Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 416/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8 par. 1 i par. 2, art. 10 par. 1, art. 35 par. 3, art. 37 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 28 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 marca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 22 grudnia 2017 r., którą organ odmówił J. S. przyznania zasiłku celowego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

J. S. (zwany dalej: "stroną", "skarżącym" albo "wnioskodawcą") pismami z dnia 30 listopada 2017 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie pomocy finansowej na: zakup żywności, na dożywianie, na zakup opału oraz na koszty zużycia prądu. W uzasadnieniu ww. pism powołał się na swoją trudną sytuację życiową związaną z ubóstwem, niepełnosprawnością i długotrwałą chorobą.

Działający z upoważnienia Wójta Gminy - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia 22 grudnia 2017 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 11 ust. 2, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. – dalej jako: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 - dalej w skrócie jako: "k.p.a.") - odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, na dożywianie, na zakup opału oraz na koszty zużycia prądu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W postępowaniu spadkowym po zmarłych rodzicach nabyła ziemię oraz dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje. Większą część ziemi sprzedała w 2016 r. Obecnie jest właścicielem ziemi o powierzchni 1,51 ha przeliczeniowego.

Organ wskazał, że wnioskodawca powinien intensywnie poszukiwać pracy, gdyż zasadą życia społecznego jest to, iż każdy utrzymuje się z własnej pracy zarobkowej i mając potencjalne możliwości podjęcia zatrudnienia nie może liczyć na to, że będzie się utrzymywać z pomocy społecznej. Zasadą ustawową jest wsparcie osób potrzebujących pomocy (art. 2 i art. 3 u.p.s.), co jednak nie oznacza ich utrzymywania, zaś ustawowym obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej jest współdziałanie z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości (art. 2 i art. 4 u.p.s.).

Organ wyjaśnił, że w dniu 19 grudnia 2017 r., podczas pobytu w GOPS wnioskodawca nie był zainteresowany aktualnymi ofertami pracy, co wskazuje na brak zainteresowania podjęciem zatrudnienia przez stronę w celu polepszenia swojej trudnej sytuacji. Brak aktywności czy współdziałania ze strony zainteresowanego z pracownikiem socjalnym uprawnia organ do powstrzymywania się od udzielania takiej pomocy. Pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonywania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe źródło utrzymania. Organ wyjaśnił, że dotychczas strona miesięcznie składa kilka podań, co oznacza, że w istocie próbuje przerzucać wszelkie koszty utrzymania na organ pomocy społecznej, będący dysponentem środków publicznych przeznaczonych na realizację zadań pomocowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i wydanie decyzji przyznającej wnioskowaną pomoc. Jej zdaniem, całe postępowanie od samego początku było nastawione na nieudzielenie pomocy. Zarzuciła organowi pomocy społecznej manipulowanie stanem faktycznym poprzez nie opisywanie całej prawdy a wybieranie jedynie części faktów z sytuacji życiowej, które organowi odpowiadają. Strona wyjaśniła, że sprzedała część nieruchomości, bo musiała spłacić rodzeństwo. Jest wprawdzie właścicielem gospodarstwa rolnego ale nie jest w stanie podjąć pracy. Odwołujący się wskazał, że od maja 2017 r. został pozbawiony szamba (pozostało na działce brata, który odciął przyłącze), a z uwagi na donosy braci i konieczność załatwiania wszelkich spraw sądowych i administracyjnych, a także inwestycyjnych (wybudowanie nowego szamba, a w związku z tym zasypanie studni, rozbiórka budynku gospodarczego), nie jest w stanie podjąć pracy na pełen etat.

Decyzją z dnia 28 marca 2018 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 2 i art. 39 u.p.s., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...), nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Ponadto organ I instancji wskazał także, że rozważając przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej bierze się pod uwagę możliwości finansowe ośrodka oraz sytuację osobistą wnioskodawcy, badając przy tym kryteria związane z możliwością zaspokojenia danej potrzeby samodzielnie przez wnioskodawcę.

Organ wskazał, że - jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy - strona we wniosku wykazała wysokość miesięcznych opłat ponoszonych na: opał – ok. 174,58 zł; ubezpieczenie KRUS - 131,00 zł; gaz - 10 zł; woda - 7,56 zł; energia elektryczna - 63,91 zł; abonament telewizji cyfrowej - 14,99 zł; abonament za Internet - 39,90 zł; abonament telefonii komórkowej Plus - 1 zł; prowizja za prowadzenie konta w banku - 5 zł; wywóz śmieci - 24 zł.

Z przeprowadzonej w dniu 18 grudnia 2017 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że strona (wiek 48 lat) jest kawalerem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w domu jednorodzinnym po zmarłych rodzicach. W wyniku postępowania spadkowego strona odziedziczyła ziemię, której większą część sprzedała w roku 2016. Obecnie jest właścicielem ziemi o pow. 1,51 ha przeliczeniowego, co w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej oznacza, że z tego tytułu osiąga dochód w kwocie 434,88 zł miesięcznie. Uprawia lucernę. Wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem o możliwości podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Opłaca składki emerytalno-rentowe i zdrowotne w KRUS.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w dniu 19 grudnia 2017 r. Kierownik GOPS w S. przedłożył wnioskodawcy aktualne oferty pracy z PUP w S. w celu zabrania do domu i zapoznania się z tymi ofertami, umożliwiając tym samym stronie podjęcie działań zmierzających do polepszenia własnej sytuacji bytowej i finansowej. Pomimo tego wnioskodawca nie wyraził zainteresowania i nie zabrał ze sobą oferowanych ofert pracy, co skutkowało uznaniem przez organ I instancji, że strona nie wykazuje chęci podjęcia działań w celu uzyskania zatrudnienia, a tylko zamierza przenosić koszty utrzymania na organ pomocy społecznej.

Mając na uwadze stan prawny i faktyczny rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami obowiązującego prawa i znajduje uzasadnienie w przekazanym materiale dowodowym. Wskazano, iż z akt sprawy wynika bezspornie, iż organ I instancji poczynił wystarczające działania w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, lokalowej, zdrowotnej i zawodowej wnioskodawcy. Podkreślono, że zadaniem organu pomocy społecznej jest przede wszystkim udzielanie wsparcia, pomocy i aktywizowanie osoby zgłaszającej wniosek o pomoc finansową w przezwyciężaniu trudnej sytuacji finansowej we własnym zakresie w miarę możliwości danej osoby. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

W realiach rozpatrywanej sprawy, mając na względzie wiek i stan zdrowia, a także kwalifikacje zawodowe wnioskodawcy, organ przyjął, że strona nie wykorzystuje własnych możliwości w celu poprawy trudnej sytuacji, nie przedstawiając przy tym żadnych konkretnych powodów, dla których odstępuje od podjęcia aktywności zawodowej. W tej sytuacji, brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą, a także nieuzasadniony brak zainteresowania w zakresie podjęcia jakiejkolwiek pracy zawodowej, skutkować musi zastosowaniem przesłanki z art. 11 ust. 2 u.p.s. i koniecznością wydania decyzji odmownej w tym zakresie. Odpowiedzialność wobec osoby, która nie jest w stanie sprostać swoim zadaniom spoczywa najpierw na samej osobie, natomiast gdy taka osoba nie daje sobie sama rady, to odpowiedzialność za nią przechodzi na rodzinę, zaś ośrodek pomocy społecznej jest ostatecznością i może udzielić wsparcia dopiero po wyczerpaniu przez osobę własnych możliwości, zasobów i uprawnień.

Organ podkreślił, że pomoc przyznawana na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej ma charakter przejściowy, czasowy i w żadnym razie nie może przekształcić się w stałe źródło utrzymania. Przyznanie pomocy jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny ubiegającej się o jej przyznanie, a także od zakresu środków przeznaczonych na ten cel. Nie oznacza to jednak, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby spełniającej wymogi do jego przyznania jest prawem bezwarunkowym i wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organ pomocy społecznej

Mając na uwadze stan faktyczny sprawy oraz przepisy prawa, a także zarzuty odwołania w ocenie Kolegium, organ I instancji - działając w ramach uznania administracyjnego - miał prawo odmówić stronie wnioskowanego świadczenia - w szczególności oceniając bierną postawę strony, która w sposób nieuzasadniony nie wykorzystała przedkładanych ofert pracy - wykazując spełnienie przesłanki z art. 11 ust. 2 u.p.s. z uwagi na nieuzasadnione odstąpienie i uchylanie się strony od podjęcia pracy zawodowej, a co za tym idzie poprawy własnej sytuacji finansowej i bytowej. Organ wskazał też, że w jego ocenie fakt posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego nie stanowi realnej przeszkody w celu podjęcia jakiejkolwiek pracy zawodowej.

Ponadto, organ odwoławczy dodał, że z pisemnej informacji organu I instancji wynika, że decyzją z dnia 26 września 2017 r. stronie zostało przyznane świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności od października do grudnia 2017 r. w wysokości 120 zł miesięcznie.

Powyższą decyzję organu odwoławczego J. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie w całości, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zdaniem skarżącego decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 10 § 1, 2 i 3 oraz art. 35 § 3 k.p.a. poprzez: nieustosunkowanie się organu do stawianych w odwołaniu zarzutów; niezachowanie terminu rozpatrzenia odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i brak informacji o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy; brak informacji o wpłynięciu i dołączeniu do postępowania pisemnej informacji organu I instancji z dnia 15 i 22 stycznia oraz 13 marca 2018 r., jak i niepoinformowania przez GOPS o wysłaniu takiej informacji; niepoinformowanie o wpłynięciu dokumentów wysłanych przez ośrodek pomocy w sprawie odwołania skarżącego i nadanie biegu administracyjnego, w tym nadanie sygnatury sprawy; niepoinformowanie przez ośrodek pomocy przed zakończeniem postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i materiałów przed wydaniem decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że organ I instancji tak naprawdę wykreował na potrzeby postępowania powód nie udzielenia pomocy, czyli brak współpracy w związku z niezainteresowaniem się ofertami pracy. Tymczasem pracownik socjalny nie utrwalał czynności w notatkach urzędowych (nie wskazywał na żadne wypowiedzi skarżącego w tym zakresie), co daje duże możliwości manipulacji.

W ocenie skarżącego jeśli organ żąda jakiś czynności - w tym wypadku dojazdów do zakładów pracy w związku z dostarczonymi ofertami - to winien zagwarantować środki na wykonanie tych czynności, tj. udzielić w tym wypadku pomocy w formie biletu kredytowego na dojazdy do tych zakładów pracy.

Ponadto – jak zauważył skarżący - w uzasadnieniach decyzji odmownych organy powołują się na brak współpracy ze strony skarżącego, podczas gdy równocześnie wydawane są decyzje pozytywne dla skarżącego z innym uzasadnieniem (tj. decyzja z dnia 26 września 2017 r. oraz decyzja z dnia 17 stycznia 2018 r., nr [...]), co w ocenie skarżącego świadczy o tym, że podawany przez organy powód odmowy przyznania zasiłku celowego zgodnie ze złożonym wnioskiem, nie jest rzeczywisty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Sąd administracyjny nie ma przy tym podstaw prawnych, aby oceniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Nie rozpatruje również danej sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.

Przedmiotem kontroli sądowej skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 marca 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 22 grudnia 2017 r. - z którego upoważnienia działał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. - którą odmówiono wnioskodawcy przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, opału, kosztów zużycia prądu oraz dożywiania.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "u.p.s."). Przepis art. 39 ust. 1 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Należy mieć jednakowoż na uwadze, że zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Należy zatem przyznać rację organom orzekającym, że celem pomocy społecznej nie jest wyręczanie poszczególnych osób (ich rodzin) w zaspokajaniu wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta udzielana jest na podstawie przepisów wskazanej ustawy, w tym w postaci zasiłków celowych.

Co istotne, decyzja w przedmiocie zasiłku celowego wydawana przez organ pomocy społecznej w oparciu o art. 39 u.p.s. ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie jest zobligowany do przyznania świadczenia zgodnie ze złożonym wnioskiem. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny ogranicza się z kolei do zbadania czy organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił wydane rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji publicznej ma bowiem obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości finansowych organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków pieniężnych. Orzekając zatem w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Nie ulega przy tym wątpliwości, że organ pomocy społecznej nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie zobowiązuje bowiem organów pomocy społecznej do całkowitego i pełnego pokrywania wszystkich potrzeb osób wnioskujących. Podkreślenia wymaga raz jeszcze, że przyznawane świadczenie ma umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych przy czynnej współpracy osób wnioskujących. Tym samym spełnienie ustawowych kryteriów kwalifikujących do przyznania pomocy społecznej nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniom.

W sprawie nie było sporne, że skarżący spełniał wymagane przez ustawę kryterium dochodowe. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, skarżący urodzony w 1970 r., kawaler, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodu z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,51 ha. Z tego tytułu osiąga dochód w kwocie 434,88 zł miesięcznie. Uprawia lucernę i nie prowadzi żadnej produkcji zwierzęcej. Mieszka w domu jednorodzinnym po zmarłych rodzicach. W wyniku postępowania spadkowego odziedziczył również ziemię, której znaczną część sprzedał w 2016 r. w celu spłacenia rodzeństwa. Wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem na możliwość podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy. W celu polepszenia sytuacji finansowej wnioskodawca wielokrotnie był motywowany przez pracowników społecznych do podjęcia zatrudnienia. Z ustaleń wywiadu środowiskowego (aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 18 grudnia 2017 r.) wynika, że wnioskodawca nie był zainteresowany propozycjami zatrudnienia, tłumacząc tę sytuację tym, że obecnie ma wiele innych spraw osobistych do wykonania (jak np. wybudowanie oczyszczalni przydomowej), niż znalezienie pracy.

Mając na uwadze ustalenia poczynione przez organy orzekające w niniejszej sprawie uznać należy, że organy te poddały ocenie wszystkie okoliczności, od których uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Organy rozpoznając żądanie skarżącego i wydając zaskarżone rozstrzygnięcia uwzględniły możliwości finansowe organu oraz - w sposób jak najbardziej uzasadniony - zwróciły uwagę na fakt, iż skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości dla poprawy swojej sytuacji, co w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s. uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Warto podkreślić, że okoliczności, z powodu których skarżący nie zamierza podjąć zatrudnienia - jak słusznie oceniły organy - nie mogą być uznane jako uzasadniające odmowę podjęcia zatrudnienia.

Podkreślenia wymaga, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, jednakże ze wskazaniem możliwości podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy, natomiast w posiadanym gospodarstwie rolnym uprawia lucernę, nie prowadząc przy tym żadnej produkcji zwierzęcej, co należy ocenić, jako okoliczności obiektywnie umożliwiające mu podjęcie pracy zarobkowej. Z kolei - w ocenie Sądu – przywoływane przez skarżącego okoliczności uzasadniające niemożność podjęcia przez niego pracy (tj. konieczność wybudowania oczyszczalni przydomowej, czy też - opisanych w odwołaniu - czynności rozbiórkowych budynku gospodarczego), nie mogą usprawiedliwiać skarżącego w nie podejmowaniu przez niego zatrudnienia. Zauważyć należy, że przepisy prawa pracy dają także możliwość podjęcia pracy w niepełnym wymiarze godzin (np. na pół etatu), co w przypadku podjęcia przez skarżącego choćby takiego zatrudnienia, mogłoby, z jednej strony umożliwić skarżącemu realizację ww. prac (jeżeli prace rozbiórkowe czy też związane z wykonaniem oczyszczalni wykonuje osobiście), a z drugiej – stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s. - polepszyć jego sytuację życiową (finansową) przy udziale jego osobistego zaangażowania, a więc z wykorzystaniem własnych możliwości (a w konsekwencji zasobów), bez potrzeby przerzucania całego ciężaru wsparcia na barki organów pomocy społecznej. Działanie takie pozostawałoby zresztą w zgodzie z jednym z celów pomocy społecznej, jakim jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.).

W ocenie Sądu stwierdzić należy, że rozpatrując wniosek skarżącego organy należycie rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i - mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego - dokonały oceny sytuacji życiowej oraz postawy wnioskodawcy, uznając ją za bierną i w okolicznościach sprawy w istocie roszczeniową. Organom orzekającym w sprawie nie można tym samym postawić zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące regulacje normatywne, a o odmowie przyznania świadczeń we wskazanym zakresie decydowała obiektywna ocena sytuacji życiowej skarżącego, jak również możliwości finansowe konkretnego ośrodka pomocy społecznej.

Z wyjaśnień organu I instancji dokonanych na etapie postępowania odwoławczego wynika, że w roku 2017 ośrodek w przypadku form pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych dysponował środkami finansowymi w wysokości 60.000 zł, z czego na dzień 31.12.2017 r. wydatkowana została kwota 57.343,00 zł. Liczba wydanych do tego czasu decyzji administracyjnych to 162, a średnia wysokość zasiłku celowego stanowiła kwotę w wysokości 354 zł (pismo z dnia 22 stycznia 2018 r.). Przytoczone kwoty jednoznacznie wskazują, że ośrodek przyznając stronom świadczenia, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy. Zapatrywanie to jest o tyle istotne, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego winien się kierować ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2017 r.; sygn. akt I OSK 343/16).

Na zakończenie rozważań w tym zakresie Sąd pragnie zaznaczyć, że skarżący musi mieć świadomość, że organ pomocy społecznej, ze względu na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych oczekiwań. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszanych przez te osoby żądań. W odniesieniu do skarżącego taka sytuacja miała miejsce, a organ nie pozostawił skarżącego bez jakiejkolwiek pomocy.

Z akt sprawy wynika, że wyrazem tych starań było przyznanie decyzją z dnia 26 września 2017 r. pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku i żywności w wysokości 120 zł miesięcznie w okresie od października do grudnia 2017 r. (a zatem także w okresie obejmującym miesiąc, w którym złożono wniosek w niniejszej sprawie – listopad 2017 r.). Z wyjaśnień samego skarżącego wynika także, że został objęty również dalszą pomocą na dożywianie, wynikającą z decyzji z dnia 17 stycznia 2018 r. (nr [...]). W tym miejscu, w odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego "niekonsekwencji" organów raz przyznających pomoc a raz odmawiających przyznania takiej pomocy z uwagi na brak współpracy (niepodejmowanie pracy), Sąd pragnie wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 11 ust. 2 u.p.s. okoliczność braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej czy też nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną mogą (a więc nie muszą) stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W tej sytuacji sam fakt przyznania skarżącemu inną decyzją pomocy na dożywianie (w ramach wieloletniego programu "Pomoc Państwa na dożywianie"), a więc pomocy mającej na celu zapewnienie podstawowej i egzystencjalnej potrzeby, nie kłóci się z faktem odmowy przyznania przez organy skarżącemu pomocy "w innym zakresie", z uwagi na stwierdzenie faktu braku jego współdziałania w działaniach zmierzających do poprawy jego sytuacji, poprzez nieznajdującą uzasadnienia w ocenie organów i Sądu, odmowę podjęcia przez skarżącego pracy.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową, a zarazem stwierdził, że nietrafne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów odnoszących się do postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 8 § 1 i 2 k.p.a.).

W kwestii podniesionego zarzutu naruszenia przez organy art. 10 § 1 k.p.a. Sąd zauważył, że organ winien stronie postępowania zapewnić możliwość aktywnego udziału w postępowaniu. Postawiony w tym zakresie zarzut uznać należy za zasadny, bo w aktach sprawy istotnie brak jest zawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego. Jednakże zarzut ten może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r.; sygn. akt II OSK 1253/16). Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Ponadto stwierdzone uchybienie nie miało żadnego wpływu na merytoryczną poprawność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 35 § 3 k.p.a. Sąd wskazuje, że skarżącemu przysługiwał środek w postaci wniesienia do Kolegium na mocy art. 37 § 1 k.p.a. ponaglenia, a następnie skargi do tut. Sądu na bezczynność tego organu. Ze środków tych skarżący nie skorzystał. Samo zaś naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwienia spraw określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego nie miało wpływu na zgodność z prawem rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu żądanej pomocy.

Na zakończenie, w odniesieniu do podniesionego na rozprawie zarzutu, iż wywiad środowiskowy został u skarżącego przeprowadzony w tym samym dniu, w którym wydano pierwszoinstancyjną decyzję, wskazać należy, że nie polega on na prawdzie, gdyż – jak wynika z akt sprawy – wywiad środowiskowy (a w istocie jego aktualizacja) został przeprowadzony 18 grudnia 2017 r., natomiast decyzja Wójta Gminy została wydana w dniu 22 grudnia 2017 r.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).