Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1292/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 153, 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Sił Powietrznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 183/08 w sprawie ze skargi S.D. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. [...] przyznającej dodatek za klasę kwalifikacyjną do uposażenia zasadniczego przysługujący personelowi latającemu w wysokości 50 % uposażenia bazowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2008 r., sygn. akt. II SA/Wa 183/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wyższej Szkoły Ofierskiej Sił Powietrznych w D. z dnia [...] września 2007 r., nr [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. [...], a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. przyznał trzema decyzjami mjr rez. S.D. od dnia 10 grudnia 2001 r. dodatek dla personelu latającego w łącznej wysokości 150% uposażenia bazowego. I tak, ostateczną decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. przyznał skarżącemu dodatek dla personelu latającego do uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego w wysokości 80% uposażenia bazowego, ostateczną decyzją [...] z dnia 10 grudnia 2001 r. przyznano dodatek za klasę kwalifikacyjną do uposażenia zasadniczego przysługujący personelowi latającemu w wysokości 50% uposażenia bazowego oraz ostateczną decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. dodatek do uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego przysługujący personelowi latającemu zwiększony z tytułu stażu służby na stanowisku w wysokości 20% uposażenia bazowego.

Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, zgodnie z wynikiem przeprowadzonych egzaminów, rozkazem nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r., nadał mjr rez. S.D. klasę mistrzowską pilota w lotnictwie transportowym z dniem [...] grudnia 2001 r.

W dniu [...] października 2002 r. Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej rozkazem o nr [...] uchylił swój rozkaz z dnia [...] lutego 2002 r., powołując się na treść art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268).

Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. obniżył mjr rez. S.D. dodatek dla personelu latającego do kwoty 1502,40 zł stanowiącej 120% uposażenia bazowego z tego względu, że mjr rez. S.D. nie nabył uprawnienia do przedmiotowego dodatku za uzyskanie klasy mistrzowskiej, a Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. (bez numeru) utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Decyzja Komendanta stała się przedmiotem skargi S.D. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r. sygn. akt 3II SA/Lu 426/03, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...] grudnia 2002 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż podstawa prawna przywołana w rozkazie Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] października 2002 r. jest niewłaściwa i to z dwóch przyczyn. Po pierwsze, Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej nie jest organem administracji rządowej, a po drugie, jego rozkaz z dnia [...] lutego 2002 r. nie został zamieszczony w obwieszczeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów, zarządzeń i innych aktów normatywnych Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, które utraciły moc z dniem 30 marca 2001 r. (M.P. z 2001 r. Nr 47, poz. 782). Tym samym, zdaniem Sądu, nie istniała podstawa do wydania przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r., obniżającej skarżącemu dodatki dla personelu latającego, do kwoty stanowiącej 120% uposażenia bazowego.

Jednocześnie w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd dokonał oceny prawnej rozkazu Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] października 2002 r. i wskazał, że w orzecznictwie panuje jednolity pogląd, zgodnie z którym przyznanie żołnierzowi zawodowemu klasy kwalifikacyjnej stanowi w istocie decyzję administracyjną, niezależnie od tego, czy istnieją podstawy prawne działania organów wojskowych w tych sprawach. W odniesieniu do powyższych rozważań Sąd zwrócił uwagę, że w rozpatrywanej sprawie skarżącemu nie doręczono rozkazu Dowódcy nr [...], a w rezultacie nie pouczono go o możliwości złożenia od niego środka odwoławczego.

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 803/04 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Postępowanie w sprawie obniżenia mjr rez. S.D. dodatku dla personelu latającego zostało zakończone decyzją Dowódcy 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego z dnia [...] czerwca 2006 r. o umorzeniu postępowania w tym przedmiocie.

Równolegle do toczącego się postępowania wskazanego powyżej Dowódca [...] Ośrodka Szkolenia Lotniczego w Dęblinie decyzją z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...], przyznał mjr rez. S.D. od dnia 1 stycznia 2003 r. dodatek dla personelu latającego do uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego w wysokości 140% kwoty uposażenia bazowego 1752,80 zł, w tym za stanowisko pilota śmigłowca – 80%, za klasę pilota – 40% i za staż na stanowisku pilota od 4 grudnia 1985 r. – 20%.

Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. stwierdził nieważność powyższej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a.

Kolejną decyzją Dowódcy 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego w D. z dnia [...] grudnia 2005 r., [...], przyznano skarżącemu wyrównanie dodatku dla personelu latającego za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. w kwocie 1878,00 zł z tytułu posiadania mistrzowskiej klasy pilota, ustalono wysokość dodatku dla personelu latającego należnego od 1 stycznia 2003 r. w wysokości 150% uposażenia bazowego oraz stwierdzono wygaśnięcie z dniem 2 grudnia 2003 r. decyzji Dowódcy 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego w D. z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...], w sprawie przyznania od 1 stycznia 2003 r. dodatku dla personelu latającego do uposażenia zasadniczego w wysokości 140% uposażenia bazowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a., stwierdził nieważność decyzji Dowódcy 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego w D.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] z dnia [...] grudnia 2001 r.

W dniu [...] września 2007 r. Komendant wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...] grudnia 2001 r. w przedmiocie dodatku za klasę kwalifikacyjną. W jej uzasadnieniu stwierdził, że decyzja ta dotknięta jest kwalifikowaną wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ uznał, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. obowiązującego w dacie jej wydania przepisu § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005 ze zm.). W myśl tego przepisu żołnierzowi zawodowemu, który wykonuje loty na statkach powietrznych określone w indywidualnym planie szkolenia i treningu ciągłego, po uzyskaniu klasy pilota, przysługuje dodatek dla personelu latającego w wysokości podwyższonej w razie uzyskania klasy mistrzowskiej o 50% uposażenia bazowego.

Wprawdzie skarżącemu nadano mistrzowską klasę pilota wojskowego, ale nastąpiło to na podstawie rozkazu Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie nadawania i potwierdzania klas kwalifikacyjnych pilotów, nawigatorów oraz instruktorów spadochronowych lotnictwa wojskowego. Ten zaś rozkaz wydany został w oparciu o przepisy zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr PF 7/MON z dnia 19 maja 1973 r. w sprawie nadawania tytułu pilota i nawigatora wojskowego, klas kwalifikacyjnych oraz odznak w specjalnościach lotniczych (Dz. Rozk. Tajnych MON z 1980 r. Nr 3, poz. 3) oraz wydanej na jego postawie "Instrukcji Kwalifikowania Pilotów i Nawigatorów w Lotnictwie Wojskowym RP" (sygn. Lot. 259/97), tj. przepisów, które w związku z wejściem w życie art. 75 ustawy o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw z dniem 30 marca 2001 r. utraciły moc. Nadto wskazany wyżej rozkaz został uchylony rozkazem Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] października 2002 r. Nr [...].

W konsekwencji, w ocenie organu, S.D. nie mógł skutecznie uzyskać mistrzowskiej klasy pilota wojskowego, ponieważ w dniu wydania decyzji [...], to jest w dniu [...] grudnia 2001 r., nie obowiązywały przepisy, które mogłyby stanowić podstawę prawną uzyskania wyższej klasy pilota wojskowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji S.D. wniósł o jej zmianę, uzasadniając swoje stanowisko skarżący zarzucił organowi I instancji załatwienie sprawy na podstawie sporządzonej przez Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej opinii, przedstawionej następnie Komendantowi WSOP w D. w skierowanym do niego przez Dowództwo Sił Powietrznych piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]. Skarżący podał, że z treścią kierowanych do organu pism zapoznał się podczas przeglądania akt sprawy i podkreślił, że pismo Dyrektora Departamentu w istocie zawężyło stan prawny ustalony podczas kolejnych, trwających ogółem sześć lat postępowań administracyjnych. Zaznaczył też, że w jego ocenie postępowanie było od początku ukierunkowane na wydanie niekorzystnego rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2 ust. 1, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), oraz § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005 ze zm.), Dowódca Sił Powietrznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.D., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie. S.D. podniósł, iż orzekające w sprawie organy błędnie przyjęły, że decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. oznaczona nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem przyznając dodatek za klasę kwalifikacyjną mistrzowską Dowódca Jednostki działał w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa, a sama klasa mistrzowska została przyznana po uprzednio przeprowadzonej sesji egzaminacyjnej, której trudno odmówić legalności. Skarżący zarzucił też organowi odwoławczemu przekroczenie przysługujących mu uprawnień poprzez sugerowanie treści wyroku przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia oraz ignorowanie wydanych już w sprawie wyroków sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Sił Powietrznych wniósł o oddalenie skargi, a w jej uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Natomiast w odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego sprzeczności rozstrzygnięcia Dowódcy Sił Powietrznych z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie swoje stanowisko uzupełnił o stwierdzenie, że powyższy wyrok nie koliduje ze stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. z uwagi na jej kwalifikowaną wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż zasługuje ona na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla zbadania legalności działań organów orzekających w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej przez stronę decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] ma ustalenie, czy organy rozpoznając sprawę skarżącego uwzględniły ocenę prawną wyrażoną we wcześniejszym, kasatoryjnym orzeczeniu sądu administracyjnego, do czego zobowiązane były na podstawie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. W myśl tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei jak wynika z akt sprawy i akt osobowych skarżącego jego sytuacja prawna w zakresie posiadania uprawnień do dodatku do uposażenia za uzyskanie klasy mistrzowskiej była już przedmiotem oceny sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2004 r., sygn. akt 3II SA/Lu 426/03 oraz wydany w dniu 6 kwietnia 2005 r. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt OSK 803/04).

W ocenie Sądu I instancji pomiędzy sprawą rozstrzygniętą wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, a sprawą załatwioną zaskarżoną decyzją Dowódcy Sił Powietrznych i poprzedzającą ją decyzją Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D., zachodzi wyraźna tożsamość przedmiotu oceny prawnej, w szczególności co do kwestii legitymowania się przez skarżącego klasą mistrzowską. Nie ma przy tym znaczenia, że rozpoznana przez Sąd w Lublinie sprawa dotyczyła decyzji w przedmiocie obniżenia dodatku do uposażenia, a stanowiąca obecnie przedmiot kontroli decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnego wzruszenia decyzji administracyjnej.

Sąd wskazał, że stwierdzając nieważność decyzji Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. z dnia [...] lutego 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...] grudnia 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku zamieścił ocenę prawną rozkazów nr [...] i [...] Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej. Sąd, wydając powołany wyrok, uznał bowiem, że zarówno rozkaz w przedmiocie przyznanie żołnierzowi zawodowemu klasy kwalifikacyjnej, jak też rozkaz o "cofnięciu" tej klasy mają charakter decyzji administracyjnych z wszelkimi związanymi z tym konsekwencjami, a w szczególności z obowiązkiem doręczenia ich stronie wraz z pouczeniem o przysługującym środku odwoławczym. Wyrok ten stał się prawomocny wskutek oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny złożonej od niego skargi kasacyjnej. Wyrażona w wyroku Sądu I instancji ocena prawna stała się zatem wiążąca dla Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. Organ ten rozpoznając sprawę ponownie obowiązany był zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku i to bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Tymczasem uzasadniając decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...] grudnia 2001 r. Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. odstąpił od zastosowania wiążącej go oceny prawnej w przedmiocie charakteru prawnego rozkazów Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej i, wbrew uzasadnieniu wyroku, uznał, iż ww. rozkazy nie mają charakteru prawnego decyzji administracyjnych oraz, że rozkaz nr [...] wywołał jednak skutek prawny, tzn. uchylił rozkaz nr [...], na podstawie którego skarżący nabył klasę mistrzowską.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie takie działanie organu, czyli niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w wyroku narusza, wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt jest wadliwy. Okoliczność tę sąd administracyjny bierze z urzędu pod uwagę, niezależnie od tego, czy została w skardze podniesiona.

Sąd podkreślił ponadto, że ewentualne oddalenie skargi na akt wydany w sposób niezgodny z wyrażoną, w ramach uprzednio przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej, oceną prawną wymagałoby wyrażenia odmiennej oceny prawnej, co jest niedopuszczalne i wobec stwierdzonego naruszenia przez organ pierwszej i drugiej instancji art. 153 P.p.s.a.; uchylił obydwie decyzje jako wadliwe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a/ P.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dowódca Sił Powietrznych, reprezentowany przez radcę prawnego A.D., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Organ swoją skargę oparł na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 P.p.s.a., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:

1) prawa materialnego, to jest art. 153 P.p.s.a., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności poprzez:

– uznanie, iż organy wojskowe wydające decyzje w niniejszej sprawie były związane oceną prawną dokonaną w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Lu 426/03,

– Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy był związany oceną prawną dokonaną we wskazanym powyżej wyroku;

2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez przyjęcie przez Sąd, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i uchylenie decyzji w całości pomimo nieistnienia takiej wady.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż jak wynika z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji Dowódcy Sił Powietrznych oraz poprzedzającej decyzji Komendanta WSOSP było uznanie, iż organy nie uwzględniły oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym, kasatoryjnym, orzeczeniu sądu administracyjnego, do czego były zobowiązane na podstawie art. 153 P.p.s.a. WSA w Warszawie uznał bowiem, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma ocena prawna wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 9 marca 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Lu 426/03. Pełnomocnik organu podkreślił, iż punktem wyjścia takiego stanowiska, było przyjęcie przez WSA w Warszawie szerokiego rozumienia pojęcia "sprawy" w kontekście regulacji zawartej w art. 153 P.p.s.a. i przyjęcie, że mamy do czynienia z tożsamością sprawy toczącej się przed Sądem w Lublinie jaki i Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie (sprawa o sygn. akt OSK 803/04) w przedmiocie obniżenia S.D. dodatku do uposażenia zasadniczego na mocy decyzji Dowódcy JW nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. (bez numeru) oraz sprawy niniejszej, toczącej się w wyniku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r., [...], przyznającej dodatek za klasę kwalifikacyjną do uposażenia zasadniczego przysługujący personelowi latającemu w wysokości 50% bazowego.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd pierwszej instancji. Przeciwko uznaniu, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu w Lublinie, wiążą organy wojskowe orzekające w sprawie nieważności decyzji i WSA w Warszawie, ma przemawiać fakt prowadzenia w niniejszej sprawie odmiennego, nadzwyczajnego, postępowania nadzorczego w ramach procedury stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej dodatek za klasę kwalifikacyjną, a więc rodzajowo odmiennej od tej prowadzonej przez WSA w Lublinie sprawy obniżenia dodatku do uposażenia zasadniczego. Ponadto art. 153 P.p.s.a wyraźnie stanowi, że ocena prawna wiąże sąd, który orzeczenie wydał. Zatem nie sposób z treści tego przepisu wywieść, iż związanie oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania ma dotyczyć każdego innego sądu orzekającego, gdyż sprzeciwia się takiemu wnioskowi wykładnia gramatyczna oraz celowościowa przepisu, który ma w istocie zagwarantować, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zarówno przez organ wcześniej zajmujący się sprawą jak i orzekający w sprawie sąd, nie zostanie sformułowana nowa ocena prawna, sprzeczna z wcześniej wyrażonym przez ten sąd poglądem.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swym rozumieniu treści art. 153 P.p.s.a. wyszedł zdecydowanie poza ramy jego właściwego znaczenia, przyjmując obowiązek zastosowania się przez niego do wskazanej normy, pomimo że nie orzekał wcześniej w niniejszej sprawie. Nadto Sąd przyjął, iż organ procedujący w sprawie, to jest Dowódca Sił Powietrznych, także był związany oceną prawną wyrażoną w postępowaniu przez Sąd w Lublinie, chociaż nie był organem, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia przed tym sądem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy w tej sprawie nie wystąpiły.

Skargę kasacyjną oparto o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s.a. jednakże u jej podstaw legło stanowisko skarżącego, iż wydające w sprawie decyzje organy wojskowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie były związane oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sygn. akt 3 II SA/Lu 426/03 z dnia 9 marca 2004 r.

Stanowisko to należy ocenić jako błędne. W myśl art. 153 ustawy P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak przyjmuje się w orzecznictwie użycie w przepisie art. 153 określenia "orzeczenie" oznacza nie tylko sentencję, lecz także uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa, a ta z uwagi na regulacje zamieszczone w art. 138 i 141 § 4 ustawy P.p.s.a. może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (tak w wyroku NSA z 15 stycznia 1998 r. II SA 1560/97, Lex nr 41916). Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opierając się na poglądach doktryny i orzecznictwie sądów administracyjnych i wykładając zwrot normatywny "w sprawie" przyjął szersze jego znaczenie. Zwrot ten odnosi się nie tylko do pojęcia konkretnej sprawy administracyjnej lub sądowoadministracyjnej, rozumianej jako załatwienie decyzją lub orzeczeniem sądu tej samej sprawy w oparciu o identyczną podstawę prawną.

W przypadku związania organów i sądu oceną prawną chodzi o tożsamość przedmiotu oceny prawnej orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej.

Wychodząc z takich przesłanek Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż przedmiot oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2004 r. 3 SA/Lu 426/03 (ocena odnosząca się do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji Komendanta Wyższej Szkoły Sił Lotniczych w D. z dnia [...] lutego 2003 r. i utrzymanej przez nią w mocy decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] oraz w rozkazie Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] października 2002 r. nr [...] i stwierdzająca, iż podstawa ta jest niewłaściwa), jest tożsamy z przedmiotem oceny w sprawach rozstrzygniętych decyzjami organów wojskowych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...], przyznającej dodatek za klasę kwalifikacyjną do uposażenia zasadniczego, przysługujący personelowi latającemu w wysokości 50% uposażenia bazowego.

Wprawdzie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sygn. akt 3 SA/Lu 426/03 zapadł w sprawie obniżenia skarżącemu dodatku za klasę kwalifikacyjną, zaś w przedmiotowej sprawie prowadzono postępowanie nadzorcze w odniesieniu do decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r., lecz ocenie prawnej podlegały w obu przypadkach jako akty prawne mające zastosowanie rozkazy Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. i nr [...] z dnia [...] października 2002 r.

Oceniając odmiennie charakter prawny rozkazów nr 15 i 141 oraz skutki prawne powstałe po wydaniu rozkazu z dnia [...] października 2002 r. nr [...] i stwierdzając nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] (która po stwierdzeniu nieważności decyzji obniżających dodatek przez WSA w Lublinie, jako niewadliwa pozostała w obrocie prawnym) organ administracji pierwszej instancji naruszył zasadę wyrażoną w art. 153 ustawy P.p.s.a. Tej wady nie dostrzegł Dowódca Sił Powietrznych utrzymując w dniu [...] listopada 2007 r. zaskarżoną decyzję w mocy, mimo iż związanie uprzednio wyrażona oceną prawną wymagało zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie nieważności.

W tej sytuacji uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonych decyzji nie naruszało przepisów prawa materialnego, ani wymienionych w skardze przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw,. z art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a.

Jako chybione ocenił Naczelny Sąd Administracyjny powoływanie się przez kasatora na okoliczność, iż uchylający zaskarżone decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na związanie oceną w myśl art. 153 ustawy P.p.s.a. nie był tym sądem, który uprzednio ocenę taką wyraził, gdyż był nim WSA w Lublinie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego użyte w art. 153 określenie "ten sąd" nie oznacza tożsamości konkretnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którego właściwość miejscową określa się w myśl art. 13 § 2 ustawy P.p.s.a. według miejsca siedziby organu administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Z uwagi na to, iż w postępowaniu nadzorczym rozstrzyga w pierwszej instancji organ wyższego stopnia (art. 157 § 1 K.p.a.) a zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegać będzie zawsze decyzja ostateczna, zwykle więc właściwym miejscowo do kontroli decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym będzie inny wojewódzki sąd administracyjny niż ten, który kontrolował decyzje wydane w postępowaniu zwykłym. Uwzględniając to, że przepis art. 153 ustawy P.p.s.a. został zamieszczony w dziale III regulującym postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym określenie "wiążą w sprawie ten sąd" należy rozumieć, iż chodzi tu o wojewódzki sąd administracyjny działający jako sąd pierwszej instancji niezależnie od jego właściwości miejscowej.

Stanowisko to uzyskuje wzmocnienie w normie art. 170 ustawy P.p.s.a. W myśl tego przepisu orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Na podstawie powyższego przepisu nie tylko strony i sąd, który wydał orzeczenie, lecz również inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę istnienie i treść prawomocnego orzeczenia sądu.

Zasada wyrażona w tym przepisie, a dotycząca prawomocności materialnej orzeczenia, gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w systemie sprawowania władzy. Pogląd ten wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 2543 podziela Sąd w składzie rozpoznającym te sprawę, upatrując w argumentacji wynikającej z art. 170 ustawy P.p.s.a. dodatkowy argument w szerokim rozumieniu użytych w art. 153 ustawy P.p.s.a. pojęć związania "w sprawie tego sądu".

Z powyższych względów uznając, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 § 1 ustawy P.p.s.a.