Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 72/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 ust. 1 lit.  a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 2, art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 46, art. 195
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi W. G. i J. G. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016r" poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 07.04.2017r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, po rozpatrzeniu odwołania W. i J. G. (dalej jako strona lub skarżący), reprezentowanych przez zawodowego pełnomocnika, od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: PINB) z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] nakazującej P. J. i W. G. oraz Panu P. K. (dalej również jako uczestnik), będącymi łącznie właścicielami budynku stodoły usytuowanej na działkach o nr [...] i [...], zlokalizowanych w [...] wykonanie, w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, dla części budynku stodoły usytuowanej na działce nr [...] w granicy z działką nr [...] ściany oddzielenia przeciwpożarowego, spełniającej wymogi określone w § 272 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 1422), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku (tj. do dnia 16.10.2017r.) i orzekł, iż wykonanie nałożonego obowiązku winno nastąpić w terminie do dnia 31.01.2018 r., a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 07 grudnia 2016 r. w wyniku informacji przekazanych przez skarżących inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Budowlanego w G. (dalej: PINB) przeprowadzili oględziny w sprawie złego stanu technicznego budynku stodoły usytuowanej na działkach nr ewid. gruntów [...] i [...] zlokalizowanych w [...]. Działka nr [...] jest własnością Pana P. K. zam. [...] natomiast działka nr [...] jest własnością skarżących zam. [...] Budynek posiada dwie części, w kształcie prostokąta, każdą na osobnej działce. Mają one wymiary: długość ok. 16,90m, szerokość 10,60m i wysokość od 4,10m, przy okapie do 8,90m w kalenicy.

W trakcie oględzin stwierdzono, że na terenie działki nr ewid. gruntów nr [...] należącej do skarżących budynek magazynowy – stodoła jest nieużytkowany a na działce nr ewid. [...] należącej do P.K. jest użytkowany od połowy lat 90 - tych budynek magazynowy z częścią inwentarską. Cały budynek powstał w końcówce XIX wieku. Będąca przedmiotem niniejszego postępowania cześć stodoły położona na działce skarżących zlokalizowana jest w odległości ok. 1m od granicy z działką nr [...] będącą drogą gminną i w granicy z działką P.K. . Organ podał, że budynek na działce skarżących jest jednokondygnacyjny o konstrukcji murowanej z cegły ceramicznej pełnej i cegły wapienno – piaskowej na zaprawie wapiennej. Brak jest tynków wewnętrznych i zewnętrznych. Posiada on dach dwuspadowy, wsparty na konstrukcji płatwiowo – kleszczowej i układzie słupów drewnianych, zlokalizowanych przy ścianach podłużnych oraz jednym rzędzie słupów w środkowej części budynku. Pokrycie dachu dachówką ceramiczną zakładkową. Brak ścianek działowych, brak rynien i rur spustowych, brak instalacji wewnętrznych. Posadzka jest w formie klepiska, wrota drewniane w ścianach podłużnych.

W wyniku podjętych oględzin stwierdzono, że połać dachowa stodoły jest nierówna, posiada liczne ubytki i prześwity pomiędzy dachówkami. Konstrukcja drewniana dachu w miejscach nieszczelności połaci dachowej jest spróchniała i przegnita, krokwie dachowe są pouginane. Stwierdzono brak stabilności układu słupów i płatwi oraz, że połączenia między elementami są rozluźnione. Konstrukcja murów zewnętrznych, a w szczególności po stronie północnej jest wybrzuszona i odchylona od pionu z wypłukaną zaprawą wapienną. Ściana szczytowa po stronie wschodniej jest odspojona od ścian podłużnych, szczególnie w narożniku północno-wschodnim. Na murach widoczne są liczne ukośne spękania biegnące od poziomu fundamentów aż po dach sięgające rozwartości kilku cm.

Z kolei budynek magazynowy z częścią inwentarską na działce nr [...] zlokalizowany od strony wschodniej w granicy z budynkiem stodoły położonym na działce nr [...] będącej własnością skarżących jest jednokondygnacyjny o konstrukcji murowanej z cegły ceramicznej pełnej i cegły wapienno – piaskowej na zaprawie wapiennej, otynkowany wewnątrz i na zewnątrz. Posiada on dach dwuspadowy, wsparty na konstrukcji płatwiowo – kleszczowej i układzie słupów drewnianych, zlokalizowanych przy ścianach podłużnych oraz jednym rzędzie słupów w środkowej części budynku. Pokrycie dachu dachówką ceramiczną, zakładkową. Brak rynien i rur spustowych. Budynek ten posiada instalację elektryczną i wodną. Posadzka jest w formie klepiska, w części inwentarskiej utwardzona betonem i cegłą. Wrota drewniane w ścianach podłużnych. W obiekcie jest wydzielona część inwentarska, obecnie obora na szerokość całego budynku i długość ok. 5.10m, nad tą częścią wykonany jest strop betonowy na dźwigarach stalowych. Część inwentarska powstała prawdopodobnie z chwilą realizacji stodoły – jak podał poprzedni właściciel działki T. K.. W okresie gdy właścicielem był dziadek obecnego właściciela działki, pod koniec lat 60 – tych, część inwentarska została wydłużona na całą szerokość budynku. Od tego czasu nie były prowadzone żadne roboty budowlane poza bieżącym utrzymaniem. W wyniku oględzin stwierdzono, że połać dachowa posiada nieliczne prześwity między dachówkami. Konstrukcja drewniana dachu i murów zewnętrznych jest w stanie dostatecznym. Po stronie południowej w konstrukcji muru widoczne jest ukośne pęknięcie w okolicy bramy na całej wysokości ściany. Ogólny stan konstrukcji budynku określono jako dostateczny, wystarczający na potrzeby budynku inwentarsko – składowego.

Dalej ustalono, że budynek stodoły stanowił pierwotnie jedną całość. W wyniku podziału działki nr [...] na działki nr [...] i działkę nr [...] podziałowi uległa również stodoła. Wzdłuż granicy podziału budynku stodoły brak jest pełnej ściany oddzielenia pożarowego. Wykonana jest ściana o wysokości ok. 3 m od poziomu klepiska. Ustalono, że budynek nie jest ujęty w ewidencji zabytków ani obiektów zabytkowych Gminy K..

Państwo [...] są właścicielami nieruchomości na działce [...] od [...] kwietnia 1989 r. Przedmiotową nieruchomość nabyli na podstawie aktu notarialnego Rep. A [...] - umowa sprzedaży. W chwili nabycie działki istniał już podział działek. Pan P. K. jest właścicielem nieruchomości na działce [...] od [...] maja 1994 r. Przedmiotową nieruchomość nabył w formie darowizny od rodziców na podstawie aktu notarialnego Rep. A [...]. W chwili nabycia nieruchomości istniał już podział działek.

Organ I instancji ustalił, że istnieje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, ponieważ obiekt położony na działce skarżących w obecnym stanie faktycznym nie gwarantuje bezpieczeństwa konstrukcji i wskazał w protokole, że w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia należy umieścić na obiekcie tablicę zakazującą wstępu do obiektu i ostrzegające o złym stanie technicznym. Skarżący zadeklarowali chęć rozbiórki swojej części budynku. Nie prowadzili gospodarstwa rolnego i obiekt nie był i nie jest im potrzebny a nakłady finansowe na remont przekraczałyby wartość obiektu i dlatego nie były dokonywane. Skarżący 31 maja 2016r. wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o udzielenie zgody na rozbiórkę ich części stodoły, jednak decyzją z dnia 22.11.2016r. znak: [...] odmówiono im zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę, ze względu na brak rozwiązań zabezpieczających część użytkową stodoły w projekcie budowlanym. Skarżący w związku z planami rozbiórki nie zamierzają realizować ściany oddzielenia pożarowego przy granicy ich działki. Budynek stodoły stanowi jedną całość techniczną. Nie posiada pełnej ściany oddzielenia pożarowego na granicy działek o nr [...] i [...]. Granica między działkami przebiega po zewnętrznej ścianie części inwentarskiej, należącej do P. K. . Powyżej poziomu stropu nad częścią inwentarską jest otwarta przestrzeń łącząca dwie części stodoły. P.K. korzystał i nadal zamierza korzystać z części stodoły położonej na jego działce. Wyraża zgodę na rozbiórkę części należącej do skarżących, jednak oczekuje zabezpieczenia jego części budynku poprzez wybudowanie ściany przez skarżących. Jego zdaniem aktualny wniosek o rozbiórkę jest wyłącznie efektem zaniechań skarżących.

Postanowieniem znak [...] z dnia [...] lutego 2017 r. na skarżących oraz na P. K., będących łącznie właścicielami budynku stodoły nałożono obowiązek przedłożenia ekspertyzy budowlanej ustalającej sposób posadowienia wewnętrznej ściany usytuowanej na granicy działek nr [...] i [...] oraz sposób zabezpieczenia części budynku zlokalizowanego na działce nr [...], w związku z występującą koniecznością rozbiórki części budynku, będącej w złym stanie technicznym, zlokalizowanej na działce nr [...], opracowanej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.

Pan P. K. reprezentowany przez pełnomocnika w dniu 23 lutego 2017 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie.

Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w dniu [...] maja 2017 r. wydał postanowienie [...], w którym uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Z kolei 26 kwietnia 2017 r. do PINB wpłynęła wymagana ekspertyza budowlana sporządzona przez inż. D. G. posiadającego wymagane uprawnienia budowlane. Ekspertyza przedłożona została przez skarżącą. W ocenie organu I instancji potwierdza ona ustalenia organu odnośnie stanu technicznego przedmiotowego budynku oraz wskazuje konieczność, jak i wymagania dotyczące wykonania ściany przeciwpożarowej.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] na podstawie art. 66 ust. 1 p 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2017.1257) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nałożył na skarżących i P.K. jako współwłaścicieli stodoły celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości obowiązek wykonania robót budowlanych tj. wykonania dla części budynku stodoły usytuowanej na działce nr [...] w granicy z działką nr [...] ściany oddzielenia przeciwpożarowego, spełniającej wymogi określone w § 272 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 1422, dalej r.w.t.) do dnia 16 października 2017 r. PINB podał, że przed wykonaniem robót należy przedłożyć w inspektoracie dwa egzemplarze projektu technicznego wykonania ściany przeciwpożarowej sporządzony przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno – budowlanej.

W ocenie organu budynek stanowi jedną całość techniczną gdyż brak jest ścian w granicy działki a ściany podłużne wraz z konstrukcją dachu stanowią jedną całość. Tym samym w świetle przepisów prawa budowlanego stodoła stanowi jeden obiekt budowlany usytuowany na dwóch różnych działkach a więc stanowiący współwłasność.

PINB w G. uznał, że istnieje konieczność dokonania rozbiórki nieużytkowanej części stodoły usytuowanej na działce nr [...], gdyż stan techniczny tej części nie gwarantuje bezpieczeństwa konstrukcji ani użytkowania. Organ wziął również pod uwagę fakt, że skarżący zadeklarowali chęć rozbiórki tej części stodoły w trakcie rozprawy administracyjnej, a także złożyli wcześniej w Starostwie Powiatowym w G. wniosek o pozwolenie na rozbiórkę części stodoły nie mając zamiaru doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Z kolei rozbiórka części budynku spowoduje, że pozostała część budynku, usytuowana na działce nr [...], pozostanie bez ściany oddzielenia przeciwpożarowego, która jest wymagana przepisem § 272 § 3 r.w.t. Brak ściany oddzielenia przeciwpożarowego oznaczać będzie, że ta część stodoły będzie użytkowana w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności jest zobligowany zgodnie z art. 66 ust. 1 § 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.( t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, dalej pr. bud.) nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Jedynym sposobem, w ocenie organu, jest w tym przypadku wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego w granicy z działką nr [...]. Organ dodał, odwołując się do przedłożonej ekspertyzy, że istnieje kilka możliwości wykonania takiej ściany, które to sposoby winny być uzgodnione z właścicielami budynku zarówno pod względem funkcjonalnym, jak i finansowym. Poza tym w celu wykonania ściany konieczne jest zapewnienie dostępu od strony działki sąsiedniej. Dlatego też konieczne jest sporządzenie przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej projektu technicznego wykonania ściany, uwzględniającego potrzeby i możliwości finansowe właścicieli. Organ wskazał, że rolą nadzoru budowlanego nie jest w takiej sytuacji ustalanie kto ponosi winę za powstanie nieprawidłowości ani ustalanie w jaki sposób współwłaściciele nieruchomości mają ponosić koszty nałożonych robót. Rozłożenie ciężaru kosztów wykonania robót jest sprawą współwłaścicieli budynku, a w razie sporu –sprawa cywilną, a więc nie należącą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Po wykonaniu robót, o których mowa w sentencji decyzji organ będzie miał możliwość wydania decyzji w sprawie części budynku stodoły będącej w złym stanie technicznym.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. (data wypływu do organu 17.08.2017 r.) w terminie odwołanie od powyższej decyzji złożyli Państwo G. - reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o umorzenie postępowania w części dotyczącej wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Zarzucili rażące naruszenie prawa materialnego szczegółowo regulującego pojęcie własności i zniesienie współwłasności nieruchomości gruntowej i budynkowej, a mianowicie art. 46 § 1 k.c. , zrat. 48 k.c. i art. 210, art. 47 § 1 i 2 k.c., art. 195 k.c. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego przez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy przez przyjęcie i uznanie, że stodoła stanowi współwłasność skarżących i uczestnika nie zważając, że skarżący i tak samo uczestnik są wyłącznymi właścicielami nieruchomości gruntowych. Podali, że podział nieruchomości nastąpił wiele lat temu na dwie odrębne nieruchomości gruntowe z podziałem stodoły o czym świadczy ściana działowa usytuowana w całości na działce nr [...] stanowiącej własność uczestnika. Skarżący są właścicielami nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] a uczestnik właścicielem nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...], stodoła zaś jest częścią składową obu tych nieruchomości. To uczestnik lub jego poprzednicy wybudowali ścianę działową na całej osi budynku wzdłuż granicy działek nr [...] i [...]. Ściana działowa stanowiąca własność uczestnika jest przesunięta w całości na jego działkę nr [...] i usytuowana w stosunku do granicy nieruchomości z działką [...] w odległości 20 cm. Stan istniejący na gruncie wskazuje, że skarżący i uczestnik postępowania nie są w żaden sposób współwłaścicielami stodoły, a podział gruntu na dwie odrębne nieruchomości nastąpił wiele lat wstecz, w tym stodoły.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] WWINB uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku, przedłużając ten termin do 31 stycznia 2018 r. a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.

WWINB podzielając ustalenia organu I instancji wskazał, że w wyniku podziału działki budynek stodoły znalazł się na dwóch różnych działkach, należących do różnych właścicieli, którzy mają odmienny stosunek do swoich części obiektu. Stan techniczny przedmiotowego budynku w części należącej do W. i J. G. jest zły i budzi uzasadnione wątpliwości. Nadto jego właściciele deklarują chęć jego rozbiórki. Druga część budynku stodoły, należąca do P. K., jak wskazał PINB, jest w stanie technicznym umożliwiającym użytkowanie obiektu. W związku z tym chęć zabezpieczenia tej części obiektu jest słuszna, gdyż na chwilę obecną są to oddzielne części, a obiekt stanowi jedną całość konstrukcyjną. WWINB uznał, iż zasadnym było nałożenie obowiązku w trybie art.66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polegającego na wykonaniu ściany oddzielenia przeciwpożarowego w użytkowanej części stodoły na wszystkich współwłaścicieli ze względu na fakt, iż przedmiotowy obiekt budowlany leży na dwóch działkach, posiadających różnych właścicieli. Budowa ściany zabezpieczającej pozostałą do użytkowania część obiektu będzie musiała być prowadzona na działce należącej do innych osób. Ewentualne roszczenia powstałe między Panem P. K. a Państwem G. winny być rozstrzygane na gruncie prawa cywilnego, przed sądem powszechnym. Prawo budowlane nie przewiduje możliwości określenia procentowego zobowiązania do wykonania m.in. ekspertyzy. Obowiązek może zostać wykonany przez jednego ze zobowiązanych i może on żądać od pozostałych zwrotu części poniesionych kosztów. Spory w tej kwestii należy rozstrzygać na drodze cywilnej. WWINB podał, że z uwagi na złożenie przez skarżących odwołania oraz upływ terminu do wykonania obowiązków należało zmienić termin wykonania tego obowiązku (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.) do dnia 31.01.2018r.

W skardze do WSA w Poznaniu państwo G. reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o uchylenie decyzji WWINB i zarzucili rażące naruszenie prawa materialnego szczegółowo regulującego pojęcie własności i zniesienie współwłasności nieruchomości gruntowej i budynkowej a mianowicie art. 46 § 1 k.c., art. 48 k.c. i art. 210 k.c., art. 47 § 1 i 2 k.c., art. 195 k.c. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 pr. bud. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy przez przyjęcie i uznanie, że stodoła stanowi współwłasność skarżących i P. K..

W ocenie skarżących podział nieruchomości nastąpił wiele lat temu na dwie odrębne nieruchomości. Obowiązek przebudowania ściany przeciwpożarowej powinien dotyczyć uczestnika postępowania, jeżeli chce nadal użytkować stodołę. Ściana działowa stanowiąca własność uczestnika jest przesunięta w całości na jego działkę nr [...] i usytuowana w stosunku do granicy nieruchomości z działką skarżących w odległości 20 cm. Stan istniejący na gruncie wskazuje więc, że skarżący i uczestnik postępowania nie są współwłaścicielami stodoły.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia 7 lutego 2018 r. skarżący wywiedli, że zachodzi pilna potrzeba ustalenia prawidłowości dokonania przez ówczesne organy podziału nieruchomości skarżących z nieruchomością uczestnika. Obecnie nakładanie obowiązku na skarżących postawienia ścianki przeciwpożarowej spowoduje, że ścianka ta będzie wolnostojąca, a nie przylegająca do budynku uczestnika (pana K. ), który ma już ścianę w odległości 10 cm od granicy skarżących. W tej sytuacji zachodzi pilna potrzeba zapoznania się z dokumentacją źródłową dotyczącej sposobu dokonanego podziału za poprzedników prawnych uczestnika i skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369., dalej "p.p.s.a.") w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie został na skarżących i uczestnika uznanych za będących łącznie współwłaścicielami budynku stodoły nałożony obowiązek wykonania w granicy działek ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Obowiązek ten został nałożony na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2017.1332,obecnie t.j.Dz.U. 2018.1202).

Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Decyzje wydawane na podstawie art. 66 mają charakter związany. W przypadku wystąpienia choć jednej z przesłanek w nim wskazanych organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony ale i obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zastosowana przez organ przesłanka z pkt 2 ust. 1 art. 66 dotyczy sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Chodzi tutaj o użytkowanie obiektu budowlanego niezgodnie z przeznaczeniem, o sposób korzystania z obiektu, w wyniku którego zagrożone są określone w przepisie dobra chronione. Decyzje wydawane przez organ budowlany powinny zmierzać do usunięcia stwierdzonych w obiekcie nieprawidłowości. Wobec tego na podstawie w/w przepisu nie jest dopuszczalne wydanie nakazu budowy obiektu budowlanego czy decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części albo zmierzających do uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 może dotyczyć jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z użytkowaniem tego obiektu. (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2000 r., SA/Sz 1653/98, LEX nr 657664; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2001 r., II SA/Łd 412/99, LEX nr 656395; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 lutego 2006 r., II SA/Gl 184/05, LEX nr 866650). Dla wydania decyzji w tym trybie bez znaczenia pozostaje ustalenie czy zastany stan faktyczny jest wynikiem czyichkolwiek zaniedbań i ewentualnie kto jest winny tych zaniedbań. Adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości jest właściciel (współwłaściciele) lub zarządca obiektu budowlanego. Przy oznaczeniu adresata decyzji nie ma znaczenia kwestia rozliczania ewentualnych kosztów między zobowiązanymi. Kierując decyzję do współwłaścicieli (jeżeli obiekt stanowi współwłasność) organ nie kieruje się wielkością udziałów we współwłasności. Te kwestie oraz rozliczenia ciężaru kosztów i remontów rozstrzygane są na drodze postępowań cywilnych. Przy ustalania adresata decyzji zawierającej nakazy z art. 66 nie ma znaczenia fakt dokonania podziału budynku do użytkowania. W sytuacji gdy obiekt budowlany stanowi współwłasność (również w częściach ułamkowych) i nie ustanowiono w odpowiednim trybie zarządcy nakazy i zakazy w trybie art. 66 powinny być skierowane do wszystkich współwłaścicieli.

Wprawdzie w skardze nie zostały podniesione zarzuty odnośnie zasadności i prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.b, to w ocenie Sądu miało miejsce naruszenie tego przepisu, mające wpływ na wynik sprawy, które skutkowały uchyleniem obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a P.p.s.a w zw. z art. 135 tej ustawy.

Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy nie wynikało bowiem, że istnieją podstawy do zastosowania trybu wskazanego w tym przepisie i to z uwagi na okoliczności związane z jego użytkowaniem w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku. W przedmiotowej sprawie jedna część budynku znajdująca się na działce uczestnika jest w stanie dostatecznym a druga część - skarżących jest w złym stanie technicznym i przeznaczona jest przez jej właścicieli do rozbiórki. Niniejsza sprawa została zainicjowana przez skarżących z uwagi na odmowną decyzję dotyczącą planowanej przez nich rozbiórki i jak wynika ze stanu faktycznego opisanego w części wstępnej uzasadnienia nałożony obowiązek wybudowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego wynikał właśnie z planów rozbiórkowych części budynku. Cel zastosowania art. 66 prawa budowlanego nie służy umożliwieniu rozbiórki a usunięciu nieprawidłowości wskazanych w pkt 1-4 ust. 1 art. 66 prawa budowlanego, tj. tego, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia.

Z materiału zgromadzonego przez organy nie wynika, by wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego wynikało z przesłanek wskazanych w w/w pkt 1 – 4 przepisu art. 66 ust. 1 prawa budowlanego. Nie wynika, by stwierdzono, iż brak posadowienia tej ściany powoduje zaistnienie wskazanych wyżej przesłanek dla całego obiektu budowlanego. Jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 7 lutego 2012r. (II OSK 2233/10, Lexis nr 3892188) art. 66 ust. 1 odnosi się do obiektu budowlanego jako całości, a zatem generalnie nakazy określone w tym przepisie mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu. Chodzi tutaj o prace mające na celu utrzymanie w należytym stanie budynku jako całości. Organ ma obowiązek zbadać stan techniczny budynku jako całości i w tym kontekście dokonać oceny, co nie wyklucza zobowiązanych podmiotów do dokonania określonych prac na określonej części budynku. W przedmiotowej sprawie od samego początku postępowanie koncentrowało się wokół umożliwienia dokonania rozbiórki części budynku. W postanowieniu zobowiązującym do przedłożenia ekspertyzy budowlanej i w samej ekspertyzie ustalano sposób posadowienia wewnętrznej ściany usytuowanej przy granicy działek nr [...] i [...] i sposób zabezpieczenia części budynku zlokalizowanej na działce nr [...] w związku z koniecznością rozbiórki części budynku, będącej w złym stanie technicznym, zlokalizowanego na działce nr [...]. W ekspertyzie wskazano m.in., że zaleca się niezwłocznie wystąpić o pozwolenie na rozbiórkę lub odbudowę budynku zlokalizowanego na działce skarżących przy uwzględnieniu wskazówek zawartych w ekspertyzie. Tym samym nie wykazano, że nakazane roboty w postaci wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego uzasadniają zastosowanie trybu z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.b., który dotyczyć ma stwierdzenia wskazanych w nim nieprawidłowości odnośnie całego obiektu budowlanego stanowiącego w niniejszej sprawie funkcjonalnie jedną całość. Takiej sytuacji nie można wykluczyć przy ustaleniu, że brak posadowienia tej ściany w istocie prowadzi do zagrożenia odnośnie całego budynku i w stopniu kwalifikującym się pod jedną z przesłanek z art. 66 ust. 1 pr. bud. Ustaleń takich organ jednak w niniejszej sprawie nie dokonał wyraźnie wskazując, że wybudowanie tej ściany umożliwi przeprowadzenie rozbiórki części budynku, co skutkowało naruszeniem tego przepisu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien rozważyć celowość dokonania ustaleń odnośnie konieczności posadowienia spornej ściany z uwagi na stan budynku jako całości i w przypadku uznania, że brak tej ściany zagraża całemu budynkowi wydać decyzję na postawie art. 66 ust. 1 pkt 1,2 lub 3 pr.bud. Przy braku takiego ustalenia prowadzenie postępowania jedynie w tym trybie jest nieprawidłowe. Z uwagi na specyfikę przedmiotowej sprawy organ winien bowiem rozważyć celowość wszczęcia postępowania w trybie art. 67 prawa budowlanego dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu nieużytkowanego. Jak bowiem wynika z dokonanych ustaleń część budynku stodoły na działce skarżących jest w bardzo złym stanie technicznym a jej właściciele deklarują wolę rozbiórki, na co uczestnik wyraża zgodę. To postępowanie winno być prowadzone w jednym postępowaniu z trybem określonym w art. 66 pr. bud. Jak bowiem zasadnie wskazał NSA w wyroku z 13 września 2013r. ( II OSK 867/12, cbois) w sprawie dotyczącej bardzo podobnego stanu faktycznego – skoro sprawa dotyczy budynku stodoły, stanowiącego w świetle przepisów Prawa budowlanego jeden obiekt budowlany, rozstrzygnięcie administracyjne dotyczące tego obiektu powinno być podjęte w jednym postępowaniu. Wówczas dopiero możliwe będzie uwzględnienie specyfiki stanu faktycznego i prawnego, który nie został przez organ dostatecznie wyjaśniony. Jak podał NSA w tym wyroku, zobowiązanie właściciela działki, na której posadowiona jest stodoła do rozbiórki, do wybudowania ściany działowej nie znajduje uzasadnienia w treści art. 67 ust. 1 prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Wybudowania takiej ściany nie można bowiem uznać za uporządkowanie terenu, o którym mowa we wspomnianym art. 67 ust. 1 prawa budowlanego. Skoro rozbiórka bez wymurowania przedmiotowej ściany doprowadziłaby do sytuacji, w której pozostała część budynku pozostałaby bez ściany a na pewno skutkowałaby zagrożeniem w użytkowaniu pozostałej części budynku konieczne jest w postępowaniu rozbiórkowym nałożenie obowiązku wykonania ściany w trybie art. 66 ust. 1 prawa budowlanego. Z tych względów organ winien po uznaniu, że stan budynku jako całości nie wymaga wybudowania tej ściany a jest ona konieczna z uwagi na uzasadnioną rozbiórkę na działce skarżących, w jednym postępowaniu rozstrzygnąć w trybie z art. 67 ust. 1 i art.66 ust.1 ( ze wskazaniem konkretnej przesłanki) Pr. bud.

Z uwagi na fakt, że zarówno obowiązki z art. 66 ust. 1 prawa budowlanego jak i nakaz rozbiórki z art. 67 prawa budowlanego wymaga ustalenia adresatów decyzji, którymi mogą być tylko właściciele lub zarządcy obiektu a także wymaga ustalenia stron postępowania (nie jest bowiem wykluczone, że np. nakaz rozbiórki dotyczyć będzie interesu prawnego właściciela sąsiedniej czy posiadającej wspólną granicę działki) istotna była kwestia dotycząca stanu prawnego przedmiotowego budynku. I choć organy nadzoru budowlanego nie rozstrzygają sporów o charakterze cywilnoprawnym nie są zwolnione od prawidłowego określenia adresata decyzji czy stron postępowania co wymaga dokonania ustaleń w zakresie prawidłowego określenia stanu prawnego budynku.

W przedmiotowej sprawie, sytuacja jest szczególna. Budynek stodoły, stanowiący w świetle prawa budowlanego jeden obiekt (art. 3 pkt 2 pr. bud.) posadowiony jest bowiem na dwóch działkach, których właścicielami są inne osoby. Z uwagi na fakt, że budynek jest trwale z gruntem związany stanowi on część składową nieruchomości, na której jest posadowiony. Zgodnie z art. 46 § 1 k.c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. W przedmiotowej sprawie nie ustalono, by zaistniała sytuacja, w której na mocy przepisów szczególnych budynek stodoły stanowiłby odrębny od gruntu przedmiot własności. Organ bez dokonania niezbędnych ustaleń potraktował stodołę jako jeden budynek a skarżących i uczestnika- jako jego współwłaścicieli ( w rozumieniu art. 195 k.c.). Nie wyjaśnił przy tym na jakiej podstawie uznał strony postępowania za współwłaścicieli budynku, czy w realiach niniejszej sprawy mogą być traktowani jako współwłaściciele. Nie wyjaśniono również, czy w trakcie podziału działki nr [...] na podstawie obowiązujących wtenczas przepisów można było przyjąć, że po wyodrębnieniu dwóch działek ewidencyjnych stodoła nie zostanie podzielona i będzie stanowić współwłasność każdych następnych właścicieli gruntu. Organ w swoich rozważaniach nie wskazał również podstawy prawnej, którą przyjął przy ustaleniu współwłasności budynku stodoły i w konsekwencji obciążeniu stron postępowania obowiązkiem wykonania określonych robót budowlanych.

Odnosząc się do kwestii podziału budynku stodoły należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie nie ma ściany dzielącej obie części stodoły na dwie odrębne nieruchomości. Posadowiona faktyczna ściana pomiędzy częściami stodoły nie obejmuje całej wysokości budynku. P. więc przestrzeń nad tą przegrodą, która fizycznie nie została oddzielona. Postawiona obecnie ściana nie gwarantuje funkcjonalnej odrębności każdej z obu części stodoły. Kwestia podziału budynku według płaszczyzn pionowych był przedmiotem rozważań zarówno sądów administracyjnych jak i sądów powszechnych. Wyrażono w nich pogląd o dopuszczalności takiego podziału o ile w jego wyniku tego powstają odrębne budynki. Podział budynku według płaszczyzn pionowych może być wraz z gruntem dokonany wówczas, gdy linia podziału budynku jest zgodna z linią podziału gruntu i przebiega według płaszczyzny, która stanowi ścianę wyraźnie dzielącą budynek na dwie odrębne, regularne i samodzielne części, stanowiące odrębne budynki, przy czym może być to ściana już w całości istniejąca lub wykonana w tym celu, a jeżeli w wyniku takiego podziału zajdzie konieczność korzystania przez użytkowników jednego z nowopowstałych budynków z niektórych pomieszczeń drugiego budynku, możliwe jest ustanowienie odpowiedniej służebności. Najpełniej do tej kwestii odniósł się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 stycznia 2007 r., III CZP 136/06, OSNC 2007/11/163 (por. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1985 r., III CRN 328/84, z dnia 12 listopada 1976 r., III CRN 243/76, z dnia 12 października 2000 r., IV CKN 1525/00, oraz z dnia 20 stycznia 2000 r., I CKN 355/98). Podał w niej, że dopuszczalność przeprowadzenia podziału pionowego budynku nie zależy od istnienia w budynku ściany odpowiadającej określonym wymaganiom prawa budowlanego (np. ściany przeciwpożarowej lub ściany nośnej), a od możliwości wyodrębnienia ścianą pionową dwóch budynków z odpowiadającym takiemu rozdzieleniu podziałem gruntu. Nie wyklucza się też możliwość dokonania omawianego podziału w sytuacji, w której ściana dzieląca budynek na dwie samodzielne i odrębne części przebiega nie przez wszystkie kondygnacje budynku a jedynie przez ich większość i może być poprowadzona dalej, dzieląc budynek do końca. Istotne jest przy tym, aby linia podziału przebiegała według płaszczyzny, którą stanowi ściana wyraźnie dzieląca budynek na dwa odrębne budynki, które powinny tworzyć zamkniętą w sobie funkcjonalną całość lub gdy uzasadnione interesy właścicieli w tym zakresie gwarantuje ustanowienie odpowiednich służebności (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 maja 1966 r., III CR 103/66 oraz z 5 stycznia 1970 r., I CR 5/71, Lex).

W świetle powyższego niewątpliwie kwestia ustalenia czy doszło do prawnego podziału budynku według płaszczyzn pionowych ma istotne znaczenie podczas ustalania podmiotów obowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego podzielonego w taki sposób, co z kolei ma istotne znaczenie przy ustalaniu adresata lub adresatów decyzji w sprawie z zakresu utrzymania obiektów budowlanych. Organ takich ustaleń nie poczynił. Nie wyjaśnił kiedy i w jaki sposób dokonany został podział działki nr [...] na działki [...] i [...], czy w tym podziale określone zostało miejsce posadowienia ściany dzielącej budynki na dwie odrębne nieruchomości, czy dopuszczalne było w świetle wówczas obowiązujących przepisów uznanie tak podzielonej nieruchomości za jedną nieruchomość budynkową oraz w jakim miejscu ściana została usytuowana – czy na obu działkach, czy tylko na jednej z nich. W tym celu winien zgromadzić dokumentację związaną z podziałem nieruchomości i dokonać stosownych ustaleń. W razie obiektywnego braku takiej możliwości czy braku ustalenia przy podziale dokładnego położenia ściany dzielącej jeden budynek w płaszczyźnie pionowej organ, kierując się wskazanym wyżej orzecznictwem, zgodnie z którym podział pionowy jest możliwy jeżeli linia podziału przebiega przez ścianę dzielącą budynek na regularne i samodzielne części, winien przyjąć, że konieczna ściana dzieląca jeden budynek na dwie odrębne nieruchomości stanowi część wspólną obu nieruchomości i nałożyć wspólny obowiązek na właścicieli obiektów stanowiących odrębny przedmiot własności. Ona bowiem na obecny stan domyka dwie odrębne nieruchomości. Kwestia ewentualnych rozliczeń czy roszczeń między stronami nie może być rozstrzygana przez organ nadzoru budowlanego. Zatem i powyższe kwestie, jako nieustalone przez organ powodowały konieczność uchylenia decyzji obu instancji

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że przy ustalaniu adresatów nałożenia obowiązku wybudowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego w budynku położonym na dwóch działkach nie tyle istotne jest w jakim miejscu faktycznie posadowiono obecnie istniejącą niepełną ścianę rozdzielenia a to gdzie ona prawnie przy podziale została wyznaczona i winna być umiejscowiona. .

Mając na uwadze powyższe rozważania, należało stwierdzić, że doszło do naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego art. 66 pr. bud., jak i procesowego- art. 107 k.p.a w zw. z art. 7 k.p.a. co powodowało konieczność uchylenia decyzji obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę powyższe rozważania, w szczególności prawidłowo zastosują tryb postępowania i wyjaśnią kwestie związane z prawem własności ściany oddzielenia, która jest niezbędna zarówno dla dokonania rozbiórki na działce skarżących, jak i dalszego prawidłowego użytkowania budynku na działce uczestnika.

W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB w G. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. na które składały się wpis od skargi (500 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa ([...] zł) i wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 poz. 507 ze zm.)- [...] zł, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.