Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 692/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1, 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4,7,10,25
journal: Dz.U. 1951 nr 46 poz 340
law: Dekret z dnia 6 września 1951 r. o  ochronie  i  uregulowaniu  własności  osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
article: art. 25,26 ust. 1,30,31
journal: Dz.U. 1946 nr 49 poz 279
law: Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant asystent sędziego Iwona Rzucidło - Grochowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Go 788/12 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wykonania aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic działki oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 788/12 oddalił skargę T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wykonania aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic działki.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Aktem nadania nr [...] z dnia [...] listopada 1961r. Powiatowa Komisja Ziemska w G., na podstawie art. 5 i 10 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U.R.P. Nr 46, poz. 340), nadała L. O. gospodarstwo rolne położone w [...]. Zgodnie z decyzją gospodarstwo to obejmowało grunty o powierzchni 3,50 ha oraz dom mieszkalny ½ parter, oborę, stajnię, świniarnię oraz stodołę.

Od powyższego aktu nadania L. O. złożył odwołanie domagając się stwierdzenia nabycia własności całego budynku mieszkalnego.

Organ drugiej instancji - Wojewódzka Komisja Ziemska w Zielonej Górze decyzją z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Powiatowej Komisji Ziemskiej w [...], z tym że zmieniła brzmienie użytego w niej zwrotu dotyczącego nadania na własność budynku mieszkalnego "w ½ części parter" na: "½ część idealną budynku mieszkalnego" i w tym zakresie sprostowała akt nadania z dnia [...] listopada 1961 r. Organ ten stwierdził, że L. O. nie stał się wyłącznym właścicielem budynku mieszkalnego, gdyż ten jako dom dwurodzinny o dziewięciu izbach przekraczał jego potrzeby lokalowe i tylko w ½ części był mu potrzebny. Pozostała część budynku nie była w chwili wejścia w życie dekretu w posiadaniu odwołującego, gdyż mieszkały tam inne osoby. Stąd w myśl art. 2 i 4 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340), L. O. nie mógł stać się samodzielnym właścicielem nieruchomości. Zmiana zapisu użytego w pierwotnym tekście aktu nadania wynikała stąd, że skoro parter nie był wydzielony, to L. O. nie mógł otrzymać konkretnej części domu, lecz ułamek jego własności odpowiadający zakresowi posiadania.

W dniu [...] listopada 1963 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] (Wydział Rolnictwa i Leśnictwa) wydało orzeczenie nr [...] o wykonaniu aktów nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstw rolnych – działek na obszarze miasta [...]. Zgodnie z orzeczeniem granice gospodarstw – działek – na obszarze miasta [...], zostały ustalone zgodnie z wykazem na planie i dowodach pomiarowych sporządzonych przez mierniczego, stanowiącym załącznik do decyzji. Na podstawie tego orzeczenia wykonywany był, oprócz innych, również akt nadania gospodarstwa L. O. z dnia [...] listopada 1961r. Zgodnie z wykazem, stanowiącym załącznik do orzeczenia, w skład gospodarstwa rolnego wchodziły grunty o nr ew.: [...],[...],[...],[...],[...] i [...], przy czym w uwagach zaznaczono, że budynek mieszkalny położony na działce [...] stanowi współwłasność z Wydziałem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej.

W dniu [...] grudnia 1965 r. ten sam organ wydał decyzję nr [...] o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] listopada 1961 r. gospodarstwa rolnego L. O. w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa. Na podstawie powyższej decyzji, w myśl także art. 6 dekretu o ochronie i uregulowaniu własności (...) oraz art. 12, 13 i 14 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 1959 r., Nr. 14, poz. 78 z późn. zm.), organ zwolnił L. O. od obowiązku uiszczenia ceny nabycia przedmiotowego gospodarstwa rolnego, bez rozrachunku i oszacowania. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał motywy rozstrzygnięcia zwalniającego rolnika od obowiązku zapłaty ceny i zwalniające organ od sporządzenia rozrachunku i oszacowania. W treści decyzji (po pierwszym zdaniu uzasadnienia) zostały wskazane numery i powierzchnia działek: "[...], po przeprowadzeniu wymiany w 1968 r. są następujące dz. nr ark. [...], ark. [...]. ark. [...] o ogólnej pow. 3,81 ha".

Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Prokurator Okręgowy w Zielonej Górze złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze sprzeciw od decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1965 r. nr [...] i wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, w części dotyczącej ½ niewydzielonej części działki gruntu obejmującej powierzchnię 709 m2 niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego wzniesionego na działce nr [...] (wcześniej nr [...]).

W sprzeciwie Prokurator Okręgowy w Zielonej Górze stwierdził, że decyzja ta rażąco narusza przepisy prawa. Aktem nadania z dnia [...] listopada 1961 r. nadano L. O. na wyłączność gospodarstwo rolne oraz ½ własności budynku mieszkalnego. Tymczasem powyższa decyzja – orzeczenie o wykonaniu aktu nadania – przekazywała na wyłączną własność rolnika działkę siedliskową [...] (obecnie [...]), na której postawiony jest cały budynek mieszkalny. Zatem decyzja ta jest sprzeczna z aktem nadania i intencją Powiatowej Komisji Ziemskiej, a także treścią przepisu art. 48 kodeksu cywilnego stanowiącego, że do części składowej gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane.

Po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Okręgowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w [...]nr [...]z dnia [...] grudnia 1965 r.

Decyzja powyższa, zaskarżona we właściwym trybie przez Prokuratora wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 listopada 2005 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 376/05, została na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. b ustawy -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), uchylona jako obarczona wadą, wynikającą z naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając ponownie wniosek Prokuratora Okręgowego w Zielonej Górze o ponowne rozpoznanie sprzeciwu wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji utrzymało własną decyzję.

W rezultacie ponownie wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w Zielonej Górze skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r., w sprawie II SA/Go 418/06, uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] maja 2006 r., jak i decyzję z dnia [...] lipca 2004r. Sąd wskazał, że skoro w kwestii wykonania aktu nadania zostały wydane dwa orzeczenia stanowiące jednolitą całość w ramach danej sprawy, to obowiązkiem organu administracyjnego było zbadanie zgodności z prawem każdej z tych decyzji, a nie ostatniej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie zachodziły okoliczności do stwierdzenia nieważności decyzji: orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części ustalającej granice gospodarstwa rolnego, w zakresie działki o nr ewid. [...], w związku z wydaniem tego orzeczenia z rażącym naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej k.p.a.), gdyż przesłanką stwierdzenia własności poszczególnych nieruchomości na podstawie dekretu o ochronie i uregulowaniu własności (...) było ich posiadanie w chwili wejścia w życie dekretu tj. w dniu 7 września 1951 r. oraz zgodności posiadania z potrzebami wynikającymi z prowadzenia gospodarstwa rolnego. L. O. nie był tymczasem jedynym posiadaczem całego budynku mieszkalnego. W jego posiadaniu pozostawał jedynie parter odpowiadający ½ wielkości domu. Pozostałą cześć budynku mieszkalnego zajmowali lokatorzy w imieniu gminy. Akt nadania prawidłowo stwierdzał, że na podstawie dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych L. O. nabył jedynie udział we własności budynku mieszkalnego. Tymczasem niniejsze orzeczenie o wykonaniu aktu nadania stwierdzało jego wyłączną własność działki na której budynek był położony. Dekret o ochronie i uregulowaniu własności (...) nie ustanawiał wyjątku od zasady, że budynek nie może być odrębnym od gruntu przedmiotem własności. Zatem skoro orzeczeniem z dnia [...] listopada 1963 r. stwierdzono własność L. O. działki na której położony był budynek mieszkalny to tym samym, nawet pomimo dalszego odmiennego zapisu, stwierdzono jego wyłączoną własność, co do tego budynku. W tym należy dopatrywać niezgodności tego orzeczenia z aktem nadania.

Wyrok ten nie został przez strony zaskarżony. Po jego uprawomocnieniu i przeprowadzeniu postępowania w zakresie objętym wskazaniami i oceną prawną wyrażoną w wyroku stwierdzeniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze decyzją nr ([...]) z dnia [...] lutego 2007 r. orzekło o nieważności orzeczenia o wykonaniu aktów nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstw - działek wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] dnia [...] listopada 1963 r., (nr [...]), a w szczególności o nieważności tego orzeczenia w części ustalającej granice gospodarstwa rolnego nadanego L. O., w zakresie działki o nr ew. [...]. Przedmiotowe orzeczenie wydano min. w wykonaniu aktu nadania nr [...] z dnia [...] listopada 1961r. nadającego L. O. gospodarstwo rolne z zabudowaniami usytuowanymi w [...]. Jednocześnie organ ten nie stwierdził nieważności aktu nadania nr [...] z dnia [...] listopada 1961r. oraz orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa rolnego. Decyzja ta nie została zaskarżona przez żadną ze stron i stała się ostateczna. Następnie w postępowaniu prowadzonym w zakresie objętym stwierdzeniem nieważności wydał trzykrotnie decyzje dotyczące ustalenia granic gospodarstwa rolnego nadanego L. O., uchylone w następstwie odwołania T. M. z przyczyn proceduralnych, dotyczących w szczególności kwestii dowodowych związanych z ustaleniem stanu geodezyjnego nieruchomości objętej prowadzonym postępowaniem. Czwartą z kolei decyzją, wydaną w dniu [...]października 2011 r. (nr [...]) Starosta Krośnieński ustalił i zatwierdził granice działki nr [...] o pow. 0,08 ha położonej w [...], obecnie wykazanej w dokumentacji geodezyjnej jako działki nr [...]o pow. 0,0709 ha i nr [...] o pow. 0,0109 ha zgodnie z mapą i rejestrem pomiarowo-klasyfikacyjnym miasta [...] oraz dokumentacją sporządzoną przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego, zarejestrowaną pod numerem [...], zgodnie z załącznikiem nr 1 do decyzji, zawierającym wyrys z mapy ewidencyjnej 1:1000 i wypis z rejestru gruntów działki [...] i z załącznikiem nr 2 do decyzji, zawierającym wyrys z mapy ewidencyjnej 1:1000 i wypis z rejestru gruntów działki [...].

Po rozpoznaniu odwołania T. M. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Krośnieńskiego z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że decyzja Kolegium z [...].02.2007 r. oznacza pozostawienie w obrocie prawnym aktu nadania z [...] listopada 1961r. wraz ze zmianą wynikającą z decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w Zielonej Górze z [...] grudnia 1963 r., gdzie sprostowano akt nadania nadając na własność L. O. 1/2 część idealną budynku mieszkalnego oraz decyzji z [...] grudnia 1965 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa. W tej sytuacji właściwy organ - w rozpatrywanej sprawie Starosta Krośnieński zobowiązany jest do wydania z urzędu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania ustalającego granice gospodarstwa rolnego, do czego podstawę prawną stanowi art. 6 ust. 1 dekretu z 6 września 1961 r. Powyższe określa zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego, które toczy się przed organami administracyjnymi w mniejszej sprawie tj. wydanie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstwa rolnego. Kolegium uznało, że z zebranej w sprawie dokumentacji, w tym m.in. z wykazu oświadczeń uczestników pomiaru stanu posiadania z dnia [...] czerwca 1963 r. wynika jednoznacznie (co ustalił organ I instancji w toku prowadzonego postępowania), że L. O. potwierdził osobiście fakt władania działką nr [...] - wykaz uczestników poz.104, co znalazło swoje odzwierciedlenie w urzędowym dokumencie jakim jest rejestr pomiarowo-klasyfikacyjnym założonym w czerwcu 1963 roku, w którym na strome 81 pod pozycją rejestru 110 wpisano L. O. jako właściciela m.in. działki [...] z zaznaczeniem, że "dom mieszkalny na działce nr [...] stanowi współwłasność z Wydziałem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej" oraz zaznaczono działkę [...] na mapie regulacyjnej w skali 1: 2500 arkusz nr 18, wykonaną w 1963 roku przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Urządzeń Terenów Rolnych. W wyniku nowego pomiaru miasta [...] i ustalenia stanu władania gruntami w 1976 r. numer działki [...] został numerycznie zastąpiony numerem [...], co potwierdziły: protokół ustaleń stanu władania gruntami w związku z wykonywaniem nowego pomiaru oraz protokół dla karty nr 4 obrębu 5 z dnia [...] grudnia 1976 r. Jako właściciela działki nr [...] wykazano Skarb Państwa z uwagi na fakt przejęcia przedmiotowej działki w zamian za rentę na wniosek L. O. (decyzja Naczelnika Miasta w [...] z dnia [...] września 1976 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego L. O. na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę z pozostawieniem własności zabudowań; protokolarnie grunty przejęto na Skarb Państwa [...] września 1976r.). Dla uregulowania spraw własności gruntu działka [...] została podzielona w 1994 roku na dwie działki o nr [...] i o nr [...], które są położone przy ul. [...]. Łącznie obie działki są tożsame z numerem działki [...] nadanej aktem nadania nr [...] z dnia [...] listopada 1961 r. na rzecz L. O. i wydanym w wykonaniu ww. aktu orzeczeniem o wykonaniu aktów nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstw - działek nr [...] z dnia [...] listopada 1963 r. Do czasu założenia nowej ewidencji gruntów dla miasta [...] powierzchnie działek były wykazywane w rejestrze ewidencji gruntów z dokładnością zapisu do jednego ara, natomiast po założeniu nowej ewidencji obowiązuje zasada zapisu powierzchni działek z dokładnością zapisu do 1 m2, stąd wykazana w "starym" rejestrze pow. działki nr [...] - 0.080 ha odpowiada formalnie pow. działek [...] i [...] - 0,0818 ha. Organ przyjął, że prawo do nieruchomości nabyła ostatecznie w całości T. M. (córka L. O.), na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim sygn. akt: I Ns. 184/94 z dnia 19 stycznia 1995 r.,wydanego w trybie zmiany poprzedniego orzeczenia spadkowego. Kolegium wskazało również, że dla wydania decyzji należało wyodrębnić oddzielnie działkę pod budynkiem mieszkalnym nr [...] i oddzielnie działkę pod budynkami gospodarczymi, wobec czego w uzgodnieniu z Gminą [...] o statusie miejskim posiadającą prawo do 1/2 budynku mieszkalnego i ½ gruntu pod budynkiem mieszkalnym, sporządzono geodezyjną dokumentację podziałową wykonaną przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych - Pracownię Terenową w [...]. Dokumentacja została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjno- kartograficznego i zarejestrowano pod numerem KERG-1303-102/94. Podczas prac geodezyjnych działając z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w [...], decyzją nr [...] z dn. [...]-08-1994 r. zatwierdzono projekt podziału działki nr [...] (stary numer [...]) na działki: zabudowaną budynkami gospodarczymi działkę nr [...]o pow. 0,0109ha oraz zabudowaną budynkiem mieszkalnym nr [...] działkę nr [...] o pow. 0,0709ha .

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła T. M., zarzucając:

- niezgodność decyzji o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic z aktem nadania nr [...] z dnia [...] listopada 1961 r.;

- oparcie rozstrzygnięcia na numerach spraw (dokumentach), które nie istnieją;

- naruszenie przepisów prawa, a mianowicie art. 31 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie (...) i art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności (...) przez nie wymienienie w decyzji o wykonaniu aktu nadania przedmiotu i warunków nabycia działki;

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 11 k.p.a. - przez zaniechanie wyjaśnienia w treści zaskarżonej decyzji, że niniejsze rozstrzygnięcie dotyczy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1963 r. o wykonaniu aktu nadania, której nieważność orzekło Kolegium, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - przez utrzymanie w mocy decyzji Starosty Krośnieńskiego, która jest wadliwa i nie nadaje się do wykonania oraz art. 80 k.p.a. - przez dokonanie dowolnej zamiast swobodnej oceny zebranych w sprawie dowodów;

- niedostateczne wyjaśnienie podstaw prawnych utrzymanej w mocy decyzji Starosty Krośnieńskiego.

Wskazała m.in., że błędu należy dopatrywać się w akcie nadania, w którym nadano L. O. w całości gospodarstwo rolne składające się m.in. z działki o numerze [...], a nie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstw z dnia [...] listopada 1963 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd wskazał, że zasadniczym przedmiotem sporu, decydującym zarazem o dalszych konsekwencjach, jest kwestia takiego ustalenia granic działki nr [...] położonej w [...] (obecnie działek [...]), która odzwierciadla prawny stan własności. Sąd stwierdził, że jeśli chodzi o określenie wielkości udziału w gruncie związana była ona z posiadaniem nadanych zabudowań. Zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu o ochronie i uregulowaniu własności (...) osoby posiadające gospodarstwa rolne w chwili wejścia jego w życie, nabywały własność posiadanych gospodarstw rolnych. Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt. b tego dekretu na posiadacza przechodziła jednak własność tylko tych zabudowań, które stanowiąc przynależność do gospodarstwa były potrzebne do jego prowadzenia. Dlatego w art. 4 ust. 1 powołanego dekretu wskazano, że prawo własności nie rozciąga się na te zabudowania, które nie są potrzebne do prowadzenia gospodarstwa rolnego w tych rozmiarach. Przesłankami decydującymi i przesądzającymi o nabyciu własności nieruchomości, w tym gruntu rolnego w całości albo określonym udziale było zatem ich posiadanie w chwili wejścia w życie dekretu tj. w dniu 7 września 1951 r. oraz stosunek ogólnego obszaru (wielkości) nieruchomości do wielkości posiadania związanego z potrzebami wynikającymi z prowadzenia gospodarstwa rolnego. W stanie faktycznym sprawy zdaniem sądu nie budzi żadnej wątpliwości od początku tej sprawy, ze L. O. nie był wyłącznym posiadaczem całego budynku mieszkalnego. W jego posiadaniu pozostawał jedynie parter budynku odpowiadający ½ jego wielkości (po sprostowaniu prawidłowo określonej jako tzw. udział idealny). Okoliczności te zostały ustalone przez Wojewódzką Komisję Ziemską w Zielonej Górze badającą odwołanie L. O. od aktu nadania z 1961 r. Stąd też akt nadania prawidłowo stwierdzał, że na podstawie dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych L. O. nabył jedynie udział we własności budynku mieszkalnego. Przyznaje to zresztą skarżąca, co wprost oświadczyła na rozprawie. Okoliczności tego posiadania, jego kwalifikacja, w tym wola lub zła albo dobra wiara posiadaczy nie mają żadnego prawnego znaczenia. Istotny jest wyłącznie fakt posiadania i jego związek z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Sąd zauważył przy tym, że rolnik mógł posiadać część rzeczy jedynie faktycznie wydzieloną mu do korzystania, bądź współposiadać całą rzecz z innym rolnikiem. Obowiązkiem właściwych komisji ziemskich było, by przed wydaniem orzeczenia dokonać już prawnego podziału rzeczy, celem zgodnego ze stanem faktycznym ustalenia posiadania poszczególnych składników gospodarstwa rolnego celem jego odzwierciedlenia w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania. W takiej sytuacji orzeczenie o wykonaniu aktu nadania stwierdzające wyłączną własność L. O. działki [...], na której budynek był położony zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało właśnie stwierdzeniem w tym zakresie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1963 r. Sąd wskazał, że z ustaleń przeprowadzonych przez organ I instancji, podzielonych przez kolegium wynika, że przedstawiony w sentencji decyzji z dnia [...] października 2011 r. opis granic nieruchomości znajduje oparcie w dokumentach źródłowych, w szczególności zmian numeracji działek, podziału działki [...] na działki [...] oraz ich wielkości, obliczanej obecnie z dokładnością do metra kwadratowego.

Od tego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1. art. 4 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze ziem odzyskanych poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy artykuł ten nie miał zastosowania a przy tym niewłaściwą jego wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż aktem nadania z dnia [...] listopada 1961 r. Powiatowej Komisji Ziemskiej w [...] L. O. nabył jedynie udział we własności budynku mieszkalnego, a nie jego całość, w wyniku czego Sąd błędnie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem;

2. art. 4 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze ziem odzyskanych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie pomimo, że artykuł ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania i w wyniki tego błędne założenie, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy L. O. nabył gospodarstwo rolne oraz budynki, w tym budynek mieszkalny z mocy prawa, a nie na mocy konstytutywnego aktu nadania i że nabycie to nastąpiło na mocy tego artykułu;

3. art. 7 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze ziem odzyskanych poprzez jego pominiecie i niezastosowanie w niniejszym postępowaniu, oraz doprowadzenie do niepełnej oceny podstaw prawnych zaskarżonej decyzji. Tymczasem interpretacja tego artykułu wyraźnie wskazuje, że powinien on mieć w niniejszej sprawie zastosowanie, a orzeczenie prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1963 r. o wykonaniu aktu nadania jest nadal wiążące w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstwa rolnego, które zostało przyznane aktem nadania w całości, a co za tym idzie decyzja z dnia [...].10.2011 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic wydana przez Starostę Krośnieńskiego musi być zgodna z tym orzeczeniem;

4. art. 10 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze ziem odzyskanych poprzez jego niezastosowanie w niniejszym postępowaniu pomimo, że okoliczności sprawy wskazują, że miał on w niniejszej sprawie zastosowanie, a w tej sytuacji nie miał zastosowania art. 4 ust 1 tego dekretu na który powołuje się Sąd w zaskarżonym orzeczeniu;

5. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ppsa oraz art. 3 § 1 ppsa poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 ppsa poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 ppsa, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu niezgodności decyzji o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic z aktem nadania z [...] listopada 1961 r., a także nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie w uzasadnieniu wyroku do tego zarzutu;

6. art. 1 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 KPA, polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji

organów obu instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez zebrania

i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w

uzasadnieniach obu decyzji, na jakich dowodach oparły organy ustalenia faktyczne

sprawy;

7. art. 134 § 1 ppsa w zw. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez niedopatrzenie się

naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania i nie stwierdzenie

nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie;

8. art. 134 § 1 w zw. art. 3 § 1 ppsa oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca

2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.),

poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a w szczególności niezgodności decyzji o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic z aktem nadania z dnia [...] listopada 1961 r., oraz zarzutu oparcia rozstrzygnięcia na numerach spraw (dokumentach), które nie istnieją;

9. naruszenie art. 141 § 4 ppsa poprzez pominięcie w uzasadnieniu stanowiska Sądu w odniesieniu do zarzutów strony skarżącej, dotyczącego naruszenia art. 31 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie (...) oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.).

Wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że L. O. nabył gospodarstwo z mocy aktu nadania, nie zaś z mocy prawa, gdyż nie spełnił on przesłanek do nabycia ex lege. Akt nadania miał więc charakter konstytutywny. Celem organu było przypisanie własności L. O., a konsekwencją tego również nabycie własności całości budynków na trwale z gruntem połączonych. Organ orzekł bez podstawy prawnej, a ponadto naruszył art. 7 dekretu z 1951 r. Organ nie zebrał i wyczerpująco nie rozważył materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prokurator Okręgowy w Zielonej Górze wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazał na przebieg postępowania i stwierdził, że L. O. stał się właścicielem gospodarstwa z mocy prawa, a akt nadania jest dokumentem poświadczającym. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie tylko w zakresie zarzutu naruszenia przepisów art. 134 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi kasacyjnej zawartych w pkt 1 do 4, a dotyczących naruszenia art. 4, art. 7, art. 10 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. 1951 Nr 46, poz. 340 ze zm.), należy przede wszystkim wyjaśnić stan prawny, jaki obowiązywał po wydaniu tego dekretu na Ziemiach Odzyskanych. Podstawowym aktem prawnym dotyczącym Ziem Odzyskanych jest dekret z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. 1946. nr 49, poz.279 ze zm.) Dekret ten w rozdziale V zatytułowanym "Akt nadania i przeniesienie prawa własności nadanych gospodarstw (działek)" regulował proces nadawania gospodarstw osadnikom, a proces ten składał się z następujących etapów. Zgodnie z art. 25 dekretu wyznaczenie nabywcy gospodarstwa (działki) następuje w drodze orzeczenia właściwej władzy, zwanego aktem nadania. Nadawać można było zarówno gospodarstwa (działki) fizycznie wydzielone lub jeszcze nie wydzielone. Jak stanowi art. 26 ust. 1 osoba, która otrzyma akt nadania gospodarstwa (działki) fizycznie wydzielonego, ma prawo do objęcia tego gospodarstwa w posiadanie celem korzystania i pobierania z niego bezpłatnie pożytków. Z kolei z ust. 2 wynika, że osoby, które otrzymały akty nadania gospodarstw (działek) fizycznie jeszcze nie wydzielonych z większej nieruchomości, mają prawo do prowizorycznego przyznania im całości lub części tej nieruchomości we wspólne posiadanie z tym, że objęty w posiadanie obszar nie może przekraczać łącznego obszaru gruntu wskazanego w aktach nadania tych osób. Z posiadaniem tym łączy się również prawo do korzystania i pobierania bezpłatnych pożytków z tej części nieruchomości. Następnie zgodnie z art. 30 dekretu następowało ustalenie ceny tego gospodarstwa (działki), jeżeli zaś gospodarstwo (działka) w chwili nadania nie było jeszcze fizycznie wydzielone, ustalenie ceny następuje po lub równocześnie z określeniem jego granic. Ustalenie ceny nabycia i określenia granic nadanego gospodarstwa (działki) następowało w drodze odrębnego orzeczenia władzy (art. 30 ust.2). Trzecim i końcowym etapem, było przeniesienie prawa własności nadanego gospodarstwa (działki) na nabywcę, co następowało w drodze orzeczenia, zwanego orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania (art.31 ust.1). W orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania należało wymienić: akt nadania, osobę nabywcy oraz przedmiot i warunki nabycia gospodarstwa (działki) - art.31 ust. 2. Podstawą wpisu prawa własności w księdze hipotecznej był odpis prawomocnego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania (art.32).

Przyjęta w dekrecie z 6 września 1946 r. procedura nadawania osadnikom prawa własności gospodarstw (działek) spowodowała, że w wielu przypadkach osadnicy nie otrzymali aktu nadania bądź też otrzymali akty nadania, lecz nie doszło do wydania orzeczeń o wykonaniu aktów nadania, w takich przypadkach osadnicy nie nabyli prawa własności gospodarstw (działek), które były w ich posiadaniu. Stąd też został wydany dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Zgodnie z art. 2 dekretu osoby, które posiadają gospodarstwa rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia w życie niniejszego dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. Jednak prawo własności nie rozciąga się na część gospodarstwa rolnego, przekraczającą 15 ha wskazanych użytków, a w przypadku gospodarstwa hodowlanego 20 ha użytków, jak również na te zabudowania, urządzenia gospodarcze i inne przedmioty inwentarza martwego, które nie są potrzebne do prowadzenia gospodarstwa rolnego w tych rozmiarach (art. 4 ust. 1 dekretu). W celu poświadczenia nabytego z mocy prawa własności gospodarstwa rolnego i jego przynależności powiatowa komisja ziemska wydaje z urzędu akty nadania, natomiast akty nadania wydane na podstawie dotychczasowych przepisów są poświadczeniami własności, o którym wcześniej mowa (art. 5 dekretu). Następnie w wydawanym z urzędu przez prezydium powiatowej rady narodowej orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania ustalano granice gospodarstw rolnych oraz ich szacunek. Prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania stanowiło podstawę wpisu w księdze wieczystej prawa własności i wierzytelności z tytułu należności przypadającej za gospodarstwo rolne (art. 6 dekretu). Zgodnie z art. 7 dekretu, władza nie może zmieniać granic gospodarstwa rolnego po wydaniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Natomiast przed wydaniem tego orzeczenia granice gospodarstwa rolnego mogą być zmienione w związku z regulacją i jedynie w tym przypadku, gdy jest to potrzebne dla racjonalnego rozmieszczenia gospodarstw. Przy zmianie granic gospodarstw rolnych władza nie może bez zgody zainteresowanego zmniejszyć obszaru gospodarstwa rolnego, jeżeli mieści się ono w granicach norm określonych w art. 4. Prezydium powiatowej rady może za zgodą zainteresowanego powiększyć posiadane przez niego gospodarstwo rolne do norm określonych w art. 4.

Należy wyraźnie podkreślić, że dekret z 6 września 1951r. nie tylko nadawał z mocy prawa osadnikom prawo własności posiadanych przez nich gospodarstw rolnych, którzy do dnia wejścia w życie tego dekretu nie nabyli jeszcze prawa własności, ale zawierał jeszcze jedną istotną regulację mającą zastosowanie na przyszłość, a więc do stanów faktycznych powstałych po dniu wejścia w życie dekretu. Mianowicie, zmienione zostały zasady nabywania przez osadników własności gospodarstw rolnych. Zgodnie z art. 10 dekretu, w sprawach osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych, nie unormowanych przepisami niniejszego dekretu, stosuje się przepisy dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem odzyskanych i b. Wolego Miasta Gdańska z tym, że osoba, która po dniu wejścia w życie niniejszego dekretu otrzyma akt nadania, staje się właścicielem tego gospodarstwa na zasadach niniejszego dekretu. Z powołanego art. 10 dekretu wynika, że począwszy od dnia 7 września 1951r., czyli od dnia wejścia w życie dekretu z dnia 6 września 1951r. nabywanie przez osadników na Ziemiach Zachodnich prawa własności gospodarstw rolnych następowało na zasadach określonych w dekrecie z 6 września 1951 r., a nie na zasadach wynikających z dekretu z dnia 6 września 1946r. Stąd też wydany po dniu 7 września 1951r. akt nadania nadawał osadnikowi prawo własności gospodarstwa rolnego. W orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania ustalano granice gospodarstwa, oraz jego szacunek, prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania stanowiło podstawę do dokonaniu wpisu w księdze wieczystej. Tym samym po wejściu w życie dekretu z dnia 6 września 1951r. zmienił się charakter prawny aktu nadania i orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w stosunku do stanu prawnego uregulowanego w dekrecie z dnia 6 września 1946r.

W rozpoznawanej sprawie akt nadania został wydany przez Powiatową Komisję Ziemską w [...] w dniu [...] listopada 1961r., a następnie w dniu [...] listopada 1963r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] wydało orzeczenie o wykonaniu aktów nadania w części dotyczącej ustalenia granic działek na obszarze miasta [...], zaś w dniu [...] grudnia 1965r. ten sam organ wydał decyzję o wykonaniu aktu nadania z [...] listopada 1961r. w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa, a więc w sprawie zastosowanie miał stan prawny wprowadzony dekretem z dnia 6 września 1951r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze decyzją z dnia [...] lutego 2007r. orzekło o nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] listopada 1963r., w szczególności o nieważności tego orzeczenia w części ustalającej granicę gospodarstwa rolnego nadanego L. O., w zakresie działki o nr ew. [...].

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów dekretu z dnia 6 września 1951r., tj. art. 4 poprzez jego zastosowanie, art. 7 poprzez jego pominięcie i niezastosowanie, art. 10 poprzez jego niezastosowanie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te nie mogły stanowić podstawy uwzględnienia skargi kasacyjnej. Przede wszystkim należy stwierdzić, że wyrok Sądu I instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Przede wszystkim należy zgodzić się z poglądem skarżącej kasacyjnie, że w rozpoznawanej sprawie miał zastosowanie art. 10 dekretu, z którego to przepisu wynika, że osoba, która po dniu wejścia w życie niniejszego dekretu otrzyma akt nadania, staje się właścicielem tego gospodarstwa na zasadach niniejszego dekretu. Z przepisu art. 10 wynika, że akt nadania będzie stanowił podstawę prawną nabycia prawa własności gospodarstwa, i w tym zakresie należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że nabycie własności gospodarstwa nastąpiło nie z mocy prawa, lecz na podstawie aktu nabycia o charakterze konstytutywnym. Jednak nie można zgodzić się z zarzutem dotyczącym naruszenia art. 4 dekretu poprzez jego zastosowanie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie miał również zastosowanie art. 4 dekretu, a wynika to z powołanego art. 10 dekretu, który to przepis stanowi, że osoba otrzymująca akt nadania staje się właścicielem gospodarstwa, ale na zasadach niniejszego dekretu. Takie szczególne zasady zostały określone w art. 4 dekretu z 1951r. Te zasady określone w art. 4 dekretu miały zastosowanie zarówno do osadników, którzy nabyli prawo własności z mocy prawa na podstawie art.2 dekretu, jak i do osadników, którym wydawane były akty nadania na podstawie art. 10 dekretu. Powołany art. 4 określał nie tylko powierzchnię gospodarstwa rolnego. jaką mógł otrzymać osadnik, ale stanowił również, że nabycie prawa własności zabudowań, urządzeń gospodarczych i innych przedmiotów inwentarza martwego możliwe jest tylko w takim zakresie, w jakim potrzebne jest do prowadzenia gospodarstwa rolnego w tych rozmiarach. Stąd też zarzut dotyczący naruszenia art.4 dekretu poprzez jego zastosowanie jest bezprzedmiotowy. Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 7 dekretu, polegający na jego pominięciu, a który w ust.1 stanowi, że władza nie może zmieniać granic gospodarstwa po wydaniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia tego przepisu. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie pierwotne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania zostało wyeliminowane z porządku prawnego w trybie postępowania nadzwyczajnego, przedmiotowy dekret nie wyłączał możliwości stosowania nadzwyczajnych postępowań administracyjnych do orzeczeń o wykonaniu aktu nadania. Tym samym przepis art. 7ust. 1 dekretu, stanowiący, że po wydaniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania granice gospodarstwa nie mogą być zmieniane jest aktualny do czasu gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że zarzuty te są niezasadne. Przede wszystkim Sąd I instancji prawidłowo dokonał kontroli zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalonego na jego podstawie stanu faktycznego, nadto skarżąca formułuje ogólny zarzut, iż w sprawie nie został zebrany pełny materiał dowodowy, ale równocześnie nie wskazuje jakie dowody nie zostały przeprowadzone, jak również sama nie wnioskowała o przeprowadzenie stosowanych dowodów. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniona została podstawa prawna rozstrzygnięcia. Natomiast Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku rzeczywiście nie odniósł się do podnoszonego w skardze zarzutu dotyczącego naruszenia art. 31 dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie oraz art.11 k.p.a. To naruszenie nie miało jednak istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Powołany art. 31 ust.1 stanowił, że przeniesienie prawa własności nadanego gospodarstwa (działki) na nabywcę następuje w drodze orzeczenia, zwanego orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania, jednak przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Albowiem jak wskazywano już wcześniej na podstawie art.10 dekretu z dnia 6 września 1951r., osoba która po dniu wejścia w życie niniejszego dekretu otrzymała akt nadania, stawała się właścicielem gospodarstwa. Tym samym po wejściu w życie dekretu z dnia 6 września 1951r. przeniesienie prawa własności nadanego gospodarstwa (działki) następowało na podstawie aktu nadania, a nie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, jak przewidywał to dekret z 6 września 1946r.

To w akcie nadania następowało określenie zakresu przedmiotu nadania zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 4 dekretu, jak również to akt nadania przenosił prawo własności, natomiast jak wynika z art. 6 dekretu w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania następowało ustalenie granic gospodarstwa rolnego. Tym samym orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w zakresie ustalenia granic gospodarstwa rolnego musiało pozostawać w zgodzie zarówno z treścią aktu nadania, jak i przepisami powszechnie obowiązującymi, a w szczególności dekretem z dnia 11 października 1946r. Prawo rzeczowe. Dlatego też interpretując treść aktu nadania, a konkretnie przedmiotu tego nadania, czyli gospodarstwo rolne, należy czynić to z uwzględnieniem zasad prawa rzeczowego. Stąd też słusznie odwołuje się Sąd I instancji do art. 9 dekretu Prawo rzeczowe, który to przepis stanowi, że część składowa rzeczy nie może być przedmiotem odrębnych praw rzeczowych, wyjąwszy przypadki przewidziane w ustawie. Z kolei zgodnie z art. 5 dekretu Prawo rzeczowe, budowle i inne urządzenia trwale z nieruchomością związane uważa się za jej części składowe. Mając powyższe na uwadze, a także fakt, że zarówno przepisy z dekretu z 6 września 1951r., jak i dekret Prawo rzeczowe nie regulował sytuacji, w której budynek mógłby stanowić odrębny od gruntu przedmiot własności, określony w akcie nadania przedmiot nadania należy interpretować zgodnie z powszechnymi regułami prawa rzeczowego. To akt nadania stanowi podstawę przeniesienia prawa własności gospodarstwa rolnego, stąd też to przedmiot nabycia określony w akcie nadania ma pierwszoplanowe znaczenie dla ustalenia zakresu nabytego prawa własności, a nie treść orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Dlatego też określenie w akcie nadania, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, że przedmiotem nadania jest między innymi ½ udziału w budynku mieszkalnym, zgodne jest z art. 4 dekretu z 6 września 1951r., który to przepis pozwalał na uzyskanie prawa własności między innymi zabudowań, ale w takim zakresie który jest potrzebny do prowadzenia gospodarstwa rolnego, zaś z punktu widzenia prawa rzeczowego oznacza to, że przedmiotem nabycia jest udział ½ w nieruchomości na której znajduje się przedmiotowy budynek wraz z udziałem ½ w budynku, będącym częścią składową nieruchomości. Niezasadne są zatem twierdzenia skarżącej, pozostające w sprzeczności z treścią aktu nadania, że L. O. stał się właścicielem całego gospodarstwa. Wynikający z aktu nadania stan prawny akceptowany był w praktyce, czego bezsprzecznym dowodem jest, że L. O. korzystał wyłącznie z parteru domu mieszkalnego, zaś piętro zajmowali lokatorzy kierowani przez Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej. Dlatego też po wyeliminowaniu z obrotu prawnego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] listopada 1963r. (w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstwa), którego treść pozostawała w sprzeczności z aktem nadania z dnia [...] listopada 1961r. i wydaniu przez Starostę Krośnieńskiego obowiązującej aktualnie decyzji z dnia [...] października 2011r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic, następnie utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012r., zasadnie w nich przyjęto, że L. O. nabył udział ½ w prawie własności nieruchomości oraz w budynku mieszkalnym., a także słusznie zwrócono uwagę na charakter prawny decyzji (orzeczenia) o wykonaniu aktu nadania, która nie przenosi prawa własności gospodarstwa rolnego, tylko ustala granice gospodarstwa rolnego, określonego w akcie nadania i prawo własności zostało nabyte na podstawie aktu nadania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.