Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 949/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 32, art. 72 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 1, art. 4, art. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 3, art. 20, art. 27
journal: Dz.U. 1991 nr 120 poz 526
law: Konwencja o prawach dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta z dnia [...] maja 2017r. nr [...], na podstawie art. 10 ust. 1 i 2, art. 48 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 2, art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze, odmówiono przyznania G. W. świadczenia wychowawczego na dziecko N. W.-P. na okres od 1 kwietnia 2017r. do 30 września 2017r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że G. W. [...] kwietnia 2017r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na wnuka N. W.-P., załączając do wniosku postanowienie Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] marca 2017r. sygn. akt. [...], którym ustanowiono pieczę wnioskodawczyni nad wnukiem. Na mocy powyższego postanowienia wnioskodawczyni upoważniona została do reprezentowania dziecka przed urzędami administracji państwowej i samorządowej, placówkami zdrowia i oświaty oraz pobierania należnych dziecku świadczeń i alimentów. W ocenie organu wnioskodawczyni nie spełnia warunków umożliwiających przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na wnuka, wnioskodawczyni nie mieści się bowiem w katalogu określonym treścią art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Świadczenie wychowawcze przysługuje bowiem matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. W myśl art. 2 pkt 10 ustawy, opiekun faktyczny oznacza osobę opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Taka sytuacja nie zaistniała w sprawie. Uprawnienie do pobierania świadczenia wychowawczego nie wynika, w ocenie organu, również z postanowienia sądu na mocy, którego ustanowiono wnioskodawczyni pieczę względem wnuka

W odwołaniu od powyższej decyzji G. W. zarzuciła, że sprawuje pieczę nad wnukiem i uważa, że należy jej się świadczenie, ponieważ wnuk je otrzymywał.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 8 pkt 2, art. 2, art. 4, art. 5, art. 10 oraz art. 18 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016r., poz. 214), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy, mając powołując się na treść art. 8 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, który stanowi, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone (...) w pieczy zastępczej, stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał w tym zakresie prawidłowych ustaleń, a wydana na tej podstawie decyzja jest zgodna z prawem. Zdaniem organu wnuk strony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2017r. został umieszczony w pieczy zastępczej u G. W.

Kolegium podniosło, że organy nie są uprawnione w tym zakresie do wydawania decyzji w oparciu o uznanie administracyjne.

Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, że zgodnie z art. 80 ust. 1a ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka do świadczenia, o którym mowa w ust. 1, na każde umieszczone dziecko w wieku do ukończenia 18. roku życia przysługuje dodatek w wysokości świadczenia wychowawczego określonego w przepisach o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwany dalej "dodatkiem wychowawczym".

Skargę na powyższą decyzję wniosła G. W., podnosząc, że nie jest w stanie utrzymać dziecka z alimentów w wysokości 300 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże nie z powodów w niej wskazanych.

Sąd kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), zważył, że wydana została z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiot sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – N. W. – P.

Warunki nabywania świadczenia wychowawczego oraz zasady jego przyznawania i wypłacania określają przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy Dz.U. z 2016r. poz. 195 z późn.zm., dalej ustawa). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokajaniem potrzeb życiowych. Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2), do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3).

W myśl art. 2 pkt 5 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dziecku, oznacza to dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. Z kolei pojęcie "opiekun faktyczny dziecka" oznacza osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka (art. 2 pkt 10).

W myśl art. 5 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę (ust. 2).

Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (ust. 3), a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne - jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (ust.4).

Wśród przesłanek wyłączających przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia, w art. 8 pkt 2 ustawodawca wskazał umieszczenie dziecka w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.

Z akt sprawy wynika, iż [...] kwietnia 2017r. G. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z nią zamieszkujące oraz pozostające na jej utrzymaniu – N. W. –P. (ur. [...].05.2010r.). W pkt 4 formularza wniosku, jako członków rodziny wnioskodawczyni wskazała wyłącznie N. W.-P. Do wniosku dołączono odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z [...] marca 2017r. sygn. [...] wydane po rozpoznaniu sprawy 1) z urzędu przy uczestnictwie K. W. i D. P. o wydanie zarządzeń opiekuńczo wychowawczych w trybie art. 109 k.r.o. wobec małoletniego N. W.-P. 2) z wniosku G. i R. W., przy uczestnictwie K. W. i D. P. o umieszczenie małoletniego N. W.-P. w rodzinie zastępczej, w którym Sąd postanowił:

1. ograniczyć uczestnikom K. W. i D. P. władzę rodzicielską nad małoletnim N. W.-P. ur. [...].05.2010r.,

2. ustanowić pieczę G. W. zam. G. ul. B. względem małoletniego N. W.-P. i upoważnić G. W. do reprezentowania małoletniego przed organami administracji państwowej i samorządowej, placówkami oświaty i służby zdrowia oraz do pobierania przynależnych dziecku świadczeń i alimentów,

3. zobowiązać G. W. do składania sprawozdań z pieczy co 6 miesięcy,

4. umorzyć postępowanie w przedmiocie ustanowienia rodziny zastępczej oraz pieczy wnioskodawcy R. W.

W aktach sprawy znajduje się również zestawienie dochodu członków rodziny w roku kalendarzowym 2014 obejmująca G. W. (dochód 0 zł) oraz N. W.-P. (dochód 3500 zł) wraz z wyliczeniem miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie 145, 83 zł.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U z 2016r. poz. 23, dalej "k.p.a." w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dla realizacji zasady prawdy obiektywnej, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80).

Podkreślenia wymaga, iż uzasadnienie każdej decyzji, a w szczególności decyzji negatywnej dla strony, powinno odpowiadać wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., czyli w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne), zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Sądu, wymogom tym nie odpowiadają rozstrzygnięcia organów administracji publicznej wydane na skutek rozpatrzenia wniosku skarżącej z [...] kwietnia 2017r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na N. W.-P. W szczególności dowolność i sprzeczność ze zgromadzonym, aczkolwiek niepełnym, materiałem dowodowym uzasadnienia skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2017r., skutkować musiał uchyleniem tej decyzji przez sąd jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.).

Z analizy uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, ze organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy merytorycznie co do jej istoty, nie podjął czynności celem ustalenia stanu faktycznego tej sprawy w stopniu koniecznym dla rozpoznania bardzo istotnej dla skarżącej sprawy. Nie przesadzając na obecnym etapie czy żądanie skarżącej przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego na N. W.- P. jest zasadne czy nie, na podstawie obowiązujących przepisów, czy też może to konkretne świadczenie wobec małoletniego przysługuje innej osobie, wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób, który umożliwiałby jednoznaczne udzielenie odpowiedzi w tym zakresie. Tymczasem obowiązkiem organu administracji publicznej było w sprawie wyjaśnienie wszelkich wątpliwości i podjęcie wszelkich czynności aby ocenić i ustalić czy i komu przysługuje ewentualnie świadczenie wychowawcze służące częściowemu pokryciu wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieka nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych - przyznane przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nawet nie przedstawił stanu rodzinnego skarżącej oraz N. W. –P., czyim jest on dzieckiem, komu z mocy ustawy przysługuje wobec tego dziecka prawo do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie. Kolegium natomiast zupełnie dowolnie, i co istotne odmiennie od ustaleń organu pierwszej instancji ograniczyło się do stwierdzenia, że wnuk skarżącej prawomocnym postanowieniem SR z dnia [...] marca 2017r. został umieszczony w rodzinnej pieczy zastępczej u G. W. Organ odwoławczy stwierdził, iż wobec tej okoliczności nie przysługuje skarżącej świadczenie wychowawcze (art. 8 pkt 2 ustawy), a jednocześnie zgodnie z art. 80 ust. 1a ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, rodzinie zastępczej, na każde umieszczone dziecko w wieku do 18. roku życia przysługuje dodatek w wysokości świadczenia wychowawczego określonego w przepisach o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwany "dodatkiem wychowawczym".

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż odmawiając skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na jej wnuka N. W.-P. decyzją z [...] maja 2017r. organ pierwszej instancji w ogóle nie powołał się na brak podstawy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z tytułu umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej u skarżącej. Organ pierwszej instancji odniósł się natomiast do definicji pojęć. Dziecko, rodzina, opiekun faktyczny i uznał, że skarżąca, nie należy do kręgu osób, którym ustawodawca przyznał prawo ubiegania się do przedmiotowego świadczenia na N. W.-P., nad którym Sąd rodzinny ww. postanowieniem z [...] marca 2017r. ustanowił wyłącznie jej pieczę.

Wobec tak istotnej i zasadniczej rozbieżności stanowisk organów administracji pierwszej i drugiej instancji, i oparciu decyzji odmownej na odmiennych przesłankach podkreślenia wymaga, iż wbrew kategorycznemu stwierdzeniu organu odwoławczego, z treści zalegającego w aktach sprawy postanowienia SR Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z [...] marca 2017r. sygn. [...] nie wynika, iż Sąd ustanowił skarżącą G. W. rodziną zastępczą dla jej wnuka N., przeciwnie w pkt 4 postanowienia Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie ustanowienia rodziny zastępczej oraz pieczy R. W. Jak wynika z treści pkt 1 i 2 tego postanowienia sąd rodzinny ograniczając K. W. i D. P. władzę rodzicielską nad małoletnim N. W. –P., ustanowił pieczę G. W. względem tego małoletniego i upoważnił ją do jego reprezentowania przed organami administracji państwowej i samorządowej, placówkami oświaty i służby zdrowia oraz do pobierania przynależnych dziecku świadczeń i alimentów.

Brak jest zatem podstaw aby na podstawie treści powyższego postanowienia twierdzić, iż małoletni wnuk skarżącej został umieszczony u niej w pieczy zastępczej. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie należałoby rozstrzygać uzupełniając postępowanie dowodowe np. poprzez analizę uzasadnienia ww. postanowienia Sądu Rejonowego, bądź zwrócenie się do właściwego Sądu o wyjaśnienie wątpliwości co do treści tego postanowienia. Organ administracji ani sad administracyjny nie są właściwe do dokonywania wykładni intencji Sądu rodzinnego i Nieletnich, wbrew treści ww. postanowienia.

Podkreślenia wymaga, iż Kolegium nie wyjaśniło także na jakiej podstawie stwierdziło, iż z treści tego postanowienia wynika okoliczność umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej u skarżącej. Organ nie dokonał w tym zakresie jakiejkolwiek analizy chociażby przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy w tym oddziałów 2 (władza rodzicielska), 2a (piecza zastępcza). Tymczasem już tylko analiza przepisów art. 109 i nast. k.r.o. wskazuje na szeroka kompetencję i różnorodne środki, jakimi dysponuje sąd opiekuńczy, wydając stosowne w danej sprawie zarządzenia i środki w przypadku gdy dobro dziecka jest zagrożone. Zgodnie z art. 109 § 2 pkt 5 umieszczenie małoletniego z rodzinie zastępczej jest tylko jednym z możliwych środków. Z kolei jak stanowi art. 1123 § 1 k.r.o., umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić jedynie wówczas, gdy uprzednio stosowane inne środki przewidziane w art. 109 § 2 pkt 1-4 oraz formy pomocy rodzicom dziecka, o których mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, nie doprowadziły do usunięcia stanu zagrożenia dobra dziecka (...).

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmie wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej oraz przede wszystkim małoletniego N. W.-P., dążąc do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych ( w szczególności ewentualnego umieszczenia w pieczy zastępczej) i zapewnienia aby możliwe było rozważenie spełnienia ustawowych przesłanek przyznania świadczenia wychowawczego na to dziecko, czy to na wniosek skarżącej sprawującej pieczę w zakresie określonym w postanowieniu SR (upoważniona do reprezentowania małoletniego przed organami i pobierania należnych dziecku świadczeń czy przez uzupełnienie wniosku przez inną osobę uprawnioną (np. ojca lub matkę). Organ winien także właściwie określić skład rodziny aby ocenić kryterium dochodowe rodziny w rozumieniu ustawy w sytuacji gdy N. W.- P. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie.

Organ winien także ustalić, czy nie uległa zmianie sytuacja wynikająca z ww. postanowienia SR z [...] marca 2017r.

Należy podkreślić, że wśród uprawnionych do ubiegania się o świadczenie wychowawcze ustawa nie uwzględniła osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, czyli takiej, która sprawuje pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy orzeczenia sądu. Ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (art. 2 pkt 10). Tym samym pozbawiła opiekuna dziecka, nad którym jest sprawowana piecza bieżąca, możliwości uzyskania we własnym zakresie przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, rzeczą organu będzie zapewnić aby w okolicznościach danej sprawy zapewnić dostateczną ochronę prawa jednostki, rzeczywistego opiekuna dziecka- w zgodzie z celem i istotą przedmiotowej ustawy. Niezbędne w niniejszej sprawie jest także odniesienie się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka.

Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej, jako najwyższe prawo w strukturze źródeł prawa - jak podkreśla się w doktrynie - należy stosować bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (na co wskazuje jej art. 8), także w sferze praw i wolności jednostki (prof. Janusz Trzciński, "Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych Konstytucji przez sądy administracyjne, wykład). W art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP postanowiono, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd art. 72 ust. 2 nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (patrz: Wiesław Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP, LEX).

Z kolei zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz.U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526), dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Regulacja ta oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią zgodne. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji).

Osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma zatem prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania. Zgodnie bowiem z Konwencją o Prawach Dziecka, formą sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice, jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej, a Państwo, zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą.

Państwo ma bowiem obowiązek uznawać prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu. Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie (w ramach swych możliwości, także finansowych) warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka. Natomiast Państwo, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, ma obowiązek podejmować właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz udzielać, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy (...) - art. 27 Konwencji.

Uwzględniając powyższe uregulowania Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, za nieuzasadnione należy uznać ograniczenie ustawowe w dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka do świadczeń rodzinnych, w szczególności do świadczenia wychowawczego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, również w sytuacji, gdy władza rodzicielska matki i ojca jest ograniczona. Powierzenie przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego), czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem.

Zwrócić należy uwagę, iż sądy administracyjne, przyjmując jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności przepisy Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2) oraz Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27) i bezpośrednie zastosowanie tych unormowań wskazują, że ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dla osoby sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego godzą w interes osoby dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, co pozwala na wywiedzenie owego uprawnienia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 833/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 695/13, WSA w Łodzi z dnia 14 września 2017r. sygn. II SA/Łd 566/17, WSA w Krakowie z 9 listopada 2017r. sygn. III SA/Kr 1140/17 dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd pragnie przy tym podkreślić, że przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do nieuzasadnionego ograniczenia w zakresie dostępności do świadczeń wychowawczych osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka, godząc tym samym w dobro dziecka, a w konsekwencji skutkowałoby naruszeniem zasady równości wobec prawa, o której mowa w art. 32 ust. 2 Konstytucji RP.

Z tych powodów, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.