Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1535/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 60 pkt 7, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia ... lipca 2018 r., nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty za deponowanie broni w jednostce Policji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Komendanta Głównego Policji (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z [...] lipca 2018 r., l.dz. [...] uchylająca decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej jako: "organ I instancji") z [...] września 2017 r., L.dz. [...] w części orzekającej o odmowie umorzenia w części należności z tytułu deponowania broni w jednostce Policji i umarzająca postępowanie w tym zakresie. W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 28 listopada 2016 r. organ I instancji poinformował stronę o ostatecznym naliczeniu opłaty za deponowanie jednego egzemplarza broni w depozycie organu Policji.

Pismem z 22 lutego 2017 r., uzupełnionym pismem, które wpłynęło do organu w dniu 10 maja 2017 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji o umorzenie w całości opłaty za depozyt broni w wysokości 1.884,68 zł (koszty depozytu 1.873,08 zł, upomnienie 11,60 zł). Swoją prośbę skarżący uzasadnił brakiem wystarczających dochodów. Poinformował, że dopiero podjął pracę, po długiej chorobie i osiąga dochody w wysokości 2.200 zł. Z dochodów płaci za wynajem lokalu (1.300 zł) i opłaty za prąd oraz alimenty na syna w wysokości 400 zł. Wyjaśnił, że korzysta z pomocy swojej matki.

W oświadczeniu o stanie finansowym i majątkowym strona oświadczyła, że uzyskiwała dochód w łącznej wysokości 2.100 zł (obecnie nie przedłużono ze skarżącym umowy o pracę i jest osobą bezrobotną) i ponosił następujące wydatki: czynsz – 1.300 zł, prąd – 50 zł, alimenty 400 zł (płaci za stronę matka), komunikacja 100 zł, zajęcia komornicze 700 zł, jest także zadłużony u swojej matki, która w jego imieniu płaci alimenty na syna. Dodatkowo strona wyjaśniła, że nie posiada rachunku bankowego i oszczędności, nie posiada jakiegokolwiek majątku ruchomego i nieruchomego, nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie korzysta z żadnych form pomocy takich jak dodatki i zapomogi. Do oświadczenia załączył dowody potwierdzające prowadzoną wobec strony egzekucję.

Decyzją z [...] września 2017 r. organ I instancji odmówił stronie umorzenia w całości i w części należności z tytułu deponowania broni w jednostce Policji ustalonej pismem z 28 listopada 2016 r. w wysokości 1.873,08 zł wraz z kosztami upomnienia. W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a i b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm., dalej: "ufp"). Organ wyjaśnił, że przedstawiona sytuacja materialna nie pozwala na umorzenie należności. Utrata pracy jest sytuacją utrudniającą samodzielne utrzymanie, jednakże nie jest równoznaczna z całkowitą utratą możliwości uzyskiwania dochodów i jest sytuacją przejściową. Dłużnik nie wykazał okoliczności, które pozbawiłyby go możliwości podjęcia pracy w przyszłości. Organ I instancji wskazał, że w sprawie nie można stwierdzić, że wnioskodawca jest w skrajnie trudnej sytuacji materialnej. Podkreślił również, że za umorzeniem nie przemawia również "interes publiczny". Uzyskanie ulgi jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy indywidualnej decyzji zobowiązany zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Sytuacja strony nie jest na tyle wyróżniająca się, by traktować ją odmiennie od innych podmiotów. W ocenie organu rezygnacja z należnego prawem świadczenia stanowiłaby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny w stosunku do innych podmiotów. W "interesie publicznym" leży bowiem, by ustalane przez organy należności były realizowane, a zobowiązani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Podkreślił również, że obowiązujące przepisy pozwalają na udzielenie ulgi w spłacie w postaci rozłożenia należności na raty.

W wyniku rozpoznania odwołania Komendant Główny Policji decyzją z [...] lipca 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części orzekającej o odmowie umorzenia w części należności i umorzył postępowanie przed organem I instancji w tym zakresie oraz w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący od 10 maja 2018 r. podjął pracę i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.100 zł brutto. Z kwoty tej uiszcza wydatki w wysokości 950 zł za wynajem lokalu, 210 zł za opłaty dodatkowe. Ustalił także, że ustał obowiązek alimentacyjny. Tym samym organ przyjął, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą 1.990 zł, w tym 1.160 zł (koszty za mieszkanie 30 zł - wydatki za telefon, 100 zł - wydatki na komunikację, 700 zł - zajęcia komornicze).

Organ II instancji stwierdził, że skarżący wnosił o umorzenie należności w całości i tym samym organ I instancji winien żądanie skarżącego rozpoznać w takim zakresie. Niedopuszczalne było korygowanie wniosku strony i wyjście poza zakres tego żądania poprzez rozstrzyganie o możliwości częściowego umorzenia należności. Powyższe, zdaniem organu II instancji stanowiło podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji w tej części.

W zakresie odmowy umorzenia należności w całości organ odwoławczy podzielił ocenę Komendanta Wojewódzkiego Policji w kwestii braku spełnienia przesłanek umorzenia stronie przedmiotowej należności. Podkreślił, że strona mimo powoływania się na problemy zdrowotne nie nadesłała jakichkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na to, że choroba na którą cierpi strona uniemożliwia mu podejmowanie działalności zarobkowej i samodzielną egzystencję, tym bardziej, że skarżący z dniem 10 maja 2018 r. nawiązał stosunek pracy, co oznacza, że jego stan zdrowia nie utrudnia mu podejmowania zatrudnienia.

Organ odwoławczy zauważył, że strona nie wyjaśniła, dlaczego wynajmuje mieszkanie, skoro zameldowana jest pod innym adresem (tym adresem legitymuje się w różnych czynnościach np. umowa o pracę, odwołanie itp.), pod którym zamieszkuje jego matka. W ocenie organu skarżący nie wykazał okoliczności, które uniemożliwiają mu wspólne zamieszkiwanie z matką, co pozwoliłoby na ograniczenie kosztów. Organ także zwrócił uwagę na fakt, że strona zadłużona jest w stosunku do innych podmiotów, których to zobowiązania egzekwowane są przez komorników sądowych. A zatem nie może mieć miejsca taka sytuacja, że zobowiązania podmiotów prywatnych będą egzekwowane w zaistniałej sytuacji, a należności Skarbu Państwa zostanie umorzona.

Strona złożyła skargę wnosząc o umorzenie należności przez sąd. W skardze wyjaśniła okoliczności zabezpieczenia broni oraz wskazała, że obecnie nie jest w stanie uregulować należności. Skarżący podkreślił, że zmuszony jest wynajmować mieszkanie, gdyż w mieszkaniu, w którym mieszka jego matka zameldowanych jest 5 osób na 53 m2. Strona wyjaśniła, że z powodu chorób (depresja i choroba trzustki) wpadła w długi i ma zajęcia komornicze swojego wynagrodzenia. Podkreśliła, że bez pomocy matki byłoby mu bardzo ciężko.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że opłata za przechowywanie broni w depozycie pobierana jest na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1839 ze zm.) i § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152, poz. 1609). Opłata ta stanowi nieopodatkowaną należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 60 pkt 7 ufp.

Prawidłowo organ II instancji uznał zatem, że do umorzenia tej należności zastosowanie ma art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp, zgodnie z którym organ może umorzyć w całości taką należność na wniosek zobowiązanego w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym.

Należy również podkreślić, że rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ działa w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2494/13, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach kontroli sądowej decyzji opartych na uznaniu administracyjnym sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, ta kompetencja należy wyłącznie do organu administracji. Kontrola sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Tym samym sąd w żaden sposób nie mógł uwzględnić wniosku strony o umorzenie należności, gdyż nie jest władny do takiego rozstrzygnięcia. Rolą sądu administracyjnego w takim postępowaniu jest kontrola decyzji administracyjnej, a nie zastępowanie organu w wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia.

Dodatkowo zanim sąd przejdzie do merytorycznej oceny sprawy, to zauważa, że skarżący podnosił zarzut odnoszący się istnienia należności, m.in. pełnomocnik na rozprawie załączył dwa dokumenty w formie kserokopii. Odnosząc się do powyższego należy zwrócić uwagę, że pomijając fakt, że załączone na rozprawie dokumenty są w formie kserokopii i nie potwierdzonej za zgodność z oryginałem, a więc nie spełniają definicji dokumentu, to w żaden sposób nie mogą odnosić się do postępowania w przedmiocie umorzenia należności. Sąd wyjaśnia, że podnoszone w tym zakresie zarzuty wymykają się z pod kontroli sądu administracyjnego w tym postępowaniu. Należy wyjaśnić, że zakresem kognicji, czyli czynności procesowych prowadzonych dla ustalenia stanu faktycznego, objęte były przesłanki z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. Poza zakresem orzekania pozostają zatem przesłanki dotyczące istnienia należności. W postępowaniu w przedmiocie wniosku o umorzenie należności nie bada się istnienia oraz wysokości zadłużenia, gdyż umorzyć można jedynie należności, które istniejącą. Sąd zauważa również, że złożenie przez skarżącego wniosku o umorzenie należności winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się on z kwotą zadłużenia, a jedynie z różnych względów wnosi o zastosowanie ulgi. Tym samym podnoszona przez stronę kwestia wysokości zadłużenia i jego istnienia (strona przedstawiała w toku postępowania okoliczności zatrzymania broni) nie miała znaczenia w tym postepowaniu i nie mogła być skutecznie podnoszone w tym postępowaniu, gdyż wymyka się z pod kontroli sądu.

Przechodząc do kontroli rozstrzygnięcia należy wskazać, że w ocenie sądu w niniejszej sprawie wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego zgromadzono materiał dowodowy wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy, a stan faktyczny został należycie ustalony. Zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy, dokonały prawidłowej analizy wystąpienia przesłanki ważnego interesu dłużnika i interesu publicznego. W uzasadnieniach swych decyzji, konfrontując ww. przesłanki udzielenia ulgi ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, organy należycie wyjaśniły stronie przyczyny odmowy umorzenia przedmiotowej należności.

Dokonując wykładni pojęcia "ważny interes zobowiązanego (dłużnika)" oraz "interes publiczny", o których mowa w treści powoływanego przepisu trzeba wskazać, że są to pojęcie nieostre, jednakże stanowiące już wielokrotnie przedmiot rozważań sądów administracyjnych.

Zgodnie więc z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego (dłużnik) nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny (patrz wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2119/12 – dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na pojęcie "interesu publicznego" składa się natomiast zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanej wyżej wartości (patrz wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1964/05 – dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji pogląd, że dla udzielenia ulgi poprzez całkowite umorzenie należności, nie jest wystarczający przejściowy brak wystarczających do zapłaty całości należności środków finansowych. W sprawie należy wskazać, że skarżący jest osobą stosunkowo młodą, mającą perspektywy uzyskania lepszego zatrudnienia i po jego uzyskaniu odwrócenia aktualnie trudnej sytuacji finansowej. W ocenie sądu w takiej sytuacji, jak sytuacja skarżącego, zasadne było podkreślenie właśnie perspektywy czasowej. Można zatem wnioskować, że skarżący będzie w stanie samodzielnie wykonać ciążące na nim zobowiązanie. Skarżący we wniosku, ani też w pismach kierowanych do organu nie podawał informacji dotyczących np. swojego wykształcenia, czy też doświadczenia życiowego mających mieć istotny wpływ na znalezienie zatrudnienia. Dlatego też w ocenie sądu w takiej sytuacji, jak sytuacja skarżącego oraz aktualnej sytuacji na rynku pracy, istnieje duże prawdopodobieństwo możliwości rychłej poprawy sytuacji życiowej zobowiązanego. Można zatem wnioskować, że strona będzie w stanie samodzielnie wykonać ciążące na nim zobowiązanie (np. poprzez spłatę należności w ratach). Również podnoszone przez stronę dolegliwości zdrowotne w sposób prawidłowy zostały ocenione. Po pierwsze skarżący na etapie postępowania administracyjnego nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej. Po drugie i najważniejsze z załączonej do sądu dokumentacji medycznej nie wynikają jakiekolwiek ograniczenia w możliwościach zarobkowych strony. Słusznie zatem uznał organ odwoławczy, że skarżący nie przedstawił dowodów (zaświadczenia, czy też orzeczenia o niepełnosprawności), które wskazywałoby na utrudnienia w podjęciu lepszej, niż obecna, pracy zarobkowej. Poza tym przy ocenie zasadności umorzenia stronie należności należy wziąć pod uwagę zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

Podkreślenia również wymaga, że samo istnienie zaległości nie powoduje dla skarżącego dolegliwości w postaci niemożności zaspokajania potrzeb, gdyż te zaspokajane są z wynagrodzenia za pracę (ewentualnie ze świadczeń ZUSowskich: zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne) oraz z pomocy matki. Z akta sprawy wynika, że do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy nie wszczęto postepowania egzekucyjnego spornych należności. Przeciwnie to inni wierzyciele prowadzą wobec strony postępowania egzekucyjne i tym samym w ocenie sądu zasadna była konstatacja Komendanta Głównego Policji, że w sytuacji taka jak przedmiotowa, w której inni wierzyciele dochodzą swoich należności, rezygnacja przez Skarbu Państwa ze swoich należności byłaby całkowicie nieuzasadniona.

Sąd akceptuje też wywód organu I instancji wskazujący, że w sprawie nie zaistniał "interes publiczny" w umorzeniu w całości należności, gdyż jak słusznie zauważył organ sytuacja skarżącego nie różni się w sposób zasadniczy od sytuacji innych podmiotów, które regulują swoje zobowiązania. Mając na względzie, że umorzenie należności jest ulga najdalej idącą i stanowi definitywną rezygnację z dochodzonych należności, to ulga ta wymaga szczególnie ostrożnego podejścia ze strony organów orzekających, co też organy w sprawie poczyniły. Prawidłowo zatem uznały, że rezygnacja z należnego prawem świadczenia stanowiłaby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny w stosunku do innych podmiotów.

W ocenie sądu w sprawie nie zaistniały żadne szczególne i wyjątkowe okoliczności. Ponadto, porównując sytuację majątkową strony (uzyskiwane dochody), stosunkowo młody wiek oraz mając na uwadze możliwości zarobkowe przejawiające się w możliwości znalezienia lepiej płatnej pracy z wysokością kwoty objętej wnioskiem o całkowite umorzenie, za prawidłowe uznać należało stanowisko organów, że w sprawie nie sposób doszukać się zaistnienia przesłanek umorzenia należności, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. Skarżący zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji organu I instancji może i powinien zwrócić się o zastosowanie innej ulgi w spłacie należności, np. w postaci rozłożenia na raty należności.

Mając powyższe na względzie zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia w sprawie przepisów regulujących postępowanie dowodowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że to strona występująca z żądaniem udzielenia ulgi powinna powołać dowody lub wnioskować o przeprowadzenie ich przez organ w celu wykazania, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi z uwagi na ważny interes strony lub interes publiczny (por: wyrok NSA z 18 stycznia 2006 r., II FSK 405/05, wyrok NSA z 25 kwietnia 2008 r., II FSK 346/07, dostępne w CBOSA: www.orzeczenia.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący na etapie postępowania administracyjnego przedstawił dowody świadczące o jego sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Powyższe dowody zostały przez organy zbadane i ocenione w kontekście spełnienia przesłanek umorzenia należności, o czym świadczy treść wydanych w sprawie decyzji. Skarżący nie przedstawił zaś w toku sprawy żadnych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do umorzenia wnioskowanej należności. Należy także zauważyć, że również w treści skargi strona nie wykazała istniejącego po jej stronie ważnego interesu, czy też istnienia interesu publicznego świadczącego o zasadności udzielenia wnioskowanej ulgi.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Wobec braku zarzutu dotyczącego uchylenia decyzji organu I instancji w części i umorzenia w tym zakresie postępowania sąd jedynie wskaże, że podziela stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie i wskaże, że skoro skarżący żądał umorzenia należności w całości (wskazał konkretną kwotę obejmującą całość zadłużenia), to organ I instancji winien procedować zgodnie z żądaniem skarżącego.

Na marginesie już tylko wskazać należy, że sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w sprawach o sygn. akt III SA 398-399/99 – zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o finansach publicznych.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę

-----------------------

8