Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 558/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia 4 marca 2020 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 marca 2020 r., nr [...], Wójt Gminy L. - po ponownym rozpoznaniu wniosku z dnia 16 października 2019 r. złożonego przez Ł. M. (zwanego dalej także jako: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") - odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem Z. M. (ur. [...] 1952 r.).

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przywołał m.in. art. 17 oraz art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej w skrócie jako: "u.ś.r.").

Wójt Gminy L. wskazał, że powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest niespełnienie przez stronę przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2)

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W sprawie ustalono natomiast, że niepełnosprawność ojca wnioskodawcy powstała później, bowiem od 45 roku życia.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji, mając na uwadze wytyczne zawarte w decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego z dnia 28 stycznia

2020 r. w zakresie ustalenia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazał, iż podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 17 lutego 2020 r. ustalono, że Z. M. (lat 68) jest wdowcem. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem Ł. M. (lat 33). Obecnie Z. M. pobiera emeryturę z ZUS-u, co jest jedynym dochodem ojca i syna, gdyż syn obecnie nie pracuje zawodowo oraz nie pobiera innych świadczeń z GOPS L.

Ł. M. jest kawalerem, dzieci nie posiada. Wnioskodawca oświadczył, że ostatni okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przypadał na latach 2010 - 2012. Później wykonywał prace dorywcze zazwyczaj bez umowy w zamian za żywność u różnych gospodarzy. Z. M. w czerwcu 2016 r. amputowano prawe śródstopie, natomiast w lipcu 2019 r. amputowano lewą nogę. W 2016 r. Z. M. otrzymał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W obecnej chwili, według oświadczenia strony, stan zdrowia Z. M. nie uległ poprawie i to na nim spoczywa obowiązek sprawowania opieki nad ojcem, który porusza się na wózku inwalidzkim, przez co jest zależy od pomocy osób drugich. Ł. M. nie podejmuje zatrudnienia oraz żadnej innej pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze czasu, ponieważ pomaga tacie w wielu czynnościach dnia codziennego bez pomocy, których ojciec nie jest wstanie sam wykonać.

Rano syn pomaga tacie wstać z łóżka, pomaga podczas porannej toalety, co zajmuje ok. 30 minut, potem zmienia ojcu opatrunki na nodze, następnie kremuje ojca oraz pomaga mu się ubrać. Z. M. choruje na cukrzycę przez co musi zażywać leki, które syn podaje o godzinie 9:00, 15:00 i 21:00. Z. M. jest również na diecie cukrzycowej, dlatego syn musi przygotowywać osobne posiłki zgodnie z zaleceniami diety cukrzycowej dla ojca. W ciągu dnia Ł. M. musi zając się również obowiązkami domowymi takimi jak: pranie, sprzątnie, rozpalanie w piecu. Opieka nad ojcem oraz wykonywanie różnych czynności pochłaniają sporą część czasu podczas całego dnia. Sprawowana opieka przez wnioskodawcę została potwierdzona wywiadem środowiskowym sporządzonym przez pracownika socjalnego. Syn jeździ również z ojcem na wizyty do lekarzy specjalistów, gdyż nie jest on w stanie sam sobie poradzić. Wieczorem wnioskodawca przygotowuje kolację, a następnie kąpie tatę. Zgodnie z oświadczeniem Ł. M. nadal nieprzerwanie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem Z. M.

Ł. M. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez zastosowanie tego przepisu bez uwzględnienie okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie różnicującym przyznanie prawa od wieku w jakim powstała niepełnosprawność;

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. poprzez zastosowanie normy prawnej w nim wyrażonej w sposób literalny, czego nie można pogodzić

z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości;

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8 § 2 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej jako: "k.p.a.") poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia

z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jako: "SKO") decyzją z dnia 12 maja 2020 r., nr [...] - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1b u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu pierwszej instancji, że

w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem niepełnosprawność Z. M. powstała w 45 roku życia. Tym samym powstała ona już po ukończeniu przez niego 18 lub 25 roku życia.

SKO odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wskazało, że w uzasadnieniu wyroku Trybunał zauważył wyraźnie, że: "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który -biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki". Wyrok ten, zdaniem organu odwoławczego, choć orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w orzeczonym zakresie, nie uchylił tego przepisu.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że organ pierwszej instancji

w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał na treść dokonanych w toku powtórzonego postępowania ustaleń, co do stanu zdrowia Z. M. oraz czynności obejmujących sprawowaną przez stronę wnioskującą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Jednakże organ ten w żaden sposób nie odniósł dokonanych ustaleń

w kontekście spełnienia innych warunków określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a tym samym nie odniósł się do zaleceń SKO wskazanych w uzasadnieniu decyzji sygn. akt [...]. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy może być oceniony (oraz powinien) także w postępowaniu odwoławczym.

SKO dokonując takiej oceny uznało, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione także inne warunki - niż tylko opisane w zaskarżonej decyzji - pozwalające przyznać stronie wnioskowane prawo.

W ocenie organu odwoławczego nie został wykazany przez wnioskującą stronę związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w rozumieniu ustawy w związku z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Z dowodów złożonych przez stronę wynika, że jedyne zatrudnienie wnioskodawcy - w rozumieniu ustawy - dotyczyło okresu od dnia 1 sierpnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r., zaś rozwiązanie umowy

o pracę nastąpiło za porozumieniem stron - co wynika z treści znajdującego się

w aktach sprawy jedynego świadectwa pracy. W powyższym okresie Z. M. był osobą niepełnosprawną, ale nie posiadał przyznanego znacznego stopnia niepełnosprawności. Jak sam wskazał odwołujący w oświadczeniu złożonym organowi, ojciec posiadał wtedy umiarkowany stopień niepełnosprawności i był samodzielny. Ponadto, wnioskodawca wskazał, że ostatni okres zatrudnienia był w firmie A.

w okresie od marca 2010 do marca 2012 r. nie przedkładając na tę okoliczność żadnych dowodów - np. umowa pracę czy świadectwo pracy. Nawet gdyby rzeczywiście w tym okresie odwołujący się był istotnie zatrudniony to również rozwiązanie tej umowy nie mogło nastąpić z uwagi na ustawową konieczność sprawowania opieki nad ojcem, albowiem także w tym okresie nie miał on przyznanego znacznego stopnia niepełnosprawności, co nastąpiło dopiero od dnia 17 czerwca 2016 r. Dlatego też nie sposób mówić o rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez wnioskodawcę.

Uwzględniając stan zdrowia Z. M. i zakres oraz częstotliwość sprawowanej i wskazanej przez stronę opieki, organ odwoławczy wskazał, że nie sposób uznać, iż opieka ta ma charakter stały lub długotrwały i że jej zakres nie pozwala wnioskodawcy na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w wymiarze mniejszym niż pełen etat. Z uwagi na fakt prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego nie mogą być uznane za czynności związane z opieką strony nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, takie czynności jak sprzątanie, prasowanie, pranie, robienie zakupów i przygotowywanie posiłków, albowiem czynności te i tak strona musiałaby wykonywać w stosunku do własnej osoby. W tym miejscu SKO wskazało, że sam odwołujący podnosi fakt dokonywania zakupów żywności poza miejscowością zamieszkania, a tym samym na ten czas ojciec zostaje sam. Fakt, że niepełnosprawny ojciec samodzielnie spożywa posiłki, pozwala na uznanie, że przygotowane wcześniej przez stronę lekarstwa mogą być samodzielnie wzięte przez ojca. Natomiast czynności faktycznie związane z opieką nad niepełnosprawnym ojcem związane z porannym wstawaniem, w tym toaletą, zmianą opatrunku, smarowaniem maścią, ubieraniem i podobne czynności dokonywane wieczorem i związane z położeniem ojca do nocnego spoczynku oczywiście mieszczą się w zakresie niezbędnej opieki strony nad ojcem, jednakże czynności te nie zajmują stronie cały dzień. Nawet uwzględniając konieczne wizyty u lekarzy, które odbywają się raz na jakiś czas, zasadnym jest uznać, że zakres tej opieki nie pozwala wnioskującej stronie na podjęcie zatrudnienia lub też innej pracy zarobkowej.

Ł. M. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć zapadłych w jego sprawie, a także wniósł o wydanie orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu wnioskowanego świadczenia.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą interpretację przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarzucił również nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), a także naruszenie przepisów art. 32 ust. 1 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku

z dnia 21 października 2014 r. orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wynikający z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP ostateczny i powszechnie obowiązujący charakter orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego przesądza o tym, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku, a zatem winny być przez nie respektowane.

Ponadto, skarżący wskazał, że jego ojciec jest wdowcem, posiada znaczny stopień niepełnosprawności, jest po amputacji sporej części nogi. Porusza się wyłącznie przy pomocy osoby drugiej. Choruje również na cukrzycę w związku z czym jego rana ciężko się goi. Pomaga on ojcu podczas wizyt lekarskich, umawia go na kolejne wizyty, wykupuje leki, robi zakupy. Pomaga również we wszystkich czynnościach dnia codziennego, załatwia sprawy urzędowe. Bez jego pomocy ojciec nie byłby wstanie normalnie funkcjonować. Z. M. może liczyć na jego opiekę i pomoc o każdej porze dnia i nocy. Wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracownika socjalnego potwierdza rzeczywistą opiekę sprawowaną przez niego nad ojcem. Skarżący nadmienił, że mógłby podjąć zatrudnienie, jednak z uwagi na stan zdrowia ojca tego nie czyni, bowiem bez jego pomocy sobie nie poradzi. Musi o stałych porach przyjmować leki na cukrzyce (kilka razy dziennie) oraz monitorować poziom cukru.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje

w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie organy zgodnie odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia twierdząc, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem z załączonego do akt sprawy orzeczenia

o stopniu o niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność Z. M. istnieje od 45 roku życia.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dodatkowym powodem uzasadniającym konieczność odmowy przyznania świadczenia jest brak spełniania przez wnioskodawcę przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to jest z uwagi na brak istnienia związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy zapewnieniem przez wnioskodawcę niepełnosprawnemu ojcu opieki a zaprzestaniem przez niego aktywności zawodowej. W ocenie SKO ponadto zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki nie jest przeszkodą, aby skarżący podjął aktywność zawodową choćby w niepełnym wymiarze czasu.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W ocenie Sądu, choć istotnie - jak wynika z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 września 2019 r. wydanego na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. - pomimo wskazania, że niepełnosprawność Z. M. (ojca skarżącego) powstała od 45 roku życia, to jednak okoliczność ta, wbrew stanowisku organów, nie mogła mieć znaczenia przy ocenie spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a w szczególności tych wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest bowiem wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż - jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) - możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008).

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy, tj. art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

W przywołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8., iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja).

Natomiast w akapicie czwartym punktu 8. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazuje dalej, że fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowania prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych", to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy natomiast sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8. uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego - realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich - jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b u.ś.r., w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań nie można więc uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy - rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) - mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W niniejszej sprawie organy z tego obowiązku się nie wywiązały.

Jak już podniesiono, wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Zaistniała zatem w omawianym zakresie podstawa do uwzględnienia skargi, bowiem przedmiotowym wyrokiem Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu orzekającego należy odkodować podstawę prawną dla rozstrzygnięcia żądania strony z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dostrzega powodu do zmiany dotychczasowej linii orzecznictwa, tym bardziej, że także Naczelny Sąd Administracyjny jednolicie ją akceptuje (zob. w tej materii m.in.: wyrok z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2370/16 oraz wyrok z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17).

Podsumowując tę część rozważań Sądu należy wskazać, że organy obu instancji wadliwie przyjęły, że skarżący nie może uzyskać wnioskowanego świadczenia ze względu na to, iż niepełnosprawność jego ojca powstała po upływie okresów wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy naruszyły prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Przechodząc do rozważenia zasadności stanowiska SKO, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną a niemożnością podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, na wstępie podkreślenia wymaga, że związek ten nie został w istocie zakwestionowany przez Wójta Gminy L. pomimo tego, że organ ten został zobowiązany do powtórnego rozpoznania sprawy, w tym do uzupełnienia materiału dowodowego w celu ustalenia, czy strona spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Fakt zakwestionowania istnienia wskazanego związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego a sprawowaną nad niepełnosprawnym ojcem opieką nie został wskazany w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji.

Natomiast organ odwoławczy przyjął, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem pracy a opieką nad bliską osoba niepełnosprawną.

Ze stanowiskiem tym Sąd się nie zgadza. W szczególności, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, na podstawie zebranych w sprawie dokumentów nie sposób przyjąć, aby stan zdrowia Z. M. był na tyle dobry, a wykonywane przy nim przez opiekuna czynności na tyle zwykłe, by mógł on przez większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi, choć w części na równoległe podjęcie pracy. W tym zakresie, biorąc pod uwagę zarówno treść przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, jak i treść orzeczenia o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności, zdaniem Sądu, za nieuprawnione należy uznać twierdzenie SKO, że zakres opieki pozwala wnioskującemu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w wymiarze mniejszym, niż pełen etat.

W ocenie Sądu organ odwoławczy nie uwzględnił, że - jak wynika z akt sprawy – Z. M. jest osobą z licznymi przypadłościami zdrowotnymi, poruszającą się na wózku inwalidzkim.

W ramach przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego ustalono bowiem, że Z. M. choruje przewlekle od wielu lat na cukrzycę, nadciśnienie, ma problemy z sercem, miażdżycę, marskość wątroby, jest po udarze, ma amputowaną lewą nogę (wyżej kolana) oraz śródstopie prawej nogi, co wiąże się z tym, że porusza się na wózku inwalidzkim. Zdolność samodzielnego poruszania chorego jest zatem znacznie ograniczona, co stanowi istotną przeszkodę w codziennym funkcjonowaniu, również w zakresie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Przeprowadzający wywiad pracownik socjalny nie wskazał przy tym, aby Z. M. był samodzielny, wręcz przeciwnie, wyraźnie wskazał, że wymaga on pomocy osób drugich podczas mycia pod prysznicem, przemieszczania się w środowisku oraz podczas schodzenia z wózka na łóżko. Nie może pozostać sam w domu.

Zdaniem Sądu oczywistym jest przy tym, że z uwagi na amputację kończyn chory wymaga stałej asysty nie tylko przy poruszaniu się, ale także przy wykonywaniu całego szeregu innych czynnościach, tak wykonywanych w domu, jak i poza domem. Przede wszystkim zaś okoliczność, że ojciec skarżącego wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 24 września 2019 r. - a więc wyspecjalizowanej do oceny niepełnosprawności jednostki orzeczniczej - który orzekł o zaliczeniu Z. M. do znacznego stopnia niepełnosprawności od 17 czerwca 2016 r., stwierdzając jednocześnie, że osoba ta z uwagi na znacznie ograniczone możliwości samodzielnej egzystencji, wymaga stałej/długotrwałej opieki lub pomocy ze strony innej osoby. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Niezrozumiałe jest też przy tym założenie organu odwoławczego, że dla przyjęcia, iż opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach innych czynności niż te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Prawdą jest, że przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy zakupy są czynnościami dnia codziennego. Pomoc osobie znajdującej się na wózku inwalidzkim w poruszaniu się po domu i poza nim, pomoc przy czynnościach higienicznych, zmianie opatrunków, spożywaniu posiłków, zażywaniu leków, ubieraniu się można zaś traktować, jako czynność dnia codziennego, ale dotyczącą codzienności opiekunów osób niepełnosprawnych, które to czynności w połączeniu z czynnościami dotyczącymi zajmowania się domem, mogą wypełniać cały dzień. W przedmiotowej sprawie skarżący opiekuje się ojcem przez znaczną część dnia. Zdaniem Sądu, już z uwagi na sam charakter schorzeń, na które cierpi Z. M., nie można uznać, aby opieka ta mogła być tak radykalnie skrócona, by skarżący mógł wygospodarować - jak sugeruje SKO - dodatkowe godziny na świadczenie pracy zawodowej (choćby w niepełnym wymiarze) bez uszczerbku dla zapewniania osobie niepełnosprawnej należytej opieki.

Bez znaczenia dla sprawy ma fakt, że Ł. M. robi zakupy poza miejscem zamieszkania, podczas których jego ojciec pozostaje sam. Należy podkreślić, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy, znaczy stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20).

Podsumowując tę część rozważań Sąd wskazuje, że o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki

i jednocześnie, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające

z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. Jak wskazano wyżej ustalenia te

w rozpoznawanej sprawie w wyczerpujący sposób można było poczynić na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, obejmującego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz wywiad środowiskowy.

Sąd nie podziela także stanowiska organu odwoławczego, aby w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy w zakresie "powiązania" momentu rezygnacji przez skarżonego z zatrudnienia z podjęciem przez niego opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W tym zakresie SKO bowiem wskazało, że znaczny stopień niepełnosprawności u ojca skarżącego ustalono od dnia 17 czerwca 2016 r., natomiast strona zrezygnowała z zatrudnienia dużo wcześniej (ostatnie potwierdzone zatrudnienie ustało 31 grudnia 2009 r., natomiast zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy był on zatrudniony w firmie A. w okresie od marca 2010 r. do marca 2012 r.). Zdaniem Sądu kategoryczne twierdzenie organu odwoławczego w powyższym zakresie nie może być uznane za prawidłowe i nie da się go wyprowadzić ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ skupił się wyłącznie na czasie ustania zatrudnienia skarżącego. Wbrew przekonaniu organu fakt, że skarżący od grudnia 2009 r. (potwierdzone zatrudnienie) lub od marca 2012 r. (według oświadczenia wnioskodawcy) nie był nigdzie zatrudniony nie może być uznany za rozstrzygający o braku związku pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką, a niemożnością podjęcia przez niego zatrudnienia. Wyraźnego podkreślenia wymaga bowiem, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił

o przyznanie świadczenia. W przedmiotowej sprawie Ł. M. złożył wniosek

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego 16 października 2019 r. Zaznaczenia wymaga także, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie. Nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20).

Oceniając zgodność z prawem przeprowadzonego postępowania administracyjnego, nie można też przeoczyć, że przesłanka nieistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad ojcem, nie stanowiła podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia przez organ pierwszej instancji. Nie można zatem uznać, aby w tym zakresie sprawa została rzeczywiście dwukrotnie rozpoznana, zgodnie z wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Okoliczność ta przełożyła się bezpośrednio na brak możliwości odniesienia się przez skarżącego w odwołaniu do kwestii dotyczących rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia) w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zarzuty w tym zakresie skarżący mógł podnieść zatem dopiero na etapie postępowania sądowego.

Dokonana jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odmienna ocena tej kwestii od oceny przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji (Wójt Gminy L. wskazał, że jedyną przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest niepełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r.), jak wskazano wyżej, nie znajduje w istocie przekonującego oparcia w materiale dowodowym, jaki został w sprawie zgromadzony i z tego powodu nie może być uznana za prawidłową.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Stosownie zaś do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Organ odwoławczy nie dokonał rozważenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także wszystkich wynikających z niego okoliczności faktycznych w ich wzajemnym powiązaniu i całokształcie. Przede wszystkim nie wykazał, z jakich względów odmówił wiarygodności ustaleniom dokonanym w ramach wywiadu środowiskowego (pierwszy wywiad przeprowadzono w dniu 4 listopada

2019 r., drugi wywiad przeprowadzono w dniu 17 lutego 2020 r.), w tym wnioskom poczynionym przez pracownika socjalnego, gdzie jednoznacznie wskazano, że syn niepełnosprawnego zrezygnował z pracy, aby opiekować się ojcem, wymagającym pomocy osób drugich.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, w omawianym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyło - w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy - zasadę swobodnej oceny dowodów, tj. art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. nie wyjaśniając w istocie, z jakich powodów odmówiło wiarygodności i mocy dowodowej wnioskom pracownika socjalnego odnoszącym się do jego ustaleń poczynionych w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jak również treści orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 24 października 2019 r., zaliczającego Z. M. do znacznego stopnia niepełnosprawności, a tym samym stwierdzającego brak jego zdolności do samodzielnej egzystencji warunkującej konieczność zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych (m.in. samoobsługi i poruszania się) przy pomocy innych osób.

Z powyższych względów Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ powinien dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego, badając czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r., przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), a także uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wskazującą jakie kwestie i okoliczności są rzeczywiście fundamentalne dla stwierdzenia wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem pracy a opieką nad niepełnosprawnym ojcem skarżącego. Organy winny mieć przy tym na względzie także to, że będą rozpoznawać wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia już po raz trzeci. Ważne zatem pozostaje, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, szczególnie, że skarżący oczekuje na rozpoznanie swojego wniosku od października 2019 r., a w sprawie został zebrany wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącego o przyznanie mu przez Sąd wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, należy wyjaśnić, że w myśl przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. uprawnienia wojewódzkiego sądu administracyjnego są ograniczone do orzekania o charakterze kasacyjnym. Sąd administracyjny nie może zatem wkraczać w kompetencje organu administracji publicznej zastępując go

w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej.

Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zd. 2 p.p.s.a., zgodnie z którym wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi, a także na podstawie art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) w związku z § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).