Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 274/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 7, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 14 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] o nałożeniu na K. M. kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

15 stycznia 2020 r. w miejscowości G. , na drodze krajowej [...], zatrzymano do kontroli drogowej pojazdu marki Daf o nr rej. [...] z naczepą marki Koegel o nr rej. [...], którym kierował J. F. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy na trasie [...]. Transport wykonywany był na podstawie wypisu z licencji nr [..] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, udzielonej przedsiębiorcy: K. M. Przedsiębiorstwo Transportowo-Handlowo-Usługowe. Na podstawie analizy danych zapisanych na karcie kierowcy oraz w pamięci tachografu ustalono, że kierowca J. F. 18 grudnia 2019 r. pomiędzy godziną 6:55 a 8:00 wykonywał przewóz z podłączonym do impulsatora magnesem fałszującym pracę tachografu. W tym czasie pomimo ruchu pojazdu na karcie kierowcy i w pamięci tachografu cyfrowego został zarejestrowany odpoczynek i postój pojazdu. Pojazd Daf o nr rej. [...] o godzinie 7:32 został zarejestrowany przez system monitoringu ruchu w okolicy miejscowości S. W tym czasie na karcie kierowcy i w pamięci tachografu, zarejestrowany jest odpoczynek i postój pojazdu. Kierowca, przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że do impulsatora podłączył magnes fałszujący pracę tachografu, ażeby zdążyć dojechać na zaplanowaną godzinę rozładunku wyznaczoną przez spedytora z zewnętrznej firmy spedycyjnej, z którą współpracuje przewoźnik K. M. Dodatkowo w toku czynności kontrolnych stanu technicznego pojazdu marki Daf o nr rej. [...] stwierdzono usterkę techniczną zagrażającą bezpieczeństwu tj. widoczne pęknięcia tarczy hamulcowej lewego koła pierwszej osi - jedno pęknięcie na tarczy hamulcowej pierwszej osi lewej strony ciągnika - od krawędzi tarczy na zewnętrznym obwodzie do około 90% szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej oraz drugie pęknięcie tej samej tarczy - na całej szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej; ponadto stwierdzono liczne głębokie rysy na obydwu tarczach hamulcowych osi kierowanej. Ponadto w naczepie marki Koegel o nr. rej. [...] stwierdzono usterkę techniczną zagrażającą bezpieczeństwu tj. widoczny lub uszkodzony kord opony - koło pierwszej osi z lewej strony naczepy. W trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną stwierdzonych usterek w obecności kontrolowanego kierowcy. Ponadto, w związku ze stwierdzonymi usterkami niebezpiecznymi wydano bezwzględny zakaz dalszej jazdy do czasu jej usunięcia. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli z 15 stycznia 2020 r.

Pismem z 16 stycznia 2020 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił K. M. o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu.

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji administracyjnej z [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie określone pod: lp. 6.1.3., lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.) - dalej jako "u.t.d." – podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 ustaw z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej "k.p.a." poprzez brak wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu w prowadzonym postępowaniu, wydanie decyzji jedynie w oparciu o ustalenia poczynione w toku kontroli drogowej, nie uwzględniając wniosków dowodowych złożonych przez pełnomocnika w prowadzonym postępowaniu, nie zawiadomienie strony o stwierdzeniu przez organ kolejnego naruszenia związanego ze stosowaniem przez kierowcę niedozwolonego przedmiotu fałszującego pracę tachografu w dniu 19 grudnia 2019 r.

2. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 92c u.t.d.

Odwołujący się wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ drugiej instancji.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] o nałożeniu na K. M. kary pieniężnej.

Przytaczając treść art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 oraz art. 4 pkt 22 u.t.d. oraz art. 189a § 2 k.p.a. organ odwoławczy poinformował, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a§ 2 pkt 1-3 k.p.a oraz wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 utd. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1.

Następnie przytaczając treść art. 32 ust. 3 oraz art. 34 rozporządzenia 165/2014 oraz treść lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. organ drugiej instancji zważył, iż na podstawie analizy danych zapisanych na karcie kierowcy oraz w pamięci tachografu po uwzględnieniu treści zeznań kierowcy stwierdzono, iż kontrolowany kierowca J. F. 18 grudnia 2019 r. pomiędzy godz. 06:55, a godz. 08:00 wykonywał przewóz z podłączonym do impulsatora magnesem, fałszującym pracę tachografu. W tym czasie pomimo ruchu pojazdu na karcie kierowcy i w pamięci tachografu cyfrowego został zarejestrowany odpoczynek i postój pojazdu. Pojazd marki Daf o nr rej. [..] o godz. 07:32 został zarejestrowany przez system monitoringu w ruchu w okolicy miejscowości S. W tym czasie na karcie kierowcy i w pamięci tachografu zarejestrowany jest odpoczynek i postój pojazdu. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że do impulsatora podłączył magnes fałszujący pracę tachografu, ażeby zdążyć dojechać na zaplanowaną godzinę rozładunku wyznaczoną przez spedytora z zewnętrznej firmy spedycyjnej, z którą współpracuje strona postępowania

W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego zasadnym jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za naruszenie usankcjonowanego w lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d.

W dalszej kolejności przytaczając treść art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 oraz § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego oraz treść lp. 9.2. załącznika nr 3 u.t.d. organ odwoławczy wskazał, że w toku czynności kontrolnych stanu technicznego pojazdu marki Daf o nr rej. [..] stwierdzono usterkę techniczną zagrażającą bezpieczeństwu:

• widoczne pęknięcia tarczy hamulcowej lewego koła pierwszej osi - jedno pęknięcie na tarczy hamulcowej pierwszej osi lewej strony ciągnika - od krawędzi tarczy na zewnętrznym obwodzie do około 90% szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej oraz drugie pęknięcie tej samej tarczy - na całej szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej; ponadto stwierdzono liczne głębokie rysy na obydwu tarczach hamulcowych osi kierowanej; poz. 1.1.14 lit. a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego stwierdzona usterka określona jest jako usterka niebezpieczna.

W toku czynności kontrolnych stanu technicznego naczepy marki Koegel o nr rej. [...] stwierdzono usterkę techniczną zagrażającą bezpieczeństwu:

• widoczny lub uszkodzony kord opony - koło pierwszej osi z lewej strony naczepy; poz. 5.2.3 lit. d rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego stwierdzona usterka określona jest jako usterka niebezpieczna.

W trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną stwierdzonych usterek w obecności kontrolowanego kierowcy. Ponadto, w związku ze stwierdzonymi usterkami niebezpiecznymi wydano bezwzględny zakaz dalszej jazdy do czasu jej usunięcia.

Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, iż wskazane naruszenia z lp. 9.2 do załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym uzasadniają wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 4 000 złotych za stwierdzone naruszenie.

Organ odwoławczy podkreślił, iż łączna kara za wszystkie stwierdzone w toku kontroli naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. wynosi 14 000 zł, jednakże z uwagi na treść art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12 000 zł dlatego kwota kary pieniężnej została ograniczona do 12.000 zł.

Następnie odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji podkreślił, iż kontrolowany kierowca został przesłuchany w charakterze świadka podczas kontroli drogowej. Organ odwoławczy wskazał także, że zeznania kierowcy w charakterze świadka dokładnie opisują sposób powstania naruszenia wyłączając możliwość zastosowania art. 92c u.t.d. Ponadto ponowne przesłuchanie kierowcy w celu wyjaśnienia różnicy między wersją przedstawioną w toku kontroli, a wersją pracodawcy nie ma uzasadnienia. To organ w ramach swobody oceny materiału dowodowego ocenia sprzeczności wynikające z materiału dowodowego. Zeznania kierowcy złożone do protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka, były złożone pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, ponadto protokół przesłuchania świadka sporządzony podczas kontroli oraz podpisany przez kierowcę i osobę dokonującą kontroli jest dokumentem urzędowym (wyroku WSA w Warszawie z 18 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3437/14).

Organ odwoławczy uznał również za niezasadne zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazując, iż organ pierwszej instancji zebrał i rozpatrzył wyczerpująco materiał dowodowy, uzasadnienie decyzji zaś zawiera wszelkie elementy wymagane przez przepisy prawa.

Organ podkreślił także, że w przedmiotowej sprawie art. 92b u.t.d. nie znajdował zastosowania bowiem podczas kontroli nie zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców.

W toku postępowania strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Wobec czego w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Okazane, podczas postępowania administracyjnego, dokumenty nie mogą stanowić podstawy do zastosowania przepisu egzoneracyjnego potwierdzają one bowiem stan faktyczny stwierdzony podczas kontroli drogowej. W toku postępowania pełnomocnik strony nie przedstawił także żadnego dowodu, który mógłby obalić dowód w postaci protokołu przesłuchania świadka. Z protokołu przesłuchania świadka wynika bowiem wprost, iż kierowca skorzystał z niedozwolonego przedmiotu, ponieważ nie zdążyłby na zaplanowany rozładunek, co świadczy o niewłaściwie zaplanowanym zadaniu przewozowym, a więc okoliczności, na którą przedsiębiorca miał wpływ. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że zarówno pęknięcie tarczy hamulcowej, jak i odsłonięcie i uszkodzenie kordu opony nie jest procesem nagłym, lecz efektem zbyt długiej eksploatacji tych elementów. Wskazał, iż w przypadku gdyby przedsiębiorca rzeczywiście sumiennie kontrolował stan techniczny posiadanego zespołu pojazdów, nie dopuściłby do powstania stwierdzonych podczas kontroli usterek. Powyższe potwierdza fakt, iż pełnomocnik w odwołaniu wskazuje, iż przedsiębiorca był świadomy konieczności wymiany tarcz hamulcowych. Podkreślił, iż z okazanych dokumentów wynika, że zostały one wymienione dopiero po kontroli drogowej. W ocenie organu odwoławczego nie można uznać, że strona nie wiedziała i nie miała wpływu na powstanie naruszeń.

Organ odwoławczy zważył, że nawet gdyby do naruszenia doszło wyłącznie z winy kierowcy, okoliczność ta nie stanowiłaby podstawy do zastosowania art. 92c u.t.d. Dodał, iż to przedsiębiorca powinien udowodnić okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d., gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem lp. 6.1.3 oraz lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d. były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć. Wpływ przedsiębiorcy przejawia się w braku kontroli nad kierowcą oraz braku reakcji na popełniane przez niego naruszenia. Przedsiębiorca nie wskazał wystąpienia żadnych innych okoliczności, na które nie miał wpływu, lub których nie mógł przewidzieć.

Na ostateczną decyzję skargę do sądu administracyjnego złożył K. M., zaskarżając decyzję w całości. Skarżący, podtrzymując okoliczności wskazane w odwołaniu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, obciążanie karą J. F., przesłuchanie J. F. oraz wstrzymanie ewentualnej egzekucji.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie

art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374).

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji wymierzającą K. M. karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w wysokości 12 000 zł.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 92a ust. 1 u.t.d. Zgodnie z wymienionym przepisem podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w tym przepisie, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.).

W art. 92a ust. 1 u.t.d. ustalono odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy podmiotu wykonującego transport drogowy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania wynikających z przepisów prawa nakazów i zakazów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewniania wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy (art. 92a ust.7 u.t.d.). Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów.

Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ co do zasady zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 2 i 3 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do ustawy. Zaznaczyć należy, że celem sankcji określonych w ustawie o transporcie drogowym jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg poprzez właściwy dobór kierowców i ułożenie planu ich pracy. Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań. Podmiot ten zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów prawa i powinien w taki sposób organizować i nadzorować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków (por. wyroki NSA z 21 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 280/16 i z 17 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3242/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA").

Stosownie do lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.

Jednocześnie należy zauważyć, że w polskim porządku prawnym obowiązują przepisy prawa unijnego, w tym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 4 lutego 2014 r. nr 165/2014 dotyczące tachografów stosowanych w transporcie drogowym. W rozporządzeniu tym wskazano, że przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy mają obowiązek zapewniać poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. W świetle powołanego rozporządzenia każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach. Ponadto w rozporządzeniu wskazano, że przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, powinny przeprowadzać regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielać kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów (art. 32 ust. 1 i 3 i art. 33 ust.1 rozporządzenia 165/2014).

W myśl natomiast lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 2000 zł, za każdy pojazd.

Przypomnieć należy, że w wyniku przeprowadzonej 15 stycznia 2020 r. kontroli drogowej pojazdu marki Daf o nr rej. [...] z naczepą marki Koegel o nr rej. [...] , którym wykonywano przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy K. M. ustalono, że tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe rejestrował odpoczynek, pomimo tego, że pojazd poruszał się. Powodem tego był magnes zainstalowany przez kierowcę na impulsatorze skrzyni biegów. Okoliczność tą potwierdził kierowca pojazdu w trakcie przesłuchania w charakterze świadka w dniu kontroli wskazując, że 18 grudnia 2019 r. pomiędzy godziną 6:55 a 8:00 wykonywał przewóz z podłączonym do impulsatora magnesem fałszującym pracę tachografu. Powodem dokonania powyższej czynności był napięty grafik rozładunków. Po analizie zapisów oraz wydruków danych rejestrowanych w tachografie cyfrowym i karcie kierowcy, ustalono, że wskutek powyższego działania kierowcy, zapis tych danych na karcie kierowcy oraz w pamięci urządzenia rejestrującego, został sfałszowany, bowiem zamiast rzeczywistej aktywności kierowcy zarejestrowany został odpoczynek.

Dodatkowo w toku czynności kontrolnych stanu technicznego pojazdu marki Daf o nr rej. [...] stwierdzono usterkę techniczną zagrażającą bezpieczeństwu tj. widoczne pęknięcia tarczy hamulcowej lewego koła pierwszej osi - jedno pęknięcie na tarczy hamulcowej pierwszej osi lewej strony ciągnika - od krawędzi tarczy na zewnętrznym obwodzie do około 90% szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej oraz drugie pęknięcie tej samej tarczy - na całej szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej; ponadto stwierdzono liczne głębokie rysy na obydwu tarczach hamulcowych osi kierowanej. Ponadto w naczepie marki Koegel o nr. rej. [...] stwierdzono usterkę techniczną zagrażającą bezpieczeństwu tj. widoczny lub uszkodzony kord opony - koło pierwszej osi z lewej strony naczepy. Dlatego zakazano dalszej jazdy tym pojazdem. Na dowód powyższego sporządzono dokumentację fotograficzną oraz protokół oględzin pojazdu.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że protokół kontroli drogowej sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, jest w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ, w zakresie jego działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Utrwalone protokołem czynności kontrolne mają charakter materialno-techniczny i odzwierciedlają ich przebieg oraz poczynione w ten sposób ustalenia. Dodatkowo protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny, a zasadniczo niemożliwy do odtworzenia. Z tego powodu uznaje się go za dokument mający szczególną moc dowodową, co z drugiej strony winno zobowiązywać kontrolowanego do dołożenia ze swojej strony starań, żeby w protokole tym znalazły odzwierciedlenie wszystkie okoliczności stanu objętego kontrolą, w tym oświadczenia/twierdzenia kontrolowanego na ten temat.

W ocenie sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że dowody zgromadzone w toku kontroli, tj. dane z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego, jak również zeznania kierowcy wykonującego transport zatrzymanym pojazdem bezspornie świadczą, iż w czasie wykonywania przewozu drogowego korzystano z niedozwolonego urządzenie przyłożonego do impulsatora skrzyni biegów, tj. doszło do popełnienia naruszenia z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. Wobec powyższego organ zasadnie nałożył na skarżącego prowadzącego działalność w zakresie transportu drogowego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. i lp. 6.1.3. złącznika do u.t.d.

Odnosząc się natomiast do drugiego z zarzucanych skarżącemu naruszeń podnieść trzeba, że usterka stwierdzona w pojeździe marki Daf o nr rej.[...], tj. widoczne pęknięcia tarczy hamulcowej lewego koła pierwszej osi - jedno pęknięcie na tarczy hamulcowej pierwszej osi lewej strony ciągnika - od krawędzi tarczy na zewnętrznym obwodzie do około 90% szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej oraz drugie pęknięcie tej samej tarczy - na całej szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej; ponadto stwierdzono liczne głębokie rysy na obydwu tarczach hamulcowych osi kierowanej, zgodnie z poz. 1.1.14 lit.a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2141) określona jest jako usterka niebezpieczna. Również stwierdzona w naczepie marki Koegel o nr. rej. [...] usterka techniczna zagrażająca bezpieczeństwu, tj. widoczny lub uszkodzony kord opony - koło pierwszej osi z lewej strony naczepy; zgodnie z poz. 5.2.3 lit.d ww. rozporządzenia określona jest jako usterka niebezpieczna. Zasadnie zatem oba organy dopatrzyły się podstaw do stwierdzenia zaistnienia w sprawie naruszenia opisanego w lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d.

W ocenie sądu w rozstrzyganej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia naruszeń przepisów czy to prawa materialnego czy przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 110) dalej "p.r.d." pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę (pkt 1). Podkreślenia wymaga, że w rozstrzyganej sprawie kara została nałożona na skarżącego w związku ze stanem opon – uszkodzony kord opony koła pierwszej osi z lewej strony naczepy, oraz niebezpieczną usterką układu hamulcowego polegającego na pęknięciach tarczy hamulcowej koła pierwszej osi ciągnika, z których jedno wynosiło 90 % szerokości powierzchni ciernej tarczy. Zdaniem sądu za jak najbardziej uprawnione – nie wymagające wiedzy specjalnej – należy uznać twierdzenia organu odwoławczego, że taki stan opon i tarcz hamulcowych świadczył o ich nadmiernym wyeksploatowaniu, będącym wynikiem długotrwałego użytkowania, który to stan w sposób oczywisty mógł zagrażać bezpieczeństwu jazdy. Sam pełnomocnik skarżącego w odwołaniu wskazała, że strona była świadoma konieczności wymiany tarcz hamulcowych ze względu na liczbę przejechanych kilometrów, zaprzeczył jednak występowaniu na nich pęknięć oraz wskazał, że grubość tarcz i stopień ich zużycia mieściła się w granicach dopuszczalnych norm. W ocenie sądu prawidłowo wyjaśnieniom tym nie dały wiary organy obu instancji bowiem stopień uszkodzenia opony oraz tarczy hamulcowej w sposób kategoryczny wskazują, że nie mogły powstać w ciągu zaledwie kilku dni eksploatacji, co wskazuje, że kontroli zespołu pojazdów, którym wykonywany był przewóz w dniu kontroli skarżący dokonywał w sposób niestaranny, a zatem niewątpliwie miał on wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń.

Podkreślić należy, że stwierdzone naruszenia nie są kwestionowane przez skarżącego, którego głównym zarzutem jest wadliwe zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. polegające na niewłaściwym przyjęciu przez organ odwoławczy, że w przedsiębiorstwie skarżącego nie zapewniono właściwej organizacji i dyscypliny pracy oraz że nie można stwierdzić braku wpływu skarżącego na zaistniałe naruszenia, co w jego ocenie, było skutkiem niewyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy związanych z powstaniem owych naruszeń, a tym samym naruszeniem przez organy prawa procesowego. Tak sformułowane zarzuty, w ocenie sądu, nie zasługują jednak na uwzględnienie.

Odnosząc się zatem do tej zasadniczej kwestii spornej wskazać na wstępie należy, iż art. 92a ust. 1 u.t.d stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia. Ustawodawca umożliwił obalenie wskazanego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d, które stanowią wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, a tym samym nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że w zakresie norm wynikających z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca może zwolnić się od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d. (por. wyrok NSA z 25 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1027/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 222/14, dostępne w CBOSA).

W myśl art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Przepis ten przewiduje możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, przy czym możliwość ta uzależniona jest od wykazania przez przedsiębiorcę, że dołożył on należytej staranności organizując przewóz, a jednie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Nie wystarcza wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających. Podmiot wykonujący przewóz drogowy jest bowiem zawsze zobowiązany do podjęcia działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym w zakresie doboru kierowców i ułożenia planu ich pracy. Skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Z tego względu ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyroki NSA: z 23 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 3554/16, z 6 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 716/10 i z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 989/08, dostępne w CBOSA).

Słusznie wywiodły organy, że w niniejszej sprawie przedsiębiorca nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Nie wykazał bowiem wystąpienia okoliczności przewidzianych w tym przepisie, tj. nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których jako doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Bez wpływu na wynik powyższego stanowiska sądu, pozostaje argumentacja skarżącego, że kierowca prowadzący pojazd przyznał w toku przesłuchania, że stwierdzone naruszenie przepisów miało miejsce wyłącznie z jego własnej inicjatywy, a zatrudniony kierowca został zapoznany z zakresem czynności pracownika i informacją o jego odpowiedzialności.

Po pierwsze wskazać należy, że z treści podpisanego przez J. F. zakresu odpowiedzialności pracownika wynika, że w przedsiębiorstwie skarżącego kierowca był odpowiedzialny m.in. za skutki finansowe niedostarczenia ładunku na czas z winy kierowcy, ponosił także finansową odpowiedzialność za kary umowne płacone przez pracodawcę za nieterminowe wykonanie usługi. Powyższe zapisy wskazują na taki sposób organizacji pracy w przedsiębiorstwie strony który mógł zachęcać kierowców do podejmowania ryzykownych zachowań w celu uniknięcia ewentualnej odpowiedzialności finansowej.

Po wtóre podkreślić należy, że przedsiębiorca nie jest zwolniony z odpowiedzialności nawet w sytuacji, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy. Naruszenie przepisów prawa przez kierowcę wynikające z jego samowolnego zachowania stanowi bowiem o braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w przedsiębiorstwie skarżącego. Podkreślić należy, że zwykłym obowiązkiem skarżącego jako przedsiębiorcy było takie zorganizowanie prowadzanej przez siebie działalności, by do naruszenia przepisów prawa nie dochodziło. Przeszkolenie kierowców z zakresu czasu pracy, czy też podpisanie przez nich regulaminu obowiązującego w przedsiębiorstwie jest potwierdzeniem jedynie spełnienia wstępnych wymagań, obejmujących zapoznanie pracownika z organizacją zakładu pracy. Do podmiotu wykonującego przewóz drogowy należy obowiązek takiego doboru i dyscyplinowania zatrudnianych przez siebie kierowców, by nie naruszali oni warunków i obowiązków przewozu drogowego wynikających z przepisów prawa.

W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad, o których mowa art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ wyczerpująco zebrał, a następnie rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ w sposób precyzyjny wskazał wiarygodne dowody uzyskane w toku przeprowadzonej kontroli drogowej, w oparciu o które dokonał ustaleń faktycznych sprawy, jak również opisał naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, szczegółowo wyjaśniając przyczyny nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. W działaniu organu sąd nie dopatrzył się wad, które skutkowałby wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.