Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 962/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1495/19 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz [A.] Sp. z o.o. w P. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1495/19 po rozpoznaniu skargi [A.] Sp. z o.o. w P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie, w pkt 2. zasądził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Od przedmiotowego wyroku, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 oraz art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292, dalej jako "Prawo przedsiębiorców"), poprzez przyjęcie, że status przedsiębiorcy w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez inspektora kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustala się ściśle według treści wskazanych przepisów, podczas gdy przepisy te podczas kontroli prowadzonej przez Zakład powinno stosować się jedynie odpowiednio;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- niezastosowanie art. 92a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm., dalej: "ustawa o s.u.s."), co skutkowało błędnym przyjęciem, iż w sprawie ma wprost zastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 7 ust. 3 prawa przedsiębiorców;

- niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy skarga na decyzję powinna zostać oddalona, ponieważ przy wydaniu zaskarżonego postanowienia organ nie naruszył przepisów prawa materialnego, w niniejszej sprawie zaś skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy na podstawie art. 188 p.p.s.a., tj. uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz organu od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca Spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa przedsiębiorców użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) mikroprzedsiębiorca - przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki:

a) zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz

b) osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro;

2) mały przedsiębiorca - przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki:

a) zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz

b) osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro - i który nie jest mikroprzedsiębiorcą.

Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 3 Prawa przedsiębiorców średnioroczne zatrudnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3, określa się w przeliczeniu na pełne etaty, nie uwzględniając pracowników przebywających na urlopach macierzyńskich, urlopach na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopach ojcowskich, urlopach rodzicielskich i urlopach wychowawczych, a także zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego.

Zgodnie zaś z art. 92a ustawy o s.u.s. do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Z ostatniego z wymienionych przepisów wynika, że przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców stosuje się wprost, a nie tylko odpowiednio. Prawdą jest, że przepis ten odsyła do stosowania tylko przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, a nie wszystkich regulacji tej ustawy. Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że w szczególności w art. 55 ust. 1 Prawa przedsiębiorców czas trwania wszystkich kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku uzależniono od tego, czy posiada on status mikroprzedsiębiorcy, małego przedsiębiorcy, średniego przedsiębiorcy, ewentualnie czy jest on tzw. pozostałym przedsiębiorcą. Nie sposób nie zauważyć że pojęcia, którymi posługuje się ustawodawca w tym przepisie, takie jak: mikroprzedsiębiorca, mały przedsiębiorca oraz średni przedsiębiorca zdefiniowano w zacytowanym wyżej art. 7 Prawa przedsiębiorców.

Zasadnie zatem Sąd I instancji dokonując wykładni przepisów prawa doszedł do wniosku, że ww. pojęcia zostały zdefiniowane na użytek ustawy – Prawo przedsiębiorców i mają zastosowanie również w zakresie kontroli przedsiębiorcy.

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zauważyć, że Sąd I instancji przeprowadził w zaskarżonym orzeczeniu prawidłową wykładnię systemową wewnętrzną ustawy – Prawo przedsiębiorców oraz uwzględnił prawny charakter postanowień art. 7 tego aktu prawnego, który to przepis zawiera definicje ustawowe wybranych pojęć, którymi posługuje się ustawodawca w danym akcie prawnym.

Zawarta w skardze kasacyjnej wykładnia przepisów ignorująca w rzeczywistości wskazane znaczenie postanowień art. 7 Prawa przedsiębiorców prowadzi wprost do przełamania definicji legalnej. Definicje legalne eliminują problemy związane z ustaleniem znaczenia definiowanego pojęcia. Po to ustawodawca wprowadza definicje legalne, ażeby były one przestrzegane i jednolicie stosowane. Zaproponowane w skardze kasacyjnej przełamanie definicji legalnych mikroprzedsiębiorcy, małego przedsiębiorcy i średniego przedsiębiorcy prowadzi wprost do rażącego naruszenia art. 7 Prawa przedsiębiorców.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutów naruszenia art. 92a ustawy o s.u.s. oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców.

W konsekwencji niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Przepis ten ma bowiem charakter wynikowy, co wiąże się z tym, że reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji. Można go powołać w zarzucie jedynie w powiązaniu z innymi przepisami procedury lub prawa materialnego, które zostały naruszone. Ze względu na niezasadność pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej również ten zarzut okazał się nieuzasadniony.

Tym samym skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).