Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1071/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 25
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Kruszec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2021 r. nr SKO.ŚR/4111/516/2021 w przedmiocie ustalenia wysokości i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 czerwca 2021 r., SKO.ŚR/4111/516/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy L. z dnia 8 marca 2021 r. ustalającej, że kwota świadczeń wychowawczych w wysokości 3.000 zł wypłaconych w okresie od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2020 r. oraz od 1 kwietnia 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. na dziecko G. S. przyznanych przez Wójta Gminy L. w dniu 17 października 2019 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie (punkt 1); zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (punkt 2); nakazującej dokonać zwrotu niezwłocznie, nie później niż 30 od daty otrzymania decyzji na wskazany nr konta (punkt 3); wskazującej, że odsetki zostaną naliczone po dokonaniu spłaty należności głównej zgodnie z art. 25 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (punkt 4).

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej: u.p.p.w.d.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735).

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wyrokiem z dnia 20 października 2017 r. Sąd Okręgowy Wydział XI Cywilny – Rodzinny orzekł rozwód małżeństwa zawartego pomiędzy J. S. (dalej: "skarżący") a A. K. z winy obu stron (punkt I), wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką stron G. S. powierzył skarżącemu, ograniczając władzę rodzicielską A. K. do prawa współdecydowania w istotnych sprawach dziecka dotyczących wychowania, leczenia, nauki (punkt II) oraz ustalił kontakty matki małoletniej z G. S. (punkt III). Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. Sąd Apelacyjny Wydział I Cywilny oddalił apelacje obu stron.

W dniu 13 sierpnia 2019 r. skarżący złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w L. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko G. S., a Wójt Gminy L. przyznał skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r.

W dniu 28 sierpnia 2020 r. skarżący został wezwany do stawienia się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w L. celem wyjaśnienia wątpliwości co do sprawowania opieki nad dzieckiem G. S. Wójt Gminy L. od września 2020 r. wstrzymał wypłatę świadczeń wychowawczych skarżącemu ze względu na brak udzielenia przez skarżącego wyjaśnień dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem.

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt [...]) z urzędu na czas trwania postępowania w trybie nagłym udzielił zabezpieczenia poprzez poddanie małoletniej G. S. bezpośredniej pieczy matki małoletniej A. K. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Z oświadczenia z dnia 4 września 2020 r. wynika, że G. S. od 8 grudnia 2019 r. pozostaje pod opieką matki A. K. i zamieszkuje razem z matką i starszym bratem w K.

W dniu 16 listopada 2020 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia przyznanego w dniu 17 października 2019 r. świadczenia wychowawczego na dziecko G. S.

Z przedłożonych do akt postępowania potwierdzeń przelewów wynika, że skarżący przekazał świadczenie za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2020 r. matce małoletniej G. S. A. K., a świadczenie za marzec 2020 r. zwrócił na kontro GOPS w L.

W dniu 17 listopada 2020 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy z A. K. Ustalono w nim, że od 8 grudnia 2019 r. małoletnia G. S. mieszka z matka.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r. Wójt Gminy L. uchylił prawo doświadczenia wychowawczego na córkę G. S. przyznane skarżącemu. Decyzja stała się ostateczna w dniu 14 stycznia 2021 r.

W dniu 8 grudnia 2021 r. Wójt Gminy L. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. Z pisma z dnia 16 lutego 2021 r. Krakowskiego Centrum Świadczeń wynika, że A. K. zostało przyznane w dniu 28 stycznia 2021 r. świadczenie wychowawcze na dziecko G. S. w okresie od 1 lutego 2020 r. do 31 maja 2021 r. w kwocie 500 zł miesięcznie, a w dniu 10 lutego 2021 r. przyznano prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.

Decyzją z dnia 8 marca 2021 r. Wójt Gminy L. ustalił, że kwota świadczeń wychowawczych w wysokości 3000 zł wypłaconych w okresie od 1 lutego 2020 r. do 28 lutego 2020 r. oraz od 1 kwietnia 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. na dziecko G. S. przyznanych przez Wójta Gminy L. w dniu 17 października 2019 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Organ wskazał, że świadczenia wychowawcze wypłacone zostały skarżącemu mimo braku prawa do tego świadczenia, skarżący zaniechał poinformowania organu o zmianie miejsca zamieszkania małoletniej, a także nie złożył, mimo wezwań, wyjaśnień w GOPS w L.

W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy L. skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego – art. 26 ustawy Kodeks cywilny poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania tego z rodziców, któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej, a na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 października 2017 r. zostało powierzone skarżącemu;

- naruszenie przepisów postępowania – art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 14 u.p.p.w.d. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zaniechanie zweryfikowania informacji dotyczących pobierania świadczenia wychowawczego na małoletnią G. S. przez oboje rodziców, podczas gdy organ miał dostęp do rejestru centralnego danych dotyczących osób pobierających świadczenie wychowawcze prowadzonego przez ministra właściwego do spraw rodziny;

- naruszenie przepisów postępowania – art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności informacji i faktów podanych przez skarżącego w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r., co doprowadziło do naruszenia art. 7 k.p.a. oraz 8 k.p.a.;

- art. 26 ust. 6 w zw. z art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. poprzez błędne niezastosowanie i przyjęcie, że świadczenie pobierane przez skarżącego było nienależnie pobranym świadczeniem.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia 7 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia 17 października 2019 r. Organ wskazał, że skarżący nie powiadomił, wbrew obowiązkom wynikającym z art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d. o zmianach mających wpływ na przyznanie świadczenia. Organ ustalił, że w okresie od 1 lutego do 29 lutego 2020 r. oraz 1 kwietnia 2020 r. do 30 września 2020 r. skarżącemu wypłacono świadczenie wychowawcze mimo braku prawa do tego świadczenia, co oznacza stanowią one świadczenia nienależnie pobrane. Skarżący bowiem nie zamieszkuje z małoletnią córką.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:

- naruszenie art. 25 ust. 6 w zw. z art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. poprzez błędne niezastosowanie i przyjęcie, że pobrane świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym;

- art. 26 ustawy Kodeks cywilny poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania tego z rodziców, któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej, zaś wykonywanie władzy rodzicielskiej nad G. S. zostało powierzone skarżącemu;

- naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. w zw. z art. 95 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy na skutek błędnej wykładni i uznanie, że sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem ograniczone jest wyłącznie do pieczy nad dzieckiem, podczas gdy termin opieka oznacza całość uprawnień składających się na wykonywanie władzy rodzicielskiej, co doprowadziło do błędnego uznania że skarżący nie był uprawniony do pobierania świadczenia wychowawczego na małoletnią G. S. pomimo, że postanowienie Sądu Rejonowego [...] dotyczy zabezpieczenia wyłącznie w zakresie sprawowania pieczy nad córką, a nie opieki;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy- art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez pominięcie wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego – t.j. wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akta postępowania przed Prezydentem Miasta K. w sprawie przyznania A. K. świadczenia wychowawczego oraz dokumentów dołączonych do odwołania, podczas gdy dowody te dotyczyły okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy, dotyczących braku wiedzy skarżącego o pobieraniu świadczenia wychowawczego przez matkę małoletniej oraz przyczyn, dla których skarżący unikał bezpośredniego kontaktu z pracownikami GOPS w L., gdy styczność taka nie była konieczna, co nie oznaczało zatajenia przed organem tymczasowej zmiany miejsca zamieszkania małoletniej G. S., a brak ustaleń w tym zakresie powinien się stać przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie rozważenia wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, w szczególności pomięcie zarzutów niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w tym poprzez zaniechanie zweryfikowania informacji o pobieranych przez oboje rodziców świadczeniach na rzecz małoletniej G. S. w centralnym rejestrze danych osób uprawnionych do pobierania świadczenia wychowawczego oraz zarzutów dotyczących relacji pomiędzy przepisami u.p.p.w.d. oraz przepisami k.r.o. dotyczącymi zagadnień władzy rodzicielskiej, opieki oraz pieczy nad dzieckiem, a także wskazanych w uzasadnieniu odwołania okoliczności dotyczących udziału w postępowaniu osób, których bezstronność może budzić wątpliwości, podczas gdy brak jest jakiekolwiek odniesienia do tych zarzutów w uzasadnieniu decyzji, co potwierdza, że organ nie rozważył ich należycie wydając zaskarżoną decyzję, a zatem zaniechał wszechstronnego rozpoznania sprawy, zaś w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że nawet uchybienia dotyczącego samego uzasadnienia decyzji, mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności informacji i faktów podanych przez skarżącego w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r., co doprowadziło do naruszenia art. 7 oraz art. 8 k.p.a.;

- w konsekwencji powyższych naruszeń błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, iż w okresie pobierania świadczenia skarżący nie spełnił przesłanki uprawniającej do jego pobierania;

- błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to błędne stwierdzenie, że tymczasowe postanowienie zabezpieczające z dnia 26 lutego 2020 r., zgodnie z którym piecza nad małoletnią została powierzona A. K. stało się prawomocne i wykonalne w dniu 11 marca 2020 r. podczas gdy zostało przez skarżącego zaskarżone, a zażalenie zostało rozpoznane w dniu 17 czerwca 2020 r., a zatem przed tym dniem nie mogło uprawomocnić się postanowienie, a zatem do chwili uprawomocnienia się postanowienia zarówno władza rodzicielska, jak i piecza nad córką były powierzone wyłącznie skarżącemu, dlatego też nie sposób uznać pobierane przez skarżącego świadczenie za niezależne;

- błąd w ustaleniach faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to przez błędne przyjęcie, że małoletnia G. S. pozostaje wyłącznie na utrzymaniu matki podczas gdy przez cały okres tymczasowego pobytu córki u matki skarżący przekazywał i wciąż przekazuje kwoty na utrzymanie małoletniej, co więcej małoletnia przyjeżdżała do skarżącego na kilka dni i wówczas pozostawała na jego wyłącznym utrzymaniu, obecnie skarżący uiszcza matce alimenty w wysokości 700 zł.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów na okoliczność sytuacji finansowej skarżącego.

Postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością był fakt zamieszkiwania małoletniej G. S. ze skarżącym w dniu wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego, bezsporną okolicznością był również fakt przyznania świadczenia wychowawczego matce małoletniej G. S. oraz okoliczność, że małoletnia zamieszkała z matką w grudniu 2019 r., a postanowieniem z dnia 26 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy [...] w trybie zabezpieczenia powierzył pieczę nad małoletnią G. S. matce. W niniejszej sprawie decyzja uchylająca przyznane skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego stała się ostateczna w dniu 14 stycznia 2021 r., a świadczenie wychowawcze zostało przyznane matce małoletniej G. S. w dniu 28 stycznia 2021 r. na okres od 1 lutego 2020 r. do 31 maja 2021 r. Bezsporną była również okoliczność, że skarżący przekazał świadczenia wychowawcze uzyskane za okres od kwietnia do sierpnia 2020 r. matce małoletniej. W niniejszej sprawie sporną była ocena czy pobrane przez skarżącego w okresie: luty 2020 oraz od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2020 r. świadczenia wychowawcze były świadczeniami nienależnie pobranymi, a przede wszystkim, czy we wskazanym okresie skarżący spełniał przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd przyjęty w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu świadczenia wychowawcze pobrane przez skarżącego w lutym 2020 r. oraz w okresie od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2020 r. stanowią świadczenia pobrane nienależnie.

Art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Natomiast za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze uważa się między innymi świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (...) (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.). Przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego jest zatem faktyczne zamieszkiwanie małoletniego z rodzicem, który wnosi o jego przyznanie. Należy podzielić pogląd wyrażony w orzecznictwie, że przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 u.w.p.w.d. wyraża następujące ratio legis - warunkiem sine qua non w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego jest to, aby dziecko wspólnie zamieszkiwało z rodzicem tj. matką albo ojcem i to dziecko pozostawało na jego utrzymaniu. Należy zwrócić uwagę na dwa aspekty tego przepisu, które determinują prawo do pobierania świadczenia wychowawczego. Pierwszy aspekt to ujęta w tym przepisie alternatywa rozłączna wyrażona spójnikiem "albo". Dziecko ma zamieszkiwać z rodzicem i tylko ten rodzic, z którym zamieszkuje, może otrzymać świadczenie wychowawcze. Drugim aspektem jest spójnik koniunkcji wyrażony poprzez "i". Ustawodawca łączy prawo do świadczenia wychowawczego nie tylko z faktem zamieszkiwania dziecka z rodzicem, ale też z utrzymywaniem tegoż dziecka. Tylko łączne spełnienie obu tych warunków może skutkować przyznaniem świadczenia wychowawczego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2022 r., II SA/Po 333/21, CBOSA). W rezultacie należy stwierdzić, że skarżący w okresie od grudnia 2019 r. do sierpnia 2020 r. pobierał świadczenie, mimo braku spełnienia podstawowej przesłanki jego przyznania, tj. zamieszkiwania małoletniej z ojcem.

Równocześnie, zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d. w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie. Skarżący został o tym obowiązku pouczony- zarówno w treści formularza, który wypełnił wnioskując o przyznanie świadczenia ("W przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba ubiegająca się jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach gminny organ właściwy realizujący świadczenie wychowawcze."; "Niepoinformowanie gminnego organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, w konsekwencji koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie", k. 5 akt administracyjnych), jak i w treści informacji o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego, gdzie wyraźnie wskazano, że osoba pobierająca świadczenie jest zobowiązana do powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia, w szczególności o zmianie miejsca mieszkania (k. 22 akt administracyjnych).

Mając na względzie treść art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. nie budzi wątpliwości, że fakt zaprzestania zamieszkiwania małoletniej ze skarżącym jest zmianą, która powinna zostać zgłoszona organowi – Wójtowi Gminy L. niezwłocznie po jej zaistnieniu. Tymczasem skarżący nie poinformował organu o zaistniałej zmianie, ani nie udzielił organowi wyjaśnień na wezwanie.

Zgodnie z dominującym w orzecznictwie poglądem obowiązek zwrotu pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I OSK 539/21, LEX nr 3 274 140). W oparciu o powyższe nie budzi wątpliwości, że wydanie decyzji w przedmiocie uznania świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane powinno być poprzedzone ustaleniem, czy osoba, która pobierała dane świadczenie, była prawidłowo pouczona o braku prawa do pobierania tego konkretnego świadczenia. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżący był pouczony o obowiązku poinformowania organu o zmianach wpływających na przyznanie świadczenia, równocześnie skarżący przekazał świadczenie wychowawcze matce małoletniej G. S., niewątpliwie mając świadomość, że świadczenie nie powinno być przez niego pobierane, ponieważ córka zamieszkuje z matką. W ocenie Sądu fakt przekazania świadczenia matce małoletniej G. S. nie powoduje, że skarżącemu nie można uczynić zarzutu nienależnego pobrania świadczeń wychowawczych – w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi bowiem wątpliwości fakt, że skarżący pobierał świadczenie w okresie, w którym przestał spełniać przesłanki jego przyznania, a nadto zaniechał poinformowania o nich organu. Skarżący nie miał możliwości dysponowania świadczeniem, które zgodnie z art. 4 u.p.p.w.d. mu nie przysługiwało. Równocześnie, w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do pobrania na małoletnią G. S. świadczenia wychowawczego w okresie od lutego 2020 r. do sierpnia 2020 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie, podczas gdy zgodnie z ustawą świadczenie przysługuje w wysokości 500 zł na dziecko miesięcznie. Zdaniem Sądu, ewentualne rozliczenia pomiędzy skarżącym a matką małoletniej, w zakresie przekazanych świadczeń wychowawczych za sporny okres, powinny być dochodzone przez skarżącego na drodze cywilnej, nie mogą być bowiem uwzględnione w postępowaniu administracyjnym, ani sądowo-administracyjnym.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko. Świadczenia wychowawcze są przyznawane na określone w ustawie okresy zasiłkowe (od 1 czerwca do 31 maja roku następnego). Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.p.p.w.d. prawo do świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia do końca okresu, o którym mowa w ust. 1. Mając na względzie treść powołanego przepisu nie budzi wątpliwości fakt, że organ nie może w sposób dowolny ustalać okresu, na jaki zostanie przyznane świadczenie wychowawcze, lecz przyznaje go w sposób określony w art. 5 u.p.p.w.d.

Zaznaczyć ponadto należy, że zgodnie z zasługującym na akceptację orzecznictwem przyznanie świadczenia drugiemu z rodziców wymaga uprzedniego cofnięcia uprawnienia przyznanego uprzednio jednemu z rodziców (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 grudnia 2020 r. w sprawie I OSK 1401/20, CBOSA). Zauważyć należy, że świadczenie wychowawcze zostało przyznane matce małoletniej po wydaniu ostatecznej decyzji o cofnięciu skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, należy wskazać, że w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną był fakt niezamieszkiwania małoletniej G. S. w okresie objętym zaskarżoną decyzją, a zatem od lutego 2020 r. do sierpnia 2020 r., ze skarżącym oraz okoliczność, że w tym czasie małoletnia zamieszkiwała z matką. Co więcej, postanowieniem z dnia 26 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich na czas trwania postępowania z urzędu w trybie nagłym udzielił zabezpieczenia przez poddanie małoletniej G. S. bezpośredniej pieczy matki A. K. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Zauważyć należy, że postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia są natychmiast wykonalne. Co więcej, w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego postanowienie zostało utrzymane w mocy, a zatem treść wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 20 października 2017 r. nie może stanowić dowodu na okoliczność, że w okresie od lutego do sierpnia 2020 r. małoletnia zamieszkiwała ze skarżącym.

Niezasadne są również zarzuty wskazane w uzasadnieniu skargi dotyczące braku bezstronności pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., ponieważ fakt zeznawania jednego z pracowników GOPS w sprawie o rozwód nie stanowi przesłanki wyłączenia prawnika organu określonej w art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której był świadkiem. Co więcej, ewentualne trudne doświadczenia skarżącego z pracownikami GOPS nie zwalniały skarżącego z ustawowego obowiązku zawiadomienia Wójta Gminy L. o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, a obowiązek ten mógł zostać zrealizowany bez osobistego kontaktu z pracownikami.

Sąd dostrzega, że uzasadnienie organu II instancji jest mało rozbudowane, jednakże organ odniósł się w nim i prawidłowo wyjaśnił przyczyny oraz podstawy prawne zobowiązania skarżącego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie powinno szerzej odnieść się do zarzutów odwołania, jednakże ten mankament uzasadnienia zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu nie miał wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów braku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez SKO, wskazać również należy, że w świetle art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, jeśli uznaje, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy, pozwala na rozstrzygnięcie sprawy. Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i przed Sądem, nie była decyzja przyznająca świadczenie wychowawcze A. K., lecz decyzja o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych.

Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji żadnych innych naruszeń przepisów postępowania, ani prawa materialnego, a w rezultacie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.