Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 977/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a, art. 152 oraz art 200,       art. 29 par 1 u.p.e.a, art. 59, 33 27 par 1 pkt 9, 23 par 1par 4, art. 59, art. 59 par 1 i par 2, art. 34 par 1 i 2u.p.e.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13 ust 1 pkt 1, art. 13b i art. 13f
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2009r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Prezydenta Miasta kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 59 § 3 i 4 w związku z art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – odmówił "L." S. . umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że prowadzi egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...], [...] [...] wystawionych w dniu [...]r. przez Prezydenta Miasta S. obejmujących opłaty dodatkowe za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania. S. "L." otrzymała w dniu [...]r. odpis tytułu wykonawczego wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego S. "L." zostało doręczone upomnienie w dniu [...]r.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podniósł, że pełnomocnik S. "L." pismem z dnia [...]r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...]r.) wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego tj. nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 1,4,6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Organ I instancji stwierdził, że został uchybiony przez spółkę termin do złożenia zarzutów, zatem rozpoznał wniosek Spółki jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Prezydent Miasta S. – jako wierzyciel należności – w postanowieniu z dnia [...]r. podtrzymał zasadność egzekucji prowadzonej w stosunku do zobowiązanej spółki w oparciu o wskazane wyżej tytuły wykonawcze.

Organ I instancji odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego uznał, że brak jest podstaw do umorzenia, gdyż nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 i § 2 ustawy.

Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów na drogach publicznych, są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Za nieuiszczenie tych opłat, na mocy art. 13 f tej ustawy, pobiera się opłatę dodatkową.

Rada gminy określa wysokość opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty nie może przekraczać 50 zł.

W ocenie organu I instancji z przytoczonych przepisów wynika, że obowiązek uiszczenia opłat za parkowanie i opłaty dodatkowej wynika z mocy prawa, dlatego nie można uznać zarzutu spółki opartego o art. 33 pkt 1 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W myśl bowiem art. 3 ust. 1 tej ustawy, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji sądowej i jednostek samorządu terytorialnego bezpośrednio z przepisów prawa. Użycie słowa "albo" oznacza dopuszczalność egzekucji administracyjnej bez potrzeby wydawania aktów indywidualnych, jeżeli obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisu prawa. Dowodem powstania zobowiązania w sprawach opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jest raport wystawiony przez kontrolera strefy po stwierdzeniu nieopłaconego postoju. Jest to druk ścisłego zarachowania i stanowi dowód na parkowania w strefie bez opłaty.

W upomnieniach wskazano – zestawienia raportów za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, w których wskazano markę pojazdu, numer rejestracyjny, mające i godzinę parkowania. Ustalono, że właścicielem wymienionych pojazdów jest Spółka "L.".

W tych okolicznościach organ I instancji uznał, że nietrafny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 ustawy).

Reasumując, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

"L." Spółka z o.o. reprezentowana przez pełnomocnika [...] A. T. wniosła zażalenie w oparciu o art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania: art. 33 pkt 1,4, 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niezastosowanie, pomimo że z okoliczności wskazanych w zarzutach wynikała, iż zachodzą przesłanki wskazane w tych przepisach uzasadniające umorzenie postępowania;

2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku ustalenia, czy organ egzekucyjny oraz wierzyciel prawidłowo ustalili podmiot zobowiązany i oparcie się w tej mierze jednostronnie na dowodach przeprowadzonych przez wierzyciela bezpośrednio zainteresowanego w kontynuowaniu postępowania egzekucyjnego;

3) błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że organ administracji w sposób jednoznaczny ustalił podmiot, który parkował pojazd w strefie parkowania bez dokonania stosownej opłaty;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2,4,5 i 78 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie stronie odwołania czy badanie zasadności nałożenia opłaty za postój w strefie parkowania. Działanie wierzyciela polegające na arbitralnym wymierzeniu opłaty bez możliwości weryfikacji jej treści narusza wymienione przepisy.

Zarzucając powyższe, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 123 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2,4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.);

- uchylił w całości zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], wystawionych przez wierzyciela – Prezydenta Miasta S.

Organ odwoławczy – jak wynika to z uzasadnienia postanowienia – ustalił, że zobowiązana Spółka wniosła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego po terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej u.p.e.a. Z uwagi na to, że Spółka w piśmie z dnia [...]r. powołała się na przepisy art. 33 pkt 1,4,6 u.p.e.a., które są tożsame z przesłankami wymienionymi w art. 59 § 1 pkt 2,4 i 7 tej ustawy oraz z uwagi na żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ ten uznał, że sprawa podlega rozpoznaniu w trybie art. 59 u,p,e,a, a zatem ocenie podlega : nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego i niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił na czym polega instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego uregulowana w art. 59 u.p.e.a. i stwierdził, że wniosek Spółki obejmuje przesłanki wynikające z art. 59 § 1 pkt 2,4 i 7 u.p.e.a., co sprowadza się do stwierdzenia wyrażonego w piśmie z dnia [...]r. oraz w zażaleniu, że egzekucja administracyjna opłaty dodatkowej za nieopłacany postój w strefie płatnego parkowania jest niedopuszczalna, gdyż nie jest to zobowiązanie powstające z mocy prawa oraz do stwierdzenia, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej, którą to osobę winien ustalić wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w drodze właściwego postępowania, wobec tego, obowiązek nie zaistniał.

Organ odwoławczy dokonał wykładni przepisów art. 59 § 1 pkt 2,4 i 7 upn. Ponadto wyjaśnił dwa rodzaje przesłanek dopuszczalności egzekucji tj. przesłanek, dopuszczalność wszczęcia egzekucji oraz dopuszczalność prowadzenia egzekucji wynikających z art. 29 § 1 u.p.e.a., powołując się przy tym na orzecznictwo sądowo – administracyjne (wyrok NSA OZ w Poznaniu z dnia 22 VI 1999r., I SA/Po 2576/98 – Biul.Skarb. 2000, nr 1, s.30, wyrok NSA z dnia 28 V 19999r., III SA 1321/98, LEX nr 46239, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 IV 2005r., sygn.akt I SA/Sz 496/04 i z dnia 27 XI 2008r., sygn.akt I SA/Sz 463/08).

W dalszej części wywodów uzasadnienia, organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Do obowiązków tych należą zgodnie z art. 40d ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym opłaty dodatkowe za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania.

Organ wskazał, że mając na uwadze pojęcie sankcji funkcjonujące w systemie prawa, możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z ustawy, wyjaśnić należy czy ten obowiązek wynika bezpośrednio z ustawy. Z obowiązkiem takim mamy do czynienia wówczas, gdy przepis prawa określa w sposób jednoznaczny adresata obowiązku oraz rodzaj i zakres tego obowiązku.

W przypadku zaś, gdy istnieją w tym względzie jakiekolwiek wątpliwości, winno być wszczęte postępowanie administracyjne, w toku którego należy je wyjaśnić. W takiej sytuacji obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej będzie wynikał z decyzji, postanowień właściwych organów lub innych działań organów pozwalających na etapie przedegzekucyjnym ustalenie właściwego zobowiązanego.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy przytoczył treść art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych i uznał, że został w nich w sposób generalny ustanowiony adresat obowiązku tzn. korzystający z drogi publicznej; zachowanie – polegające na nieuiszczeniu opłat za parkowanie pojazdów na drogach publicznych oraz wysokość maksymalna – 50 zł. Elementy te nie pozwalają jednak na jednoznaczne ustalenie, że dana osoba dopuściła się konkretnego zachowania i w związku z czym ciąży na niej obowiązek zapłacenia określonej opłaty dodatkowej.

Organ uznał, że generalne wskazanie adresata obowiązku jako korzystającego z drogi publicznej wymaga zatem ustalenia, kto konkretnie korzystał z drogi publicznej i nie uiścił opłaty. Konieczność tych ustaleń wynika z charakteru opłat dodatkowych, które są sankcjami administracyjnymi o charakterze represyjnym grożącymi za naruszenie zakazów albo niedopełnienie nakazów wynikających z przepisów prawa administracyjnego, mającymi dyscyplinować adresatów norm prawnych w kierunku przestrzegania przepisów prawa (uchwała składu siedmiu Sędziów NSA z dnia 21 grudnia 1998r., sygn.akt OPS 13/98, ONSA 1999r., nr 2, poz. 46, ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska – Komentarz pod red. J.Sommera, Wrocław 1999r. t.II, Z.Leoński "O istocie tzw. kar administracyjnych [w] Jednostka w demokratycznym państwie prawa pod red. J.Filipka, Bielsko – Biała 2003, s. 354 -362).

Organ zwrócił też uwagę, że każdorazowe obarczanie właściciela pojazdu opłatą dodatkową za nieuiszczenie opłaty za parkowanie prowadziłoby w wielu przypadkach do przeniesienia na niego odpowiedzialności za czyn innej osoby, która faktycznie naruszyła ustawowy nakaz uiszczenia tej opłaty.

Automatyczne zatem obciążanie nią właściciela samochodu skutkuje również naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Wymierzenie opłaty dodatkowej stanowi niewątpliwie ograniczenie praw jednostki. Uwzględniając zaś sposób dokonywania tego wymiaru uznać należy, iż jednostka na tym etapie nie ma zagwarantowanych jakichkolwiek możliwości obrony swych praw.

Organ odwoławczy nie podzielił poglądu, że wystarczającym środkiem ochrony tych praw, jest możliwość zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i uznał, że do organu wymierzającego opłatę dodatkową winno należeć ustalenie osoby, która powinna ponieść odpowiedzialność za naruszenie przepisów prawa. Ciężar udowodnienia danych okoliczności może być przerzucony na jednostkę tylko wtedy, gdy tak stanowią przepisy. W przypadku opłat dodatkowych takie przepisy nie obowiązują, dlatego brak jest podstaw do obciążenia jednostki obowiązkiem udowodnienia, że to nie do niej wienien być skierowany obowiązek opłaty dodatkowej. Zdaniem organu, na akceptację zasługuje stanowisko wyrażone w wyrokach z dnia 19 IV 2002r., sygn.akt II FSK 572/06 i WSA w Bydgoszczy z dnia 10 V 2005r. sygn.akt 754/04. Organ powołał się również na piątą i szóstą zasadę rekomendacji nr R (91) i Komitetu Ministrów Rady Europy przyjętą dnia 13 lutego 1991r., a dotyczącą charakteru sankcji administracyjnych oraz zakresu ich stosowania.

Reasumując, organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na charakter prawny opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych opłaty dodatkowe nie są należnościami powstającymi z mocy prawa, a w związku z tym nie mogą podlegać egzekucji w oparciu o art. 3 § 1 u.p.e.a. Na wierzycielu ciąży obowiązek ustalenia, przed skierowaniem wniosku o wszczęcie egzekucji do organu egzekucyjnego, właściwego zobowiązanego do uiszczenia opłaty, którym winna być osoba korzystająca z drogi publicznej. Ze względu na indywidualny charakter opłaty dodatkowej, który dotyczy korzystającego z drogi publicznej, może być nim wyłącznie osoba fizyczna. Dlatego, wskazywanie w niniejszej sprawie podmiotu prawa handlowego jako osoby zobowiązanej jest spełnieniem przesłanki z art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. błędu co do osoby zobowiązanego.

Prezydent Miasta S., reprezentowany przez [...] P. B., w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego tj:

- art. 13 ust. 1 oraz art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęciem że jedynie osoba fizyczna może być podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania podczas gdy osoba prawna jaką niewątpliwie jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest podmiotem praw i obowiązków, którego może obciążać obowiązek ponoszenia takich opłat;

- art. 50 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że nie istnieje obowiązek ponoszenia opłat przez zobowiązanego, podczas gdy bezspornym pozostaje, że Spółka "L." nie uiściła należnej wierzycielowi opłaty za korzystanie ze strefy płatnego parkowania mimo, że obowiązek taki powstaje z mocy samego prawa;

- art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że istnieje błąd co do osoby zobowiązanego, podczas gdy z treści tytułu wykonawczego oraz zebranych dowodów, wynika ponad wszelką wątpliwość, że "L. Spółka z o.o. zobowiązany jest do ponoszenia opłat za korzystanie ze strefy płatnego parkowania na terenie Miasta S.;

- art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że wierzyciel winien przeprowadzić postępowanie administracyjne zmierzające do ustalenia osoby zobowiązanej oraz do wydania na tej podstawie decyzji, która mogłaby być podstawą prowadzenia postępowania administracyjnego, podczas gdy obowiązek ponoszenia opłaty za korzystanie ze strefy płatnego postoju wynika z samego prawa i nie ma żadnych podstaw do prowadzenia postępowania w tym zakresie;

II. naruszenie prawa procesowego tj. art. 72 § 1 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i nie rozważenie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Prezydent Miasta S. zarzucając powyższe, wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...]r. w całości i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł między innymi, że wbrew stanowisko organu, obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa – bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (vide wyrok NSA z dnia 7 XII 2005r., sygn.akt FSK/2580/04, z dnia 11 III 2009r., sygn.akt I OSK 1513/08, WSA w Szczecinie z dnia 26 VII 2006r., sygn.akt IISA/Sz 534/06 nie publ.). Nie ma więc podstaw do kwestionowania poglądu, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych nie jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa.

Opłata dodatkowa funkcjonalnie związana jest z opłatą za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, a ustawowe określenie: "za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa zwłaszcza, że ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dlatego w przedmiotowych sprawach nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji.

W dalszej części uzasadnienia skargi podniesiono, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 XII 2002r. – sygn.akt P 6/02 uznał art. 13 usst. 4 ustawy z dnia 21 III 1985r. o drogach publicznych za niezgodny z art. 217 Konstytucji RP w zakresie, w którym przepis ten upoważniał Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat.

Podstawą do uznania niekonstytucyjności wskazanego przepisu było określenie charakteru opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania na drogach publicznych. Trybunał Konstytucyjny uznał, że opłaty te mają charakter opłat lokalnych, będących dochodami publicznymi stanowiącymi zarazem rodzaj daniny publicznej. Tak jak inne daniny publiczne oraz podatki, winny być nakładane wyłącznie w drodze ustawy, z poszanowaniem zasad przyjętych w art. 168 Konstytucji RP.

Skarżący wskazał, że powyższe określenie charakteru opłat, stoi w sprzeczności z przyjętym przez organ egzekucyjny pojmowaniem opłat dodatkowych jako sankcji o charakterze represyjnym, a w ślad za tym zastosowanej zasady indywidualnej odpowiedzialności.

W ocenie skarżącego, bezsporne jest, że "L." Spółka z o.o. była właścicielem pojazdów za parkowanie których nie uiszczono opłat wynikających z art. 13 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13f ustawy o drogach publicznych. Jako jednostka posiadająca osobowość prawną jest podmiotem praw i obowiązków, może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwaną.

W razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu, który jest na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, iż pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Właściciel pojazdu może uwolnić się od obowiązku ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania poprzez zgłoszenie w toku postępowania egzekucyjnego, zarzutu co do błędu osoby zobowiązanego (art. 33 u.p.g.e.). Właściciel winien wówczas przedstawić umowę najmu, użyczenia, protokół zdawczo – odbiorczy lub inny dokument potwierdzający fakt użytkowania pojazdu we wskazanym okresie przez osoby trzecie. Zgłoszenie zarzutu przysługuje wyłącznie zobowiązanemu i jest to główny oraz jedyny środek ochrony własnych interesów przed niezgodnym z prawem prowadzeniem egzekucji.

Ponadto skarżący podniósł, że z uwagi na podatkowy charakter opłat z tytułu parkowania w strefie płatnego parkowania, podmiotem zobowiązanym do uiszczania tych należności są zarówno osoby fizyczne jak i osoby prawne. Dlatego nie jest trafne stanowisko organu egzekucyjnego zmierzające do ograniczenia odpowiedzialności osoby prawnej jako podmiotu praw i obowiązków.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

"L." Spółka z o.o. reprezentowana przez [...] S. P. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że choć w związku z treścią tego przepisu organ egzekucyjny, bada dopuszczalność egzekucji jedynie pod względem formalnym (czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony, czy doręczone zostało upomnienie), to jednak zgodnie z art. 59 u.p.e.a. jest obowiązany ustalić np. czy obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Ac (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1999r., IIISA 1321/98).

Po otrzymaniu tytułu wykonawczego zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty są środkiem ochrony przysługującym zobowiązanemu przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem egzekucji. Podstawy zarzutów zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. i wnosi się je w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).

Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność tej czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 k.p.a.

W przypadku wniesienia zarzutów w terminie i po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (art. 34 § 1 u.p.e.a.) organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.).

Zobowiązany może też wystąpić z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w każdym jego stadium, przepis art. 59 u.p.e.a. nie ustanawia bowiem terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może więc wnieść w każdym etapie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA z dnia 16 lutego 2007r., III SA/Wa 3125/06).

Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego określone są w art. 59 § 1 i § 2 cyt. ustawy. Umorzenie może nastąpić na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu. Jako żądanie przez zobowiązanego umorzenia postępowania należy też traktować wniesienie zarzutów, złożenie powództwa przeciwegzekucyjnego, czy skargi na czynności egzekucyjne, jeśli zostaną w nich uprawdopodobnione okoliczności wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. uzasadniające umorzenie postępowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść trzeba, że zobowiązana Spółka "L." wniosła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, domagając się umorzenia tego postępowania. Zarzuty zostały wniesione po terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. – jako organ egzekucyjny w niniejszej sprawie - dostrzegł ten fakt, lecz z uwagi na kwestionowanie przez Spółkę zasadności dochodzenia należności objętych tytułami wykonanymi, czyli wskazania przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.g.e., uznał zgłoszone zarzuty jako wniosek o umorzenie postępowania, o czym poinformował wierzyciela w piśmie z [...]r. (k-[...] akt administracyjnych) i zwrócił się o zajęcie stanowiska.

Prezydent Miasta S. w postanowieniu z dnia [...]r., [...], stwierdził brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego i wniósł o dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej Spółki "L".

W ocenie Sądu, wprawdzie wierzyciel wyraził swoje stanowisko w oparciu – jak wynika to z powyższego postanowienia - o przepis art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. tj. w przedmiocie zarzutów, to jednak wypowiedział się zarówno w kwestii potraktowania przez organ I instancji złożonych zarzutów po terminie jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz co do samego wniosku, domagając się dalszego prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanej Spółki "L.".

Innymi słowy, Prezydent Miasta S. jako wierzyciel w istocie udzielił organowi egzekucyjnemu odpowiedzi w zasadniczej kwestii, że obowiązek zobowiązanego istnieje, zatem w takiej sytuacji do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenie egzekucji. Organ egzekucyjny nie może podważać wypowiedzi wierzyciela. W sytuacji gdy egzekucja prowadzona jest na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny bada z urzędu tylko dopuszczalność egzekucji administracyjnej, a nie jest – jak powiedziano to wyżej – uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok NSA z dnia 23 VI 1998r., sygn.akt SA/Sz 1802/97).

W ocenie Sądu, organ I instancji trafnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego uznając, że nie wystąpiła żadna z przesłanek wymieniona w art. 59 u.p.e.a.

Natomiast analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego oparte zostało na błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, a to art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b i art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Wbrew bowiem stanowisku organu II instancji, obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa – bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego na przykład decyzji (podobnie : wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r., sygn.akt FSK 2580/04, wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2007r., sygn.akt I OSK 208/07, wyrok NSA z dnia 11 marca 2009r., sygn.akt I OSK 1514/08, wyrok NSA z dnia 11 marca 2009r., sygn. akt I OSK 1513/08).

W ocenie Sądu, wbrew odmiennym wywodom organu II instancji, nie ma podstaw do kwestionowania poglądu, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych, nie jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Opłata dodatkowa funkcjonalnie związana jest z opłatą za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, a ustawowe określenie : "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową", wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zwłaszcza że ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie decyzji lub innego aktu administracyjnego.

Konsekwencją powyższego naruszenia przez organ odwoławczy prawa materialnego jest błędna kwalifikacja obowiązku egzekwowanego na podstawie czterech tytułów wykonawczych z dnia [...]r. i błędne przyjęcie, że nie jest to egzekucja administracyjna obowiązku wykonywanego z mocy prawa (art. 3 § 1 u.p.e.a.).

Nie można też zgodzić się z poglądem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że na wierzycielu ciąży obowiązek ustalenia, przed skierowaniem wniosku o wszczęcie egzekucji, właściwego zobowiązanego do uiszczenia opłaty, bowiem przyjęte przez wierzyciela domniemanie, że w każdym przypadku korzystającym z drogi jest właściciel pojazdu, pozbawiona jest automatycznie podstaw faktycznych i prawnych.

Zdaniem Sądu, nie powinno budzić wątpliwości, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi i organ ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel, któremu przysługuje prawo korzystania z danego pojazdu.

Natomiast w sytuacji kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat, właściciel może zgłosić zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Tak więc, jeżeli właściciel pojazdu nie był korzystającym z drogi publicznej może w trybie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej. Zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, dłużnik winien przedstawić dowody wskazujące, że osoba korzystająca z drogi publicznej nie jest tożsama z właścicielem pojazdu. W szczególności może przedstawić umowę użyczenia czy najmu pojazdu, ale także np. postanowienia właściwego organu stwierdzające fakt kradzieży tego pojazdu, czy jego zaboru w celu krótkotrwałego użycia.

Przy czym ciężar udowodnienia korzystania przez inna osobę niż właściciel pojazdu z drogi publicznej, spoczywa na właścicielu, gdyż organ egzekucyjny nie prowadzi, a nawet nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych, ponieważ nie pozwalają na to przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji – por. np. art. 29 § 1 u.p.e.a.

Nie można też podzielić stanowiska organu odwoławczego, że korzystającym z drogi publicznej jest wyłącznie osoba fizyczna, zatem nie można nałożyć na osobę prawną opłat z tytułu parkowania w strefie płatnego parkowania.

Pogląd ten nie ma żadnego uzasadnienia, i trafnie wywiódł skarżący wierzyciel, że z uwagi na podatkowo - celny charakter opłat z tytułu parkowania w strefie płatnego parkowania, podmiotami zobowiązanymi do ich uiszczenia są zarówno osoby fizyczne jak i osoby prawne, którą niewątpliwie jest "L." Spółka z o.o.

Reasumując, w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bowiem nie wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie wymienione w art. 59 § 1 pkt 2,4 i 7 u.p.e.a. Należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi powstały z mocy prawa. Aktem normatywnym stanowiącym, że należność wynika z mocy prawa jest ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Niezapłacenie opłaty za parkowanie pojazdu na drodze publicznej niewątpliwie dawało skarżącemu w świetle art. 2 u.p.e.a. podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie bowiem z art. 20 pkt 8 ustawy o drogach publicznych do kompetencji zarządcy drogi należy m.in. pobieranie opłat i kar pieniężnych. Zarządcą dróg publicznych w granicach miast na prawach powiatu jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5 u.p.e.a.). Organ ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu a w sytuacji gdy była to inna osoba, właściciel może zgłosić zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w trybie art. 33 pkt 4 u.p.e.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu zażalenia Spółki z o.o. "L.", organ odwoławczy uwzględni powyższe zapatrywania prawne sądu.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.