo , może nastąpić wyłącznie w trybie wznowienia postępowania.

W badanej sprawie organ I instancji na podstawie zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. Ś. z dnia 6 października 2017 r., posiadł wiedzę o wypłaconej skarżącej w dniu 25 października 2016 r. kwocie zaległych alimentów. Wobec tego fakt ten – nieznany organowi - istniał w dacie wydawania decyzji z dnia [...] września 2017r. nr [...] przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego. Wobec tego nie można uznać , jak przyjęły to organy , że po dacie wydania decyzji przyznającej świadczenia , w tracie okresu zasiłkowego nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do stanu pierwotnego , pozwalającego przyznać świadczenie . W takiej sytuacji organ ma jedynie możliwość wszczęcia postępowania w trybie wznowienia postepowania w celu przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie , czy skarżąca spełniała kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji po ustaleniu jaka część kwoty wypłaconej skarżącej odpowiadała alimentom za każdy miesiąc 2016 r. obliczy przeciętny miesięczny dochód rodziny w roku 2016. Dopiero tak ustalona kwota pozwoli na ustalenie i ocenę, czy spełnione jest kryterium z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci

Reasumując powyższe stwierdzić należy ,że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.