Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 380/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 13, art. 7, art. 19 § 4, art. 54
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 maja 2022 r. nr 0601-IEE.711.103.2022.2 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 maja 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy wydane wobec B. B. postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

w Lublinie z 23 lutego 2022 r. nr 20000/71/2022/RED/S1 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego

i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonanej zawiadomieniami

o zajęciu z dnia 10 stycznia 2022 r. nr ZAS200022000026 i nr ZAS200022000027.

Jak wynika z jego uzasadnienia, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie, działając jako organ egzekucyjny, prowadzi wobec skarżącej administracyjne postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie – tytułów wykonawczych z 10 stycznia 2022 r. o numerach: [...]

i [...], którymi objęto zaległość w płatności składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę.

W celu wyegzekwowania należności pieniężnych objętych tymi tytułami egzekucyjnymi organ egzekucyjny zawiadomieniami z 10 stycznia 2022 r. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS. Pismem z 8 lutego 2022 r. organ rentowy poinformował

o przystąpieniu do realizacji potrąceń ze świadczenia od lutego 2022 r., zgodnie

z art. 139 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Odpisy przedmiotowych zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami powyższych tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej za pośrednictwem poczty 24 stycznia 2022 r.

Zobowiązana złożyła skargę na wskazaną czynność egzekucyjną.

Postanowieniem z 23 lutego 2022 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie skargę oddalił.

W zażaleniu skarżąca na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia "bezzasadnie wszczętej egzekucji, bez dowodów na istnienie zobowiązań, w oparciu o tytuł egzekucyjny wydany przez nieuprawnioną jednostkę organizacyjną, wobec osoby, która podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie decyzji ostatecznej z dnia 17 października 1997 r., co wyklucza jakiekolwiek działania ZUS Oddział

w Lublinie, ZUS z siedzibą w Warszawie i organu egzekucyjnego Dyrektora ZUS Oddział w Lublinie".

Skarżąca zażądała również wskazania trybu i podania przez kogo, zgodnie

z ustawami, powinna być zweryfikowana zasadność egzekwowanej wierzytelności

w sytuacji, gdy nie ma deklaracji płatnika składek ZUS, a ustawodawca w przypadku przedsiębiorców usunął zapisy ustawy umożliwiające wystawianie deklaracji

z urzędu. Ponadto wskazała na złożone uprzednio i dotąd nierozpatrzone wnioski

o wyłączenie Dyrektora ZUS. Argumentowała, że zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone z powodu wadliwego oznaczenia organu, działania ZUS bez podstawy prawnej i wadliwego wystawienia tytułów wykonawczych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wyjaśnił, że materiaInoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 54 u.p.e.a. Dodał, iż regulacje dotyczące skargi odnoszą się bezpośrednio do nieprawidłowości w zakresie postępowania egzekucyjnego – dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy – art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej – art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania

i jego uzasadnienie. Postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną – zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. – wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie

w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego, a w jej ramach można podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych

w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym bądź zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną obejmuje swym zakresem jeden tylko, ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast ani

o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości i zasadności jego prowadzenia. Konsekwencją ewentualnego uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną nie jest umorzenie postępowania egzekucyjnego, a ewentualnie uchylenie kwestionowanej czynności lub usunięcie stwierdzonej wady tej czynności.

Zdaniem organu, zobowiązana nie podniosła żadnych zarzutów formalnoprawnych dotyczących sposobu przeprowadzenia czynności egzekucyjnej

w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego w ZUS. Zakwestionowała natomiast: zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wystawienie tytułów wykonawczych z naruszeniem prawa z uwagi na brak deklaracji rozliczeniowych sporządzonych przez płatnika składek świadczące

o bezpodstawności egzekucji, brak pełnomocnictwa do wystawienia tytułów wykonawczych, skierowanie ich do nieuprawnionego podmiotu prawa oraz niedopełnienie obowiązku doręczenia tytułów wykonawczych.

Organ stwierdził, że zawarte w skardze kwestie merytoryczne nie podlegają rozpoznaniu w trybie art. 54 u.p.e.a. Dodał, że były one przedmiotem złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, rozpatrzonego odrębnym postanowieniem Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie z 23 lutego 2022 r. znak sprawy: 200000/71/202/RED/U8, poddanym kontroli Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w wyniku złożenia zażalenia.

Stwierdzając zasadność oddalenia skargi na czynność egzekucyjną organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej (art. 10 § 1 u.p.e.a.). Przepisy wspólne dotyczące egzekucji należności pieniężnych zawarte są w art. 67-71b u.p.e.a., natomiast zasady prowadzenia egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej uregulowano w art. 79 u.p.e.a.

Analizując przebieg zaskarżonej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, dokonanej zawiadomieniami z 10 stycznia 2022 r. organ odwoławczy stwierdził, iż była ona prawidłowa. Podstawę dokonania zajęcia stanowiły wskazane wyżej tytuły wykonawcze. Odpisy zawiadomień o zajęciu świadczenia emerytalnego w ZUS wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącej w dniu 24 stycznia 2022 r. za pośrednictwem poczty, natomiast organowi rentowemu – w dniu 10 stycznia 2022 r. Według art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji wierzytelności pieniężnej o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, protokół zajęcia prawa majątkowego, protokół zajęcia i odbioru ruchomości albo protokół odbioru dokumentu. Treść zawiadomień o zajęciu świadczenia w ZUS była zgodna

z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i zawierała wszystkie wymagane przez art, 67 § 2 i § 2a u.p.e.a. elementy (oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela

i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność, została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę wystawienia zajęcia, jego numer, informację o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a.). Zastosowany w toku przedmiotowej egzekucji wzór zawiadomienia o zajęciu odpowiadał załącznikowi nr

2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).

Odnosząc się do kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, o którym mowa w powołanym art. 54 u.p.e.a., organ odwoławczy wyjaśnił, że z punktu widzenia art. 7 § 2 u.p.e.a. organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Zajęcie świadczenia emerytalnego zobowiązanej było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, który ustalono i z którego mógł być zaspokojony wierzyciel.

W przedmiotowej sprawie nie było możliwości wyboru zastosowania mniej dolegliwego środka egzekucyjnego, zwłaszcza że poprzednio zastosowane zajęcia rachunków bankowych okazały się nieskuteczne w związku z informacjami o braku środków na realizację. W tej sytuacji oraz wobec niewskazania przez zobowiązaną żadnego innego środka, który byłby dla niej mniej uciążliwy, a jednocześnie skuteczny w toku egzekucji, zajęcie części emerytury stanowiło nie tylko uprawnienie, ale obowiązek organu egzekucyjnego.

W skardze do Sądu skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego jako niezgodnych z wymogami ustaw.

W uzasadnieniu wskazała, że w rozstrzygnięciu postanowienia z dnia 9 maja 2022 r. brakuje podstawy prawnej i faktycznej do wydanego rozstrzygnięcia, co pozostaje w rażącej sprzeczności z wymogami art. 7 Konstytucji. Podtrzymała wcześniej postawione zarzuty w sprawie, akcentując, że ZUS Oddział w Lublinie nie miał podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych, a Dyrektor ZUS Oddział

w Lublinie jako organ egzekucyjny nie był uprawniony do egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 7 grudnia 2022 r. skarżąca zażądała przeprowadzenia w sprawie rozprawy zdalnej, umożliwienia obserwowania przebiegu rozprawy przez internet przez publiczność, a w dalszej części odniosła się do odpowiedzi na skargę. W jej ocenie "omawiana odpowiedź jest niedopuszczalna

z punktu widzenia ustaw i etyki postępowania funkcjonariusza publicznego, który nie może mataczyć, mijać się z prawdą, pisać sloganów z których nic nie wynika".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.").

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie powyższego przepisu jest niezależne od woli stron. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. (wyroki NSA z: 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21, 8 grudnia 2020 r.,

I FSK 1110/20, I FSK 1121/20 i I FSK 1122/20, CBOSA). Sąd w konsekwencji nie jest związany wnioskami tak strony, jak i organu o rozpoznanie sprawy na rozprawie (w tym również w trybie zdalnym).

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy

z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego

i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi na tę czynność.

Podstawą skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. – ustawa zmieniająca - Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepisy te stanowią

o wyłącznych podstawach skargi, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Czynność egzekucyjna to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku

o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku.

Zatem, skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego.

W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku) ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13). Dlatego też skarżąca

w niniejszej sprawie nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji.

Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13). Zatem – jak już powiedziano – w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, co zasadnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13).

Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać trzeba, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (o czym mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub też zastosowaniu określonego wprawdzie w ustawie środka, ale zastrzeżonego do egzekucji innego rodzaju obowiązków, albo zastosowaniu go w sposób naruszający ustawę.

Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a ustawodawca wskazał środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wyegzekwowania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, tj. w art. 1a pkt 12 lit.

a powołanej ustawy, tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej. Zgodnie z art. 10 § 1 u.p.e.a. świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach.

Stosownie do art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami

z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.

Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do organu rentowego – zgodnie

z § 4 pkt 1 cytowanego wyżej artykułu – organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego (o ile nie został wcześniej doręczony) i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Natomiast zgodnie z art. 79 § 2 u.p.e.a. zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego, właściwego do wypłaty świadczeń.

Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności, przewidziane w u.p.e.a.

Zawiadomienia z 10 stycznia 2022 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalne w ZUS Oddział w Lublinie doręczono skarżącej w dniu 24 stycznia 2022 r., natomiast organowi rentowemu – 10 stycznia 2022 r. Treść zawiadomień jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i zawiera wszystkie wymagane przez art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a. elementy (oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność, została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę wystawienia zajęcia, jego numer, informację o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a.). Zastosowany w toku przedmiotowej egzekucji wzór zawiadomienia

o zajęciu odpowiadał załącznikowi nr 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia

1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka z wielu dostępnych organowi. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe (choć w tym względzie pewne wskazania wykształciła judykatura). W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący to postępowanie powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który

z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale nadto zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu, co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie (i co też zasadnie wskazał organ).

Podkreślenia wymaga, że zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.

Słusznie organ odwoławczy wywiódł, że zajęcie świadczeń zobowiązanej było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, który ustalił Dyrektor Oddziału

i dzięki któremu mógł zostać zaspokojony wierzyciel. Świadczy o tym chociażby to, że – co jest bezsporne – poprzednio zastosowane zajęcia rachunków bankowych

w dwóch bankach okazały się nieskuteczne w związku z informacjami tych banków

o braku środków na realizację. Sama zobowiązana również nie wskazała żadnego innego środka, mniej dla niej uciążliwego, a jednocześnie skutecznego w toku egzekucji.

Organ egzekucyjny zastosował zatem środek egzekucyjny przewidziany

w u.p.e.a., a uprawnienie do jego zastosowania wynika z art. 19 § 4, dającego dyrektorowi oddziału ZUS jako organowi egzekucyjnemu, prawo do stosowania egzekucji ze świadczenia emerytalnego. W związku z powyższym nie zaszła regulowana art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. sytuacja zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutów braku podstaw prawnych do działania ZUS jako wierzyciela i Dyrektora ZUS jako organu egzekucyjnego uznać je należało za bezzasadne, gdyż w egzekucji administracyjnej ZUS uczestniczy zarówno jako wierzyciel, jak również jako organ egzekucyjny, którego kompetencje wykonują dyrektorzy poszczególnych oddziałów. Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.

W świetle powyższego przepisu Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem uprawnionym do domagania się zapłaty nieopłaconych w terminie przez płatnika należności z tytułu składek. Natomiast według art. 19 § 4 u.p.e.a., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Jak jednak wynika z powyższego przepisu, kompetencji do prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mają wszyscy, ale tylko wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dyrektorzy oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Na podstawie upoważnienia ustawowego rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z dnia 2 września 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1411) właściwy minister wyznaczył jako organ egzekucyjny Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie. W związku

z powyższym egzekucja w przedmiotowej sprawie jest jak najbardziej dopuszczalna.

Niezależnie od powyższego wyjaśnić skarżącej należy że zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 § 1 k.p.a.,

w tym również spełnienie wymogu jego podpisania przez uprawnioną osobę.

W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego za zgodne z prawem.

Końcowo Sąd stwierdza, że pismo procesowe skarżącej z dnia 7 grudnia 2022 r. nic istotnego nie wniosło, a jego treść jest jedynie odzwierciedleniem jej emocjonalnego stosunku do działających w sprawie organów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.