Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 5/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie bezczynności organu
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 10,  art. 14
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 149a,  art. 206
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 roku sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) orzeka o niewymierzaniu organowi grzywny; 4) zasądza od Dyrektora Domu Pomocy Społecznej na rzecz skarżącego D. D. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5) oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 26 września 2016 r. D. D. (dalej jako:

"skarżący") zwrócił się do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w "[...]" (dalej jako: "organ") o udostępnienie informacji publicznej w postaci wszystkich umów zawartych przez ten organ w okresie od 15 do 31 grudnia 2015 r., poprzez przesłanie na wskazany adres e-mail.

Pismem z dnia 12 października 2016 r. organ poinformował skarżącego,

że zgłoszony wniosek dotyczy informacji przetworzonej, zatem warunkiem realizacji wniosku jest jego uzupełnienie poprzez wskazanie szczególnie istotnego interesu publicznego.

W dniu 27 grudnia 2016 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego,

zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie bezczynność

Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w "[...]’, domagając się zobowiązania organu

do rozpoznania wniosku z dnia 26 września 2016 r. i zasądzenia kosztów

postępowania według norm przepisanych. Wskazał, że pomimo upływu wszystkich określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej terminów organ nie udzielił wnioskowanej informacji ani nie wydał decyzji o jej odmowie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wobec wykonania wniosku.

Wyjaśnił, że po wpłynięciu skargi, ponownie przeanalizował wniosek skarżącego

i w dniu 26 stycznia 2017 r. udzielił wnioskowanej informacji.

Pismem z dnia 15 lutego 2016 r. skarżący potwierdził, że bezczynność organu

ustała w dniu 26 stycznia 2017 r. i wniósł o umorzenie postępowania, i zasądzenie

kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (tekst jedno Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli

ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg

na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych

w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność

organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć

działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku

do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez

ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na

bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., który określa, że w tym

przypadku sąd:

- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku

wynikających z przepisów prawa;

- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia

postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność

organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym

naruszeniem prawa.

W analizowanej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie ustawy z dnia

6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz.

1764 ze zm., dalej w skrócie: "u.d.i.p."). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę

udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy,

przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji

publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek.

Wniosek niewątpliwie wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot.

Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym,

iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on

zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności,

których brak jest jednoznaczny z bezczynnością.

Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych

stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na

zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Jest nią zatem każda wiadomość

wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty, które tę

władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu

Państwa, w zakresie posiadanych kompetencji.

W rozpoznawanej sprawie adresatem wniosku skarżący uczynił Dyrektora Domu

Pomocy Społecznej, domagając się udostępnienia umów zawartych przez ten organ

w podanym okresie. Niesporne jest, że adresatem wniosku strona skarżąca uczyniła

podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a wnioskowane informacje

stanowią informację publiczną, bowiem dotyczą funkcjonowania jednostki

organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym.

Zatem, organ winien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym

przepisami u.d.i.p.

Udostępnienie na wniosek następuje zaś bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13

ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem,

chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia,

nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku

(art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany

podmiot, została upubliczniona, organ, do którego skierowano odpowiedni wniosek,

winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna

nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot

obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach

braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki

sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim

przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku

o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu,

postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie

z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz

umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art.

14 ust. 2 następuje w drodze decyzji administracyjnej. Te ostatnie przepisy określają

prawną formę działania organów, przy czym mają zastosowanie w ściśle określonych

sytuacjach. Mianowicie wynika z nich, że decyzja wydawana jest, gdy wystąpią

przesłanki uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej oraz, że umorzenie postępowania dotyczyć może jedynie sytuacji opisanej wart. 14 ust. 2

u.d.i.p. W pozostałych przypadkach załatwienie sprawy dostępu do informacji publicznej

ma formę pisma skierowanego do wnioskodawcy. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze

stanowiskiem, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy,

gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo

wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji

publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyrok NSA z dnia

27 stycznia 2016r., sygn. akt I OSK 127/15 i powołane tam orzecznictwo oraz wyrok

NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, publ. na stronie

orzeczenia.nsa.gov.pl). Także w wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r. o sygn. akt I OSK

638/14 Naczelny Sąd Administracyjny argumentował, że aby można było uznać, że nie

zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, podmiot

zobowiązany do jej udostępnienia, powinien wyraźnie powiadomić wnioskodawcę, że nie posiada wnioskowanych informacji i wyjaśnić dlaczego.

W kontekście powyższego przyjąć należało, że organ dopuścił się bezczynności

w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 26 września 2016 r., która ustała jednak

w dniu 26 stycznia 2017 r., czyli po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem przez Sąd

orzeczenia. We wskazanym piśmie organ prawidłowo załatwił wniosek skarżącego,

przesyłając skany umów zawartych we wskazanym we wniosku okresie.

W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny

sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania

sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, publ. na stronie orzeczenia nsa.gov.pl). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

Przy czym, w obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność

organu, polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie

aktu. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, co jest równoznaczne z uwzględnieniem skargi

przez organ, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi

wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa

(art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, omówiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym

naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie

zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli

załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego

naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym

ciężarze gatunkowym. W ocenie Sądu, nie można przypisać organowi złej woli, a jedynie wadliwą interpretację przepisów prawa. Powyższe uzasadnia rozstrzygnięcie o niewymierzaniu organowi grzywny – pkt 3 wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 206 p.p.s.a. W świetle tego przepisu, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Podkreślić przede wszystkim należy, że oceniając nakład pracy pełnomocnika skarżącego dostrzec należy i to, że sporządzone w niniejszej sprawie przez pełnomocnika skarżącego pisma procesowe, w tym skarga, stanowią w istocie odwzorowanie pism składanych w sprawie o sygn. II SAB/Ol 6/17 i II SAB/Ol 7/17 zawisłych przed tutejszym Sądem na skutek skargi D. D. na bezczynność Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w "[...]" w udostępnieniu informacji publicznej W tych okolicznościach Sąd ocenił, że niewielki nakład pracy pełnomocnika skarżącego, stanowi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., umożliwiający Sądowi zasądzenie zwrotu jedynie uiszczonego wpisu od skargi.