Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 304/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.  75 par. 1, art. 77 par 1, art. 78. par. 1, art. 86 i art 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych : 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] października 2008 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

A. B. pismem z dnia 6 grudnia 2007 r. zwrócił się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o interwencję w sprawie przetwarzania jego danych osobowych przez B. z siedzibą w W. [...] - zwany dalej Bankiem. Zainteresowany podał, iż cofnął swoją zgodę na przetwarzanie danych osobowych i wbrew temu otrzymał od Banku ofertę udziału w Wielkiej Loterii organizowanej przez ten Bank. Dołączył pismo z Banku (bez daty i sygnatury), w którym Bank potwierdził dyspozycję co do zakazu przetwarzania danych osobowych oraz pismo Banku z dnia 31 października 2007 r. w sprawie Wielkiej Loterii. W trakcie postępowania administracyjnego zainteresowany, pismem z dnia 21 kwietnia 2008 r. podniósł nadto, iż domniemywa przekazywanie przez Bank jego danych osobowych C. w dniu 14 grudnia 2008 r., oraz Bankowi B. [...] dniu 10 kwietnia 2008 r. i następnie pismem z dnia 12 czerwca 2008 r. przesłał skierowaną do niego przez Bank B. ofertę o prowadzenie konta.

Po rozpatrzeniu sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w dniu [...] października 2008 r. wydał decyzję (znak: [...]), którą odmówił uwzględnienia wniosku.

Organ ustalił następujący stan faktyczny :

Bank przetwarza dane osobowe zainteresowanego w związku ze złożeniem przez niego wniosku w dniu 4 listopada 2004 r. o wydanie Karty Kredytowej C. Termin ważności tej karty upływa w listopadzie 2009 roku. W treści ww. wniosku zawarte było oświadczenie, w którym zainteresowany wyraził zgodę na przetwarzanie jego danych osobowych w celu informowania go o produktach i usługach oferowanych przez Bank oraz podmioty z nim współpracujące w świadczeniu usług lub sprzedaży produktów bankowych i ubezpieczeniowych. Zainteresowany pismem z dnia 11 października 2006 r., wniósł sprzeciw wobec przetwarzania jego danych osobowych przez Bank w celach marketingowych. Sprzeciw ten został zarejestrowany przez Bank w dniu 3 listopada 2006 r. Bank w dniu 25 października 2007 r. wysłał pismo do A. B. dotyczące organizacji "Wielkiej Loterii dla Posiadaczy Kart Kredytowych C.". Powyższe pismo zawierało informacje o terminie obowiązywania loterii dla posiadaczy kart kredytowych oraz o ewentualnych nagrodach. Jednocześnie wskazano w nim, iż w związku ze sprzeciwem, dotyczącym przetwarzania jego danych osobowych w celach marketingowych, Bank nie może przesłać mu szczegółowych informacji na temat ww. loterii jednakże, gdyby skarżący chciał uzyskać takie informacje powinien skontaktować się z "Doradcą [...]". Ponadto w wyjaśnieniach złożonych Generalnemu Inspektorowi Bank wskazał, iż ww. pismo nie miało na celu zachęcenia posiadacza karty kredytowej do podjęcia jakichkolwiek innych czynności, a jedynie było komunikatem dotyczącym loterii, który w sposób ogólny i lakoniczny informował o jej organizacji i możliwość otrzymania szczegółowych informacji na jej temat po wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych w celach marketingowych. W opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 czerwca 2008 r. pismo skierowane przez Bank do A. B. w sprawie Loterii jest informacją przekazaną konsumentowi z racji tego, iż związany on jest z Bankiem umową o kartę kredytową C. Ponadto w przytoczonej powyższej opinii zwrócono uwagę, iż: "na informacyjny charakter pisma wskazuje sposób przekazu na jaki zdecydował się Bank w relacji z konsumentem. Informacja dotyczy wskazania podstaw prawnych, na jakich loteria jest organizowana przez Bank. Wszelkie natomiast szczegółowe informacje w zakresie organizowania loterii konsument może uzyskać dopiero wówczas kiedy wyrazi na to zgodę." Bank w piśmie z dnia 6 sierpnia 2008 r. zaprzeczył wprowadzaniu do obrotu handlowego danych osobowych A. B.

Wobec powyższych ustaleń organ stwierdził, iż Bank przetwarzał dane osobowe A. B. na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), w celu realizacji umowy o kartę kredytową.

A. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że Bank umowę wypowiedział w dniu 25 stycznia 2007 r. przesyłając również kopię pisma Banku, z którego miałby wynikać powyższy fakt.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Inspektor wydał w dniu [...] stycznia 2009 r. decyzję (znak: [...]), utrzymującą w mocy poprzedzającą decyzję z dnia [...] października 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wszystkie swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne oraz prawne, zaś w zakresie zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał na złożone przez Bank wyjaśnienia, z których wynika, iż informacja o wypowiedzeniu umowy wraz z prośbą o niezwłoczną spłatę w całości zadłużenia, jaka znalazła się w treści wyciągu z operacjami zaksięgowanymi na rachunku karty w styczniu 2007 r. jest wynikiem błędu, polegającego na mechanicznym powieleniu standardowego komunikatu. Ponadto Bank nie skierował do A. B. pisma wypowiadającego umowę, a w dacie wystawienia wyciągu nie istniało zadłużenie - zainteresowany przed datą wystawienia wyciągu uregulował całość zobowiązania poprzez dokonanie wpłaty kwoty przekraczającej wymagane saldo zadłużenia i powodując powstanie na rachunku karty nadpłaty.

Organ podkreślił, że Bank nadal przetwarza dane osobowe zainteresowanego na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101. poz. 926 z późn. zm.). Fakt respektowania sprzeciwu przetwarzania danych osobowych w celach marketingowych przez Bank został potwierdzony w toku postępowania. Korespondencja wysłana przez Bank do A. B., dotycząca organizacji loterii dla posiadaczy kart kredytowych nie stanowi reklamy produktów ani usług Banku. Jej treść nie ma charakteru zachęcającego do skorzystania z promocji, ani nie precyzuje warunków uczestnictwa. Ograniczona jest do podstawowych informacji o istnieniu promocji i jej adresatach. Ponadto, na informacyjny charakter pisma wskazuje sposób przekazu, na jaki zdecydował się Bank w relacji z zainteresowanym. Informacja dotyczy wskazania podstaw prawnych, na jakich loteria jest organizowana przez Bank. Wszelkie natomiast szczegółowe informacje w zakresie organizowania loterii zainteresowany może uzyskać dopiero po wyrażeniu na to zgody.

A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając, iż jest ona oparta na nieprawdziwych faktach. Wskazywał na okoliczność dwukrotnego powiadomienia go przez Bank o wypowiedzeniu umowy (pisma z dnia 27 lutego 2007 r. i z dnia 29 maja 2007 r.), czego konsekwencją było zamknięcie w dniu 25 czerwca 2007 r. rachunku.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. i w decyzję poprzedzającej z dnia [...] października 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 4, dotyczącym dowodów, wyraźnie wskazuje, że dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1), zaś organ administracyjny jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). Organ powinien także uwzględniać wnioski dowodowe stron, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1), a gdy mimo wyczerpania środków dowodowych, lub braku dowodów pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy organ powinien, na okoliczność tych faktów, przesłuchać strony (art. 86). Nadto w faktycznym uzasadnieniu decyzji, zgodnie z treścią art. 107 § 3 Kpa, organ powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz wskazać przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności lub mocy dowodowej. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w sposób wadliwy rozpatrzył przedmiotową sprawę. Zebrany materiał dowodowy abstrahuje od wielu istotnych i niewyjaśnionych wątków sprawy i nie pozwala na wydanie przekonywującej decyzji.

Istotą rozstrzygnięcia sprawy przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest uznanie, iż skoro zgodnie z regulaminem Banku [...] – [...] handlowego umowa o prowadzenie rachunku z karty kredytowej nie została rozwiązana, to Bank miał prawo w ograniczony sposób informować skarżącego o "Wielkiej Loterii dla Posiadaczy Kart Kredytowych C.", mimo złożenia przez niego sprzeciwu w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych w celach marketingowych, albowiem Loteria ta łączyła się z umową o prowadzenie karty kredytowej.

Teza ta nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy, który został przez organ zebrany pobieżnie i powierzchownie.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest gruntowne zbadanie wszelkich okoliczności i czynności faktycznych, jakie podejmował Bank oraz skarżący w ramach łączącej ich umowy od początku 2007 r. i dokonanie ich oceny w aspekcie złożonego wcześniej przez A. B. sprzeciwu co do przetwarzania jego danych osobowych przez Bank.

W niniejszej sprawie bezsporne jest złożenie przez A. B. wobec Banku w piśmie z dnia 11 października 2006 r. żądania zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych. Sprzeciw ten Bank zarejestrował w dniu 3 listopada 2006 r. Bank wspominał, jakoby skarżący później telefonicznie wycofał ten sprzeciw, jednakże faktu tego w żaden sposób nie udowodnił. W aktach sprawy administracyjnej brak jest przedmiotowego sprzeciwu, zaś zakres woli skarżącego w przedmiocie żądania zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ocenia na podstawie twierdzeń obu stron. Organ powinien zatem zażądać od Banku i od skarżącego odpisu pisma z dnia 11 października 2006 r. w celu dokonania ustaleń, czy istotnie z jego treści wynika zakaz przetwarzania danych osobowych w celach marketingowych, czy też w innym zakresie. Bez znajomości tego dokumentu organ nie może dokonywać żadnych dalszych prawidłowych ustaleń w sprawie.

Następnie organ powinien dokonać ustaleń co do treści i daty pisma Banku skierowanego do A. B. w sprawie Wielkiej Loterii. Skarżący przy piśmie inicjującym sprawę załączył między innymi odpis pisma w sprawie Loterii opatrzonego przez Bank datą sporządzenia 31 października 2007 r. i datą nadania 12 listopada 2007 r., z kolei Bank przedstawił odpis pisma także dotyczący Wielkiej Loterii, ale z innymi datami jego sporządzenia i nadania – 25 październik 2007 r., nadto pismo to na odwrocie posiada aktualne wyciągi tabeli oprocentowania. Oba te pisma różnią się także innym kodem kreskowym i związanymi z nim oznaczeniami literowymi i cyfrowymi, a także adresami i oznaczeniami adresata. Organ nie ustalił którą wersję pisma w sprawie Wielkiej Loterii otrzymał skarżący. Ustalenie to jest istotne, gdyż Bank twierdzi, iż był zobligowany do informowania skarżącego o Wielkiej Loterii, albowiem łączyła się ona z posiadaniem karty kredytowej.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych powinien zażądać od Banku standardowej wersji komunikatu w sprawie Loterii, wysyłanego klientom Banku posiadającym karty kredytowe, którzy nie złożyli sprzeciwu przetwarzania danych osobowych w celach marketingowych i porównania treści tego komunikatu z komunikatem otrzymanym przez A. B. w sprawie Loterii. Organ powinien dokonać analizy treści tych komunikatów w aspekcie czy pismo otrzymane przez skarżącego zawierało jedynie informacje o Loterii, która jest związana z umową prowadzenia karty kredytowej, czy też zawierało typowe dla marketingu treści reklamujące ten produkt (Loterię) i zatem wykraczało poza zakres zwykłej informacji w ramach umowy o prowadzenie karty kredytowej. Organ zobowiązany jest do ustalenia jaki jest wzajemny związek obu tych produktów – umowy o kartę kredytową i Loterii. Taką analizę organ powinien dokonać samodzielnie, wskazując argumentację uzasadniającą ocenę tego zagadnienia. Nadmienić tu należy, iż wskazywana przez organ opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydana została w oparciu o niepełny i nierzetelnie ustalony materiał dowodowy, a także nie zawiera wyżej wskazanych aspektów.

Jeżeli powyższe ustalenia prowadziły by do uznania, iż Wielka Loteria jest integralnym elementem umowy o prowadzenie karty kredytowej i zawarta w komunikacie przesłanym skarżącemu informacja o tej Loterii nie jest stricto informacją marketingową, ale związaną z usługą prowadzenia karty kredytowej, należy ustalić, czy istotnie w dacie otrzymania komunikat o Loterii A. B. był posiadaczem karty kredytowej Banku i mógł potencjalnie z niej korzystać.

Skarżący twierdzi, że umowa o prowadzenie karty została przez Bank rozwiązana z początkiem 2007 r., czemu Bank dał dowód w pismach z dnia 27 lutego 2007 r. i z dnia 29 maja 2007 r. Bank z kolei twierdzi, iż informacja o wypowiedzeniu umowy, która znalazła się w treści wyciągu z operacjami zaksięgowanymi na rachunku karty skarżącego w styczniu 2007 r. jest wynikiem błędu, polegającego na mechanicznym powieleniu standardowego komunikatu. Bank podnosił, iż nie wypowiedział tej umowy i w tym zakresie powoływał się na regulaminowe zasady obowiązujące przy wypowiadaniu umów. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie czynił żadnych własnych ustaleń w powyższym zakresie i uznał wyjaśnienia Banku za wystarczające do uznania, iż umowa o obsługę karty kredytowej nadal wiąże strony, bowiem karta jest ważna do lutego 2010 roku.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedstawionym materiale sprawy brak jest podstaw do przyjęcia za prawdziwą powyższej tezy.

Po pierwsze żaden bank nie może się mylić, jest bowiem instytucją zaufania publicznego. W niniejszej sytuacji B. przyznaje się, iż co najmniej dwukrotnie (pisma z dnia 27 lutego 2007 r. i z dnia 29 maja 2007 r.) wprowadzał swojego klienta w błąd powołując się w swoich pismach na fakt wypowiedzenia umowy prowadzenia karty kredytowej. Dysponując sprzecznymi informacjami w tym przedmiocie i nadto wobec przyznania się Banku do błędu organ powinien ze szczególną starannością ustalić czy w dacie otrzymania komunikatu o Loterii A. B. był posiadaczem karty kredytowej Banku i mógł potencjalnie z niej korzystać. Organ nie może tu bezkrytycznie przyjmować za prawdziwe wszelkich stwierdzeń Banku. Z samego faktu daty ważności karty kredytowej, nie można wyprowadzić wniosku o możliwość posiadania oraz posługiwania się przez skarżącego kartą kredytową w chwili otrzymania komunikatu o Loterii. Zbadać zatem należy czy i w jakim czasie A. B. zwrócił Bankowi kartę kredytową wraz z zamknięciem rachunku o jej prowadzenie oraz czy też karta ta, stała się nieważna. Nadmienić tu należy, iż już do 27 lutego 2007 r. Bank informuje skarżącego o nadpłacie na rachunku karty. Organ powinien zatem prześledzić dalsze losy tego rachunku i ustalić kiedy rachunek ten został zamknięty.

Organ zaniechał przeprowadzenia takich ustaleń, wydając zaskarżoną decyzję. Dopiero po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego, wyjaśnieniu wszystkich powyżej opisanych wątpliwości co do jego oceny, organ powinien przystąpić do ustalenia czy Bank mógł przetwarzać dane osobowe skarżącego na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101. poz. 926 z późn. zm.) - gdyż byłoby to konieczne do realizacji umowy prowadzenia karty kredytowej czy też Bank naruszył art. 23 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy przetwarzając dane osobowe skarżącego wbrew jego sprzeciwowi w tym przedmiocie (brak zgody).

W piśmie z dnia 21 kwietnia 2008 r. A. B. podniósł, iż domniemywa przekazywanie przez Bank jego danych osobowych C. w dniu 14 grudnia 2008 r., oraz Bankowi B. [...] w dniu 10 kwietnia 2008 r. i następnie pismem z dnia 12 czerwca 2008 r., przesłał skierowaną do niego przez Bank B. [...] ofertę o prowadzenie konta. Bank indagowany na tę okoliczność przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych zaprzeczył, aby dokonywał takich działań. Zaprzeczenia te, organ uznał za wystarczające i nie badał dalej sprawy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ten aspekt sprawy został również pobieżnie i wadliwie załatwiony przez organ. Należało zwrócić się do skarżącego, czy posiada dokumenty na potwierdzenie udostępnienia jego danych osobowych C. w dniu 14 grudnia 2008 r. i następnie gdyby organ stwierdził, iż zarówno C. jak i Bank B. [...] przetwarzają dane osobowe skarżącego, powinien zwrócić się do tych podmiotów o wyjaśnienie na jakiej podstawie to czynią.

Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził naruszenie przez organ zasad obowiązujących przy gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego, które to uchybienie ma istotne znaczenie dla wyniku rozstrzyganej sprawy. Organ naruszył tu art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art.107 § 3 Kpa. Ponownie rozpatrując sprawę na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych jest wiązany wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt. c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.