Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1351/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13  ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przysługiwania prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego M.P. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2008 r. nr [...], potwierdzającą M.P. prawo do rekompensaty w wysokości [...] zł, z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J.P., położonej w B. przy ul. [...], obecnie Białoruś.

Z ustaleń organu wynika, że J.P. w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwał w B., pow. B., woj. [...], położonym na terenach ówczesnego państwa polskiego, nie wchodzących w skład obecnego terytorium R.P.

Ze znajdujących się w aktach sprawy: orzeczenia PUR oraz protokołu z oświadczeń 2 świadków złożonych przed Inspektorem Rejonowym Osadnictwa PUR wynika, że nieruchomość pozostawioną stanowiła nieruchomość miejska, położona przy ul. [...] w B., pow. B., woj. [...], obecnie tereny Białorusi, o pow. [...] m2. Nieruchomość była zabudowana: drewnianym domem mieszkalnym wym. 18x10 m, krytym blachą; drewnianym chlewem o wym. 8x4 m, krytym papą. Ponadto na terenie nieruchomości znajdował się sad owocowy.

Powołane orzeczenie PUR (łącznie z oświadczeniem świadków) stanowi, w myśl art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy, dowód pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz dowód repatriacji J.P. z byłych terenów RP, wskutek okoliczności opisanych w art. 1 ust. 1 ustawy. Ponadto w oparciu o to orzeczenie stwierdzono, że J.P. posiadał obywatelstwo polskie, bowiem zgodnie z treścią układu z dnia 09.09.1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R., repatriacja dotyczyła osób, które do dnia 17.09.1939 r. posiadały obywatelstwo polskie. Okoliczność posiadania obywatelstwa polskiego przez właściciela nieruchomości pozostawionej potwierdza ankieta złożona do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w B. w celu otrzymania dowodu osobistego.

Ponadto w oparciu o znajdującą się w aktach sprawy dokumentację ustalono, że J.P. nadano w 1947 r. grunt położony w K. o pow. [...] ha, w ramach częściowej rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami RP. Ustaleń tych dokonano na podstawie poświadczonych przez Starostwo Powiatowe w B. kopii: protokołu Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w B. nr [...] w sprawie uregulowania własności w/w gospodarstwa rolnego oraz Aktu Własności Ziemi z dnia [...].02.1975 r. nr [...].

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny z dnia [...].05.2007 r. sygn. akt [...] oraz z dnia [...].05.2007 r. ustalono, że spadkobiercą J.P. zmarłego dnia 10.05.2005 r. w B. i ostatnio tam stale zamieszkałym jest M.P..

Ponieważ przedmiotowa nieruchomość położona była w woj. [...], zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt 5 za porównywalne województwa dla woj. [...] uznaje się województwo [...].

W niniejszej sprawie rzeczoznawca majątkowy, jako rynek porównywalny, przyjął powiaty: [...] i [...]. Organ uznał, że operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego K.J., określający wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP, został wykonany prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zgodnie z opisem nieruchomości. Wartość tej nieruchomości wynosi [...] zł.

Uprawniony wybrał, jako formę rekompensaty, świadczenie pieniężne. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionej nieruchomości; wartość ta, zwaloryzowana na dzień wydania decyzji (zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2), wynosi [...] zł., a wartość (zwaloryzowana na dzień wydania decyzji) nabytej, w ramach częściowej rekompensaty, nieruchomości wynosi [...] zł. W przedmiotowej sprawie 20 % wartości pozostawionej nieruchomości stanowi kwota [...] zł którą, stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy, pomniejsza się o wartość nabytej nieruchomości tj. [...] zł. Zatem rekompensata przysługuje w kwocie [...] zł, co stanowi 20 % wartości pozostawionej nieruchomości, pomniejszonej o wartość nabytej, w ramach częściowej rekompensaty, nieruchomości. Waloryzacja została dokonana z zastosowaniem wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres od daty sporządzenia operatów szacunkowych do dnia wydania przedmiotowej decyzji.

Organ odwoławczy uznał, że prawo do rekompensaty przez organ I instancji zostało obliczone prawidłowo. Stwierdził, że właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, J.P., nabył w ramach częściowej realizacji prawa do rekompensaty nieruchomość położoną w miejscowości K., gmina Z., o pow. [...] ha. W aktach sprawy znajduje się poświadczona przez Starostwo Powiatowe w B. kopia: protokołu Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w B. nr [...] w sprawie uregulowania własności gospodarstwa rolnego położonego w K. o pow. [...] ha na rzecz J.P.. W punkcie trzecim protokołu jest stwierdzenie "nadział po wysiedleniu z ZSRR za grunt pozostawiony w ZSRR", natomiast w punkcie czwartym protokołu widnieje zapis "data objęcia powyższej nieruchomości w posiadanie - od 1947 r". Powyższe oświadczenia zostały złożone przez J.P. oraz dwóch świadków przed urzędnikiem państwowym pod groźbą odpowiedzialności karnej. Protokół został podpisany przez osobę otrzymującą gospodarstwo – J.P., dwóch świadków oraz pracownika Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych. W związku z powyższymi zapisami, należy jednoznacznie stwierdzić, iż nieruchomość położona w miejscowości K. została objęta w posiadanie przez J.P. w 1947 r. jako nadział w ramach praw wysiedleńczych za grunt pozostawiony w ZSRR. Otrzymanie gospodarstwa nastąpiło więc w ramach rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto w aktach sprawy znajduje się Akt Własności Ziemi z dnia [...].02.1975 r. nr [...], potwierdzający nieodpłatne nabycie własności nieruchomości w 1975 r.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa otrzymanie przez J.P. gospodarstwa w K. w użytkowanie od 1947 r., bez jednoczesnego przeniesienia prawa własności, a następnie nabycie prawa własności, bezpłatnie, na mocy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych jako nadział po wysiedleniu z ZSRR, stanowi realizację uprawnień z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicą państwa polskiego i tym samym stanowi częściową realizację prawa do rekompensaty. W ocenie organu z treści protokołu w sprawie uregulowania własności gospodarstwa rolnego jasno wynika, że gospodarstwo zostało nadane w związku z pozostawieniem nieruchomości w ZSRR.

W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa M.P. zarzucił naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego - art. 13 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) w zw. z art. 1 i art. 5 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 71, poz. 250) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że J.P. nabywając w 1975 r. prawo własności gruntu rolnego ex lege - w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych otrzymał ten grunt od Państwa Polskiego jako ekwiwalent w ramach realizacji uprawnień do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza jego granicami nieruchomości w sytuacji gdy nabycie prawa własności gruntu rolnego w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. nie mogło stanowić realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami państwa polskiego, ponieważ w ustawie z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie były zawarte żadne przepisy na podstawie których dokonywała się realizacja prawa do rekompensaty;

2) postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 76 § 1, art. 77 § 1 in fine, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) m.in. poprzez nie wzięcie pod uwagę faktu, że pozostawiona przez J.P. nieruchomość nie była gospodarstwem rolnym lecz nieruchomością miejską, poprzez nie wzięcie pod uwagę faktu, że na karcie nr 3 protokołu Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w B. nr [...] J.P. oraz świadkowie oświadczyli, że położona w K. nieruchomość o pow. [...] ha nie stanowiła własności Skarbu Państwa oraz poprzez przyjęcie, że w/w nieruchomość rolna w K. została nadana J.P. przez Państwo Polskie bez orzeczenia właściwej władzy w 1947 r. jako "nadział" po wysiedleniu z ZSRR chociaż w owym czasie nie było prawnej możliwości, aby w ramach rekompensaty uzyskać jako ekwiwalent grunt rolny w zamian za pozostawioną nieruchomość miejską.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi Skarbu Państwa do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna gdyż decyzje organów obu instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zgodnie z treścią art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. W przypadku gdy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

Wynika z przytoczonych przepisów, że wysokość świadczenia pieniężnego, stanowiącego 20 % wartości pozostawionych nieruchomości, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo o wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego ale odnosi się to do nieruchomości Skarbu Państwa i tylko takich, które zostały nabyte w ramach realizacji prawa do rekompensaty, na podstawie odrębnych przepisów.

W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że należy zastosować powołany przepis w odniesieniu do nieruchomości rolnej o pow. [...] ha położonej w K., która stanowiła własność P.J., gdyż w ocenie organów nieruchomość ta stanowi częściową realizację prawa do rekompensaty. O wartość tej nieruchomości została pomniejszona wysokość świadczenia pieniężnego stanowiąca wartość pozostawionych nieruchomości.

W sprawie jest bezsporne, że nieruchomość położona w K., o pow. [...] ha stanowiła własność J.P. na podstawie aktu własności ziemi, wydanego w dniu [...] lutego 1975 r. nr [...] przez Naczelnika Powiatu B.. Akt własności ziemi stwierdzał nabycie prawa własności opisanej w nim nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. O uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Ustawa ta stanowiła, że nabycie własności w trybie jej przepisów stanowiło nabycie pierwotne tego prawa, gdyż w art. 1, zarówno w ust. 1 jak i 2, stanowiła, że nieruchomości stają się własnością rolników "z mocy samego prawa". Nadto ustawa ta w art. 3 stanowiła, że przepisów o nabyciu w jej trybie własności nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości stanowiących własność Państwa. Poza tym ustawa ta nie przewidywała nabycia własności nieruchomości jako realizacji prawa do rekompensaty. Brak jest również innych przepisów, które stanowiłyby, że nabycie własności nieruchomości w trybie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stanowi realizację prawa do rekompensaty.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że uzyskanie własności nieruchomości w trybie przepisów powołanej ustawy z 26.10.1971 r. nie stanowi realizacji prawa do rekompensaty, gdyż nie dotyczy nabycia własności nieruchomości Skarbu Państwa. Brak jest zatem podstaw do pomniejszenia wysokości świadczenia pieniężnego stanowiącego 20 % wartości pozostawionych nieruchomości.

W niniejszej sprawie organy dokonały błędnej oceny aktu własności ziemi nadanego J.P. oraz błędnej interpretacji przepisów ustawy z 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Natomiast głównie skupiły się na ocenie zeznań J.P. złożonych do protokołu postępowania poprzedzającego wydanie aktu własności ziemi. Wobec treści regulacji prawnej ustawy z 26.10.1971 r., powoływane zeznania nie mogą przesądzać o znaczeniu prawnym własności nieruchomości nabytej przez J.P., a położonej w K..

W konsekwencji wadliwych ustaleń decyzje zostały wydane z naruszeniem art.. 13 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (...) co uzasadnia ich uchylenie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.