Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1545/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2011 nr 224 poz 1337
law: Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 34 , 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 46 , 47 , 43 , 13
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Magda Froncisz Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2017 r. sprawy ze skargi "P." S.A. w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 października 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji stwierdzającej wygaśnięcie prawa trwałego zarządu po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej "P." S.A. w [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta T. decyzją z 5 maja 2016 r., na podstawie art. 146 § 2 w zw. z art. 151 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Starosty T. z 3 czerwca 2015 r. znak: [...] w sprawie wygaśnięcia prawa trwałego zarządu przysługującego T. Parkowi Narodowemu w odniesieniu do udziału 18690/20160 części nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Z. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] obr. [...], o łącznej powierzchni 224,6250 ha, objętej księgą wieczystą nr [...]. Jednocześnie odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty T. z dnia 3 czerwca 2015 r., znak [...] .

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z 8 kwietnia 2014 r., znak: [...] Dyrektor T. Parku Narodowego wystąpił do Starosty T. o przekazanie na rzecz T. Parku Narodowego udziałów w prawie własności określonych nieruchomości.

Decyzją z 3 czerwca 2015 r. znak: [...] Starosta T. orzekł o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu przysługującego T. Parkowi Narodowemu w Z. w odniesieniu do udziału 18690/20160 części nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Z. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewid. nr [...] oraz [...] obr. [...] , o łącznej powierzchni 224,6250 ha, obj. księgą wieczystą [...] . Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu 23 lipca 2015 r.

W dniu 26 sierpnia 2015 r. do Starostwa Powiatowego w Z. wpłynął wniosek [...] S. A. o wznowienie m. in. postępowania prowadzonego pod znakiem [...] z uwagi na fakt, iż jako strona postępowania [...] S. A. nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu. Uzasadniając swój wniosek [...] S. A. powołała się na przysługujący spółce przymiot strony z racji obowiązującej w odniesieniu do gruntu stanowiącego przedmiot decyzji o wygaszeniu prawa trwałego zarządu umowy dzierżawy zawartej w dniu 2 listopada 2005 r., pomiędzy Skarbem Państwa – [...] Parkiem Narodowym, a [...] Spółką z o. o. z siedzibą w Z.

Postanowieniem z 25 września 2015 r., znak: [...] Starosta T. postanowił o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty T. z 3 czerwca 2015 r., znak: [...] .

Organ uznał, że brak uznania [...] S. A. za stronę toczącego się pod znakiem: [...] w sprawie wygaszenia prawa trwałego zarządu przysługującemu [...] Parkowi Narodowemu w odniesieniu do udziału 18690/20160 części nieruchomości położonej w Z. , stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działki ewid. nr [...] oraz [...] obr. [...] stanowiło naruszenie prawa, tj. art. 10, art. 61 § 4 kpa oraz art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dla poparcia swojego stanowiska odwołał się do poglądów wyrażanych w doktrynie.

Odwołując się do treści art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 224, poz. 1337) i art. 46 ust. 3 ugn organ wskazał, że nie budzi wątpliwości fakt, iż wygaśnięciu z mocy prawa uległa również umowa dzierżawy z 2 listopada 2005 r. zawarta pomiędzy dawną spółkę z o. o. [...] a Skarbem Państwa - Tatrzańskim Parkiem Narodowym. Nie jest możliwe ustanowienie użytkowania wieczystego na gruntach, których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest współwłaścicielem z osobą fizyczną lub prawną (por. wyrok NSA z 28 września 2000 r., I SA 1398/99). Skoro na gruncie obowiązującego porządku prawnego nie można doprowadzić do takiego rozporządzania prawami do gruntu, które prowadziłoby do powstania współwłasności i współużytkowania wieczystego na tym samym gruncie, zachodzi sytuacji wyjątkowa, w której z uwagi na szczególne okoliczności, z dniem wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw doszło do wygaśnięcia prawa trwałego zarządu Tatrzańskiego Parku Narodowego, a nie powstało w to miejsce i nie zostało nabyte prawo użytkowania. Wobec powyższego, Starosta T. wystąpił w dniu 14 sierpnia 2014 r. do Wojewody z wnioskiem o darowiznę na rzecz Tatrzańskiego Parku Narodowego udziałów w nieruchomościach położonych w granicach tegoż parku ustalonych Rozporządzeniem Rady Ministrów z 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. Nr 65/2003, poz. 599) w odniesieniu do których park ten sprawuje trwały zarząd.

Organ konkludował, że decyzja Starosty T./ z 3 czerwca 2015 r. znak: [...] wydana została z naruszeniem prawa, a to: art. 10, art. 61 § 4 kpa oraz art. 46 ust. 3 kpa, poprzez brak uznania spółki [...] S. A. za stronę postępowania. Jednocześnie doszedł do wniosku, że naruszenie przepisów proceduralnych nie miało wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia w przedmiocie wygaszenia prawa trwałego zarządu, gdyż kwestie te ustawodawca przesądził w ustawie. Gdyby nawet organ uchylił zaskarżoną decyzję, to podjęte nowe rozstrzygnięcie byłoby tożsame z rozstrzygnięciem dotychczasowym, które jest zgodne z prawem.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty T. złożyła spółka akcyjna [...], zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem organ l instancji pominął fakt, iż jego decyzja z 3 czerwca 2015 r. została wydana bez podstawy prawnej, a ponadto orzekała o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu przysługującego TPN w sytuacji, gdy prawo to w odniesieniu do gruntów zajętych pod obiekty kolejowe i na gruntach z nimi związanych oraz na gruntach nie służących celom parku narodowego nie mogło przysługiwać TPN; art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a i art. 47 ust. 2 o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę uchylenia kwestionowanej decyzji z uwagi na powołanie w jej podstawie przepisu art. 47 ust. 2 u.g.n., a w uzasadnieniu faktu wszczęcia kontrolowanego postępowania na wniosek TPN - podczas gdy ww. przepis dotyczy zupełnie innej sytuacji niż rozstrzygana w sprawie, a wniosek TPN nie dotyczył wygaszenia trwałego zarządu, a przekazania TPN udziałów w prawie własności opisanej powyżej nieruchomości; art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez całkowity brak rozpatrzenia i odniesienia się do argumentacji oraz dowodów przedstawionych przez [...] . S. A. a wykazujących, iż na gruntach zajętych pod obiekty kolejowe i na gruntach z nimi związanych, Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu nie przysługiwało prawo trwałego zarządu (wcześniej zarządu), a zatem nie było można orzec o jego wygaszeniu.

Ponadto strona odwołująca się zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to: art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw poprzez utrzymanie w mocy kwestionowanej decyzji, co oznacza przyjęcie przez organ l instancji, że istniała podstawa prawna do wydania tej decyzji, w sytuacji, gdy omawiane prawo wygasło z mocy prawa; art. 10 ust. 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody -w brzmieniu obowiązującym od dnia wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej (1 stycznia 2012 r.) - poprzez przyjęcie, iż TPN przysługiwało prawo trwałego zarządu w odniesieniu do udziału w przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy w trwały zarząd parkowi narodowemu zostały z mocy ustawy wyłącznie nieruchomości służące realizacji celów parku narodowego, a zatem TPN nie mógł nabyć trwałego zarządu tych części nieruchomości, które służyły innym celom np. prowadzeniu kolei linowych czy turystycznym.

Wojewoda decyzja z 11 października 2016 r., znak: [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty T. z 3 czerwca 2015 r. znak: [...] , stwierdzającej wygaśnięcie prawa trwałego zarządu przysługującego Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu w odniesieniu do udziału 18690/20160 części nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Z. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] oraz [...], obr. [...] o łącznej powierzchni 224,6250 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] .

W uzasadnieniu organ II instancji w pierwszej kolejności przedstawił uregulowania prawne dotyczące wznowienia postępowania. Wyjaśnił, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można podzielić na dwie fazy, z których pierwsza polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w drugiej prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek spółki [...] SA. (aktualnie [...] S.A.), oparty o podstawę wznowieniową wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Interes prawny, określony w art. 28 k.p.a, ma charakter materialnoprawny, czyli oparty jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie istnieje norma prawna, przewidująca w określonym stanie faktycznym i prawnym, w odniesieniu do konkretnego podmiotu, wydanie decyzji o określonej treści. Podstawę wydania kwestionowanej decyzji Starosty T. z 3 czerwca 2015 r. znak: [...] stanowiły przepisy art. 47 u.g.n. Wnioskodawca wznowienia jako źródło swojego interesu prawnego w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Starosty T. z 3 czerwca 2015 r. wskazał przepis art. 46 ust. 3 u.g.n. Organ II instancji odwołał się do pogladu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 czerwca 2009 r., sygn.: II SA/Kr 441/09, gdzie stwierdzono, że nie ma interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym o wygaśnięcie trwałego zarządu dzierżawca nieruchomości, w stosunku do której wygasł trwały zarząd (względnie podmiot, który twierdzi, że jest dzierżawcą lecz nie potrafi tego wykazać), ponieważ skutek prawny w postaci wypowiedzenia umowy dzierżawy następuje z mocy prawą a nie na mocy decyzji administracyjnej. Powyższy pogląd zaaprobował Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 24 sierpnia 2010 r., sygn.: l OSK 1405/09 oddalił skargę kasacyjną od ww. orzeczenia. W świetle przedstawionych wywodów sądów administracyjnych organ II instancji stwierdził, że

wnioskodawcy wznowienia nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Starosty T. z 3 czerwca 2015 r., a tym samym brak było podstaw do rozstrzygania istoty przedmiotowej sprawy.

[...] S.A. w Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody , domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty T. z 5 maja 2016 r., znak [...] a także stwierdzenia nieważności decyzji Starosty T. z 3 czerwca 2015 r., znak [...] i zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego a to:

- art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 28 w zw. z art. 147 kpa poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że na mocy w/w przepisu u.g.n. [...] S.A. - dzierżawcy nieruchomości oddanej w trwały zarząd, nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie wygaszenia trwałego zarządu dotyczącego tej nieruchomości, podczas gdy wygaśnięcie tego prawa ma oczywisty wpływ na sferę praw i obowiązków dzierżawcy nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a zatem [...] S.A. powinna zostać zaliczona do kręgu stron postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty T. z 3 czerwca 2015 r., znak [...] , i tym samym przysługuje jej interes prawny w żądaniu jego wznowienia.

Naruszenie w/w przepisów miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do nieuzasadnionej w realiach niniejszej sprawy odmowy rozpoznania przez organ administracyjny jej istoty.

2. naruszenie przepisów postępowania a to:

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia po wznowieniu postępowania w/w ostatecznej decyzji Starosty T. z 3 czerwca 2015 r., pomimo, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez uprawniony podmiot - stronę mającą interes prawny zarówno w postępowaniu "głównym" jak i wznowieniowym, a w/w decyzja Starosty T. wydana została z uzasadniającym jej uchylenie (a wręcz stwierdzenie nieważności) naruszeniem przepisów prawa, tj. z naruszeniem:

a. art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - Decyzja nr 1 jest wadliwa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, ponieważ została wydana bez podstawy prawnej, tj. nie istniała podstawa prawna do wydania

decyzji orzekającej o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu przysługującego

parkowi narodowemu, gdyż prawo to zgodnie z w/w przepisem Zm.u.o.p.

wygasało z mocy prawa i nie ma żadnej normy prawnej, która byłaby podstawą do wydawania decyzji administracyjnej orzekającej o wygaszeniu w/w prawa;

b. art. 10 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od dnia wejścia w życie u.o.p. (1 maja 2004 r.) do dnia wejścia w życie Zm.u.o.p. (1 stycznia 2012 r.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - Decyzja nr 1 jest wadliwa i powinna zostać

wyeliminowana z obrotu prawnego ponieważ przyjęto w niej, że TPN

przysługiwało prawo trwałego zarządu w odniesieniu do udziału 18690/20160

w całej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewid.

[...] ,[...] obr. [...] obj. księgą wieczystą [...] , podczas

gdy oddane w trwały zarząd parkowi narodowemu zostały z mocy ustawy

wyłącznie nieruchomości służące realizacji celów parku narodowego, a zatem

TPN nie mógł nabyć trwałego zarządu tych części nieruchomości, które

służyły innym celom np. prowadzeniu kolei linowych czy turystycznym.

Prawo to w odniesieniu do gruntów zajętych pod obiekty kolejowe i na

gruntach z nimi związanych oraz na gruntach nie służących celom parku

narodowego, nie mogło przysługiwać TPN, a zatem w w/w części decyzją z 3 czerwca 2015 r., orzeczono o prawie nieistniejącym.

c. art. 61 §1 k.p.a. i art. 47 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - decyzja z 3 czerwca 2015 r., jest wadliwa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, ponieważ jako podstawę prawną jej wydania wskazano art. 47 ust. 2 u.g.n. a w uzasadnieniu decyzji podano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek TPN, podczas gdy w/w przepis dotyczy zupełnie innej sytuacji niż rozstrzygnięta decyzją z 3 czerwca 2015 r., a wniosek TPN nie dotyczył wygaszenia trwałego zarządu a przekazania TPN udziałów w prawie własności opisanej powyżej nieruchomości;

Naruszenie w/w przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do nieuzasadnionej w realiach sprawy odmowy rozpoznania przez organ administracyjny jej istoty i odmowy wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z 3 czerwca 2015 r..

W uzasadnieniu skargi przedstawiono rozwinięcie ww. zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Rola sądu administracyjnego sprowadza się zatem do skontrolowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej. Sądy administracyjne nie są natomiast kolejną instancją w sprawach należących do właściwości tych organów i nie zastępują ich w załatwianiu spraw, wobec czego nie są uprawnione co do zasady do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć w sprawach podlegających ich ocenie.

Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię, co do której zarysowała się rozbieżność w stanowisku samych organów, a mianowicie, czy [...] S.A. (obecnie [...] S.A.) jako dzierżawcy nieruchomości przysługiwał status strony w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia trwałego zarządu przysługującego innemu podmiotowi.

Rozważania w tym względzie należy poprzedzić przedstawieniem uregulowań prawnych. I tak zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) jednostka organizacyjna, na rzecz której ustanowiono trwały zarząd ma prawo oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie (...). Wygaśnięcie trwałego zarządu jest równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy lub użyczenia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, jeżeli nieruchomość, w stosunku do której wygasł trwały zarząd, była wynajęta, wydzierżawiona lub użyczona (art. 46 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Z kolei stosownie do art. 47 ust. 2 u.g.n. – powołanego w podstawie prawnej decyzji z 3 czerwca 2015 r. – właściwy organ wydaje decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu, na wniosek jednostki organizacyjnej, po uzyskaniu możliwości zagospodarowania nieruchomości, w ciągu 18 miesięcy od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 tj. wniosku o wydanie decyzji o wygaśnięciu tego zarządu do całej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się dla niej zbędna.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwa odmienne stanowiska odnośnie tego, czy podmiotom wymienionym w art. 43 ust. 1 pkt 3 u.g.n. przysługuje interes prawny w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia prawa trwałego zarządu na wniosek uprawnionej jednostki organizacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 stycznia 2008 r., sygn. I OSK 1995/06, przyjął, że dzierżawca nie jest stroną postępowania administracyjnego, zakładając, że skutek wypowiedzenia umowy dzierżawy występuje z mocy samego prawa, a nie z mocy decyzji. Taki pogląd został podzielony również przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 1405/09.

Sąd przychyla się jednak do odmiennego stanowiska zaprezentowanego m. in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2240/05, w którym sąd stwierdził, że: "w sprawie, w której organ orzeka o wygaszeniu trwałego zarządu w stosunku do określonej nieruchomości, a która to nieruchomość obciążona była prawem dzierżawy, co w konsekwencji skutkuje wygaśnięciem z mocy ustawy dotychczas posiadanych przez dzierżawcę do niej praw, dzierżawca ma status strony w tego rodzaju postępowaniu. Wygaszenie trwałego zarządu bezsprzecznie oddziałuje bowiem na jego sferę prawną, a więc – zgodnie z brzmieniem art. 28 KPA – postępowanie takie dotyczy również interesu prawnego dzierżawcy, co z kolei prowadzi do konieczności uznania go za stronę takiego postępowania administracyjnego". Przyjąć zatem trzeba, że skoro orzeczenie w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu wprost wpływa na prawa i obowiązki dzierżawcy, bowiem skutek wypowiedzenia umowy z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia następuje z momentem, gdy decyzja taka staje się ostateczna to powyższe przesądza o przyznaniu dzierżawcy statusu strony w postępowaniu. Taki pogląd dominuje również w doktrynie (por. Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz; opublikowano: LEX/el. 2017, Klat-Górska Elżbieta, Klat-Wertelecka Lidia, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, opublikowano: LEX 2015).

Prawidłowo zatem organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z 3 czerwca 2015 r. z uwagi na wystąpienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa tj. pominięcie w postępowaniu [...] S.A. (obecnie [...] S.A.).

Zarazem jednak rozstrzygniecie zawarte w decyzji Starosty T. z 5 maja

2016 r., rodzi poważne zastrzeżenia. Organ stwierdził, że ostateczna decyzja Starosty T. z 3 czerwca 2015 r. znak: [...] została wydana z naruszeniem prawa, a to: art. 10, art. 61 § 4 kpa oraz art. 46 ust. 3 kpa, poprzez brak uznania spółki [...] S. A. za stronę postępowania. Jednocześnie doszedł do wniosku, że naruszenie przepisów proceduralnych nie miało wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia w przedmiocie wygaszenia prawa trwałego zarządu, gdyż kwestie te ustawodawca przesądził w ustawie. Gdyby nawet organ uchylił zaskarżoną decyzję, to podjęte nowe rozstrzygnięcie byłoby tożsame z rozstrzygnięciem dotychczasowym, które jest zgodne z prawem.

W związku z powyższym, należy przypomnieć, że w podstawie decyzji powołano art. 47 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym decyzja wydawana jest na wniosek jednostki organizacyjnej. Z decyzji z 3 czerwca 2015 r. wynika jednak, że wnioskiem inicjującym postępowanie w sprawie wygaśnięcia trwałego zarządu był wniosek z 8 kwietnia 2015 r. Zarazem jednak – na co należy zwrócić uwagę - analiza pisma znajdującego się na k. [...] akt administracyjnych II instancji – przesłanego zresztą na wyraźne żądanie wojewody, albowiem nie ma go w aktach sprawy I instancji – prowadzi do wniosku, że jego przedmiotem była prośba o przekazanie przez starostę części udziałów Skarbu Państwa we własności nieruchomości na rzecz Tatrzańskiego Parku Narodowego w drodze darowizny na cel publiczny w trybie art. 13 ust. 2 u.g.n. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby Tatrzański Park Narodowy składał jeszcze inny wniosek, bądź też doprecyzowywał opisane wyżej żądanie w taki sposób, aby można było uznać, że wnosi o wydanie decyzji w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu.

Nadto trzeba wskazać, że w ocenie Sadu uzasadnienie decyzji organu I instancji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu jest zatem ustalenie i rozważanie stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób, dokonanie subsumcji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie poparte logicznymi argumentami powinno być ich konsekwencją.

W niniejszej sprawie, decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania w związku z pominięciem w postępowaniu głównym strony postępowania. We wniosku inicjującym postępowanie nadzwyczajne [...] S.A. wskazywały na wadliwość decyzji z 3 czerwca 2015 r., kwestionując, przysługiwanie Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu prawa trwałego zarządu w odniesieniu do całości ww. działek. Zdaniem spółki, prawo to w odniesieniu do gruntów zajętych pod obiekty kolejowe i na gruntach z nimi związanych oraz na gruntach nie służących celom parku narodowego nie mogło przysługiwać Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu. W ocenie sądu, rozpatrzenie sprawy w ramach wznowionego postępowania nie może sprowadzać się do iluzorycznej kontroli prawidłowości wcześniejszego rozstrzygnięcia jakie zapadło w sprawie. Przyznanie statusu strony pominiętemu wcześniej podmiotowi, obliguje organ do wyczerpującego ustosunkowania się do prezentowanego przez wnioskodawcę, nieznanego wcześniej organowi stanowiska. Tymczasem organ I instancji w rozpoznawanej sprawie nie ustosunkował się w żaden sposób do twierdzeń zawartych we wniosku o wznowienie postępowania. Brak właściwego uzasadniania decyzji starosty narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi już samą w sobie podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji.

Wątpliwości budzi również wydanie decyzji o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu w oparciu o art. 46 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a to wobec brzmienia ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody i niektórych innych ustaw (DZ. U. z 2011 r., Nr 224, poz. 1337), która w art. 7 zawierała następującą regulację: "Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy parki narodowe będące państwowymi osobami prawnymi nabywają z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oddanych dotychczas w trwały zarząd parków narodowych będących państwowymi jednostkami budżetowymi oraz własność położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali (pkt 1). Decyzje o ustanowieniu trwałego zarządu na rzecz parków narodowych będących państwowymi jednostkami budżetowymi wygasają z mocy prawa (pkt 2)". Stanowisko organu I instancji jest niejasne, z jednej strony wydaje bowiem decyzję o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu na wniosek strony, która ma niewątpliwie charakter konstytutywny, z drugiej odwołuje się do przepisów, które przewidują skutek wygaśnięcia decyzji z mocy prawa, dodatkowo cytując pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który stwierdził, że "na tle art. 7 ust. 1 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw teoretycznie możliwa była wyjątkowa sytuacja, w której, z uwagi na szczególne okoliczności, z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej doszło do wygaśnięcia decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu na rzecz parku narodowego na konkretnej nieruchomości, a nie powstało w to miejsce i nie zostało nabyte przez park prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości" (wyrok z 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 808/13). Powyższe czyni decyzję organu I instancji wewnętrznie sprzeczną i nielogiczną, a w konsekwencji uniemożliwia zrozumienie powodów dla których organ wydał takie, a nie inne rozstrzygnięcie.

Dlatego też, na podstawie art. 135 P.p.s.a., sąd uchylił także decyzję Starosty L. z 5 maja 2016 r., ze względu na naruszenie art. 6, 7, 8, 11 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia, jakie były podstawy faktyczne i prawne do wydania decyzji o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu. Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji, po skompletowaniu akt sprawy (część dokumentów o zasadniczym znaczeniu dla sprawy znajduje się w aktach drugiej instancji w formie uwierzytelnionych kserokopii), wyda decyzję w której zostaną wyeliminowane wady wytknięte w niniejszym orzeczeniu.

Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził, że wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania mogły mieć i miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też sąd orzekł jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a..

O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 złotych. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.