Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 332/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. sprawy ze skargi Ł.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40, Nr 42 poz.386 i Nr 148 póz. 1551 oraz z 2006 r. Nr 50 poz.361), art. 7, 10, 75, 97, 104, 107 kpa oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 178/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r. str.1 ze zm.), art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. - odmówił przyznania płatności bezpośrednich na rok 2005 Ł.B. z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej - 2005 i nałożył karę pieniężną w wysokości 52456,50 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności oraz z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nałożył karę pieniężną w wysokości 65827,08 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] maja 2005 r. Ł.B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 na następujące działki rolne: [...] i działkę [...].

W dniu [...] grudnia 2006 r. do siedziby Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o wypłatę zaległych dopłat za 2005 r., do którego dołączył wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2006r, sygn. akt II K 165/06 i Sądu Okręgowego, z dnia [...] października 2006 r sygn. akt IV Ka 762/06, w którym to uznano Ł.B. winnym tego :

- że w okresie od [...] kwietnia do [...] grudnia 2004 r. działając wspólnie i w porozumieniu z A.B. z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych i w tym celu zawarł fikcyjną umowę użyczenia gruntów rolnych od PRP "S" spółka z o.o. za aprobatą A.B. - Prezesa Zarządu PRP "S" spółka

z o.o., a następnie przedłożył poświadczający nieprawdę wniosek o dopłaty do

gruntów rolnych, w wyniku czego doprowadził do niekorzystnego

rozporządzenia mieniem ARiMR z tytułu wspierania działalności rolniczej na

obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie 18.032,91

zł to jest o czyn z art. 186 § 1 i art. 297 § 1 kk,

- że w dniu [...] maja 2005 r. w celu uzyskania dopłat do gruntów

rolnych przedłożył w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w którym poświadczył nieprawdę dotyczącą okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego, iż jest producentem rolnym posiadającym grunty rolne, które nabył na podstawie umowy użyczenia od PRP "S" spółka z o.o. gdy w rzeczywistości producentem na tym terenie była PRP "S" spółka z o.o., a umowa użyczenia gruntów rolnych miała charakter fikcyjny - to jest o czyn z art. 297 § 1 kk i wymierzył mu karę łączną w wymiarze 7 miesięcy pozbawienia wolności z zawieszeniem na 3 letni okres próby.

Organ stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu karnym ustalono w sposób bezsporny, iż Ł.B. zawarł z Przedsiębiorstwem "S" spółka z o.o. reprezentowanym przez D.M. - pełnomocnika Zarządu w dniu [...] kwietnia 2005r. umowę poddzierżawy działek ewidencyjnych o numerach [...] o łącznej powierzchni 247,81 ha położonych w gminie [...], które były dzierżawione przez PRP "S" od Agencji Nieruchomości Rolnych. W umowie PRP "S" zobowiązane było do zapłaty podatku rolnego jak również czynszu dzierżawnego, jak i poniesienia wszelkich nakładów związanych z doprowadzeniem do zbioru upraw, nakładów w zakresie nasion, uprawy, siewu, nawożenia i zbioru na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Ł.B. jako poddzierżawca, zobowiązał się natomiast do przekazania na rzecz poddzierżawiającego wszelkich plonów uzyskanych z powierzchni przedmiotu umowy. Natomiast kwoty płatności obszarowych jak wynika z § 5 przedmiotowej umowy miał pobierać poddzierżawca. Strony ustaliły także czynsz dzierżawny w wysokości równowartości 300 ton pszenicy wg stawek GUS. Organ przywołał treść uzasadnienia wyroku Sądu, w którym wskazano na fakt, iż w ocenie Sądu bezspornym jest, że zarówno z treści umów jak i dowodów osobowych przeprowadzonych w sprawie wynika, że całość dzierżawionych od ANR gruntów w dalszym ciągu uprawiana była przez pracowników spółki "S". Z powyższego wynika, że producentem rolnym na poddzierżawionych terenach była spółka, gdyż to ona uprawiając ziemię, zbierając plony i ponosząc na ten cel wszelkie nakłady "władała nią jak dzierżawca", a więc była faktycznym posiadaczem uprawianego areału a nie był nim skarżący.

Organ przywołał także treść uzasadnienia Sądu Okręgowego, iż Ł.B. nie można przypisać statusu posiadacza, bowiem nie miał on woli władania jak i fizycznego władztwa na gruntem, a umowa była fikcyjna i zawarta jedynie dla pozoru w celu uzyskania korzyści majątkowej.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40 z póz. zm.) płatność bezpośrednia do gruntu rolnego przysługuje osobie będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

W ocenie organu Ł.B. nie był posiadaczem wymienionym we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok gruntów rolnych w świetle ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy.

Odwołanie od tej decyzji wniósł Ł.B. i zarzucił:

- naruszenie art. 9 kpa poprzez nieuzasadnione zawieszenie postępowania administracyjnego przed podjęciem decyzji merytorycznej oraz art. 97kpa, iż w sprawie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania;

- naruszenie art. 75 1 kpa poprzez nie danie wiary dowodom dostarczonym przez skarżącego;

- naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10 poz. 76) poprzez uznanie, że skarżący nie jest producentem rolnym;

- naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40), poprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymania płatności bezpośrednich za 2004 r. (chyba mylnie podano rok bowiem z wniosku wynika, iż chodzi o dopłaty za 2005 r.);

- naruszenie art. 6 kpa poprzez zakwestionowanie umów cywilnych podczas, gdy w postępowaniu organ administracji nie jest uprawniony do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu prawa cywilnego i wniósł o uchylenie decyzji organu l instancji.

W uzasadnieniu odwołujący się podał, że reprezentujący na sali sądowej w sprawach karnych przytoczonych w sprawie przez organ l instancji kierownik Biura Powiatowego występując w charakterze świadka i znając wszystkie okoliczności sprawy zeznał, że nie stwierdza nieprawidłowości w prowadzeniu działalności przez skarżącego jako producenta rolnego, a pobrane przez niego dopłaty do produkcji rolniczej bezspornie się mu należały, do tych gruntów nikt inny nie złożył wniosku o dopłaty. Takie same informacje skarżącemu udzieliła Agencja przy składaniu wniosku, a teraz reprezentuje inny pogląd i karze go za to. Umowa poddzierżawy była znana Agencji i jej wtedy nie kwestionowała, a przecież to na organach administracji ciąży obowiązek czuwania aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa.

Organ naruszył art. 97 kpa bowiem niezasadnie zawiesił postępowanie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r.

Podstawę zawieszenia stanowił fakt, iż przed Sądem Rejonowym toczyła się sprawa karna. W ocenie skarżącego przed sądem karnym toczyła się sprawa o płatności za 2004r., a w sprawie niniejszej postępowanie dotyczyło roku 2005r. dlatego też było możliwe wydanie decyzji administracyjnej, bo toczyła się sprawa karna, a nie administracyjna.

Naruszenia art. 75 kpa skarżący upatruje w tym, że dowód z wyroków sądowych dotyczył roku 2004 a nie 2005, a nadto wyroki karne są oceną dowodów dostarczonych i zebranych przez Sąd w świetle prawa karnego, a nie administracyjnego.

Nadto dodał, iż zbiór dowodów zebranych przez sąd karny jest inny niż zbiór dowodów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej. W aktach administracyjnych znajdują się dodatkowe dowody, a nie zostały dostarczone do Sądu a mogły mieć wpływ na treść wyroku karnego.

Organ odrzucił dowody, których Sąd nie posiadał, co przyczyniło się do tego, że miał z góry założoną tezę bez liczenia się faktami.

W tej mierze skarżący miał na uwadze rozliczenia finansowe świadczące, że w przedmiotowej sprawie na podstawie umowy poddzierżawy współpracowały ze sobą dwa niezależne podmioty. Ł.B. nie godzi się ze stanowiskiem, iż nie prowadził indywidualnie i samodzielnie działalności gospodarczej na gruntach zadeklarowanych bowiem nigdy nie ukrywał przed organem, że będzie korzystał z usług innego podmiotu i ta okoliczność była organowi znana.

W ocenie odwołującego się organ naruszył przepis art. 13 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 2004 r. Nr 10, poz.76) poprzez uznanie, iż nie jest on producentem rolnym. Zakwestionowanie tego faktu może mieć miejsce jedynie poprzez decyzję administracyjną odmawiającą wpisu do ewidencji producentów, a taka nie została wobec Ł.B. wydana. Bezzasadnie wobec tego organy odmówiły w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tego statusu.

Organ nadto naruszył art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U z 2004r. Nr 6, poz. 40), gdyż mimo, że skarżący wyczerpuje wszystkie przesłanki o których mowa w tym przepisie to znaczy jest producentem rolnym, posiadał nieruchomości utrzymywane zgodnie z wymogami środowiska o obszarze powyżej 1 ha - to wydano decyzję o odmowie tych płatności. Wymienia także wśród podstaw odwołania art. 6 kpa jako że organy kwestionowały umowę cywilną poddzierżawy i uznały ją za fikcyjną, a cel zawarcia umowy został zrealizowany.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że celem ustawy o płatnościach bezpośrednich jest finansowe wspieranie producentów rolnych, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne, a w ocenie organu II instancji Ł.B. nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego zadeklarowanego we wniosku. Dopłaty bowiem nie są przyznawanie tylko i wyłącznie na podstawie tytułu prawnego. Sąd karny po przeprowadzeniu postępowania jednoznacznie stwierdził iż grunty były uprawiane przez Przedsiębiorstwo "S", a zawarta umowa była pozorna dla uzyskania dopłat i uznając skarżącego winnym za przestępstwo z art. 297 kk to jest za oszustwo dotacyjne wymierzył mu karę.

W tej mierze wyroki karne stanowią dowód urzędowy, który organy musiały brać pod uwagę z urzędu.

Dlatego też nie zostały naruszone przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich jako że skarżący nie był posiadaczem gruntów zadeklarowanych w rozumieniu ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru.

Nie był także w rozumieniu tej ustawy producentem rolnym na tych gruntach skoro ich nie uprawiał ani osobiście, ani za pomocą innych w swoim imieniu. Dlatego też organ uznał, że nie zostały naruszone przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, tym bardziej, iż wpis ten ma tylko charakter deklaratoryjny i nie daje stronie automatycznie uprawnień do przyznania płatności bezpośrednich.

Co do zarzutu zawieszenia postępowania to organ wskazał, że od postanowienia, o ile było ono zdaniem skarżącego niezasadne, mógł składać zażalenie zgodnie z art. 101 § 3 kpa. Wobec braku wniesienia tego środka

postanowienie stało się ostateczne.

Za nieuzasadniony także uznał organ zarzut naruszenia art. 75 § 1 kpa. W ocenie organu część dowodów potwierdza fakt wydania Ł.B. materiału siewnego z magazynu spółki "S" natomiast pozostała część dowodów potwierdza fakt przyjęcia przez PRP płodów rolnych. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów w postaci faktur, rachunków czy umów, które mogłyby potwierdzić okoliczność prowadzenia przez stronę działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Dlatego też organ uznał, iż te dokumenty w żaden sposób nie potwierdzają władztwa skarżącego nad tymi gruntami.

W ocenie organu także nie został naruszony art. 6 kpa, bowiem co do pozorności umowy poddzierżawy organ w całej rozciągłości przyjął ustalenia sądu karnego uznającego winnym skarżącego oszustwa co do posiadania spornych działek i prowadzenia na nich w swoim imieniu działalności rolniczej a tylko taka uprawniała go do dopłat.

Mając na uwadze wyżej przywołane okoliczności i ustosunkowanie się do zarzutów w odwołaniu organ stwierdził, że Ł.B. nie był posiadaczem dziatek gruntu rolnego zadeklarowanych w złożonym w dniu [...] maja 2005 r. wniosku. To w ślad za Sądem Rejonowym uznał, że prowadzącym działalność rolniczą była spółka PRP "S". Te ustalenia potwierdził także Sąd II instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył Ł.B.. Zaskarżonym decyzjom zarzucił:

- naruszenie art. 9 kpa poprzez zmianę wykładni organu co do obowiązującego prawa skutkującego wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej,

- naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

- naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymania płatności bezpośrednich za rok 2005 podczas, gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący powyższe płatności powinien otrzymać;

- naruszenie art. 6 kpa poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego i spółkę "S" podczas, gdy w postępowaniu administracyjnym organ nie jest uprawniony do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego - i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji.

W uzasadnieniu skarżący podtrzymał wszystkie swoje zarzuty kierowane pod adresem organów w swoim odwołaniu od decyzji organu l instancji z nadto dodał, że upatruje naruszenia art. 9 kpa poprzez zmianę wykładni organu co do obowiązującego prawa skutkującego wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej. Kierownik Biura Powiatowego występując w roli świadka i znając wszystkie okoliczności sprawy zeznał, że nie stwierdza nieprawidłowości w prowadzeniu działalności przez Ł.B. jako producenta rolnego a pobrane przez niego dopłaty do produkcji rolniczej bezspornie się mu należały.

Jeśli przyjąć, że stanowisko organu pod wpływem sądu się zmieniło to na skutek wprowadzenia w błąd skarżącego. W trakcie postępowania administracyjnego organ nazywał skarżącego producentem rolnym, a nie dzierżycielem czy użytkownikiem. Skarżącemu zarzuca się głównie to, że nie wykonywał samodzielnie wszelkich czynności na użytkowanych gruntach co przecież ani nie jest możliwe, ani konieczne. Dlaczego zatem nie kwestionuje się faktu wykonania usługi ochrony roślin przez spółkę.

Dodatkowo argumentował, że władanie gruntem nie musi polegać na jego fizycznej uprawie. Władanie to musi odpowiadać treści zawartej umowy, która kształtuje prawa i obowiązki posiadacza. Stąd też okoliczność, iż pracownicy spółki "S" po zawarciu umów nadal uprawiali. poddzierżawione grunty nie ma znaczenia prawnego dla sprawy, ponieważ skarżący mógł uprawiać ten grunt za pomocą kogokolwiek. Treść zawartych umów ich strony ułożyły wg własnego uznania kierując się w tym względzie zasadą swobody umów. Celem umów była poprawa sytuacji finansowej spółki, albowiem poddzierżawienie gruntów umożliwiało dzierżawcom pełniejszą kontrolę nad wydzierżawionym gruntem co zapewniało utrzymanie właściwej kultury upraw.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu związanego z uznaniem, iż skarżący nie jest

producentem rolnym organ wskazał, że żaden przepis prawa nie wymaga odmowy rejestracji w charakterze producenta rolnego dla zakwestionowania takiego statusu prawnego bowiem istnieje możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu na wskazany fakt. Wywodził także, że organ l instancji nie był uprawniony do orzekania o ważności przedmiotowych umów i w tym przedmiocie nie orzekał, gdyż jest to właściwość sądów powszechnych. Organ administracji jedynie w oparciu o dokumentację zebraną w postępowaniu karnym ustalił odmienny stan faktyczny niż zadeklarowany przez skarżącego. Ten ustalony stan faktyczny uprawniał organ do przyjęcia, iż skarżący nie spełniał warunków do uzyskania płatności z uwagi na fakt, że nie był producentem rolnym.

W ocenie organu II instancji szczegółowo opisane w zaskarżonych decyzjach ustalenie sądów karnych, dawały podstawy do przyjęcia, iż skarżący nie posiadał woli władania ani władztwa nad dzierżawionym gruntem. Dalszym skutkiem tego ustalenia było przyjęcie, iż nie prowadził on na tych gruntach działalności rolniczej wobec czego nie spełniał warunków do uzyskania spornych dopłat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w taki sposób, że mogłoby mieć to wpływ na wynik sprawy.

Kluczową kwestią przy rozpatrywaniu skargi było rozstrzygnięcie, czy organy administracji obu instancji prawidłowo ustaliły, iż skarżący nie spełnił przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o płatnościach bezpośrednich, w myśl której płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują producentowi rolnemu będącemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego.

Rozważania w powyższym zakresie muszą być jednak poprzedzone przedstawieniem istotnych elementów stanu faktycznego i prawnego stanowiącego podstawę decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2007 r. o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych skarżącemu.

Zaznaczyć trzeba, że płatności, o które ubiegał się skarżący, są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolniczych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Podstawowym aktem prawnym określającym warunki przyznawania płatności bezpośrednich, w tym także nowowprowadzonych form szczególnych pomocy w postaci Jednolitej Płatności Obszarowej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej, jest rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. WE Nr L 270 z 21 października 2003 r.). Powyższy akt został uszczegółowiony między innymi rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L z dnia 30 kwietnia 2004 r.)

Rozporządzenie, będące jedną z form wtórnego prawa wspólnotowego, jest aktem prawnym, które obowiązuje w całości i podlega bezpośredniemu stosowaniu w państwach członkowskich. Akt normatywny tego rodzaju może zawierać klauzule zobowiązujące państwa członkowskie do podjęcia działań implementacyjnych (wydania odpowiednich aktów normatywnych), jednakże państwa członkowskie nie mogą - chyba że co innego stanowi rozporządzenie - podejmować działań na rzecz wykonania rozporządzenia, których przedmiotem byłaby zmiana znaczenia lub uzupełnienie jego przepisów (por. wyrok ETS z 10 października 1973 r. w sprawie 34/73, Fratelli Variola; wyrok ETS z 18 lutego 1970 r. w sprawie 40/69, Bollmann).

Ustawa o płatnościach bezpośrednich ustalała warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i jest wynikiem działań wykonawczych w stosunku do wskazanego rozporządzenia nr 1782/2003. Mając na uwadze powyższe, sposób rozumienia sformułowań i terminów użytych w ustawie o płatnościach bezpośrednich musi uwzględniać znaczenie nadawane im w obowiązującym w tym zakresie prawie wspólnotowym, którego przepisy, ustanawiając wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, kształtują w sposób bezpośredni prawa i obowiązki adresatów tego aktu.

Rozporządzenie nr 1782/2003 zawiera w art. 2 lit. a definicję "rolnika" stanowiąc, iż termin ten oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 TWE, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Stosownie do art. 2 lit. b rozporządzenia, przez "gospodarstwo" należy rozumieć wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. "Działalnością rolniczą" jest z kolei produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5 (art. 2 lit. c cyt. rozporządzenia).

Ustawa o płatnościach bezpośrednich, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy, określonych powołanym wyżej rozporządzeniem wspólnotowym, przyjmuje w art. 2 ust. 1, że płatności te przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego. Warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami i utrzymywane są przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Prawodawca krajowy określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazał na posiadanie gospodarstwa rolnego, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku, przy czym pojęcia "posiadania" nie zdefiniował i nie nadał mu specyficznego dla tego postępowania znaczenia. Słusznie więc organy orzekające w sprawie posiłkowały się definicją ustawową posiadania zawartą w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, władanie natomiast w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym. W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego np. właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem) może jednak stanowić także jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) (por. K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, s. 799).

W tym miejscu należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 12 lutego 2009r. Sygn. akt II GSK 727/08 i Sygn. akt II GSK 728/08 (niepubl.) stwierdził, iż "stosownie do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W doktrynie i orzecznictwie nie jest podważany pogląd, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i zależnego, co wprost wynika z art. 336 k.c. Jako stan faktyczny niezależny jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Potwierdzają to utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa co do tego, że osoba, której przysługuje tytuł prawny do władania rzeczą może dokonać wyboru sposobu ochrony pomiędzy powództwem petytoryjnym a posesoryjnym (szerzej: S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga druga własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 1999, s. 388 ). Jak z tego wynika, istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza, że podmiot legitymujący się tytułem jest posiadaczem. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Element fizycznego władztwa nad rzeczą można określić jako zjawisko polegające na tym, że pewna osoba (podmiot) znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 339/98, LEX nr 44548 ).

Zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi) określany jest jako czynnik woli. Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [ w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1977, s. 829-830). Jeżeli czynnika woli brak, faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie (art. 338 k.c.).

Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą"

Organy obu instancji uznały, że skarżący nie spełnił jednej z przesłanek ustawowych, w myśl której płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują producentowi rolnemu będącemu posiadaczem gospodarstwa rolnego. Organy podkreśliły, że w wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznać należało, że posiadaczem działek nr [...] jest Przedsiębiorstwo "S" Sp. z o.o. Wynika to z wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2006r. (utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2006r. sygn. akt II K 165/06)

Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż skarżący prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2006r. sygn. akt II K 165/06 uznany został winnym przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. Według przyjętego opisu czynu: "w dniu [...] maja 2005r. w celu uzyskania dopłat do gruntów rolnych, przedłożył w powiatowym biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w którym poświadczył nieprawdę dotyczącą okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego, iż jest producentem posiadającym grunty rolne na podstawie umowy użyczenia od PRP "S" sp. z o.o., gdy w rzeczywistości producentem na tym ternie była PRP "S" sp. z o.o., a umowa użyczenia gruntów miała charakter fikcyjny"

Skarżący wyrokiem tym został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. Do ustawowych znamion czynu zabronionego z art. 297 § 1 k.k. należy posłużenie się podrobionym, przerobionym, poświadczającym nieprawdę albo nierzetelnym dokumentem albo nierzetelnym, pisemnym oświadczeniem dotyczącym okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania m. in od instytucji dysponujących środkami publicznymi wsparcia finansowego np. w postaci dotacji, subwencji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy.

W świetle tego wyroku nie może budzić wątpliwości, iż wniosek złożony przez skarżącego w dniu [...] maja 2005r. był wnioskiem potwierdzającym nieprawdę co do faktu posiadania przez niego gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. Ponadto wniosek ten dotyczył nie tylko przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, ale także płatności bezpośrednich, odnośnie tych samych gruntów.

Powyższe ustalenia wyroku skazującego wyłączają możliwość przyjęcia, by skarżący w chwili składania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2005, był posiadaczem zależnym stanowiących przedmiot umowy gruntów. Nie można zatem przyjąć, iż skarżący przejął fizyczne władztwo nad przedmiotem umowy.

W ocenie Sądu poczynione w toku postępowania ustalenia organów oparte na dokumentach urzędowych (sentencje wyroków karnych) oraz analiza treści umowy zawartej przez skarżącego z PRP "S", stanowiły materiał dowodowy uzasadniający przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku i faktycznie nie prowadził na nich działalności rolniczej, gdyż nadal jak przed zawarciem umowy czyniła to spółka.

Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem nie stanowi podstawy do przyznania dopłat. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nich działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza. W rozpoznawanej sprawie umowa użyczenia miała stanowić jedynie formalny tytuł prawny do fikcyjnego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat.

Zasadnie zatem organy obu instancji uznały, że skarżący nie spełnił przesłanki z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, w myśl której płatności te przysługują producentowi rolnemu będącemu posiadaczem gospodarstwa rolnego. Zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich okazał

się zatem nieuzasadniony.

Skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego oraz decyzji pierwszoinstancyjnej naruszenie art. 9 k.p.a, poprzez zmianę wykładni organu, co do obowiązującego prawa, skutkującą wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej.

Zarzut ten należy uznać za chybiony, albowiem w niniejszej sprawie postępowanie nie było prowadzone w trybie wznowienia postępowania. Organ nie wydał decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej.

Jako kolejny naruszony przepis skarżący wymienia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r. Nr 10, poz. 760). Naruszenie tego przepisu polegało w ocenie skarżącego na uznaniu, że nie jest on producentem rolnym, podczas gdy fakt ten może być skutecznie zakwestionowany jedynie w drodze decyzji administracyjnej odmawiającej wpisu do ewidencji producentów a nie w inny sposób.

Odnosząc się do tego zarzutu należy podkreślić, iż postępowanie w sprawie o nadanie statusu producenta rolnego jest w istocie jedynie formą rejestracji na podstawie danych wskazywanych przez wnioskodawcę w celu uzyskania numeru identyfikacyjnego niezbędnego do ubiegania się o dopłaty bezpośrednie. Przepis art. 76 § 3 k.p.a dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to prowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Takim przeciwdowodem może być sentencja prawomocnego wyroku karnego skazującego również za wprowadzenie w błąd ARiMR co do tego, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych.

Odnosząc się do powyższego zarzutu należy odwołać się ponownie do cytowanych wyżej wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009r. W wyrokach tych Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "w świetle przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności wpis do rejestru nie ma znaczenia konstytutywnego. Nie dlatego rolnik jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru, lecz dlatego, że spełnia warunki określone we wcześniej przywołanych przepisach prawa materialnego. Dokonanie wpisu do opisanego w ustawie rejestru, podobnie jak to ma miejsce w przypadku innych wpisów do rejestrów o niekonstytutywnym charakterze, ma charakter czynności materialno-technicznej i nie wywołuje skutków takich jak decyzje administracyjne. Istnienie wpisu uznać można co najwyżej jako przyczynę powstania wzruszalnego za pomocą innych dowodów domniemania zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym, takiego jakie odnosi się do dokumentów urzędowych. Decyzja o odmowie wpisu ma jedynie to znaczenie, że według przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów nie ma podstaw do dokonania wpisu".

W świetle powyższej wykładni, zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, uznać należało za nieuzasadniony.

Skarżący zarzucił także naruszenie przez organy orzekające w niniejszej sprawie art. 6 k.p.a, poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego ze spółką "S", podczas, gdy w postępowaniu administracyjnym organ nie jest uprawniony do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

Zarzut powyższy także jest nieuzasadniony. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że organy obu instancji nie orzekały w zakresie ważności przedmiotowej umowy. Organy te jedynie potraktowały jako udowodnione okoliczności potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich na rok 2005 z jednoczesnym nałożeniem zmniejszeń (zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29.10.2004r. i art. 51 ust. 2 tiret drugie Rozporządzania Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21.04.2004) jest zgodna z obowiązującym prawem. Stąd też Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.