Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 455/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50, 51
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 6,7,8, 77 par. 1, 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki ( spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Na skutek zawiadomienia z dnia [...] maja 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") poinformował o wszczęciu na żądanie M.P. postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki tarasu na działce położonej przy ul. [...] w [...], gm. [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, PINB decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2015 r. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 51 ust 1 pkt. 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. - Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud."), po rozpatrzeniu sprawy rozbiórki tarasu, nałożył na inwestora M. F., obowiązek wykonania zabezpieczenia drzwi balkonowych na parterze budynku i. znajdującego się na działce położonej przy ul. [...] w [...], gm. [...] poprzez wykonanie portfenetru w terminie 60 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.

Pismem z dnia [...] października 2015 r. (data z prezentaty) odwołanie od ww. decyzji złożył do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "[...]WINB") M. F.

W odwołaniu podniósł, że nie zgadza się z nałożeniem obowiązku wykonania zabezpieczenia okna (portfenetry) tylko na niego, gdyż nieruchomość położona w [...]przy ul. [...] ma 4 współwłaścicieli. Wyjaśnił, że od siedmiu łat, z jego wniosku toczy się postępowanie sądowe sygn. akt [...] o dział spadku i zniesienie współwłasności, co w praktyce oznacza brak możliwości ustalenia, jaka część wspólnego majątku jest czyją własnością. Dlatego uważa, że decyzja ma wadę prawną i powinna zostać uchylona w obecnej postaci, a obowiązek wykonania decyzji powinien organ nałożyć na wszystkich współwłaścicieli.

M. F. uznał, że "niedopuszczalne jest, aby w sytuacji współwłasności nieruchomości, powiatowy urzędnik niskiego szczebla arbitralnie decydował, który z współwłaścicieli ma ponosić koszty zabezpieczania okna: od wydawania decyzji w takich sprawach są Sądy". Wyjaśnił, że dlatego, iż toczy się sprawa o zniesienie współwłasności z M. P. i jej dziećmi i zbliża się już do zakończenia, zdemontował taras, który ten podział mógłby utrudniać. Nie była to jednak rozbiórka samowolna, zaś na demontaż "tak banalnych rzeczy jak mały taras nie jest potrzebna zgoda PINB". Twierdził, że rozebrał własny taras, bo nie dokonano jeszcze zniesienia współwłasności, "(...) bez pytania kogokolwiek o zgodę; takie jest moje prawo, jako właściciela wynikające z Kodeksu Cywilnego".

Ponadto stwierdził, że nie występuje zagrożenie bezpieczeństwa poprzez rozebranie tarasu, gdyż w pokoju, którego okno wychodziło na zdemontowany taras mieszka M. P. (54 lata) i jej córka K. P. (15 lat), a to nie są małe dzieci, które nieświadomie mogłyby otworzyć okno i wypaść, to dorośli ludzie świadomi tego, że taras za oknem został rozebrany.

[...]WINB, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 2 Pr. bud., po rozpatrzeniu odwołania M. F. od ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...]z dnia [...] października 2015 r., nakładającej na M.F. obowiązek wykonania zabezpieczenia drzwi balkonowych na parterze budynku znajdującego się na działce położonej przy ul. [...]w [...], gm. [...] poprzez wykonanie portfenetru w terminie 60 dni od daty uprawomocnienia się w/w decyzji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając decyzje organ wyjaśnił, że w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych przez pracowników PINB w [...] w dniu [...] czerwca 2015r. ustalono, że na działce położonej przy ul. [...] w [...], gm. [...] istnieje budynek mieszkalny jednorodzinny. Stwierdzono wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce tarasu, na który prowadziły drzwi balkonowe w pokoju na parterze. Obecnie drzwi są na wysokości ok. 90 cm nad poziomem terenu. Roboty rozbiórkowe zostały zakończone. Obecny stan zagraża bezpieczeństwu.

Zdaniem organu II instancji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy. Rozstrzygając w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady j prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które j stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Wydając decyzję, organ zobowiązany jest do przestrzegania przepisów k.p.a., a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Organ podkreślił, że jak wynika z akt sprawy M.F. rozebrał taras, na który prowadziły drzwi balkonowe w pokoju na parterze. Lokal ten zamieszkuje M.P.. Obecnie drzwi są na wysokości ok. 90 cm nad poziomem terenu i stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa ludzi.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, będącego podstawą prawną rozstrzygnięcia [...]WINB przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29.01,2008r., sygn. II SA/Łd 944/07) celem postępowania prowadzonego w oparciu o powołany przepis jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. A zatem organ powiatowy w pierwszej kolejności obowiązany jest do doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, wskazując taki zakres robót który to umożliwi. Zgodnie z § 291 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie "Budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania."

W tym celu PINB, po dokonaniu oceny wykonanych robót, stwierdził, że zasadnym jest wykonanie portfenetru w celu zabezpieczenia wyjścia z lokalu na parterze. Tryb art. 50 - 51 Prawa budowlanego dotyczy m.in. robót budowlanych, które powodują zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia (niezależnie czy wymagały dokonania zgłoszenia czy też pozwolenia na budowę).

Odnosząc się do argumentacji wskazanej w odwołaniu w kwestii ponoszenia kosztów

montażu portfenetru organ wskazał, że brzmienie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego wskazuje wyraźnie na to, iż na jego podstawie można nałożyć na inwestora obowiązek wykonania czynności w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem.

[...]WINB wskazał, ze zgodnie z ogólnie przyjętym orzecznictwem to inwestor w pierwszej kolejności jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. I 48, art. 49 b, art. 50 a oraz art. 51 Prawa budowlanego. Nakaz usunięcia skutków rozbiórki tarasu słusznie skierowano do M. F., który rozebrał istniejący taras i stworzył zagrożenie bezpieczeństwa osób. Bez znaczenia pozostaje w tym wypadku fakt, iż budynek znajdujący się na działce położonej przy ul. [...] w [...], gm. [...] stanowi współwłasności i nie dokonano działu spadku.

Pozostałe argumenty przedstawione przez stronę skarżącą w odwołaniu nie wnoszą zdaniem organu do sprawy istotnych elementów i w świetle Prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I instancji. Brak tarasu i fakt, że obecnie drzwi balkonowe są na wysokości 90 cm nad poziomem terenu stwarza realne zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowników. Stan ten wynika z robót budowlanych (rozbiórki) wykonanych przez M. F.. Nie ma również znaczenia fakt, że przedmiotowy lokal zamieszkuje P. M. P. (osoba dorosła) wraz z 15-letnią córką, gdyż nadal występuje ryzyko wypadku w trakcie użytkowania.

Zasadnym było zatem stwierdzenie, iż PINB w [...] wydał rozstrzygnięcie mające swoje uzasadnienie w przepisach prawa. Organ powiatowy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w niniejszej sprawie. W związku z powyższym stwierdzić należało, że PINB w [...] wydając rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 51 Prawa budowlanego, umożliwi doprowadzenie stanu faktycznego po rozbiórce tarasu do stanu pozostającego w zgodności z prawem. Nałożenie na M. F. obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem jest rozwiązaniem uzasadnionym nie tylko przez przepisy prawa, lecz również ma swoje oparcie w zaistniałym stanie faktycznym.

Ww. decyzję [...]WINB zaskarżyła w dniu [...] [...] stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P.. Zarzucając decyzji [...]WINB naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i "umorzenie kosztów postępowania w sprawie". W uzasadnieniu podniosła, że organa obu instancji nie uwzględniły jej wniosku o przywrócenie stanu poprzedniego, jako zgodnego z prawem, zaś portfenetru nie da się przymocować do ściany budynku, gdyż konstrukcja drewniana budynku ocieplona jest trzciną.

Ustanowiony na wniosek skarżącej pełnomocnik z urzędu, adwokat D. K., w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. sprecyzowała, że decyzja jest zaskarżona w całości, podtrzymała w całości argumentację i zarzuty podniesione przez skarżącą, zaś dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 51 ust. 1 pkt. 2) ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że za wykonanie dyspozycji tego przepisu należy uznać wyłącznie nakazanie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami technicznymi podczas, gdy obowiązek nałożony przez organ powinien zmierzać do doprowadzenia robót do stanu zgodnego z wszelkimi przepisami prawa budowlanego przy uwzględnieniu zatwierdzonego pozwolenia na budowę - a w konsekwencji uznanie, że nakaz budowy portfenetru stanowi wykonanie dyspozycji tego przepisu tj. nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem podczas, gdy dla przywrócenia do stanu zgodnego z przepisami prawa konieczne jest nakazanie odtworzenia tarasu;

2. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego:

a. poprzez niezbadanie całości okoliczności związanych z wyburzeniem tarasu i ograniczenie się do stwierdzenia potencjalnego niebezpieczeństwa upadku z niezabezpieczonego okna, a pominięcie kwestii związanych z wpływem wyburzenia tarasu na parametry techniczne budynku, wpływu zniszczenia ścian na stabilność konstrukcji wpływu rozkucia ścian na parametry budynku związane z ciepłem i wilgocią, okoliczności osiadania budynku i kleszczenia się drzwi balkonowych itp.;

b. nielogiczne ustalenie, iż portfenetr stanowi należyty środek dla przywrócenia stanu zgodnego z prawem podczas, gdy mając na uwadze konstrukcję budynku — drewno ocieplane wewnątrz trzciną — zamocowanie portfenetru nie spełni swojej funkcji w sposób trwały.

W związku z powyższym, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. oraz o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych Ponadto wnosiła o dopuszczenie dowodów załączonych do swego pisma.

W uzasadnieniu pisma, pełnomocnik z urzędu skarżącej wskazała, że w postępowaniu przez sądem administracyjnym, jako sądem I instancji możliwe jest uzupełnienie skargi o nowe zarzuty i wnioski, podniesione po złożeniu skargi z uwagi na regulację zawartą w art. 134 § 1 p.p.s.a."

Skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 2 Pr. bud., w sytuacji opisanej w art. 50 ust. 1 Pr. bud., właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Wskazała, że chodzi o nakazanie inwestorowi robót budowlanych, które spowodują, że wykonywana budowa będzie zgodna z przepisami prawa i z wydanym wcześniej pozwoleniem na budowę.

Budynek położony w [...] przy ul [...] jest w trakcie rozbudowy, na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]. Skarżąca wyjaśniła, że taras istniał od początku istnienia rozbudowywanego budynku w roku 1958 r., jak również został uwzględniony w zatwierdzonym projekcie budowlanym dotyczącym rozbudowy budynku mieszkalnego (widnieje na planach załączonych do jej pisma). Obecny stan jest niezgodny z wszelką dokumentacją dotyczącą przedmiotowego budynku jak i obecnym pozwoleniem na budowę. Wyburzenie tarasu zmieniło kubaturę budynku. Nadto, zmieniły się parametry budynku w szczególności mając na uwadze, że przedmiotowy taras był obiektem o znacznych gabarytach (wysokość niemal 1 metra). Wyburzenie tarasu spowodowało pęknięcia sufitu i ściany, przy której znajdował się taras, jak również kleszczenie się i balkonowych.

Tym samym, w ocenie skarżącej, należy uznać, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 2 Pr. bud. ewentualne "doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem" powinno polegać na nakazaniu wykonania prac zmierzających do przywrócenia zgodności z prawem jak i pozwoleniem na budowę, a mianowicie do odtworzenia tarasu zgodnie z poprzednimi parametrami, zaś gdyby organ uznał, że nie jest możliwe "przywrócenie stanu zgodnego z prawem", powinien on nakazać przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego.

Zgodnie z art. 51 ust 1 pkt. 2 Pr. bud., organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Organ nie zbadał jednak innych istotnych okoliczności, w postaci wystąpienia zniszczeń i usterek mogących skutkować katastrofą budowlaną. Zbadanie tychże okoliczności doprowadziłoby do wniosku, iż budowa portfenetru nie prowadzi do przywrócenia nu zgodnego z prawem budowlanym, bowiem wykonane roboty nadal stwarzają niebezpieczeństwo dla budynku. Organ nie zwrócił uwagi na fakt znacznej dewastacji ścian zewnętrznych budynku i odsłonięcia legarów drewnianych ściany. Jako, że taras miał wysokość niemal metra, dewastacja może skutkować utratą parametrów budynku, zawilgacaniem, przeciekaniem. Skarżąca wskazuje, że między tarasem a ścianą budynku była izolacja, zerwana w czasie jego rozbiórki - w związku z czym obecnie od podłogi "ciągnie" chłód. Taras istniał już od początku istnienia budynku, zatem usunięcie tego elementu, niezgodne z projektem (uwzględniającym w konstrukcji budynku budowanego właśnie duży taras), może mieć wpływ na trwałość konstrukcji. Rozebrany taras jest uwzględniony w projekcie rozbudowy domu, zatem jego usunięcie, niezgodne z projektem, może |mieć wpływ na stabilność rozbudowywanej konstrukcji.

Jednocześnie za nielogiczne należy uznać ustalenie (co podnosiła już skarżąca w skardze), iż portfenetr stanowi należyty środek dla przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Mając bowiem na uwadze konstrukcję budynku — drewno ocieplane wewnątrz trzciną zamocowanie portfenetru nie spełni swojej funkcji w sposób trwały.

Tym samym należało uznać, że organ naruszył art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jak i art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy a okoliczność została udowodniona.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie o podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że decyzje organu I i II instancji naruszają prawo materialne i przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co nakazywało uchylenie decyzji organu I i II instancji. Sąd uznał ponadto zarzuty skargi, uzupełnionej pismem pełnomocnika z urzędu, za zasługujące na uwzględnienie.

Na wstępie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt. 1 i 2 oraz 3 Pr. bud. właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i projekcie budowlanym. Zgodnie z pkt. 2 ust. 2 art. 51 Pr. bud. organ w tym postanowieniu ustala m.in. wymagania niezbędnych zabezpieczeń.

W terminie do 2 miesięcy od daty wydania ww. postanowienia, organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (art. 51 ust. 1 pkt. 1 – 3 Pr. bud.).

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że powyższy stan prawny nakazuje po pierwsze organowi nadzoru budowlanego należyte ustalenie stanu faktycznego w zakresie wykonanych robót budowlanych i ich przyczyny (pozwolenie na budowę, skuteczne zgłoszenie wykonania prac budowlanych, samowola budowlana), po drugie - w zależności od ustalonego stanu faktycznego - wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych w wypadku ustalenia, że prowadzone prace budowlane wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia wykonywania robót budowlanych, albo jeżeli zagrażają bezpieczeństwu.

Ani organ I instancji, ani [...]WINB nie ustaliły, czy rozbiórka tarasu przez M. F. dokonana została w ramach prowadzonych przez niego robót budowlanych w oparciu o uzyskaną [...] lipca 2014 r. decyzję Nr [...] Starosty [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę. Słusznie podniosła pełnomocnik skarżącej, że rozbiórka tarasu może być wynikiem robót budowlanych, objętych pozwoleniem z ww. decyzji, a jeśli tak, to jest ona sprzeczna z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym. Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego, który wszczął postępowanie – jak sam określa – "w sprawie rozbiórki tarasu", a następnie ustalił w uzasadnieniu decyzji, że rozbiórka była samowolna, było ustalenie powyższego faktu. Czym innym jest bowiem dokonanie samowolnej rozbiórki części budynku bez uzyskania na takie roboty pozwolenia lub bez zgłoszenia zamiaru wykonania takich robót, a czym innym jest wykonywanie robót budowlanych niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym.

Jeżeli inwestor rozebrał taras, jako część budynku w ramach prowadzonych na podstawie pozwolenia na budowę prac budowlanych, w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę lub projekcie budowlanym, to konsekwencje takiego postępowania określa art. 50 ust. 1 pkt. 4 Pr. bud. Przepis ten nie pozwala organowi nadzoru na luz decyzyjny i wybór treści i formy orzeczenia – nakazuje w drodze postanowienia wstrzymać roboty budowlane. W tym to postanowieniu, organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 50 ust. 2 pkt. 2 Pr. bud., może ustalić wymagania w zakresie niezbędnych zabezpieczeń. Z dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy (w tym doręczonych aktach organów obu instancji) nie wynika w żaden sposób, by PINB lub [...]WINB ustaliły należycie stan faktyczny w celu ustalenia, jakie orzeczenie i w jakim trybie powinno zostać podjęte. Takie zaniechanie stanowi o naruszeniu przez oba organa art. 6, 7 i 8 k.p.a., ale również i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., w stopniu uniemożliwiającym utrzymanie ww. decyzji w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca ponadto uwagę, że obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest nadzorowanie zgodności z prawem wykonywanych prac budowlanych, co nie polega wyłącznie na nakazaniu i to w formie decyzji zabezpieczenia dokonanej rozbiórki - w ustalonych okolicznościach samowoli budowlanej - poprzez założenie portfenetru. Z istoty postępowania naprawczego, unormowanego w art. 50 i n. Pr. bud. wynika bowiem wprost, że organ nadzoru budowlanego ma podjąć takie działania, które zmierzają do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, albo do doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kontrolowana decyzja PINB i utrzymująca ja w mocy decyzją [...]WINB w żadnej mierze nie realizują celów postępowania naprawczego, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt. 1 i 2 Pr. bud. Przyjęte przez organ I instancji i utrzymane w mocy przez [...]WINB rozstrzygnięcie w rzeczywistości nie stanowi ani załatwienia sprawy, ani nie może budzić zaufania uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Rację ma pełnomocnik skarżącej, że ustawowym obowiązkiem PINB było wobec ustalonej samowolnej rozbiórki tarasu nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt. 2 Pr. bud.), zaś przez doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem rozumieć należy w tym konkretnym wypadku nałożenie takich obowiązków, aby obiekt budowlany był zgodny i z treścią pozwolenia na jego budowę, jak i treścią tego pozwolenia, na podstawie którego prowadzi lub prowadził roboty budowlane inwestor, a ponadto z treścią projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzja Starosty [...]. Aby doprowadzić obiekt do zgodności z prawem nie wystarczy odwołanie się przez organ do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422), z pominięciem przepisów rangi ustawowej, wskazanych powyżej. Zgodność z prawem oznacza bowiem konieczność usunięcia skutków bezprawnej działalności. Całkowicie błędnym był więc pogląd PINB i [...]WINB, że nakazanie zainstalowania portfenetru usunie skutek rozbiórki tarasu i doprowadzi budynek do stanu zgodnego z prawem, zwłaszcza, jeżeli (czego organ nie ustalił należycie) rozbiórka nie była zgodna z prawem.

PINB w ogóle nie ustalił, czy – wobec poczynionych przez ten organ innych ustaleń w postaci samowolnego charakteru wykonania przez M. F. robót budowlanych w postaci rozbiórki tarasu – roboty rozbiórkowe wymagały stosownego zgłoszenia, czy takie zgłoszenie zostało złożone i czy właściwy organ nie wniósł sprzeciwu. W zasadzie jedyna okolicznością, którą organ ustalił, był fakt rozbiórki tarasu – przez nikogo zresztą niekwestionowany.

Nakazanie inwestorowi wykonanie portfenetru i przymocowanie go do ścian drewnianych ocieplonych trzciną nie świadczy o staranności organu I instancji w zakresie załatwienia sprawy, zaś utrzymanie w mocy tej decyzji przez organ II instancji wskazuje na to, że nie dość wnikliwie rozpoznał on sprawę, naruszając wyżej wspomniane zasady prawa administracyjnego.

Z wyżej wymienionych przyczyn, organ nadzoru ponownie badając sprawę ustali w sposób należyty i wskazany powyżej stan faktyczny i związany z nim stan prawny w zakresie dokonanej przez M. F. rozbiórki tarasu, w szczególności ustalając, czy rozbiórka tarasu dokonana została w ramach prowadzonych przez niego robót budowlanych w oparciu o uzyskaną [...] lipca 2014 r. decyzję Nr [...] Starosty [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę, czy też wymagała zawiadomienia w trybie art. 30 ust. 1 Pr. bud. oraz – jeśli tak było – czy stosowne zawiadomienie zostało skutecznie złożone, w sposób uprawniający do wykonania rozbiórki.

Organ weźmie również pod rozwagę treść wyroku nakazowego Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie sygn. akt [...], doręczonego mu przez ten Sąd [...] września 2015 r. po ustaleniu i w zależności od tego, czy M.F. wniósł od tego wyroku sprzeciw w sposób prawnie skuteczny.

W zależności od dokonanych ustaleń organ podejmie wskazane wyżej kroki z zakresu postępowania naprawczego, mając przede wszystkim na uwadze związanie organu treścią art. 50 ust. 1 pkt. 1, 2 i 4 Prawa budowlanego oraz jednoznaczną dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt. 2 Pr. bud. w zw. z art. 51 ust. 3 pkt. 2 Pr. bud. (nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego w wypadku tam określonym).

Z przyczyn wskazanych powyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu I i II instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a.