Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2110/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136  ust. 3,  art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1982 nr 11 poz 79
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody [....] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [..] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości położonej w Gminie [...], oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [....] z obrębu [...] oraz decyzję Starosty [....] nr [...] w zakresie pkt [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. O. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr[...], po rozpatrzeniu odwołania M. O., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] orzekającej w części o zwrocie nieruchomości położonej w gminie I., oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]

o powierzchni [...] m2 oraz w części o odmowie zwrotu nieruchomości położonej

w gminie I., oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [...]

z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] czerwca 1979 r. M. S. umową sprzedaży zwartą

w formie aktu notarialnego, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działki ewidencyjne nr :[...], [...], [...] i [...] położone we wsi T., gmina [...], obecnie [...].,

z przeznaczeniem dla [...] Parku Narodowego. Powyższa nieruchomość

w ramach uchwały Rady Ministrów z dnia 18 lipca 1975 r. nr [...] przeznaczona była pod zalesienie [...] Parku Narodowego.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] lutego 1993 r. sygn. akt I Ns [...] spadek po M. S. , zmarłej w dniu [...] czerwca 1992 r., nabyła córka M. O.

W dniu 11 marca 2005 r. M. O. wniosła do Starosty [...] o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr :[...], [...], [...] i [...] położone we wsi T., gmina [...].

Organ ustalił, że ujawnione w 1973 r. działki nr [...], [...], [...] i [...] odpowiadają obecnie części działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Starosta [...] odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] i [...].

Starosta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w gminie I.

w części oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 oraz o odmowie zwrotu nieruchomości w części oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Organ uznał, że działka [...] z obrębu [...], z której została wydzielona projektowana działka ewidencyjna [...] jest niezagospodarowana i cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], z której została wydzielona projektowana działka ewidencyjna nr [...] organ ustalił, że jest ona zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, w którym zamieszkiwali pracownicy Służby [...] Parku Narodowego, a obecnie zamieszkuje w nim wdowa po pracowniku – starszym strażniku Leśnictwa [...]. Wobec tego organ uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celami zawartymi w uchwale Rady Ministrów z dnia [...] lipca 1975 r. nr[...], tj. w celu zapewnienia skutecznej ochrony obszarów rezerwatowych [...] Parku Narodowego, zwiększenia lesistości rejonu przyległego do aglomeracji warszawskiej oraz ze względu na szczególne potrzeby środowiska.

M. O., reprezentowana przez adwokata M. B., wniosła odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w całości uznając za uzasadnione stanowisko, iż działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], z której została wydzielona projektowana działka ewidencyjna nr [...] nie stała się zbędna na cel określony

w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż jest wykorzystywana na potrzeby [...] parku Narodowego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła M. O., reprezentowana przez adwokata M. B. W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię

i niezastosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wskazano, że ustalenia dokonane przez organy administracji w przedmiocie zrealizowania celu wywłaszczenia nie są zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym. Celu wywłaszczenia (wykupu) w postaci zalesienia wykupionej działki nie mogło zastąpić przeznaczenie jej na osadę służbową dla pracowników [...] parku Narodowego.

Skarga została doprecyzowana w trakcie rozprawy w dniu 19 kwietnia 2011 r. poprzez wskazanie, że żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej dotyczy tych części decyzji, które orzekają o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu.

W świetle ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64

i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), czyli zarówno na podstawie umowy cywilnoprawnej jak

i decyzji administracyjnej (art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy).

Stosownie do treści przepisu art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, gdy według przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji

o wywłaszczeniu.

Według art. 137 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu względnie w umowie, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna bądź umowa została wykonana upłynęło 7 lat i nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo upłynęło 10 lat i cel ten nie został zrealizowany. Podstawową przesłanką podlegającą badaniu przez organ administracji rozpatrujący wniosek o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zatem zbędność nieruchomości na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej lub - jak w przypadku nabycia nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - w umowie sprzedaży.

Z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego wynika, że umową sprzedaży z dnia [...] czerwca 1979 r., zawartą aktem notarialnym Repertorium [...]), w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach

i trybie wywłaszczania nieruchomości, Skarb Państwa –[...] Park Narodowy nabył od M. S. nieruchomość oznaczoną jako działki ewidencyjne nr : [...], [...], [...] i [...] położone we wsi T., gmina B. Wymieniona nieruchomość, według treści tej umowy, w ramach uchwały Rady Ministrów z dnia [...] lipca 1975 r. nr [...], przeznaczona była pod zalesienie [...] Parku Narodowego.

Przedmiotem roszczenia w rozpoznawanej sprawie jest żądanie zwrotu działki nr ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, z uwagi na jej zbędność na cel określony w umowie o przejęciu.

W postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 § 3 w związku z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami zadaniem organów administracji było ustalenie celu nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości i ustalenie, czy nieruchomość stała się zbędna z punktu widzenia realizacji tego celu.

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające przyjęły, że nieruchomość została nabyta z przeznaczeniem na zapewnienie skutecznej ochrony obszarów rezerwatowych [...] Parku Narodowego i zwiększenie lesistości rejonu przyległego do aglomeracji warszawskiej oraz ze względu na szczególne potrzeby w dziedzinie ochrony środowiska. Wobec tak określonego przeznaczenia nieruchomości, organy uznały, że nieruchomość zabudowana domem mieszkalnym jednorodzinnym przeznaczona na osadę służbową dla pracowników Parku, nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Tymczasem jak wynika z aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1979 r. cel przejęcia nieruchomości został jednoznacznie określony – przeznaczenie pod zalesienie [...] Parku Narodowego.

Istotnie w akcie notarialnym wskazano, że wywłaszczenie następuje w ramach uchwały Rady Ministrów z dnia [...] lipca 1975 r. nr [...] w sprawie przejęcia przez Państwo w drodze wywłaszczenie gruntów położonych w [...] Parku Narodowym. Z treści uchwały wynika, że została podjęta w celu zapewnienia skutecznej ochrony obszarów rezerwatowych [...] Parku Narodowego i zwiększenia lesistości rejonu przyległego do aglomeracji [...] oraz ze względu na szczególne potrzeby w dziedzinie ochrony środowiska. Zgodzić się należy z organem, że wskazane przez uchwałę cele mają szerokie znaczenie i cele ochronne mogą obejmować: przeznaczenie działek do zalesienia, naturalnej sukcesji, ochronę ekosystemów łąkowych, pozostawianie jako nieruchomości rolne, przeznaczenie terenów na osadę służbową dla pracowników Parku, albo mogą traktować nieruchomość jak ekwiwalent zamienny lub wymienny na nieruchomości pochodzące od właścicieli prywatnych, znajdujących się w granicach Parku (jak wskazał [...]PN w piśmie z dnia 26 czerwca 2010 r. ). Jednakże nie można zgodzić się z organem, iż wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na wszystkie wskazane w tej uchwale cele. Wywłaszczenie nastąpiło na jeden z celów wskazanych w uchwale,

a mianowicie na zalesienie, który jest jednym ze sposobów zapewnienia ochrony.

W ocenie Sądu taki stan rzeczy powoduje w świetle przywołanego przepisu art. 137 ust. 1 ustawy, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że przeznaczenie nieruchomości na osadę służbową dla pracownika Parku albo przeznaczenie jej do zamiany lub wymiany oznacza, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Przeznaczenie na te cele nie jest bowiem tożsame z celem zalesienia [...] Parku Narodowego określonym w akcie notarialnym z dnia [...] czerwca 1979 r. Przeznaczenie nieruchomości na osadę służbową dla pracownika Parku albo do zamiany lub wymiany z pewnością nie oznacza, że stała się ona zbędna dla [...] Parku Narodowego, jednakże przesłanka zbędności nieruchomości określona w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami każe wiązać zbędność z niezrealizowaniem na nieruchomości celu wywłaszczenia. Akta zgromadzone w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazują, że przedmiotowa nieruchomość nie została przeznaczona pod zalesienie [...] Parku Narodowego, co pozwala uznać, że stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

A zatem odmowa zwrotu nieruchomości położonej w gminie Izabelin, oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]

o powierzchni [...] m2 narusza przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.