Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 362/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 29, art. 30 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: § 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2021 r. sprawy ze skargi "A." s.c. K. G. i A. R. z siedzibą w Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2021r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ/Zakład) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021r. nr [...]odmawiającą spółce cywilnej "A" z siedzibą w Z (dalej: Spółka) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

O takie zwolnienie ubiegała się Spółka na podstawie wniosku z dnia 16 lutego 2021r..

ZUS decyzją z [...] lutego 2021r. nr [...] odmówił Spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za w/w okres motywując tę decyzję tym, że Spółka, na podstawie danych przekazanych do Zakładu, za grudzień 2019 r. nie miała zaewidencjonowanego okresu obowiązku opłacania składek, do którego wykazywała utratę uzyskanego przychodu. Z danych będących w posiadaniu organu wynikało, że nastąpiło wyrejestrowanie płatnika w dniu 1 grudnia 2019r.

Pismem z 26 lutego 2021r. Spółka wystąpiła o ponowne rozpatrzenie wniosku.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji z dnia [...] marca 2021 r utrzymującej decyzję wydaną w I instancji, organ ponownie powołał się na brzmienie przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371- dalej: Rozporządzenie) oraz na dokonaną weryfikację dostępnych danych.

Organ ponownie podkreślił, że we wniosku Spółka oświadczyła, że przychód z działalności uzyskany w miesiącu grudzień 2020 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w miesiącu grudzień 2019 r.. Tymczasem z danych przekazanych do Zakładu, za grudzień 2019 r. Spółka nie posiadała zaewidencjonowanego okresu obowiązku opłacania składek, do którego oświadczyła utratę uzyskanego przychodu.

Skargę do tut. Sądu na decyzję ZUS z [...] marca 2021 r. wniosły K.G. i A.R. wspólniczki Spółki, zarzucając naruszenie przez organ:

1. przepisów postępowania tj.

- art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm. dalej: k.p.a.) - poprzez sprzeciwienie się zasadzie prawdy obiektywnej postępowania, a także nie uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony z uwagi na nie rozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie uwzględniania faktów znanych organowi z urzędu oraz oparcie decyzji na faktach nie znajdujących zastosowania w przedmiocie postępowania,

- art. 28 i 29 k.p.a - poprzez wydanie decyzji w stosunki do podmiotu, który nie może być stroną postępowania administracyjnego.

2. przepisów prawa materialnego tj. art. 31 zo - ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm., dalej: ustawa o COVID 19) i § 10 ust. 1 Rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie

Wywodząc powyższe skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub stwierdzenie jej nieważności oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżące nie zgadzają się ze stanowiskiem organu, że za grudzień 2019 r. Spółka nie posiadała zaewidencjonowanego okresu obowiązku opłacania składek, bo w tym okresie Spółka prowadziła swoją działalność gospodarczą, osiągając przychody podlegające opodatkowaniu, które wskazała do wyliczenia przyjętego spadku obrotów.

Zdaniem skarżących w przedmiotowej sprawie organ jest w posiadaniu wszystkich dokumentów rozliczeniowych i rejestracyjnych płatnika składek, z których jednoznacznie wynika, że Spółka jako płatnik składek była zarejestrowana przed dniem 1 listopada 2020 r..

W ocenie skarżących, ZUS bezsprzecznie naruszył przepisy art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. ponieważ zupełnie pominął fakt, że Spółka jako płatnik składek zarejestrowana była ponownie od 6 lipca 2020 r. tj. ewidentnie przed 1 listopada 2020 r. błędnie zaś oparł swoją decyzję na fakcie, że w okresie od 1 do 31 grudnia 2019 Spółka nie figurowała w ewidencji ZUS jako płatnik. Fakt ten w ocenie skarżących nie ma żadnego znaczenia dla przedmiotowego postępowania więc nie może być podstawą i jedyną przesłanką dla rozstrzygnięcia sprawy.

Według skarżących Spółka spełniła wszystkie przesłanki z Rozporządzenia, czego dowodem są zresztą decyzje wydane w sprawie, ponieważ Zakład nie kwestionuje w nich jakiegokolwiek wskazanego w rozporządzeniu warunku, opierając rozstrzygnięcie na zupełnie pozaprawnej przesłance nie uregulowanej w stosownych przepisach.

Powołując się na art. 28 k.p.a i 29 k.p.a. odnoszących się do pojęcia strony w postepowaniu administracyjnym, skarżące podniosły, że Spółka jest spółką cywilną osób fizycznych i nie jest organizacją społeczną. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r Kodeks Pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320.) jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, a taką jest spółka cywilna, może być pracodawcą, natomiast według przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, 432, 619.) jako pracodawca jest płatnikiem składek od zatrudnionych pracowników lub zleceniobiorców. Jednakże zdaniem skarżących - mając na względzie przepis art 29 k.p.a i wynikającą wprost z niego normę prawną - decyzje wydane przez ZUS a skierowane do Spółki, a nie do jej wspólników, zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest pozbawiona uzasadnionych podstaw, a skarżona decyzja ZUS nie narusza prawa w stopniu przemawiającym z wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.

Jako pierwszy omówić przychodzi zarzut najdalej idący, to jest zarzut skierowania decyzji do niewłaściwego adresata, jako wiążący się z kwestią ewentualnej nieważności skarżonej decyzji. Mianowicie skarżące twierdzą, że skarżona decyzja powinna być skierowana do wspólników Spółki, a nie do samej Spółki, bowiem spółka cywilna nie ma w postępowaniu administracyjnym podmiotowości prawnej, w świetle art. 28 i 29 K.p.a. Zarzut ten jednak nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżące, choć wskazują na podmiotowość spółki cywilnej na gruncie Prawa pracy i ustawy o ubezpieczeniach społecznych nie dostrzegają, że adresatem normy prawnej, w oparciu o którą sformułowane zostało żądanie w niniejszej sprawie, jest spółka cywilna właśnie, która na gruncie wzmiankowanych ustaw posiada prawa i obowiązki płatnika składek. To spółce cywilnej jako organizacji wspólników, a nie samym wspólnikom, przyznano na ich podstawie podmiotowość prawną, a więc także wtedy, gdy realizuje czynności przewidziane dla płatnika, także w zakresie ubiegania się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Treść art. 29 k.p.a., na który powołują się skarżące, nie powinna być interpretowana w taki sposób, że spółka cywilna nie może być stroną postępowania administracyjnego z tego powodu, że nie mieści się w katalogu podmiotów wymienionych w tym przepisie, gdyż każdy, kto może stać się stroną stosunku prawnego nawiązanego na podstawie prawa materialnego z mocy decyzji będzie występował w postępowaniu administracyjnym jako strona. Oznacza to, że także jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, a takimi są spółki cywilne, mogą być stronami postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy prawa materialnego przyznają im taki status. Jeśli bowiem ustawodawca wyposaża dany podmiot w zdolność prawną na gruncie określonej dziedziny administracyjnego prawa materialnego, to uprawniony jest pogląd, że prawo procesowe nie może ograniczać jego zdolności administracyjno-prawnej w zakresie praw i obowiązków wynikających z tej dziedziny prawa. Przemawia zresztą za tym treść art. 30 § 1 k.p.a., który statuuje pierwszeństwo zasad określania zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych, uregulowanych w przepisach szczególnych.

Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, że niesporne jest, że Spółka w dniu 1 grudnia 2019 r. wyrejestrowana była z ZUS jako płatnik składek, a ponowne zarejestrowanie Spółki jako płatnika składek miało miejsce w dniu 6 lipca 2020 r.

W miesiącu referencyjnym, to jest w grudniu 2019 r., w odniesieniu do którego określa się poziom spadku przychodów, o którym mowa w Rozporządzeniu, Spółka wnioskująca o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, nie była zatem płatnikiem tych składek. Jakkolwiek to samo przez się nie oznacza, że Spółka przestała osiągać jakiekolwiek dochody jak twierdzi organ, to jednak w rzeczy samej dyskwalifikuje wnioskodawcę z otrzymania przedmiotowego wsparcia. Słusznie bowiem organy wywiodły, że Spółka w miesiącu referencyjnym nie miała zaewidencjonowanego obowiązku opłacania składek, a więc nie osiągała przychodów generujących taki obowiązek.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 1 Rozporządzenia.

Spór w niniejszej sprawie zaistniał konkretnie w zakresie prawidłowości zastosowania przez organ przepisu § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia. Zgodnie z w/w przepisem, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10. Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

W ocenie Sądu kompleksowe odczytanie zakresu znaczeniowego powyższego przepisu oraz istota omawianego zwolnienia wskazują na to, że objęci nim zostali płatnicy składek, mogący wykazać się tym statusem, także w miesiącu referencyjnym, w odniesieniu do którego ustala się spadek poziomu przychodów, w tym wypadku w grudniu 2019 r.. Zwrot "jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r." do którego odwołują się skarżące oznacza, że ze wsparcia, o które ubiega się Spółka, są wykluczone podmioty, które zostały zarejestrowane po wskazanej dacie. Logika i sens omawianej regulacji wskazuje zaś, że podmiot ubiegający się wsparcie, winien też posiadać status podatnika, także w okresie referencyjnym, do którego odnosi się spadek poziomu przychodów z działalności określonej w przepisach dotyczących zwolnienia, w sposób szczególny dotkniętej skutkami pandemii COVID-19. Tymczasem w niniejszej sprawie, jak już wskazano, Spółka w okresie od 1 grudnia 2019 do lipca 2020 r. była wyrejestrowana z ZUS - nie miała w tym czasie zaewidencjowanego obowiązku opłacania składek. Zatem jako bezzasadny należało uznać zarzut błędnej wykładni przepisu § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, bowiem organ słusznie uznał, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, że fakt wyrejestrowania Spółki w ZUS jako płatnika składek na ubezpieczenie w miesiącu grudniu 2019 r., w odniesieniu do którego bada się spadek przychodów, dyskredytuje Spółkę jako wnioskodawcę do otrzymania dochodzonego wsparcia.

Z tych też powodów Sąd stwierdził, że zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania - art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez brak ustaleń co do dochodu uzyskiwanego przez Spółkę w grudniu 2019 r. są w niniejszej sprawie nieuprawnione, żeby nie rzec bezprzedmiotowe. Nie budzi wątpliwości, że w związku z tymi ewentualnymi przychodami Spółka nie posiadała zaewidencjonowanego obowiązku opłacania składek.

W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, i w związku z tym, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.