Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2993/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi E. S. i K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. S. i K. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nr [...] z dnia [...].07.2015 r. nakazującej inwestorom- E. S. i K. S. rozbiórkę:

- 3-go piętra o powierzchni użytkowej 603,23 m2, powierzchni całkowitej 812,06 m2;

- 4-go piętra o powierzchni użytkowej 505,66 m2, powierzchni całkowitej 742,43 m2;

- 5-go piętra o powierzchni użytkowej 344,72 m2, powierzchni całkowitej 517,30 m2;

- 6-go piętra (tj. poddasza) o powierzchni użytkowej 171,07 m2, powierzchni całkowitej 245,86 m2; ,

budynku usługowo-hotelowego-restauracja "[...]", znajdującego się na działce nr ewid. [...] (dawny nr ewid.[...]) z obrębu [...], położonej przy ul. [...] w [...]| rozbudowanego i nadbudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, czyli doprowadzenia tego obiektu do stanu o powierzchni użytkowej 1822,70 m2, powierzchni całkowitej 2211,00 m2, określonego decyzją nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie części budynku tj. 1-go i 2-go piętra, wydaną w dniu [...].09.2002 r. z upoważnienia Burmistrza Gminy [...] i inwentaryzacją z lipca 2002 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalony stan faktyczny wskazując, że część ww. obiektu, obejmująca pierwsze i drugie piętro została przyjęta do użytkowania decyzją Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...].09.2002 r. W świetle inwentaryzacji budowlanej z lipca 2002 r., sporządzonej przez [...] Sp. z o,o,, zrealizowany obiekt to budynek podpiwniczony składający się z trzech-czterech kondygnacji nadziemnych: piwnicy, parteru, pierwszego i drugiego piętra oraz poddasza o powierzchni całkowitej 2211,00 m2 i powierzchni użytkowej 1822,70 m2. Natomiast od 2002 r. prowadzone były roboty budowlane polegające na rozbudowie i nadbudowie tego budynku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.

W sprawię tej od lipca 2008 r. prowadzone jest postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w trybie art. 48 i nast. ustawy Prawo budowlane, które do tej pory nie zostało definitywnie zakończone.

I tak, na ostatnim etapie organ powiatowy decyzją nr [...] z dnia [...].03.2010 r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazał E. S. i K. S. rozbiórkę rozbudowanej i nadbudowanej części tego budynku. W dacie podejmowania tej decyzji rozbiórkowej w obrocie prawnym funkcjonowało postanowienie PINB dla [...] nr [...] z dnia [...].12.2008 r. o wstrzymaniu robót budowlanych, w którym jednocześnie zobowiązano P. E. S. do przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów określonych w sentencji tegoż postanowienia, niezbędnych przy procedurze legalizacyjnej odnoszącej się do popełnionej samowoli budowlanej.

[...]WINB decyzją nr [...] z dnia [...].06.2010 r. uchylił w całości zaskarżoną przez pełnomocnika P. E. S. decyzję rozbiórkową nr [...] i przekazał sprawę organowi powiatowemu do ponownego rozpatrzenia.

Decyzja kasacyjna organu wojewódzkiego nr [...] została zaskarżona do WSĄ w Warszawie

Sąd administracyjny I instancji wyrokiem z dnia 20.04.2011 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1593/10 uchylił zaskarżoną decyzję [...]WINB nr [...].

Na powyższy wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.04.2011 r. skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik E. S.i K. S..

NSA postanowieniem z dnia 11.04.2014 r., sygn. akt: II OSK 2919/12, uchylił zaskarżony wyrok sądu administracyjnego I instancji z dnia 20.04.2011 r. i odrzucił skargę wniesioną na decyzję [...]WINB nr [...] z przyczyn formalnych.

Organ powiatowy, kontynuując postępowanie I instancji, podjął czynności w celu zweryfikowania dotychczas ustalonego kręgu stron w omawianej sprawie. W tym zakresie uzyskał z Wydziału Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] wypisy z rejestru gruntów dla działki nr ewid. [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...] w [...] oraz bezpośrednio z nią sąsiadujących działek o nr ewid. [...],[...],[...], [...] i [...].

W dniu [...].07.2014 r. do PINB dla [...] wpłynęło pismo Delegatury w Dzielnicy [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] , stanowiące odpowiedź tej jednostki na wezwanie organu powiatowego z dnia [...].06.2014 r. Z informacji zawartych w tym piśmie wynika, iż ostatnia umowa dzierżawy zawarta z E. S. i K. S. wygasła w dniu [...].05.2009 r. i od tego czasu ww. osoby korzystają z gruntu bezumownie, zaś z uwagi na fakt, że dzierżawca po zakończeniu umowy dzierżawy nie zwrócił przedmiotu dzierżawy w stanie uporządkowanym i bez poczynionych naniesień sprawa została skierowana na drogę postępowania cywilnego o wydanie nieruchomości.

Organ powiatowy czterokrotnie wyznaczał termin zamiaru dokonania oględzin przedmiotowego budynku, jakie zaplanowano na dni [...].10.2014 r., [...].02.2015 r., [...].03.2015 r. i [...].05.2015 r. Z czynności oględzin zostały sporządzone odpowiednio protokoły o nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...], z treści których wynika, że za każdym razem nie udostępniono przedstawicielowi PINB dla [...] ww. obiektu w celu dokonania jego oględzin, zaś czynności kontrolne w tym zakresie przeprowadzane były jedynie zewnątrz tego budynku.

Organ powiatowy - po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - wydał w dniu [...].07.2015 r. na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy Prawo budowlane decyzję rozbiórkową nr [...], o której jest mowa na wstępie.

Od powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej nr [...] odwołały się w ustawowym terminie E. S. i K. S., reprezentowane przez adwokata M. W.. Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W treści odwołania sformułowano szereg zarzutów pod adresem organu powiatowego, orzekającego nakaz rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku położonego przy ul. [...]w [...].

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym organ II instancji wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest inwestycja budowlana polegająca na samowolnej rozbudowie i nadbudowie istniejącego budynku, znajdującego się na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...].

Jak wynika z akt administracyjnych I instancji, część ww. obiektu, obejmująca pierwsze i drugie piętro została przyjęta do użytkowania decyzją Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...].09.2002 r. Z inwentaryzacji budowlanej z lipca 2002 r., sporządzonej przez [...] Sp. z o.o. wynika, że zrealizowany obiekt to budynek podpiwniczony, składający się z trzech-czterech kondygnacji nadziemnych: piwnicy, parteru, pierwszego i długiego piętra oraz poddasza o powierzchni całkowitej 2211,00 m2 i powierzchni użytkowej 1822,70 m2. Z kolei od 2002 r. prowadzone były roboty budowlane polegające na rozbudowie i nadbudowie tego budynku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.

Organ powiatowy - po rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawy - zakończył postępowanie I instancji decyzją nr [...]z dnia [...].07.2015 r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 - w związku z ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazującą E. S. i K. S. rozbiórkę rozbudowanej i nadbudowanej części budynku usługowo-hotelowego-restauracja "[...]", tj.: trzeciego piętra o powierzchni użytkowej 603,23 m2 i powierzchni całkowitej 812,06 m2; czwartego piętra o powierzchni użytkowej 505,66 m2 i powierzchni całkowitej 742,43 m2; piątego piętra o powierzchni użytkowej 344,72 rh2 i powierzchni całkowitej 517,30 m2; szóstego piętra (tj. poddasza) o powierzchni użytkowej 17 l:j07 m2 i powierzchni całkowitej 245,86 m2 w celu doprowadzenia tego obiektu do stanu określonego w decyzji Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...].09.2002 r. o pozwoleniu na użytkowanie części budynku obejmującego pierwsze j drugie piętro o powierzchni użytkowej 1822,70 m2 i powierzchni całkowitej 2211,00 m2.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że funkcjonuje w obrocie prawnym postanowienie PINB dla [...] nr [...] z dnia [...].12.2008 r., którym zobowiązano inwestora m.in. do przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, niezbędnych przy procedurze legalizacyjnej, tj.: zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku usługowo-hotelowego-restauracja "[...]" z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; czterech egzemplarzy projektu budowlanego ww. obiektu, zawierającego opinię techniczną w zakresie zgodności wykonania robót z przepisami techniczno- budowlanymi; projektu zagospodarowania działki sporządzony na aktualnej odbitce z mapy zasadniczej wykonanej do celów projektowych; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

[...]WINB podkreślił, iż organ I instancji wskazał, że w dniu [...].04.2009 r. E. S. przedłożyła do PINB dla [...]: cztery egzemplarze projektu budowlanego; projekt zagospodarowania działki, sporządzony na aktualnej odbitce z mapy zasadniczej oraz umowę dzierżawy z dnia [...].05.1995 r., natomiast do dnia orzekania w tej sprawie nie przedłożyła oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.

Organ powiatowy w oparciu o posiadaną dokumentację stwierdził, że E. S.z dniem [...].05.2009 r. utraciła prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ umowa dzierżawy terenu działki położonej przy ul. [...] w [...], na której znajduje się obiekt nie została przedłużona na kolejny okres. Organ ten powołał się na treść pisma Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] z dnia [...] .11.2009 r., którym poinformowało E. S. o braku podstaw do zawarcia kolejnej umowy dzierżawy z uwagi na to, że byli dzierżawcy w czasie trwania dzierżawy - właściwie już od dnia podpisania pierwszej umowy w 1989 r. - korzystali z nieruchomości niezgodnie z celem, na jaki nieruchomość została wydzierżawiona, zaś rozbudowa i nadbudowa budynku gastronomiczno-hotelowego była prowadzona bez wymaganych prawem zgód i pozwoleń, a dopiero po wybudowaniu legalizowana, zaś takie postępowanie byłych dzierżawców nie daje podstawy do wyrażenia zgody przez Miasto [...] na dalsze korzystanie z nieruchomości i zawarcia krótkoterminowej umowy dzierżawy. PINB dla [...] ponadto wskazał, że na dzień orzekania w sprawie postępowanie sądowe prowadzone przed Sądem Rejonowym dla [...] II Wydział Cywilny (sygn. akt: [...] ) nie zostało zakończone. Organ ten powołał się z przy tym na informacje zawarte w piśmie Wydziału Prawnego Urzędu [...] z dnia [...].07.2015 r., z których wynika, że w dniu [...].06.2015 r. Sąd wydał postanowienie o zamknięciu rozprawy i jednocześnie odroczył ogłoszenie wyroku do dnia [...].06.2015 r., zaś w ww. terminie Sąd otworzył na nowo zamkniętą rozprawę w związku ze złożonym przez pełnomocnika pozwanych wnioskiem o wyłączenie sędziego.

PINB dla [...] ponadto wskazał, że na dzień orzekania przez niego w sprawie decyzja Zarządu Dzielnicy [...] nr [...]z dnia [...].05.2012 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie ww. budynku jest decyzją ostateczną z uwagi na utrzymanie jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].03.2013 r., znak: [...].

Organ powiatowy powołał się także na przeprowadzone w toku postępowania czynności dowodowe, jakie odbyły się w dniach [...].10.2014 r., [...].02.2015 r., [...].03.2015 r. i [...].05.2015 r., w trakcie których dokonano oględzin przedmiotowego budynku z zewnątrz. W oparciu o dokonane ustalenia oraz analizę porównawczą z dokumentacją inwentaryzacyjną, sporządzoną w grudniu 2008 r. przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, PINB dla [...] stwierdził, że usytuowanie budynku usługowo-hotelowego-restauracja "[...]" narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. PINB dla [...] w tym zakresie stwierdził, że od strony ul. [...] (elewacja zachodnia) budynek na odcinku ok. 13,00 m zbliźniaczony jest z budynkiem handlowo-usługowym (sklep ogrodniczy, 2 kondygnacje), zaś powyżej drugiego piętra w ścianie budynku znajdują się okna, małe balkony, pozostała część budynku już od parteru również z oknami; od strony ul. [...] (elewacja północna) przedmiotowy budynek na odcinku 24,27 m zbliźniaczony jest z budynkiem handlowym (sklep meblarski 1-2 kondygnacje), powyżej trzeciego piętra do szóstego piętra włącznie w ścianie budynku znajdują się okna oraz małe balkony, zaś pozostała część budynku od tej strony usytuowana jest skośnie w odległości 1,70-3,70m do budynku sąsiedniego, ta ściana również jest z oknami; od strony ul. [...] (elewacja południowa) budynek jest z oknami od parteru i drzwiami; bezpośrednio przy budynku wydzielone są miejsca parkingowe w ilości 11 sztuk. W ocenie organu powiatowego przedmiotowy budynek nie spełnia ponadto warunków technicznych w zakresie bezpieczeństwa pożarowego.

Reasumując, [...]WINB wskazał, że organ I instancji orzeczony nakaz rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku usługowohotelowego-restauracji "[...]", zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej uzasadnił tym, iż narusza ona przepisy, w tym techniczno-budowlane, jak również przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto organ ten podkreślił, że inwestor nie przedłożył wymaganych w postępowaniu legalizacyjnym dokumentów odnośnie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W ocenie [...]WINB organ powiatowy prawidłowo do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zastosował tryb przewidziany w przepisach art. 48 ustawy Prawo budowlane, który odnosi się inwestycji budowlanych zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej, czyli bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Organ powiatowy wdrożył w niniejszej sprawie postępowanie legalizacyjne, o czym świadczy wydane przez niego w dniu [...].12.2008 r. postanowienie nr [...]. Jednakże - jak słusznie wskazał PINB dla [...]- inwestor nie przedłożył pełnej dokumentacji niezbędnej do kontynuowania procedury legalizacyjnej w stosunku do popełnionej samowoli budowlanej.

Organ odwoławczy wskazał, że z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w omawianej sprawie wynika, że z dniem [...].05.2009 r. inwestor utracił prawo do dysponowania nieruchomością położoną przy ul. [...] w [...] na cele budowlane, bowiem wygasła zawarta z właścicielem tego terenu umowa dzierżawy. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] pismem z dnia [...].11.2009 r. poinformowało E. S. o braku podstaw do zawarcia kolejnej umowy dzierżawy. Z pisma Delegatury w [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...], które wpłynęło do PINB dla [...] w dniu [...].07.2014 r. wynika, że od dnia [...].05.2009 r. E. S. i K. S. korzystają z ww. gruntu bezumownie. Ponadto z akt I instancji wynika, że przed sądem cywilnym toczy się postępowanie sądowe o wydanie nieruchomości.

Zdaniem organu II instancji powyższa okoliczność ma istotne znaczenie, co rzutuje na kształt rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika z przepisu art. 48 ust 4 ustawy Prawo budowlane, niespełnienie nałożonych postanowieniem obowiązków zobowiązuje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Podkreślenia wymaga, że inwestor ubiegający się o legalizacje samowoli budowlanej musi także wykazać się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Godzi się wyjaśnić, że składane w trybie art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oświadczenie o posiadanym, prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Oświadczenie to stwarza bowiem tylko domniemanie, iż składającemu przysługuje wymienione prawo. Domniemanie to może być obalone dowodami wskazującymi, iż złożone oświadczanie nie odpowiada rzeczywistości. Organ powiatowy należycie udokumentował, że inwestor nie dysponuje jakimkolwiek tytułem prawnym do zajmowanego terenu, a ponadto korzysta z niego bezumownie beż zgody właściciela. Powyższe stanowi już samodzielną przeszkodę do kontynuowania procedury legalizacyjnej.

W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik skarżących przedłożył odpis nieprawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 15.10.2015 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2279/15, uchylającego zaskarżoną decyzję SKO nr [...] z dnia [...].03.2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...].05.2012 r. wydane w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy.

Organ odwoławczy zauważył, że organ powiatowy w toku postępowania I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...].12.2014 r. odmówił zawieszenia prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla ww. inwestycji, o co wnioskował pełnomocnik skarżących.

W ocenie [...]WINB - w sytuacji utraty przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - tracą na znaczeniu okoliczności związane z ubieganiem się przez inwestora o wydanie decyzji w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Skoro inwestor utracił prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to kwestia ww. decyzji pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie samowoli budowlanej.

Organ wojewódzki w podzielił stanowisko organu I instancji, że inwestycja budowlana będąca przedmiotem niniejszego postępowania narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności wymogi ustanowione w § 12. Powyższe zostało należycie wykazane przez organ powiatowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. [...]WINB zgodził się także ze stwierdzeniem organu powiatowego, że ww. budynek nie spełnia warunków technicznych w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Ściana tego budynku z otworami okiennymi usytuowana jest w granicy działki oraz w odległości ok. 1,70-3,70 m od innego budynku sąsiedniego, co może stwarzać realne zagrożenie pożarowe w stosunku do pobliskich zabudowań. Taki stan faktyczny jest ewidentnie sprzeczny nie tylko z przepisami § 12 ww. rozporządzenia, ale również z przepisami zawartymi w Dziale VI ww. rozporządzenia, zatytułowanym "Bezpieczeństwo pożarowe".

Organ II instancji odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżących w odwołaniu, stwierdził, iż są one chybione i jako takie nie mają istotnego wpływu na kształt podjętego rozstrzygnięcia.

Wskazano, iż wnioski pełnomocnika skarżących z dnia [...].12.2014 r. o wyłączenie od załatwienia sprawy PINB dla [...] oraz o wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu zostały załatwione w przewidzianej prawem formie. [...]WINB postanowieniem nr [...]z dnia [...].01.2015 r. odmówił wyłączenia A. K., pełniącego funkcję PINB dla [...] od załatwienia ww. sprawy oraz wyznaczenia innego organu powiatowego stopnia podstawowego do prowadzenia postępowania w tej sprawie. Z kolei PINB dla [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...].01.2015 r. odmówił wyłączenia pracownika - P. J. G. od udziału w postępowaniu prowadzonym w tej sprawie.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że analiza akt administracyjnych wykazała, iż organ powiatowy, kontynuując postępowanie I instancji, podjął czynności w celu zweryfikowania dotychczas ustalonego kręgu stron w omamianej sprawie. W tym zakresie uzyskał z Wydziału Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] wypisy z rejestru gruntów dla działki nr ewid. [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...]w [...] oraz bezpośrednio z nią sąsiadujących działek o nr ewid. [...],[...],[...],[...] i [...]. Na tej podstawie ustalono, że właścicielem działek nr ewid. [...]i [...] jest Miasto [...], zaś podmiotem władającym tym terenem Prezydent [...], właścicielem działek nr [...] i [...]-[...] Sp. z o.o. Sp. Komandytowo-Akcyjna, zaś właścicielem działek nr ewid. [...] i [...], stanowiących; drogi - Skarb Państwa, przy czym znajduje się ona w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Publicznych. Budynek usługowo – hotelowy - restauracja "[...]" bezpośrednio graniczy z ww. sąsiednimi nieruchomościami. Zdaniem [...]WINB właściciele ww. działek mają interes prawny w niniejszej sprawie. Mogą oni, jako strona postępowania, szukać ochrony swoich interesów związanych z nieruchomością, do której mają prawo, w związku z oczywistą samowolą budowlaną na działce sąsiedniej nr [...], w szczególności, gdy zważyć na wysokość budynku, jego charakter i przeznaczenie - usługowo, hotelowo, gastronomiczne.

Wskazano, iż zgodnie z art. 40 § 2 Kpa jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi, przy czym, jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Powyższy przepis pełni funkcję gwarancyjną dla ochrony strony reprezentowanej przez pełnomocnika, która nie może ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z powodu braku doręczenia korespondencji urzędowej ustanowionemu pełnomocnikowi. W myśl zaś art. 41 Kpa w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowy adres jest skuteczne i wywołuje wszystkie z tym związane konsekwencje prawne [domniemanie prawidłowego doręczenia]. Jak wynika z akt administracyjnych I instancji, adwokat M.W. w piśmie opatrzonym datą [...].10.2014 r. poinformował organ powiatowy o zmianie adresu do doręczeń. Pismo to wpłynęło do PINB dla [...] w dniu [...].10.2014 r. i od tego momentu wszelka korespondencja urzędowa była kierowana do niego na wskazany adres. Organ powiatowy czterokrotnie wyznaczał termin zamiaru dokonania oględzin przedmiotowego budynku, jakie zaplanowano na dni [...].10.2014 r., [...].02.2015 r., [...].03.2015 r. i ; [...].05.2015 r., czego wyrazem są zawiadomienia PINB dla [...] z dnia [...].09.2014 r., [...].01.2015 r., [...].02.2015 r. i [...].04.2015 r. Zawiadomienia sporządzane po dniu [...].10.2014 r. były wysyłane do pełnomocnika skarżących na prawidłowy adres. Z czynności oględzin zostały sporządzone odpowiednio protokoły o nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] , z treści których wynika, że za każdym razem nie udostępniono przedstawicielowi PINB dla [...] ww. obiektu w celu dokonania jego oględzin, zaś czynności kontrolne w tym zakresie przeprowadzane były jedynie zewnątrz tego budynku. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż adwokat M. W. nagminnie nie odbiera korespondencji lub składa wnioski o zmianę terminu oględzin. Z treści tej decyzji ponadto wynika, że inwestor nie udostępnia ww. budynku w celu dokonania w nim oględzin przez przedstawiciela organu powiatowego i utrudnia prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie. O powyższych okolicznościach była informowana zarówno Prokuratura Rejonowa [...], jak i Komenda Rejonowa Policji.

Organ odwoławczy w sposobie prowadzenia przez PINB dla [...] postępowania nie dopatrzył się uchybień procedury administracyjnej, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślono, iż pełnomocnik skarżących pismem PINB dla [...] z dnia [...].06.2015 r. został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień w sprawie w siedmiodniowym terminie. Pismo to zostało doręczone temu pełnomocnikowi w dniu [...].06.2015 r. Po tej dacie organ powiatowy nie dokonywał już dodatkowych czynności dowodowych w sprawie. Decyzja nr [...] kończąca postępowanie I instancji została wydana w dniu [...].07.2015 r. A zatem pełnomocnik skarżących miał zagwarantowaną możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, jak również do składania pism z zajętym stanowiskiem.

Reasumując wskazano, że organ II instancji w ramach przeprowadzonego postępowania odwoławczego nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Organ wojewódzki nie zgodził się z poglądem pełnomocnika skarżących, iż nie można orzekać nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego. Wskazano, że przywołany wyrok sądowy jest orzeczeniem jednostkowym, dotyczącym innej sprawy administracyjnej i nie znajduje on zastosowania w omawianej sprawie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. S. i K. S..

Zaskarżonej decyzji zarzuciły:

1. naruszenie art. 24 § 3 k.p.a., poprzez zaaprobowanie przez organ II instancji stanowiska organu I instancji polegającego na nieuwzględnieniu wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2014 r. i niewydaniu postanowienia o wyłączeniu A. K. pełniącego funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...], J. G.- pracownika Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...], wszystkich pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...], od udziału w postępowaniu w przedmiocie rozbudowy, nadbudowy budynku usługowo- hotelowego "[...]", położonego przy ul. [...] w [...], z powodu zaistnienia uzasadnionych, istotnych okoliczności, wywołujących wątpliwości co do ich bezstronności w niniejszej sprawie, a także nieprzeprowadzenie następujących dowodów, świadczących o istnieniu przesłanek do uwzględniania wniosku skarżących o wyłączenie w/w osób - co doprowadziło do naruszenia art. 6, 7 i 8 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a.:

a. nieprzesłuchanie A. K. na okoliczność wypowiedzenia przez niego stwierdzeń zawartych w artykule pt. "[...]" opublikowanym w dniu [...] lipca 2009 r. w dzienniku [...], a także w innych publikacjach prasowych dotyczących rozbudowy budynku usługowo-hotelowego "[...]", przy ul. [...]w [...],

nieprzesłuchanie M. A., pełniącego wówczas funkcję Burmistrza Dzielnicy [...], na okoliczność wypowiedzi A. K. zawartych w artykule pt. "[...]" opublikowanym w dniu [...] lipca 2009 r. w dzienniku [...], a także na okoliczność rozmów i czynności jakie podejmował wespół z A. K. w zakresie postępowania w sprawie rozbudowy, nadbudowy budynku usługowo-hotelowego "[...]", przy ul. [...] w [...] i zgodności tych czynności z przepisami prawa oraz wymogami zachowania obiektywizmu określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego,

b. nieprzeprowadzenie dowodu z wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach postępowania prowadzonego przez Komendę Rejonową Policji [...] po sygn. [...], w szczególności protokołu przesłuchania E. S. w charakterze świadka (w dniu [...] listopada 2014 r.), na okoliczność konfliktu i sporu w jakim pozostaje E.S. z A. K.;

c. nieprzeprowadzenie dowodu z wszystkich dokumentów znajdujących w aktach sprawy: Sądu Okręgowego w [...] o sygn. [...] z powództwa E. S. przeciwko M. A. o ochronę dóbr osobistych (w szczególności odpisu wyroku tego Sądu z dnia [...] kwietnia 2010 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem); Sądu Apelacyjnego w [...] o sygn. [...] z powództwa E. S. przeciwko M. A. o ochronę dóbr osobistych (w szczególności odpisu protokołu rozprawy tego Sądu z dnia [...] kwietnia 2011 r.), na okoliczność potwierdzenia wypowiedzenia przez M. A. zawartych w artykule pt. "[...]" opublikowanym w dniu [...] lipca 2009 r. w dzienniku [...], które naruszyły dobra osobiste E. S. i przeprosin ze strony M. A. za te słowa opublikowanych w dzienniku [...], a także na okoliczność wypowiedzenia przez A. K. słów zawartych w artykule pt. "[...]" opublikowanym w dniu [...] lipca 2009 r. w dzienniku [...],

d nieprzeprowadzenie dowodu ze skargi skierowanej przez A. K., pełniącego funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...], do Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], na działanie adwokata M. W.,

e. nieprzeprowadzenie dowodu z odpisu postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2015 r., sygn. akt [...], o odmowie wszczęcia wobec adwokata M. W. dochodzenia dyscyplinarnego,

na okoliczność wykazania, iż A. K. skierował do Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], oczywiście bezzasadną i zawierającą nieprawdziwe informacje, skargę na działanie adwokata M. W. jako pełnomocnika strony w w/w postępowaniu, czym naruszył jego dobra osobiste, jak również pomówił go o takie postępowanie, które może narazić go na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania zawodu adwokata, co w konsekwencji doprowadziło do powstania bezpośredniego sporu pomiędzy pełnomocnikiem strony a A. K. i stanowi podstawę do wyłączenia A.K. pełniącego funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] i wszystkich pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...], od udziału w przedmiotowym postępowaniu;

2. naruszenie art. 26 § 1 k.p.a., poprzez niewyznaczenie innego organu (innego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego) do prowadzenia przedmiotowej sprawy, z uwagi na fakt, iż w związku z istnieniem uzasadnionych, istotnych okoliczności, wywołujących wątpliwości co do bezstronności A. K. pełniącego funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...], podlegli mu pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...] również podlegają wyłączeniu od udziału w niniejszej sprawie;

3. naruszenie art. 6,7 i 8,9 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z rażącym naruszeniem zasad praworządności, prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, jak również zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli, polegające na:

a. nieokreśleniu jaki status w przedmiotowym postępowaniu posiada [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (nr [...]) i na jakiej podstawie fatycznej i prawnej spółka ta została dopuszczona do udziału w tym postępowaniu,

b. nieokreśleniu jaki status w przedmiotowym postępowaniu posiadają osoby, których pełnomocnikiem jest adwokat R.N. i wymienienie wszystkich tych osób, a także wskazanie na jakiej podstawie fatycznej i prawnej osoby te zostały dopuszczone do udziału w tym postępowaniu,

c. nieokreślenie jaki charakter miały czynności oględzin budynku usytuowanego przy ul. [...]w [...], dokonane w dniu [...] października 2014 r., ze wskazaniem:

- w ramach jakiego postępowania zostały zarządzone w/w czynności i w oparciu o jaką podstawę prawną (ponieważ nie wnika to z treści zawiadomienia z dnia [...] września 2014 r.),

- jakie osoby brały udział w w/w czynnościach i na jakiej podstawie prawnej. W tym zakresie wnoszę ponadto o wydanie i doręczenie mi kserokopii protokołu z przeprowadzonych czynności,

- dlaczego mimo zasadnego wniosku pełnomocnika E. S. i K. S. o zmianę terminu zaplanowanych czynności, złożonego przed rozpoczęciem czynności, oględziny zostały przeprowadzone. W tym zakresie pełnomocnik strony podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] października 2014 r., iż zawiadomienie o terminie czynności zostało mu doręczone w dniu [...] października 2014 r. o godz. 17:42 - pocztą elektroniczną, a zatem nie został zachowany termin określony w art. 79 § 1 k.p.a.,

d. niewskazaniu podstawy prawnej, w oparciu o którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] A. K. udzielał wypowiedzi medialnych na temat inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku usługowo-hotelowego "[...]" przy ul. [...]w [...], z określeniem dokładnych wypowiedzi A. K. w tym przedmiocie oraz wskazaniem publikacji prasowych (ich liczby i dat publikacji);

e. nieprzeprowadzeniu dopuszczenie dowodu z przesłuchania E. S. i K. S. w charakterze strony w niniejszym postępowaniu, na okoliczność rozbudowy obiektu usługowo-hotelowego "[...]" przy ul. [...] w [...];

f. nieprzeprowadzeniu dowodu z wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach postępowania prowadzonego przez Komendę Rejonową Policji [...] po sygn. [...], w szczególności protokołu przesłuchania E. S. w charakterze świadka (w dniu [...]listopada 2014 r.), na okoliczność:

- rozbudowy obiektu usługowo-hotelowego "[...]" przy ul. [...] w [...],

- konfliktu i sporu w jakim pozostaje E. S. z A. K. Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dla [...],

g. nieprzeprowadzeniu dowodu z wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach postępowania prowadzonego przez Urząd Dzielnicy [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku usługowo-hotelowego "[...]" przy ul. [...] w [...],

4. rażące naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a., poprzez zaakceptowanie przez organ II instancji stanowiska organu I instancji, które doprowadziło do pozbawienia strony prawą do wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego i zgłoszenia wniosków dowodowych, poprzez wydanie decyzji organu I instancji przed upływem siedmiodniowego terminu, wyznaczonego w zawiadomieniu, które pełnomocnik skarżących odebrał w dniu [...] lipca 2015 r. i wysłał we wskazanym terminie ([...] lipca 2015 r.) pismo zawierające stosowne stanowisko strony i dowody, wskazując że:

a. przed ewentualnym zakończeniem przedmiotowego postępowania, konieczne jest rozpoznanie wszystkich zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych i proceduralnych, a także wyjaśnienie wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy i zgromadzenie pełnego materiału dowodowego,

b. organ I instancji nie rozpoznał wniosku strony z dnia [...] czerwca 2015 r. o zawieszenie postępowania. W świetle stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w przedmiotowej sprawie, w szczególności wobec treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2758/13, nie jest możliwe zakończenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla w/w inwestycji, z uwagi na istnienie tzw. zagadnienia wstępnego jakim jest prawomocne rozpoznanie wniosku E. S. o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku usługowo-hotelowego "[...]",

Naczelny Sad Administracyjny w uzasadnieniu w/w orzeczenia wyraźnie wskazał, że: "Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. (następnie zmodyfikowanym) E. S. wniosła o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku usługowo-hotelowego - restauracja "[...]", na cz. dz. ew. nr [...] (d. [...]) w obr. [...], przy ul. [...] w Dzielnicy [...] . W stosunku do podbudowanego już obiektu toczyło się bowiem postępowanie legalizacyjne przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. "Wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego wiąże się z prawem inwestora do zalegalizowania samowoli budowlanej. Inwestor ma zatem prawo wiedzieć, jakie parametry inwestycji należy przyjąć, aby możliwe było jej zalegalizowanie."; Organ winien bowiem określić dopuszczalne parametry i uzyskać zgodę inwestora na modyfikację wniosku w tym zakresie w celu umożliwienia inwestorowi uzyskania warunków zabudowy dla spornej inwestycji.",

c. wobec złożenia przez E. S. i K. S. w dniu [...] marca 2015 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...], stwierdzające niedopuszczalność zażalenia E.S. i K. S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nr [...]z dnia [...] grudnia 2014 r. odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego dot. rozbudowy, nadbudowy budynku usługowo-hotelowego - restauracja "[...]", przedmiotowe postępowanie administracyjne nie może zostać zakończone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na skutek w/w skargi. Złożono przy tym wniosek o włączenie w poczet materiału dowodowego odpisu w/w skargi i orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanego na skutek rozpoznania tej skargi,

d. przedkłada książkę obiektu - budynku usługowo-hotelowego "[...]", położonego przy ul. [...] w [...] - zgodnie z żądanie organu I instancji. Również i ten istotny dowód nie został przez organ I instancji dopuszczony przed wydanie zaskarżonej decyzji;

5. zakończenie przedmiotowego postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na skutek skargi E. S. i K. S.z dnia [...] marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie nr [...]z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...], stwierdzające niedopuszczalność zażalenia E. S. i K. S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego dot. rozbudowy, nadbudowy budynku usługowo-hotelowego - restauracja "[...]";

6. naruszenie art. 141 § 1 k.p.a. i art. 101 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] , nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego, nie przysługuje zażalenie, podczas gdy, stosując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązujące w dacie wszczęcia niniejszego postępowania, należy uznać, iż zażalenie na powyższe postanowienie przysługuje i jako takie winno zostać merytorycznie rozpatrzone;

7. naruszenie art. 63 § 3 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., poprzez zaakceptowanie przez organ II instancji orzeczenia przez organ I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania bez należytego wniosku strony, ponieważ wniosek pełnomocnika E. S. i K. S. z dnia [...] grudnia 2014 r. nie został podpisany, zaś organ I instancji nie wezwał pełnomocnika wnoszących wniosek do usunięcia tego braku formalnego, poprzez podpisanie wniosku, wydając postanowienie w zakresie odmowy zawieszenia postępowania - bez właściwego wniosku strony w tym przedmiocie. W efekcie powyższego uchybienia doszło do orzeczenia przez organ I instancji bez należytego wniosku strony, skutkiem czego postanowienie organu II instancji z dnia [...] lutego 2015 r. nie ma racji bytu i jest nieważne z uwagi na przedstawione powyżej naruszenie prawa;

8. naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia niniejszego postępowania i mającym zastosowanie do tego postępowania, poprzez usankcjonowanie przez organ II instancji faktu niedoręczenia przez organ I instancji decyzji pierwszoinstancyjnej, jak również pozostałych decyzji, postanowień, zawiadomień i pisma organu I instancji, pełnomocnikowi skarżącej E.S.- ustanowionemu w przedmiotowej sprawie - radcy prawnemu Z.G.;

9. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez uznanie przez organ II instancji za prawidłową odmowę zawieszenia przez organ I instancji postępowania w przedmiocie rozbudowy, nadbudowy budynku usługowo-hotelowego "[...]", położonego przy ul. [...] w [...], do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla w/w inwestycji, pomimo uzasadnionych podstaw do zawieszenia postępowania i brak uzasadnienia stanowiska organu I instancji oraz organu II instancji w tym zakresie. Uzasadnienie postanowień organu I instancji z dnia [...] grudnia 2014 r. i z dnia [...] lipca 2015 r. sprowadza się de facto do lakonicznego stwierdzenia, iż w ocenie organu I instancji, wydanie decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie jest obecnie możliwe "bez konieczności oczekiwania na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla w/w inwestycji". Organ I instancji całkowicie zignorował - wiążące go - wytyczne i wskazanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego wyrażone w uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., którą uchylił w całości poprzednią decyzję organu I instancji w przedmiocie rozbiórki przedmiotowego obiektu i jednoznacznie wskazał, że "organ powiatowy przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy winien w pierwszej kolejności zawiesić postępowanie zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, które jest w tej sprawie zagadnieniem wstępnym.";

10. naruszenie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 ze zm.), poprzez błędne uznanie, że skarżącą nie złożyła oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy w dniu [...] kwietnia 2009 r. E. S. złożyła w powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla [...] wymagane oświadczenie, co jednoznacznie potwierdził [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., którą uchyli w całości poprzednią decyzją organu I instancji w przedmiocie rozbiórki przedmiotowego obiektu. Należy podkreślić, że powyższa decyzji [...]WINB została zaskarżona i po kontroli zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ostateczna i prawomocnie funkcjonuje w obrocie prawnym wywołując skutki z niej wynikające. Nadto organ II instancji błędnie uznał, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości i utraciła prawo do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy w rzeczywistości skarżąca posiada tytuł prawny do nieruchomości położonej przy ul. [...]w [...], co zostało potwierdzone w piśmie z dnia [...] września 2015 r. stanowiącym w uzupełnieniu odwołania, w którym złożono wniosek o dopuszczenie dowodu z odpisu pozwu E. S. przeciwko Miastu [...] o potwierdzenie przysługującego E. S. tytułu prawnego do nieruchomości, na której posadowiony jest przedmiotowy budynek przy ul. [...]w [...]. Postępowanie wywołane wniesieniem w/w pozwu toczy się aktualnie przez Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...]. Na okoliczność wykazania, że E.S. wystąpiła do Sądu Okręgowego w [...] z roszczeniem o potwierdzenie przysługującego jej tytułu prawnego do nieruchomości, na której posadowiony jest przedmiotowy budynek przy ul. [...] w [...]. Pomimo powyższego wniosku i załączonego dokumentu organ II instancji nie odniósł się do tak istotnej okoliczności i nie przeprowadził wnioskowanego dowodu, błędnie uznając, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanej nieruchomości;

11. naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez nakazanie rozbiórki części obiektu usługowo-hotelowego "[...]" przy ul. [...] w [...], tj. pięter: 3, 4, 5, 6;

12. naruszenie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez uznanie przez organ II instancji za prawidłowe przedwczesne wydanie przez organ I instancji decyzji pierwszoinstancyjnej co za tym idzie błędne przyjęcie, że skarżąca nie przedłożyła decyzji o warunkach zabudowy, w sytuacji, w której skarżącą nie mogła na obecnym etapie postępowania przedłożyć takiej decyzji ponieważ wyrokiem z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2758/13, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1021/13 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku usługowo-hotelowego "[...]" przy ul. [...] w [...], i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zaś WojeWódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2015 r. (sygn. akt IV SA/ Wa 2279/15) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. (nr [...] ) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] (znak: [...]) o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku usługowo-hotelowego "[...]" przy ul. [...] w [...], a także uchylił w/w decyzję organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji;

13. naruszenie art. 81 ust. 4, art. 81a i art. 82b ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane w zw. . z art. 79 § 1 k.p.a., poprzez uznanie przez organ II instancji za prawidłowe braku należytego zawiadomienia, przez organ I instancji, skarżących o oględzinach stanu technicznego nieruchomości przy ul. [...] w [...] i pozbawienie strony możliwości udziału w przeprowadzonych oględzinach, skutkiem czego było nienależyte przeprowadzenie oględzin i dokonanie błędnych i niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleń. Należy przy tym podkreślić, iż w żadnym z zaplanowanych terminów oględzin, czynności te nie mogły być zgodnie z prawem przeprowadzone, ponieważ w każdym przypadku, w którym prawidłowo doręczono pełnomocnikowi skarżących stosowne zawiadomienia, złożono do akt sprawy zaświadczenia lekarskie, potwierdzające niezdolność skarżących do udziału w czynnościach administracyjnych. A zatem niemożność należytego przeprowadzenia oględzin spowodowana była wyłącznie przyczynami w pełni obiektywnymi i niezależnymi od skarżących i ich pełnomocnika;

14. usankcjonowanie przez organ II instancji nieprzeprowadzenia, przez organ I instancji, - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oględzin przedmiotowego budynku, pomimo wniosku pełnomocnika skarżących zawartego w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. i wydanie decyzji bez przeprowadzenia istotnego dowodu;

15. nierozpatrzenie przez organ II instancji m.in. zarzutu zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji polegającego na nieprawdziwym i wręcz kłamliwym stwierdzeniu przez organ I instancji, iż pełnomocnik skarżących "nagminnie nie odbiera korespondencji", podczas gdy w rzeczywistości wszystkie pisma kierowane przez organ I instancji do pełnomocnika skarżących zostały odebrane a w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek korespondencji wysłanej do pełnomocnika skarżących, którą nie zostałaby odebrana, i zgodnie z prawem, zostałaby dołączona do akt ze skutkiem doręczenia;

16. nierozpatrzenie przez organ II instancji m.in. zarzutu zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji polegającego na błędnym uznaniu, że pełnomocnik skarżących byłby zobowiązany do udostępnienia przedmiotowego obiektu pracownikom Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...] , którzy mieliby przeprowadzić oględziny obiektu, podczas gdy pełnomocnik strony - co oczywiste - nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do tego budynku i nie jest jego dysponentem;

17. usankcjonowanie przez organ II instancji nieprawdziwego stanowiska organu I instancji, jakoby pełnomocnik skarżących odebrawszy w dniu [...] lipca 2015 r. zawiadomienie z dnia [...] lipca 2015 r., nie przedłożył do akt żadnych pism i wyjaśnień w sprawie, podczas gdy pełnomocnik skarżących, zachowując siedmiodniowy termin wynikający z przepisów k.p.a., przesłał w dniu [...] lipca 2015 r. stosowne pismo, w którym zawarł stanowisko strony, wnioski dowodowe i wyjaśnienia.

Podnosząc te zarzuty Skarżące wnosiły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podobne stanowisko zajął uczestnik postępowania Miasto [...] w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2016 r.

Obecny na rozprawie przedstawiciel Prokuratury Okręgowej w [...] wnosił o oddalenie skargi.

Uczestnik postępowania [...] sp. z o. o. również wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowił art. 48 ust. 1 Prawa budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia kwestionowanego rozstrzygnięcia, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie zaś do przepisu art. 48 ust. 2, w sytuacji gdy budowa, o której mowa powyżej:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem wówczas właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

Zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno - budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 P. b.).

Analiza powyższych uregulowań prowadzi do wniosku, iż obowiązkiem właściwego organu nadzoru budowlanego jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę. Przy czym orzeczenie nakazu rozbiórki dopuszczalne jest jedynie wówczas gdy nie nastąpi legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej. Legalizacja ta możliwa jest w razie zgodności samowolnie wykonanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno - budowlanymi, po przedłożeniu przez inwestora w zakreślonym terminie, określonej w powyższych przepisach dokumentacji.

Dla oceny prawidłowości zastosowania przez organy obu instancji powyższej regulacji kluczowe znaczenie ma odniesienie się do zagadnień gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Dla każdego bowiem postępowania podstawowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, gdyż tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa i obowiązków strony postępowania administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., w sprawie sygn. akt II FSK 521/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obowiązująca na gruncie postępowania administracyjnego zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 k.p.a., nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a więc obejmującego wszystkie jego części składowe, wszystkie środki dowodowe. Powyższe uregulowania wiążą się ściśle z zasadą swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), której istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W realiach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż Sąd rozpoznający sprawę podziela ustalenia organów nadzoru budowlanego w zakresie stanu faktycznego.

Wynika z niego, że inwestorki E. S. i K. S. dokonały rozbudowy i nadbudowy budynku usługowego znajdującego się na działce nr ewid. [...] (dawny nr ewid. [...]) z obrębu [...], położonej przy ul. [...]w [...] o kolejne kondygnacje:

- 3-go piętra o powierzchni użytkowej 603,23 m2, powierzchni całkowitej 812,06 m2;

- 4-go piętra o powierzchni użytkowej 505,66 m2, powierzchni całkowitej 742,43 m2;

- 5-go piętra o powierzchni użytkowej 344,72 m2, powierzchni całkowitej 517,30 m2;

- 6-go piętra (tj. poddasza) o powierzchni użytkowej 171,07 m2, powierzchni całkowitej 245,86 m2.

Zakres tych robót niewątpliwe wymagał uzyskania pozwolenia na budowę.

Inwestorki prowadziły roboty budowlane bez uzyskania stosownego pozwolenia.

Jak prawidłowo ustaliły organy nadzoru budowlanego przed wskazanymi robotami budowlanymi przedmiotowy obiekt był to budynek podpiwniczony składający się z trzech-czterech kondygnacji nadziemnych: piwnicy, parteru, pierwszego i drugiego piętra oraz poddasza o powierzchni całkowitej 2211,00 m2 i powierzchni użytkowej 1822,70 m2. Wynika to z inwentaryzacji z lipca 2002 r., sporządzonej przez [...] Sp. z o,o,. oraz decyzji nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie części budynku tj. 1-go i 2-go piętra, wydaną w dniu [...].09.2002 r. z upoważnienia Burmistrza Gminy [...].

Na marginesie należy dodać, że decyzja ta była rezultatem przeprowadzonego postępowania legalizacyjnego.

W świetle powyższych faktów nie może być kwestionowany fakt wszczęcia przez organ I instancji postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego.

Prawidłowym również było wydanie na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego postanowienia przez PINB dla [...] nr [...]z dnia [...].12.2008 r., którym zobowiązano inwestora m.in. do przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, niezbędnych przy procedurze legalizacyjnej, tj.: zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku "usługowo-hotelowego-restauracja [...]" z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; czterech egzemplarzy projektu budowlanego ww. obiektu, zawierającego opinię techniczną w zakresie zgodności wykonania robót z przepisami techniczno- budowlanymi; projektu zagospodarowania działki sporządzony na aktualnej odbitce z mapy zasadniczej wykonanej do celów projektowych; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego wynika, że powodem orzeczonego nakazu rozbiórki części budynku było niewypełnienie przez inwestorów obowiązków nałożonych ww. postanowieniem.

Dotyczy to braku decyzji o warunkach zabudowy, niezgodność z przepisami techniczno budowlanymi i przede wszystkim brak uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Zdaniem Sądu co do zasady stanowisko organów jest słuszne ale nie wszystkie argumenty należało uznać za uzasadnione.

W ocenie Sądu prawidłowo organy uznały, iż inwestor nie wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego stosowanego w procesie legalizacyjnym, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Definicja legalna tego prawa zawarta jest w art. 3 pkt 11 cytowanej ustawy i wskazuje rodzaje tytułów prawnych, które przewidują uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Każdy, kto wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, stosownie do art. 4 Prawa budowlanego.

Prawo zabudowy, będące fundamentalną zasadą Prawa budowlanego, jest prawem podmiotowym każdego, kto posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, jest więc także realizacją konstytucyjnej zasady ochrony własności, wyrażonej w art. 21 i 64 Konstytucji RP i z tego względu powinno podlegać szczególnej ochronie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt II OZ 1026/2005). Wprowadzenie z dniem 11 lipca 2003 r. (ustawą nowelizującą z dnia 27 marca 2003 r.) zasady, iż podmiot ubiegający się o pozwolenie na budowę, zamiast dotychczasowego wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, składa tylko (pod rygorem odpowiedzialności karnej) oświadczenie o posiadaniu takiego prawa, stosownie do art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, nie zmienia podstawowej zasady wskazującej, że pozwolenie na budowę może być udzielone wyłącznie osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a nie tylko złoży oświadczenie o jego posiadaniu. Należy zatem stwierdzić, że złożenie oświadczenia w trybie art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a więc dołączenie go do wniosku o pozwolenie na budowę jak też w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 48 Prawa budowlanego, jest skuteczne wówczas, gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynikają dane sprzeczne z jego treścią. Oświadczenie takie stwarza domniemanie, że składającemu je podmiotowi przysługuje wskazane prawo, jednak domniemanie to może być obalone dowodem wskazującym, iż nie odpowiada ono rzeczywistości.

Jak prawidłowo wykazały organy nadzoru budowlanego w prowadzonym postępowaniu oświadczenie złożone przez Inwestorki nie odpowiada prawdzie.

Z pisma Delegatury w [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...], wynika, iż ostatnia umowa dzierżawy zawarta z E. S. i K. S., na którą powoływały się Skarżące wygasła w dniu [...].05.2009 r. i od tego czasu ww. osoby korzystają z gruntu bezumownie, zaś z uwagi na fakt, że dzierżawca po zakończeniu umowy dzierżawy nie zwrócił przedmiotu dzierżawy w stanie uporządkowanym i bez poczynionych naniesień sprawa została skierowana na drogę postępowania cywilnego o wydanie nieruchomości.

W ocenie Sądu okoliczność ta bezspornie wskazuje na to, że E. S. i K. S. od kilku lat nie mogą dysponować nieruchomością na cele budowlane.

Nie zmienia tego faktu okoliczność złożenia powództwa do sądu powszechnego, na która powołują się Skarżące. Podobnie jak bez znaczenia dla rozpatrywanego zagadnienia jest powództwo o wydanie nieruchomości.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 8/11

"Złożenie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w trybie art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. nie zwalnia organu administracji architektoniczno-budowlanej całkowicie z wyjaśnienia tej kwestii, o ile powstaną uzasadnione wątpliwości. Jednak z drugiej strony, spory przed sądem powszechnym o prawo do nieruchomości czy ustalenie granic nieruchomości, co do zasady, nie stanowią przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a."

Podzielając zaprezentowany pogląd należy stwierdzić, że tym bardziej stan toczącego się przed sądem powszechnym sporu o ustanowienie prawa do nieruchomości nie może być uznany za dający jakiekolwiek prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 ust. 11 Prawa budowlanego.

Jednocześnie podkreślić należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2274/10, że orzeczenie sądu powszechnego w sprawie o zasiedzenie nie jest dla postępowania o legalizację samowoli budowlanej, prowadzonego na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (podobnie NSA w wyroku z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1234/08, Lex Omega nr 552842). W tych orzeczeniach podkreślono, że hipoteza określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zachodzi jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe. O takiej ewentualności decydują przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. "a", art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 i art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Wynika z nich, że nieprzedłożenie przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie prawidłowego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powoduje zastosowanie przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Brak orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie ewentualnego nabycia określonych uprawnień do nieruchomości nie stanowi zagadnienia wstępnego, gdyż sprawa samowoli budowlanej jest wówczas rozstrzygana w oparciu o stan faktyczny i prawny z chwili podjęcia decyzji.

W związku z przedstawioną powyżej interpretacją art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w powiązaniu z przepisami regulującymi kwestię legalizacji samowoli budowlanej, należało uznać, że ww. okoliczność nie stanowiła przesłanki do zawieszenia postępowania.

Bardziej skomplikowana jest sytuacja dotycząca niezgodności zrealizowanej inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi.

Niewątpliwie zakres niezgodności zrealizowanej budowy z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wykazany przez organy nadzoru budowlanego uniemożliwia legalizację obiektu w takim stanie.

Jednocześnie należy zauważyć, że art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego umożliwia legalizację jeżeli obiekt lub jego część nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Można w związku z tym uznać, że większość wskazanych przez organy odstępstw da się doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Problem polega jednak na tym, że organ nie ma podstawy prawnej do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych robót budowlanych prowadząc legalizację w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego.

Z całą pewnością nie można jednak legalizować obiektu zrealizowanego w zasadniczej sprzeczności z przepisami techniczno-budowlanymi.

Przechodząc do ostatniej przesłanki odmowy zalegalizowania zrealizowanego obiektu wskazać trzeba, że postępowanie organu I instancji było w tym zakresie wadliwe.

Należy wskazać, że co do zasady postępowanie o wydanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej jest zagadnieniem wstępnym uprawniającym do zawieszenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 97 § 4 kpa.

Przykładem tego jednolitego w ostatnim czasie stanowiska jest chociażby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2217/11, w którym wskazano, że "Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania legalizacyjnego."

Przy czym należy pamiętać, że to nie inwestor decyduje o wszczęciu procedury legalizacyjnej, a organ nadzoru budowlanego. To organ nadzoru budowlanego, wydając postanowienie decyduje, że niezbędne jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej. Oznacza to, że brak podstaw do skutecznego samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy w przypadku inwestycji już zrealizowanej.

Niemniej w realiach niniejszej sprawy za słuszne należało uznać stanowisko organu odwoławczego wskazujące na to, że chociaż postępowanie o wydanie warunków zabudowy stanowiło zagadnienie wstępne, to jednak brak po stronie Skarżących prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane czynił zbędnym oczekiwanie na uzyskanie przez Inwestorki decyzji o warunkach zabudowy.

Stanowisko to w całości podziela Sąd rozpoznający sprawę. Zawieszenie postępowania w celu oczekiwania na wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu było by uzasadnione jedynie w przypadku spełnienia wszystkich pozostałych wymogów określonych w postanowieniu organu I instancji a wynikających z treści art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

Pozbawionym racjonalnego uzasadnienia jest oczekiwanie na decyzję o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy i tak z przyczyn obiektywnych i trwałych nie jest możliwe zalegalizowanie samowoli budowlanej.

Na marginesie należy zauważyć, że od momentu nałożenia na Skarżące obowiązku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy do czasu orzeczenia nakazu rozbiórki upłynęło blisko osiem lat.

Wobec tego należało uznać, że co do zasady decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania legalizacyjnego to w realiach niniejszej sprawy brak zawieszenia postępowania nie wpływał na treść ostatecznego rozstrzygnięcia.

Z tych powodów Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy nakaz rozbiórki części budynku była prawidłowa.

Nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy stanowi jeden z etapów legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Dopiero przedłożenie dokumentów, o których mowa w postanowieniu o wstrzymaniu robót jest traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót i umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49 Prawa budowlanego. Wykonanie czynności, nakazanych postanowieniem legalizacyjnym jest nie tylko uprawnieniem, lecz także obowiązkiem inwestora, godzącego się na procedurę legalizacyjną. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, tylko w przypadku spełnienia określonych warunków, skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki. Konsekwencją zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, nałożonych postanowieniem o wstrzymaniu robót, musi być wydanie decyzji, nakazującej rozbiórkę. Dodać też należy, że nieprzedstawienie przez inwestora dokumentów nie pozwala organowi nadzoru budowlanego na ustalenie, czy w konkretnym przypadku samowola budowlana kwalifikuje się do zalegalizowania, a wszelkie negatywne konsekwencje obciążają inwestora, gdyż jakiekolwiek działanie z urzędu jest tu wykluczone.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi, do których nie odnoszą się rozważania poczynione dotychczas należy wskazać, że nie wpływają one na zasadniczą ocenę zaskarżonej decyzji.

W szczególności zarzuty wymienione w pkt 5, 6, 7, dotyczą sposobu procedowania w sprawie odmowy zawieszenia postępowania przed organem I instancji. Zagadnienia te stanowiły przedmiot rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn.. akt VII SA/Wa 764/15.

Niezależnie od wyrażonego w tym wyroku poglądu co do niezasdności stawianych zarzutów wskazać należy, że sam sposób postępowania organów w tym zakresie nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Niezasadny jest także zarzut wymieniony w pkt 9 skargi. Rozstrzygając kwestię braku zawieszenia postępowania organ odwoławczy uznał brak możliwości zaskarżenia postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania. Natomiast w kwestii podstaw zawieszenia postępowania organ II instancji wypowiedział się w decyzji odwoławczej. Problematyka ta została omówiona wcześniej.

Zarzuty wymienione w pkt 3 a-e nie mają żadnego związku z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy zaś domaganie się przeprowadzenia dowodu z całości akt postępowania prowadzonego przed sądem lub prokuraturą albo innym organem jest niedopuszczalne. Warunkiem przeprowadzenia określonego dowodu jest wskazanie a w tym wypadku złożenie konkretnych dowodów i uzasadnienie ich związku ze stawianą tezą dowodową.

Odnosząc się do zarzutu wymienionego w pkt 17 skargi wskazać należy, że dotyczy on w istocie postępowania przed organem I instancji i postępowaniu odwoławczym został sanowany.

W zakresie problemu wymienionego w pkt 16 skargi wypada zauważyć, że organy generalnie wskazywały na nieobecność Skarżących lub ich pełnomocnika w czynnościach oględzin jako okoliczności utrudniającej sprawne przeprowadzenie postępowania. Zgodzić się należy z twierdzeniem, że pełnomocnik nie był zobowiązany udostępnić nieruchomość ale też nie wykazano aby udzielenie upoważnienia w tym zakresie było niemożliwe.

Odnosząc się w tym miejscu do kwestii nieobecności pełnomocnika w trakcie oględzin wskazać należy po pierwsze, że udzielone przez Skarżące pełnomocnictwo obejmowało udzielenie substytucji a strona skarżąca nie wykazała aby udzielenie substytucji było niemożliwe. Po drugie pełnomocnik skarżących nie wykazał aby jego osobiste uczestnictwo w sprawie kolidującej z terminem oględzin było niezbędne albo też nie można był zmienić terminu rozprawy przed sądem. Zwłaszcza, że z powodu nieobecności strony skarżącej czynność oględzin była kilkukrotnie powtarzana.

W związku z tym za niezasadny należy uznać zarzut wymieniony w pkt 14 skargi. Natomiast uchybienie, na które wskazuje skarżący w pkt 15 nie ma znaczenia w świetle poczynionych wyżej uwag na treść rozstrzygnięcia.

W pkt 13 skargi sformułowano zarzut braku właściwego zawiadomienia strony skarżącej o oględzinach, skutkiem czego pozbawiona został możliwości wzięcia udziału w tej czynności. Zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w okolicznościach sprawy. O każdym terminie oględzin Skarżące jak i ich pełnomocnik były powiadamiane. Prawdą jest, że nie brały w nich udziału ale jak wykazano wyżej przynajmniej w ostatnich oględzinach mógł uczestniczyć ich pełnomocnik, bowiem jego usprawiedliwienie nieobecności nie mogło być uznane za prawidłowe.

Nie istniały żadne przeszkody aby strona skarżąca zapoznała się z treścią protokołów z przeprowadzonych oględzin i zgłosiła do nich swoje uwagi ewentualnie przedstawiając dowody na wadliwość ustaleń organu I instancji.

Poza tym jak wskazuje sam składający skargę pełnomocnik Skarżących, umocowanym do działania w sprawie był jeszcze jeden profesjonalny pełnomocnik. Nie było więc żadnych przeszkód aby drugi z pełnomocników uczestniczył w czynnościach procesowych.

Uzasadnienie nietrafności zarzutu wskazanego w pkt 12 zostało przedstawione w pierwszej części uzasadnienia. Tytułem przypomnienia wskazać należy, że oczekiwanie na uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy było bezprzedmiotowe wobec braku tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Odpowiadając na zarzut wskazany w pkt 11 dotyczący częściowej rozbiórki trzeba przypomnieć, że budynek zgodnie z decyzją z dnia [...].09.2002 r. w stanie przed rozbudową mógł samodzielnie funkcjonować. Nie ulega wątpliwości, że nakaz rozbiórki można skierować wobec obiektu budowlanego jako całości, jak i jego części. Przy czym nakaz rozbiórki części obiektu można wydać wówczas, gdy część ta da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty określonej całości.

Nie ma racjonalnych podstaw aby twierdzić, że powrót do poprzedniego stanu zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, uniemożliwi funkcjonowanie obiektu w jego legalnej formie.

Odniesienie do zarzutu wymienionego w pkt 10 skargi zostało przestawione we wcześniejszych rozważaniach Sądu. Dotyczą one zasadności twierdzenia organów nadzoru budowlanego o braku po stronie Inwestorek prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w przypadku wielości ustanowionych pełnomocników organ pisma doręcza jednemu z nich. Wynika to wprost z art. 40 § 2 kpa. Wobec tego zarzut wskazany w pkt. 8 jest oczywiście bezzasadny.

Odnosząc się do zarzutu wskazanego w pkt 4 skargi podkreślić wypada, że rację ma organ odwoławczy wskazując, że strona skarżąca miała możliwość zapoznania się z całością materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji i złożyć stosowne wnioski. Zajęte przez Skarżące stanowisko złożone po wydaniu decyzji przez PINB zostało poddane analizie i ocenie organu odwoławczego co do wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ocena ta została zawarta w uzasadnieniu decyzji drugo instancyjnej.

Stanowisko o braku wpływu tego uchybienia na treść rozstrzygnięcia w pełni akceptuje Sąd rozpoznający sprawę.

Zarzuty wymienione w pkt 1 i 2 w zasadzie dotyczą jednego zagadnienia. Skarżące kwestionują możliwość rozstrzygania sprawy w I instancji przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla [...].

Przy czym podkreślić należy, iż zarzut ten jest skonstruowany w ten sposób, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać trzeba, że skarga nie zawiera przekonywującego uzasadnienia tezy, że działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak i całego Inspektoratu wynikające ze stronniczości wpłynęły na treść rozstrzygnięcia.

Szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że Sąd jako prawidłową ocenił decyzje organu odwoławczego utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W szczególności Sąd ocenił jako prawidłowy przyjęty przez organy nadzoru budowlanego stan faktyczny. Oznacza to, że Sąd nie dopatrzył się istotnego naruszenia wskazanych w skardze 6, 7 i 8 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a.

Dlatego też zarzut taki z przyczyn oczywistych nie mógł być uwzględniony.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art, 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.