Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 604/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta R. decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił E. W. pozwolenia na budowę: rozbudowa, przebudowa i nadbudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku handlowo – mieszkalnego na lokal mieszkalny, na działkach nr [...] położonych w miejscowości R. ul. [...].

W odwołaniu I. K. (tj. Skarżąca, będąca właścicielką sąsiedniej działki nr [...] przy ul. [...]) zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zwanego w skrócie "r.w.t.b.u.") poprzez brak przeanalizowania, czy zachowane są wymogi usytuowania budynku względem granicy działki oraz nieustalenie, czy odległość projektowanego budynku od granicy umożliwia naturalne oświetlenie pomieszczeń w budynku Skarżącej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda K. – P. decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że teren, na którym ma być realizowana planowana inwestycja nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda stwierdził, że projekt budowlany jest zgodny z decyzją Burmistrza M. R. z [...] listopada 2017 r. nr [...] ustalającą warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. W decyzji tej Burmistrz jako rodzaj inwestycji wskazał zabudowę handlowo – usługową, dopuszczając rozbudowę, przebudowę i nadbudowę oraz zmianę sposobu użytkowania budynku handlowo – mieszkaniowego na lokal handlowy. W warunkach dopuszczono realizację planowanej rozbudowy budynku w granicy z działką nr [...],5 m od granicy z działką nr [...].

Wojewoda stwierdził, że projektowany budynek nie powoduje zacienienia budynku położonego na działce nr [...] przy ul. [...]. Projektowany budynek znajduje się od strony północnej budynku mieszkalnego przy ul. [...], natomiast nasłonecznienie pomieszczeń odbywa się od strony południowej – od strony frontowej budynku przy ulicy [...].

Wskazał również, że zgodnie z warunkami określonym w § 60 ust. 2 r.w.t.b.u. w mieszkaniach wielopokojowych wymagania dotyczące nasłonecznienia powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju. Uwzględniając zatem fakt, że budynek przy ul. [...] to mieszkanie wielopokojowe - zgodnie z § 60 ust. 2 r.w.t.b.u. spełnienie wymogu nasłonecznienia pokoju położonego od strony południowej (frontowej) oznacza, że wymóg nasłonecznienia mieszkania spełniony jest dla całego mieszkania.

Wojewoda podniósł, że zgodnie z § 13 ust 1 r.w.t.b.u odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. Powyższy warunek uznaje się za spełniony jeżeli: między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż "wysokość przesłaniania" oraz zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60. Organ wskazał, że w odniesieniu do spełniania przepisów określonych w § 13 r.w.t.b.u. przesłanianie może dotyczyć jedynie okien w tylnej części budynku. Zgodnie z § 13 ust 2, "wysokość przesłaniania" mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części. Przekazana przez inwestora analiza przesłaniania wskazuje, że różnica wysokości mierzona od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego wynosi 3,82 m. Po uwzględnieniu wysokości przesłaniania równej 3,82 m należy stwierdzić, że projektowany budynek nie będzie powodował przesłaniania okien budynku istniejącego przy ulicy [...].

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest w zabudowie śródmiejskiej (co potwierdza decyzja o warunkach zabudowy), a zgodnie z § 13 ust 4 wielkość ustalona na podstawie § 13 ust 2 może być zmniejszona nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie wysokość przesłaniania można by pomniejszyć nawet do 1,91 m, lecz w tym wypadku nie ma potrzeby pomniejszania wysokości przesłaniania zgodnie z § 13 ust 4, ponieważ warunek jest spełniony dla pełnej wysokości.

Wojewoda podkreśli, że jak wskazał projektant w analizie przesłaniania, nowoprojektowany budynek nie przesłania okien budynku przy ulicy [...], jednak okna te mogą być przesłaniane przez mur pełny położony na granicy nieruchomości, a wykonany przez właścicieli budynku przy ulicy [...].

W odniesieniu do podniesionego w odwołaniu zarzutu niespełnienia wymogu, o którym mowa w § 12 ust 2 r.w.t.b.u. w kontekście sytuowania budynku zwróconego ściana bez okien i drzwi w odległości 1,5 m od granicy, Wojewoda podniósł, że zgodnie z obowiązującym brzmieniem § 12 ust 2 r.w.t.b.u. "sytuowanie budynku zwróconego ściana bez okien i drzwi do granicy, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taka możliwość". Wojewoda zauważył, że lokalizacja projektowanego budynku odbywa się na podstawie decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] listopada 2017 r., a nie na podstawie planu miejscowego. Organ wskazał, że poprzednie brzmienie § 12 ust 2 r.w.t.b.u. umożliwiało taką lokalizację budynku również na podstawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a przepisy przejściowe § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa 2 dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2017 r. poz. 2285) umożliwia zastosowanie na wniosek inwestora § 12 ust. 2 rozporządzenia w brzmieniu dotychczasowym. W związku z powyższym Organ stwierdził, że wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę inwestorka złożyła wniosek "o rozpatrzenie wniosku o pozwolenie na budowę dla przedmiotowej inwestycji z uwzględnieniem § 12 ust 2 w brzmieniu przed wejściem w życie zmian" (pismo datowane na [...] grudnia 2019 r. w aktach sprawy organu pierwszej instancji - pomiędzy wnioskiem o pozwolenie na budowę, a oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane).

Przedmiotowe postępowanie spełnia zatem warunki § 2 ust. 2 pkt 1) wyżej wskazanego rozporządzenia zmieniającego.

W związku z powyższym w niniejszym postępowaniu uwzględniono przepis § 12 ust. 2 r.w.t.b.u. w brzmieniu sprzed zmiany rozporządzenia, co umożliwiło uznanie, że projektowany budynek spełnia przepisy techniczne określone w tym rozporządzeniu.

W skardze na decyzję Wojewody I. K. wniosła o jej uchylenie zarzucając:

1) rażące naruszenie art. 84 § 1 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, mimo iż w sprawie wymagane były wiadomości specjalne; miało to wpływ na treść zaskarżonej decyzji, bowiem doprowadziło do naruszenia § 13 ust. 1, § 60 w zw. z § 57 ust. 1 r.w.t.b.u., polegające na tym, iż nie ustalono w sprawie w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości wpływu projektowanej budowli na dostęp do naturalnego oświetlenia nieruchomości będącej własnością skarżącej w sposób, który czyniłby zadość wskazanym przepisom;

2) naruszenie art. 35 ust. 1 i 3 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez wydanie pozwolenia na budowę bez należytego ustalenia zgodności projektu z przepisami rozporządzenia r.w.t.b.u.; miało to wpływ na treść zaskarżonej decyzji, bowiem umożliwiło rozpoczęcie budowy budynku, którego wpływ na wymagany przepisami prawa dostęp do naturalnego oświetlenia przez nieruchomości sąsiednie nie został ustalony ponad wszelką wątpliwość, jak również bez ustalenia jaki będzie wpływ planowanej inwestycji w zakresie oddziaływania na nieruchomości sąsiednie oraz zabudowę objętą nadzorem konserwatorskim;

3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie w toku postepowania wyczerpującego materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, w sposób dowolny, a nie swobodny, bowiem w aktach sprawy brak jest dowodów, które wskazywałyby, iż projektowana inwestycja spełnia wymogi w zakresie dostępu nieruchomości sąsiednich do naturalnego oświetlenia.

W uzupełnieniu skargi (pismo z [...] listopada 2021 r.) I. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody K. – P. z [...] stycznia 2021r. oraz decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...].

Skarżąca podniosła dodatkowe zarzuty:

1) naruszenia art. 35 ust. 1 i 3 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez wydanie pozwolenia na budowę bez należytego ustalenia zgodności projektu z przepisami rozporządzenia r.w.t.b. u., co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, bowiem umożliwiło rozpoczęcie budowy budynku, którego wpływ na wymagany przepisami prawa dostęp do naturalnego oświetlenia przez nieruchomości sąsiednie nie został ustalony ponad wszelką wątpliwość, jak również bez ustalenia jaki będzie wpływ planowanej inwestycji w zakresie oddziaływania na nieruchomości sąsiednie oraz zabudowę objętą nadzorem konserwatorskim;

2) rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy jego prawidłowe zastosowanie prowadzi do przyjęcia, że w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę należy uwzględnić interes właściciela działki sąsiedniej, który dysponuje decyzją o warunkach zabudowy, zgodnym z nią projektem budowlanym oraz złożył wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, a zatem dysponuje promesą wydania pozwolenia na budowę, ponieważ pominięcie tego interesu powoduje naruszenie art. 34 ust. 2, art. 35 ust. 1 pkt 1 oraz art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego, z uwagi na spowodowanie stanu, w którym oddziaływanie na mającą powstać inwestycję sąsiednią jest tak istotne, iż może prowadzić do nieuwzględnienia wniosku Skarżącej;

3) rażące naruszenie § 12 ust. 2 r.w.t.b.u. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez organ I instancji, iż możliwe jest wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku, mimo braku analizy stanu faktycznego w niniejszej sprawie polegającego na badaniu zasadności usytuowania przedmiotowego budynku w odległości 1,5 metra od granicy z działką sąsiednią, czyli działką Skarżącej.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że [...] marca 2021 r. wniosła do Sądu skargę na decyzję Wojewody K.-P. z [...] stycznia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę: rozbudowa, przebudowa i nadbudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku handlowo-mieszkalnego na lokal handlowy na działkach o nr ewidencyjnych nr [...]/ 1 i 988/2 w R., ul. [...]. Tymczasem Wojewoda decyzją z [...] września 2021 r. nr [...].SB utrzymał w mocy decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę: rozbudowa, przebudowa i nadbudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku handlowo-mieszkalnego na lokal handlowy na działkach o nr ewidencyjnych nr [...]/ 1 i 988/2 w R., ul. [...]. Zdaniem Skarżącej między powyższymi decyzjami administracyjnymi zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa - obie decyzje Starosty [...] dotyczą tej samej sprawy, tj. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę inwestycji pod tą samą nazwą; także strony postępowania, tj. I. K. i E. W. w obu postępowaniach są tożsame.

W tym stanie rzeczy decyzja Wojewody K.-P. nr [...].JB oraz Starosty [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] dotknięte są sankcją nieważności przewidziana w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.

W przedmiotowej sprawie bowiem na skutek decyzji Wojewody z [...] września 2021 r. decyzja Starosty [...] z [...] sierpnia 2019 r. stała się ostateczna i jako taka wywołała stan res iudicata. Stan powagi rzeczy osądzonej ukonstytuował się dopiero na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, wobec czego Sąd Administracyjny winien zastosować art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Skarżąca nadmieniła, że wydanie decyzji przez Starostę Radziejowskiego, która została utrzymana w mocy przez Wojewodę jest skutkiem niewłaściwego postępowania przez organ I instancji. Skoro bowiem przed tym organem toczyło się już postępowanie o tożsamym zakresie, to organ ten winien był zastosować art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Niezastosowanie przez Starostę tegoż przepisu skutkowało prowadzeniem dwóch tożsamych postępowań, a następnie wydaniem dwóch tożsamych decyzji, przy czym nastąpiło to w momencie, w którym jedna z nich dotyczyła sprawy ostatecznie rozstrzygniętej.

Odnosząc się do postawionych uzupełniająco zarzutów Skarżąca wskazała, iż organ II instancji w żaden merytoryczny sposób nie odniósł się do kwestii, czy projektowana inwestycja będzie miała charakter nieuciążliwy dla sąsiednich terenów zwłaszcza, co było podnoszone w odwołaniu, że w otoczeniu znajduje się zabudowana mieszkaniowa jednorodzinna, zaś projekt obejmuje również zmianę sposobu użytkowania budynku handlowo-mieszkalnego na lokal handlowy. Skarżąca wskazała ponadto, że teren projektowanej inwestycji oraz tereny nieruchomości sąsiednich znajdują się na obszarze strefy ochrony archeologicznej oraz ochrony konserwatorskiej, organ zaś wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił tej okoliczności w żaden sposób. Organ nie zbadał także czy przepisy prawa budowlanego oraz przepisów wykonawczych do prawa budowlanego dopuszczają sytuowanie obiektów w sposób proponowany przez inwestora. Organ oprócz tego nie zbadał również czy realizacja powyższej inwestycji nie wpływa na interesy właścicieli nieruchomości sąsiednich lub czy realizacja powyższej inwestycji nie wpłynie negatywnie na korzystanie z nieruchomości sąsiednich.

Skarżąca podkreśliła, że norma § 12 ust. 2 r.w.t.b.u. dopuszczająca usytuowanie budynku w odległości 1,5 metra od granicy stanowi wyjątek od zasady sytuowania budynków w odległości 3 lub 4 metry od granicy działki. Zastosowanie zatem wyjątku od podstawowej reguły winno mieć szczególne uzasadnienie. W ocenie Skarżącej w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z żadną wyjątkową sytuacją uzasadniającą zastosowanie szczególnego przepisu. Inwestor nie wskazał żadnych okoliczności będących podstawą do zastosowania tego wyjątkowego rozwiązania.

Skarżąca podniosła, że w decyzji o warunkach zabudowy z [...] listopada 2017 r. znak: RI B 6730.6.2017, w punkcie 2 ppkt 9, organ dopuścił realizację planowanej rozbudowy w odległości 1,5 m od granicy z działką nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzja o warunkach zabudowy nie przesądza o konkretnej lokalizacji obiektu i taka ocena należy do organu architektoniczno - budowlanego na etapie udzielania pozwolenia na budowę. Przyznał, że w decyzji jedynie dopuszcza zbliżenie do granic z działkami sąsiednimi. Powyższa sytuacja spowodowała pewnego rodzaju ?kcję składanych środków zaskarżenia. Bowiem na etapie decyzji o warunkach zabudowy, rozstrzygnięcia organów wyższej instancji, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (sprawa sygn. ll SA/Bd 444/18) wskazywały, iż kwestie odległości usytuowania od granicy działki będą podlegać badania na etapie pozwolenia na budowę – zaś na etapie pozwolenia na budowę organy obu instancji działały na zasadzie automatyzmu co do ww. odległości.

Skarżąca nadto wskazała, iż organy obu instancji pominęły dyspozycję art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, w ten sposób, iż nie dokonały badania czy złożony przez inwestorkę E. W. wniosek o pozwolenie na budowę w żaden sposób nie narusza interesów właścicieli działek sąsiednich, w tym interesów Skarżącej. Wiadomo jest bowiem organom obu instancji, iż Skarżąca również ma zamiar realizować inwestycję na swojej działce i złożyła wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę. W żaden sposób nie zostało zwery?kowane w toczących się postępowaniach czy nie doszło do naruszenia uzasadnionego interesu właścicieli nieruchomości pozostającej w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, tym bardziej, iż przedmiotowa inwestycja przewiduje usytuowanie budynku w odległości 1,5 metra od granicy z działką Skarżącej.

W piśmie z [...] listopada 2021 r. uczestniczka postępowania B. L. poparła wnioski i zarzuty Skarżącej. Wskazała dodatkowo, że organ nie dokonał ustaleń odnośnie oddziaływania planowanej inwestycji na właściwy dostęp do minimalnego nasłonecznienia nieruchomości przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela w pełni stanowiska Skarżącej.

Najdalej idącym zarzutem jest zarzut nieważności zaskarżonej decyzji w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. tj. że zaskarżona decyzja Wojewody z [...] stycznia 2021 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Sądowi z urzędu (w związku z rozstrzyganymi sprawami o sygn. II SA/Bd 13/20, II SA/Bd 1408/21 i przedmiotową sprawą II SA/Bd 604/21) wiadomym jest, że organy wydawały rozstrzygnięcia dotyczące dwóch kolejnych wniosków inwestora (Ewy Wolańskiej) dotyczących tej samej inwestycji na działkach ewidencyjnych nr [...]/ 1 i 988/2 przy ul. [...] w R..

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że:

1) pierwszy wniosek o pozwolenie na budowę pochodzi z [...] czerwca 2019 r.;

2) w wyniku rozpatrzenia pierwszego wniosku Starosta R. decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] udzielił pozwolenia na budowę;

3) w wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...].SB uchylił decyzję Starosty z [...] sierpnia 2019 r. i odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę;

4) pismem z [...] grudnia 2019 r. do WSA w Bydgoszczy została złożona skarga na decyzję Wojewody z [...] listopada 2019 r. (sprawa z tej skargi toczyła się pod sygnaturą II SA/Bd 13/20);

5) pismem z [...] grudnia 2019 r. inwestor złożył drugi wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji przy ul. [...];

6) w wyniku rozpatrzenia drugiego wniosku inwestora Starosta R. decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] udzielił pozwolenia na budowę;

7) w wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej na decyzję wydaną w sprawie zainicjowanej pierwszym wnioskiem inwestora, WSA w Bydgoszczy wyrokiem z [...] listopada 2020r. (sygn. II SA/Bd 13/20) uchylił decyzję Wojewody z [...] listopada 2019 r.;

8) wyrok WSA z [...] listopada 2020 r. stał się prawomocny z dniem [...] stycznia 2021 r.;

9) tego samego dnia tj. [...] stycznia 2021 r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania w sprawie z drugiego wniosku inwestora (tj. z wniosku z [...] grudnia 2019 r.) utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] sierpnia 2020 r. udzielającą pozwolenia na budowę;

10) po zwrocie przez WSA akt sprawy toczącej się z pierwszego wniosku inwestora (tj. z wniosku z [...] czerwca 2019 r.) wraz z wyrokiem WSA z [...] listopada 2020 r., Wojewoda ponownie rozpatrzył odwołanie od decyzji Starosty z [...] sierpnia 2019 r. (tj. od decyzji wydanej w postępowaniu z pierwszego wniosku o pozwolenie na budowę); w wyniku tego postępowania odwoławczego Wojewoda wydał decyzję z [...] września 2021 r. nr [...].SB utrzymującą w mocy decyzję Starosty z [...] sierpnia 2019 r. udzielającą pozwolenia na budowę;

11) została wniesiona skarga na decyzję Wojewody z [...] września 2021 r., która jest rozpatrywana przez Sąd pod sygnaturą II SA/Bd 1408/21.

Z akt sprawy, w szczególności z treści wydawanych przez organy decyzji oraz zatwierdzonych projektów budowlanych wynika zatem, że inwestor otrzymał dwa pozwolenia na budowę dotyczące tej samej inwestycji na działkach ewidencyjnych nr [...]/ 1 i 988/2 przy ul. [...]:

- pozwolenie udzielone decyzją Starosty z [...] sierpnia 2019 r. (utrzymane w mocy decyzją Wojewody z [...] września 2021 r.) oraz

- pozwolenie udzielone decyzją Starosty z [...] sierpnia 2020 r. (utrzymane w mocy decyzją Wojewody z [...] stycznia 2021 r.).

W przedmiotowej sprawie Sąd bada zgodność z prawem decyzji Wojewody z [...] stycznia 2021 r. Należy wobec tego zauważyć, że w momencie jej wydania z obrotu prawnego została wyeliminowana poprzednia ostateczna decyzja dotycząca pozwolenia na budowę w sprawie tej samej inwestycji tj. decyzja Wojewody z [...] listopada 2019 r. Wydając zaskarżoną decyzję z [...] stycznia 2021 r. organ zatem nie rozstrzygał sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Nie zaistniała tym samym przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z [...] stycznia 2021 r.

Należy zauważyć, że pojawienie się w obrocie prawnym dwóch ostatecznych decyzji Wojewody odnoszących się do inwestycji na nieruchomości przy ul. [...] nastąpiło [...] września 2021 r. tj. już po wydaniu decyzji Wojewody zaskarżonej w niniejszym postępowaniu przed Sądem. Zasadą jest zaś, że sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji administracyjnej z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie tym dniem jest [...] stycznia 2021 r. – z tego bowiem dnia pochodzi zaskarżona decyzja Wojewody.

Sąd w niniejszej sprawie nie mógł zatem uwzględnić faktu wydania przez Wojewodę decyzji z [...] września 2021 r. Natomiast ocena prawidłowości decyzji wydanej w stanie prawnym i faktycznym istniejącym [...] września 2021 r. będzie dokonana przez Sąd w postępowaniu o sygn. II SA/Bd 1408/21 tj. w postępowaniu w którym Skarżąca zaskarżyła decyzję Wojewody z [...] września 2021 r. nr [...].SB.

Sąd dostrzega, że wydając zaskarżoną decyzję [...] stycznia 2021 r. Wojewoda uczynił to w momencie, kiedy wszczęte (i niezakończone) były dwa postępowania dotyczące inwestycji przy ul. [...]. Jedno z tych postępowań (z zasady – później wszczęte) powinno zatem być umorzone. Wydanie przedmiotowej decyzji zamiast umorzenia postępowania nie można jednakże uznać za uchybienie przepisom postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – skoro nawet po jej wydaniu możliwe było umorzenie drugiej, toczącej się równolegle i tożsamej przedmiotowo sprawy dotyczącej inwestycji przy ul. [...]. Należy przy tym zauważyć, że jak Sądowi jest wiadome z urzędu (na podstawie informacji o sprawie zawartych w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) zwrot akt sprawy wszczętej pierwszym wnioskiem wraz z wyrokiem Sądu z [...] listopada 2020 r. sygn. II SA/Bd 13/20 nastąpił dopiero [...] marca 2021 r.

Zasadny jest natomiast zarzut Skarżącej odnośnie niedostatecznego rozpatrzenia kwestii zachowania naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynku na nieruchomości sąsiedniej tj. budynku na działce nr [...] przy ul. [...].

Należy zauważyć, że jak wynika z zasady usytuowania budynku określonej w § 13 ust. 1 r.w.b.t.u. odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione jeżeli zostaną zachowane warunki określone zarówno w pkt 1 jak też w pkt 2 ustępu 1 paragrafu 13. Nie wystarczy zatem spełnienie wskazywanego przez Wojewodę warunku z § 60 ust. 2 r.w.t.b.u. (co do czasu nasłonecznienia) co do jednego pokoju, położonego od strony południowej w mieszkaniu wielopokojowym przy ul. [...]. Spełnienie tego wymogu jest spełnieniem warunku z § 13 ust. 1 pkt 2 r.w.t.b.u. Konieczne jest jeszcze spełnienie warunku z § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.t.b.u. wiążącego się z zachowaniem wysokości przesłaniania.

Stosownie do § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.t.b.u. odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:

a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,

b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m.

Zgodnie z § 13 ust. 2 r.w.t.b.u. wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.

Spełnienie tego warunku organ rozstrzygający o pozwoleniu na budowę, obowiązany jest ocenić na podstawie części opisowej projektu i rysunków projektu. Obowiązkiem organu jest nie tylko zbadanie, czy osoby uprawnione uczestniczyły w przygotowaniu projektu, lecz także, czy rzeczywiście załączone rysunki mogą posłużyć dla oceny oświetlenia i nasłonecznienia sąsiednich, istniejących budynków, a nadto dokonać stosownych obliczeń, które ewentualne twierdzenia inwestora pozwalają aprobować, bądź merytorycznie zakwestionować (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 26 kwietnia 2018 r. sygn. II SA/Go 174/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (w skrócie "CBOSA") dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie nie można uznać, że "Analiza przesłaniania przez projektowany budynek, budynku przy ul. [...]" (w aktach Wojewody) pozwala na ocenę oświetlenia i nasłonecznienia sąsiednich, istniejących budynków, a nadto dokonanie stosownych obliczeń w celu weryfikacji twierdzeń inwestora. Należy zauważyć, że "Analiza..." została wykonana na mapie złożonej z dwóch fragmentów nie przystających do siebie: brak jest ciągłości linii obrazujących położenie ściany budynku na działce nr [...] przy ul. [...], ale także linii obrazujących granice działek ewidencyjnych. Tak "złożona" mapa nie pozwala na weryfikację jak jest odległość między budynkiem przy ul. [...] a rozbudowaną częścią budynku przy ul. [...] w obszarze wyznaczonym zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.t.b.u. Co więcej, jak przyznał autor analizy - z uwagi na brak dostępu do budynku przy ul. [...] w ogóle nie dokonał pomiarów usytuowania okien, ich wymiarów oraz wysokości usytuowania od poziomu terenu – co jak wynika z treści § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.t.b.u. jest niezbędne do prawidłowego wykonania analizy przesłaniania. W tej sytuacji stwierdzenie, że spełnione są warunki zapewnienia światła naturalnego należy uznać za dokonane z uchybieniem ciążącego na organie z mocy art. 7 i 77 § 1 obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie jest spełniony wymóg z § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.b.t.u. warunkujący udzielenie pozwolenia na budowę.

W konsekwencji powyższego słuszny jest także zarzut podnoszony przez uczestniczkę B. L., że brak jest jakiejkolwiek analizy zacienienia drugiego budynku sąsiadującego z planowaną inwestycją tj. przy ul. [...].

W analizowanym zakresie o tyle niezasadny jest zarzut Skarżącej braku powołania biegłego do oceny zachowania wymogu naturalnego oświetlenia pomieszczeń, że z przepisów prawa nie wynika, aby spełnienie tego wymogu miało być dokonane wyłącznie w oparciu o opinię biegłego. Co do zasady dokonywanie identyfikacji takiej części budynku jako okno oraz dokonanie pomiarów odległości między budynkami nie wymaga wiadomości specjalnych – co jest warunkiem powołania biegłego. Skarżąca nie podniosła, aby istniały jakiekolwiek okoliczności wskazujące, że w przedmiotowej sprawie istnieją tego rodzaju szczególne warunki, że ww. pomiary mogą być dokonane tylko przez osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi.

Należy ponadto zauważyć, że wskazywanie przez inwestora na niemożność przedstawienia analizy przesłaniania ze względu na przeszkody stawiane przez strony postępowania nie zwalania organu z zebrania wiarygodnego i poddającego się weryfikacji materiału dowodowego w tym zakresie i dokonania na jego podstawie oceny spełniania warunku z § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.t.b.u. Organ władny jest bowiem przeprowadzić oględziny budynku sąsiedniego względem planowanej inwestycji, a właściciel takiego budynku nie może uchylić się od dopuszczenia do przeprowadzenia takich oględzin z udziałem stron postępowania (por. art. 85 § 2, art. 79 § 2, art. 88 § 1 k.p.a.).

W zakresie oceny spełniania warunków określonych w § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.t.b.u. należy z urzędu zwrócić uwagę, że błędne jest przyjmowanie przez Wojewodę, że istnienie zabudowy śródmiejskiej (pozwalającej na zmniejszenie odległości przesłaniania o połowę) ustala się stosownie do treści decyzji o warunkach zabudowy. Obecnie obowiązująca definicja zabudowy śródmiejskiej, zawarta w § 3 pkt 1 r.w.b.t.u. wskazuje na konieczność odwołania się do treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a w przypadku braku planu miejscowego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Brak jest podstaw prawnych, aby decyzję o warunkach zabudowy zrównać z którymś z ww. aktów.

Zasadny jest także zarzut Skarżącej odnośnie przyjęcia przez Wojewodę w sposób automatyczny, bez stosowanego rozważenia i uzasadnienia, że dopuszczalne jest zbliżenie rozbudowywanego budynku do granic nieruchomości na odległość 1,5 m o którym mowa w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...] listopada 2017 r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 stycznia 2018 r. sygn. II OSK 846/16 (publ. CBOSA) - decyzja o warunkach zabudowy umożliwiająca usytuowanie budynku z odstępstwem od zasad ogólnych, jak w przypadku § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie przesądza ostatecznie o warunkach technicznych czy budowlanych, jakie musi spełniać projektowana inwestycja. Decyzja taka wiąże jedynie organ administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie, w jakim realizacja inwestycji nie doprowadzi do naruszenia ładu przestrzennego obszaru, na którym ma być zrealizowana budowa. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy dopuszczających zbliżenie budynku na odległość 1,5 m nie zwalania organu wydającego pozwolenie na budowę od wiążącego wypowiedzenia się m.in. na temat spełnienia przez inwestycję wymogów technicznych, takich jak rozmiar obiektu i jego usytuowanie na działce w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich (art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego) oraz z zapewnieniem poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego).

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W ponownym postępowaniu organ - w zależności od sytuacji procesowej, winien w pierwszej kolejności zdecydować, czy postępowanie powinno być umorzone ze względu na toczące się równolegle, wcześniej wszczęte postępowanie w tej samej sprawie. W tym względzie organ winien mieć na względzie ewentualne stanowisko inwestora, który jest władny w każdym momencie, według własnego wyboru – cofnąć jeden ze złożonych wniosków.

W przypadku merytorycznego rozpatrywania sprawy organ winien rozstrzygnąć po uzupełnieniu materiału dowodowego pozwalającego na ocenę, czy zrealizowanie planowanej inwestycji nastąpi z zachowaniem wymogu z § 13 r.w.t.b.u. – odnośnie obu sąsiednich budynkuów. W wydanej decyzji organ winieni wskazać powody, dla których dopuszcza lub odmawia dopuszczenia zbliżenia planowanego budynku na odległość mniejszą niż wskazane w § 12 ust. 1 r.w.t.b.u. – taką, o której mowa w warunkach zabudowy wydanej dla planowanej inwestycji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).