Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1202/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: st. sekretarz sądowy Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. o nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Po [...]

U Z A S A D N I E N I E

Wójt Gminy P. decyzją z 13 lutego 2017 r. Nr [...] , na podstawie art. 21 § 1 pkt. 2, art. 47 § 1, art. 207, art. 210 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2017 poz. 201 ze zm.),dalej: "O.p.", art. 2-6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 716 ze zm.), dalej: "u.p.o.l.", oraz Uchwały Rady Gminy P. nr [...] z 14 listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, ustalił G. M. i S. M. (dalej: "podatnicy") podatek od nieruchomości za 2017 r. w łącznej kwocie [...]zł. Uzasadniając decyzję stwierdził, że ustalając wysokość podatku oparł się na danych z informacji podatników w sprawie podatku od nieruchomości, danych z ewidencji gruntów i budynków oraz zastosował aktualnie obowiązujące stawki podatkowe.

Powodem złożenia odwołania przez podatników była decyzja Starosty [...] z 13 grudnia 2016 r. nr [...] zmieniająca oznaczenie gruntu i budynku. Zdaniem podatników sprostowanie oznaczenia nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków odnosi się do decyzji wymierzającej podatek od nieruchomości za rok 2017, a w szczególności do wyliczenia podatku od nieruchomości za budynek i grunt. Podatnicy uważają, że została zastosowana wyższa stawka podatku dla innych terenów zabudowanych, podczas gdy dla terenów mieszkaniowych jest ona niższa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z 23 maja 2017r. [...] na podstawie art. 233 § 2 O.p. , uwzględniwszy odwołanie podatników, uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia Organ odwoławczy stwierdził, że przy ustalaniu wymiaru podatku konieczne jest uwzględnienie zmiany ewidencji gruntów i budynków , które nastąpiły po 13 lutego 2017r. a więc już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Mianowicie decyzją Starosty [...] z 13 grudnia 2016r. utrzymanej w mocy decyzją z 13 lutego 2017r. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, sprostowane zostało oznaczenie budynku z "pozostałe budynki mieszkalne" na "budynki mieszkalne o głównej funkcji budynku dom letniskowy", jak również oznaczenie użytku gruntowego z "B-inne tereny zabudowane" na "B-tereny mieszkaniowe",

Wójt Gminy P. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 19 lipca 2017r. nr [...], działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, art. 47 § 1, art. 207, art. 210 § 1 O.p. , art. 2-6 u.p.o.l. oraz uchwały Rady Gminy P. nr [...] z 14 listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, ustalił podatnikom podatek od nieruchomości na rok 2017 w kwocie [...]zł.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że 21 kwietnia 2017 r. ( a więc już po wydaniu pierwszej decyzji ustalającej podatek) wpłynęło zawiadomienie o zmianach w danych ewidencyjnych dotyczące sprostowania oznaczenia budynku z "pozostałe budynki niemieszkalne " na "budynek mieszkalny o głównej funkcji budynku dom letniskowy" oraz oznaczenie użytku gruntowego z "inne tereny zabudowane" na "tereny mieszkaniowe". W kartotece budynków rodzaj budynku został określony wg KŚT (Katalog Środków Trwałych) jako "budynki mieszkalne ", klasa budynku została określona wg PKOB (Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych) jako "budynki mieszkalne jednorodzinne ", natomiast funkcja budynku jako "dom letniskowy". Zgodnie z art. 21 ustawy z 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów i budynków. Danych tych organ podatkowy nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego, bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 O.p., stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone i stanowią dokument na podstawie którego należy dokonywać wymiaru podatkowego. Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu i budynku, dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości decyduje nie tyle sposób rzeczywistego użytkowania czy wykorzystywania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Takie stanowisko zostało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. zawarło w decyzji z 29 maja 2017r., nr [...] z której wynika, że znaczenie dla ustalenia funkcji budynku do wymiaru podatku od nieruchomości mają zapisy w ewidencji - kartotece budynków, budynek nie może podlegać opodatkowaniu preferencyjną stawką podatkową przewidzianą dla budynków mieszkalnych, jeżeli w ewidencji budynków nie została mu przypisana taka funkcja użytkowa. Tym samym, w tej sytuacji nie można zaliczyć tego budynku do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l., a więc odpowiada on stawce przewidzianej dla budynków pozostałych. Nieprawidłowe byłoby więc opodatkowanie budynku letniskowego tak jak dom mieszkalny w sytuacji gdy sporny budynek w kartotece budynku , figuruje jako dom letniskowy.

Ponadto organ podatkowy ustalił, że w zakresie gruntów działka [...] w Starkowie przeznaczona była na tereny rekreacyjne i turystyczne, a w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego określono kierunek tereny zabudowy letniskowej. Działka ta była sklasyfikowana jako "Bi" (tereny innej zabudowy), a 18 kwietnia 2017 r. została wprowadzona zmianę klasyfikacji działki na B (tereny mieszkaniowe). Grunt sklasyfikowany jako "Bi" lub jako "B" podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako grunt pozostały ze stawką [...] zł/m2, natomiast budynek mieszkalny z główną funkcją dom letniskowy podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości ze stawką [...] zł/m2 określoną w uchwale nr [...] Rady Gminy P. z 14 listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. W sytuacji, gdy budynek mieszkalny jednorodzinny miał by wpisaną główną funkcję dom mieszkalny, byłby opodatkowany stawką [...] zł/m2, przewidzianą dla budynków mieszkalnych.

W tej sytuacji zmiany wprowadzone w ewidencji gruntów w zakresie rodzaju budynku i klasy budynku nie spowodowały zmiany w opodatkowaniu, ponieważ funkcja główna budynku to dom letniskowy, a nie dom mieszkalny.

Podatek od nieruchomości za budynek letniskowy za rok 2017 został wymierzony zgodnie ze stawką przewidzianą dla budynków pozostałych - budynków letniskowych - [...] zł/m2 powierzchni użytkowej, natomiast od gruntów wymierzono podatek zgodnie ze stawką przewidzianą dla gruntów pozostałych - gruntów letniskowych - [...] zł/m2 określoną w uchwale z 14 listopada 2016r. Rady Gminy P. nr [...] Dlatego wymiar podatku od nieruchomości za 2017r. wynosi [...] zł ( budynek pozostały o powierzchni użytkowej 80,00 m2 -kwota [...] zł, grunt pozostały o powierzchni 529,00 m2 -kwota [...] zł).

W odwołaniu podatnicy wnieśli o uchylenie powyższej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kwestionowanej decyzji zarzucili nieuwzględnienie aktualnych danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przeznaczenia gruntu oraz posadowionego na nim budynku, po ich zmianie decyzją z 13 grudnia 2016r. Starosty [...] , a tym samym zastosowanie niewłaściwej stawki opodatkowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w L. decyzją z 10 października 2017r. [...], po rozpatrzeniu odwołania , na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Skład orzekający zważył co następuje: Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organ podatkowy jest związany zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, w sytuacji gdy zapisy te dotyczą wszystkich przedmiotów opodatkowania, czy też może w ramach postępowania podatkowego dokonywać oceny stanu faktycznego wbrew tym zapisom. Bezspornym jest, że z rejestru gruntów i budynków wynika, iż podatnicy są właścicielami gruntu o powierzchni 0,0529 ha, sklasyfikowanego po zmianach jako teren mieszkaniowy oraz posadowionego na tym gruncie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z główną funkcją: dom letniskowy. Organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie zastosował w odniesieniu do spornego budynku, stawkę podatku przewidzianą dla budynków pozostałych. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawą wymiaru podatków w tym podatku od nieruchomości są dane zawarte w prowadzonej przez starostowa ewidencji gruntów i budynków. Użyty w tym przepisie zwrot "wymiar podatku" należy interpretować w ten sposób, że przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości winny zostać uwzględnione zarówno, elementy przedmiotowe jak i podmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków, przy czym informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia ) zarówno gruntu jak i budynku mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego bez zmiany tych zapisów w ewidencji gruntów i budynków (tak: wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 1 sierpnia 2014r. sygn. akt II FSK 1930/12). Kolegium nie neguje, że budynek jest wykorzystywany przez podatników do celów mieszkaniowych, niemniej jednak znaczenie dla ustalenia funkcji budynku do wymiaru podatku od nieruchomości mają zapisy w ewidencji - kartotece budynków. Sporny budynek nie mógł podlegać opodatkowaniu preferencyjną stawką podatkową przewidzianą dla budynków mieszkalnych.

W skardze podatnicy domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji , zasądzenia od organu podatkowego na swoją rzecz zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przepisanej. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l., art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że zakwalifikowanie w ewidencji gruntów budynku jako "budynki mieszkalne o głównej funkcji budynku dom letniskowy" powoduje konieczność zastosowania stawki podatku od nieruchomości jak dla budynków pozostałych, nie zaś dla budynków mieszkalnych. Uzasadniając skargę stwierdzili, że organy podatkowe nie wzięły pod uwagę zapisów zawartych w ewidencji gruntów uznając, że dane te nie są dla nich wiążące. Według orzecznictwa zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wiążący dla organów podatkowych orzekających o wysokości podatku od nieruchomości ( wyrok WSA w Krakowie z 20 marca 2017 roku w sprawie I SA/Kr 24/17, wyrok NSA z 22 września 2016 roku w sprawie II FSK 2361/14, wyrok WSA w Poznaniu z 7 kwietnia 2010 roku w sprawie III SA/Po/28/10).

W opinii podatników niewątpliwie należało zastosować stawkę podatku od nieruchomości, przewidzianą dla budynków mieszkalnych i gruntów zabudowanych. Skoro wykazywali, że budynek jest ich miejscem stałego zamieszkania, to organy podatkowe powinny były tę okoliczność wziąć pod uwagę. Zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych z dnia 30 grudnia 1999 r. domy letnie są klasyfikowane do klasy 1110 budynki mieszkalne jednorodzinne. Jeżeli zatem dom letni (dom letniskowy) jest klasyfikowany w PKOB do budynków mieszkalnych jednorodzinnych i taka klasa jest odzwierciedlona w ewidencji gruntów i budynków, to należy stosować stawkę podatku od nieruchomości jak dla budynków mieszkalnych. W konsekwencji, jeżeli w ewidencji gruntów określono rodzaj budynku według Klasyfikacji Środków Trwałych "budynki mieszkalne", zaś jego klasę według Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych jako "budynki mieszkalne jednorodzinne" z określeniem głównej funkcji budynku jako "dom letniskowy", to stanowisko organów podatkowych, że należy zastosować stawkę podatku od nieruchomości jak dla "budynków pozostałych" jest nieprawidłowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia określenia rodzaju budynku podatników (mieszkalny czy pozostały) w celu zastosowania właściwej stawki podatku od nieruchomości za rok 2017.

Sąd uznaje , że co do zasady, prawidłowo twierdzą organy podatkowe, że podatek od nieruchomości, rolny i leśny ustalany jest w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków co do kwalifikacji tych gruntów oraz ich powierzchni, które to dane są wiążące dla organu podatkowego. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego podstawę między innymi, wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Odnosząc się do refleksji Kolegium w jakim zakresie organ podatkowy, w ramach postępowania dotyczącego wymiaru zobowiązania w podatku od nieruchomości, związany jest informacjami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, sąd jest zdania, że dane te nie w każdych okolicznościach przesądzają, że budynek nie jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt. 2 lit. a) u.p.o.l., a więc nie zawsze są wystarczające dla ustalenia charakteru budynku będącego przedmiotem opodatkowania.

W sprawie niniejszej z danych z ewidencji gruntów i budynków wynika, że główna funkcja budynku została określona jako "dom letniskowy". Fakt ten nie może decydować , że budynek nie jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt. 2 lit. a) u.p.o.l. Podobnie fakt wybudowania budynku w oparciu o pozwolenie na budowę budynku letniskowego nie przesądza, że jest to budynek letniskowy. Ustawa podatkowa nie posługuje się pojęciem budynku letniskowego. Ustanawia tylko podział budynków na mieszkalne i pozostałe. Wykazanie, że budynek został zakwalifikowany jako letniskowy nie wyklucza więc a priori , że nie może on być budynkiem mieszkalnym. W języku etnicznym uznanie danego obiektu za dom mieszkalny nawiązuje przesłanek technicznych i funkcjonalnych. Za dom mieszkalny uznaje się budynek służący lub nadający się do mieszkania , a za mieszkanie uznaje się pomieszczenie, w którym stale się mieszka. Jeśli dany budynek jest wykorzystywany na potrzeby mieszkaniowe, faktycznie zaspokaja potrzeby mieszkaniowe, to powinien być zakwalifikowany i uznany za budynek mieszkalny.

Sąd stoi więc na stanowisku, że ocenę taką przesądza ustalenie, że faktycznie funkcja użytkowa budynku sprowadza się do zaspokajania potrzeb mieszkalnych. W tym zakresie podziela ocenę prawną , która nie utraciła aktualności, dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lutego 2008 r. sygn. II FSK 1726/06 (Lex nr 361469) , że kryterium decydującym o zaliczeniu budynku do poszczególnych kategorii budynków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., jest kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, że budynek letniskowy będzie mieścił się w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich), służąc tym samym zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkalnych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych, bądź w celu lokaty kapitału). Pogląd taki został także wyrażony we wciąż adekwatnych ( mimo zmian wprowadzonych od 1 stycznia 2003 r. ustawą z 30 października 2002r. zmieniającą ustawę o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U. Nr 200, poz. 1683, a zwłaszcza przez wprowadzenie nowego art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.) uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2002 r. sygn. akt FPK 17/01 (publikowane: ONSA 2002/4/143) i z 1 lipca 2002 r. sygn. akt FPK 3/02 (publikowane: ONSA 2003/2/50).

Także w nowszym orzecznictwie sądy w tym zakresie dokonują wykładni prawa wedle której o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich np.: prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 25 stycznia 2017r. sygn. akt I SA/Gd 1261/16 – dostępny: orzecznia.nsa.pl, wyroki NSA z 25 października 2013 r. sygn. akt II FSK 2772/11 ,Lex nr 1396077, z 9 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 180/14 ,Lex nr 2036443).

W opinii sądu organy podatkowe w niniejszym postępowaniu wadliwie zinterpretowały art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. Wprawdzie Kolegium nie neguje, że budynek jest wykorzystywany przez podatników do celów mieszkaniowych, to w tym postępowaniu o ustalenie podatku od nieruchomości za 2017r. organ pierwszej instancji nie ustalał ani nie oceniał, chociaż podatnicy oferowali stosowne dowody, czy podatnicy stale zaspokajają potrzeby mieszkaniowe w spornym budynku. Stanowi to naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, które to przepisy zobowiązują organy podatkowe do zebrania pełnego materiału dowodowego i ustalenia obiektywnego stanu faktycznego sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organy podatkowe są obowiązane do zastosowania się do przestawionej w niniejszym wyroku oceny prawnej dotyczącej rozumienia pojęcia budynku mieszkalnego na gruncie ustawy podatkowej. Dla ustalenia właściwej stawki podatku organy podatkowe ustalą (potwierdzą) podstawową funkcję użytkową budynku w badanym roku podatkowym , a więc czy faktycznie i jakie potrzeby podatników zaspakaja budynek (czy potrzeby mieszkaniowe właściciela) , czy właściwości techniczne budynku umożliwiają zamieszkanie w nim przez cały rok.

Z powyższych powodów sąd , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 powyższej ustawy.