Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 934/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2003r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 30 października 2002r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 października 2002r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając na art. 27 ust. 1, 3, 5, art. 31b ust. 1 i 2 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 114 ze zm.) odmówił J. B. przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem ze względu na stan zdrowia dziecka.

Organ ustalił, że dochód rodziny składającej się z czterech osób w tym dwojga dzieci wynosi 947,66 zł, kryterium dochodowe rodziny wynosi 1.132,00 zł, zaś dochód na osobę w rodzinie 236,92 zł. Odmowę przyznania zasiłku stałego organ motywował faktem, że dziecko uczęszcza do szkoły podstawowej pozostając kilka godzin bez opieki matki co oznacza, że nie wymaga stałej i bezpośredniej opieki będącej niezbędnym warunkiem do otrzymania tego zasiłku.

W odwołaniu od opisanej decyzji organu I instancji J. B. powołuje się na nieuleczalną chorobę syna – mukowiscydozę i dołącza pismo Zakładu Opieki Zdrowotnej z dnia 8 listopada 2002r.

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 maja 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że z treści pisma dołączonego do odwołania wynika że ważnym czynnikiem w leczeniu dziecka jest dobre samopoczucie psychiczne, a prawidłowy rozwój społeczno – emocjonalny zapewnia stały kontakt z rówieśnikami i uczestniczenie w życiu szkoły. Organ odwoławczy powołał się na art. 27 ust. 2a pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i uznał, że skoro dziecko odwołującej się uczęszcza do szkoły podstawowej, wyklucza to możliwość przyznania zasiłku stałego, bowiem niespełniona została jedna z łącznie występujących przesłanek do przyznania zasiłku stałego. SKO zwraca uwagę, że organ pomocy społecznej przyznaje rodzinie odwołującej inne formy pomocy społecznej, m.in. na zakup opału, dożywianie dziecka w szkole, zasiłek okresowy i celowy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. B. Twierdzi, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest krzywdząca dla syna. Ze względu na stan zdrowia dziecka jest w stałym kontakcie ze szkołą, wielokrotnie odbiera syna przed zakończeniem zajęć szkolnych, wymaga on stałego podawania leków, zabiegi rehabilitacyjne wymagają współdziałania matki, w związku z czym nie może podjąć żadnego zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy przyznał, iż popełnił błąd powołując się na art. 27 ust. 2a pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ pod pojęciem "placówki" w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996r. Nr 67, poz. 329, ze zm.) należy rozumieć jednostki organizacyjne wymienione w art. 2 pkt 3-5, 7 i 10 ustawy. Wynika z nich, że szkoły podstawowej nie można uznać jako "innej placówki zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu", o jakim mowa w przepisie ustawy o pomocy społecznej. Mimo to organ twierdzi, że w sprawie nie zachodzi konieczność sprawowania przez skarżącą stałej pielęgnacji nad synem polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż rozpatrujące sprawę organy administracji naruszyły prawo.

Rozpoznając sprawę Sąd miał na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.

Stosownie do art. 6b ust. 1 i 3 pkt 7 i 8 powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej. W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Bezspornym jest w sprawie to, że skarżąca jest osobą zdolną do podjęcia pracy lecz nie pozostaje w zatrudnieniu, nadto rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe określone w przytoczonym wyżej przepisie, a w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka – T. B., urodzonego 24 kwietnia 1991r., które zostało wydane przez Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 4 października 2002r., zawarte zostało wskazanie dotyczące konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (vide: fotokopia orzeczenia k. 9 akt administracyjnych I instancji).

Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki wymienione w przytoczonym wyżej przepisie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wraz z kryterium dochodowym, będąc osobą zdolną do pracy lecz nie pozostającą w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, bowiem dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności wraz z opisanymi wyżej wskazaniami .

Organy administracji rozpatrując powyższą sprawę naruszyły przepis prawa materialnego art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, przy czym organ I instancji mimo spełnienia przez skarżącą wszystkich przesłanek bezpodstawnie dokonał oceny tego, czy dziecko wymaga stałej i bezpośredniej opieki, zaś organ odwoławczy wadliwie przy tym powołał się na ust. 2a pkt 1 przepisu art. 27 ustawy o pomocy społecznej, nie znajdujący zastosowania w niniejszej sprawie. Odnosi się on bowiem do sytuacji, w której dziecko przebywa w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub innej placówce, zapewniającej opiekę co najmniej 5 dni w tygodniu. Pod pojęciem "placówki" w rozumieniu tej ustawy nie można rozumieć szkół wymienionych w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996r. Nr 67, poz. 329), to jest szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół wyższych, oraz szkół specjalnych, szkół sportowe oraz mistrzostwa sportowego i szkół artystycznych ani też placówek wymienionych w punktach 3, 3a, 3b, 7 art. 2 ustawy o systemie oświaty, w brzmieniu obowiązującym w dacie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Rozpatrujący sprawę ponownie właściwy dla spraw pomocy społecznej organ winien mieć na względzie następujące okoliczności.

Z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie ustawa z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), która w art. 160 postanowiła, że traci moc ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej.

W art. 150 ustawy z 12 marca 2004r. przewidziano, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy tej ustawy.

Ponieważ rozpoznawana sprawa z wniosku złożonego w dniu 21 października 2002r. nie została zakończona decyzją ostateczną, wobec jej uchylenia niniejszym wyrokiem na skutek kontroli zgodności z prawem, do wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku stałego stosować należy przepisy dotychczasowe, to jest ustawy z dnia 29 listopada 1990r. w brzmieniu obowiązującym na dzień jej uchylenia i nie dłużej niż do dnia 1 maja 2004r., albowiem skarżąca odpowiadała ustawowym przesłankom wynikającym z przepisu art. 27 ust. 1 wskazanej ustawy, przynajmniej jak wynika z treści znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia o niepełnosprawności, do dnia 31 października 2003r.

Natomiast przyznanie świadczenia będącego przedmiotem niniejszej sprawy od dnia 1 maja 2004r. rozpatrywać należy na zasadach, wynikających z ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.), która w art. 58 reguluje sytuację osób otrzymujących zasiłek stały na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie zawarł w wyroku obligatoryjnego rozstrzygnięcia wynikającego z przepisu art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w przypadku decyzji negatywnej nie było celowe.