Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1916/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 4 i pkt 10, art. 40a ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1  art. 3 pkt 8
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1850/13 w sprawie ze skargi T. Spółki z o.o. w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wprowadzania do obrotu handlowego zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. Spółki z o.o. w K. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1850/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniach [...] sierpnia 2012 r. w supermarkecie T. przy ul. [...] w B. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w B., pobrano do badań laboratoryjnych próbkę produktu o nazwie "masło [...]" z datą minimalnej trwałości "12.08", oznaczonego nazwą producenta: M. Sp. z o.o. Jednocześnie pobrano i zabezpieczono próbkę kontrolną produktu.

Badania wykonane przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, że produkt nie odpowiadał wymaganiom zawartym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. (zał. XII, XV), ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. U. L 299 z 16.11.2007 r., s. 1 ze zm.), z uwagi na obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym. W badanej próbce występowało około 14,01% tłuszczu obcego, co było niezgodne z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. L 88 z 29.03.2008 r. s. 1). Stwierdzono ponadto niższą zawartość tłuszczu ogółem (średnio 67% zamiast deklarowanych 82%), wyższą zawartość wody (29,6-29,7% zamiast wymaganej przepisami nie więcej niż 16%), wyższą zawartość suchej masy beztłuszczowej (3,0-3,2% zamiast wymaganej przepisami nie więcej niż 2%) oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne (smak i zapach nieczysty oraz obcy posmak). Powyższe ustalenia udokumentowano w sprawozdaniu z badań z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Po zapoznaniu się z wynikami badań T. Sp. z o.o. nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o przebadanie próbki kontrolnej.

Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w B. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., wydaną na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 187, poz. 1577 ze zm. – powoływanej dalej jako ustawa o jakości handlowej), wymierzył spółce karę pieniężną wysokości 123.400 zł za wprowadzenie do obrotu jednej partii "masła [...]", będącego artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że dodanie tłuszczu obcego oraz większa od dopuszczalnej ilość wody skutkowały brakiem możliwości uznania danego produktu jako masło.

Po rozpoznaniu odwołania spółki od powyższej decyzji Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał ją w mocy. Organ podkreślił, że stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości, szczególnie obecność tłuszczu obcego niedozwolonego w maśle oraz zwiększona zawartość wody (blisko dwukrotnie wyższa niż określają przepisy) kosztem udziału tłuszczu mlecznego (obniżony o 15 pkt procentowych), wskazywały na zafałszowanie produktu określone w art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej. Uwidocznienie w oznakowaniu nieprawdziwej nazwy wyrobu, składu oraz nadanie produktowi wyglądu zgodnego z przepisami jest oczywistym wprowadzaniem w błąd konsumentów oraz istotnym naruszeniem ich interesów.

Organ stwierdził, że decyzja została skierowana do właściwego podmiotu, którym, zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest kontrolowany, zaś zapobiegnięcie wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego masła było w mocy strony.

Zdaniem Prezesa UOKiK, skarżąca miała prawo do przebadania próbki kontrolnej, z czego jednak nie skorzystała, pozbawiając się tym samym możliwości dochodzenia swoich praw.

T. Sp. z o.o. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając jej m.in. naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej polegające na przyjęciu, że w rozumieniu ustawy sprzedawca detaliczny, niebędący producentem, jest wprowadzającym artykuł rolno-spożywczy do obrotu.

Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ dopuścił dowód ze sprawozdania z badań, sporządzonego przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z siedzibą w O., które dotyczyło próbki nieprawidłowo pobranej do badania laboratoryjnego i niewłaściwie przechowywanej, a także uznał za wiarygodne wyniki badań laboratoryjnych, które zostały wykonane dnia [...] sierpnia 2012 r., to jest po terminie przydatności towaru do spożycia,

Sąd I instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że w wykładni prawa żywnościowego pojęcie "wprowadzania do obrotu" dotyczy każdego etapu obrotu i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek. W kwestii tej art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej odsyła do definicji zawartej w art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, gdzie "wprowadzenie na rynek" oznacza "Posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania".

Sąd I instancji stwierdził zatem, że organy administracji prawidłowo uznały skarżącą za wprowadzającą do obrotu zakwestionowaną partię masła. Przy czym samo stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałożenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia czy zafałszowanie nastąpiło z winy danego podmiotu, czy też nie.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skarżącej, z akt administracyjnych sprawy wynika, że brała ona czynny udział w postępowaniu, odbierając korespondencję do niej kierowaną i składając przewidziane prawem środki odwoławcze. Organ kontrolny doręczał jej wszelką korespondencję, pouczając co do przysługujących środków prawnych. Pismo inspekcji z dnia [...] sierpnia 2012 r., przekazujące skarżącej sprawozdanie z badań, zawierało informację o prawie złożenia wniosku o zbadanie znajdującej się w supermarkecie próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu. Skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała, powołując się na jego bezcelowość ze względu na upływ terminu przydatności badanego produktu.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego pobrania do badania laboratoryjnego próbki produktu i jej niewłaściwego przechowywania, Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 496), próbka produktu powinna być przechowywana w sposób i w warunkach zabezpieczających produkt przed zmianą jakości lub cech charakterystycznych. W § 4 określony został natomiast termin i warunki, w jakich ma być dostarczona próbka do badań tj. niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia pobrania próbki z zachowaniem warunków uniemożliwiających zmianę jakości produktu lub cech charakterystycznych. O tym, że w niniejszej sprawie próbka była przechowywania prawidłowo, świadczy protokół przyjęcia próbki produktu do badań, zgodnie z którym Laboratorium w O. oceniło przydatność próbki do badań jako właściwą. Próbka została dostarczona do laboratorium w dniu [...] sierpnia 2012 r. (pięć dni po pobraniu próbki przez inspektorów), czyli w terminie określonym w rozporządzeniu.

W sprawozdaniu z badań z dnia [...] sierpnia 2012 r. oznaczono datę przeprowadzenia badania jako [...] sierpnia 2012 r., a zatem niezasadny jest zarzut przeprowadzenia badań po terminie przydatności produktu, który mijał w dniu [...] sierpnia 2012 r.

T. Sp. z o.o. zaskarżyła wyrok WSA w W. z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1850/13 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w rozumieniu ustawy sprzedawca detaliczny, nie będący producentem, jest wprowadzającym artykuł rolno-spożywczy do obrotu, oraz że sprzedawca detaliczny podlega karze administracyjnej, jeżeli oferowany przez niego artykuł rolno-spożywczy nie odpowiada jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tego artykułu.

Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 2 i art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, polegające na oddaleniu skargi na decyzję organu II instancji, opartą na wadliwie ustalonym stanie faktycznym — wynikach badań próbek przeprowadzonych z naruszeniem przepisów, oraz polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji z uwagi na błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia kary administracyjnej,

b) art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy, oddalenie skargi bez należytego uzasadnienia i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego, co prowadzi do sytuacji, iż uchybienia proceduralne organów, polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, zaniechaniu przez organy administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, arbitralnym potraktowaniu przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, zyskały akceptację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że ustawa o jakości handlowej nie definiuje pojęcia "wprowadzenia", a zatem pojęcie to należy rozumieć w sposób ogólnie przyjęty. Z kolei definicję ustawową pojęcia "obrót" wprowadza art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, odwołując się do czynności, które są wymienione w art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002.

Zdaniem skarżącej, wprowadzenie do obrotu ma miejsce w chwili, gdy producent (wytwórca) dokonuje sprzedaży towaru na rzecz czy to odbiorcy hurtowego, czy też detalicznego i inicjuje obrót tym artykułem. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, podmiot działający na rynku spożywczym na etapie dystrybucji ma obowiązek zapewniać zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla jego działalności. W szczególności oznacza to, że na sprzedawcy ciąży obowiązek odpowiedniego przechowywania i sprawdzania daty przydatności do spożycia, ale nie ciąży na nim obowiązek wyprodukowania artykułu rolno-spożywczego zgodnie z wymogami prawa żywnościowego.

Ponadto skarżąca podniosła, że podsumowanie badań laboratoryjnych sporządzono po upływie przydatności do spożycia, zaś w terminie zakreślonym do złożenia wniosku do zbadania próbki kontrolnej produkt był już przeterminowany, a nawet staranność w jego przechowywaniu (mrożenie), której w ocenie skarżącej organ I instancji nie zachował, nie daje gwarancji, iż właściwości zakwestionowanego artykułu rolno-spożywczego pozostały bez zmian.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Nie ma całkowicie racji wnoszący skargę kasacyjną, kwestionując uznanie sprzedawcy detalicznego, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, za wprowadzającego artykuł rolno-spożywczy do obrotu. Kwestię tę rozstrzyga bowiem ta ustawa, definiując pojęcie obrotu (art. 3 pkt 4) przez odesłanie do art. 3 pkt 8 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustalającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. Obrotem w rozumieniu ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jest zatem wprowadzenie na rynek, czyli posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucja i inne formy dysponowania.

Wynika z tego w sposób jednoznaczny, że na użytek zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przez wprowadzającego do obrotu artykułu rolno-spożywcze należy rozumieć każdego, kto dokonuje wyżej wymienionych czynności, a zatem również sprzedawcę detalicznego nie będącego producentem artykułu oferowanego do sprzedaży.

Wnoszący skargę kasacyjną również bezzasadnie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania przez zaakceptowanie decyzji administracyjnych, wydanych z naruszeniem wymagań dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wbrew stwierdzeniom skarżącego okoliczności faktyczne nie budzą w tej sprawie żadnych wątpliwości. Nie ma żadnych podstaw do kwestionowania zarówno faktu oferowania przez skarżącego masła do sprzedaży, jak i tego, że oferowane masło było artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Dowodzą tego wynika badań laboratoryjnych masła. Sąd I instancji ustalił, na podstawie dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że badanie masła pobranego do kontroli w dniu [...] sierpnia 2012 r. przeprowadzono w dniach [...] sierpnia, czyli w terminie przydatności tego masła do spożycia (ten ostatni termin upływał z dniem 12 sierpnia). Tych faktów wnoszący skargę kasacyjną nie podważył, nie wnioskował również o zbadanie próbki kontrolnej zakwestionowanego masła.

Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).