Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1407/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 210 par. 1 pkt 6,  art. 210 par. 4,  art. 243 par. 3,  art. 121 par. 1,  art. 122,  art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za 2000 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Z. P. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r. Nr [...] Burmistrz Gminy W. określił Z. P.– zwanym dalej Skarżącym - wymiar podatku od nieruchomości za 2000 r. w kwocie 8.082,50 zł. Jako podstawę opodatkowania organ podatkowy przyjął powierzchnię gruntu 1.087 m2 oraz powierzchnię budynku 525 m2.

Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o wszczęcie postępowania podatkowego dotyczącego ustalenia wysokości podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. M. za 2000 r. We wniosku podniósł, że ww. decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie została doręczona wszystkim współwłaścicielom nieruchomości, będącym stronom postępowania podatkowego.

Prezydent [...] postanowieniem dnia [...] stycznia 2006 r. odmówił wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2000 r., położonej przy ul. M., wskazując iż skarżący nie wskazał żadnego umocowania do działania w imieniu drugiego współwłaściciela. Organ podniósł, że w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2000 r. zapadła już decyzja prawomocna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. sygn. akt [...] uchyliło postanowienie Prezydenta [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. ponownie odmówił wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego ustalenia wysokości podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. M. za 2000 r.

SKO po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego z dnia [...] maja 2006 r. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika aby wniosek Skarżącego z dnia [...] grudnia 2005 r. został rozstrzygnięty jako żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

W dniu [...] sierpnia 2006 r. na żądanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Skarżący sprecyzował swoją prośbę stwierdzając, iż wniosek ma charakter żądania o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Prezydent [...] odmówił wznowienia postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za 2000 r., za przedmiotową nieruchomość. Powołując przepis art. 241 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zwana dalej: "o.p.", stwierdził, że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, z powodu nie brania udziału przez stronę, nie z własnej winy w postępowaniu następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Zaznaczył, że decyzja Burmistrza Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2000 r. została doręczona Skarżącemu w dniu 26 maja 2000 r.

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie do SKO. W odwołaniu podniósł, iż organ uzasadniając decyzję odmawiającą wznowienia powołał niewłaściwy przepis art. 240 § 2 o.p., zamiast art. 240 § 2 pkt 1 o.p. Ponadto zarzucił organowi nie zastosowanie się do przepisów obowiązującego prawa, świadome ich złamanie oraz brak niezwłocznego wznowienia postępowania podatkowego i wydania decyzji. Zdaniem Skarżącego organ podatkowy poszukuje różnego uzasadnienia dla swoich błędów. Wyjaśnił, że wniosek o wznowienie postępowania podatkowego złożył w 2005 r., w momencie kiedy dowiedział się, iż decyzję podatkową za 2000 r. w sprawie wymiaru podatku od przedmiotowej nieruchomości doręczono tylko jemu, z pominięciem pozostałych współwłaścicieli.

SKO decyzją z dnia [...] maja 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołując się na art. 240 § 1 pkt 4 o.p. wskazało, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ stwierdził, że Skarżący brał udział w postępowaniu oraz otrzymał kwestionowaną decyzję.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że Skarżący stawiał zarzut nie brania udziału w postępowaniu innych osób. Ponadto w przedmiotowej sprawie występował w imieniu osób trzecich nie legitymując się żadnym pełnomocnictwem.

Reasumując organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 w związku z art. 241 § 1 pkt 4 o.p. wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.

Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

- art. 121 o.p. oraz art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa, naruszając zasady praworządności, nie licząc się ze słusznym interesem obywateli oraz przez akceptowanie i podejmowanie nieobiektywnego, wybiórczego i zupełnie dowolnego stosowania przepisów prawa i zasad prowadzenia postępowania,

- art. 92 o.p. przez usankcjonowanie jego niezastosowania przez Burmistrza Gminy W.,

- art. 240 § 1 ust. 4 w związku art. 241 § 2 ust. 1 o.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż na wskazanej podstawie nie można wznowić postępowania w sprawie.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Zdaniem Skarżącego z przepisów art. 240 § 1 ust. 4 w związku z art. 241 § 2 ust. 1 o.p. nie wynika, aby uprawnienie do żądania wznowienia postępowania przysługiwało wyłącznie stronie, która nie brała udziału w postępowaniu, a nie każdej innej stronie, która o braku udziału w postępowaniu dowiedziała się i posiada interes prawny, aby pozostałe strony były uczestnikami postępowania.

Skarżący podniósł, że jeżeli przedmiotem postępowania jest zobowiązanie podatkowe ciążące solidarnie na dwóch podatnikach, każdy z tych podatników powinien uczestniczyć w postępowaniu w charakterze strony. W przeciwnym wypadku postępowanie jest dotknięte wadą, która jest przesłanką wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji przez sąd administracyjny,

Ponadto stwierdził, że podatnicy będący osobami fizycznymi ponoszą odpowiedzialność solidarną tylko wówczas, gdy zostanie im doręczona decyzja wymiarowa. W związku z czym dopiero doręczenie decyzji podatnikowi spowoduje, że powstanie wobec niego zobowiązanie, a przez to będzie on z innymi współwłaścicielami zobowiązany solidarnie do zapłacenia podatku (art. 92 § 1 o.p.). Podkreślił, ze organy podatkowe wymierzają podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Decyzja ta powinna być doręczona wszystkim współwłaścicielom lub współposiadaczom.

Podsumowując wskazał na oczywisty obowiązek doręczenia decyzji wszystkim współwłaścicielom nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji na wstępie należy podkreślić, że istotą sporu jest ocena czy w przedmiotowej sprawie dopuszczalne było wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza Gminy W. ustalającą Skarżącemu podatek od nieruchomości za 2000 r.

Zgodnie z art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej w razie dopuszczalności wznowienia postępowania, organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Oznacza to, że organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania. Jest to pierwszy etap postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Etap ten ma szczególne znaczenie, gdy wszczęcie postępowania następuje na żądanie strony.

Granice dopuszczalności wznowienia postępowania wyznacza art. 240 § 1 o.p. ustanowioną przesłanką pozytywną: "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną", z kolei art. 241 § 2 o.p. wprowadza ograniczenie terminu dopuszczalności skutecznego żądania przez stronę wszczęcia postępowania na podstawie przyczyny wyliczonej w art. 240 § 4 pkt 4 i pkt 8 o.p.

Na tym etapie postępowania nie jest natomiast dopuszczalne badanie wystąpienia enumeratywnie wyliczonych podstaw wznowienia. Ustalanie więc przesłanek wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w drugim etapie postępowania w sprawie wznowienia - w postępowaniu rozpoznawczym. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania następuje więc z przyczyn przedmiotowych, podmiotowych oraz uchybienia terminu do wniesienia żądania postępowania w zakresie określonym w art. 241 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2000 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2000 r.

W uzasadnieniu decyzji powołując się na art. 241 § 2 pkt 1 o.p. stwierdził, że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, z powodu gdy strona, nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, natomiast powołana decyzja Burmistrza Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2000 r. została doręczona Skarżącemu w dniu 26 maja 2000 r.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazując, iż strona powołuje się jedynie na powyższą przesłankę uznał, iż brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji.

Natomiast w odwołaniu Skarżący jednoznacznie wskazał, iż w jego ocenie właściwym dla podjęcia decyzji jest art. 240 § 1 pkt 2 o.p. gdyż, organ podatkowy nie zastosował się do obowiązującego prawa i świadomie je złamał.

W ocenie Sądu brak ustosunkowania się organu odwoławczego do wskazanej przez Skarżącego przesłanki wznowienia stanowi naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 o.p. w zw. z art. 210 § 4 oraz z art. 243 § 3 o.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasadny był także zarzut naruszenia art. 121 § 1 o.p. zawierający zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Zdaniem Sądu narusza zasadę zaufania odmienna ocena organów podatkowych przyczyn odmowy wznowienia postępowania, bez jednoczesnego wyjaśnienia dlaczego to stanowisko organów uległo zmianie.

Ponadto należy zauważyć, że w aktach sprawy brak jest powołanego w decyzji organu I instancji pisma Skarżącego z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożonego w prowadzonym postępowaniu przed SKO, w którym Skarżący sprecyzował żądanie zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2005 r. Rolą organu podatkowego drugiej instancji jest merytoryczne zbadanie wniosku Skarżącego wraz z jego uzupełnieniem, które powinno znajdować się w aktach sprawy, skoro na ich podstawie ocenia się dopuszczalność wznowienia postępowania. Powyższe stanowi naruszenie przepisów postępowania – art. 122 i art. 187 § 1 o.p. Odnosząc się do kwestii spornej czy wniosek o wznowienie postępowania z powodu, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu może zostać złożony jedynie przez stronę nieuczestniczącą w postępowaniu, co zdaniem organu odwoławczego wymagałoby posiadanie przez Skarżącego pełnomocnictwa do reprezentowania osób nieuczestniczących w postępowaniu w charakterze strony, to należy stwierdzić, że stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w treści art. 241 § 2 pkt 1 o.p., Przepis ten mówi, że wznowienie następuje ,,tylko na żądanie strony’’, jednakże nie określa, iż tylko tej strony, która nie brała udziału w postępowaniu.

Natomiast badając przesłankę zachowania miesięcznego terminu przewidzianego w art.241 § 2 pkt 1 o.p., należy podkreślić, iż termin wskazany w tym przepisie biegnie od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, w związku z powyższym nie ma znaczenia dla oceny zachowania terminu data powzięcia wiadomości przez Skarżącego o niedoręczeniu decyzji pozostałym współwłaścicielom nieruchomości.

Z potwierdzenia odbioru zawartego w aktach sprawy wynika ( na co wskazuje również Skarżący w odwołaniu), iż decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości została doręczona w dniu 26 maja 2000 r. i należy przyjąć, iż z tym dniem Skarżący powziął wiadomość o wydaniu decyzji.

Dlatego też należy stwierdzić, że wniosek Skarżącego w sprawie wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 240 § 1pkt 4 tj. gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu złożony został w dniu 29 grudnia 2005 r. t.j. po upływie terminu wskazanego w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. Tym samym organ I instancji zasadnie wskazał, iż wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1pkt 4o.p. jest nieuprawnione z powodu przekroczenia terminu do żądania wznowienia postępowania.

Jednakże mając na względzie, iż przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania organ podatkowy obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia m.in. czy została wskazana przesłanka określona w art. 240 § 1 o.p. to przy ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z nierozpoznanym zarzutem postawionym w odwołaniu dotyczącym wadliwej podstawy prawnej odmowy wznowienia postępowania, organ odwoławczy wyjaśni jaką przesłankę (lub przesłanki) wznowienia postępowania Skarżący wskazał we wniosku i w jego uzupełnieniu.

Następnie dokona oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, w szczególności czy organ ten prawidłowo przyjął, iż jedyną wskazaną przesłanką przez Skarżącego żądania wznowienia postępowania było, iż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia przepisu art. 92 o.p. dotyczącego solidarnej odpowiedzialności podatników, należy podkreślić, że na etapie badania dopuszczalności wznowienia postępowania, nie bada się istnienia przesłanki wznowienia postępowania, tym samym zarzut ten jest bezzasadny.

Również bezzasadne są zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U . z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) gdyż postępowanie podatkowe regulowane jest przepisami powołanej ustawy Ordynacja podatkowa.

Mając powyższe na względzie Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W oparciu o przepisy art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylony akt nie podlega wykonaniu, a kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.