Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 711/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 7; art. 18b ust. 1 pkt 1., ust. 2 pkt lit. b); art. 92a ust. 1, 2 i 6; art. 92c ust. 1 pkt 1; art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: § 35; § 36
journal: Dz.U. 2007 nr 186 poz 1322
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - tekst jednolity.
article: art. 57 ust. 1; art. 66 ust. 1  2, ust. 3a  4, 5, 8, 9; art. 66a; art. 67 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi E. F. i J. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 kwietnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania J. F. i E. F., prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Usług Transportowych [...] s.c., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 stycznia 2014 r. o nałożeniu na skarżących kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za naruszenie przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób.

Organ wyjaśnił, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie przepisów polegające na wykonywaniu przewozu regularnego autobusem, który nie odpowiadał warunkom technicznym wymaganym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego (brak bocznej tablicy kierunkowej). Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej autobusu [...] (numer rejestracyjny [...]), przeprowadzonej w dniu 20 listopada 2013 r. w [...]. Pojazdem kierował S. S. Ustalono, że wyżej wymieniony wykonywał regularny przewóz osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej [...]– [...]. Kierowca okazał do kontroli wypis z zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym, rozkład jazdy oraz wypis z licencji na wykonywanie transportu drogowego osób wydanej Przedsiębiorstwu Usług Transportowych "[...]" s.c. J. F. i E. F. Kontrolujący ustalił, że w autobusie brak jest bocznej tablicy kierunkowej. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole; wykonano dokumentację fotograficzną oraz przesłuchano kierującego w charakterze świadka.

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 21 stycznia 2014 r. o nałożeniu na oboje wspólników kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 93 ust. 1 oraz art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, z późn. zm., dalej powoływanej także jako "u.t.d.") za naruszenie przepisów o wykonywaniu transportu drogowego osób, opisane w załączniku nr 3 do ustawy pod Lp. 2.5.1. (wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego).

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że nie ma zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., gdyż okoliczności sprawy i dowody zgromadzone w sprawie jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz miał wpływ na powstanie naruszenia oraz był w stanie je przewidzieć.

Od decyzji organu pierwszej instancji skarżący złożyli odwołanie, wyjaśniając, że pojazd był wyposażony w tablice kierunkowe, chociaż podczas kontroli tablice nie były wystawione zgodnie z przepisami. Kierowca podczas kontroli nie był w stanie odnaleźć tablic znajdujących się w autobusie. Do odwołania skarżący dołączyli protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 1 września 2013 r. wskazujący, że autobus został wyposażony w tablice kierunkowe boczną i przednią.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 18b ust. 1 pkt 1 u.t.d., jedną z zasad wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym jest to, że do przewozu używane są wyłącznie autobusy odpowiadające wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. Zgodnie z art. 18b ust. 2 pkt lit. b) ustawy podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się między innymi używania do przewozu autobusów nieodpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym.

Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 951, z późn. zm., dalej powoływanego także jako "rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r." lub "rozporządzenie") autobus powinien być wyposażony między innymi w tablice kierunkowe – na autobusie regularnej komunikacji publicznej.

W myśl § 21 ust. 1 rozporządzenia autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 13: czołową i boczną, przy czym autobus ten kursujący na linii oznaczonej numerem lub literą - również w tylną i wewnętrzną.

Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. o) u.t.d. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz między innymi ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej powoływanej jako "Prawo o ruchu drogowym")

W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ut.d.).

Za wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego nakładana jest kara pieniężna w wysokości 5.000 zł (Lp. 2.5.1 załącznika nr 3).

Organ odwoławczy ustalił, że w chwili zatrzymania autobusu do kontroli w dniu 20 listopada 2013 r. wykonywany był przewóz regularny osób w ramach linii regularnej [...] – [...]. Kontrolowany autobus nie był wyposażony w boczną tablicę kierunkową.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy podniósł, że normodawca w jednej jednostce redakcyjnej, to jest w § 18 w rozdziale 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. zatytułowanym "Warunki dodatkowe dla autobusu" umieścił wszystkie dodatkowe warunki, jaki musi spełniać autobus. Główny Inspektor wskazał, że naruszenie przepisów o wykonywaniu transportu drogowego osób wskazane pod Lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d. stanowi o warunkach technicznych autobusu, ale w powiązaniu z rodzajem wykonywanego przewozu regularnego. W przepisie tym nie chodzi więc o każdy warunek, jakim powinien odpowiadać autobus, lecz jedynie o taki, który prawodawca wyraźnie ogranicza do rodzaju wykonywanego przewozu regularnego.

Zdaniem organu odwoławczego stan faktyczny sprawy wskazuje bezsprzecznie, że w chwili kontroli doszło do naruszenia w postaci wykonywania przewozu autobusem, który nie odpowiadał wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego. Autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r.: czołową i boczną, natomiast skontrolowany autobus nie został prawidłowo wyposażony w tablicę kierunkową boczną.

W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie miał zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., w myśl którego nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Według organu w toku postępowania nie ujawniły się żadne okoliczności wskazujące, że naruszenie przepisów nastąpiło na skutek zdarzeń, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć. Skarżący wprawdzie w odwołaniu twierdzili, że autobus był wyposażony w boczną tablicę kierunkową, a jedynie tablica nie znajdowała się na miejscu do tego przeznaczonym, bowiem kierowca z nieznanej przyczyny nie potrafił jej odszukać. Jednak w ocenie organu nie jest to okoliczność uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W ocenie organu skarżący powinni wyposażyć pojazd w tablice kierunkowe w taki sposób, aby kierowca mógł łatwo je odnaleźć i umieścić w stosownym miejscu. Nie można uwolnić się od odpowiedzialności wskazując, że tablica kierunkowa była w bliżej nieokreślonym miejscu w pojeździe, ale kierowca jej nie znalazł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. F. i E. F. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym oraz § 18 ust. 1 pkt 13 w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia a także załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (Lp. 2.5.1) – poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie braku bocznej tablicy kierunkowej, jako naruszenia warunków technicznych autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób.

Skarżący w uzasadnieniu skargi przyznali, że autobus nie został wbrew obowiązującym wymaganiom oznaczony boczną tablicą kierunkową, jednakże nie zgodzili się z przyjętą przez organ kwalifikacją prawną naruszenia poprzez tożsame potraktowanie terminu "warunki techniczne pojazdu" z jego wyposażeniem.

W ocenie skarżących nieuprawnione jest zrównanie braku umieszczenia tablic kierunkowych z naruszeniem warunków technicznych pojazdu. Brak tablicy kierunkowej nie może być kwalifikowany jako warunek techniczny pojazdu, bowiem tablica nie wpływa na sprawność techniczną pojazdu, a jedynie stanowi jego dodatkowe wyposażenie, konieczne dla tego rodzaju przewozu.

Według skarżących brak jest ścisłej definicji pojęcia "warunki techniczne autobusu wymagane dla danego rodzaju przewozu osób" nie tylko w przepisach ustawy o transporcie drogowym, ale także w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. oraz w Prawie o ruchu drogowym.

Skarżący wskazali, że według art. 66 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego: 1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, me naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę; 2) nie zakłócało spokoju publicznego przez powodowanie hałasu przekraczającego poziom określony w przepisach szczegółowych; 3) nie powodowało wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych; 4) nie powodowało niszczenia drogi; 5) zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu; 6) nie powodowało zakłóceń radioelektrycznych w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych.

Według skarżących we wskazanym wyżej przepisie sformułowane zostały wymagania techniczne, jakim powinny odpowiadać pojazdy dopuszczone do ruchu drogowego. Warunki techniczne dotyczą bowiem tych elementów pojazdu. które odpowiedzialne są za realizacje celów, o których mowa w cytowanym przepisie, a więc głównie celów związanych z zapewnieniem szeroko pojętego bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Termin ten nie dotyczy dodatkowego wyposażenia pojazdu, na które składają się rzeczy odrębne (niebędące częściami składowymi pojazdu), a przez to nierzutujące na warunki techniczne samego pojazdu, a przede wszystkim niemające nic wspólnego z realizacją celów, o których mowa w art. 66 Prawa o ruchu drogowym.

Skarżący zauważyli, że przepisy § 18 oraz § 21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia zamieszczone są w dziale III zatytułowanym "Warunki techniczne pojazdu samochodowego", co pozwala twierdzić, że wyposażenie to niejako część warunków technicznych. Jednak według skarżących sam tytuł rozporządzenia Ministra Infrastruktury - w sprawie "warunków technicznych pojazdów" oraz "zakresu ich niezbędnego wyposażenia" pozwala twierdzić, że należy rozgraniczać termin "warunki techniczne" od "wyposażenia" pojazdu. Przepisy § 18 oraz § 21 rozporządzenia dotyczące tablic kierunkowych stwierdzają, że autobus powinien być "wyposażony" w tablice kierunkowe, a zatem należą one do wyposażenia pojazdu, ale nie stanowią elementu warunków technicznych pojazdu, dlatego też brak jest podstaw do tożsamego rozumienia tych pojęć.

W opinii skarżących ustawodawca czyni rozróżnienie między "warunkami technicznymi" a "wyposażeniem" autobusu. W załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wyszczególniającym naruszenia przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób, pod liczbą porządkową 2.5. ustawodawca wymienia wykonywanie przewozu autobusem, który:

2.5.1. - nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego,

2.5.2. - nie spełnia wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów.

Zdaniem skarżących już w samym przepisie będącym bezpośrednią podstawą wymierzenia kary pieniężnej ustawodawca czyni wyraźne rozróżnienie pomiędzy "warunkami technicznymi", a "wyposażeniem i oznakowaniem" autobusu. Przy takim rozróżnieniu zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia logiczna nakazuje uznać, że tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do jego wyposażenia i oznakowania, a nie do warunków technicznych.

W świetle powyższego należy zdaniem skarżących przyjąć, że termin "warunki techniczne pojazdu" dotyczy sprawności samego pojazdu, jako całości oraz jego poszczególnych części składowych. Natomiast termin ten nie dotyczy jego dodatkowego wyposażenia, na które składają się rzeczy odrębne (niebędące częściami składowymi pojazdu), a przez to nierzutujące na warunki techniczne samego pojazdu. Nieuprawnione jest więc zrównanie stwierdzonych w czasie kontroli braków z naruszeniem warunków technicznych pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami, wywołującymi konieczność uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji.

Organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i nie naruszyły przepisów postępowania dokonując ustalenia stanu faktycznego sprawy. Skarżący w rezultacie nie kwestionowali tych ustaleń, a główne zagadnienie w sprawie sprowadza się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym oraz § 18 ust. 1 pkt 13 w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia a także załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (Lp. 2.5.1) – poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie braku bocznej tablicy kierunkowej jako naruszenia warunków technicznych autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób.

Mimo przytoczonego wyżej nieprecyzyjnego sformułowania ("naruszenie warunków technicznych autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób") w rzeczywistości istota wskazanego zarzutu zawiera się w twierdzeniu skarżących, że wymaganie bocznej tablicy kierunkowej w autobusie używanym do wykonywania przewozu regularnego nie jest warunkiem technicznym wymaganym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego. Ze stanowiska skarżących wynika, że w ich opinii tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do jego wyposażenia i oznakowania, a nie do warunków technicznych, przy czym jednocześnie to wyposażenie nie zawiera się w pojęciu "warunków technicznych".

Takiego stanowiska nie można jednak podzielić, ponieważ nie znajduje ono uzasadnienia w prawidłowej wykładni wymienionych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, a także art. 66 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 18b ust. 1 pkt 1 u.t.d. jedną z zasad wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym osób jest używanie do przewozu wyłącznie autobusów odpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. W związku z tym – stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 1 lit. b) u.t.d. - podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się używania do przewozu autobusów nieodpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym.

Warunki techniczne pojazdów, w tym autobusów, zostały określone w przepisach art. 66 ust. 1 - 2 i ust. 3a - 4 oraz art. 66a Prawa o ruchu drogowym, a także w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego sformułowanego w art. 66 ust. 5 i 8 Prawa o ruchu drogowym.

Należy przede wszystkim zauważyć, że pojęcie warunków technicznych pojazdów, w tym także pojęcie warunków technicznych odnoszących się do autobusów, nie zostało w przepisach obydwu ustaw oraz przepisach rozporządzenia syntetycznie zdefiniowane, na przykład w tzw. słowniczkach ustaw lub w innym przepisie o charakterze wyłącznie definiującym. W związku z tym omawiane pojęcie należy odkodować w drodze wykładni systemowej na podstawie treści przepisów Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzenia wykonawczego.

Takie podejście do odczytania rzeczywistego znaczenia pojęcia "warunki techniczne pojazdów" wymaga przede wszystkim zauważenia, że przepisy art. 66 i 66a Prawa o ruchu drogowym, stanowią niemal całość przepisów zamieszczonego w dziale III Prawa o ruchu drogowym Rozdziału 1 zatytułowanego: "Warunki techniczne pojazdów". Ostatnie przepisy tego rozdziału, to jest art. 67 ust. 1 i 2 dotyczą możliwości odstępstw od warunków technicznych lub wprowadzenia dodatkowych warunków technicznych.

Warto zauważyć, że przedmiot regulacji przepisów ustawowych rozdziału 1 zatytułowanego "Warunki techniczne pojazdów" dotyczy tak różnych zagadnień jak np. wyposażenia autobusu, samochodu ciężarowego i ciągnika samochodowego w homologowany ogranicznik prędkości (art. 66 ust. 1a), posiadania przez pojazdy cech identyfikacyjnych w postaci numeru VIN albo numeru nadwozia, podwozia lub ramy (art. 66 ust. 3a), zakazu umieszczania wewnątrz i zewnątrz pojazdu wystających spiczastych albo ostrych części lub przedmiotów, które mogą spowodować uszkodzenie ciała osób jadących w pojeździe lub innych uczestników ruchu (art. 66 ust. 4 pkt 1), czy wreszcie zakazu wyposażenia pojazdu w urządzenia informujące o działaniu sprzętu kontrolno-pomiarowego używanego przez organy kontroli ruchu drogowego lub działanie to zakłócające albo przewożenia w pojeździe takiego urządzenia w stanie wskazującym na gotowość jego użycia (art. 66 ust. 4 pkt 4).

Oznacza powyższe, że całość regulacji, która wynika z art. 66 oraz z art. 66a Prawa o ruchu drogowym, a także z przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień ustawowych zawartych w art. 66 ust. 5-9 oraz w art. 66a ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, dotyczy warunków technicznych pojazdów nie w rozumieniu znaczeń pochodzących z języka potocznego, lecz w ujęciu normatywnym, to jest z uwzględnieniem rozumienia "warunków technicznych pojazdów" jako autonomicznego pojęcia języka prawnego. Dotyczy to oczywiście również warunków technicznych pojazdów opisanych w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego – jak wcześniej wspomniano - na podstawie upoważnienia ustawowego przewidzianego w art. 66 ust. 5 i 8 Prawa o ruch drogowym.

Należy również wskazać, że ogólne pojęcie warunków technicznych pojazdów wynika z treści art. 66 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Według tego przepisu, zamieszczonego jako pierwszy w rozdziale zatytułowanym "Warunki techniczne pojazdów", pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego odpowiadało szeregowi wymagań opisanych w dalszej części art. 66 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Zatem już z treści podstawowego przepisu art. 66 ust. 1 Prawa ruchu drogowym można odczytać, że warunki techniczne pojazdów dotyczą nie tylko budowy pojazdów, ale także ich wyposażenia, a nawet utrzymania.

Powyższe okoliczności świadczą niewątpliwie o szerszym normatywnym zakresie pojęcia "warunków technicznych pojazdów" niż mogłoby to wynikać z próby wykładania tego pojęcia, tylko z użyciem znaczeń pochodzących z języka potocznego. Takie próby były podejmowane w orzecznictwie sądów i polegały na ograniczeniu się, na przykład do warunków dotyczących sprawności samego pojazdu jako całości oraz jego części albo na wyłączeniu tych elementów, które jako zewnętrzne można byłoby kwalifikować jako wyposażenie w rozumieniu wynikającym z pojęć języka potocznego.

Jednak w opinii sądu orzekającego w niniejszej sprawie wykładnia ograniczona do użycia znaczenia omawianego pojęcia "warunków technicznych pojazdów" jako pochodzącego tylko z języka potocznego jest w gruncie rzeczy wykładnią prima facie i nie może być prawidłowa, bowiem nie zawsze pojęcia języka prawnego odpowiadają pojęciom języka potocznego.

Można zatem stwierdzić, że warunkami technicznymi pojazdów w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym (rozdziału 1 w dziale w dziale III) są wszelkie warunki odnoszące się do budowy, wyposażenia i utrzymania pojazdów uregulowane w art. 66 i w art. 66a Prawa o ruchu drogowym, a także w przepisach rozporządzeń wykonawczych do ustawy wydanych na podstawie upoważnień ustawowych, zamieszczonych w art. 66 i w art. 66a Prawa o ruchu drogowym.

Nie można zatem podzielić prezentowanego w skardze poglądu, że warunki techniczne dotyczą tylko tych elementów pojazdu, które odpowiedzialne są za realizację celów głównie związanych z zapewnieniem szeroko pojętego bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego i że w rezultacie termin ten nie dotyczy dodatkowego wyposażenia pojazdu, na które składają się rzeczy odrębne (niebędące częściami składowymi pojazdu), a przez to nie rzutujące na warunki techniczne samego pojazdu. Wskazać przede wszystkim należy na treść art. 66 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, z którego wynika, że warunki techniczne pojazdów dotyczą nie tylko budowy pojazdów, ale także ich wyposażenia, a nawet utrzymania.

Wprawdzie w upoważnieniu ustawowym do wydania rozporządzenia zawartym w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, a następnie także w tytule rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia używa się obok pojęcia "warunki techniczne pojazdów" także pojęcia "zakres ich niezbędnego wyposażenia", co mogłoby sugerować, że czym innym są warunki techniczne pojazdów, a czym innym jest niezbędne wyposażenie pojazdów. Jednak w rzeczywistości tak nie jest. Można stwierdzić, że użycie sformułowania "zakres ich niezbędnego wyposażenia" jest wyrazem pewnej niekonsekwencji ustawodawcy wynikającej z przekonania o konieczności doprecyzowania regulacji, wynikającego z przywiązania do znaczeń języka potocznego. Swoiste dopowiedzenie w postaci sformułowania "zakres ich niezbędnego wyposażenia" było zbędne w sytuacji maksymalnie szerokiego zdefiniowania pojęcia "warunki techniczne pojazdów" poprzez zakres regulacji w rozdziale 1 działu III Prawa o ruchu drogowym, a także poprzez treść art. 66 ust. 1, z którego wynika, że warunki techniczne pojazdów dotyczą nie tylko budowy pojazdów, ale także ich wyposażenia, a nawet utrzymania.

Takie rozumowanie potwierdza także konstrukcja i treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Należy bowiem zauważyć, że w tytule działu III rozporządzenia zatytułowanym "Warunki techniczne pojazdu samochodowego i przyczepy przeznaczonej do łączenia z tym pojazdem" nie ma mowy o niezbędnym wyposażeniu pojazdu, czy też o zakresie niezbędnego wyposażenia pojazdu. Jednak jak wynika z poszczególnych tytułów tego działu, reguluje się w nim "Warunki ogólne" (rozdział 1), "Wyposażenie" (rozdział 2), "Światła" (rozdział 3), "Hamulce" (rozdział 4), warunki dodatkowe dla poszczególnych rodzajów pojazdów (rozdziały 5-13), w tym w rozdziale 5 "Warunki dodatkowe dla autobusu".

Z powyższego widać zatem, że zarówno wyposażenie pojazdów jak i warunki dodatkowe, w tym warunki dodatkowe dla autobusu są według systematyki rozporządzenia warunkami technicznymi pojazdów.

Taka sama jest konstrukcja działu IV omawianego rozporządzenia zatytułowanego "Warunki techniczne ciągnika rolniczego, leśnego i pojazdu wolnobieżnego oraz przyczepy przeznaczonej do łączenia z tymi pojazdami".

Widać więc, że pomimo treści upoważnienia ustawowego i treści tytułu rozporządzenia, normodawca w przepisach rozporządzenia i w jego konstrukcji powraca konsekwentnie do normatywnego znaczenia pojęcia "warunki techniczne pojazdów", wynikającego z treści przepisów art. 66 i art. 66a Prawa o ruchu drogowym.

Można stwierdzić, że treść upoważnienia ustawowego i tytuł rozporządzenia zostały zbyt rozbudowane w stosunku do potrzeby wyznaczonej właściwym rozumieniem pojęcia "warunki techniczne pojazdów". Usunięcie z upoważnienia ustawowego oraz z tytułu rozporządzenia sformułowań o zakresie niezbędnego wyposażenia pojazdów, nie zmienia w żaden sposób merytorycznego znaczenia upoważnienia oraz tytułu rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy przypomnieć, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w rozdziale 5 działu III wśród warunków dodatkowych dla autobusu, będących jak wcześniej wyłożono warunkami technicznymi pojazdu w rozumieniu przepisów rozdziału 1 w dziale III Prawa o ruchu drogowym, znajduje się przepis § 18 ust. 1 pkt 13, według którego autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia, tablice kierunkowe to tablica czołowa i tablica boczna.

Uwzględniając powyższe rozważania trzeba zatem stwierdzić, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 13 w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wyposażenie autobusu regularnej komunikacji publicznej w tablice kierunkowe, czołową i boczną należy do warunków technicznych autobusu wymaganych ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego określonego w art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym. W związku z tym wykonywanie przewozu regularnego autobusem, który nie jest wyposażony w tablicę kierunkową boczną jest równoznaczne, w rozumieniu załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (Lp. 2.5.1.), z wykonywaniem przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego. Takie naruszenie przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób podlega, zgodnie z art. 92a ust. 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym, karze pieniężnej w wysokości 5.000 zł, określonej w wymienionym wyżej załączniku (Lp. 2.5.1.).

Zauważyć nadto należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przedstawiony wyżej problem kwalifikacji braku tablic kierunkowych autobusu wykonującego przewozy regularne (w tym tablic bocznych) jest sporny. Taki pogląd co do istoty zagadnienia, jak przedstawił to wyżej sąd orzekający w niniejszej sprawie, przedstawiony został w wyroku NSA z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1173/10, SIP Lex nr 1133552, którym uchylony został wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego oparty na odmiennym stanowisku, z wyraźną tezą sądu kasacyjnego, że "wykonywanie transportu drogowego osób autobusem, który nie odpowiada warunkom technicznym autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób, obejmuje również brak wymaganego wyposażenia autobusu, jakim jest, stosowanie do § 18 ust. 1 pkt 13 i § 21 ust. 1 rozporządzenia, wyposażenie autobusu w tablice kierunkowe". Opisane stanowisko zostało podtrzymane w wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r. w sprawie II GSK 904/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zwrócono uwagę na konieczność zachowania reguł wykładni systemowej oraz wskazano, że wyposażenie, o którym mowa w rozdziale 2 działu III rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. oraz wyposażenie, o którym mowa w § 18 i w § 21 rozporządzenia określa w sposób szczegółowy warunki techniczne jakie winien spełniać autobus.

Pogląd taki został zaprezentowany także w wyroku WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 588/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl), a ponadto w wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 marca 2010 r. w sprawie sygn. akt 2132/09, SIP Lex nr 607007, w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1312/12, SIP Lex nr 1320773, w wyrokach WSA w Olsztynie z dnia 2 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Ol 159/14 oraz z dnia 1 lipca 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ol 575/14, w wyrokach WSA w Krakowie z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie sygn. akt III SA/Kr 922/13 oraz z dnia 2 czerwca 2014 r. w sprawie sygn. akt III SA/Kr 274/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela odmiennego stanowiska zaprezentowanego w wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 628/10, SIP Lex nr 675914, w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2013 r. w sprawie II SA/Bk 754/12, SIP Lex nr 1334215, w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 26 sierpnia 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ol 646/14, w wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie sygn. akt III SA/Kr 850/13, w wyroku WSA w Kielcach z dnia 5 września 2013 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 504/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowiska te bowiem zostały sformułowane bez uwzględnienia zaprezentowanego wyżej normatywnego znaczenia pojęcia "warunki techniczne pojazdu".

Dodatkowo należy wyjaśnić, że gdyby nie zakwalifikować wyposażenia autobusu regularnej komunikacji publicznej w tablice kierunkowe, czołową i boczną, do warunków technicznych autobusu, to wówczas brak tych tablic w ogóle nie podlegałby karom pieniężnym na podstawie art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d.

W szczególności brak tablic kierunkowych nie może być zakwalifikowany do podlegającego karze w wysokości 2.000 zł niespełniania wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów (wskazywana w skardze Lp. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d.).

Należy bowiem zauważyć, że naruszenia określone pod Lp. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d. związane są z przewozem określonej kategorii pasażerów, a nie charakterem przewozu regularnego jako przewozu publicznego. Naruszenia takie polegałyby na przykład na braku tablicy, o której mowa w art. 57 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym na pojeździe przewożącym zorganizowaną grupę dzieci lub młodzieży w wieku do lat 18 (z przodu i z tyłu pojazdu), albo braku tablic "AUTOBUS SZKOLNY" i tablic "STOP" na autobusie szkolnym przeznaczonym do przewozu dzieci do szkoły (§§ 35 i 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322 z późn. zm.).

Podkreślić należy, że nie każde naruszenie przepisów w zakresie warunków technicznych pojazdu (autobusu) podlega karze pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. i załącznika nr 3 do ustawy. Prawidłowo bowiem Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że naruszenie przepisów o wykonywaniu transportu drogowego osób wskazane pod Lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d. stanowi o warunkach technicznych autobusu, ale w powiązaniu z rodzajem wykonywanego przewozu regularnego. W przepisie tym nie chodzi więc o każdy warunek techniczny, jakiemu powinien odpowiadać autobus, lecz jedynie o taki, który prawodawca wyraźnie ogranicza do związanego z rodzajem wykonywanego przewozu regularnego. Takim warunkiem jest wyposażenie autobusu w tablice kierunkowe, bowiem zgodnie z § 21 ust. 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. wskazane wyposażenie jest związane z regularną komunikacją publiczną.

Podobnie naruszenie przepisów o wykonywaniu transportu drogowego osób wskazane pod L.p. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d. dotyczy niespełniania wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania autobusu – ale tylko w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów.

Dodać również należy, że wyposażenie autobusu w tablice kierunkowe polega na umieszczeniu tych tablic w odpowiednich miejscach autobusu. Nie jest zatem wystarczające samo zapewnienie przez przewoźnika tablic kierunkowych na potrzeby wykonywania przewozu i wydanie tych tablic kierowcy pojazdu. Tablice te powinny być jeszcze w odpowiedni sposób użyte, to jest umieszczone w miejscach do tego przeznaczonych z przodu i z boku autobusu.

W związku z tym bez znaczenia jest w rozpoznawanej sprawie, czy kierowca – jak zeznał przesłuchiwany przez inspektora - w ogóle nie posiadał w pojeździe bocznej tablicy kierunkowej, ponieważ nie wyposażyli go w nią skarżący, czy też, jak twierdzili skarżący w odwołaniu, był w te tablice kierowca wyposażony, lecz nie mógł ich znaleźć w autobusie.

W tym drugim przypadku skarżący nie byliby zwolnieni od odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., ponieważ przewoźnik nie może zwolnić się z odpowiedzialności za brak tablic kierunkowych, tłumacząc się zawinieniem wyłącznie kierowcy, który zaniedbał umieszczenia tablic w odpowiednim miejscu. Rzeczą przedsiębiorcy jest bowiem takie zorganizowanie pracy kierowców i kontroli wykonywania przez nich zadań, aby zapobiegać tego rodzaju zdarzeniom. Rzeczą przewoźnika jest także zatrudnianie takich kierowców, którzy nie lekceważą obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także nie zapominają umieszczenia w odpowiednim miejscu pozostawionych im do dyspozycji tablic kierunkowych. Jeżeli mimo wszystko takie zdarzenia mają miejsce, na przykład ze względu na przymioty osobiste kierowców zatrudnianych przez przedsiębiorcę, to wówczas do przedsiębiorcy należy organizacja kontroli pojazdów wyjeżdżających na trasy przewozów, w celu dopilnowania, aby pojazdy te były odpowiednio wyposażone i odpowiadały wymaganym warunkom technicznym.

Zaniechanie użycia przez kierowcę bocznej tablicy kierunkowej nie jest skutkiem zdarzeń i okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć, a tylko taka okoliczność, połączona z brakiem wpływu na powstanie naruszenia, dawałaby podstawę do niewszczynania postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej lub jego umorzenia na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

W związku z tym organ prawidłowo nie dopatrzył się podstawy do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d.

Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.