Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2886/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 1 art. 129 ust. 5 pkt. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 Ë 1 art. 107 § 3, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W., B. S., M. J. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 754/17 w sprawie ze skargi W. W., B. S., M. J. i A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa754/17 oddalił skargę W. W., B. S., M. J. i A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Oświadczeniem z dnia 17 lutego 1983 r. m.in. A. W. wyraził zgodę na zrzeczenie się na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 3745 m2 położonej w N. przy ulicy P., za którą odszkodowanie ustalono na kwotę 40.466 zł. Podano, że zrzeczenie się z tego gruntu nastąpi w formie aktu notarialnego, który będzie stanowił podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Drugostronnie na oświadczeniu wpisano dane dotyczące właścicieli: A. W. i H. W. wraz z serią i numerem dowodu osobistego oraz organem wydającym dokument.

Takie oświadczenia złożyli również pozostali właściciele nieruchomości położonych przy ul. L. i P.

Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w W. Pracownia w P. w dniu 22 kwietnia 1983 r. sporządziło wykaz wywłaszczeniowy działek. Wynika z niego m.in., że działka Państwa W. nr [...] o pow. 3745 m2 po wywłaszczeniu ulegnie podziałowi na działki: [...] o pow. 3667 nr i [...] o pow. 78 m2. Podział wpisano do ewidencji w Państwowym Zasobie Materiałów Geodezyjno-Kartograficznych z dniu 27 kwietnia 1983 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 1983 r. Z-ca Naczelnika Miasta i Gminy w N. wyraził zgodę na zrzeczenie się na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości położonych w N. przy ul. P. przez m.in. A. i H. W. z działki nr [...] o pow. 3745 m2.

Pismem z dnia 1 lutego 1984 r. poinformowano właścicieli nieruchomości, że w dniu 13 lutego 1984 r. zostanie sporządzony akt notarialny w sprawie uregulowania stanu prawnego gruntów użytkowanych przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, Rejon Dróg Publicznych i targowicę.

Na podstawie aktu notarialnego z dnia 13 lutego 1984 r. zawarto umowę zrzeczenia się nieruchomości. W § 2 tego aktu, m.in. A. i H. W. oświadczyli, że zrzekają się własności należącej do nich działki. W § 5 aktu notarialnego wpisano m.in. nr działki [...].

Po przeanalizowaniu całości posiadanej dokumentacji, Starosta N. uznał, że odszkodowanie zostało ustalone i wypłacone (dowodziło tego znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie). W przedmiotowym oświadczeniu mylnie wpisano działkę [...] (winna być wpisana działka [...]). W aktach sprawy nie ma co prawda oświadczenia żony - H. W., niemiej jednak nie ma również jej sprzeciwu. Zdaniem organu, niezłożenie sprzeciwu w tej sytuacji, oznacza wywołanie skutków prawnych przez oświadczenie jednego z małżonków, dla nich obojga. W konsekwencji uzgodnienia, został zawarty skutecznie akt notarialny zrzeczenia się nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Z powyższych względów Starosta N. decyzją z dnia 12 lutego 2016 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za tę nieruchomość.

W. W., B. S., M. J. i A. K., wnieśli odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wojewoda podzielił stanowisko Starosty, iż zrzeczenie się własności nieruchomości miało związek z wywłaszczeniem, a nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w formie cywilnoprawnej, nastąpiło w związku z realizacją celu publicznego. Oświadczeniem z dnia 17 lutego 1983 r. A. W. wyraził zgodę na zrzeczenie się na rzecz Skarbu Państwa własności swojej działki o pow. 3745 m2, położonej w N. przy ul. P. Przy tym, skuteczności i ważności złożonych w trybie cywilnoprawnym oświadczeń woli nie może badać organ administracji publicznej działający na podstawie K.p.a., gdyż leży to w gestii sądu powszechnego. Wojewoda stwierdził, że od dnia złożenia oświadczenia A. W. z dnia 17 lutego 1983 r. oraz od dnia wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działki [...], a także, samej wypłaty odszkodowania jej właścicielowi - upłynęło przeszło 30 lat. Tak długi upływ czasu od dnia danej czynności prawnej powoduje, że na okoliczność jej dokonania, jako mającej znaczenie dla danego postępowania administracyjnego, dopuszczalne jest powołanie także dowodów pośrednich, w omawianym przypadku, informacji co do faktu wypłaty odszkodowania za nieruchomość, udzielonej przez Burmistrza Miasta N. w piśmie z dnia 17 listopada 2016 r. Wojewoda podkreślił, że niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu nie oznacza, iż taki dokument nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności jeżeli na jego istnienie wskazują, inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Burmistrz N. podał zaś, że "odszkodowanie zostało wypłacone na rzecz małżonków przy czym, odbiór pokwitował Pan A. W. podpisując stosowne oświadczenie (...)". Wojewoda nadmienił także, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu dla stwierdzenia faktu wywłaszczenia nieruchomości w dacie 1984 r. nie było konieczności wydania decyzji wywłaszczeniowej. Organ odwoławczy zaznaczył, że co prawda, w akcie notarialnym z dnia 13 lutego 1984 r., którym nastąpiło zrzeczenie się własności nieruchomości, nie wymieniono przepisu art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, jakkolwiek, zgodnie z trybem wywłaszczenia nieruchomości przewidzianym ówczesną ustawą, dla nieruchomości objętej aktem notarialnym z dnia 13 lutego 1984 r., przewidziano plan realizacyjny z dnia [...] września 1983 r. nr [...] Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w C.. Akt notarialny z dnia 13 lutego 1983 r. stał się podstawą wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działki [...]. Zdaniem organu, nastąpiło zatem wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości i wypłata odszkodowania. Wojewoda nadmienił także, że zarzuty naruszenia przepisów art. 36 § 2 zd. 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym. Organ I instancji ani organ stopnia wojewódzkiego nie są władne do podważania skuteczności aktu notarialnego z dnia 13 lutego 1983 r. Wojewoda zgodził się ze Starostą N., że podpisanie tego aktu notarialnego dowodzi w sposób niepodważalny, że H. W. nie sprzeciwiła się czynności rozporządzenia prawem własności za ustalonym odszkodowaniem.

W skardze do WSA w Warszawie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego pełnomocnik działający w imieniu: W. W., B. S., M. J. i A. K. podniósł, że A. W. wyraził zgodę na dobrowolny wykup nieruchomości i wejście w teren celem budowy targowic, pod warunkiem zniesienia podatku gruntowego za rok 1977 oraz wypłacenia odszkodowania za przejęta nieruchomość, w tym za uprawy rolnicze znajdujące się na nieruchomości. Z wejścia w teren i zniszczenia upraw w dniu 21 kwietnia 1977 r. został sporządzony protokół zawierający adnotację o konieczności naliczenia odszkodowania za zniszczone uprawy. Pismem z dnia 30 stycznia 1978 r. Zastępca Naczelnika Gminy i Miasta N. zawnioskował do Referatu finansowego o zmniejszenie wymiaru podatkowego dla H. i A. W. wskazując, że tereny położone przy ul. Lipowej w N. zostały przejęte przez Skarb Państwa na potrzeby zlokalizowania targowicy miejskiej a sprawy wywłaszczeniowe są w trakcie załatwiania. Zrzeczenie się przez H. i A. W. nieruchomości aktem notarialnym z dnia 13 lutego 1984 r., tj. po 7 latach od jej faktycznego przejęcia przez Skarb Państwa, było wynikiem nieformalnych nacisków ze strony ówczesnej władzy. Była to jedyna możliwość pozwalająca na uwolnienie się przez wywłaszczonych od obciążeń publicznoprawnych z nieruchomości pozostającą faktycznie we władaniu Skarbu Państwa. Pełnomocnik podkreślił, że skarżący nie kwestionują praw Gminy N. do tej nieruchomości, a jedynie fakt wypłaty odszkodowania, zgodnie z ówcześnie obowiązującą ustawą o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zdaniem pełnomocnika, w niniejszej sprawie nie doszło do zawarcia umowy o której mowa w art. 6 ww. ustawy wraz z zapłatą ceny. Nie doszło również do wydania decyzji, o której mowa w art. 23 ust. 1 tej ustawy, zawierającej ustalenia co do wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną. Z tego wynika, że nie było podstaw do umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem strony, ze względu na brak ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w przewidzianej prawem formie. Podniesiono, że Starosta N. jako potwierdzenie wypłaty zadośćuczynienia za wywłaszczenie uznał oświadczenie jednego ze współwłaścicieli nieruchomości o otrzymaniu odszkodowania pomimo, że ówcześnie obowiązujące przepisy nie przewidywały takiej formy realizacji roszczeń odszkodowawczych. Ponadto brak jest dowodów na rzeczywistą wypłatę środków o których mowa w oświadczeniu - organ nie odnalazł w archiwach żadnych dokumentów świadczących o faktycznej wypłacie jakiejkolwiek kwoty pieniędzy czy to na rzecz A. W., czy też małżonków W. Pełnomocnik zaznaczył, że nie można również uznać, aby oświadczenie Burmistrza Miasta N. z dnia 17 listopada 2016 r. stanowiło nową okoliczność, potwierdzająca fakt wypłaty odszkodowania. Ponadto, nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia stanowiła współwłasność ustawową małżeńską. Obowiązek uzyskania zgodnej woli byłych właścicieli (małżonków) nieruchomości wynika wprost z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Do czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd należało zaliczyć m.in. czynności wpływające na stan majątku wspólnego. Niewątpliwie taką czynnością była zgoda na wysokość odszkodowania otrzymanego za wywłaszczoną nieruchomość, uzyskanego w formie innej niż wynikająca z art. 23 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nawet, jeśli by uznać że A. W. faktycznie otrzymał odszkodowanie za wywłaszczoną działkę to – jak podkreślił pełnomocnik - organ, co najwyżej, mógł rozważać taką kwestię w kontekście wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie, czy rzeczywiście, jak zarzucił wniosek, nie doszło do wypłaty odszkodowania na rzecz A. W. i H. W. Zdaniem Sądu I instancji, w oparciu o brak możliwości odnalezienia archiwalnych dokumentów, w ramach podjętej kwerendy, świadczących niezbicie o wypłacie tego odszkodowania, nie można wnioskować o tym, że małżonkom W. nie zostało ono wypłacone. Znamienne jest przy tym, że zainteresowani i ich następcy prawni przez tak wiele lat nie podnosili kwestii braku wypłaty im tego odszkodowania (H. W. zm. w 1988 r., a jednym z jej spadkobierców był mąż zm. w 1995 r.). Kwestię tę, ich następcy prawni podnieśli dopiero we wniosku z 31 sierpnia 2015 r. Sąd I instancji uznał, że doświadczenie życiowe nie pozwala na przyjęcie, że H. W. nie kwestionowałaby wysokości przyznanego odszkodowania, czy też nie podnosiłaby kwestii braku jego wypłaty, gdyby takie fakty miały miejsce. Z kolei A. W. przyjął zaproponowane mu odszkodowanie, potwierdził jego odbiór i również nie zgłaszał do niego zastrzeżeń. Zdaniem Sądu I instancji, w tym stanie rzeczy nie jest uprawniona argumentacja skargi, iż winna zapaść decyzja merytoryczna rozstrzygająca o tym, czy ewentualnie wypłacone odszkodowanie było adekwatne do wartości nieruchomości, której własności zrzekli się A. W. i H. W. aktem notarialnym z dnia 13 lutego 1984 r. Przy wykorzystaniu wszelkich możliwości dowodowych, przewidzianych przepisami postępowania administracyjnego, organ nie odnalazł dokumentu, z którego wynikałaby wprost wypłata odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na rzecz małż. W. Tak długi upływ czasu od dnia wskazanej czynności prawnej spowodował, że na okoliczność jej dokonania, jako mającej znaczenie dla danego postępowania administracyjnego, dopuszczalne stało się – jak przyjął Wojewoda - powołanie także dowodów pośrednich, a mianowicie informacji co do faktu wypłaty odszkodowania za nieruchomość, udzielonej przez Burmistrza Miasta N. w piśmie z dnia 17 listopada 2016 r. Zdaniem Sądu I instancji, nie bez znaczenia w tej sprawie jest oświadczenie złożone przez A. W. W aktach archiwalnych zachował się dokument podpisany przez A. W. z 17 lutego 1983 r. o otrzymaniu odszkodowania za nieruchomość, której własności zrzekł się wraz z żoną, aktem notarialnym z 1984 r. w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Do końca swego życia, treści tego oświadczenia nie zakwestionowała jego żona. Podpisanie zaś aktu notarialnego z dnia 13 lutego 1984 r. przez H. W., mogło świadczyć o tym, jak przyjęły organy, że nie sprzeciwiła się czynności rozporządzenia prawem własności, za ustalonym odszkodowaniem. W ocenie Sądu I instancji, Starosta prawidłowo przeprowadził postępowanie zakończone decyzją z dnia 12 grudnia 2016 r., a w efekcie trafnie podjął rozstrzygnięcie o umorzeniu - jako bezprzedmiotowego - postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za wskazaną nieruchomość, jak i zasadnie utrzymał ją w mocy organ odwoławczy. Stwierdził, że odszkodowanie to zostało między stronami ustalone co do kwoty i wypłacone. Sąd I instancji zgodził się z organami obu instancji, że skuteczności i ważności złożonych w trybie cywilnoprawnym oświadczeń woli nie może badać organ administracji publicznej, działający na podstawie K.p.a. Podzielił przy tym ustalenia organów, że w przedmiotowym oświadczeniu A. W. doszło do omyłkowego wpisania jako numeru działki - nr. [...], zamiast prawidłowego [...]. W ocenie Sądu I instancji, poczynione przez organy ustalenia nie pozwalały na wykluczenie, że doszło do zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 uztwn z określeniem ceny, a następnie do zapłaty tej kwoty odszkodowania, co poświadczył A. W., podpisując tej treści oświadczenie i podając dane z dowodów osobistych swego i żony. Brak przy tym było tak dokumentów świadczących o tym, że odszkodowanie to zostało wypłacone obojgu małżonkom za ich wspólną akceptacją, jak i dokumentów wskazujących na to, że nie doszło do jego wypłaty, lub też, że przyznana kwota odszkodowania nie była akceptowana przez H. W., współwłaścicielkę przedmiotowej nieruchomości.

Ze wskazanych przyczyn WSA w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie:

1) art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do ustalenia i wypłaty odszkodowania za dawną działkę [...], wywłaszczoną pod targowicę miejską, w myśl przepisów ówcześnie obowiązujących, co uzasadniało oddalenie skargi,

2) art. 128 ust.1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej jako: u.g.n.) w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, kiedy nie została wydana decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania w myśl art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) oraz nie została zawarta umowa nabycia nieruchomości wraz z zapłatą ceny kupna w myśl art. 6 tej ustawy,

3) art. 36 § 2 zd.2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm.) poprzez uznanie, że oświadczenie jednego z małżonków w zakresie wypłaty świadczenia pieniężnego za wywłaszczoną nieruchomość zastępuje również oświadczenie drugiego małżonka wobec braku jego sprzeciwu i stanowi skuteczną podstawę do umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną,

4) art. 138 § 2 w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 §1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo niewyjaśnienia przez organ I. instancji stanu faktycznego oraz błędną analizę materiału dowodowego i przyjęcie, że oświadczenie A. W. z dnia 17 lutego 1983 r.: - zastępowało oświadczenie żony H. W. w zakresie majątku wspólnego; - potwierdza, że A. W. dokonał wypłaty takiego świadczenia, pomimo braku dokumentów w tym zakresie, dowodów wypłaty, operatów szacunkowych, protokołów z rokowań – jak podnosi sam organ I instancji w decyzji; - stanowi podstawę do umorzenia postępowania, w szczególności również w zakresie dotyczącym H. W.;

5) art. 7 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo oparcia przez Wojewodę [...] rozstrzygnięcia na błędnych wnioskach opartych na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, tj. że: - akt notarialny z dnia 13 lutego 1984 r. "dowodzi w sposób niepodważalny, że H. W. nie sprzeciwiła się czynności rozporządzenia prawem własności za ustalonym odszkodowaniem", podczas gdy z tego dokumentu wynika jedynie fakt zrzeczenia się prawa własności nieruchomości; oświadczenie Burmistrza Gminy N. z dnia 17 listopada 2016 r., pomimo braku świadków i innych dokumentów, w tym dowodów wypłaty, operatów szacunkowych, protokołów z rokowań, stanowi wystarczający dowód na potwierdzenie faktu wypłaty odszkodowania na rzecz małżonków H. i A. W.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Kwestią kluczową a zarazem sporną w niniejszej sprawie pozostaje ustalenie, czy doszło do wypłaty odszkodowania na rzecz A. W. i H. W. za ich nieruchomość przejętą przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia 13 lutego 1984 r.

W aktach sprawy nie ma bezpośredniego dowodu świadczącego o wypłacie odszkodowania na rzecz małżonków W. Należy jednak zgodzić się z Sądem I instancji, że brak dowodów wypłaty odszkodowania wśród odnalezionych dokumentów archiwalnych nie może przesądzać o tym, iż takie odszkodowanie nie zostało wypłacone, bowiem zarówno upływ kilkudziesięciu lat od zawarcia aktu notarialnego zrzeczenia się nieruchomości, jak i zmiany ustrojowe, w tym mające wpływ na prowadzenie zasobu archiwalnego, nie pozwalają bezkrytycznie odnosić się do ewentualnych braków w archiwalnej dokumentacji. Okoliczności sprawy - pomimo braku dowodów bezpośrednich - dostarczają dowodów pośrednich pozwalających wyprowadzić wniosek o dokonaniu wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość. Wśród odnalezionych dokumentów istotne znaczenie niewątpliwie ma treść oświadczenia A. W. z 17 lutego 1983 r., iż wyraża zgodę na zrzeczenie się na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], za którą otrzymał odszkodowanie w wysokości 40 446 zł. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego Naczelny Sąd Administracyjny nie ma przy tym wątpliwości, że przedmiotowe oświadczenie dotyczy działki [...], a podany w nim numer [...] jest wynikiem omyłki pisarskiej. Wskazany dokument stanowi zaś pośredni dowód i uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że przed podpisaniem aktu notarialnego zrzeczenia się nieruchomości, właściciele otrzymali z tego tytułu odszkodowanie. Okoliczność, iż organy dysponowały wyłącznie oświadczeniem złożonym przez A. W. nie oznacza, że wypłata odszkodowania nastąpiła tylko na jego rzecz. Należy uwzględnić, że do przejęcia nieruchomości doszło w wyniku zrzeczenia się jej własności na rzecz Skarbu Państwa, dokonanego na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 179 K.c. Trudno przyjąć aby H. W. dobrowolnie złożyła oświadczenie woli o zrzeczeniu się własności nieruchomości bez wcześniejszego uzyskania stosownego odszkodowania. Prawidłowość tego założenia potwierdza również fakt, iż po dokonaniu tej czynności nie zgłaszała żadnych pretensji ani zarzutów wskazujących, że do przejęcia nieruchomości doszło bez należytej rekompensaty.

Trafnie wszystkie te okoliczności Sąd I instancji wzajemnie powiązał, dochodząc do przekonania, że odszkodowanie za nieruchomość przejętą na podstawie aktu notarialnego z dnia z dnia 13 lutego 1984 r. zostało między stronami ustalone co do kwoty i wypłacone właścicielom przed złożeniem przez nich oświadczenia o zrzeczeniu się nieruchomości. W takim rozumowaniu Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega luk i nieścisłości sugerowanych przez autora skargi kasacyjnej. W szczególności Sądowi I instancji nie można zarzucić naruszenia art. 36 § 2 zd. 2 KRiO, gdyż – po pierwsze - przepisu tego nie stosował, po drugie zaś powyższe ustalenie w żadnym wypadku nie opierało się na sugerowanym przez autora skargi kasacyjnej założeniu, że "oświadczenie jednego z małżonków w zakresie wypłaty świadczenia pieniężnego za wywłaszczoną nieruchomość zastępuje również oświadczenie drugiego małżonka wobec braku jego sprzeciwu". Jak już wyżej wskazano treść przedmiotowego oświadczenia została skonfrontowana z innymi okolicznościami sprawy, a wnioski organów, jak i Sądu I instancji wypływały z analizy całokształtu materiału dowodowego, w tym przede wszystkim uwzględniały chronologię zdarzeń i sposób w jaki doszło do przejęcia nieruchomości. Zaprezentowana w tym względzie ocena jest spójna i logiczna, stąd słusznie Sąd I instancji nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Stosownie zaś do art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W niniejszej sprawie przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w drodze jednostronnej czynności cywilnoprawnej zrzeczenia się prawa własności dokonanej na podstawie art. 179 K.c. Analiza stanu prawnego obowiązującego w dacie dokonania tej czynności, w szczególności zaś rozwiązania zawarte w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wskazuje, iż zgodnie z ówczesnymi procedurami nabycie nieruchomości na cele określone w wywłaszczeniu mogło nastąpić bądź na podstawie odpłatnej umowy nabycia własności nieruchomości zawartej przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego (lub w jego trakcie) albo w postępowaniu wywłaszczeniowym. Przepisy tej ustawy nie przewidywały wprost takiego sposobu jak jednostronne zrzeczenie się prawa własności nieruchomości. Mimo to zasadnie Sąd I instancji przyjął, iż poczynione przez organy ustalenia nie pozwalały na wykluczenie, że w analizowanym przypadku doszło do odstąpienia nieruchomości w warunkach określonych w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., z określeniem ceny za przejętą nieruchomość, a następnie do zapłaty tej kwoty odszkodowania. To zaś wykluczało możliwość procedowania w przedmiocie wypłaty odszkodowania za tę nieruchomość i obligowało organ do umorzenia postępowania w tym przedmiocie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

W konsekwencji powyższego, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

-----------------------

7