Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 138/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 233 par. 1, art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędziowie WSA Beata Kozicka (spr.), Anna Tyszkiewicz – Ziętek, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 sprawy ze skargi E.C. i A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] roku, [...], działając na podstawie 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2005r. Dz.U. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: "Ordynacja" lub "O.p.") oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2001r. Dz. U. Nr 79, poz. 856 z późn. zm., dalej: "Kolegium") i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 31 lipca 2010 roku wniesionego przez E.C. oraz A.C. na decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] roku (znak: [...]) odmawiającej podatnikom umorzenia zaległości podatkowych za okres od II raty 2005r. do III raty 2008r. w kwocie [...]zł, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzje organów zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym.

Pismem z dnia 12 listopada 2008 roku małżonkowie E. C. oraz A.C. zwrócili się do Wójta Gminy B. o umorzenie ich zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym począwszy od II raty 2005 roku do III raty 2008 roku.

Strony uzasadniając wniosek powołały się na ich trudną sytuację materialną spowodowaną zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej. Strony podkreśliły przy tym, że działalność ta była źródłem zatrudnienia nawet dla kilkunastu osób, a w czasie jej prowadzenia rzetelnie i terminowo wywiązywały się z ich obowiązków publicznoprawnych. Przyczyną trudności stron była konieczność modernizacji ich zakładu oraz przystosowania do warunków unijnych. Działania te skutkowały powstaniem u stron zadłużenia, które bezskutecznie starały się pokryć poprzez sprzedaż części majątku. Konieczność powrotu do zawodu rolnika wydłuży czasokres trudnej sytuacji finansowej rodziny.

Decyzją z dnia [...] roku Wójt Gminy B. odmówił podatnikom – małżonkom C. umorzenia ich zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ I instancji dostrzegł trudną sytuację przedsiębiorstwa stron, spowodowaną nakładami poczynionymi na jego modernizację i przystosowanie go do wymogów unijnych, które konsekwencji spowodowały utratę płynności finansowej, powstanie zadłużenia i jego sprzedaż. Organ pierwszoinstancyjny zauważył, że środki pozyskane ze sprzedaży przedsiębiorstwa nie wystarczyły na zaspokojenie roszczeń wszystkich wierzycieli, nie znalazł jednak podstaw do przyznania stronom wnioskowanej ulgi, albowiem – jak stwierdził – niespłacone długi, w tym zaległe zobowiązania podatkowe wiązały się z ryzykiem prowadzonej działalności gospodarczej, które spoczywało na stronach.

Nadto badając sytuację rodzinną i finansową stron organ I instancji wskazał, że podatnicy mają na utrzymaniu trójkę dzieci w wieku 19, 17 i 14 lat, a średnie miesięczne wydatki na ich utrzymanie wyniosły [...]zł. Strony utrzymują się z gospodarstwa rolnego i nie korzystają z dofinansowania z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Miesięczny dochód stron to [...]zł, wydatki gospodarstwa domowego wynoszą zaś [...]zł. Poza zaległościami podatkowymi w łącznym zobowiązaniu pieniężnym strony zalegają też z opłatami na ubezpieczenia społeczne w wysokości [...]zł, ubezpieczenia zdrowotne na kwotę [...]zł oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych kwocie [...]zł. Organ I instancji dostrzegł, że sytuację finansową stron pogarszają naliczane od tych zaległości odsetki oraz koszty upomnień. Przykładowo, jak wskazał organ, ogólny stan zadłużenia na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego na dzień 15 lipca 20099 roku wyniósł [...]zł.

Jak argumentował wyrażone stanowisko organ drugoinstancyjny – Wójt Gminy B. dostrzegł starania stron związane ze spłatą zadłużenia. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika bowiem, że strony w roku 2008 rok osiągnęły dochód ze sprzedaży nieruchomości, który przekazały na spłatę zobowiązań, a w roku 2010 strony spłacają swoje zaległości podatkowe począwszy od IV raty podatku za 2008 rok. Organ I instancji dostrzegł w szczególności spłatę zadłużenia na rzecz Banku Spółdzielczego M. w łącznej kwocie [...]zł w dniu 12 sierpnia 2008 roku. W tej też dacie Strony zwróciły dopłaty do kredytu na rachunek A w łącznej kwocie [...]zł. Strony uregulowały również zobowiązanie z tytułu kredytu na kwotę [...]zł na rzecz Banku Spółdzielczego w T.. Niemniej zaległości podatkowe stron sięgają 2005 roku, przy czym nie starały się dokonać ich zapłaty sposób efektywny, korzystając z możliwości odroczenia ich płatności czy też rozłożenia na raty. Organ I instancji stwierdził, że strony pomimo możliwości spłaty zaległości podatkowych w latach 2005 i 2006 nie czyniły tego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że rok 2005 strony zamknęły dochodem w wysokości [...]zł, a 2006 dochodem w wysokości [...]zł. Z kolei rok 2007 strony zamknęły stratą w kwocie [...]zł.

Nie znajdując podstaw do przyznania stronom wnioskowanej ulgi organ I instancji negatywnie ustosunkował się do ich wniosku. Decyzja została doręczona stronom w dniu 20 lipca 2010 roku.

Na powyższą decyzje Wójta Gminy B. strony złożyły odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Podatnicy przeciwko decyzji organu I instancji podniosły zrzut nieuwzględnienia radykalnego pogorszenia się ich sytuacji materialnej i finansowej wynikającej z powodzi. Strony podkreśliły też, że ich zadłużenie z tytułu składek ZUS jak i zaległości podatkowych wzrosło na skutek braku możliwości ich spłaty. Ponadto strony podkreśliły, że Wójt Gminy B. nie wydał swojej decyzji dla więcej, niż jednej strony, czym naruszył art. 166 Ordynacji podatkowej.

Strony stwierdziły również, że organ I instancji nie zwrócił się do nich z żądaniem uzupełnienia materiału dowodowego dotyczącego ich bieżącej sytuacji. Zdaniem stron decyzja organu I instancji jest dla nich krzywdząca wobec sytuacji materialnej ich rodziny.

Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że jedyne korzyści, które strony mogą osiągnąć dzięki wnioskowanej uldze, to zmniejszenie stanu ich zadłużenia. Tak pojęty interes nie różnił się jednak od interesu innych podatników, dlatego też nie mógł zostać podniesiony do rangi ważnego. Jak dalej argumentował wyrażone stanowisko organ – korzyści, które strony uzyskałyby dzięki przyznaniu wnioskowanej ulgi nie dało się też ulokować w sferze interesu publicznego, albowiem ich udzielenie nie miałoby żadnego znaczenia dla społeczności lokalnej, pozbawiając przy tym jakichkolwiek szans jednego wierzycieli publicznoprawnych odzyskania należnych mu kwot.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. małżonkowie E.C. oraz A.C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Skarżący stoją na stanowisku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie przyznało racji ich stwierdzeniu, że jako zadłużeni są w bardzo trudnej sytuacji materialnej ich rodziny. Skarżący twierdzą, że organ I instancji nie powiadomił organu odwoławczego o odmowie udzielenia im pomocy w latach poprzednich. Ponadto zdaniem podatników organ I instancji powinien zawiadomić ich o możliwości otrzymania dodatkowej pomocy, na którą wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto skarżący podkreślili, że począwszy od 2009 roku nie dopuszczali do wzrostu zaległości podatkowych, a jedynie wzrostu wynikających z nich odsetek za zwłokę, a przyczyną tego stanu rzeczy byłą obawa przed czynnościami egzekucyjnymi organów podatkowych, która mogła doprowadzić je do niemożności dalszego utrzymywania się z gospodarstwa rolnego. Jak podnieśli – utrata możliwości zarobkowania w istotny sposób ograniczyłaby ich zdolność do zapłaty chociażby części zaległości podatkowych oraz uniemożliwiłaby dalszą egzystencję skarżących bez konieczności korzystania z pomocy społecznej.

W ocenie Skarżących organ odwoławczy zarzucając im zbyt późne podjęcie decyzji o zaprzestaniu prowadzenia nierentownej działalności gospodarczej nie wziął pod uwagę faktu, że lata 2009 i 2010 nie powodowały zmiany dla nich korzystnej. Ich niepowodzenia były konsekwencją braku środków na inwestycje, chociaż sprzedali sporą część majątku poza jedynym ciągnikiem. W tej sytuacji gospodarstwo rolne Państwa C. pozostaje konkurencyjne tylko w niewielkim stopniu. Skarżący wnieśli o uwzględnienie ich trudnej sytuacji materialnej.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Kolegium podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko przywołując argumenty faktyczne i prawne, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Motywy te stanowią powtórzenie – w przeważającej części – argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie zgadzając się z zarzutem, iż nie dostrzegło bardzo trudnej sytuacji materialnej skarżących, podniosło, iż stronie 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji znajduje się twierdzenie, iż "osiągany poziom dochodów pozwala stronom zaspokajać jedynie podstawowe potrzeby rodziny, co ze względu na naliczanie odsetek od zaległych zobowiązań powoduje ustawiczne pogarszanie, i tak trudnej sytuacji finansowej". Trudna sytuacja materialna, w ocenie organu odwoławczego nie stanowiła jednakże wystarczającej przesłanki do udzielenia skarżącym wnioskowanej ulgi, albowiem w aktach sprawy nie odnaleziono – jak stwierdził organ – dowodów stwierdzających realizacje przez nich celów doniosłych, których bez jej udzielenia nie osiągną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dostrzegło okoliczność kształcenia córki – C.C., niemniej – zdaniem organu – skarżący nie wskazali, że wnioskowaną ulgę chcą przeznaczyć na ten cel. Ponadto – jak dalej argumentował zasadność swojego stanowiska organ – gdyby w istocie podatnicy nie byli w stanie tego celu nadal realizować, konieczna byłaby pomoc o charakterze systemowym, jak przytoczona przykładowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki. Zasadność przyznania na realizację tego celu jednorazowej pomocy o wartości [...]zł nie została przez strony nie tylko udowodniona, lecz nawet wskazana. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stoi na stanowisku, że udzielenie stronom wparcia w formie umorzenia zaległości podatkowych nie było zasadne.

Dalej organ wskazał, że okoliczności, które miałby wskazywać na zasadność przyznania podatnikom żądanej pomocy powinny być zgłaszane przez nich.

Jak zaznaczył organ – w toku postępowania przeprowadzonego przed organem I instancji strony były wzywane do przedstawienia materiału dowodowego, jak też zapoznawane ze zgromadzonymi dowodami. Również organ odwoławczy stworzył stronom możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Pomimo tego – co podkreślił organ – skarżący nie zgłaszali kolejnych okoliczności, jak chociażby przywołanej skardze odmowy udzielenia im pomocy.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stanęło na stanowisku, wedle którego organ podatkowy nie ma obowiązku w nieskończoność poszukiwania dowodów, jeśli dowodów takich nie przedstawia sam podatnik. Na potwierdzenie tego organ przywołał wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2009 roku, sygn. akt I SA/Łd 383/09,niepubl.

Jednocześnie organ wskazał, iż przywołana w skardze odmowa udzielenia wsparcia ze strony władz publicznych w ocenie organu odwoławczego nie jest wystarczająca do uznania jej za zasadną, tym bardziej, że Strony nie wskazują bliżej, jakiej pomocy w latach uprzednich im odmówiono.

Reasumując organ odwoławczy podał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dostrzegło tak pogarszanie się sytuacji materialnej skarżących w latach 2009 i 2010, jak i wyczerpanie źródeł finansowania przedsiębiorstwa stron, które było przyczyną podniesionego w skardze zarzutu braku środków na inwestycje.

Niemniej jednak w ocenie organu był to efekt przeinwestowania, nie wykraczający poza zwykle ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej. Zawierając w roku 2006 kolejną umowę kredytu Skarżący powinni liczyć się ze wzrastającym ryzykiem niepowodzenia prowadzonej działalności tym bardziej, że od maja tegoż roku w sposób wyraźny zaczęły spadać obroty ich przedsiębiorstwa. Jak wskazał organ – z wyjaśnień stron wynika, że jedyną przyczyną tego stanu rzeczy było zachwianie równowagi finansowej ich przedsiębiorstwa wynikające z przesycenia go modernizowanym majątkiem trwałym przy jednoczesnym przekroczeniu dopuszczalnego limitu zadłużenia. Utrata rentowności oraz płynności finansowej nie ma w tych okolicznościach charakteru nadzwyczajnego, zaś konieczność sprzedaży majątku była wynikiem obciążającego każdego przedsiębiorcę obowiązku spłaty zaciągniętego zadłużenia. Poniesiona w skardze konkurencyjność gospodarstwa rolnego skarżących w ocenie organu odwoławczego nie ma z tą okolicznością ścisłego związku, albowiem sprzedany majątek służył działalności w zakresie działu specjalnego produkcji rolnej (produkcja i sprzedaż mięsa, konserw oraz przerobów mięsa), podczas gdy aktualnie prowadzona działalność tych działów już nie dotyczy.

Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, iż skarga jest uzasadniona.

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Stosownie do tego przepisu "organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę". Słuszną jest zatem teza wynikająca z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, a ponadto, iż obowiązującą w polskim prawie jest zasada obowiązkowego płacenia podatków. Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział m.in. w przepisie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowa, poprzez dopuszczenie możliwości udzielania pomocy w regulowaniu należności publicznoprawnych w postaci umorzenia zaległości podatkowej w wypadku zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, albo też oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zobowiązania podatkowego. Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby to oznaczać dowolność organu przy rozstrzyganiu spraw dotyczących udzielanie ulg. Przede wszystkim nie jest oparte o kryterium uznania ustalenie istnienia przesłanek określonych w art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Użycie przez ustawodawcę ogólnych zwrotów: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" stwarza konieczność dokonania przez organ szerokiej oceny różnych wartości. W ocenie tej należy uwzględnić zarówno sposób powstania zaległości podatkowej, jak również sytuację majątkowo – rodzinną wnioskodawcy, a także możliwości wykonania ciążących na zobowiązanym obowiązków podatkowych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, iż kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002 w sprawie III SA 830/00). Potwierdza to również doktryna. Wskazuje się, iż ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie natomiast zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki – Odmowa umorzenia zaległości podatkowej – uznaniowość decyzji organów podatkowych, Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58).

Kontrolą sądu objęto zatem tę część postępowania administracyjnego, która odnosiła się do ustalenia przez organy podatkowe faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie w sposób jednoznaczny, iż nie zachodzą przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" określone w treści art. 67 a § 1 pkt 3 O.p., istnienie których to przesłanek zostało wykluczone przez organy obu instancji.

W badanej sprawie organ pierwszej instancji, a za nim organ odwoławczy zgodnie uznały, iż skarżący nie spełnili żadnej z przesłanek wynikających z przepisu art. 67 a § 1 pkt 3 O.p., stąd też odmowa udzielenia wnioskowanej ulgi jest zasadna, albowiem tylko istnienie tych przesłanek warunkuje jej przyznanie. Podzielając pogląd, iż tylko wystąpienie przesłanek umożliwia udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie organy przede wszystkim nie dokonały wszechstronnej i rzetelnej oceny co do zaistnienia tychże przesłanek, opierając rozstrzygnięcie na ogólnych sformułowaniach poprzez zacytowanie tez wyroków sądów administracyjnych.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie – za niezasadny uznać należy pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, a sprowadzający się do konstatacji, że skoro sytuacja materialna wnioskodawców nie przesądza o obowiązku udzielenia ulgi, to okoliczność ta nie ma także wpływu na ocenę istnienia lub nie istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika".

W badanej sprawie ani organ I instancji, ani też organ odwoławczy nie ustaliły rzeczywistej sytuacji, w jakiej znalazła się strona skarżąca. Nie jest bowiem ustaleniem takim wskazanie jakie dochody otrzymują podatnicy i ile wynoszą ich stałe miesięczne koszty, bez uwzględnienia wszystkich wydatków na podstawowe i niezbędne potrzeby życiowe takie jak choćby wyżywienie czy ubranie. Z dokonanej przez Sąd analizy akt administracyjnych wynika, że małżonkowie C. są w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a otrzymywane dochody ledwie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Nadto mają oni na utrzymaniu trójkę małoletnich, uczących się, dzieci w wieku 19, 17 i 14 lat.

Stwierdzić wypada, że organy podatkowe nie dokonały stosownych wyliczeń dla ustalenia jaka konkretnie suma pozostaje rodzinie podatników – C. po odliczeniu miesięcznych kosztów utrzymania od otrzymywanych dochodów a jednocześnie przyjęły, że brak jest podstaw, aby umorzyć przedmiotową zaległość.

Należy także podkreślić, że organy nie dokonały oceny sytuacji materialnej podatników w odniesieniu do kwoty zaległości podatkowej, co jest zdaniem Sądu konieczne.

Wykazanie braku podstawy do udzielania ulgi nie można bowiem utożsamiać z brakiem przesłanek jej udzielenia, a to oznacza, że w tym zakresie, organ podatkowy nie korzysta z dowolności w przedmiocie oceny faktów w kontekście istnienia bądź nie istnienia przesłanek wynikających z art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Uznaniowość wynikająca z przytoczonego przepisu dotyczy samego jej udzielenia, a nie oceny istnienia przesłanek. Ocenę tę należy odnieść do obiektywnych kryteriów, a to oznacza, że należy uwzględnić wszystkie okoliczności kształtujące sytuację wnioskodawców i w oparciu o nie jednoznacznie określić, czy spełnione zostały przesłanki wynikające z treści tegoż przepisu. Odmowa uznania istnienia tych przesłanek wymaga uzasadnienia, ze szczegółowym wskazaniem, jakie okoliczności w konkretnej sprawie przemawiają za przyjęciem ich braku.

W badanej sprawie organ drugoinstancyjny przyjął za organem pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie wnioskowanej ulgi, odwołując się do ogólnych tez wynikających z orzecznictwa. W opinii Sądu – dokonana przez organy podatkowe – ocena braku przesłanki "ważnego interesu podatnika" jest co najmniej przedwczesna i nie mająca oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Dodatkowo należy podnieść, że organy podatkowe uzasadniły swoje stanowisko także brakiem w niniejszej sprawie nadzwyczajnych okoliczności takich jak klęska żywiołowa, kalectwo itp. powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądowoadministracyjne. Odnosząc się do tego twierdzenia zasadnym jest spostrzeżenie, że po pierwsze art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, nie wskazuje jako przesłanki umorzenia "nadzwyczajnych losowych przypadków", po drugie – jak już wcześniej podniesiono – brak jest definicji legalnej sformułowania "ważny interes podatnika". Brak zdefiniowania tych pojęć przez ustawodawcę, nawet przy uwzględnieniu powszechności opodatkowania, nie może prowadzić do nadmiernego rygoryzmu, natomiast przyjąć należy, że chodzi tu o "zwykłą" sytuację materialną i rodzinną, w jakiej znajduje się w danym okresie podatnik.

W ocenie składu orzekającego w przedmiotowej sprawie organy podatkowe przytoczyły wybiórczo tezy z wyroków sądów administracyjnych, bez ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W konsekwencji, oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, dla ustalenia istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", organy popełniły błąd interpretacyjny, próbując wyjaśnić sens tego pojęcia, poprzez zastosowanie wykładni zawężającej. Oczywiście dokonując ustaleń w tej materii należy brać pod uwagę, na co zwracano uwagę we wcześniejszej części uzasadnienia, okoliczności obiektywne, ale kontekst ten nie może zostać ograniczony wyłącznie do przyczyn powstania zadłużenia (np. wskutek zdarzenia losowego, niezależnego od podatnika). Gdyby zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie tego typu rozróżnienia, ograniczenie takie zostałoby wyraźnie sprecyzowane w treści normy prawnej. Skoro ograniczenia takiego brak, należy wziąć pod uwagę również aspekt zobiektywizowanych skutków zadłużenia podatnika. Nie można przy tym nie uwzględnić stanu trudnej sytuacji, w jakim znajduje się strona skarżąca.

Granice swobodnego uznania wyznacza także "interes publiczny", co wiąże się z koniecznością odpowiedzi na pytanie – czy w konkretnym przypadku domaganie się spełnienia obowiązku podatkowego nie będzie sprzeczne z tym interesem. Organy dość arbitralnie przyjęły, odwołując się do zasady powszechności opodatkowania, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego. Mając na uwadze uzyskiwane przez małżonków C. dochody należało zdaniem Sądu odpowiedzieć na pytanie: czy realne jest w ogóle ściągnięcie należności podatkowych, czy też koszty prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie będą wyższe od możliwych do ściągnięcia kwot.

Stanowisko organów o braku przesłanki "interesu publicznego", podobnie jak przy ocenie istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" oparte zostało na ogólnych sformułowaniach, bez uwzględnienia okoliczności tejże sprawy. Przede wszystkim organy podatkowe skupiły swoją uwagę na wyjaśnieniu pojęcia "interesu publicznego" a także podkreśleniu priorytetowego charakteru zobowiązań podatkowych oraz działaniem organów w imieniu interesu publicznego.

Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdzić należy, że decyzja o odmowie udzielenia ulgi – pomimo jej uznaniowego charakteru – została podjęta przedwcześnie. Powtórnego podkreślenia wymaga, iż dyrektywą wiodącą przepisu art. 67a §1 pkt 3 O.p. jest stwierdzenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika, interesu publicznego lub obu tych przesłanek łącznie.

Z powyższych względów, Sąd uznał, iż sprawa winna być ponownie przeanalizowana, w dużo szerszym zakresie niż to uczyniono w zaskarżonej decyzji. W szczególności organ winien szczegółowo określić sytuację materialną i rodzinną skarżącej, odnieść wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów oraz ponoszonych wydatków do kwoty zaległości podatkowej a dopiero w dalszej kolejności w sposób jasny uzasadnić, czy sytuacja finansowa i majątkowa, w jakiej znajduje się strona, uzasadnia przyjęcie tezy o istnieniu przesłanki "ważnego interesu podatnika", a także "interesu publicznego" czy też nie. Organ prowadząc powtórnie postępowanie powinien ustalić, czy podatek może zostać od strony wyegzekwowany i czy odmowa umorzenia zobowiązania podatkowego nie spowoduje dodatkowych ciężarów dla finansów publicznych.

Powyższy pogląd nie jest odosobniony, znajduje on poparcie w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jak chociażby: z dnia 15 lipca 2010r., sygn. akt I SA/GL 884/09, także z dnia 15 lipca 2010r., sygn. akt I SA/GL 906/09, czy z dnia 21 października 2010r. sygn. akt I SA/GL 735/10, z dnia 27 lipca 2010r., sygn. akt I SA/GL 493/10, z dnia 15 lipca 2010r., sygn. akt I SA/GL 905/09, z dnia 25 maja 2010r., sygn. akt I SA/GL 227/10, z dnia 27 kwietnia 2010r., sygn. akt I SA/GL 121/09, z dnia 10 listopada 2009r., sygn. akt I SA/GL 168/09.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.