Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 194/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 183, art. 134 par 1, art. 141
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 , art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1 pkt 2  w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 1999 nr 53 poz 549
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Bożena Walentynowicz ( spr.) sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 896/09 w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 896/09 po rozpoznaniu skargi W. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską – oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. J. od decyzji Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] o cofnięciu pozwolenia na broń palną myśliwską, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu w dniu [...] stycznia 2009 r. cofnął W. J. pozwolenie na broń palną myśliwską w związku z uzyskaniem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu II Wydział Karny z dnia 18 kwietnia 2006 r., sygn. akt II K 326/05 uznającego W. J. winnym popełnienia dwa razy przestępstwa z art. 297 § 1 k.k., tj. przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, za co skazano go na karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres 3 lat tytułem próby oraz zasądzono na rzecz Skarbu Państwa kwotę w wysokości 1.457,45 zł. Ponadto skarżący został uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 8 kwietnia 2004 r. za przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., tj. przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów. W konkluzji uzasadnienia organ podkreślił, że W.J. dopuścił się dwukrotnie przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, a przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu są niewątpliwie przestępstwami podobnymi do przestępstw popełnionych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej a w opisanych w rozdziale XXXV, tj. skierowanych przeciwko mieniu, z którymi ustawodawca wprost związał obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że przestępstwo popełnione przez skarżącego stanowi obligatoryjną podstawę cofnięcia pozwolenia na broń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie jest zasadna.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do kręgu osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6, natomiast pkt 6 stanowi (...), co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Sąd I instancji wskazał, iż bezsporne jest, że skarżący dwukrotnie dopuścił się popełnienia przestępstwa umyślnego, w 2001 r. dokonał sfałszowania dokumentów a w 2003 r. dopuścił się przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu. Niewątpliwie jest to kategoria przestępstw zbliżona do przestępstw przeciwko mieniu. Sąd podzielił ocenę organu, że zebrany materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że skarżący wykazuje negatywną postawę wobec porządku prawnego, działał bowiem w warunkach recydywy. Prawidłowo zatem organ uznał, że skarżący swoim postępowaniem nie daje rękojmi, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, a decyzje swoja w sposób należyty uzasadnił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. J. zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu oraz błędną jego wykładnię i w konsekwencji na wadliwym przyjęciu, że w stosunku do skarżącego istnieje uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego podczas gdy skarżący nie dopuścił się przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu opisanego w dyspozycji przepisów o których tu mowa,

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 k.p.a., art. 10 §1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej i uniemożliwienie wypowiedzenia mu się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,

3) naruszenie przepisu postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającym na nieodniesieniu się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zgłoszonego zarzutu w pkt 2 skargi na decyzję organu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, skarżący został prawomocnie skazany za przestępstwo gospodarcze z przepisu art. 297 k.k. które nie jest przestępstwem przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Z przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z 18 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy wynika, że pozwolenie na broń zostanie cofnięte wobec osób co do których, istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec osób których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie nie została wykazana zasadność przesłanek cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń, nie została także wykazana obawa, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa o którym mowa w przepisie o którym mowa wyżej. Ponadto Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu w pkt 2 skargi, nie wyjaśnił pominięcia przy rozpatrywaniu sprawy słusznego interesu skarżącego (art. 7 k.p.a.) a także pominął kwestię związane z czynnym udziałem skarżącego w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.).

Zgodnie bowiem z przyjętym orzecznictwem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w sprawie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2005 r., I FŚK 299/05).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany jej zarzutami. Nie stwierdzając nieważności postępowania w niniejszej sprawie, co jedynie z urzędu kontroluje Sąd kasacyjny w aspekcie przesłanek z art. 183 § 2 p.p.s.a. Sąd przystąpił do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach prawnych art. 174 ust. 1 i 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu kasacyjnego należy podkreślić, że Sąd pierwszej instancji w przeciwieństwie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który jak zauważono na wstępie jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę nie będąc związany zarzutami skargi, jej wnioskami ani wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd ten ma obowiązek skontrolowania całego postępowania administracyjnego pod względem zgodności z prawem oraz dokonania wnikliwej oceny całego zebranego materiału dowodowego jak też wydanej na jego podstawie decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Zobowiązany jest w konsekwencji ww. zasady uwzględnić stwierdzone uchybienia nawet, jeśli nie były zgłoszone w złożonej skardze. Sąd pierwszej instancji orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzut, iż Sąd pierwszej instancji nie dopełnił wymogów z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozpoznając przedmiotową sprawę. Podstawę materialnoprawną wyroku w sprawie stanowiły przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525). Art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy stanowi, że "właściwy organ cofa pozwolenie na broń osobie, której pozwolenie takie wydano, jeżeli należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6".

Natomiast art. 15 ust. 1 pkt 6, który miał zastosowanie w sprawie przedmiotowej stanowi, iż "pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym wyrokiem sądu, za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw".

Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd pierwszej instancji ograniczył się do podzielenia stanowiska cennego organu, że skarżący, jak wynika z materiału dowodowego, wykazuje negatywną postawę wobec porządku prawnego, skoro działał w warunkach recydywy. Sąd uznał za bezsporne, że skarżący J. w 2001 r. dopuścił się sfałszowania dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że powyższe stwierdzenie Sądu pierwszej instancji nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Wręcz przeciwnie z wyroku Sądu Rejonowego wydanego w sprawie II K 1450/01 wynika, iż W. J. za to, że jedynie użył jako autentyczny dokument z dnia 3 lipca 2000 r. został skazany na podstawie art. 270 § 1 k.k. (vide k. 67 akt tom. I).

Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem oceniać skarżącego przypisując mu czyn, za który nie został skazany.

Świadczy to o braku wnikliwości Sądu w ocenie całości zebranego materiału dowodowego. Potwierdzeniem tego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest także ogólnikowe i niekonkretne stanowisko ocenne tegoż Sądu ograniczające się do uznania, iż dowody wskazujące na brak poszanowania prawa, uzasadniają przyjęcie, że złożona przez niego i dobra opinia z miejsca zamieszkania, z Koła Łowieckiego czy parafii Rzymsko-Katolickiej mają mniejsze znaczenie, bo widocznie opiniujący inaczej postrzegają dwukrotną karalność W. J.

Przytoczona ocena Sądu pierwszej instancji ograniczona wybiórczo do trzech opinii pozytywnych i to bez badania ich treści, nie spełnia wymogu obiektywnej oceny tych dowodów. Zauważyć trzeba, że w sprawie znajduje się kilkanaście opinii, zarówno sprzed okresu karalności skarżącego jak i po tym okresie wydanych, a zatem obrazujących jego sylwetkę obiektywnie nie tylko w cieniu popełnionych występków, które to nie zostały w ogóle uwzględnione jako dowody w niniejszej sprawie, między innymi pominięte zostały liczne opinie organów Policji.

Niezrozumiałe jest też pominięcie przez Sąd pierwszej instancji faktu, że skarżący Jaśkiewicz w październiku 2008 r. otrzymał na podstawie art. 10a ustawy o broni i amunicji Europejską Kartę Broni Palnej nr [...] (k. 155 t. I akt). Otrzymał ją już po wyrokach skazujących. Taka Karta upoważnia jej posiadacza do poruszania się z bronią na terenie Unii Europejskiej. Kartę ww. wydano dysponując danymi na temat postępowań karnych przeciwko W. J. (vide k. 153-2 akt adm., t. I). Mimo to uznano, że zasługuje na posiadanie Europejskiej Karty Broni.

W świetle powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skoro się zważy, iż Sąd pierwszej instancji wbrew wymogom prawnym tegoż przepisu, w uzasadnieniu wyroku nie dokonał oceny całego materiału dowodowego, i tylko wybiórczo odniósł się do niektórych dowodów.

Należy także podzielić zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji – przez uznanie, że organy zobligowane były do orzeczenia o cofnięciu pozwolenia na broń po uznaniu, że z woli ustawodawcy skarżący należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Stwierdzić w tym momencie należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2009 r. II OPS 4/09 zajął stanowisko, że "osoba skazana prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko: życiu, zdrowiu lub mieniu – jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji".

Treść tej uchwały jak i wyczerpujące jej uzasadnienie podziela w pełni Sąd kasacyjny orzekający w sprawie niniejszej. Za stanowiskiem uchwały Sąd kasacyjny podkreśla, że generalnie sądy przyjmują, iż wyliczenie przestępstw w art. 15 ust. 1 pkt 6 jest zamknięte, nie pozwalające na poszerzenie tego katalogu, by nie doprowadzić do tego, że cofnięcie pozwolenia na broń stanowi dodatkową karę, orzekaną przy każdym skazaniu wyrokiem karnym, niezależnie od rodzaju przestępstwa. Jest to bardzo ważki argument, którego nie miał na uwadze Sąd pierwszej instancji uznając zaistnienie przesłanki z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji – o obligatoryjnym cofnięciu pozwolenia na broń skarżącemu, wobec faktu dwukrotnego skazania prawomocnym wyrokiem.

Sąd pominął przeprowadzenie analizy popełnionych przestępstw i podstawy prawnej skazania, tj. z art. 270 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k.

Z całą pewnością te przestępstwa nie są wymieniane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy po słowach "w szczególności": gdzie ich sprawcy skazani wyrokiem z woli ustawodawcy są uznani za osoby, które uzasadniają obawę, iż mogą użyć broni w celach sprzecznych z prawem, tj. sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Co do innych osób, które były skazane ale nie za ww. przestępstwa organ musi szczegółowo analizować cały materiał dowodowy i w uzasadnieniu swej oceny przedstawić argumenty na podstawie jakich dowodów ustalił istnienie takiej obawy w stosunku do skarżącego. Taki wymóg wynika także z powołanej wyżej uchwały 7 sędziów NSA.

W sprawie przedmiotowej Sąd I instancji jak wcześniej zaznaczono wadliwie przeprowadził ocenę zebranych dowodów. Bezkrytycznie podzielił ocenę organów, które wyłącznie na podstawie występków, podobnych ale nie zrównanych prawnie z czynami określonymi w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji – uznały skarżącego za osobę, której na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy należy cofnąć pozwolenie na broń.

Wbrew stanowisku uchwały 7 sędziów NSA wskazanej wyżej, poszerzono katalog przestępstw z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy mimo przyjmowania w orzecznictwie, iż jest to katalog zamknięty.

W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji niezasadnie przyjął, iż w sprawie przedmiotowej, mimo że skarżący nie popełnił przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu bowiem został skazany za przestępstwa zawarte w rozdziale XXXVI k.k. – jako przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu – zachodzi domniemanie prawne, iż należy do osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Niezasadne jest tym samym stanowisko Sądu, iż w sprawie decyduje o ww. ocenie sam fakt skazania wyrokiem karnym bez potrzeby wykazania oceną całości dowodów, że skarżący należy do osób, które mogą użyć broni w celach sprzecznych z bezpieczeństwem.

W świetle powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność zarzutów skargi kasacyjnej, które skutecznie podważyły wyrok Sądu pierwszej instancji. Zaskarżony wyrok należało uchylić, celem ponownego, wnikliwego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem uwag i wykazanych wadliwości przeprowadzonej kontroli przez Sąd pierwszej instancji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd zgodnie z art. 133 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. podda ocenie całość materiału dowodowego, a wyniki tej kontroli przedstawi w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 141 ust. 4 p.p.s.a.

Na podstawie art. 185 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.