Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 587/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140, art. 142, art. 216 ust. 2 pkt 3, art. 217 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 104, art. 107 Kpa, art. 7, art. 76, art. 77 par. 1, art. 80, art. 83 Kpa, art.  75 par. 1 Kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 par. 1 i 2 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., art. 152 P.p.s.a., art.  200 , art. 205  par. 2, art. 209 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. M., L. S., M. T., A. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt 3 decyzji Starosty z dnia [...] nr [...] oraz punkt 3 decyzji Starosty z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w opisanym w punkcie I zakresie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących A. M., L. S., M. T., A. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] spadkobiercy po K. i H. M., tj. A. M., L. S., M.T. i A. R. wystąpili do Prezydenta Miasta o zwrot własności ziemi położonej, w obrębie, w rejonie ulic:, o powierzchni [...], przejętej przez Państwo oraz wrócili się o ponowne naliczenie wartości nasadzeń drzew i krzewów owocowych, niezamortyzowanych nakładów nawożenia oraz wartości ogrodzeń i zabudowań gospodarczych, a także zaprzestania pobierania opłat dzierżawnych. W załączeniu przedłożyli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po H. i K. M. sygn. akt [...].

Postanowieniem z dnia [...], Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, od udziału w sprawie oraz wyznaczył Starostę do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Decyzją z dnia[...], Starosta orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek spadkobierców po H. i K. M. A.M. złożył odwołanie od wymienionej decyzji Starosty.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda uchylił ww. decyzję z dnia [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpatrujący sprawę organ pierwszej instancji wystąpił do Archiwum Państwowego o sporządzenie odpisu Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] oraz ogłoszenia z Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej. W odpowiedzi, wpłynęła z Archiwum Państwowego kserokopia wykonana z Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...], jednocześnie poinformowano, że Archiwum nie przechowuje Dzienników Urzędowych Wojewódzkiej Rady Narodowej.

W odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania wniosku z dnia [...], w piśmie z dnia [...] wnioskodawcy wskazali, że domagają się zwrotu działek: [...] (obręb), (obręb). W dniu [...] sprostowali swój wniosek informując, że omyłkowo wymienili nr działki [...], zamiast niej powinna podlegać zwrotowi działka o nr [...].

Starosta wystąpił do Urzędu Wojewódzkiego o sporządzenie odpisu ogłoszenia z Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej wraz z załącznikami, tj. aktu prawa miejscowego, wypisu, wyrysu. W odpowiedzi, Wojewoda przesłał niepotwierdzoną kopię Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] oraz poinformował, że nie zachowały się żadne załączniki do ww. aktu.

W odpowiedzi, na zobowiązanie do ustosunkowania się do przedstawionego przez wnioskodawców zakresu roszczenia oraz podania informacji, czy wnioskowane o zwrot nieruchomości stanowią własność Miasta, Prezydent Miasta wskazał, iż działki o numerach: [...] - położone w obrębie oraz działki o numerach: - obręb [...], stanowią własność Miasta oraz poinformował, że działki o numerach:,[...]stanowią własność osób trzecich. Nadmienił również, że z uwagi na brak dokumentów źródłowych, niezbędne jest dokładne ustalenie zakresu (granic) terenu przejętego od H. i K. M. W związku z tym, Starosta wystąpił do Prezydenta Miasta o dostarczenie mapy uzupełniającej z naniesioną korektą w skali 1:500, sporządzoną w Przedsiębiorstwie G. – K. - Zakład Terenowy. W odpowiedzi, Prezydent Miasta przesłał m.in. potwierdzone za zgodność kopie map, które stanowiły załącznik do Zarządzenia Prezydenta Miasta [...].

Na rozprawie administracyjnej w dniu [...], pełnomocnik wnioskodawców r.pr. G. A. T. oświadczyła, że po zapoznaniu się z dodatkowymi materiałami mapowymi podtrzymuje wniosek z dnia [...] w którym zostały doprecyzowane działki o zwrot, których ubiega się strona. Jednocześnie oświadczyła, że kwestie działek nr: [...] wymagają dodatkowego sprawdzenia, poinformowała, że dostarczy stanowisko stron w stosunku do działek [...].

Prezydent Miasta nie podważył działek określonych we wniosku strony poza działkami nr: [...], które według niego nie znajdowały się w granicach gospodarstwa H. i K. M. W stosunku do działek wymienionych we wniosku, a będących własnością osób trzecich oraz znajdujących się w użytkowaniu wieczystym, Prezydent Miasta stwierdził, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie nie przysługuje.

W dniu [...] organ pierwszej instancji zwrócił się do Prezydenta Miasta o przesłanie oryginałów ostatecznej decyzji ustalającej odszkodowanie na rzecz H. i K.M. z tytułu wywłaszczonej nieruchomości oraz decyzji nadającej L. M. nieruchomość i decyzji nadającej B. K. nieruchomość. W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia

[...], Prezydent Miasta poinformował, że nie odnaleziono oryginału decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] ustalającej odszkodowanie na rzecz H. i K.M. Przesłał oryginały decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] i z dnia [...]. Dodał, że z uwagi na zaginięcie akt wywłaszczeniowych nieruchomości, zostały one odtworzone, a akta przesłane Staroście w dniu [...] wraz z kopią żądanej decyzji.

Organ prowadzący postępowanie, wystąpił do wnioskodawców o przesłanie oryginału ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia Nr [...]. W dniu [...] pełnomocnik stron poinformował, że wnioskodawcy nie posiadają ostatecznej decyzji w oryginale.

Decyzją z dnia [...] Starosta odmówił spadkobiercom po H. i K. M. zwrotu nieruchomości położonej w rejonie ulic: obręb. Od przedmiotowej decyzji, strony wniosły odwołanie, które Wojewoda uwzględnił i decyzją z dnia [...], uchylił decyzję Starosty z dnia [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na zakres poczynienia w sprawie koniecznych ustaleń przez organ pierwszej instancji.

Przy kolejnym rozpatrzeniu sprawy, organ wezwał wnioskodawców do złożenia wyjaśnień w kwestii dotyczącej uprawomocnienia się decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...], formy przekazania odszkodowania i ewentualnej odmowy przyjęcia odszkodowania. W odpowiedzi udzielonej pismami z dnia [...] A. R. i M.T. poinformowały, że dziadkowie nie otrzymali odszkodowania, a informację tę uzyskały od swojej mamy, jako osoby niepełnoletnie. Jednocześnie poinformowały, że ich matka zmarła [...]. Natomiast L. S. () oraz A.M. () wyjaśnili, iż nie wiedzą czy i kiedy przedmiotowa decyzja stała się ostateczna. Podali, że ich rodzice, nie zgodzili się na przyjęcie odszkodowania. Nie mają wiedzy, co ewentualnie stało się z przedmiotowym odszkodowaniem, a odmowa przyjęcia odszkodowania przez rodziców nastąpiła, ponieważ liczyli na przyznanie w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej o pow. [...], która jedynie została oddana w dzierżawę.

Z kolei pismem z dnia [..], Prezydent Miasta udzielił informacji, że w Urzędzie Miejskim nie odnaleziono dowodów świadczących, że przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone i w związku z tym nie jest w stanie potwierdzić takiej wypłaty, z uwagi na brak dokumentów, które zgodnie z przepisami przechowywane były przez okres lat, a następnie uległy brakowaniu. Jednocześnie przedłożył dowody, które według Prezydenta Miasta, uprawdopodobniają fakt wypłaty odszkodowania, tj.: wyrok sygn. Akt[...]; pismo A. M. z dnia [...], w którym informuje, że wypłata odszkodowania wpłynęła na konto dopiero pismo W. O. z [...], inne dokumenty z akt wywłaszczeniowych sprawy dotyczącej nieruchomości W.O.

Pismem z dnia [...] Wojewoda przekazał organowi pierwszej instancji informację, że nie jest w posiadaniu akt wywłaszczeniowych, ponieważ uległy wybrakowaniu.

W toku postępowania, pismem z dnia [...] Prezydent Miasta poinformował organ pierwszej instancji, że w dniu [...] wpłynęło pismo Sądu Okręgowego informujące, że brak jest dokumentów wskazujących na przekazanie do depozytu sądowego odszkodowania na rzecz małżonków H. i K. M. Dokumenty księgowe z lat [...] zostały wybrakowane, po ustawowym okresie ich przechowywania. Bank w piśmie z dnia [...] informował o braku możliwości sprawdzenia dokonania wypłat odszkodowania w wysokości [...] na rzecz K. i H. M., z uwagi na fakt, iż dokumentacja archiwizowana jest przez okres lat.

W dniu [...] A. M. sprostował treść oświadczenia jakie złożył w dniu [...] w przedmiocie wypłaty odszkodowania na rzecz K. i H.M. Wyjaśnił, że chodzi o wypłacone odszkodowanie jedynie za urządzenia i nasady, a odszkodowanie przyznano w rozbiciu: oddzielnie za ziemię i za nakłady i tylko za te nakłady była dokonana wypłata.

Organ pierwszej instancji zlecił badanie dokumentacji geodezyjnej w zakresie położenia dawnej działki nr [...] o powierzchni [...], położonej.

Następnie na zlecenie organu w dniu został wykonany operat szacunkowy określający wartość rynkową prawa własności gruntu oznaczonego numerami działek: [...] o łącznej powierzchni [...]. Wartość przedmiotowego gruntu została ustalona na kwotę [...].

W dniu, została przeprowadzona kolejna rozprawa administracyjna oraz oględziny terenowe działki nr [...] obr., Strony otrzymały kopię operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości oraz zostały zapoznane z dokumentacją podziałową działki nr obr. [...], m. Pełnomocnik wnioskodawców zobowiązał się, do dostarczenia w terminie 14 dni, dokumentów oraz wskazania świadków w sprawie realizacji odszkodowania za wywłaszczone działki. Podczas oględzin terenowych sporządzono dokumentację fotograficzną.

W piśmie z dnia., wnioskodawcy działający poprzez pełnomocnika, poinformowali, że nie zgłaszają zastrzeżeń do sporządzonej wyceny. Podnieśli, że orzecznictwo dotyczące ciężaru udowodnienia okoliczności jaką jest wypłata odszkodowania lub brak tej wypłaty, obciąża organ administracji.

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140, art. 142, art. 216 ust. 2 pkt 3, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), Starosta, w pkt 1 rozstrzygnięcia, orzekł o zwrocie na rzecz:

1). A. K. M. w udziale do części,

2). L.H. S. w udziale do części,

3). M. B. T. w udziale do części,

4). A. L. R. w udziale do części,

wywłaszczone nieruchomości położone w obrębie ewidencyjnym [...], będące własnością Miasta, tj. działki: nr [...] - powstałej w wyniku podziału działki nr; nr [...] o powierzchni [...], powierzchni [...] powierzchni [...] o powierzchni [...] - powstałej w wyniku podziału działki nr [...] oraz wywłaszczoną nieruchomość położoną w obrębie ewidencyjnym [...], działka nr [...] o powierzchni [...].

W pkt 2 decyzji, organ odmówił zwrotu własności nieruchomości położonych , tj. działek:

- nr [...], w obr. [...] w obr. [...], stanowiących własność Miasta, położonych poza granicami dawnej nieruchomości H. i K. M;

- nr [...] w obr. [...], m., stanowiących własność osób fizycznych lub będących w użytkowaniu wieczystym.

Ponadto, w pkt decyzji, Starosta ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania za nieruchomości opisane w pkt 1, na kwotę [...]. Należność tę w kwocie: A. K. M. – [...], L. H. S. – [...], M. B. T. –[...] oraz A. L. R. – [...], zobowiązane były wpłacić na rzecz Miasta, w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Integralną część tej decyzji stanowiła dokumentacja geodezyjna podziału nieruchomości: działek nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym. Organ określił, że na podstawie niniejszej decyzji wygasają prawa najmu, dzierżawy lub użyczenie zwracanych nieruchomości z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, prowadzący do ustaleń, że Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie przeznaczenia terenu pod budownictwo jednorodzinne, tereny położone w obrębie ulic: przeszły z mocy prawa na własność Państwa. Integralną częścią przedmiotowego zarządzenia był rejestr pomiarowy i mapa uzupełniająca z naniesioną korektą w skali 1:500 sporządzoną w Przedsiębiorstwie Zakład Terenowy [...] W dniu [...] dokonano wpisu ostrzeżenia w Dziale w księgi wieczystej numer [...], o czynnościach zmierzających do ustalenia i podziału terenu przeznaczonego pod budownictwo jednorodzinne. Przedmiotowa księga wieczysta prowadzona była dla nieruchomości położonej, stanowiącej własność małżonków H. i K. M.

Pismem z dnia [...] nr [...] Kierownik Zarządu Gospodarki Terenami wystąpił do K. M. z informacją o możliwości składania wniosków o zachowanie lub nieodpłatne nadanie na własność działek dla dotychczasowego właściciela, jego rodzicom, pełnoletnim dzieciom lub pełnoletnim wnukom. Ponadto poinformował, że za części nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa przyznane zostanie odszkodowanie. W wyniku rozpatrzenia wniosku H. i K. M. z dnia [...] Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] przyznał na rzecz ich córki L. M. działkę nr [...] położoną, natomiast decyzją z dnia [...] przyznał na rzecz ich córki B. D. K., działkę nr [...], położoną.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] przyznał H. i K. M. odszkodowanie w wysokości [...] za przejęty na własność Państwa teren o pow [...]. Zgodnie z opisem przedmiotowej decyzji, z nieruchomości ww. osób, teren o powierzchni [...] został włączony do terenu budowlanego. Jednakże faktycznie na własność Skarbu Państwa przeszedł teren o pow., w związku z przyznaniem na własność córkom P. M. działek o łącznej powierzchni [...]. Natomiast zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym na przełomie [...], na przyznane odszkodowanie składały się wartości gruntu [...], wartość drzew i krzewów owocowych oraz nasadzeń [...], wartość niezamortyzowanych nakładów/nawożenia [...], wartość ogrodzenia i zabudowań gospodarczych [...]. W wyniku badania granic dawnej nieruchomości ustalono, że działki nr [...] położone w obr. [...], stanowią własność Miasta, wchodzą w granice dawnej nieruchomości i mogą podlegać zwrotowi. Następnie dokonano podziału działki nr [...], położonej w obr. ,oraz działki nr [...] o powierzchni, obr., w wyniku czego zostały wydzielone działki nr [...] oraz działka nr [...] ha, które podlegają zwrotowi.

Organ w swych ustaleniach powołał się na pismo W. O., skierowanego do Wojewody, której nieruchomość również została wywłaszczona na podstawie Zarządzenia Prezydenta nr [...] z dnia [...]. W piśmie tym informuje, że jej sąsiedzi otrzymali wyższą stawkę za taką samą ziemię i w tym samym czasie wycenioną, m.in. K. M., zapłacono [...]. Starosta wskazał również na wyjaśnienia Urzędu Miejskiego, z dnia., w sprawie W.O., w którym padło stwierdzenie, iż zarzut skarżącej, że niektóre osoby uzyskały odszkodowanie według nowych cen jest zasadny i wyjaśnione to zostało w piśmie nr [...]. Ponadto organ powołał pismo Urzędu Miejskiego [....] Nr [...] skierowane do Urzędu Wojewódzkiego, w którym nadmieniono, iż niektórzy właściciele nieruchomości z tego osiedla otrzymali w bieżącym roku odszkodowanie naliczone zgodnie z obowiązującymi obecnie cennikami. Ponadto sprawy te były szeroko konsultowane i zmiana wysokości odszkodowania nastąpiła na polecenie tamtejszego wydziału w uzgodnieniu z Wojewodą.

Starosta wyjaśnił dalej, że starał się jednoznacznie ustalić kwestię podnoszoną przez wnioskodawców dotyczącą wypłaty odszkodowania na rzecz H. i K. M. Wskazał, że akta przesłane z Urzędu Miejskiego są jedynie dokumentami odtworzonymi i nie stanowią całości dokumentów postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa od H. i K. M. Występował również do Wojewody o przekazanie dokumentów dotyczących toczącego się postępowania. Otrzymał jedynie kopię Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] oraz informację, iż nie zachowały się załączniki do ww. zarządzenia. W aktach sprawy znajdują się natomiast dokumenty dotyczące postępowania W. O., z których można – zdaniem organu - wywnioskować, że przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone. Informacje te potwierdzają również stwierdzenia, które padły w pismach Urzędu Miasta kierowanych do Wojewody [...].

Organ zauważył, iż strony postępowania złożyły oświadczenia, że posiadają informację o braku wypłaty przedmiotowego odszkodowania. Jednakże w ocenie organu, nie stanowi to jednoznacznego dowodu na zaistnienie takiej sytuacji. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani nie wskazała świadków mogących potwierdzić te zeznania. Starosta stwierdził, że ze swojej strony może oceniać przedłożone akta przesłane od organów, które prowadziły postępowanie wywłaszczeniowe. Ponadto organ jako prowadzący postępowanie występował do instytucji (banku, sądu), które mogłyby posiadać dokumenty potwierdzające lub zaprzeczające wypłatę odszkodowania. Jednakże w związku z czasem, jaki upłynął od dnia wydania decyzji, żadna z instytucji nie była w stanie przedstawić dokumentów dotyczących przedmiotowego odszkodowania.

Organ pierwszej instancji wskazał następnie, iż na rozprawie administracyjnej w dniu [...], przedstawiciel Miasta podniósł, że odszkodowania były wypłacane lub przekazywane do depozytu sądowego, w związku z tym odszkodowanie zostało wypłacone, natomiast strona nie udowodniła, że tak nie było. Organ argumentował ponadto, iż w trakcie przedmiotowej rozprawy strony postępowania oświadczyły, że nie podważają istnienia decyzji z dnia, ustalającej odszkodowanie na rzecz

H. i K. M.

W zaistniałej sytuacji, braku dowodów na jednoznaczną wypłatę lub przyjęcie odszkodowania, Starosta ocenił dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, przyjął zeznania spadkobierców, a także starał się ustalić innych świadków, którzy mogliby potwierdzić zeznania stron o braku wypłaty odszkodowania. Jak zauważył organ, pełnomocnik stron, pomimo wcześniejszego zobligowania na rozprawie, nie przedłożył żadnych dowodów, ani nie wskazał świadków w imieniu swoich mocodawców, które organ mógłby poddać ocenie jako dowód w sprawie. Wskazał, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie spadkobiercy A. M. z dnia [...],który oświadczył, że "Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość bez zgody rodziców zostało przelane na konto ". Jednocześnie organ podał, że dnia [...] A.M. sprostował ww. oświadczenie, informując, że chodzi o wypłacone odszkodowanie jedynie za urządzenia i nasady, a odszkodowanie przyznano w rozbiciu: oddzielnie za ziemię i za nakłady. W opinii organu zeznania spadkobierców po H. i K. M., nie są wystarczającym dowodem, że przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone.

Reasumując organ stwierdził, że przedmiotem zwrotu jest tylko grunt o powierzchni. Zwaloryzowane odszkodowanie obejmowało tylko wartość gruntu, tj. kwotę [...]. Zdaniem organu była to rzeczywista kwota jaką strona otrzymała w ramach odszkodowania za wywłaszczony grunt.

Mając na uwadze powyższe oraz art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ uznał, że spadkobiercy po byłych właścicielach zobowiązani są do zwrotu otrzymanego odszkodowania za działki wymienione na wstępie o numerach: [...]. Odszkodowanie, po zwaloryzowaniu, denominacji oraz proporcjonalnym wyliczeniu do powierzchni zwracanej części nieruchomości oznaczonej numerami wskazanych działek, wyniosło [...]. Organ stwierdził, że przedmiotowe nieruchomości podlegają zwrotowi właścicielom i spadkobiercom w częściach wynikających z ich udziałów, ustalone na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po H. i K. M. sygn. akt [...] z dnia [...].

Wnioskodawcy reprezentowani przez pełnomocnika r.pr. G. ., wnieśli odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...], kwestionując ją w części, obejmującej pkt 3 rozstrzygnięcia, tj. obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za zwracane decyzją nieruchomości.

Wydanej decyzji skarżący postawili zarzut naruszenia art. 7, art. 76, art. 77 § 1, art. 80, art. 83 K.p.a. oraz art. 140 ust. 1,2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Według odwołujących się, ustalenie, że H. i K. M. otrzymali odszkodowanie ustalone w decyzji z dnia [...], nie znajduje żadnego oparcia w dowodach, które organ uznał za przydatne i wystarczające do wyprowadzenia takiego wniosku.

Za bezwartościowe, składający odwołanie uznali dowody z fragmentów korespondencji W. O. Osoba ta nie mogła mieć w sprawie statusu świadka, na taki charakter wskazuje, zdaniem stron, uzasadnienie organu pierwszej instancji. Zanegowali jako dowód, uznany przez Starostę, twierdzenie Prezydenta Miasta, podniesione na rozprawie administracyjnej w dniu [...], że odszkodowania były wypłacone lub przekazywane do depozytu sądowego. Podnieśli, że to podmiot zobowiązany do zwrotu nieruchomości jest zobowiązany udowodnić, że odszkodowanie ustalone w decyzji zostało faktycznie wypłacone. Ich zdaniem, organ pierwszej instancji naruszył wszelkie zasady procesowe, w tym zasadę swobodnej oceny dowodów, która przerodziła się w samowolę dyskwalifikującą twarde dowody na brak wypłaty odszkodowania. Ponadto, wbrew prawu, organ przerzucił ciężar dowodu na wnioskodawców (art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 6 K.p.a.) oraz dał wiarę gołosłownym twierdzeniom pełnomocnika Gminy Miasto. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140, art. 142, art. 216 ust. 2 pkt 3, art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Staroty z dnia [...].

W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ odwoławczy przedstawił szczegółowo i obszernie dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, uzyskane w jego wyniku ustalenia, jakie wyprowadził organ pierwszej instancji na podstawie dowodów i twierdzeń przedstawionych przez strony, jak i własnych działań organu, w celu uzyskania informacji dotyczących okoliczności wypłaty odszkodowania

H. i K. M.

Wojewoda odniósł się szerzej do wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...], sygn. akt [...] oddalającym powództwo o zapłatę odszkodowania za odjęte nieodpłatnie prawo własności gruntu, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia tego wyroku wynikało, że powodowie nie sprostali wymaganiom dowodowym wytoczonego procesu i nie zdołali wykazać słuszności swych twierdzeń. Sąd podkreślił, że powodowie nie podjęli nawet próby wykazania okoliczności dotyczących szkody. Ponadto Sąd ten stwierdził, iż strona pozwana dowiodła, że w ramach odszkodowania za wywłaszczenie terenu powodowie jak i ich spadkobiercy otrzymali zaakceptowane przez nich rekompensaty za przejęty na własność Państwa teren gruntu o powierzchni [...], albowiem decyzją z dnia [...] ustalono i przyznano odszkodowanie H. i K. M. w wysokości [...].

Organ odwoławczy wskazał na stanowisko przedstawiciela Gminy Miasto, iż choć nie zachowały się dokumenty potwierdzające wypłatę odszkodowania, to wiadomo z autopsji, że odszkodowania były wypłacane lub przekazywane do depozytu sądowego. Wskazał, że wnioskodawcy, pomimo zobowiązania się na rozprawie, nie dostarczyli dokumentów oraz nie wskazali świadków, którzy mogliby potwierdzić zeznania o braku wypłaty przedmiotowego odszkodowania.

Organ odwoławczy wyraźnie podkreślił, że organ pierwszej instancji prowadząc przedmiotowe postępowanie administracyjne dążył do jednoznacznego ustalenia kwestii podnoszonej przez wnioskodawców wypłaty odszkodowania. Dokumenty uzyskane z Urzędu Miasta są jedynie odtworzeniowymi i nie stanowią całości dokumentów postępowania wywłaszczeniowego. Starosta uzyskał kopię zarządzenia Nr Prezydenta Miasta , nie zachowały się załączniki do przedmiotowego aktu. Organ odwoławczy wskazał na dokumenty uzyskane z akt postępowania wywłaszczeniowego W. O., z których można wywnioskować, że takie odszkodowanie było wypłacone. Powyższe miała potwierdzać także korespondencja Urzędu Miejskiego. Podniósł, że żadna z instytucji – takich jak bank czy sąd, nie przedstawiła dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowania lub przekazania kwoty do depozytu sądowego. Przypomniał, iż aktach znajduje się oświadczenie A. M. z dnia [...], wskazujące, że odszkodowanie bez zgody rodziców zostało wypłacone. Zauważył także, iż r. A.M. sprostował te oświadczenie, w ten sposób, że miał na myśli jedynie odszkodowanie za urządzenia i nakłady.

Reasumując Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów z art. 7, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 , art. 83 K.p.a., ponieważ w toku postępowania podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, uwzględnił wszelkie dokumenty zebrane w sprawie, a mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, w sposób wyczerpujący organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami organ ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zastosował zasadę prawdy obiektywnej jak i zasadę swobodnej oceny dowodów. Do postępowania dowodowego włączył także dowody w formie zeznań świadków.

Zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował także przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie dotyczącym wywłaszczenia i zwrotu nieruchomości, zatem trafnie zastosował również art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

A. M., L.S., M. T. i A. R., reprezentowani przez pełnomocnika r.pr. G. T., skierowali skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...] wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. Ponadto skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez orzeczenie zwrotu na ich rzecz wywłaszczonej nieruchomości bez obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości.

Zdaniem skarżących, organ drugiej instancji wydając swą decyzję, utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, dopuścił się naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 12 § 1 K.p.a. oraz art. 140 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez złamanie wszelkich reguł w zakresie wnikliwej, rzetelnej i logicznej oceny zgromadzonych dowodów.

Wskazali, że organ pierwszej instancji nadał atrybut dowodu z zeznań świadków osobom, które w sprawie świadkami nie były, a mianowicie przedstawicielowi Gminy Miasto, składającemu oświadczenia w imieniu tej strony. Zauważyli, że twierdzenia tego pełnomocnika, są jedynie twierdzeniami strony, które należało naprowadzić i przedstawić dowody. Według skarżących, oświadczenia tego pełnomocnika o wypłacie odszkodowania, nie wytrzymują krytyki, a potraktowanie ich jako dowodu w sprawie razi niekompetencją i brakiem obiektywizmu po stronie organu orzekającego.

Drugą osobą, którą - według skarżących - organ traktuje jako świadka była W.O., chociaż nie składała ona zeznań w żadnej formie dla potrzeb tego postępowania. Zauważyli, że zachowały się jedynie fragmenty korespondencji tej osoby, które są zaprzeczeniem jakiejkolwiek możliwej chronologii zdarzeń dotyczącej przebiegu postępowania administracyjnego. Zaniechanie przesłuchania tej osoby razi brakiem obiektywizmu po stronie organu orzekającego.

Wskazali, że odmawiając waloru prawdziwości zeznaniom skarżących, że wypłata odszkodowania nie nastąpiła, organ orzekający wskazał w uzasadnieniu decyzji na okoliczności, które pozwalają na dyskwalifikacje zeznań świadków.

Reasumując skarżący stwierdzili, że organ drugiej instancji naruszył, wskazane na wstępie skargi, przepisy postępowania administracyjnego, poprzez:

- wbrew wszelkiej logice i obiektywizmowi oparcie się na materiałach, które nie mają przymiotu dowodu,

- odrzucił, bez ich należytej oceny i uzasadnienia, dowody z zeznań skarżących, jak również stanowiące dowody w sprawie informacje, że nie odnaleziono dokumentów mogących wskazywać na wypłatę odszkodowania lub złożenia go do depozytu sądowego,

- ocenił jako przydatne, wiarygodne i wystarczające do ustalenia, że wypłata odszkodowania nastąpiła, te dowody, które pasowały do z góry założonej tezy,

a które jak wskazano w skardze, nie mogą być nawet dowodami w sprawie.

Takie procedowanie nad sprawą przez organ administracji razi – zdaniem skarżących – brakiem wnikliwości, rzetelności oraz obiektywizmu z jego strony.

Wojewoda w odpowiedzi na przedmiotową skargę wniósł o jej oddalenie, gdyż podnoszone w skardze zarzuty nie znajdują uzasadnienia.

Na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r., pełnomocnik skarżących poparł skargę i oświadczył, że kwestionuje pisemne oświadczenie świadka W.O. złożone w innej sprawie. Osoba ta nie była przesłuchana w charakterze świadka, od kilku lat nie żyje. Ponadto nie była sąsiadem rodziny skarżących. Pełnomocnik wskazał na orzecznictwo sądowe, które nakazuje ustalić w sposób pewny, że odszkodowanie zostało wypłacone, jeżeli organ domaga się jego zwrotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działań administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia, z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do przejęcia sprawy administracyjnej, jako takiej, do jej końcowego załatwienia i rozstrzygnięcia co do jej istoty. Nie zastępuje więc, ani też nie wyręcza organu administracji publicznej w realizacji powierzonych mu zadań. Sąd administracyjny nie jest organem odwoławczym, a postępowanie sądowoadministracyjne, nie stanowi w żaden sposób formy, trybu, rodzaju czy też kontynuacji postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia

2009 r., sygn. akt II FSK 670/07, opubl. w Lex nr 596566).

Powyższa uwaga okazała się konieczna wobec sformułowanego w skardze żądania o dokonanie przez Sąd zmiany zaskarżonej decyzji, poprzez orzeczenie co do istoty w zakresie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, które z wyjaśnionych wyżej względów braku kompetencji sądowej w tych zakresie, nie może być niniejsza skargą uwzględnione.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie objęta jest decyzja Wojewody z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...], orzekającą o zwrocie na rzecz skarżących wywłaszczonych nieruchomości oraz o ustaleniu należności tytułem zwrotu odszkodowania za nieruchomości podlegające zwrotowi. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Biorąc pod uwagę treść skargi i sformułowanych w niej zarzutów, Sąd przyjął, że kwestią bezsporną jest zwrot stronom wywłaszczonych nieruchomości wskazanych w decyzji organu pierwszej instancji, a w istocie spór dotyczy rozstrzygnięcia w części ustalającej wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania. Stosownie zatem do art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (art. 140 ust. 2 powołanej ustawy). Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, to w myśl art. 140 ust. 3 ww. ustawy, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości.

Zarzuty skargi sprowadzają się do kwestionowania działań organu już na etapie prowadzenia postępowania wyjaśniającego w szczególności zebrania dowodów, ich kwalifikacji oraz oceny, na podstawie których organ wyprowadził twierdzenie, że H. i K. M., otrzymali odszkodowanie w wysokości [...] ustalone decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...], za przejęty na własność Państwa teren o powierzchni [...]. Według ustaleń organu pierwszej instancji, na przyznane odszkodowanie składały się wartości gruntu – [...], wartość drzew i krzewów owocowych oraz na sadzeń –[...] wartość niezamortyzowanych nakładów/nawożenia – [...], a także wartość ogrodzenia i zabudowań gospodarczych – [...].

Według organu pierwszej instancji, przedmiotem zwrotu był tylko grunt o powierzchni [...] w związku z powyższym organ uznał, że odszkodowanie może obejmować tylko wartość gruntu , tj. [...]. Była to zdaniem organu rzeczywista kwota jaką spadkodawcy otrzymali w ramach odszkodowania za wywłaszczony grunt.

Z treści art. 6 K.p.a. wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Podstawą rozpoznania każdej sprawy administracyjnej, jest ustalenie przez organ normy regulującej dany rodzaj zagadnienia objętego przedmiotem rozpoznania oraz rozumienia tej normy w sposób wystarczający dla potrzeb rozstrzygnięcia danej sprawy. Kolejnym zasadniczym aspektem, jest miejsce ustalenia stanu faktycznego w procesie stosowania prawa. Zgodnie z doktryną obejmuje on dwa elementy, tj. uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i przyjętej teorii dowodów oraz ujęcie tego faktu w języku stosowanej normy. (patrz B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 13, Warszawa 2014, s. 55).

W ocenie Sądu, uzasadnione wątpliwości, budzi w tejże sprawie sposób działania organów jaki miał miejsce już na etapie postępowania administracyjnego mającego doprowadzić do ustalenia stanu faktycznego w zakresie wypłaty odszkodowania poprzednim właścicielom wywłaszczonej nieruchomości. Należy w tej sprawie uwzględnić, że jak ustalił organ pierwszej instancji, nie zachowały się

w oryginale akta sprawy dotyczące wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiących własność H. i K. M. Akta przesłane organowi przez Prezydenta Miasta były jedynie dokumentami odtworzeniowymi i nie stanowiły całości akt przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego. W wyniku podjętych działań, Starosta uzyskał jedynie kopię Zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne terenu w obrębie ulic: Kwiatów polskich, które z mocy prawa przeszły na własność Państwa. Nie zachowały się załączniki do tego aktu. Uzyskał także kopię decyzji z dnia [...] w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz K. i H. M. Ponadto uzyskał oryginały decyzji z dnia [...] nadającej na rzecz L. M. działkę nr [...] oraz decyzji z dnia [...] nadającej na rzecz B. D. K. działkę nr [...], obie działki położone przy. Organ uwzględnił w swych ustaleniach, informację od Gminy Miasto, że podmiot ten nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi fakt wypłaty przedmiotowego odszkodowania (dokumenty księgowe po upływie lat uległy brakowaniu), a także przedłożoną przez tę stronę kopię pisma z dnia [...] dotyczącą sprawy W. O., której nieruchomość została również wywłaszczona na podstawie Zarządzenia z dnia [...]. Na podstawie pisma W. O. organ wywiódł, że przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone, a osoba ta jako świadek i sąsiadka poprzednich właścicieli nieruchomości, okoliczność wypłaty odszkodowania ma potwierdzać. Ponadto, organ przyjął, że informacje o wypłacie odszkodowania, potwierdzają stwierdzenia, które są zawarte w pismach Urzędu Miasta z lat [...], które były kierowane do Wojewody.

Organ zebrał oświadczenia od skarżących, że posiadają informację o braku wypłaty przedmiotowego odszkodowania. Ponadto organ występował o potrzebne informacje do Banku oraz do Sądu Okręgowego, które w związku z upływem czasu, jaki upłynął, nie były w stanie przedstawić dokumentów dotyczących wypłaty lub przekazania do depozytu kwoty wynikającej z przedmiotowego odszkodowania. Starosta powoływał się na stanowisko przedstawiciela Gminy Miasto, przedstawionej na rozprawie administracyjnej w dniu [...], że odszkodowania były wypłacane lub przekazywane do depozytu, sądowego w związku z tym odszkodowanie zostało wypłacone. Organ podniósł, że wnioskodawcy pomimo zobowiązania nie przedstawili dowodów ani świadków, które organ mógłby poddać ocenie, na okoliczność braku wypłaty odszkodowania. Dodatkowo dla organu istotne okazało, się oświadczenie A. M. złożone w piśmie z dnia [...] z którego wynikało, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone dopiero w [...]. Powyższe oświadczenie A. M. sprostował w piśmie z dnia [...], w ten sposób, że wypłata odszkodowania dotyczyła jedynie urządzenia i nasady, gdyż odszkodowanie przyznano w rozbiciu za ziemię i za nakłady. Powyższe doprowadziło Starostę do uznania, że doszło do wypłata odszkodowania dla K. i H. M. z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Powyższe ustalenia przyjął w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, uzupełniając je dodatkowo wywodami, jakie wyprowadził, na podstawie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] sygn. akt [...] oddalającego powództwo o wypłatę odszkodowania za odjęte nieodpłatne prawo własności gruntu, z powodu braku wykazania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej Gminy Miasto, czyli bezprawności jej działania, szkody i związku przyczynowego.

W ocenie Sądu, powołane przez organ okoliczności, nie dają podstaw do uznania, że fakty z nich wynikające mieszczą się w zakresie uregulowanym przepisem prawa materialnego i w konsekwencji prowadzą do wiążącego ustalenia,

że zwrot zrewaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest zasadny. W tym miejscu, należy podkreślić wpływ zasady prawdy obiektywnej na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego oraz dla rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Zasada ta wynika z art. 7 K.p.a., polega na wypełnieniu przez organ prowadzący postępowanie wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określona sprawą, aby uzyskać faktyczny jej obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (W. Dawidowicz. Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962, s. 108). Jak wynika z brzemienia art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie z poglądami doktryny przez pojęcie środka dowodowego w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć wszelkie źródła prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie (patrz cyt. wyżej B. Adamiak. J. Borkowski. K.p.a., s. 354).

Analiza akt sprawy oraz argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wskazuje, że pomimo podjęcia działań organ nie był w stanie uzyskać dokumentów wskazujących jednoznacznie, że doszło do wypłaty odszkodowania H. i K. M. z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Państwa nieruchomości. Dokumentacja sprawy wywłaszczeniowej nie zachowała się. Dotyczy to także dokumentów księgowych, z depozytu sądowego czy bankowych, potwierdzających wypłatę ww. osobom kwoty pieniężnej tytułem odszkodowania lub przekazania takiej kwoty do depozytu. Jeżeli zatem organ napotkał tego rodzaju trudności winien określić istnienie określonego faktu na podstawie spostrzegania innego faktu (dowód pośredni). Za taki posłużyły organowi pisma z akt innej sprawy wywłaszczeniowej: pismo W. O. z dnia [...], które w ocenie Sądu nie mogą być uznane za odbicie faktów obiektywnej rzeczywistości. Z treści tych dokumentów wyłania się co najwyżej polemika na temat wysokości odszkodowania przyznanego w odrębnym postępowaniu wywłaszczeniowym na rzecz strony tego postępowania. Dokumenty te stanowią, jedynie dowód na to, że zawarte w nich oświadczenia pochodzą od wystawcy, lecz nie przesądzają o zgodności zawartych w nich twierdzeń ze stanem faktycznym. Należy przy tym uznać słuszność twierdzeń skarżących, że formułowanie twierdzeń przez organ na podstawie treści korespondencji W. O. z innej sprawy administracyjnej, powinno prowadzić do uznania tej osoby za świadka w tymże postępowaniu administracyjnym. Uwzględniając powyższe oraz brzmienie art. 75 § 1 K.p.a., organ winien był przesłuchać tę osobę, na okoliczność faktu wypłaty

w szczególności, w szczególności, czy była naocznym świadkiem wypłaty takiego odszkodowania lub też w inny sposób była w stanie potwierdzić prawdziwość wywiedzionego przez organ twierdzenia. Zeznania powinny były być złożone osobiście i ustnie przed organem administracji w określonym trybie i według zasada określonych w K.p.a. W tej sytuacji, trudno uznać, że korespondencja z akt sprawy W. O. może stanowić dostateczny dowód na istnienie faktu wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość poprzednim właścicielom nieruchomości, której zwrotu domagali się skarżący. W takich samych kategoriach należy oceniać zawartość powołanej przez organ korespondencji, pochodzącej z zasobów Urzędu Miejskiego za lata [...] odnoszącej się do wysokości odszkodowania ustalonego m.in. H. i K. M. Treść tych pism nie jest wystarczającym źródłem dowodzenia o fakcie wypłaty odszkodowania i powinna skłonić organ do poszukiwania potwierdzenia tego faktu, w przesłuchaniu w charakterze świadka osób, które były autorami ww. korespondencji.

Wątpliwości Sądu, budzi także uznanie, na podstawie twierdzeń przedstawiciela Gminy Miasto (strony postępowania administracyjnego), za okoliczność wyjaśnioną, że doszło do wypłaty odszkodowania lub przekazania kwoty z tego tytułu do depozytu sądowego. Powołane twierdzenie strony może być traktowane co najwyżej, jako jej stanowisko w toczącym się postępowaniu. Bezsprzecznie osoba będącą stroną w sprawie posiada subiektywny stosunek do opisywanej rzeczywistości, tak więc waga złożonego przez nią zeznania może budzić wątpliwości co do obiektywizmu źródła informacji. Ustawodawca zastosował w tym przypadku mechanizm środka uzupełniającego, który może być stosowany jedynie w razie niewyjaśnienia istotnych dla sprawy faktów, za pomocą innych środków dowodowych (F. Elżanowski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Komentarz KPA, art. 75, Nb 1, Warszawa 2014).

Stosownie do art. 75 § 2 K.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio. W świetle powołanej regulacji, strona może złożyć wspominane oświadczenie potwierdzające dany fakt, w sytuacji gdy nie jest wymagane urzędowe zaświadczenie, a kolejnym warunkiem jest żądanie strony zgłoszone w formie wniosku. Sąd zauważa, że brak jest wyraźnego wskazania w aktach administracyjnych sprawy, że strona zgłaszała wniosek o złożenie oświadczenia w powołanym wyżej trybie.

Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych. Należy jednak uwzględnić zakres dopuszczalności składania oświadczenia strony w postępowaniu administracyjny oraz miejsce tego oświadczenia w systemie środków dowodowych. W doktrynie wskazuje się, że oświadczenie strony w postępowaniu, jest traktowane jak fakt przyznany przez stronę. Przyznanie jest to oświadczenie strony potwierdzające prawdziwość twierdzenia drugiej strony o istnieniu lub nieistnieniu określonego faktu. Tego rodzaju sytuacja w tejże sprawie nie zaistniała. Wobec kwestii wypłaty odszkodowania wnioskodawcy i Gmina Miasto prezentują odmienne stanowiska. Powyższej konkluzji nie zmienia fakt, iż A. M. stwierdził, że do wypłaty odszkodowania doszło, skoro oświadczenie to sprostował w [...] wskazując, że wypłata dotyczyła jedynie odszkodowania za urządzenia i nasady/nakłady. Z powyższych względów, przedstawione na rozprawie administracyjnej stanowisko przedstawiciela Gminy Miasto nie mogło być zatem uznane za przeważający środek dowodowy, a okoliczność faktyczna przezeń stwierdzona powinna być przedmiotem dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych itd. Dopiero w razie braku dowodów podstawowych K.p.a. nakazuje stosować dowód posiłkowy, np. przesłuchania stron (86 K.p.a.).

W ocenie Sądu, nie posiada waloru dowodowego powoływane przez organ odwoławczy uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...]., sygn. akt [...]. Orzeczenie to zapadło, w odrębnej sprawie cywilnej o naprawienie szkody wywołanej za nieodpłatnie odjęte prawo własności. W procesie cywilnym obowiązuje zasada kontradyktoryjności, która zakłada, że między stronami procesu toczy się spór i na nich ciąży obowiązek udowodnienia swoich racji. Sąd cywilny odgrywa jedynie rolę arbitra, który wydaje wyrok, nie powinien prowadzić postępowania dowodowego. Sąd ten oddalił pozew z uwagi na brak dowodów wskazujących na możliwość wyrządzenia podnoszonej pozwem szkody, a ponadto powołał się na instytucję przedawnienia roszczenia. Tymczasem w postępowaniu administracyjnym, o czym była już wyżej mowa, to rolą organu jest zebranie pełnego materiału dowodowego oraz jego ocena. Organ obowiązany jest do udzielenia stronom całokształtu informacji związanej z załatwieniem sprawy administracyjnej, a zatem informowania także o stanie faktycznym złożonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystne dla pozytywnego załatwienia sprawy (art. 9 K.p.a.)

Należy mieć na względzie, że granicą dopuszczalności środków dowodowych jest ich zgodność z przepisami prawa, przy braku regulacji szczególnych, organ orzekający w sprawie obowiązany jest stosować regulacje ogólną z K.p.a., która ustanawia otwarty system dowodów. W przedmiotowej sprawie, organy nie wykazały, że wyczerpały możliwość skorzystania z otwartego systemu środków dowodowych w celu wyjaśnienia wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a bez wątpienia nie może być potwierdzeniem tego faktu ustalenie odszkodowania w decyzji z dnia [...]. Skład orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych, które na tle omawianej problematyki uznały, iż w żadnym wypadku nie można przyjąć, że dokonana nowelizacja przepisu z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce miała na celu oderwanie obowiązku zwrotu odszkodowania ustalonego w drodze decyzji, od faktu jego rzeczywistego wypłacenia (patrz wyrok NSA z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1499/08, opubl. w Lex nr 746219). Błędne jest stanowisko, że dla zaistnienia obowiązku zwrotu odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość jest – zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami – ustalone w decyzji odszkodowanie. Należy udowodnić, że odszkodowanie ustalone w decyzji zostało faktycznie i prawidłowo wypłacone ówczesnemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości (por. wyroki WSA z dnia 24 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 409/10, opubl. w Lex nr 674235 oraz z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1188/12, opubl. w Lex nr 1240921). Zasada równego traktowania stron postępowania nie powinna przy tym prowadzić do wywodzenia wobec wywłaszczonych czy ich spadkobierców negatywnych skutków wynikających z braku dowodów wskazujących na wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd przyjął, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak jest podstaw do przyjęcia, że za wywłaszczone nieruchomości H. i K.M. zostało faktycznie wypłacone odszkodowanie. W sytuacji, gdy brak jest dokumentów potwierdzających fakt wypłaty odszkodowania, poprzednikom prawnym skarżących, okoliczności tej nie można domniemywać na podstawie dokumentów, zawierających stanowiska co do wysokości ustalonego odszkodowania właścicielom innych wywłaszczonych nieruchomości. Okoliczności takiej nie można wywieść z przekonania strony zainteresowanej zwrotem, zwaloryzowanego odszkodowania, poprzez własną obserwację (autopsję), że odszkodowanie było wypłacone lub przekazane do depozytu sądowego. Nie można również zgodzić się z założeniem, iż to na skarżących ciążył obowiązek wykazania, że do wypłaty odszkodowania nie doszło. Brak w tym zakresie dokumentów nie może obciążać strony (por. wyrok WSA w z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Go 112/11, opubl. w Lex nr 1152578).

Reasumując powoływane przez organy wnioski, wywiedzione na podstawie treści dokumentów przez nie powołanych, jak również twierdzeń Gminy Miasto na poparcie tezy, że do wypłaty odszkodowania doszło lub zostało przekazane do depozytu sądowego, dla uznania ich prawdziwości powinny być przedmiotem dowodu np. z zeznań świadków, opinii biegłych. Wiarygodność takich dowodów winna być oceniania tak samo, jak innych dowodów w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 K.p.a.

Ponadto organy całkowicie pominęły istotną dla rozpatrzenia sprawy okoliczność podnoszoną przez L.S. () oraz A. M. (), którzy podali, że odszkodowanie ich rodzicom nie zostało wypłacone. Osoby te informowały wówczas, że K. i H. M. nie zgodzili się na wypłatę odszkodowania ponieważ mieli obiecaną nieruchomość zamienną, o pow. [...], która jedynie została oddana w dzierżawę. Ponadto z ustaleń przedstawionych przez Prokuratora Rejonowego w postanowieniu z dnia [...], sygn. akt [...] o umorzeniu śledztwa, wynika, że na przełomie

[...]. K. M. zawarł kolejną ugodę, z treści której wynikało, że w przypadku dysponowania wolnym gruntem nastąpi jego przekazanie na własność oraz skorygowana zostanie kwota odszkodowania.

Powyższa kwestia powinna skłonić organ do podjęcia stosownych wyjaśnień celem potwierdzenia lub wykluczenia podnoszonych faktów, skoro stosownie do art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce, zwrot wywłaszczonej nieruchomości, uzależniony jest także od zwrotu nieruchomości zamiennej. Okoliczność ewentualnego przyznania wywłaszczonym nieruchomości zamiennej, zamiast wypłaty odszkodowania ustalonego decyzją z dnia [...], rzutowałaby na zasadność oraz wielkość zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania.

Kierując się powyższym Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie organy obu instancji dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 75 § 1

i § 2, art. 80 K.p.a., w sposób istotny mający wpływ na wynik sprawy, w części stwierdzającej zasadność nałożenia na adresatów decyzji obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Mając na względzie wagę oraz zakres dostrzeżonych wyżej uchybień, dla końcowego załatwienia sprawy konieczne okazało się uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy punkt decyzji Starosty z dnia [...] oraz punkt decyzji organu pierwszej instancji, który orzekł o zwrocie przez wnioskodawców zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ winien uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania co do potrzeby zebrania pełnego materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie, że odszkodowanie ustalone w decyzji z dnia [...] zostało faktycznie i prawidłowo wypłacone/ złożone do depozytu, ówczesnym właścicielom wywłaszczonej nieruchomości. W szczególności podnosząc skuteczność twierdzeń formułowanych na podstawie pism W.O., pism pochodzących z zasobów Urzędu Miejskiego, zeznań Gminy Miasto na okoliczność wypłaty odszkodowania lub złożenia kwoty do depozytu sądowego, organ winien je sprawdzić i potwierdzić za pomocą dowodów z zeznań świadków (np. pracowników urzędu miejskiego innych instytucji), czy też innych z użyciem innych dowodów wymienionych w art. 75 § 1 K.p.a., które pozwolą bezspornie potwierdzić powołaną okoliczność, zgodnie z zasadami postępowania dowodowego, określonego przepisami procedury administracyjnej.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami, w pkt I wyroku, uchylił zaskarżona decyzję Wojewody w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy pkt decyzji Starosty, a ponadto uchylił pkt decyzji organu pierwszej instancji. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł, jak w pkt II wyroku, na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania zasądzonych na rzecz skarżących, Sąd orzekł, jak w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.