Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 215/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Olga Grzelak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 409/16 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Komisji [...] w K. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych 1 . oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. G. na rzecz Komisji [...] w K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I OSK 215/17

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 października 2016 r. oddalił skargę K. G. na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w K. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych.

W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

K. G. wniosła w ramach konkursu [...], organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki, wniosek o przyznanie promesy finansowania projektu badawczego. Wniosek ten spełniał wymogi formalne i został poddany ocenie merytorycznej zgodnie z obowiązującymi w NCN przepisami. Po przeprowadzeniu postępowania konkursowego Dyrektor NCN wydał decyzję nr [...] z dnia [...] października 2015 r. odmawiającą przyznania promesy finansowania projektu badawczego.

Od decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Komisji Odwoławczej Rady NCN.

W odwołaniu podniosła zarzuty, dotyczące oceny wniosku sporządzonej przez Zespół Ekspertów.

Komisja Odwoławcza wskazała, iż jak wynika z art. 18 pkt 7 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki, ocena wniosków złożonych w konkursach organizowanych przez NCN została powierzona Zespołom Ekspertów powoływanym przez Dyrektora NCN, na wniosek Rady NCN. Zgodnie z Regulaminem przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich, stanowiącym załącznik nr [...] do uchwały Rady NCN nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., zwanym dalej Regulaminem oraz Zarządzeniem Dyrektora NCN nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów, zwanym dalej Zarządzeniem, ocena merytoryczna wniosków składa się z dwóch etapów:

1) etap l: Ocena dokonywana podczas l posiedzenia Zespołu Ekspertów polega na

dyskusji ocen indywidualnych i stworzeniu rankingu, zgodnie z którym kwalifikowane

są wnioski do II etapu;

2) etap II: Ocena dokonywana podczas II posiedzenia Zespołu Ekspertów, polega na dyskusji ocen indywidualnych, dokonywanych przez tzw. ekspertów zewnętrznych, powoływanych na podstawie art. 11 ust. 11 ustawy o NCN, zgodnie z którym wnioski kwalifikowane są do finansowania.

W oparciu o sporządzone oceny Zespoły Ekspertów przygotowują listy rankingowe, które Koordynator Dyscyplin przedkłada do zatwierdzenia Dyrektorowi NCN (art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o NCN). Środki finansowe na badania zakwalifikowane do finansowania w ramach konkursu przyznaje Dyrektor w drodze decyzji (art. 33 ust. 1 ustawy o NCN), nie ma on jednak kompetencji do podważania ocen dokonanych przez Zespoły Ekspertów.

Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie została zachowana procedura oceny wniosku, wynikająca z ustawy o NCN, Regulaminu oraz Zarządzenia. Projekt badawczy został oceniony przez członków Zespołu Ekspertów na pierwszym etapie oceny merytorycznej na ocenę [...] pkt i nie został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej.

Komisja Odwoławcza po rozpoznaniu sprawy uznała decyzję Dyrektora NCN za prawidłową. Zespół Ekspertów po dyskusji stwierdził, że wniosek nie został przygotowany w sposób umożliwiający jego rzetelną ocenę. Wskazano bowiem, że w skróconym opisie projektu badawczego skarżąca nie zamieściła pełnego wykazu literatury, odsyłając ekspertów do pełnego opisu projektu badawczego. Organ zwrócił uwagę, że eksperci oceniający wnioski na pierwszym etapie oceny merytorycznej nie mają do niego dostępu, a sam szczegółowy opis jest podstawą oceny dopiero na drugim etapie oceny merytorycznej. Ponadto Zespół Ekspertów uznał, że projekt pozbawiony jest elementów nowatorskich i przyznał w ocenie punktowej tego kryterium pomocniczą ocenę punktową [...] pkt. Zgodnie z § 17 pkt 6 Regulaminu wniosek, który otrzyma uzgodnione stanowisko Zespołu Ekspertów o przyznaniu oceny zero punktów w którymkolwiek obszarze, nie może zostać zakwalifikowany do finansowania. Zespół Ekspertów na podstawie dwóch zgodnych opinii eksperckich uznał również, że zaplanowane koszty realizacji projektu są nieuzasadnione w stosunku do przedmiotu i zakresu badań, a tym samym wniosek nie został zakwalifikowany do drugiego etapu oceny merytorycznej. Biorąc pod uwagę powołane przepisy oraz fakt, że wniosek został szczegółowo omówiony przez Zespół Ekspertów, Komisja Odwoławcza nie znalazła podstaw do podważenia oceny końcowej wniosku.

Organ dodał, że z uwagi na brak uchybień formalnych w postępowaniu administracyjnym stanowisko Zespołu Ekspertów było dla Dyrektora Narodowego Centrum Nauki wiążące, ponieważ to Zespołowi Ekspertów prawodawca przyznał prawo do oceny i kwalifikacji projektów badawczych, dlatego nie mógł on wbrew temu stanowisku przyznać wnioskodawcy środków finansowych na realizację tego projektu badawczego.

Zdaniem organu z uwagi na fakt, że Komisja Odwoławcza Rady NCN nie dopatrzyła się uchybień w procedurze konkursowej prowadzonej przez organ administracyjny pierwszej instancji, brak jest podstaw do przyznania promesy finansowania przedmiotowego projektu badawczego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniosła skarżąca K. G., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, polegające na nierozpatrzeniu zarzutów zawartych w odwołaniu, w sytuacji gdy na organie drugiej instancji w myśl art. 140 k.p.a. ciąży obowiązek nie tylko odniesienia się merytorycznego do wskazanych zarzutów, ale ponadto obowiązek ponownego, całościowego i merytorycznego rozpatrzenia sprawy z zastosowaniem przepisów dotyczących postępowania przed organem pierwszej instancji oraz na braku ponownego merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącej celem zweryfikowania przyznanych ocen punktowych za poszczególne kryteria podlegające ocenie, co w myśl § 17 pkt 6 Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich, stanowiących załącznik nr [...] do uchwały Rady NCN nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. stanowiącego, iż przyznanie oceny zero, w którymkolwiek z ocenianych kryteriów, powoduje nie zakwalifikowanie do finansowania, skutkuje w konsekwencji brakiem możliwości wzruszenia decyzji organu pierwszej instancji, pomimo skutecznie złożonego odwołania, a tym samym rażąco narusza zasadę dwuinstancyjności;

- art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie obowiązku uzyskania merytorycznej oceny wniosku przez ekspertów w toku postępowania przed organem drugiej instancji, co w odniesieniu do specyficznego charakteru rozpatrywanej sprawy było niezbędne dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i w konsekwencji spowodowało uchybienie obowiązkowi zebrania całego materiału dowodowego w sprawie oraz pominięcie części materiału dowodowego i dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, jakoby wniosek skarżącej nie zawierał dołączonego do niego wykazu literatury, w sytuacji, gdy skrócony opis projektu zawierał wykaz podstawowej literatury oraz odesłanie do pełnej literatury wskazanej w szczegółowym opisie projektu, co doprowadziło do nie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego;

- art. 138 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji zawierającej rozstrzygnięcie nieznane ustawodawcy, co skutkowało brakiem rozstrzygnięcia co do bytu decyzji I instancji;

- § 17 pkt 6 Regulaminu polegające na niczym nieuzasadnionym przyjęciu, iż skarżąca uzyskała z któregokolwiek z ocenianych kryteriów ocenę [...], w sytuacji gdy z przepisów nie wynika jasna definicja ocenianego kryterium, a z uzasadnienia oceny pkt. [...]. "Ocena charakteru projektu oraz wpływu realizacji na rozwój dyscypliny naukowej [...]" wynika, iż skarżąca otrzymała łączną ocenę [...], za to właśnie kryterium. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i o zasądzenie kosztów postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie

W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 33 ust. 2 i 3 ustawy o NCN Komisja Odwoławcza Rady NCN, rozpoznając odwołanie od decyzji Dyrektora NCN w przedmiocie odmowy przyznania środków, podejmuje decyzję w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania środków finansowych, nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania. Jest to zarazem przepis szczególny względem art. 138 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki nie wskazują innego kryterium kontroli zaskarżonej decyzji Komisji Odwoławczej Rady NCN, niż zgodność z prawem. Z tych względów tylko kryterium zgodności z prawem stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a., stanowi wzorzec kontroli zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sprawując tę kontrolę, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1831/14, z przepisu art. 33 ust. 3 ustawy z 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki wynika, że decyzja Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki, a więc decyzja podejmowana w trybie odwoławczym, ma być w swej osnowie decyzją rozstrzygającą o przyznaniu lub odmowie przyznania środków finansowych. Jest to zatem decyzja odmienna w swej treści od rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 138 k.p.a., choć ustawa ta nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. w procedurze redystrybuowania środków finansowych, przeznaczonych na realizację projektów naukowo-badawczych.

W ocenie Sądu, nie zasługuje zatem na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut, iż zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcie nieznane ustawodawcy.

Sąd wskazał, że podkreślenie tych zasad kontroli zaskarżonej decyzji jest szczególnie uzasadnione wobec oczekiwań strony skarżącej, wynikających z treści podniesionych zarzutów oraz przywołanej na ich poparcie argumentacji, że przedmiotem oceny na płaszczyźnie zgodności z prawem będzie także kontrola zasadności ocen przyjętych przez ekspertów w odniesieniu do wniosku skarżącej. Oczekiwanie to nie znajduje oparcia w przepisach prawa, gdyż brak jest przepisu prawa materialnego, który poddawałby ocenie Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki, a wcześniej Dyrektora NCN weryfikację zasadności ocen przyjętych przez ekspertów przy ocenie wniosku. Podkreślił, że zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o NCN, odwołanie od decyzji Dyrektora NCN, o której mowa w ust. 1 powyższego przepisu, lub promesy finansowania, o której mowa w art. 27 ust. 3 ustawy o NCN, przysługuje w przypadku naruszenia procedury konkursowej lub innych naruszeń formalnych. Z tych samych względów, zdaniem Sądu, kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, nie obejmuje weryfikacji prawidłowości ocen ekspertów oceniających wniosek strony skarżącej złożony do konkursu [...] organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki.

Nadto, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Takich uchybień WSA w Krakowie nie znalazł w kontrolowanych orzeczeniach

Wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o NCN Dyrektor NCN, na wniosek Rady NCN, powołuje Zespoły Ekspertów, o których mowa w art. 18 pkt 7 ustawy o NCN, w celu dokonywania ocen wniosków złożonych w konkursach i przygotowywania na tej podstawie list rankingowych oraz dokonywania ocen merytorycznych związanych z rozliczeniem przyznanych środków. Natomiast, zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o NCN, ocena rzetelności i bezstronności opinii przygotowanych przez ekspertów należy do ustawowych zadań Koordynatorów Dyscyplin. Natomiast merytoryczną warstwę opinii weryfikuje cały skład Zespołu Ekspertów podczas dyskusji panelowej. Jak wynika bowiem z art. 18 pkt 7 oraz powołanego wyżej art. 22 ust. 1 ustawy o NCN, ocena wniosków złożonych w konkursach organizowanych przez NCN została powierzona Zespołom Ekspertów powoływanym przez Dyrektora NCN, na wniosek Rady NCN.

Nadto, zgodnie z Regulaminem przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich, stanowiącym załącznik nr [...] do uchwały Rady NCN nr [...] z dnia [...] marca 2015, wprowadzonym na podstawie art. 21 ustawy o NCN, ocena merytoryczna wniosków składa się z dwóch etapów, przy czym każdy składa się z oceny indywidualnej, a następnie z oceny dokonywanej na posiedzeniu Zespołu Ekspertów. W oparciu o sporządzone oceny, Zespoły Ekspertów przygotowują listy rankingowe, które Koordynator Dyscyplin przedkłada do zatwierdzenia Dyrektorowi NCN (art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o NCN). Środki finansowe na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów przyznaje Dyrektor w drodze decyzji (art. 33 ust. 1 ustawy o NCN), nie ma on jednak kompetencji do podważania ocen dokonanych przez Zespoły Ekspertów.

W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, została zachowana procedura oceny przedmiotowego wniosku, wynikająca z ustawy o NCN, Regulaminu oraz zarządzenia Dyrektora NCN nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów. Projekt badawczy został oceniony przez członków Zespołu Ekspertów. Wniosek na pierwszym etapie oceny merytorycznej został oceniony na ocenę [...] pkt i nie został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej. Ani Koordynator Dyscyplin nie zarzucił opiniom braku rzetelności, ani Zespół Ekspertów nie znalazł podstaw do zakwestionowania merytorycznej treści opinii.

Sąd I instancji uznał, że decyzja Zespołu Ekspertów i Komisji Odwoławczej jest autonomiczna, a nie dowolna, co oznacza, że wymaga ona wskazania wnioskodawcy argumentów przemawiających za jej zasadnością. Takie argumenty i szczegółowe uzasadnienie zostały stronie skarżącej udostępnione.

Zdaniem Sądu, nie jest również trafny zarzut nieustosunkowania się przez Komisję Odwoławczą Rady NCN do zarzutów skarżącej, podniesionych w odwołaniu, które sprowadzały się do polemiki ze stanowiskiem Zespołu Ekspertów, a które Komisja Odwoławcza w ramach postępowania odwoławczego ponownie zweryfikowała. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komisja Odwoławcza wyraźnie wskazała, że po rozpoznaniu odwołania nie znalazła podstaw do podważenia oceny końcowej wniosku. Organ zwrócił w szczególności uwagę, iż skarżąca we wniosku nie zamieściła pełnego wykazu literatury, odsyłając ekspertów do pełnego opisu projektu badawczego, podczas gdy eksperci oceniający wnioski na pierwszym etapie oceny merytorycznej nie mają do niego dostępu, a sam szczegółowy opis jest podstawą oceny dopiero na drugim etapie oceny merytorycznej.

Zespół Ekspertów po dyskusji uznał, że projekt jest pozbawiony elementów nowatorskich i przyznał w ocenie punktowej tego kryterium pomocniczą ocenę punktową 0 pkt. Zgodnie z § 17 pkt 6 Regulaminu wniosek, który otrzyma uzgodnione stanowisko Zespołu Ekspertów o przyznaniu oceny zero punktów w którymkolwiek obszarze, nie może zostać zakwalifikowany do finansowania. Nadto Zespół Ekspertów, na podstawie dwóch zgodnych opinii eksperckich uznał, że zaplanowane koszty realizacji projektu są nieuzasadnione w stosunku do przedmiotu i zakresu badań. Komisja Odwoławcza nie znalazła podstaw do podważenia oceny końcowej wniosku. Organ odwoławczy nie jest ani zobligowany, ani uprawniony do "uzyskania merytorycznej oceny wniosku przez ekspertów" w toku postępowania odwoławczego, tym samym nie jest zasadny zarzut nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie.

Sąd stwierdził, że z uwagi na brak uchybień formalnych w postępowaniu administracyjnym, stanowisko Zespołu Ekspertów było dla Dyrektora Narodowego Centrum Nauki wiążące, ponieważ to Zespołowi Ekspertów ustawodawca przyznał prawo oceny i kwalifikacji projektów badawczych. Dyrektor NCN nie mógł więc wbrew temu stanowisku "zweryfikować przyznanych ocen punktowych za poszczególne kryteria podlegające ocenie", w taki sposób, jakiego oczekiwała skarżąca. Weryfikacja powyższa odbywa się bowiem wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o NCN oraz stosownych aktów autorstwa Rady NCN, czy Dyrektora NCN. Jeśli nie stwierdzono uchybień formalnych ani braku rzetelności po stronie Ekspertów, Dyrektor nie ma kompetencji podważania oceny wynikającej z listy rankingowej i tym samym przyznawania środków finansowych w oderwaniu od stanowiska Zespołu Ekspertów. Stanowiłoby to przekroczenie kompetencji Dyrektora NCN i naruszenie całego szeregu przepisów ustawy o NCN, w myśl której to kompetentni w danej dziedzinie nauk Eksperci decydują o zakwalifikowaniu czy też niezakwalifikowaniu danego wniosku do finansowania, a nie czyni tego autonomicznie Biuro NCN, kierowane przez Dyrektora. Kompetencją Dyrektora NCN jest weryfikacja formalnej poprawności przebiegu procesu oceny, a następnie zakończenie postępowania przez wydanie decyzji administracyjnych, w oparciu o przedstawioną przez Koordynatorów Dyscyplin listę rankingową. Rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącej środków finansowych na realizację projektu badawczego jest zatem, w ocenie Sądu, prawidłowe.

Sąd podkreślił, że wniosek o przyznanie finansowania badań naukowych nie jest miejscem na polemikę między uczonymi, a kwestie te nie mogą być przedmiotem rozważań ani Zespołu Ekspertów, ani Komisji Odwoławczej. Zatem procedura odwoławcza nie służy rozstrzyganiu sporów między uczonymi, a jedynie sprawdzeniu prawidłowości oceny wniosku w konkursach NCN.

Zdaniem WSA w Krakowie, podniesione w skardze i piśmie procesowym skarżącej zarzuty i przywołana na ich poparcie obszerna argumentacja wskazuje, że skarżąca nie akceptuje sposobu rozstrzygania konkursów w przedmiocie finansowania badań naukowych oraz poprzedzającego takie rozstrzygnięcie trybu oceny wniosku, zawartych w przywołanych powyżej regulacjach. Jednakże jak wynika wprost z treści ustawy o NCN przystąpienie do konkursu na realizację projektu badawczego jest dobrowolne, a zatem podmiot składając stosowny wniosek tym samym poddaje się wszelkim uregulowaniom z tym związanym. Z tego też powodu następcze kwestionowanie tych regulacji nie może przynieść zamierzonego skutku.

W ocenie Sądu I instancji, przedłożone przez organ akta administracyjne są kompletne. Zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1620 z późn. zm.), dane o osobach recenzentów i ekspertów, oceniających w danym postępowaniu wnioski o przyznanie środków finansowych na naukę przeznaczonych na zadania określone w art. 5 powyższej ustawy, nie podlegają udostępnieniu. Zgodnie z art. 5 ust. 3 powoływanej ustawy środki finansowe na naukę przeznacza się na badania podstawowe i inne zadania finansowane przez Centrum Nauki. NCN i jego organy są związane dyspozycją art. 15 ust. 3 ustawy o zasadach finansowania nauki. Dane Ekspertów nie mają także znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż merytoryczna ocena projektu dokonywana przez Ekspertów nie mieści się w zakresie kontroli sądowej.

W dniu [...] grudnia 2016 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyła K. G., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wedle norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zarzuciła ona WSA w Krakowie naruszenie prawa procesowego - w rozumieniu przyjętym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 roku, sygn. akt II GSK 817/11 - a mianowicie:

1) art. 21 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki w zw. z § 17 pkt 6 Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich, stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Rady NCN nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w zw. z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne przyjęcie, że regulacje zawarte w Regulaminie mogą w jakikolwiek sposób kształtować pozycję prawną - w tym obowiązki w zakresie sposobu formułowania wniosku oraz stanowić o jego ocenie - podmiotu zewnętrznego, tj. Skarżącej;

2) art. 33 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 78 zd. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez błędne przyjęcie, że z zakresu kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny wyłączona jest kontrola zasadności ocen przyjętych przez ekspertów przy ocenie wniosku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Skarga jest niezasadna.

Pierwszy zarzut skarżącej kasacyjnie dotyczy w istocie możliwości oceny zachowania skarżącej na podstawie przepisu § 17 pkt 6 Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Rady NCN nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie wprowadzenia zmian do Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich. Zdaniem skarżącej kasacyjnie już samo poddanie jej procedurze oceny na podstawie aktu prawnego, który nie jest wymieniony w Konstytucji RP wśród aktów prawnych powszechnie obowiązujących, powoduje naruszenie prawa.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. z 2018 r., po. 947 ze zm.), Rada NCN jest uprawniona do określenia w regulaminie szczegółowych zasad przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Centrum, przy uwzględnieniu zasad przejrzystości procedur konkursowych oraz procedur wyłaniania ekspertów. Ustawodawca zezwolił zatem podmiotowi państwowemu, jakim jest Rada NCN, na ustalenie prawnych ram pozwalających na przeprowadzenie konkursu na otrzymywane przez zainteresowanych granty i stypendia. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 20 ust. 1 ww. ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. do zadań NCN należy przede wszystkim finansowanie badań naukowych ze środków publicznych. Oczywistym jest, że finansowanie takich badań powinno odbywać się zgodnie z przejrzystą procedurą, dostosowaną do charakteru potrzeb społeczno-gospodarczych, związanych z aktualnym rozwojem Polski. Stąd Rada NCN uchwala dla poszczególnych rodzajów badań regulaminy konkursowe, dostosowane do charakteru wyzwań naukowych, jakie mają być przedmiotem badań.

Procedura i dokumentacja konkursowa uchwalana w ramach regulaminów przeprowadzania konkursów, ustalanych przez Radę NCN, nie ma waloru źródła powszechnie obowiązującego prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Niemniej, w następstwie przystąpienia zainteresowanego do określonego konkursu, Regulamin konkursu staje się prawem w relacjach pomiędzy podmiotem przeprowadzającym konkurs, a uczestnikiem konkursu. Regulamin konkursu nie może być sprzeczny z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa powszechnego. Tymczasem Skarżąca nie wykazała w skardze kasacyjnej na czym miałaby polegać sprzeczność przepisów załącznika nr [...] do uchwały Rady NCN nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie wprowadzenia zmian do Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich, z przepisami bezwzględnie obowiązującymi.

Natomiast zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest sprzeczny z powszechnie obowiązującym prawem przepis § 17 pkt 6 Regulaminu, wedle którego jedną za zasad pracy Zespołu Ekspertów jest to, że wniosek, który uzyska uzgodnione stanowisko Zespołu Ekspertów o przyznaniu oceny punktowej zero, w którymkolwiek kryterium podlegającym ocenie, nie może zostać zakwalifikowany do finansowania. Oczywistym jest bowiem, że wniosek, który nie odpowiada warunkom konkursu – nie może być finansowany ze środków publicznych. Z kolei zainteresowany, przystępując do postępowania konkursowego, powinien tak sporządzić wniosek, aby odpowiadał on warunkom formalnym konkursu. Dlatego skarżąca ponosi odpowiedzialność za takie sformułowanie wniosku, aby umożliwiał on jego merytoryczną ocenę. Braki w tym zakresie nie mogą obciążać Zespołu Ekspertów, którego zadaniem jest ocena wniosku, a nie jego przygotowanie.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez WSA w Krakowie art. 33 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 78 zd. 1 Konstytucji RP, poprzez niedokonanie w istocie kontroli zasadności ocen przyjętych przez ekspertów. W tym zakresie Sąd I instancji wskazał bowiem, że choć decyzja Zespołu Ekspertów

i Komisji Odwoławczej posiada charakter autonomiczny, to nie oznacza jej dowolności, a organy orzekające w sprawie powinny przedstawić stronie argumenty i szczegółowe uzasadnienie podjętych rozstrzygnięć. Zdaniem WSA w Krakowie, argumenty, zawarte w zaskarżonych decyzjach wskazują na to, że stanowisko Zespołu Ekspertów, wedle którego wniosek K. G. został złożony w formie, która nie pozwala na jej merytoryczną ocenę, jest uzasadniony i znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Brak jest zatem dowodów, które podważyłby stanowisko Zespołu Ekspertów.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.