Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1866/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... sierpnia 2019 r. nr .... w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz J. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: "Prezesem PFRON") z dnia [...] sierpnia 2019 r. o numerze [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwany dalej: "PFRON") poinformował J. W. (zwaną dalej: "Skarżącą"), że na podstawie danych uzyskanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (KSI ZUS) stwierdził nieprawidłowości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP oraz FGŚP, bowiem składki za okres 04/2017 nie zostały opłacone przez pracodawcę w całości.

Jednocześnie, pismem z tego samego dnia ([...] sierpnia 2017 r.) PFRON zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. o udzielenie informacji, czy płatnik – Skarżąca – prowadząca działalność pod firmą "Kancelaria [...] J. W." – opłacił (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP oraz FGŚP za okres 04/2017.

Pismem z dnia [...] września 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w S. poinformował, że składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FGŚP za okres 2017-04 płatnik opłacił w całości. W piśmie tym zamieszczono tabelę, w której m. in. wskazano, że składki na ubezpieczenia społeczne (FUS) zostały opłacone w dniu [...] maja 2017 r. w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] czerwca 2017 r. w wysokości [...] zł.

Z kolei Skarżąca udzieliła PFRON odpowiedzi w piśmie z dnia [...] września 2017 r., w którym wyjaśniła, że składka na ubezpieczenia społeczne za miesiąc kwiecień 2017 r. została opłacona w dniu [...] maja 2017 r. w wysokości [...] zł, a następnie w dniu [...] maja 2017 r. nastąpiła dopłata w wysokości [...] zł. Przy czym dopłata ta nie dotyczyła osoby niepełnosprawnej – U. K.-[...] (której dotyczyło dofinansowanie), lecz innej osoby, tj. W. M., która została przez nią zatrudniona do opieki nad dzieckiem i która nie była przez nią zatrudniona w prowadzonej kancelarii. Do pisma załączyła wydruki z bankowości elektronicznej potwierdzające przelewy dokonane w dniach [...] i [...] maja 2017 r. na rachunek ZUS.

Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. PFRON wezwał Skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy kwiecień 2017 r. w wysokości [...] zł.

Skarżąca wystąpiła z odpowiedzią z dnia [...] stycznia 2019 r., w której ponownie wskazała, że dopłata kwoty [...] zł nie dotyczyła pracownika niepełnosprawnego, lecz innego pracownika, niezatrudnionego w ramach prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej.

PFRON wystąpił w dniu [...] marca 2019 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. o informację czy Skarżąca opłaciła terminowo i w całości składki za okres kwiecień 2017 r. na pracownika – U. K.-[...]. Jednocześnie organ zwrócił się o wskazanie, w jakiej kwocie płatnik zobowiązany był do opłacenia składek na poszczególne fundusze oraz w jakich terminach i wartościach dokonał wpłat za wskazanego pracownika.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w S. wskazał, że U. K.-[...] została wykazana w I komplecie dokumentów rozliczeniowych złożonych do ZUS za okres 2017-04. Płatnik dokonywał rozliczenia należnych składek w zbiorczej deklaracji rozliczeniowej (ZUS DRA), zaś kwotę składek za poszczególnych ubezpieczonych płatnik wykazywał w imiennych raportach miesięcznych o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach (ZUS RCA) sporządzonych dla tych ubezpieczonych. ZUS zaznaczył przy tym, że ponieważ na koncie ubezpieczonego nie są ewidencjonowane daty wpłat składek, należy uznać, że składki zostały opłacone zgodnie z podanym w tabeli rozliczeniem należności płatnika Kancelaria [...] W. J. za 2017-04.

Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. PFRON poinformował Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy kwiecień 2017 r. W piśmie tym wskazano, że organ na podstawie pisma ZUS z dnia [...] września 2017 r. ustalił, że Skarżąca była zobowiązana do opłacania składek za okres sprawozdawczy kwiecień 2017 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym składek na FUS w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Skarżąca ponownie wyjaśniła, że składka w wysokości [...] zł zapłacona została w dniu [...] maja 2017 r., jednakże nie była to dopłata za pracownika niepełnosprawnego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. o numerze [...], Prezes PFRON nakazał Skarżącej zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy kwiecień 2017 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia wpłaty.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji"). Jednym z tych warunków jest terminowe opłacanie obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne oraz FP i FGŚP. Miesięczne dofinansowanie nie przysługuje bowiem, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Organ wskazał, że na podstawie informacji uzyskanych z pisma ZUS z dnia [...] marca 2019 r. stwierdził, że składki ZUS do wynagrodzenia za okres sprawozdawczy kwiecień 2017 r. zostały opłacone ostatecznie w dniu [...] czerwca 2017 r., zatem z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Prezes PFRON wskazał przy tym, że wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, razem na poszczególne fundusze, zaś w sytuacji, gdy płatnik opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami, kolejność zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze oraz innych należności – określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 78, poz. 465; zwane dalej: "rozporządzeniem"). Zdaniem organu, z przepisów tego aktu wykonawczego wynika, że pracodawca nie może zadecydować o rozliczeniu składek na poszczególne tytuły ubezpieczonych, których wpłata dotyczy.

Organ wyjaśnił następnie, że skoro na koncie płatnika – Kancelaria [...] J. W. – za okres kwiecień 2017 r. zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonego posiadającego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem z dnia [...] czerwca 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym ponowiła argumentację prezentowaną w poprzednich pismach, że sporna dopłata w kwocie [...] zł – dokonana w dniu [...] maja 2017 r. – dotyczyła osoby, która nie była przez nią zatrudniona w prowadzonej kancelarii, zatem nie dotyczyła pracownika niepełnosprawnego, do którego wynagrodzenia przyznane było dofinansowanie z PFRON.

Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. PFRON zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. o udzielenie informacji, w jakiej kwocie płatnik zobowiązany był do opłacenia składek na poszczególne fundusze oraz w jakich terminach i wysokości dokonał poszczególnych wpłat. Jednocześnie zwrócono się o wskazanie, za których ubezpieczonych składki zostały opłacone po terminie oraz czy składki opłacone po terminie dotyczyły osób niepełnosprawnych zatrudnionych na umowę o pracę, w szczególności czy wpłata z dnia [...] czerwca 2017 r. dotyczyła takiej osoby.

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w S. nadesłał dwa pisma z dnia [...] lipca 2019 r. W jednym z nich wskazał, że składki płatnika – Kancelaria [...] W. J. – za okres 2017-04 zostały rozliczone zgodnie z przedstawionym w tabeli "rozliczeniem należności płatnika". Z kolei w drugim piśmie wskazano, że w odniesieniu do ubezpieczonego W. M. płatnik (Kancelaria [...] J. W.) dokonał wpłaty w dniu [...] czerwca 2017 r. w kwocie [...], zadeklarowanej za miesiąc 05/2019 na zakres 1; Płatnik złożył ZUS DRA za miesiąc 05/2017 na zakres 1 w kwocie [...]; Płatnik złożył ZUS DRA za miesiąc 05/2017 na zakres 40 na FUS i ZUS RCA za miesiąc 05/2017 ze wskazanym ubezpieczonym (W. M.) z kodem 043000. Wyjaśniono przy tym, że ZUS z wpłaty z dnia [...] czerwca 2017 r. zadeklarowanej za miesiąc 05/2019 na zakres 1 dokonał przeksięgowania w kwocie [...] na zakres 40 na miesiąc 05/2017.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Prezes PFRON utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2019 r.

Organ powtórzył w uzasadnieniu, że Skarżąca opłaciła z uchybieniem terminu kwotę [...] zł za okres sprawozdawczy kwiecień 2017 r., co sprawia, że nie przysługuje jej miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za ten okres rozliczeniowy.

Odnosząc się do stanowiska Skarżącej wyrażonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS wskazał, że z pisma tego wynika, że nieprawidłowo opłaciła ona składki na ubezpieczenia społeczne za okres składkowy w ZUS kwiecień 2017 r. Wyjaśnił, że zatrudnienie pracownika od [...] kwietnia 2017 r. na umowę uaktywniającą spowodowało, że płatnik nie opłacił za tę osobę ubezpieczenia społecznego w składanej pierwszej deklaracji do ZUS za okres rozliczeniowy kwiecień 2017 r. Złożona korekta deklaracji ZUS spowodowała powstanie zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne, które powinny zostać odprowadzone przez płatnika. W ocenie Prezesa PFRON skutkuje to stwierdzeniem, że złożona jako pierwsza deklaracja rozliczeniowa za wskazany okres była nieprawidłowa (błędnie złożona z winy pracodawcy). Natomiast gdy doszło do ujawnienia nieprawidłowości i złożenia dokumentów korygujących, to dopiero dokumenty korygujące okazały się prawidłowe, wobec czego kwoty składek wynikające z tych dokumentów należało uznać za prawidłowe. Opłacone składki w terminie okazały się opłaconymi w niepełnej wysokości, a dopiero dopłata po terminie w dniu [...] czerwca 2017 r. sprawiła, że składki zostały opłacone w pełnej wysokości. W związku z tym zarzut Skarżącej w przedmiocie terminowego opłacenia składek organ uznał za bezzasadny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa PFRON z dnia [...] sierpnia 2019 r. Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie:

1) art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w związku z art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji poprzez uznanie, że Skarżącej nie przysługuje miesięczne dofinansowanie z powodu, iż miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, zaś kwota miesięcznych należnych składek zapłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3 nie może przekroczyć wysokości 2% składek za dany miesiąc, w sytuacji gdy wszystkie miesięczne koszty pracy za pracowników zatrudnionych w ramach prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej zostały zapłacone w terminie, a kwota wpłacona z opóźnieniem dotyczy osoby zatrudnionej jako opiekunka syna Skarżącej, co jest niezwiązane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą;

2) § 12 ust. 2 rozporządzenia poprzez uznanie, że w sposób nieprawidłowy doszło do rozliczenia składek na ubezpieczenia społeczne na koncie Skarżącej w ZUS, w sytuacji, gdy nawet gdyby przyjąć, że składki za osoby zatrudnione w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz na osoby zatrudnione jako opiekunka do dziecka rozlicza się proporcjonalnie, to wysokość składki zapłaconej z upływem 14 dniowego terminu nie przekroczyłaby 2% należnych składek za dany miesiąc.

W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty podnoszone w postępowaniu, że dopłata w wysokości [...] zł, dokonana w dniu [...] maja 2017 r. – a nie jak przyjmuje to organ w dniu [...] czerwca 2017 r. – nie dotyczyła obowiązkowych składek za pracownika niepełnosprawnego. Zdaniem Skarżącej oznacza to, że środki finansowe za miesiąc kwiecień 2017r. zostały pobrane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i nie jest zobligowana do ich zwrotu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] czerwca 2019 r. stanowił przepis art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, organ nakazał Skarżącej zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego – z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w terminowym opłacaniu obowiązkowych składek na FUS, powołując się przy tym na przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Ten ostatni stanowi, że miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych nie budziło wątpliwości, że przez "koszty płacy", o których mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, należy również rozumieć obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne (FUS), do których opłacania pracodawcy są obowiązani w terminach określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczyć jednak należy, że w najnowszym orzecznictwie ukształtował się pogląd, zgodnie z którym, koszty płacy, o których mowa w przywołanym przepisie, to wyłącznie koszty płacy pracownika niepełnosprawnego. Jak to wyjaśniono w uzasadnieniu do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2020 r. o sygn. akt I GSK 354/20, jeżeli przesłanką wydania decyzji w trybie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji – tak jak w niniejszej sprawie – nie było, ani wykorzystanie środków Funduszu niezgodnie z przeznaczeniem, ani też pobranie ich w nadmiernej wysokości, lecz stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości, to za oczywiste należy uznać, że obowiązkiem organu orzekającego w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków było ustalenie podlegającej zwrotowi kwoty środków Funduszu w relacji do nieprawidłowości stwierdzonych w odniesieniu do nich, a więc w odniesieniu do środków przyznanych. Tylko bowiem środki przyznane podlegają zwrotowi. Tym samym, za oczywiste trzeba uznać, że w świetle przywołanego przepisu prawa nie chodzi o jakiekolwiek nieprawidłowości, lecz tylko o takie, które pozostają w bezpośrednim i funkcjonalnym związku z przyznanym pracodawcy wsparciem. Skoro zatem pojęcie kosztów płacy zostało zdefiniowane na gruncie art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, zaś przedmiot regulacji tej ustawy – jak wynika to z jej art. 1 – dotyczy osób niepełnosprawnych, przez co tym samym został ograniczony do precyzyjnie określonych nią spraw tych osób, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że wymieniona definicja ma charakter definicji projektującej ustanawiającej regułę znaczeniową odnośnie do rozumienia pojęcia kosztów płacy w przywołanej ustawie oraz – co istotne – dla potrzeb jej stosowania. Jeżeli więc przywołana ustawa dotyczy osób niepełnosprawnych, to siłą rzeczy, dla potrzeb jej stosowania koszty płacy należy rozumieć jako koszty płacy pracownika niepełnosprawnego, co tym samym czyniło zbędnym podejmowanie w tym zakresie jakichkolwiek innych jeszcze zabiegów, niż te, które prawodawca, jako wystarczające już przedsięwziął tworząc przywołaną definicję, o czym nota bene przekonuje również analiza konwencji językowej, którą operuje na gruncie przywołanej ustawy.

Uwzględniając wszystkie konsekwencje wynikające z przedstawionego powyżej rozumienia pojęcia kosztów płacy, którym na gruncie ustawy o rehabilitacji oraz dla potrzeb jej stosowania operuje ustawodawca w jej art. 2 pkt 4a i art. 26a ust. 1a¹ pkt 3, trzeba stwierdzić, że aby zakres postępowania wyjaśniającego w postępowaniu prowadzonym w sprawie zobowiązania do zwrotu środków Funduszu (art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji) mógł być uznany za prawidłowy, nie może abstrahować od tego, że "koszty płacy" to koszty płacy pracownika niepełnosprawnego, nie zaś innego pracownika zatrudnianego przez pracodawcę, o którym mowa w art. 26a ust. 1, a mianowicie przez pracodawcę korzystającego z dofinansowania do wynagrodzenia z tytułu zatrudniania pracownika niepełnosprawnego. Tym samym, tak wyznaczony przepisem prawa materialnego zakres postępowania w sprawie zobowiązania do zwrotu środków Funduszu, w sensie odnoszącym się do ustalenia prawnie relewantnych dla jego wyniku faktów, powinien przede wszystkim uwzględniać potrzebę (i zarazem obowiązek) wykazania przez organ administracji, że źródłem i przyczyną stwierdzonych nieprawidłowości uzasadniających żądanie zwrotu przyznanych środków jest uchybienie przez pracodawcę terminom ponoszenia kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych, do wynagrodzenia których otrzymał dofinansowanie z PFRON.

W realiach kontrolowanej sprawy spór między stronami dotyczył tego, czy Skarżąca terminowo odprowadzała obowiązkowe składki do ZUS na pracownika niepełnosprawnego – U. K.-[...]. Skarżąca konsekwentnie wywodziła w całym postępowaniu, że wskazana przez organ nieprawidłowość w postaci nieterminowego opłacenia składki w wysokości [...] zł nie dotyczyła pracownika niepełnosprawnego, zatrudnionego w prowadzonej przez nią kancelarii, lecz była to dopłata dotycząca innej osoby – W. M., zatrudnionej przez nią nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, lecz na podstawie umowy uaktywniającej (jako osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem). Z kolei zdaniem organu, skoro do nieprawidłowości doszło z winy pracodawcy, bowiem składki opłacone w terminie okazały się opłaconymi w niepełnej wysokości, uznać należało, że dopiero dopłata po terminie w dniu [...] czerwca 2017 r. sprawiła, że składki zostały opłacone w pełnej wysokości.

Rozstrzygnięcie tak zakreślonego sporu nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem organ nie ustalił w pierwszej kolejności, a co najmniej nie dał temu wyrazu w uzasadnieniach do zapadłych w sprawie decyzji, w jakiej wysokości Skarżąca była obowiązana opłacić obowiązkowe składki na FUS w miesiącu kwietniu 2017 r. za pracownika niepełnosprawnego – U. K.-[...]. Już tylko z tego powodu niemożliwym staje się odniesienie do generalnego twierdzenia Skarżącej, że dopłata składki w wysokości [...] zł nie dotyczyła osoby niepełnosprawnej. Sąd stwierdza, że brak jest w aktach sprawy dokumentów pozwalających na ustalenie tej okoliczności, nie wynika ona również wprost ani z uzasadnienia decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r., ani również z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem jasne na jakiej podstawie organ wskazał w zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2019 r. o wszczęciu postępowania w sprawie, że Skarżąca była zobowiązana do opłacania składek FUS za okres sprawozdawczy kwiecień 2017 r. w wysokości [...] zł. Okoliczność ta, wbrew stanowisku organu nie wynika z pisma ZUS – Oddział w S. z dnia [...] września 2017 r. W piśmie tym zawarto jedynie tabelę, w której podano, że składki na FUS zostały opłacone przez płatnika w dniu [...] maja 2017 r. w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] czerwca 2017 r. w wysokości [...] zł, natomiast nie wskazno ani kwoty [...] zł (jak się można domyślać będącej wynikiem dokonanego przez PFRON sumowania kwot wskazanych w tabeli), ani nie podano za jakich pracowników składki zostały opłacone przez płatnika. Dostrzec przy tym należy, że PFRON zwrócił się do ZUS – Oddziału w S. o wskazanie w jakiej wysokości Skarżąca obowiązana była opłacać składki za pracownika niepełnosprawnego dopiero w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. Podobne zapytanie Prezes PFRON sformułował na etapie postępowania odwoławczego – w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. Jak wynika jednak z odpowiedzi udzielonych przez ZUS – Oddział w S. w pismach: z dnia [...] marca 2019 r. oraz z dnia [...] lipca 2019 r., informacja w tym zakresie nie została wyraźnie udostępniona. W ocenie Sądu, przekazane przez informacje ZUS nie stanowiły podstawy do ustalenia tego, w jakiej wysokości Skarżąca była obowiązana opłacić składki na FUS za U. K.-[...] (pracownika niepełnosprawnego), a tym samym do jednoznacznego stwierdzenia, że wpłacona po terminie kwota w wysokości [...] zł stanowiła dopłatę składki za tego pracownika niepełnosprawnego. Jak wskazał bowiem ZUS w pismach z dnia [...] lipca 2019 r. składki za okres 2017-04 zostały "rozliczone" zgodnie z przedstawionym w tabeli "rozliczeniem należności płatnika", co zdaniem Sądu nie może być traktowane jako równoznaczne ze wskazaniem tego, w jakiej wysokości składki były należne w tym okresie rozliczeniowym za pracownika niepełnosprawnego. ZUS nie wyjaśnił również którego ubezpieczonego dotyczyła składka opłacona po terminie. W odniesieniu do składek opłacanych za W. M. ZUS wskazał natomiast w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r., że Skarżąca dokonała w dniu [...] czerwca 2017 r. wpłaty w wysokości [...], zaś w związku z tym, że w złożonych: (1) deklaracji ZUS DRA za miesiąc 05/2017 wskazała na zakres 1 FUS kwotę [...] zł, a także (2) deklaracji ZUS DRA za miesiąc 05/2017 na zakres 40 na FUS i deklaracji ZUS RCA za miesiąc 05/2017 ze wskazanym kodem 043000, to ZUS dokonał przeksięgowania w kwocie [...] na zakres 40 na miesiąc 05/2017. Zdaniem Sądu, wyjaśnienia ZUS w tym przedmiocie nie tylko nie dają odpowiedzi na pytanie, czy kwota [...] zł dotyczyła "dopłaty" za pracownika niepełnosprawnego, jak wywodzi to organ, ale rodzą dalsze wątpliwości, czy uwidoczniona w tabeli kwota [...] zł opłacona w dniu [...] czerwca 2017 r. stanowiła kwotę "przeksięgowaną" przez ZUS, przy czym w takim przypadku z wyjaśniania ZUS wynika, że przeksięgowanie dotyczyło W. M. na zakres 40 na miesiąc 05/2017. Dlatego organ winien ustalić i wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji, czy z wpłaty dokonanej przez Skarżąca na składki za W. M. ZUS dokonał przeksięgowania kwoty w wysokości [...] zł – na tego ubezpieczonego, czy też na innego ubezpieczonego – pracownika niepełnosprawnego U. K.-[...], dowodząc przy tym, że Skarżąca w istocie posiadała zaległości w terminowym opłaceniu składek za tę ostatnią.

Dodać trzeba, że Skarżąca podważa również datę dokonania dopłaty w wysokości [...] zł twierdząc, że nastąpiło to w dniu [...] maja 2017 r., a nie – jak twierdzi organ – w dniu [...] czerwca 2017 r. Przy czym zauważyć należy, że Skarżąca przedstawia polecenie przelewu bankowego z dnia [...] maja 2017 r. w wysokości [...] zł, natomiast ZUS podaje datę [...] czerwca 2017 r. jako datę przelewu kwoty [...] zł – z której przeksięgowano kwotę [...] zł na zakres na miesiąc 05/2017. Jakkolwiek sama okoliczność opłacenia kwoty [...] zł w dniu [...] maja 2017 r. nie prowadzi do przyjęcia, że składka została opłacona w terminie ([...] maja jest 15 dniem przekroczenia, przy dopuszczalnych 14 dniach), to jednak organ obowiązany był okoliczność tę wziąć pod uwagę przy rekonstruowaniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności w kontekście wyjaśnienia, kogo w istocie dotyczyła wpłata w wysokości [...] zł tytułem składki na FUS.

Reasumując tę część uzasadnienia wskazać należy, że dopiero wówczas, gdy bez żadnych wątpliwości będzie można stwierdzić, w jakiej wysokości należne były składki za pracownika niepełnosprawnego U. K.-[...], możliwe stanie się ustalenie kogo w istocie dotyczyła dopłata w wysokości [...] zł, a co za tym idzie, czy jej nieterminowe poniesienie mogło zostać uznana za nieprawidłowość, o której mowa w art. 49e ust. 1 w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

W ocenie Sądu, Prezes PFRON nie ustalił zatem stanu faktycznego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości, nie ocenił zebranego w sprawie materiału dowodowego w stopniu wystarczającym, w szczególności nie przeanalizował w sposób rzeczowy i dogłębny argumentów podnoszonych przez Skarżącą zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak też w toku całego postępowania. Organ oparł się natomiast na niekompletnych informacjach ZUS, nie dokonując przy tym samodzielnej oceny dokumentów, na które ZUS powołał się w piśmie z dnia [...] marca 2019 r., tj. dokumentów "ZUS DRA" i "ZUS RCA", a co najmniej nie uzewnętrznił rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji. Nadto Prezes PFRON w żadnej mierze nie odniósł się do podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii dopłaty z dnia [...] maja 2017 r. w wysokości [...] zł, która jak podnosi Skarżąca nie dotyczyła pracownika niepełnosprawnego, jak również do przedstawionego w toku postępowania dokumentu elektronicznego dokumentującego ten przelew do ZUS.

Zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosowanie do art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji powyższych zasad winno być zaś uzasadnienie decyzji, zawierające wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. W doktrynie podnosi się przy tym, iż decyzje administracyjne powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać zatem, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych oraz dokonał oceny tych materiałów. Nadto, organ działający w trybie odwoławczym ma obowiązek ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, przy uwzględnieniu zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. To właśnie decyzja organu odwoławczego jest bowiem źródłem praw jej adresatów albo nałożonych na nich obowiązków, gdyż ostatecznie kształtuje ona treść stosunku administracyjnoprawnego.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że Prezes PFRON uchybił wskazanym obowiązkom, czym naruszył przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. – a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uwzględnienie skargi ze wskazanych względów sprawia, że przedwczesne staje się odnoszenie do merytorycznego sporu, jaki powstał między stronami. Niemniej jednak, mając na uwadze przywołane na wstępie stanowisko orzecznictwa, raz jeszcze wskazać należy, że nieprawidłowości, o których mowa w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, muszą dotyczyć nie jakiegokolwiek pracownika, a jedynie pracownika niepełnosprawnego, w konsekwencji czego organ musi bez żadnych wątpliwości wykazać, że Skarżąca nieterminowo opłaciła obowiązkowe składki za U. K.-[...], do której wynagrodzenia otrzymała dofinansowanie.

Rozpatrując ponownie wniosek Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes PFRON ustali w pierwszej kolejności, w jakiej wysokości Skarżąca była obowiązana do opłacenia składek za pracownika niepełnosprawnego we wskazanym okresie rozliczeniowym, a następnie dokona analizy czy doszło do nieprawidłowości przy poniesieniu miesięcznych kosztów płacy w odniesieniu do tego pracownika niepełnosprawnego (którego dotyczyło dofinansowanie z PFRON), odnosząc się przy tym do twierdzeń Skarżącej wywiedzionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zwarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych zostało oparte na przepisie art. 200 p.p.s.a.