Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1077/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 184, art. 258-261
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41 pkt 1, art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1219/15 w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1219/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego; przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M.B. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd Wojewódzki wskazał, że wnioskiem z dnia 19 grudnia 2014 r. skarżąca wystąpiła o pomoc materialną na leczenie i rehabilitację w wysokości po 2.400 zł w styczniu, lutym, marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2015 r.

Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] odmówił skarżącej przyznania specjalnego zasiłku celowego na leczenie i rehabilitację w styczniu, lutym, marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2015 r. Na podstawie materiałów sprawy, w tym przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Nie pracuje zawodowo, ani dorywczo, ani też nie prowadzi własnej działalności gospodarczej. Jej dochód stanowi emerytura w wysokości 1259,85 zł miesięcznie. Kwota ta przewyższa kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej: u.p.s.), wynoszące 542 zł. Emerytura obciążona jest egzekucją komorniczą, które to obciążenie nie podlega jednak odliczeniu od dochodu. Skarżąca mieszka wraz z córką w lokalu spółdzielczym własnościowym i nie wnosi żadnych opłat na utrzymanie lokalu. Opłaty za lokal są uiszczane wyłącznie przez komornika. Z pisma SMB "[...]" z dnia 30 września 2014 r. wynika, że toczy się postępowanie sądowe w przedmiocie sprzedaży lokalu w drodze licytacji. Organ powołał treść art. 41 u.p.s. i stwierdził, że decyzja o przyznaniu świadczenia w postaci zasiłku celowego specjalnego ma charakter uznaniowy, a uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej pomocą społeczną. Organ podniósł, że zgodnie z treścią załącznika nr 1 do rozporządzania Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej (Dz. U. Nr 211, poz. 1644 ze zm.) fizjoterapia ambulatoryjna odbywa się na podstawie zlecenia wydanego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego w cyklu terapeutycznym do 10 dni zabiegowych, jednemu świadczeniobiorcy przysługuje nie więcej niż 5 zabiegów dziennie. Akt ten nie ogranicza możliwości korzystania ze świadczeń rehabilitacji leczniczej udzielanych w warunkach ambulatoryjnych do określonej liczby cykli w trakcie trwania roku kalendarzowego. Nie ma zatem przeszkód, aby po każdym cyklu otrzymać kolejne skierowanie na zabiegi rehabilitacyjne. W ocenie organu, skarżąca objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, ma zagwarantowany konstytucyjnie dostęp do świadczeń zdrowotnych i jest w stanie, wykorzystując własne uprawnienia, zapewnić rehabilitację w ramach NFZ, tak jak inni obywatele polscy.

Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie, kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2015 r., utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2015 r.

Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie w zakresie przyznania zasiłku leży w sferze uznania administracyjnego, a samo spełnienie kryteriów ustawowych nie powoduje automatycznego przyznania świadczenia. Skarżąca prezentuje postawę roszczeniową, domagając się od organu pomocy społecznej stałej, comiesięcznej pomocy w wysokości wielokrotnie przekraczającej średnią wysokość pomocy udzielanej przez OPS i wielokrotnie przekraczającej kryterium dochodowe. Temu celowi nie może służyć instytucja zasiłku celowego, która z założenia ma charakter doraźny, a nie stały. Z akt sprawy wynika, że skarżąca objęta jest stałą pomocą. Organ wskazał, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego przez skarżącą uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej dla osób samotnie gospodarujących, pomoc finansowa może być przyznana, na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., który formułuje przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku". Kryterium to musi być oceniane przy uwzględnieniu sytuacji osób, których dochody nie przekraczają kryteriów określonych w ustawie, a także biorąc pod uwagę cele ustawy i ograniczone środki, którymi dysponują organy pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że sytuacja skarżącej w żaden sposób nie uzasadnia zastosowania art. 41 pkt 1 u.p.s., a skarżąca, będąc objęta pomocą w II półroczu 2014 r., otrzymała łącznie 5 630 zł. Kolegium stwierdziło, że stosowanie do art. 11 ust. 1 u.p.s., stwierdzenie przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń bądź własnych zasobów finansowych, również uzasadnia ograniczenie świadczeń lub odmowę ich udzielenia. Wskazało, że jak wynika z notatki pracownika socjalnego, skarżąca wykorzystuje przyznaną pomoc na inne cele, niż wynikające z decyzji organu I instancji, czego przejawem było wydanie zasiłku przyznanego na wymianę muszli klozetowej, na basen i usługi stomatologiczne.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, skarżąca wskazała na złą sytuację życiową i materialną, w której się znalazła.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2016 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu uzupełnił skargę zarzucając Kolegium naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: K.p.a.), poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, w konsekwencji niewyjaśnienie, jakie były możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy w momencie wydawania zaskarżonych decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w tym zakresie całości materiału dowodowego; 2) art. 7, 77 § 1 K.p.a., przez niewyjaśnienie sytuacji majątkowej, osobistej, a także zdrowotnej w oparciu o wskazania lekarskie co do stanu zdrowia skarżącej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w tym zakresie całości materiału dowodowego; 3) art. 107 § 1 i 3 K.p.a., przez brak wskazania przez organ faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów na których się oparł, pomimo że wszystkie organy administracji publicznej mają obowiązek uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanych decyzji oraz 4) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 41 pkt 1, w zw. z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s., przez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieprzyznanie specjalnego zasiłku celowego, pomimo istnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" skarżącej w zakresie jej "trudnej sytuacji" życiowej i zdrowotnej.

Wskazując na powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta m.st. Warszawy oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek celowy na leczenie i rehabilitację we wskazanym okresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 złote. Stałym dochodem skarżącej jest emerytura wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 1259,85 zł miesięcznie, z której do dyspozycji skarżącej kwota 884,07 zł, ponieważ emerytura obciążona jest egzekucją komorniczą w wysokości 375,78 zł, która to kwota nie podlega odliczeniu od dochodu - zgodnie art. 8 ust. 4 u.p.s. W konsekwencji, dochód skarżącej przekracza powołane wyżej ustawowe kryterium warunkujące możliwość przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Z tego względu organy obu instancji prawidłowo rozpoznały wniosek skarżącej na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Przepis ten przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Sąd Wojewódzki wskazał, że użyty przez ustawodawcę w powołanym przepisie zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże nie ulega wątpliwości, że rozumieć pod nim należy przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość - bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy - pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, nie jest "szczególnym przypadkiem" obiektywnie niski, choć przekraczający kryterium ustawowe, dochód powiązany z dysfunkcją w postaci niepełnosprawności i choroby wymagającej stałego pobierania leków, który to stan trwa już od wielu lat. Sąd ten wskazał, że skarżąca jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. Powyższe oznacza, że powinna w jego ramach uzyskać właściwe, konkretne skierowanie od lekarza specjalisty na ściśle określone zabiegi rehabilitacyjne, a następnie wykonać je w ramach usług świadczonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, jakkolwiek okoliczności wynikające z akt sprawy wskazują na trudną sytuację życiową skarżącej, to jednak, nie można tych okoliczności uznać za szczególne, a więc wyróżniające się swego rodzaju nadzwyczajnością, wynikającą z tego, że wywołane były nagłym zdarzeniem, którego skarżąca w żaden sposób nie mogła się spodziewać. Nie są one przy tym zasadniczo odbiegającymi od typowych sytuacji, w jakich znajduje się większość osób korzystających z pomocy społecznej.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, nie można zgłoszonej przez skarżącą potrzeby uznać za mającą charakter nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny. Konieczność leczenia i prowadzenia rehabilitacji jest związana ze stanem chorobowym istniejącym u skarżącej od wielu lat, a ponadto dotyczy osoby posiadającej własne dochody przekraczające kryterium dochodowe. Nie jest i nie może być traktowana jako wywołana okolicznościami przewidzianymi w art. 41 pkt 1 u.p.s. Sąd ten wskazał, że organy pomocowe, uwzględniając zły stan zdrowia skarżącej i jej trudną sytuację materialną, przyznały jej pomoc finansową w II półroczu 2014 r. w kwocie 5 630 zł. Jakkolwiek Kolegium nie wskazało w treści decyzji konkretnych kwot, którymi Prezydent miasta Warszawy dysponuje na wykonywanie swoich zadań związanych ze stosowaniem przepisów o pomocy społecznej, to jest wiedzą notoryjną, znaną Sądowi Wojewódzkiemu z urzędu, że organ I instancji gospodaruje ograniczonymi środkami pieniężnymi i dokonuje takiego ich podziału, aby zaspokoić najbardziej pilne potrzeby osób i rodzin, które nie posiadają żadnego dochodu lub ich dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Zarówno z akt sprawy, jak i innych znanych Sądowi postępowań dotyczących skarżącej wynika, że środki finansowe wypłacone skarżącej nie dość, że wielokrotnie przekraczają wartość pomocy udzielonej innym potrzebującym, to przeznaczane są przez nią na inne potrzeby niż te, które były podstawą ich przyznania. Sąd ten wskazał, że skarżąca prezentuje w relacjach z organami pomocowymi postawę roszczeniową, a jej ewidentnym dążeniem jest pozyskanie pomocy na praktycznie wszystkie potrzeby życiowe bez dokonywania gradacji ich hierarchii. W ocenie Sądu Wojewódzkiego rozstrzygnięcia organów obydwu instancji nie naruszają prawa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J.P. Wyrok zaskarżyła w zakresie pkt 1, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 151 oraz w zw. art. 3 § 1 P.p.s.a., polegające na niedokonaniu przez Sąd pierwszej instancji prawidłowej kontroli decyzji organu administracji publicznej i zaakceptowaniu przez ten Sąd naruszenie przez organ I i II instancji art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. wskutek przyjęcia, że organy I i II instancji w sposób właściwy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i dowodowe odnośnie sytuacji majątkowej, osobistej i zdrowotnej skarżącej oraz jej potrzeb co do konieczności przyznania jej pomocy finansowej na leczenie i rehabilitację w styczniu, lutym, marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2015 r. w kwocie 2400 zł, a także w zakresie niezbędnych dla skarżącej świadczeń i możliwości ich realizacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi pomimo, że zasługiwała ona na uwzględnienie.

Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie w pkt 1, na podstawie art. 176 § 1 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny niniejszej skargi opartej wyłącznie na zarzutach prawa procesowego zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w trybie art. 182 § 2 w zw. z art. 176 § 2 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, jednocześnie zrzekając się przeprowadzenia rozprawy; przyznanie pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną wg norm przepisanych. Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że opłata z tego tytułu nie została uiszczona w całości, ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 oraz w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. jest zasadny. W przypadku bowiem naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd powinien uwzględnić skargę, a następnie uchylić decyzję w całości lub w części. Oddalić skargę Sąd może tylko i wyłącznie w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, powyższe przepisy zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone. Dokonując sądowej kontroli działalności organu II instancji Sąd ten pominął i w konsekwencji zaakceptował fakt, że organ, wydając decyzję wskutek odwołania skarżącej, naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 oraz 107 § 3 K.p.a., poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, wskutek przyjęcia, że organy I i II instancji w sposób właściwy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i dowodowe w zakresie stanu zdrowia i potrzeby skarżącej co do konieczności przyznania jej pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego w wysokości po 2400 zł na leczenie i rehabilitację w styczniu, lutym, marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2015 r., a także w zakresie niezbędnych dla skarżącej świadczeń i możliwości ich realizacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi pomimo, że zasługiwała ona na uwzględnienie.

Podkreślono, że w aktach sprawy znajduje się dokument mający w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie, tj. wniosek lekarza z dnia 29 listopada 2014 r. o sfinansowanie kosztów leczenia, z którego wynika m.in., że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, zmagającą się z rozwijającym się zespołem pourazowym, będącym następstwem wypadków w roku 2005 i 2010, a także, że w oparciu o wyniki badań oraz dokumentację medyczną, stwierdzono u skarżącej szereg schorzeń. W związku z powyższym, skarżąca ponosi dodatkowe koszty m.in. z powodu stosowania leków, których koszt stanowi znaczny uszczerbek materialny, a także konieczności chodzenia na zabiegi medyczno-rehabilitacyjne, które nie są gwarantowane w ramach świadczeń Narodowego Funduszu Zdrowia.

Zdaniem skarżącej, dokonując ustaleń stanu faktycznego, organ administracji nie zebrał w sposób właściwy i kompletny materiału dowodowego dotyczącego stanu zdrowia skarżącej, jak również nie ustalił w sposób właściwy wysokości kosztów, jakie skarżąca musi ponieść w związku z koniecznością zakupu leków i uczęszczania na zabiegi medyczno-rehabilitacyjne. Organ pominął w swoich ustaleniach, kwestię konieczności wykonywania przez skarżącą połączeń telefonicznych w celu realizacji leczenia oraz odbywania rehabilitacji. Ustalenia organu I instancji, następnie zaaprobowane przez organ II instancji, w ogóle nie odnoszą się do wyjątkowej sytuacji skarżącej w aspekcie jej stanu zdrowia, niskich dochodów oraz wysokich wydatków na leczenie i rehabilitację.

Skarżąca kasacyjnie podniosła, że zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. organ był zobligowany do zweryfikowania, jaki jest stan zdrowia skarżącej i jakie są jej rzeczywiste potrzeby w zakresie nabycia niezbędnych leków oraz konieczności odbycia zabiegów medyczno-rehabilitacyjnych, żeby przyznać jej zasiłek celowy w wysokości po 2400 zł na leczenie i rehabilitację w styczniu, lutym, marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2015 r. zgodnie z jej wnioskiem. Organ administracji prowadzący postępowanie jest bowiem zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego tak, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, co wynika z art. 7 i 77 K.p.a.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, wyżej wymienione naruszenie przepisów K.p.a. przez organ II instancji stanowiło w konsekwencji naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest ogólne, pomija ocenę stanu zdrowia skarżącej i w związku z tym konieczność zaspakajania niezbędnych dla niej potrzeb w postaci leków i konieczności uczęszczania na zabiegi medyczno-rehabilitacyjne, nie podaje konkretnych dowodów, na podstawie których organ dokonał takich stwierdzeń, co uniemożliwiło skarżącej ocenę poprawności ustaleń organu w tym zakresie.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła, że ww. uchybienia polegające na naruszeniu wskazanych przepisów K.p.a. nie zostały dostrzeżone przez Sąd rozpoznający sprawę, pomimo, że był on do tego zobowiązany. Uchybienia, jakich dopuścił się organ, były istotne i miały wpływ na wynik sprawy, co daje podstawę do przyjęcia, że wydana przez organ decyzja powinna być przez Sąd pierwszej instancji uchylona. Poprzez oddalenie skargi na tę decyzję organu, Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem przy jej rozpoznaniu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami wynikającymi z treści zarzutów kasacyjnych.

Przedmiotem kontroli sądowej dokonanej w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji były rozstrzygnięcia organów obu instancji dotyczące odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego przewidzianego w art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej: u.p.s.).

W ramach sformułowanej w skardze kasacyjnej podstawy jej autor zarzuca organom administracji naruszenie wskazanych w niej przepisów postępowania przez brak wnikliwej i wszechstronnej analizy materiału dowodowego dotyczącego stanu zdrowia skarżącej, co w konsekwencji przyczyniło się, zdaniem skarżącej kasacyjnie, błędnej oceny dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji, że sytuacja, w jakiej znalazła się skarżąca, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniającego przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej kasacyjnie, wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, a organom obu instancji nie można było przypisać zarzutu dowolności w orzekaniu, co trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił. Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją został zebrany w sposób wyczerpujący i należycie oceniony. W niczym zatem nie został naruszony art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadnienia decyzji obu instancji w sposób właściwy wyjaśniają stanowisko organów i przesłanki, jakimi się kierowały się one przy wydawaniu decyzji. Spełniają zatem wymogi stawiane przez art. 107 § 3 K.p.a.

Podkreślić należy, że odmawiając skarżącej pomocy organy w żaden sposób nie kwestionowały jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jedynie uznały, że skoro skarżąca jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym i ma zagwarantowany konstytucyjnie dostęp do świadczeń zdrowotnych, to jest w stanie – wykorzystując przysługujące jej uprawnienia – zapewnić wymagane świadczenia rehabilitacyjne w ramach NFZ, tak jak inni obywatele polscy. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, organy nie pominęły stanu zdrowia skarżącej wskazując, że skarżąca ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Powyższej oceny nie zmienia znajdujący się w aktach sprawy wniosek lekarza o sfinansowanie kosztów leczenia z dnia 29 listopada 2014 r., chociaż z treści ww. wniosku wynika, że prywatne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne nie są realizowane w ramach gwarantowanych świadczeń z NFZ, a ich koszt wynosi 2400 zł miesięcznie, to jednak potrzeba ich realizacji nie wynikała z nadzwyczajnej, czy wyjątkowej okoliczności.

Wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, Sąd Wojewódzki nie miał podstawy, aby zakwestionować stanowisko organów obu instancji, co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Istotne znaczenie dla zakresu udzielanej pomocy mają możliwości organów, których środki na ten cel są ograniczone. Organ, udzielając świadczeń z pomocy społecznej, kieruje się uznaniem administracyjnym, tj. ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Zatem sam fakt spełniania przesłanek ogólnych udzielenia pomocy społecznej nie oznacza prawa do świadczeń w konkretnym przypadku. Należy też pamiętać, że w przypadku decyzji uznaniowych, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, ich kontrola sądowa ograniczona jest jedynie do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji.

Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje wraz z córką w trzypokojowym spółdzielczym własnościowym lokalu mieszkalnym. Otrzymuje emeryturę w wysokości 1.259,85 zł miesięcznie. Do dyspozycji skarżącej pozostaje faktycznie kwota 884,07 zł albowiem emerytura skarżącej obciążona jest egzekucją komorniczą w kwocie 375,78 zł miesięcznie, jednak kwota ta nie podlega odliczeniu od dochodu z uwagi na treść art. 8 ust. 3 u.p.s. Powyższe oznacza, że uzyskiwane przez skarżącą dochody przekraczają kryterium wskazane w ustawie uprawniające do ubiegania się co do zasady o świadczenie z pomocy społecznej.

Skarżąca może natomiast ubiegać się o przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Z przepisu tego wynika, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie tego przepisu nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez to, że Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uchylenia kontrolowanych decyzji jako wydanych z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew stanowisku i argumentacji strony wnoszącej skargę kasacyjną, wynik przeprowadzonej przez ten Sąd kontroli działalności orzekających w sprawie organów administracji uprawniał do wysnucia wniosku, że w toku postępowania administracyjnego wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, zebrany materiał został właściwie rozpatrzony, a wydane decyzje zostały należycie umotywowane. W niczym zatem nie zostały naruszone wskazane wyżej przepisy prawa. W tym kontekście należy stwierdzić, że przed podjęciem decyzji w sposób należyty ustalono sytuację osobistą, zdrowotną i majątkową skarżącej, która wystąpiła o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Nieuwzględnienie skargi przez Sąd Wojewódzki nie może być postrzegane jako naruszenie art. 151 P.p.s.a.

Wskazywana przez skarżącą, a znana organom, jej sytuacja zdrowotna i materialna, w tym posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, nie jest sytuacją wyjątkową, a konieczność realizacji prywatnych zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych, jako planowany wydatek, nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., co trafnie zostało w sprawie ocenione. Zgodzić się należy ze skarżącą kasacyjnie, że niewątpliwie w jej przypadku, jako osobie samotnej i niepełnosprawnej, potrzebne jest dalsze leczenie i rehabilitacja, co potwierdza również wniosek lekarza o sfinansowanie kosztów leczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywany przez stronę fakt zalecenia stałego leczenia specjalistycznego i diagnostycznego oraz nieprzerwanego procesu leczenia rehabilitacyjnego oznacza, że jednorazowe przyznanie środków na jego realizację nie rozwiąże problemu. Natomiast przyznanie pomocy o charakterze stałym byłoby sprzeczne z celami specjalnego zasiłku celowego. Trafnie organy rozpoznające sprawę zwróciły uwagę, że skarżąca powinna podjąć w pierwszej kolejności starania, aby w ramach profilaktyki zdrowotnej, czy leczenia, skorzystać ze świadczeń przysługujących jej w ramach bezpłatnej służby zdrowia. Dodać należy, że osoby ubiegające się o pomoc w ramach świadczeń z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każda zgłaszana przez nie potrzeba będzie mogła być sfinansowana ze środków publicznych, a odmowa takiej pomocy w żadnym razie nie oznacza, jak zdaje się uważać skarżąca, że jej potrzeby, jako osoby niepełnosprawnej, organ lekceważy.

W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny, wobec niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.