Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1278/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 11 pkt 3, art. 12 pkt 3 lit. a), art. 15 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2009 nr 72 poz 619
law: Ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego.
article: art. 207 ust. 1,ust. 4 pkt 3, ust. 5, art. 210 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. F. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. F. (dalej także: skarżący lub strona) jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR, Agencja lub organ) zawarte w piśmie z (...)maja 2018 r., nr (...)odmawiające przyznania pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działania 2.5. "Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe" w ramach Priorytetu 2 "Wspieranie akwakultury zrównoważonej środowiskowo, zasobooszczędnej, innowacyjnej, konkurencyjnej i opartej na wiedzy", zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze". Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Skarżący złożył 15 lutego 2018 r. (data nadania: 13 luty 2018 r.) wniosek o dofinansowanie na realizację operacji w ramach działania 2.5. "Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe" w ramach Priorytetu 2 "Wspieranie akwakultury zrównoważonej środowiskowo, zasobooszczędnej, innowacyjnej, konkurencyjnej i opartej na wiedzy", zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze".

Pismem z 8 maja 2018 r. ARiMR wystąpiła do Ministerstwa Finansów z prośbą o udostępnienie informacji zawartych w rejestrze podmiotów wykluczonych, mając na celu ustalenie, czy skarżący widnieje w takim rejestrze.

W odpowiedzi na powyższe pismo, pismami z 14 i 15 maja 2018 r. Ministerstwo Finansów poinformowało Agencję, że strona figuruje w prowadzonym przez Ministra Finansów na podstawie art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077, ze zm., dalej: ufp) rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Dniem rozpoczęcia okresu wykluczenia jest 26 lutego 2018 r.

W związku z powyższym pismem z 21 maja 2018 r. organ, w oparciu o art. 12 pkt 3 lit. a oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1267, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju), odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej, gdyż strona została wykluczona z możliwości uzyskania pomocy.

W wywiedzionej do sądu skardze na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie ARiMR z 21 maja 2018 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej, skarżący wniósł o jego uchylenie, uznanie uprawnienia strony do uzyskania pomocy i nakazanie organowi pozytywne rozpatrzenia wniosku strony. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 13 ust. 5 w zw. z art. 16 ust. 1 i z art. 12 pkt 3 lit. a) ustawy o wspieraniu rozwoju przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na rozpatrzeniu wniosku o dofinansowanie po upływie ustawowego trzymiesięcznego terminu i odmowie przyznania pomocy, w sytuacji gdy w ustawowym terminie rozpatrzenia wniosku skarżący nie był wpisany do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wobec czego nie występowały przesłanki odmowy przyznania pomocy, a zatem rozpatrzenie wniosku w tym terminie skutkowałoby przyznaniem pomocy;

2) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) oraz w zw. z art. 13 ust. 5 i art. 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju przez niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w bezprawnym wykluczeniu skarżącego z kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania pomocy finansowej w zakresie działania 2.5 "Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe" w ramach Priorytetu 2, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze", w wyniku umyślnego naruszenia przez ARiMR przepisów regulujących udzielanie pomocy i pomimo iż skarżący spełniał przestanki otrzymania dofinansowania;

3) art. 207 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz.U. z 2017, poz. 2077ze zm., dalej: ufp) w zw. z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 12 pkt 3 lit. a) ustawy z o wspieraniu rozwoju przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący jest podmiotem wpisanym do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, pomimo iż podstawę tego wpisu stanowiła decyzja administracyjna wydana z rażącym naruszeniem prawa, zaskarżona skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;

4) § 3 ust. 3 w zw. z § 4 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz.U., poz. 307, dalej: rozporządzenie z 18 stycznia 2018 r.) w zw. z art. 12 pkt 3 lit. a) i 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie przez ARiMR udzielenia skarżącemu dofinansowania z powołaniem się na wpis do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, pomimo istotnych braków złożonego przez Agencję wniosku o wpis oraz pomimo naruszenia zasad dotyczących uzupełniania braków wpisu, a w szczególności:

- niewykazania przez organ w postępowaniu przed Ministerstwem Finansów upoważnienia do złożenia wniosku o wpis - pomimo otrzymania wezwania do uzupełnienia tego braku;

- negatywnej oceny przez Ministerstwo Finansów wniosku o wpis, z której to oceny wynikało, że przekazane informacje nie były wystarczające do dokonania wpisu;

- niezwrócenie się do odpowiedniej instytucji w rozumieniu § 4 ust. 4 rozporządzenia o podjęcie działań mających na celu uzupełnienie braków zgłoszenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy lub został wyczerpany limit środków, o którym mowa w art. 9 ust. 1, 2 lub 3, podmiot właściwy do przyznania danej pomocy informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy. Natomiast ust. 2 art. 16 ustawy o wspieraniu rozwoju przewiduje, że w przypadku odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. 1, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa).

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia zawartego w piśmie ARiMR z 21 maja 2018 r. sąd stwierdza, że odpowiada ono prawu.

Warunki oraz tryb przyznawania pomocy finansowej w zakresie działania 2.5. "Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe" w ramach Priorytetu 2 "Wspieranie akwakultury zrównoważonej środowiskowo, zasobooszczędnej, innowacyjnej, konkurencyjnej i opartej na wiedzy", zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" reguluje ww. ustawa o wspieraniu rozwoju oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 28 lutego 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej oraz wysokości stawek tej pomocy na realizację działań w ramach Priorytetu 2 - Wspieranie akwakultury zrównoważonej środowiskowi, zasobooszczędnej, innowacyjnej, konkurencyjnej i opartej na wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" (Dz.U z 2017 r. poz. 515 ze zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze), wydane w oparciu o delegację ustawową, a mianowicie art. 24 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju.

Stosownie do art. 11 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju, w ramach programu operacyjnego pomoc jest przyznawana, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 24.

Zgodnie z art. 12 pkt 3 lit. a ustawy o wspieraniu rozwoju pomoc nie przysługuje podmiotowi, który jest wpisany do rejestru podmiotów wykluczonych, o którym mowa w art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r, o finansach publicznych.

W świetle wyżej przedstawionych przepisów stwierdzić należy, że organ może przyznać pomoc finansową dopiero po spełnieniu przez stronę warunków otrzymania pomocy wynikających z przepisów. Jednym z warunków jest brak wpisu strony w rejestrze podmiotów wykluczonych.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 ufp w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Zgodnie z art. 207 ust. 4 pkt 3) ufp beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymania środków, o których mowa w ust. 1, jeżeli: nie zwrócił środków w terminie, o którym mowa w ust. 1. Z kolei art. 207 ust. 5 ufp stanowi m. in., że okres wykluczenia, o którym mowa w ust. 4, rozpoczyna się od dnia, kiedy decyzja, o której mowa w ust. 9, stała się ostateczna, zaś kończy się z upływem trzech lat od dnia dokonania zwrotu tych środków. Na podstawie art. 210 ust. 1 ufp Minister Finansów prowadzi rejestr podmiotów wykluczonych na podstawie art. 207 oraz udostępnia zawarte w nim informacje instytucjom zarządzającym, organom pełniącym funkcję odpowiednio Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej w programach finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, instytucjom pośredniczącym, operatorom programów, instytucjom wdrażającym, instytucji certyfikującej, a także beneficjentom w zakresie ich własnego statusu.

Jednym z etapów weryfikacji wniosku jest ustalenie, czy wnioskodawca nie jest podmiotem wykluczonym od otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w trybie określonym w art. 207 ufp. Czyniąc zadość powyższemu obowiązkowi, ARiMR pismem z 8 maja 2018 r. zwróciła się z prośbą do Ministra Finansów o udzielenie informacji czy skarżący widnieje w Rejestrze podmiotów wykluczonych. Z informacji udzielonych przez Ministra Finansów pismami z 14 i 15 maja 2018 r., bezspornie wynika, że strona została wpisana do prowadzonego przez Ministra Finansów na podstawie art. 210 ust. 1 ufp rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Rozpoczęcie okresu wykluczenia datowane jest na 26 lutego 2018 r. i zakończy się z upływem 3 lat od dnia dokonania zwrotu środków finansowych przez skarżącego. Instytucją, która przekazała informację o wykluczeniu jest ARiMR. Skarżący został zgłoszony do rejestru podmiotów wykluczonych, ze względu na brak dokonania zwrotu należności Agencji wynikających z umów o dofinansowanie zawartych w dniu 6 listopada 2012 r. pomiędzy Agencją a M. F. w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" w zakresie środka 2.2 "Działania wodno-środowiskowe" (umowy nr (...)(...)(...)). Przedmiotowe umowy zostały skarżącemu wypowiedziane w związku ze stwierdzeniem przez ARiMR nieprawidłowości związanych z ubieganiem się o przyznanie płatności (posłużenie się podrobioną decyzją wodnoprawną z terminem obowiązywania do dnia 31 sierpnia 2012 r., podczas gdy w rzeczywistości decyzja ta obowiązywała do dnia 31 grudnia 2010 r.). Decyzje Agencji nakładające na skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały utrzymane w mocy przez Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, który decyzją nr (...) z (...) lutego 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z (...)lipca 2017 r. dotyczącą umowy nr (...), decyzją nr (...) z (...)lutego 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z (...)sierpnia 2017 r. dotyczącą umowy nr (...), zaś decyzją nr (...)z (...)lutego 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z (...)lipca 2017 r. dotyczącą umowy nr (...). Skargi na powyższe decyzje zostały oddalone przez WSA w Warszawie wyrokami z 15 stycznia 2019 r. (VSA/Wa 693-694/18) i z 15 marca 2019 r. (V SA/Wa 695/18).

Strona nie uregulowała należności wynikających z powyższych decyzji i tym samym Agencja była uprawniona do wystąpienia do Ministra Finansów z wnioskiem o wpisanie skarżącego do rejestru podmiotu wykluczonych. Wpis do rejestru podmiotów wykluczonych dokonany został w dniu (...) maja 2018 r. z datą rozpoczęcia okresu wykluczenia z dniem 26 lutego 2018 r.

Skarżący został przy tym poinformowany o sankcjach wynikających z braku dokonania spłaty całej kwoty zadłużenia we wskazanym terminie. W pouczeniu wskazano m.in., iż w przypadku gdy zwrot środków finansowych nie zostanie dokonany w całości w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, na podstawie art. 207 ust. 4 pkt 3 ufp, beneficjent zostanie wykluczony z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizacją programów finansowanych z udziałem środków europejskich (patrz np. decyzja organu I instancji z (...) sierpnia 2017 r., dotycząca umowy (...)– sprawa V SA/Wa 695/18).

Wykluczenie skarżącego z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wobec treści art. 207 ust. 4 ufp uniemożliwia otrzymanie pomocy finansowej.

Zupełnie niezasadny jest zarzut skarżącego wskazujący, że gdyby wniosek strony był rozpoznany w terminie trzech miesięcy to winien uzyskać dofinansowanie, gdyż strona nie była w tym okresie wpisana do rejestru prowadzonego przez Ministra Finansów. W ocenie sądu nie ma żadnego znaczenia w sprawie data rozpoznania wniosku strony, gdyż strona nawet gdyby wniosek został rozpoznany w terminie, to i tak umowa o dofinansowanie nie mogłaby zostać zawarta, gdyż strona nie może zgodnie z treścią art. 207 ust. 4 ufp otrzymać środków finansowych. Co więcej termin trzech miesięcy jest terminem instrukcyjnym dla organu i nie wiążą się z nim jakieś szczególne uprawnienia dla strony. Tym samym w wypadku uchybienia terminu organ jedynie informuje stronę o przyczynach zwłoki i określa nowy termin załatwienia sprawy (art. 13 ust. 5 ustawy o wspieraniu rozwoju). Zatem skoro organ przed rozpoznaniem wniosku powziął informację o wykluczeniu strony z otrzymania pomocy, to zobowiązany był do odmowy przyznania pomocy. Zaznaczyć również trzeba, że ostateczna odpowiedź Ministra Finansów wskazująca na wykluczenie skarżącego z możliwości otrzymania środków wpłynęła do organu ostatniego dnia na rozpoznanie wniosku skarżącego (wniosek o dofinansowanie wpłynął do organu 15 lutego 2018 r., a więc od tej daty należy liczyć termin trzymiesięczny dla organu na rozpoznanie wniosku) i tym samym, ze względu na ekonomikę postępowania, słusznie nie informowano strony o przyczynach zwłoki i nie określano nowego terminu załatwienia sprawy, tylko od razu organ odmówił przyznania pomocy zaskarżonym rozstrzygnięciem. Na marginesie należy zwrócić uwagę na fakt, że nie polega na prawdzie stwierdzenie skarżącego, że w okresie trzymiesięcznym na rozpoznanie wniosku strona nie była wpisana w rejestrze podmiotów wykluczonych. Z akt sprawy wynika, że wpis do tego rejestru miał miejsce (...) maja 2018 r. z datą rozpoczęcia wykluczenia z dniem 26 lutego 2018 r., a więc wpis nastąpił jeden dzień przed upływem 3-miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku. Data (...) lutego 2018 r. wskazywana przez skarżącego jako data złożenia wniosku wynika z daty nadania w urzędzie pocztowym wniosku i nie jest datą równoznaczną z datą wpływu wniosku do organu, od której to daty rozpoczyna swój bieg trzymiesięczny termin na rozpoznanie wniosku. Powołany przez stronę art. 57 § 5 kpa dotyczy zupełnie innych sytuacji i wskazuje jedynie, że ustawodawca uważa za zachowany termin w wypadku nadania przed upływem terminu pisma w polskiej placówce operatora wyznaczonego. Przepis ten jedynie odnosi się do pewnego skutku procesowego dla strony, którym to skutkiem jest zachowanie terminu w wypadku dokonania jednej z czynności określonych w tym przepisie. Przepis ten jednak, wbrew sugestiom skarżącego, nie wskazuje na datę początkową dla organu, od której zaczyna biec termin na rozpoznanie sprawy. Dla organu będzie to zawsze termin, w którym fizycznie posiada dany wniosek i w sprawie będzie to 15 lutego 2018 r. Na marginesie również należy wskazać, że rozdziału 10 "Terminy" kpa nie stosuje się do postępowań w sprawie będącej przedmiotem sporu (patrz art. 15 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju wskazujący na zakres stosowania kpa, w którym to zakresie nie mieści się ten rozdział).

Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 kpa oraz w zw. z art. 13 ust. 5 i art. 16 ustawy o wspieraniu rozwoju. Zdaniem strony wniosek organu o wykluczenie skarżącego zawierał braki formalne, a poza tym strona złożyła skargi do sądu administracyjnego na powołane wyżej decyzje Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z (...) lutego 2018 r. Odnosząc się do powyższego strona zdaje się zupełnie zapominać, jakie skutki wywierały ww. decyzje Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z (...) lutego 2018 r. Skoro decyzje nakazujące skarżącemu zwrot stały się decyzjami ostatecznymi i skarżący wbrew ich treściom nie zwrócił w wymaganym terminie środków finansowych, to organ nie tylko był uprawniony do zgłoszenia skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych, ale wręcz zobowiązany do dokonania takiej czynności i nie można organowi z tego tytułu stawiać żadnych zarzutów. Złożenie skarg na ww. decyzje z (...) lutego 2018 r. nie stało na przeszkodzie podętym przez ARiMR działaniom zmierzającym do wpisania strony do wskazanego rejestru. Wobec braku uregulowania należności skarżący winien się liczyć, że zostanie wykluczony w przyszłości z możliwości otrzymania środków (jako osoba, która nie daje gwarancji należytego wykonania ciążących na nim zobowiązań), a organ będzie zobowiązany do dokonać zgłoszenia skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków europejskich. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że wniosek organu do Ministra Finansów nie był kompletny i wymagał uzupełnienia, gdyż po pierwsze sąd w tym postępowaniu nie jest uprawniony do dokonywania oceny takiego wniosku, a poza tym i najważniejsze liczy się skutek w postaci wpisania strony do wskazanego rejestru.

Należy także zauważyć, że w kontrolowanym postępowaniu nie jest możliwe dokonywanie kontroli nałożonego na stronę wykluczenia z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Badanie kwestii zasadności wpisu stron do rejestru podmiotów wykluczonych wykracza poza zakres oceny będącego przedmiotem skargi rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy finansowej. Regulacja art. 12 pkt 3 lit. a ustawy o wspieraniu rozwoju, wskazując, że pomoc nie przysługuje podmiotowi, który jest wpisany do rejestru podmiotów wykluczonych, o którym mowa w art. 210 ust. 1 ufp, nie przewiduje po stronie organu uprawnienia do weryfikacji, czy wpis do rejestru został dokonany prawidłowo przez właściwy organ, jakim jest Minister Finansów. Wykluczenie podmiotu z możliwości otrzymania środków następuje w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności wskazanych w ufp (art. 207 ust. 4 ufp) i ma charakter obligatoryjny (§ 3 ust. 3 rozporządzenia z 18 stycznia 2018 r.). Ponownie zaznaczyć należy, że wykluczenie z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich i wpis do rejestru podmiotów wykluczonych jest skutkiem wydania ostatecznej decyzji o zwrocie. Wpis do rejestru podmiotów wykluczonych nie stanowi przy tym wykonania decyzji o zwrocie, a jedynie odrębny skutek jej wydania i nie ma związku ani z wykonaniem, ani ze wstrzymaniem wykonania decyzji. Prowadzony przez Ministra Finansów rejestr ma zwiększyć skuteczność stosowania przepisów dotyczących wykluczenia beneficjentów z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Dane pozyskane z rejestru umożliwiają instytucjom zaangażowanym w realizację projektów ustalenie istnienia lub nieistnienia przeszkód prawnych dla dokonywania przysporzeń na rzecz konkretnych beneficjentów. Na takie aspekty związane z wpisem do rejestru zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GZ 297/14 (Lex nr 1481877).

W orzecznictwie panuje obecnie jednolite stanowisko, że zgłoszenie do rejestru podmiotów wykluczonych jest czynnością materialno – techniczną pozbawioną cech rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach podmiotu wykluczonego. (por. postanowienia NSA: z 3 lipca 2014 r., II GSK 715/14, z 14 października 2014 r., II GSK 2268/14; postanowienia WSA w Warszawie: z 17 lipca 2014 r., V SA/Wa 1385/14, z 17 lipca 2014 r., V SA/Wa 1454/14, z 9 grudnia 2014 r., V SA/Wa 2960/14 – dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Czynność ta jest skutkiem stwierdzenia zaistnienia jednej z obecnie trzech ustawowych przesłanek wskazanych w art. 207 ust. 4 ufp. Samo zgłoszenie do rejestru nie rodzi żadnych skutków prawnych (np. w postaci pozbawienia określonych praw). Wykluczenie z możliwości otrzymania środków europejskich następuje z mocy prawa i istnieje niezależnie od zgłoszenia podmiotu do rejestru. Samo zgłoszenie nie wpływa na stan wykluczenia, w którym znajduje się beneficjent. Nie może zatem zostać uznane za "inne akty lub czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, przez co nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Czynność ta jest jedynie kierowanym do organu prowadzącego rejestr stwierdzeniem zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 207 ust. 4 ufp. Adresatem zgłoszenia jest podmiot prowadzący rejestr, a nie podmiot, którego zgłoszenie dotyczy. Dokonywany w oparciu o zgłoszenie wpis w rejestrze ma wyłącznie funkcję informacyjną i jest prawną konsekwencją zaistnienia podstawy takiego wpisu. Tym samy argumentacja skarżącego wskazująca na ewentualne podejmowanie czynności nakierowanych na uchylenie wpisu, w szczególności zaskarżenie czynności Ministerstwa Finansów w tym przedmiocie jest niezasadna, gdyż czynność taka jest niezaskarżalna. Także argumentacja strony dotycząca wadliwości dokonanego wpisu również wymyka się spod kontroli sądu w tym postępowaniu. Ponownie zaznaczyć należy, że na zmianę sytuacji w zakresie obowiązków skarżącego nie wpływa złożenie przez stronę skarg do WSA w Warszawie na decyzje Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej utrzymujące w mocy decyzje Prezesa Agencji dotyczące obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności (sąd skargi oddalił). Wykluczenie bowiem z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów współfinansowanych ze środków europejskich i wpis do rejestru podmiotów wykluczonych jest skutkiem wydania ostatecznej decyzji o zwrocie i brakiem realizacji przez zobowiązanego w terminie nałożonego decyzją administracyjną obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Zasadnie strona wskazała, że uzyskanie pomocy współfinansowanej ze środków unijnych jest prawem każdego posiadacza obiektu chowu i hodowli ryb, który zobowiąże się do realizowania określonych zobowiązań. Jednakże aby skorzystać z tego prawa strona musi spełnić szereg warunków, w tym m.in. musi dany podmiot nie być wykluczony z możliwości otrzymania środków europejskich. Co w przypadku strony w sprawie miało miejsce.

Zasadnie także zauważył organ w odpowiedzi na skargę, że argument strony odnoszące się do rażącego naruszenia przepisów prawa w sprawie decyzji wydanych przez Prezesa ARiMR w przedmiocie obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności nie mają zasadniczego znaczenia w kontrolowanej sprawie dotyczącej odmowy przyznania skarżącemu dofinansowania.

Oczekiwane przez skarżącego zignorowanie przez ARiMR faktu figurowania skarżącego w rejestrze podmiotów wykluczonych na podstawie art. 207 ufp byłoby działaniem sprzecznym z wyrażoną w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju zasadą, zgodnie z którą w postępowaniu w sprawie przyznawania pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności. Prowadziłoby bowiem do zignorowania treści po pierwsze: art. 12 pkt 3 lit. a ustawy o wspieraniu rozwoju w zw. z art. 207 ust. 4 pkt 3) ufp oraz po drugie: art. 16 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, zgodnie z którym w przypadku, gdy m.in. nie są spełnione warunki przyznania pomocy, wnioskodawcę informuje w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy.

Okoliczność ta nie była przy tym niezależna od skarżącego. Stanowi jedynie skutek jego zaniechania, przy czym skarżący miał pełną świadomość nieuchronności wystąpienia tego skutku. W tej sytuacji nie sposób zgodzić się z tezą skargi, że kształt obecnie kontrolowanego rozstrzygnięcia jest wynikiem zawinionego działania organu.

Reasumując wypada stwierdzić, że żadne z formułowanych w skardze zarzutów nie doprowadziły sądu do przekonania o konieczności wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego.

Mając wskazaną okoliczność na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.