Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 842/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2 lit a
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 27 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 lipca 2010 r., nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej K. O. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 lipca 2010r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił K. O. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.

Decyzja została wydana na podstawie art. 2 pkt 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 (Dz. U.. Nr 220, poz. 1734).

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-45. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał stwierdził, że: "nie ma (...) zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej (...) przybierał szczególnie dotkliwą formę tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska". Organ wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w pobliżu stałego miejsca zamieszkania. Praca ta nie przybrała zatem szczególnie dotkliwej formy, o której jest mowa w wyroku Trybunału, nie była ona bowiem połączona z wysiedleniem i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska.

K. O. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała, iż jej stałym miejscem zamieszkania przed deportacją była G. nr [...] b; a nie jak uznano w decyzji - wieś B. w województwie ł.. Z miejsca stałego zamieszkania w G. została wraz z rodziną (matką i pięciorgiem rodzeństwa) wysiedlona i wywieziona do C. w dniu 28 października 1939 r. Osiedlono ich w C. i zmuszano do pracy w różnych miejscowościach – K., R., Ż., W., S., B., P., a skarżąca przepędzała bydło do miejscowości B.. Skarżąca wskazała, iż jej obowiązek pracy przymusowej wykonywanej w wieku 12 lat był połączony z wysiedleniem z G. i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska.

Decyzją z dnia 27 sierpnia 2010r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 lipca 2010 ,r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w myśl art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż niniejszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i kwestionuje nieprawidłowy sposób ukształtowania przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych. Naruszenie w tym zakresie zasady równości jest bezpośrednim wynikiem uzależnienia prawa do analizowanego świadczenia od kryteriów geograficznych" (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenia możliwości otrzymania świadczeń przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Trybunał Konstytucyjny nie ma natomiast zastrzeżeń co do samy zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż "(...) ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Obok niedogodności związanych z samym obowiązkiem zatrudnienia (często na granicy fizycznych możliwości), były one poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, z reguły nieprzyjaznym miejscu pobytu. Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji w porównaniu do "zwykłej" pracy przymusowej w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania, można wymienić m.in.: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji (np. brak możliwości sprzedaży czy wymiany własności pozostawionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, brak solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej), co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi, trudny klimat i warunki przyrodnicze (dotyczy to zwłaszcza osób wywiezionych do części azjatyckiej ZSRR). Okoliczności te nabierają szczególnego znaczenia, jeżeli weźmie się pod uwagę, że "na roboty" wywożeni byli przede wszystkim (zwłaszcza na początku okupacji) ludzie młodzi."

Organ ustalił, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż rodzina K. O. przybyła do G. w latach 1937-1938 z C. - miejsca urodzenia wszystkich członków rodziny i tam zastał ich wybuch wojny. Strona obecnie wnosi o przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej z G. do C.. Mając na uwadze okoliczność, iż cała rodzina zainteresowanej pochodzi z C., wolno stwierdzić, iż matka zainteresowanej po wybuchu wojny, osadzeniu ojca i brata we wrześniu 1939 r. w obozie Stuthof, sama powzięła decyzję o powrocie w rodzinne strony do C. i podjęciu pracy ze względu na ciężką sytuację życiową. W sprawie nie zaistniała przesłanka deportacji, bowiem strona wykonywała pracę w miejscu swego urodzenia i zamieszkania, przed wojną miała kontakt z rodziną, nie nastąpiło więc zerwanie więzi rodzinnych, obyczajowych czy społecznych. Praca ta nie przybrała szczególnie dotkliwej formy, o której jest mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r.

K. O. w skardze na powyższą decyzję podniosła zarzuty naruszenia art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, polegające na błędnym ustaleniu przez organ ponownie rozpoznający sprawę, że wnioskodawczym nie była deportowana do pracy przymusowej oraz na pominięciu przez organ dowodu z przesłuchania wnioskodawczyni, przedłożonych przez nią dokumentów oraz zeznań świadków na okoliczność deportacji do pracy przymusowej. Skarżąca podniosła również zarzut pominięcia treści § 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich przez uznani, iż wnioskodawczym nie wykazała zasadności przyznania jej świadczenia, podczas gdy organ powinien dopuścić jako dowód wszystko co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy tj. uwzględnić dowód na okoliczność deportacji do pracy przymusowej z zeznań dwóch świadków, dokumentów oraz przesłuchania wnioskodawczyni. Skarżąca zakwestionowała także stwierdzenie organu, że skoro poszkodowana urodziła się w C., to jej matka sama powzięła decyzję o powrocie w rodzinne strony. Ustalenie to nie znajduje bowiem potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż poszkodowana K. O. została wysiedlona z miejscowości G. do miejscowości C.. Została rozłączona z rodziną i wyrwana z dotychczasowego środowiska. Skarżąca przez 30 miesięcy wykonywała pracę przymusową u Niemca J., polegającą na noszeniu wody, przygotowywaniu paszy dla zwierząt, całodziennej pracy w polu, wypasie bydła, opiece nad dziećmi, żniwach latem oraz przy karczowaniu drzew w okresie zimowym w lasach w pobliżu gospodarstwa. Pracowała po 12 godzin dziennie bez wynagrodzenia i urlopu, była bita i poniżana. Skarżąca wskazała, iż zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 5/98, nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszą i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich niezwiązane z deportacją (wywiezieniem) przymusowe zatrudnienie w latach 1939-1945 obywatela polskiego (takie małoletniego) w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położonym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, znajdującym się na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę. Natomiast skarżąca wykonywała pracę niewolniczą w gospodarstwie rolnym, poza miejscem swojego zamieszkania. Zdaniem skarżącej, organ ponownie rozpoznający sprawę oparł rozstrzygnięcie na twierdzeniach i domniemaniach, które nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Wniosek organu, że skoro skarżąca urodziła się w C., to jej matka sama powzięła decyzję o powrocie w rodzinne strony, nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Skarżąca stwierdziła, iż zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, oświadczenia świadków powinny być złożone na piśmie, a podpisy świadków uwierzytelnione przez organ administracji rządowej lub samorządowej, notariusza lub upoważnionego przedstawiciela stowarzyszenia osób poszkodowanych, o którym mowa w § 1 ust. 1. Poszkodowana zgodnie z tymi wymogami przedłożyła zeznania dwóch świadków z podpisami uwierzytelnionymi przez Wójta Gminy, a organ rozpoznający sprawę nie odniósł się do dowodów złożonych przez wnioskodawczynię. Skoro organ stwierdził, że roszczenie wnioskodawczyni jest nieudowodnione to powinien wskazać, dlaczego odmówił wiarygodności przedłożonym dowodom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz,1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pieniężnego w oparciu o przepis art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia ustawą.

Rozstrzygnięcia sprawy wymagało oceny, czy skarżącej przysługiwał status osoby deportowanej (wywiezionej).

Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy - represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. W wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. wydanym w sprawie K 49/07, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 2 pkt 2 ustawy w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, "że ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa tych osób, poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Obok niedogodności związanych z tym obowiązkiem zatrudnienia (często na granicy możliwości fizycznych), były one poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, z reguły nieprzyjaznym miejscu pobytu. Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji w porównaniu do "zwykłej" pracy przymusowej w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania, można wymienić m.in.: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniu (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji (np.: brak możliwości sprzedaży czy wymiany własności pozostawionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, brak solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej), co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi, trudny klimat i warunki przyrodnicze (dotyczy to zwłaszcza osób wywiezionych do części azjatyckiej ZSRR). Okoliczności te nabierają szczególnego znaczenia, jeżeli się weźmie pod uwagę, że na "roboty" wywożeni byli przed wszystkim, (zwłaszcza na początku okupacji), ludzie młodzi." W opinii Trybunału Konstytucyjnego, tak sformułowane przesłanki dostępu do świadczeń deportacyjnych w istotny sposób naruszają zasadę równości, a kryterium przekroczenia granic państwowych nie jest adekwatne do celu ustawy, którym było symboliczne zadośćuczynienie za pracę przymusową świadczoną na rzecz okupanta w szczególnie trudnych warunkach, spowodowanych oderwaniem od dotychczasowego środowiska.

Organ, powołując się na treść niniejszego przepisu oraz treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2009 r. uznał, że w niniejszej sprawie, fakt deportacji nie zaistniał, bowiem matka skarżącej sama podjęła decyzję o powrocie do swojej rodzinnej miejscowości. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani decyzji jej poprzedzającej, nie wynika na podstawie jakich dowodów ustalenie takie zostało dokonane. Organ dokonując takiego ustalenia opierał się wyłącznie na przypuszczeniu – domniemaniu, iż skoro matka skarżącej pochodziła z C., mogła po wybuchu wojny sama podjąć decyzję o powrocie w rodzinne strony.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Podkreślić należy, że to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego. Zaniechanie wyjaśnienia okoliczności dotyczących tego z jakiego powodu i w jaki sposób skarżąca wraz z matką trafiły do C. powoduje, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca przedłożyła organowi dowody pisemne w postaci oświadczeń świadków M. K. i Z. O., w których wskazano na fakt wysiedlenia skarżącej wraz z rodziną przez okupanta niemieckiego z G. i pracy w C. w gospodarstwie niemieckim. (vide: k.10, 11 akt administracyjnych). Organ w żaden sposób nie ustosunkował się do tych dowodów, co stanowi naruszenia art. 77 § 1 i 80 k.p.a.

Z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 111 poz. 1300), zwanego dalej rozporządzeniem, wynika, iż do wniosku należy dołączyć dokumenty i inne dowody służące wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, potwierdzające fakty podlegania represjom (rodzaje, okres i miejsce), o których mowa w ustawie. Rodzaje tych dokumentów zostały szczegółowo wymienione w § 2 rozporządzenia. Zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia dowodami w sprawie mogą być również oświadczenia co najmniej dwóch świadków, złożone na piśmie. W uzasadnionych przypadkach, gdy brak jest możliwości udokumentowania doznanej represji dowodami wymienionymi w § 2 lub 3, dowodem może być również oświadczenie wnioskodawcy lub protokół z jego przesłuchania (§ 4 rozporządzenia).

Organ celem ustalenia okoliczności sprawy winien zatem dokonać oceny złożonych oświadczeń świadków, umożliwić stronie złożenie ewentualnych innych wniosków dowodowych oraz dopuścić dowód z przesłuchania wnioskodawczyni. Organ winien rozważyć konieczność ewentualnego dopuszczenia dowodu z przesłuchania przed organem świadków, którzy złożyli oświadczenia pisemne, celem dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

W ocenie Sądu, regulacja rozporządzenia nie stoi na przeszkodzie dopuszczeniu dowodu z przesłuchania świadków, którzy złożyli pisemne oświadczenia. Konieczność dołączenia do wniosku dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień, nie wyklucza możliwości wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku innymi dowodami. Rozporządzenie porządkując tryb przyznawania uprawnień, nie może bowiem wykluczać reguł postępowania dowodowego obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, w tym uregulowania wynikającego z art. 75 § 1 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem tym mogą być dokumenty, zeznania świadków, zeznania stron. Przeciwna interpretacja stanowiłaby znaczne ograniczenie obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy materialnej. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2000 r. w sprawie sygn. akt II SA 1510/00 na gruncie § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 132 ze zm.), wskazując, iż zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem, a reguły tej nie może ograniczać § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. (Lex Nr 53790).

Organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy i w jakim momencie nastąpiła deportacja skarżącej do świadczenia pracy przymusowej. W szczególności organ winien wziąć pod uwagę wynikające z wyjaśnień skarżącej okoliczności dotyczące jej wywiezienia z G. do C., przyczyny tego wywiezienia, okoliczności w jakich skarżąca znalazła się w C. czas w jakim po zamieszkaniu w tej miejscowości nastąpiło skierowanie jej matki i skarżącej do wykonywania pracy oraz miejsce jej wykonywania. Ustalenia wymaga czy w sprawie doszło do wywiezienia skarżącej z G. i osadzenia w konkretnym miejscu z nakazem pracy przymusowej, czy też cel tego wysiedlenia był inny. W przypadku ustalenia w oparciu o przeprowadzone dowody, iż skarżąca dobrowolnie zamieszkała w C. organ winien również rozważyć, czy w takim przypadku skarżąca skierowana do pracy w gospodarstwie niemieckim świadczyła pracę w znacznej odległości od miejsca zamieszkania i czy okoliczności takie mogą stanowić fakt deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy. Dopiero wyjaśnienie przytoczonych okoliczności pozwoli na ocenę czy istnieją podstawy do przyznania skarżącej dochodzonego świadczenia.

Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji organ dopuścił się również naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które wymaga by uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić wytyczne odnośnie dalszego przebiegu postępowania. Organ przeprowadzi dokładne i wyczerpujące postępowanie dowodowe. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego i ustaleń faktycznych organ rozstrzygnie o uprawnieniu lub braku uprawnienia skarżącej do dochodzonego świadczenia i uzasadni decyzję zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje.

W oparciu o art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 100 zł. tytułem uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.