Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 527/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku A.N. (dalej: strona, skarżąca wnioskodawczyni) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J.N..

Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. (nr [...]) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działając z upoważnienia Burmistrza J., orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ ustalił, że matka strony choruje na cukrzycę, choroby kardiologiczne i neurologiczne. W 2010 r. przeszła udar mózgu. Cierpi na niestabilną postać choroby wieńcowej serca oraz przemijające napady niedokrwienne mózgu. Choruje na zaćmę i nadciśnienie tętnicze. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że z przedłożonego przez stronę orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W.wynika, że niepełnosprawność J.N. istnieje od [...] listopada 2004 r. Zdaniem organu pierwszej instancji, ta okoliczność stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem zgodnie z treścią art. 17 ust.1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej – u.ś.r.), świadczenie rodzinne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jednocześnie organ pierwszej instancji wyraził przekonanie, że nie ma wątpliwości co do faktu sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad matką.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ drugiej instancji ) w W. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. Organ drugiej instancji podniósł, że przesłana przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J.z dnia [...] maja 2020 r. całkowicie przeczy ustaleniom organu pierwszej instancji, zawartym w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że nowy dowód w postaci opinii z dnia [...] maja 2020 r. czyni koniecznym przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego (w postaci m.in. ponownego wywiadu środowiskowego)tak, by nie było wątpliwości – jaki jest konieczny zakres opieki nad niepełnosprawną matką wnioskodawczyni, czy strona rzeczywiście sprawuje opiekę nad matką i czy konieczny zakres tej opieki uniemożliwia stronie podjęcie zatrudnienia. SKO dodało, że po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych w tym zakresie, w razie potwierdzenia spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r., organ rozważy zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. (nr [...]) organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką J.N..

Na podstawie ponownie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (w dniu [...] lipca 2020 r.), a także, dowodów w postaci elektronicznego wydruku z programu [...]raz przedłożonej przez stronę dokumentacji o przebiegu jej zatrudnienia organ ustalił, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i swoim partnerem. Źródłem pokrycia wydatków tego gospodarstwa jest dochód J.N.oraz wynagrodzenie z tytułu prac dorywczych partnera strony. Strona nie posiada własnych środków. Zarówno strona, jak i jej partner są zarejestrowani w Urzędzie Pracy i posiadają status osoby bezrobotnej. Od chwili ukończenia szkoły strona nie podejmowała samodzielnie zatrudnienia, z wyjątkiem epizodycznych środków aktywizacyjnych podejmowanych przez Urząd Pracy lub Ośrodek Pomocy Społecznej, polegających na stażach lub pracach społecznie użytecznych. Do samodzielnej aktywności zawodowej strony można zaliczyć jedynie okresową umowę o pracę w okresie trzech miesięcy, tj. od [...] marca do [...] maja 2018 r., w P.W. "[...]". Jak wynika ze świadectwa pracy, powodem ustania zatrudnienia był upływ czasu, na jaki umowa została zawarta (w tym okresie strona była niezdolna do pracy przez 33 dni).

Przy niespornej okoliczności, że matka strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, organ uznał, że zakres czynności jakie strona wykonuje na rzecz matki nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a dodatkowo, część z nich zaliczyć należy do czynności wykonywanych w ramach każdego gospodarstwa domowego, i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy.

Niezależnie od powyższego organ ponownie przyjął, że z uwagi na datę powstania niepełnosprawności u matki wnioskodawczyni, w sprawie nie został spełniony warunek ustawowy z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K [...]w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność części normy prawnej tego przepisu, tj. w zakresie w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a w konsekwencji, także naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami – stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W rozwinięciu tego drugiego zarzutu strona podniosła, że sprawuje opiekę nad matką, która to opieka wiąże się rezygnacją przez nią z zatrudnienia oraz że, wbrew twierdzeniom organu, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. (nr [...]) SKO w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2020 r.

W uzasadnieniu tej decyzji nawiązując do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K [...]organ drugiej instancji zaznaczył, że przeszkodą w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie może być data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Z tych względów nie podzielił on stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie interpretacji przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Dalej podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że strona nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Następnie przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. konstatując, że przepis ten należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zdaniem Kolegium, w sprawie zostały spełnione jedynie dwie spośród trzech wymienionych w tym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i koniecznością stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz pozostawanie wnioskodawczyni i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

Odwołując się do dowodów zebranych w trakcie ponownego postępowania administracyjnego w postaci – rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2020 r. oraz opinii starszego pracownika socjalnego z dnia [...] maja i [...]lipca 2020 r. SKO podniosło, że dowody te jednoznacznie wskazują na to, że strona nie sprawuje stałej opieki nad matką w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, a jej matka nie wymaga takiej opieki. W rozwinięciu tej argumentacji SKO wskazało, że, jak wynika z wywiadu, matka strony samodzielnie porusza się po mieszkaniu oraz wychodzi po drobne sprawunki do okolicznego sklepu oddalonego od mieszkania 5 minut drogi pieszo. Wymaga natomiast pomocy przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni pomaga matce w utrzymaniu higieny osobistej, dokonuje zakupów, przygotowuje posiłki, utrzymuje czystość w mieszkaniu, realizuje recepty, robi pranie, wydziela mamie leki do pojemnika, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki za mieszkanie, mierzy mamie ciśnienie oraz pomaga jej w ubraniu się.

Organ zwrócił również uwagę, że z opinii starszego pracownika socjalnego (który z racji sprawowanych obowiązków zna lokalne środowisko małego miasta jakim jest J.) wynika, że matka strony samodzielnie porusza się po mieście, sama (bez pomocy córki) załatwia wszelkie sprawy związane z codziennym życiem, jak – leczenie, sprawy urzędowe, czy zakupy.

Podniósł także, że twierdzenia strony o regularnym (2 razy w tygodniu, a czasem co dwa tygodnie) traceniu przytomności przez matkę nie zostały potwierdzone żadnymi zaświadczeniami lekarskimi.

Reasumując organ drugiej instancji stwierdził, że podstawowe czynności domowe i robienie zakupów są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Konieczność podejmowania takich czynności nie może zatem zostać uznana za uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Również pomoc w higienie osobistej, czy też realizacja recept, płacenie rachunków i przygotowywanie lekarstw, w sytuacji, gdy matka strony jest osobą samodzielną (sama porusza się po mieszkaniu, sama załatwia sprawy urzędowe, sama chodzi do sklepu na zakupy) nie może być uznana za przeszkodę w podjęciu zatrudnienia przez stronę. Czynności te mogą być bowiem bez przeszkód wykonywane po pracy.

Końcowo organ dodał, że orzeczenie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest podejmowane przez organ w warunkach tzw. uznania administracyjnego co oznacza, że można przyznać prawo do tego świadczenia tylko po spełnieniu ściśle określonych przez ustawodawcę przesłanek.

Organ odwoławczy podniósł również, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. i w tym zakresie odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K[...], który uznał, że przepis ten w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Decyzja ostateczna SKO w W.z dnia [...] września 2020 r. stała się przedmiotem skargi, jaką strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.. W skardze strona sformułowała zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w sposób wskazany przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami – stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia. Ewentualnie zaś, o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Strona wniosła również o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W rozwinięciu zarzutów skargi strona przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie akcentując, że w ocenie organu drugiej instancji w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy opieką skarżącej nad jej niepełnosprawną matką a rezygnacją z zatrudnienia. Zdaniem skarżącej, spełnia ona przesłankę z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. albowiem sprawuje opiekę nad matką, która to opieka wiąże się z rezygnacją przez nią z zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że dowody zebrane w trakcie ponownego postępowania administracyjnego w postaci – rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2020 r. oraz opinii starszego pracownika socjalnego z dnia [...] maja 2020 r. oraz [...] lipca 2020 r. jednoznacznie wskazują, że strona nie sprawuje stałej opieki nad matką w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, a matka strony nie wymaga opieki w takim zakresie, który uniemożliwiałby skarżącej podjęcie pracy zarobkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia braku naruszeń prawa a wobec tego nieuwzględnienia skargi – sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a).

Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej jako "ustawa" lub "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w na tyle dużym - a wynikającym ze stopnia oraz charakteru niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie lub kontynuację zatrudnienia. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której spoczywa obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje sprawowania opieki, to jednakże z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że opieka, o której tamże mowa, winna być stała (ciągła) i długoterminowa.

Skoro z komentowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności ( wyrok NSA z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt I OSK [...]) to świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu, jak słusznie zauważyło Kolegium. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2012 r., I OSK [...],). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt I OSK [...]). W prezentowanym świetle, jedną z przesłanek uprawniających danego wnioskodawcę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobiście świadczona przez niego opieka nad osobą niepełnosprawną, przy czym taka opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Oznacza to, że bezsprzecznie musi zachodzić bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go a sprawowaną opieką.

Zdaniem Sądu, organ drugiej instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego wyprowadził trafny wniosek, że zakres sprawowanej przez stronę opieki nad matką nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawczyni prowadzi z matką i swoim partnerem wspólne gospodarstwo domowe. Matka wnioskodawczyni choruje na schorzenia kardiologiczne i neurologiczne. W 2010 r. przeszła udar mózgu. Zdiagnozowano u niej również niestabilną postać choroby wieńcowej i przemijające napady niedokrwienne mózgu. Nadto, matka strony choruje na cukrzycę, zaćmę oraz ma problemy z nadciśnienie tętniczym.

Z ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji i nie kwestionowanych przez stronę wynika, że matka skarżącej samodzielnie porusza się po mieszkaniu oraz samodzielnie wychodzi do sklepu oddalonego od domu około 5 min. drogi pieszo po drobne sprawunki. Wymaga natomiast pomocy w utrzymaniu higieny osobistej oraz przy prowadzeniu gospodarstwa domowego.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2020 r. w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego wynika, że skarżąca - pomaga matce przy wejściu i wyjściu z wanny, przy myciu pleców i głowy, dba o czystość bielizny osobistej, pościelowej i odzieży, obcina paznokcie, pomaga matce w ubiorze (matka ubiera się nieadekwatnie do pogody), wydziela leki do pojemnika z przegródkami na cały tydzień, mierzy ciśnienie (2 razy dziennie – rano i wieczorem) i poziom cukru (3 razy dziennie), dokonuje zakupów artykułów spożywczych (i innych potrzebnych w gospodarstwie domowym), przygotowuje i podaje posiłki (które matka samodzielnie spożywa, nadto, matka sporadycznie sama przygotowuje te posiłki, których córka nie potrafi wykonać), utrzymuje czystość w mieszkaniu, robi pranie, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki mieszkaniowe.

Z wypełnionej przez stronę karty czynności wykonywanych przy matce wynika m.in., że strona mierzy matce ciśnienie co drugi dzień, wykonuje czynności higieniczne, pomaga w ubieraniu, podaje leki, mierzy poziom cukry, wychodzi na spacery wokół domu, masuje i oklepuje, układa do snu.

W powyższym świetle należy zaaprobować stanowisko Kolegium, że w rozważanych okolicznościach faktycznych sprawy zachodzi brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej, w jakimkolwiek wymiarze. Taka zaś sytuacja w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniała. Zdaniem Sądu, rodzaj i zakres czynności opiekuńczych jakie strona wykonuje na rzecz matki nie wyklucza, przy odpowiedniej organizacji czasu, podjęcie przez nią zatrudnienia. Należy wrócić uwagę, że z akt sprawy nie wynika by matka strony potrzebowała pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych czy karmieniu. Niezbędna jej jest natomiast pomoc przy porannej i wieczornej toalecie. Inne czynności jakie strona wykonuje sprawując opiekę nad matką jak – przygotowanie posiłków, robienie zakupów, sprzątanie, pranie, stanowią czynności wchodzące w zakres funkcjonowania każdego gospodarstwa domowego, a jak wynika z wywiadu, strona prowadzi je wspólnie z matką (i konkubentem). Należy wrócić uwagę, że czynności takie jak przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, płacenie rachunków mogą być wykonywane w różnych porach dnia i nie mogą być podnoszone jako okoliczność uniemożliwiająca podjęcie stronie zatrudnienia. Trafnie podnosi organ w zaskarżonej decyzji, że tego rodzaju czynności są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy.

Nie kwestionując faktu, że stan zdrowa matki strony wymaga niewątpliwie tych form codziennej pieczy, należy wyrazić jednocześnie przekonanie, że sprawowanie tego rodzaju pieczy nie wyklucza podjęcie przez stronę zatrudnienia. Matka skarżącej jest sprawna ruchowo, samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie wychodzi z domu po drobne sprawunki, a wymaga zasadniczo opieki przy czynnościach pielęgnacyjnych (porannej i wieczornej toalecie) oraz przy prowadzeniu gospodarstwa domowego, które, co należy podkreślić, prowadzone jest przez matkę strony wspólnie z wnioskodawczynią i jej konkubentem.

W nawiązaniu do akcentowanych przez stronę omdleń matki należy podzielić argumentację organu, że strona nie udokumentowała podnoszonych twierdzeń odpowiednim zaświadczeniem lekarskim. Zarówno z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jak i znajdujących się w aktach sprawy opinii pracownika socjalnego wynika natomiast niekwestionowana okoliczność, że matka trony samodzielnie (bez udziału córki) porusza się po mieście, samodzielnie dokonując drobnych sprawunków, czy załatwiając sprawy z zakresu ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej.

W odniesieniu do obawy skarżącej, że jej matka może nie pamiętać o zakręceniu kurków do gazu należy podnieść, że strona może tak zorganizować sposób przyrządzania posiłków matce by nie było konieczności korzystania przez nią z kuchenki (np. przygotowując posiłki w termosach).

W podsumowaniu należy stwierdzić, że zakres i częstotliwość czynności podejmowanych przez skarżącą świadczy o braku spełnienia przez nią ustawowych przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia. Oczywiście nie można wykluczyć, że sposób opieki może ulec zmianie zależnie od stanu zdrowia matki, ale wówczas strona można ponowić wniosek.

Niezależnie od przedstawionej dotąd argumentacji uzupełniająco trzeba także dodać, że Sąd za trafną uznaje argumentację przedstawioną w decyzji organu pierwszej instancji, że, wbrew argumentacji zawartej we wniosku oraz w skardze, przebieg aktywności zawodowej strony nie wskazuje na to, by strona w związku z opieką nad matką musiała zrezygnować z zatrudnienia (okresową umowę o pracę miała w okresie od [...] marca 2018 r. do [...] maja 2018 r.). Jak to już natomiast zostało podkreślone, faktycznie wykonywany przez nią zakres opieki nad matką nie stanowi przeszkody do podjęcia zatrudnienia.

Końcowo należy podnieść, że Sąd w pełni podziela stanowisko organu drugiej instancji w zakresie tego, że w stanie prawnym ukształtowanym treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K[...], przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy wykładać przy uwzględnieniu stanowiska wyrażonego we wspomnianym orzeczeniu Trybunalskim.

Wobec braku naruszeń prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.