Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 484/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem K. K. ( dalej: strona , skarżąca) z dnia 26 października 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem W. K. ( ur.1951r.) , legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...] nr [...] , wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy J., przez pracownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. ( dalej : organ I instancji) odmówiono przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem , z tym uzasadnieniem, że osoba wymagająca opieki - ojciec strony - pozostaje w związku małżeńskim ,zaś jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie organ I instancji stwierdził ,że nie ma kompetencji do oceny stanu zdrowia małżonki osoby wymagającej opieki pod kątem możliwości sprawowania przez nią opieki nad mężem. Wobec tego w tej sytuacji, to na żonie, a nie na córce ciąży obowiązek sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Strona odwołała się od powyższej decyzji , wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołująca się podniosła zarzuty:

1/ naruszenia przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego odwołującej się jako osobie sprawującej faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym ojcem i należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym,

2/ dokonania błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i przyjęcie w konsekwencji, że fakt pozostawania w związku małżeńskim i brak legitymowania się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznana świadczenia pielęgnacyjnego,

3/ naruszenia przepisów art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie w sposób dowolny, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, że osoba wymagająca opieki ma żonę i z uwagi na brak legitymowana się przez nią orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Odwołująca się podniosła ,że organ I instancji nie dokonał ustaleń dotyczących tego, czy małżonka osoby wymagającej opieki faktycznie może ją sprawować. Oświadczyła, że w jej przypadku zachodzi sytuacja, gdy małżonek osoby wymagającej opieki nie może z obiektywnych względów jej sprawować. Jej zdaniem literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku i stanu zdrowia) nie może realizować swoich obowiązków. Wskazała, że żona osoby wymagającej opieki z uwagi na swój wiek (73 lata) i stan zdrowia (osteoporoza, zaniki pamięci) z obiektywnych względów nie ma możliwości sprawowania opieki nad mężem ani nie ma możliwości, które pozwoliłyby sfinansować fachową opiekę nad mężem. W tym zakresie powołała się na stanowisko jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. II SA/Po 1140/17 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. II SA/Bk 649/19 .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. ( dalej: Kolegium, organ II instancji) decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej organ II instancji przytoczył treść art. 17 ust.1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), dalej u.ś.r. , określającego warunki i krąg osób uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego . Wskazał ,że według art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1/ osoba sprawująca opiekę:

ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

osoba wymagająca opieki:

2/ pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3/ została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

4/ na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

5/ na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6/ na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Jak stwierdziło dalej Kolegium , w rozpatrywanej sprawie należy wziąć pod uwagę przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. , zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ II instancji wskazał ,że niniejszej sprawie strona ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem, który jest żonaty, a jego żona pobiera emeryturę i nie jest osobą niepełnosprawną. Obliguje to do zastosowania przepisu 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. , który jasno wskazuje, że w przypadku gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

W związku z tym Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że wobec wskazanych wyżej zapisów ustawy, niepozostawiających przestrzeni na dookreślenie lub wykładnie rozszerzające albo zastosowanie uznania administracyjnego, organ nie ma kompetencji do oceny, czy współmałżonek osoby wymagającej opieki jest w stanie ją sprawować. W tym zakresie powołało się na podobne stanowisko , które zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2391/20 (Lex nr 3144625), wskazując, że "Niewłaściwa jest wykładnia prowadząca do rozszerzenia ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim o sytuację, w której współmałżonek takiej osoby nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą ma czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego".

Z kolei odnosząc się do argumentów odwołania , organ II instancji stwierdził ,że zarówno Kolegium, jak i organ I instancji, są związani przepisami prawa. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, a to oznacza, że organy administracji są ściśle związane kryteriami określonymi w ustawie i tylko te mogą brać pod uwagę. W przypadku niespełnienia choćby nawet jednej ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, wniosek o przyznanie świadczenia musi zostać załatwiony odmownie.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca wniosła :

1/ o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji ;

2/ zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych;

3/ o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarga oparta została na zarzutach :

1/ naruszenia przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacji wobec ojca;

2/ dokonania błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że fakt pozostawania w związku małżeńskim i brak legitymowania się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia.

3/ naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy , a to art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. , poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez skarżącą w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki posiada żonę nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do ustalenia czy wymieniona osoba może sprawować opiekę nad mężem .

W uzasadnieniu skargi , skarżąca podniosła ,że na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. należy do kategorii osób, które mogą ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Według skarżącej wykładnia systemowa i celowościowa przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. , której organ zaniechał pozwala na ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jako osoby zobowiązanej do alimentacji na rzecz niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy drugi małżonek nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i jego woli . Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy obowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Skarżąca wskazała, że żona jej ojca cierpi na osteoporozę i zaniki pamięci. Tym samym z uwagi na wiek oraz stan zdrowia nie ma możliwości sprawowania opieki nad mężem. W związku z tym w rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zachodzi możliwość wykazania obiektywnego braku zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, zaś oceny niemożności sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Organ zaniechał ustalenia tych istotnych okoliczności sprawy.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą je argumentacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do zbadania legalności, tj. zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego. Powyższa zasada wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021, poz. 137). Jedynie w przypadku istnienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.) następuje uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności .przez sąd. Jednocześnie rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.

W badanej sprawie spór między stroną a organami dotyczy spełnienia przez skarżącą przesłanek do otrzymania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikających z art. 17 u.ś.r. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest bowiem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem . Zdaniem organów obu instancji skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przechodząc do spornej kwestii, zauważyć należy ,że punktem wyjścia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji była prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów prawa materialnego w kontekście wystąpienia negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust.5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Stwierdzenie jej zaistnienia uniemożliwiało przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

W pierwszej kolejności wypada jednak przytoczyć treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Zgodnie z ust. 1 art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przesłanki wyłączające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na które powołały się organy obu instancji, określone zostały w ustępie 5 pkt 2 cytowanego przepisu, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje zatem, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wymaga w tym miejscu przypomnienia , że w momencie zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są rygorom prawnym ze względu na istnienie między nimi więzi małżeństwa. Rygory te nie są wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej.

W aktach admnistarcyjnych analizowanej sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że matka skarżącej nie jest w stanie opiekować się swoim mężem . Przeciwnie , jak wynika z wywiadu środowiskowego ,w miarę swoich możliwości opiekuje się mężem na zmianę z córką, wypełnia wobec swojego męża takie czynności jak "robi toaletę poranną, podaje leki ,pomaga przy kąpieli, robi zastrzyki , gotuje, zmienia pampersa" . Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika ponadto , że - w ocenie pracownika socjalnego - sytuacja zdrowotna żony osoby wymagającej opieki jest dobra ( k.3 kwestionariusza) . A zatem podnoszone przez skarżącą powody ( wiek , osteoporoza , zaniki pamięci ) , dla których jej matka , nie może zajmować się swoim mężem , pozbawione są doniosłości prawnej i nie znoszą jej ustawowych obowiązków wobec męża . Wskazywane przez skarżącą okoliczności nie zwalniają żony z jej ustawowego obowiązku opieki nad niepełnosprawnym mężem. . W kontrolowanej sprawie pozostaje poza sporem fakt , że wymagający opieki ojciec skarżącej ( l. 72 ) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od 68 roku życia (listopad 2018 r.). W tym czasie jego żona była w wieku 70 lat. Przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w październiku 2020 r. Nie ma w materiale aktowym jakichkolwiek dowodów i zaświadczeń lekarskich wskazujących na stan zdrowia matki skarżącej za okres od momentu stwierdzenia u ojca skarżącej znacznego stopnia niepełnosprawności . W związku ze stanem swojego zdrowia matka skarżącej nie wystąpiła z wnioskiem o orzeczenie stopnia jej niepełnosprawności.

A zatem w żaden sposób nie wykazano z jakich obiektywnych przyczyn żona nie może sprawować opieki nad chorym mężem . Wbrew twierdzeniom skargi , z wyników przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika niemożności sprawowania przez matkę skarżącej opieki nad mężem .

Jak wynika z ujawnionych okoliczności sprawy , wraz z osobą wymagającą opieki w jednym domu zamieszkuje wspólnie również jego żona oraz zamężna córka ( skarżąca) , jej mąż i ich kilkunastoletnia córka( ur.2006r.) . Zatem - w ocenie Sądu- nic nie stało na przeszkodzie , aby w ramach stworzonej przez nich rodziny i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego , podzielić opiekę nad ojcem / mężem bez konieczności rezygnacji czy też niepodejmowania pracy przez skarżącą. Zważywszy , że jak wynika z oświadczenia skarżącej z dnia 23 listopada 2020r. " od dnia 22 lutego 2018r. zamknęłam działalność gospodarczą z powodu niewystarczających dochodów".

W tym miejscu przypomnieć jedynie należy, że celem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc państwa w sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną w przypadku konieczności rezygnacji ze źródła utrzymania, tj. kiedy praca zarobkowa uniemożliwia sprawowanie tej opieki, bardzo często całodobowo. Wymaga też podkreślenia, że celem ustawodawcy nie było przyznanie tego świadczenia dowolnemu członkowi rodziny, któremu w danym czasie (nie pracuje, ma czas i możliwości) odpowiada opiekowanie się osobą niepełnosprawną. Wskazanie szeregu obligatoryjnych przesłanek ma zatem za zadanie wyeliminować sytuacje, w których rodzina się umawia kiedy i komu opieka nad osobą wymagającą opieki opłaca się najbardziej.

Ma zatem rację Kolegium , kiedy wywodzi, że brak było podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce na niepełnosprawnym ojcem , gdy ten pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Inaczej przedstawiałaby się sytuacja, gdyby oboje małżonkowie byli niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wykluczałoby dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność. Na takie sytuacje ustawodawca wprowadził wyjątek, kiedy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane na podmioty, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r.

Jednakże w stanie faktycznym badanej sprawy nie budzi wątpliwości, że pozostawanie ojca skarżącej w związku małżeńskim, gdy małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym (vide wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020r., sygn. akt. I OSK 599/20).

Odnosząc się do przywołanych przez pełnomocnika skarżącej orzeczeń na poparcie zarzutu zastosowania przez organ błędnej wykładni, Sąd aprobuje pogląd wyrażany w orzecznictwie, wedle którego możliwe jest niekiedy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi będącemu członkiem rodziny, nawet jeżeli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim, jeżeli zachodzą wyjątkowe okoliczności, że małżonek niepełnosprawnego (najczęściej z uwagi na bardzo zły stan zdrowia) nie może tej opieki faktycznie nad niepełnosprawnym świadczyć. W takich okolicznościach za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego innemu niż małżonek członkowi rodziny przemawia to, że w zupełnym braku możliwości wsparcia niepełnosprawnego przez małżonka, bieżący obowiązek alimentacyjny opieki przechodzi w świetle ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1359) na najbliższą rodzinę. Sąd podziela również pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Po 764/21, zgodnie z którym istnieją racje, które nakazują rozważyć, czy najbliżsi członkowie rodziny nie są prawnie przymuszeni do rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na pilną konieczność opieki nad niepełnosprawnym, a w konsekwencji, czy nie powinni być wobec tego wsparci przez Państwo w formie świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wartości wynikające z samej Konstytucji (art. 69).

Zdaniem Sądu z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w ujawnionych okolicznościach kontrolowanej sprawy . Sąd nie dopatrzył się w rodzinie skarżącej takich szczególnych i wyjątkowych okoliczności rodzinnych i osobistych, zwłaszcza w kontekście zaistnienia ustawowej przesłanki rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia celem opieki nad ojcem . Skarżąca nie wykazała bowiem ,że była zmuszona do bezwzględnej rezygnacji z pracy. Choroba ojca nie powinna również wpłynąć na jej możliwość poszukiwania zatrudnienia. Osoba wymagająca opieki ma małżonka, który nie legitymuje się stopniem niepełnosprawności. Sąd zdaje sobie sprawę, że matka skarżącej zapewne nie jest w stanie wykonywać wszystkich czynności opieki nad mężem , lecz - z powodu braku stosownych dowodów - jej stanu zdrowia nie można traktować jako tożsamego ze znaczącą niepełnoprawnością. W okolicznościach badanej sprawy, potrzeba wsparcia matki skarżącej przy kompleksowej opiece nad mężem , nie powinna być utożsamiana z sytuacją, w której skarżąca nie może podjąć pracy zarobkowej.

Konkludując , w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu organy obu instancji prawidłowo uznały, że w kontrolowanej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca uzyskanie przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem , wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Zdaniem Sądu , wskazywanie na zły stan zdrowia i jednoczesne nielegitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może być w żadnym razie uznawane za przesłankę niemożności świadczenia opieki przez żonę nad niepełnosprawnym mężem . Zważywszy , że sprawowanie opieki nie musi ograniczać się tylko do osobistych starań, lecz może polegać również na finansowaniu usługi opieki, bądź dzieleniu jej ze skarżącą.

Z tych względów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.