Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 34/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83,  art. 125
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 7,  art. 77,   art. 107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz ( spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2008r., [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [...] decyzją z [...] września 2008 r., na podstawie art. 83 ust. 1, art. 125 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz.880, z 2005 r. Nr 113, poz. 954, Nr 130, poz. 1087, Dz. U. 2007r. 75, poz. 493, Nr 176, poz. 1238, Nr 181, poz. 1286, dalej powoływaną jako u.o.p.), art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 17 maja 2000r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198, Nr 43, poz. 253 oraz art. 104, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. 98, poz. 1071, dalej powoływaną jako kpa), odmówił skarżącej zezwolenia na usunięcie [...] szt. topoli o obwodach pni: [...] cm oraz [...] szt. klonu o obwodzie pnia: [...] cm, rosnących na działce nr [...] w [...], będącej własnością strony.

Rozstrzygnięcie swoje oparł o następujące ustalenia i rozważania.

[...] stycznia 2008 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie w/w drzew, wskazując jako przyczynę tego istnienie zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz uszkodzenia mienia.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2008r. Wójt Gminy [...] odmówił jej zezwolenia na usunięcie drzew z uwagi na to, że drzewa są usytuowane w miejscu, które nie stanowi bezpośredniego zagrożenie dla ludzi i ich mienia oraz nie rosną w miejscu, w którym planowana jest rozbudowa hali produkcyjnej. Zagrożenie stanowią jedynie suche gałęzie i konary, w związku z czym zlecono wykonanie cięć pielęgnacyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w oparciu o przepisy k.p.a., gdyż zawiadomieniem z dnia [...] maja 2008 r zawiadomił bez podania adresata o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz wezwał "adresata" - bez podania imienia i nazwiska do udziału w oględzinach. Według opinii organu odwoławczego, kolejnymi uchybieniami w toczącym się postępowaniu były: - brak informacji w notatce służbowej z dnia [...] maja 2008r. na temat stanowiska służbowego i kim są w sprawie osoby biorące udział w wizji lokalnej oraz - brak w aktach sprawy upoważnienia M. K. do reprezentowania skarżącej.

Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji stwierdził, że drzewa objęte wnioskiem są w dobrym stanie, nie wykazują żadnych oznak chorobowych, mają silnie rozbudowane korony oraz zielone liście. U trzech drzew w dolnych partiach widocznych jest kilka suchych gałęzi, co potwierdza tylko fakt, że konieczne jest przeprowadzenie cięć sanitarnych. Zgodnie z art.2 ust.2 pkt. 5 u.o.p., "celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień". Wnioskowane do wycięcia drzewa są dużych rozmiarów, mają rozłożyste korony i stanowią ważny element zadrzewień wsi, który należy chronić. Ponadto topole są nierozerwalnie związane z krajobrazem polskich wsi. Oczywistym jest, że drzewa te stanowią swoistą barierę, która zatrzymuje pył i kurz wzniecany przez samochody przejeżdżające przez przebiegającą w pobliżu drogę wojewódzką. Roślinność ta ogranicza zapylenia wtórne i wydziela korzystne dla zdrowia fitoncydy. Topole charakteryzują się dużą zdolnością asymilacji dwutlenku węgla, wytwarzają duże ilości tlenu potrzebnego w procesie oddychania ludzi i zwierząt, a także oczyszczają atmosferę z zanieczyszczeń gazowych. Ze względu na głęboki system korzeniowy i duże zapotrzebowanie na składniki pokarmowe topole mają właściwości fitoremediacyjne, czyli oczyszczają podłoże i wody gruntowe z toksycznych dla innych roślin stężeń pierwiastków i pestycydów.

Trudno uznać ten argument przemawiające za usunięciem drzew - zagrożenie zdrowia, życia i mienia ludzkiego - za prawdziwe, skoro podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2008 r. zauważono i udokumentowano na fotografiach, że pracownicy firmy [...] Sp. z o.o. nadal parkują swoje samochody pod przedmiotowymi drzewami mimo, że mają możliwość parkowania samochodów w innej części nieruchomości należącej do strony.

Z uwagi na dobry stan zdrowotny drzew oraz usytuowanie, które nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz ich mienia, a także fakt, że nie rosną w miejscu, w którym planowana jest budowa hali produkcyjnej, Wójt Gminy [...] nie zezwala na usunięcie drzew i zalecił wykonanie cięć pielęgnacyjnych w celu usunięcia uschniętych gałęzi, zapobieganie odłamywaniu się konarów, obniżenia ciężkości, poprawienia estetyki i stanu sanitarnego drzew. Ciecia redukcyjne korony przedmiotowych drzew wyeliminują ewentualne zagrożenia dla ludzi i mienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając:

- naruszenie przepisów: art. 21 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na: - naruszeniu i ograniczeniu prawa własności poprzez uniemożliwienie wycięcia drzew, oraz - nie zastosowaniu równego traktowania jej osoby z innym właścicielem nieruchomości sąsiedniej, który otrzymał zgodę na usunięcie drzew,

- naruszenie art. 83 ust. 1 oraz art. 125 u.o.p. poprzez: a) odmowę zezwolenia na usunięcie drzew, mimo, iż wniosek z jednej strony uzasadniała troska o zdrowie i życie ludzi, a z drugiej stał się konieczny w świetle planowanej rozbudowy firmy, b) odmowę zezwolenia na wycinkę w/w drzew, mimo, iż nałożenie obowiązku przesadzenia drzew inne miejsce wskazane albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, sprawiłoby, iż wycinka nie miałaby jakiegokolwiek wpływu na ekosystem;

- nie wyjaśnienie w oparciu o jakie źródła naukowe, ekspertyzy i informacje organ ustalił, iż sześć drzew, które obejmuje mój wniosek ma takie fundamentalne wręcz relewantne znaczenie dla ekosystemu, mimo iż wcześniej zgodę na wycięcie drzew uzyskał sąsiad strony,

- naruszenie art. 6,7, 8 kpa, ze względu na fakt, iż mimo, że niniejsza sprawa była 3 razu rozpoznawana przez organ I instancji to jednak nigdy nie rozważył on możliwości dokonania zasadzeń zastępczych ewentualnie rekompensat finansowych pozwalających na pozytywne wpłynięcie na ekosystem w inny niż pozostawienie w/w drzew sposób.

- naruszenie art. 9 kpa, poprzez nie wyjaśnienie jakie jest konkretnie stężenie pyłów i zapyleń na przedmiotowym obszarze a także jakie zanieczyszczenia gleby w tym obszarze występują. W ocenie odwołującej samo wskazanie podręcznikowego przytoczenia pyłów, zapyleń wtórnych i czynników bakteriobójczych w całkowitym oderwaniu od tej, konkretnej sytuacji stanowi świadome nadużycie kompetencji.

Skarżący podkreślił też, że w aktach sprawy znajduje się kompletna dokumentacja wraz z mapką z której wynika jednoznacznie, iż to właśnie drzewa na działce sąsiada stały przy drodze, a więc miały wpływ na wchłanianie dwutlenku węgla, pyłów itp., a fakt ten nie stał w ocenie Wójta na przeszkodzie wyrażenia zgody na wycinkę drzew. Tymczasem drzewa strony rosną z dala od drogi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2008 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swoje oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Decyzja organu administracji publicznej w przedmiocie usunięcia drzew ma charakter uznaniowy. Organ odwoławczy, oceniając taką decyzję, ma ograniczone możliwości wpływu na jej zmianę. Uchybienia z powodów których uchylano wcześniej decyzję organu I instancji zostały wyeliminowane. Organ orzekający w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew musi zważyć proporcje między interesem publicznym a interesem strony. Na organie administracji spoczywa obowiązek dbałości o przyrodę oraz ochrony jej składników. W ramach realizacji tej powinności organ ma prawo uznać, że sporne drzewa nie kwalifikują się do wycięcia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2007 r., syg. IV SalWa 2017/06). W przypadku kolizji obowiązku ochrony przyrody z koniecznością ochrony ludzkiego życia, zdrowia oraz mienia - rzecz jasna - prymat należy przyznać tej drugiej wartości. Jednakże tut. Kolegium przychyla się do stwierdzenia Wójta, że ludziom oraz mieniu zagrażają przede wszystkim przerosłe i opadające konary, które należy sukcesywnie usuwać (potwierdza to dokumentacja fotograficzna). Topola jest drzewem stosunkowo kruchym, stąd też wymagającym pielęgnacji, lecz a priori nie można zaliczyć jej do chwastów (zresztą ustawa o ochronie przyrody - poza szczególną regulacją dotyczącą drzew owocowych, drzew w lasach oraz tych, które nie przekroczyły wieku 5 lat - nie wartościuje drzew, zatem nie wolno tego robić także organowi administracji). Ponadto słuszna jest uwaga Wójta, iż ewentualne zagrożenie jest znikome lub w ogóle go nie ma, skoro pracownicy [...] Sp. z o. o. parkują samochody pod drzewami, mimo iż nie ma takiej konieczności. Nie zasługuje także na uwzględnienie argument strony, iż przedmiotowe drzewa uniemożliwiają rozbudowę firmy. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych dokumentów wskazujących na zakres prac inwestycyjnych.

Jej stwierdzenie zawarte w odwołaniu, iż nowe nasadzenia, skutkiem których byłoby zastąpienie starych drzew młodymi, co pozytywnie wpłynie na ekosystem, w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, nie może zasadniczo wpłynąć na rozstrzygnięcie. Wójt Gminy [...], realizując swoje ustawowe uprawnienia, miał prawo uznać za priorytetową ochronę przedmiotowych topoli oraz klonu. Ponadto konstrukcja art. 83 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody wskazuje na pewną sekwencję czynności, które podejmuje organ administracji publicznej. Najpierw musi być wola właściwego organu co do wydania zezwolenia na usunięcie drzew, a następnie uzależnienie wydania zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. W przypadku, gdy Wójt uznaje, że wydanie zezwolenia nie jest zasadne, kwestia dokonania nowych nasadzeń jest bezprzedmiotowa.

Organ pierwszej instancji formułując opinie na temat znaczenia [...] sztuk topoli i 1 sztuki klonu dla ekosystemu, w istocie, nie oparł się na ekspertyzach przygotowanych dla potrzeb niniejszego postępowania. Niemniej jednak w opinii tut. Kolegium, wystarczające jest wskazanie na ogólne opracowania naukowe, które opisują pozytywny wpływ topoli na ekosystem. Ponadto nie sposób podważyć stwierdzenia Wójta, iż "drzewa te stanowią swoistą barierę, która zatrzymuje pył i kurz wzniecany przez samochody przejeżdżające przez przebiegającą w pobliżu drogę wojewódzką".

Skarżąca jest w błędzie sądząc, iż organ co do zasady wyraża zgodę na wycinkę drzew, a odmowa wyrażenia zgody stanowi rozstrzygnięcie wyjątkowe, które powinno być wydawane wyłącznie w jednoznacznie uzasadnionych okolicznościach, albowiem rzecz przedstawia się odwrotnie. Wielowiekowe drzewa mogą być usunięte, gdy zaistnieją ważne ku temu powody, np. ochrona życia lub mienia. Ponadto nie można abstrahować od dyspozycji art. 125 u.o.p. Usunięcie drzew stanowi ich niszczenie, a zgodnie z dyspozycją w/w przepisu rośliny, zwierzęta lub grzyby, a także ich siedliska, nieobjęte formami ochrony przyrody mogą być niszczone lub zabijane jedynie w enumeratywnie wskazanych przypadkach, w związku z: realizacją zadań uzasadnionych potrzebami ochrony przyrody; prowadzeniem badań naukowych lub edukacją; racjonalną gospodarką; amatorskim połowem ryb; zbiorem na własne potrzeby; prowadzeniem akcji ratowniczej; bezpieczeństwem powszechnym; bezpieczeństwem sanitamym i weterynaryjnym; ochroną życia i zdrowia ludzi; zapobieganiem skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniem.

Wniosek skarżącej co do naruszenia art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jest zbyt daleko idący. Rzeczpospolita Polska, zgodnie z normą konstytucyjną, chroni własność, niemniej jednak korzystanie z niej nigdy nie jest nieograniczone. Precyzuje to art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), stanowiąc, że właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, lecz w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Dla oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji fakt, że właścicielowi działki sąsiedniej Wójt wydał zezwolenie na usunięcie drzew, nie może być pierwszoplanowy. Było to bowiem odrębne postępowanie, a jego skutek nie może automatycznie przekładać się na treść rozstrzygnięcia w podobnych (niejednokrotnie z pozoru) sprawach.

W skardze wniesionej do Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, powołując wyrażona w odwołaniu argumentację. Nadto zarzuciła naruszenie:

- art. 32 Konstytucji R.P., polegające na naruszeniu zasady równości wobec prawa i potraktowanie skarżącej w sposób dyskryminujący w stosunku do jej sąsiada, któremu ten sam organ udzielił zgody na wycinkę drzew,

- przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie nie poparte dowodami, że drzewa, które są objęte wnioskiem o usunięcie są wielowiekowe.

Skarżąca wyjaśniła też, że w bezpośrednim sąsiedztwie jej działki nie przebiega droga wojewódzka. Nie ma też czynników mogących negatywnie oddziaływać na środowisko i dlatego powoływanie się na ekosystem nie jest zasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, jednak częściowo z innych przyczyn, niż podniesione przez skarżącą.

Z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem oceny zgodności z prawem jej rozstrzygnięć, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. -dalej p.p.s.a,), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, że nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę na uchybienie które częściowo nie było objęte zarzutami strony skarżącej, a sprowadzało się do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80, oraz 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rzeczą organów było przede wszystkim dokonanie ustaleń, czy usunięcie drzew było możliwe tak z uwagi na szczególne uregulowania normatywne dotyczące utworzenia obszarów chronionych, ochronę drzew z uwagi na ich gatunek lub wiek. Dopiero po przesądzeniu, że wskazana wyżej ochrona nie występuje, można było skupić się na analizie dopuszczalności usunięcia drzew w kontekście ograniczeń ogólnych, uregulowanych w przepisie art. 125 u.o.p., który stanowi, że rośliny, zwierzęta lub grzyby, a także ich siedliska, nieobjęte formami ochrony przyrody mogą być niszczone lub zabijane jedynie w związku z: 1) realizacją zadań uzasadnionych potrzebami ochrony przyrody; 2) prowadzeniem badań naukowych lub edukacją; 3) racjonalną gospodarką; 4) amatorskim połowem ryb; 5) zbiorem na własne potrzeby; 6) prowadzeniem akcji ratowniczej; 7) bezpieczeństwem powszechnym; 8) bezpieczeństwem sanitarnym i weterynaryjnym; 9) ochroną życia i zdrowia ludzi; 10) zapobieganiem skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniem. W kontekście wymienionych w przepisie enumeratywnie przypadków, gdy dopuszcza się niszczenie roślin, trzeba stwierdzić, iż pojęcie to występuje w znaczeniu, odnoszącym się do wszystkich przypadków unicestwienia, czy przetwarzania zasobów przyrodniczych, także w związku z ich prawidłową eksploatacją, w tym usuwaniem drzew (wyrok: NSA w Warszawie z 4.02.2000 r. IV S.A. 2421/97 - LEX nr 77625; WSA Warszawie z dnia 14 marca 2006 r. IV SA/Wa 2237/05 - LEX nr 227797).

Powołany powyżej przepis art. 7 k.p.a. stanowiąc, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli przewiduje konieczność harmonizacji obu interesów. Z kolei art. 77 k.p.a. konkretyzujący zasadę prawdy obiektywnej stanowi, że obowiązkiem organu jest zgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wyczerpujące rozpatrzenie całości tego materiału. Tak, więc decyzja odmawiająca wydania zezwolenia na wycięcie drzewa powinna być poparta przeprowadzeniem postępowania administracyjnego z uwzględnieniem i odniesieniem się do wszystkich zarzutów podnoszonych w jego toku przez stronę. Całokształt materiału dowodowego winien decydować, czy rzeczywiście zachodzą podstawy do odmowy wydania spornego zezwolenia, a powołanie się na dowody i wynikające z nich konkluzje, powinno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Obowiązek taki nakłada na organ przepis art. 107 § 3 k.p.a. Rolą uzasadnienia decyzji w przedmiotowej sprawie było, porównanie wyczerpująco przedstawionych racji interesu społecznego, jak i słusznego interesu skarżącej. Warunkiem tego jednak było poczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych, w tym dotyczących przyczyn usunięcia drzew, które wskazywała strona.

Pierwotną i początkowo jedyną przyczyną usunięcia drzew, którą przedstawiała skarżąca, był wzgląd na bezpieczeństwo ludzi i mienia z uwagi na spadające gałęzie i konary drzew, jak i ich wiek. Przyczyna ta nawiązuje do regulacji art. 125 pkt 9 u.o.p., zezwalającego na usunięcie rośliny (drzewa) z uwagi na potrzebę ochrony życia i zdrowia ludzi. Organy obu instancji ustosunkowały się do tej argumentacji, lecz w niewystarczający sposób. Organ I instancji poczynił ustalenia, że argumenty strony o istniejącym niebezpieczeństwie nie są zasadne z uwagi na fakt, iż po pierwsze podczas wizji lokalnej w dniu [...] sierpnia 2008 r., zauważono i udokumentowano na fotografiach, że pracownicy firmy [...] Sp. z o.o. nadal parkują swoje samochody pod przedmiotowymi drzewami, mimo że mają możliwość parkowania samochodów w innej części nieruchomości należącej do strony, a po wtóre, przedmiotowe drzewa są w dobrym stanie zdrowotnym – mają silnie rozbudowane korony i zielone liście (vide: uzasadnienie decyzji organu I instancji). Argumentację tę organ II instancji uznał za właściwą.

Odnosząc się do powyższych ustaleń i konkluzji organów obu instancji, Sąd uznał, że naruszają one wskazane przepisy postępowania. Twierdzenia organów, że istnienie zielonych liści na koronach drzew oraz fakt parkowania pod nimi samochodów, świadczy o braku zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, jest bardzo prawdopodobne, lecz nie jest wystarczające, albowiem ich obowiązkiem jest poczynienie takich ustaleń, które w sposób nie budzący wątpliwości ustalałyby stan faktyczny sprawy, zwłaszcza kiedy jest on sporny. Ocena bowiem rzeczywistej kondycji zdrowotnej drzew i istnienia ewentualnego zagrożenia z ich strony, winna zostać poprzedzona właściwym zbadaniem ich stanu przez osobę dysponującą wiedzą w tym zakresie. Materiał dowodowy sprawy nie zawierał informacji by oceny kondycji zdrowotnej drzew dokonał pracownik organu, który dysponował taką wiedzą. W sytuacji, kiedy organ nie mógł skorzystać z wiedzy w tym zakresie swego pracownika, winien był wyczerpać możliwość jaką daje art. 75 § 1 k.p.a., przewidujący przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu drzewoznawstwa (dendrologa) na powyższą okoliczność, która to opinia stanowiłaby wystarczający i obiektywny dowód tego, czy zachodzi stan zagrożenia na który powołuje się strona.

Druga zgłoszona przez stronę przyczyna usunięcia drzew, tj. wzgląd na rozbudowę firmy, nawiązuje do uregulowania art. 125 pkt 3 u.o.p., zezwalającego na usunięcie roślin (drzew) z uwagi na konieczność racjonalnej gospodarki. Organy ustosunkowały się do zasadności tej potrzeby, lecz również w sposób niewystarczający. Organ I instancji stwierdził, że drzewa przeznaczone do usunięcia nie rosną w miejscu, w którym planowana jest budowa hali produkcyjnej (vide: uzasadnienie decyzji organu I instancji). Organ II instancji wskazał zaś, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na zakres prac inwestycyjnych. Pomijając już sprzeczność argumentacji obu organów, trzeba podkreślić, że w sytuacji powoływania się przez stronę na konieczność rozbudowy firmy, obowiązkiem organów było odniesienie się do tej okoliczności w kontekście ustalenia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy planowaną rozbudową firmy, realnością tego zdarzenia i jego racjonalnością a usunięciem drzew. Tymczasem organ nie zgromadził w tym zakresie jakichkolwiek danych, pomimo ciążącego właśnie na nim obowiązku zebrania wystarczającego dla rozstrzygnięcia sprawy materiału dowodowego. Powoływanie się natomiast przez organ II instancji na okoliczność, że strona nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na zakres prac inwestycyjnych, byłoby uzasadnione w sytuacji wcześniejszego wezwania strony w trybie art. 50 § 1 k.p.a. do złożenia wyjaśnień w tym zakresie, co jednak nie miało miejsca. W sytuacji, kiedy strona twierdząc o planowanej rozbudowie firmy, wymagającej usunięcia drzew, nie przedstawia jednak na tą okoliczność żadnych dowodów, na organie ciąży obowiązek wezwania jej w trybie powyższego przepisu do złożenia w tym zakresie wyjaśnień, które będą mogły stanowić podstawę do właściwej analizy przedmiotu sprawy lub podjęcia dalszych czynności procesowych celem wyjaśnienia wszystkich niezbędnych okoliczności faktycznych.

Przy braku więc poczynienia wystarczających ustaleń dotyczących przyczyn usunięcia drzew, na które powoływała się strona, nie sposób było poddać je właściwej analizie, a w konsekwencji ocenie argumentów w odniesieniu do racji przemawiających za interesem społecznym, jak i w odniesieniu do racji przemawiających za słusznym interesem skarżącej.

Dodatkowo trzeba też zauważyć, że organy nie odniosły się w sposób wyczerpujący do zarzutu strony o nierównym traktowaniu jej i jej sąsiada, który w analogicznej sytuacji faktycznej uzyskał – jak twierdzi skarżąca - zezwolenie na usunięcie drzew. Nie można uznać jako wystarczającego stwierdzenia organu odwoławczego, że było to odrębne postępowanie, a jego skutek nie może automatycznie przekładać się na treść rozstrzygnięcia w podobnych z pozoru sprawach. Rzeczą organu było wyjaśnienie czy sąsiad skarżącej uzyskał wskazane zezwolenie, jakich drzew dotyczyło i jakie względy zadecydowały (w jaki sposób sytuacja faktyczna i prawna była inna), że w stosunku do niego możliwa była decyzja pozytywna organu. Trzeba bowiem pamiętać, że zasada równości wobec prawa; uznawana jest za jedną z zasad fundamentalnych, na których opiera się nasz system prawny. Zasada ta wprawdzie nie została wyrażona odrębnie w przepisach prawa materialnego i postępowania administracyjnego, jednak wynika ona z art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P. i jak każda zasada konstytucyjna - musi być przestrzegana na gruncie wszystkich dziedzin polskiego prawa, a więc i w sferze administracyjnoprawnej, by w wypadkach, w których strona twierdzi, że zasada równości wobec prawa jest w jej sprawie naruszona, przeprowadzić wnikliwe postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia, czy istotnie zarzut taki jest zasadny, a więc czy w sprawach, na które strona się powołuje, istotnie zapadły decyzje o odmiennej treści i czy rzeczywiście były to sprawy, w których występowała analogiczna sytuacja faktyczna i prawna. W każdym takim wypadku do zarzutu naruszenia zasady równości wobec prawa organ administracji powinien się ustosunkować w uzasadnieniu decyzji. Tylko w taki sposób można pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, co nakazuje organom administracji art. 8 k.p.a. (por. wyr. NSA z dnia 26 października 1984 r., II SA 1161/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 97; zob. także Z. Kmieciak, Zasada równości obywateli wobec prawa..., s. 58-60). Zasada równego traktowania znalazła również swój wyraz w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji. Jego artykuł 5 nakłada na urzędnika obowiązek zapewnienia jej przestrzegania przy rozpatrywaniu wniosków jednostek i przy podejmowaniu decyzji. Zakłada, że pojedyncze osoby znajdujące się w takiej samej sytuacji będą traktowane w porównywalny sposób. W wypadku różnic w traktowaniu urzędnik zapewni, aby to nierówne traktowanie było usprawiedliwione obiektywnymi, istotnymi właściwościami danej sprawy (por. J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji..., s. 17-18). Przytoczenia w tym zakresie wymaga również art. 10 ust. 2 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, który stanowi, że "urzędnik uwzględnia uzasadnione i słuszne oczekiwania jednostki, które wynikają z działań podejmowanych przez daną instytucję w przeszłości".

Odnosząc się do pozostałych, nieomówionych jeszcze zarzutów skargi, należało uznać je za niezasadne. W szczególności rację ma organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu naruszenia innych przepisów Konstytucji R.P., a zwłaszcza art. 21 i 64, wyjaśniając, że korzystanie z prawa własności nigdy nie jest nieograniczone i podlega licznym ograniczeniom, co precyzuje art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Podobnie też nie sposób zgodzić się ze skarżącym, by potrzebne były w sprawie odrębne, poza ogólnodostępnymi, dowody w zakresie oddziaływania topoli na ekosystem. Skarżąca nie wykazała by specyfika przedmiotowej sprawy uniemożliwiała skorzystanie przez każdą ze stron z ogólnodostępnych opracowań naukowych w tym zakresie.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji winny w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości postępowania.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.