Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 482/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Zbrojewski, Sędzia WSA S. Wojciechowski, Asesor WSA E. Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant sekretarz sądowy M. Stańczyk, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] odmawiającą przyznania A. W. uprawnienia do świadczenia pieniężnego.

W uzasadnieniu decyzji powołał przepis art. 2 pkt 2 lit a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, wywodząc, iż represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. Odmawiając przyznania A. W. świadczenia stwierdził, iż represja skarżącego na deportacji rozpoczęła się w dniu 28 stycznia 1945r. (data urodzenia), a zakończyła w dniu 2 maja 1945r., tj. w dniu zajęcia, jak podaje "United States Army in World War II. Special Studis. Chronology 1941/1945" pod red. Mary H. Wiliams, Washington 1960, miejscowości K. pow. Perleberg przez wojska koalicji antyhitlerowskiej, a to oznacza, iż trwała ona w sumie 3 miesiące i 5 dni (krócej więc niż minimalny okres 6 miesięcy przewidziany w powołanym przepisie). Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zauważył nadto, iż Fundacja Polsko – Niemieckie Pojednanie, przyznając skarżącemu jednorazową pomoc finansową kieruje się własnymi odrębnymi przepisami, a przepisów tych nie można utożsamiać z przepisami ustawy o świadczeniach pieniężnych.

Na powyższe rozstrzygnięcie A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, uznając to rozstrzygnięcie za krzywdzące. Powołał się na złożone do ZUS zaświadczenie z dowodu niemieckiego, a ponadto wskazał na chorobę ojca będącą konsekwencją doznanych represji podczas II wojny światowej, upokarzający powrót do Polski, wpływ pobytu na deportacji na jego psychikę i jego ojca, a także stan jego zdrowia. Zauważył, iż jest na "II grupie inwalidzkiej chorobowej", a ponadto cierpi na schorzenia narządów wewnętrznych, ma prostatę, którą od roku leczy w Poradni Urologicznej w Ł., a leki na prostatę są drogie, bez nich nie może jednak się leczyć. Do skargi załączył m.in. zaświadczenia lekarskie na okoliczność jego choroby.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnień zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy podnieść, iż zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej upsa, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 upsa Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, stwierdza ich nieważność lub niezgodność z przepisami prawa, jeśli stwierdzi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w powołanym art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez A. W. decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim zauważyć należało, iż organ administracji publicznej prawidło zastosował będący podstawą tej decyzji przepis art. 2 pkt 2 lit a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395). Stosownie bowiem do powołanego przepisu represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. Analiza tegoż przepisu prowadzi do wniosku, iż uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej przysługuje dopiero wówczas, gdy zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki, a mianowicie zostanie stwierdzony fakt deportacji do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych, deportacja miała miejsce w latach 1939 – 1945, deportacja miała miejsce z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., a ponadto powinna ona trwać co najmniej 6 miesięcy. Brak którejkolwiek ze wskazanych przesłanek stanowi przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pieniężnego.

W analizowanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, iż A. W. urodził się w miejscowości K. w Niemczech w dniu 28 stycznia 1945r. podczas wykonywania przez jego matkę pracy przymusowej, jak bowiem wynika z załączonych do skargi akt administracyjnych matka skarżącego została deportowana do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy w marcu 1940r. i przebywała tam do maja 1945r. W ocenie Sądu rozpoznającego skargę A. W. była to represja w rozumieniu art. 2 powołanej ustawy, niemniej jednak okres czasu, w jakim skarżący był poddany represji był krótszy niż 6 miesięcy. Skoro bowiem skarżący urodził się w dniu 28 stycznia 1945r, zaś II wojna światowa zakończyła się w dniu 8 maja 1945r., to oczywistym jest, iż skarżący był poddany represjom wymienionym w analizowanym przepisie jedynie przez okres 3 miesięcy i 12 dni. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego, choć okoliczność doznania przez skarżącego represji w związku z pobytem w miejscu pracy przymusowej rodziców jest oczywista.

Pewne zastrzeżenia, zdaniem Sądu, budzi wprawdzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji, niemniej jednak zastrzeżenia te nie mogą mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim zauważyć należy, iż nie można zaakceptować wyrażonego w tym uzasadnieniu poglądu, wedle którego okres represji zakończył się dla skarżącego w dniu 2 maja 1945r., tj. w dniu "zajęcia miejscowości K. pow. Perleberg przez wojska koalicji antyhitlerowskiej". Powszechnie znana jest bowiem okoliczność, iż wojna zakończyła się w dniu 8 maja 1945r. Za jedyną pewną datę graniczną, do której deportacja do pracy przymusowej winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. a powołanej ustawy, uznać można tę właśnie datę, to zaś oznacza, iż pojęcie represji odnosi się wyłącznie do czasu trwania II wojny światowej na terytorium III Rzeszy i terenach przez nią okupowanych, obejmującego okres od dnia 1 września 1939 r. do dnia 8 maja 1945r. (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2002r., II SA/Łd 535/00, nie publikowany oraz wyrok SN z 25 marca 1999r., III RN 158/98, nie publikowany).Jak bowiem słusznie uznał NSA w wyroku z dnia 7 czerwca 2002r. ustawodawca położył w tym przepisie nacisk na samo wywiezienie do pracy przymusowej, a więc okres przymusowego pozostawania poza miejscem zamieszkania. Przed zakończeniem działań wojennych nie było najmniejszych szans na powrót z deportacji do Polski, bowiem trwały działania wojenne i przebiegały linie frontu. Ponadto działania na terenie Europy okupowanym przez III Rzeszę kończyły się w różnym okresie. Tak więc trudne jest rozeznanie co do dnia zajęcia określonej miejscowości przez siły aliantów, tym bardziej, że znane są przypadki kontrofensywy III Rzeszy na określonym terenie i przechodzenie konkretnych terenów z rąk do rąk. Działania wojenne mimo wyzwolenia na danym terenie mogły jeszcze trwać, losy wojny mogły się zmieniać, a pracownicy przymusowi nie byli w stanie powrócić do kraju bez narażenia się na utratę życia. Poza tym, nie mającym wpływu na legalność decyzji, co zostało już podkreślone, nie dostrzeżono takich wad w uzasadnieniu prawnym, które uniemożliwiłyby ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie tej decyzji jest wprawdzie zwięzłe, niemniej jednak, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., organ powołał w nim przepis art. 2 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym wraz z jego treścią, a następnie wskazał przesłanki i motywy odmownego rozpoznania żądania strony. Organ podał, iż przesłanką negatywnego rozpoznania wniosku A. W. jest okoliczność, iż "represja strony trwała w sumie 3 miesiące i 5 dni, a więc krócej niż minimalny okres 6 miesięcy przewidziany w art. 2 pkt 2 lit.a ustawy". Zauważyć należy, iż rozstrzygnięcie sprawy stanowi logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego ocenę w świetle obowiązujących przepisów prawnych. Słusznie, w ocenie Sądu, organ zauważył także, iż okoliczność przyznania skarżącemu jednorazowej pomocy finansowej przez Fundację Polsko Niemieckie – Pojednanie nie ma wpływu na przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego, gdyż Fundacja ta stosuje odrębne przepisy, których to przepisów nie można, co podkreśla organ, "utożsamiać z przepisami powołanej wyżej ustawy".

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów art. 2 pkt. 2 lit a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, oraz przepisów procesowych, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej ustawy za zbędne.

Mając na uwadze fakt, iż zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] Nr [...], są zgodne z przepisami ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich i przepisami procesowymi oraz nie dostrzegając z urzędu uchybień mogących mieć czy też mających wpływ na rozstrzygnięcie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.