Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 774/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Dnia 21 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi Prezydenta Miasta B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] na podstawie art. 124 ust 6, art. 136, 137, 139, 140 ust. l i 2, art. 141 ust 4, art 142, art 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz.U. Nr 46 z 2000r., poz. 543) zwrócił na rzecz U. J. i K. J. nieruchomość położoną w obrębie 09 m. B. oznaczoną numerami działek 264/28 o powierzchni 0,2460 ha, 265/3 o powierzchni 0,0157 ha i 98/1 o powierzchni 0,0177 ha oraz udział 86/100 części w działce nr 264/25 o powierzchni 0,0320 ha. Starosta [...] zobowiązał jednocześnie U. J. i K. J. do zwrócenia na rzecz Gminy Miasto B. tytułem zwaloryzowanego odszkodowania za po wyższą nieruchomość w wysokości 33 870 zł, określając sposób i termin uregulowania należności.

W uzasadnieniu podał, iż zgodnie z treścią aktu własności ziemi z dnia 19 czerwca 1974r., nr [...] U. J. oraz K. J. byli właścicielami nieruchomości położonej w B. o obszarze 6,5810 ha w skład, której wchodziły między innymi działki o nr 1392/1 o powierzchni 0,0177 ha, 1393/2 o powierzchni 0,2797 ha, 1443/3 o powierzchni 0,0288 ha, 1443/4 o powierzchni 0,0484 ha, 1443/5 o powierzchni 0,2859 ha. Działki o nr 1392/1, 1443/3 i 1443/4 przeznaczono w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia [...], nr [...] pod budowę osiedla domków jednorodzinnych.

Starosta podniósł, iż w oparciu o powołany plan realizacyjny Naczelnik Miasta i Gminy w B. decyzją z dnia [...], Nr [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa działek o nr 1443/3, 1443/4, 1392/1 i 1443/5 o łącznej powierzchni 0,3808 ha z przeznaczeniem pod budowę osiedla domów jednorodzinnych Os. A. Wywłaszczeniem objęto nie tylko działki niezbędne na cele inwestycyjne, ale również wskazaną przez właścicieli z uwagi na konfigurację całej nieruchomości. Organ wskazał także, iż U. J. oraz K. J. swoim wnioskiem o zwrot objęli zbędne na cel wywłaszczenia działki o nr 1443/3 i 1392/1 oraz działkę nr 1443/5 w dacie wywłaszczenia położoną poza lokalizacją inwestycji, dla której nastąpiło wywłaszczenie. Działka nr 1443/3 w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją nr [...] została przeznaczona pod drogę, która została zrealizowana przy częściowym jej wykorzystaniu (obecnie ulica B), a obecnie weszła w skład działki oznaczonej nr 265 i znajduje się pasie gruntów pokrytych zniszczoną trawą oraz chwastami.

Działkę nr 1392/1 w /w planie realizacyjnym przeznaczono pod budowę drogi przy osiedlu domów jednorodzinnych, lecz nie została wykorzystana na ten

l

cel. Obecnie stanowi część działki nr 98 i znajduje się w pasie gruntów wykorzystywanych rolniczo.

Działka nr 1443/5 w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu położona była poza lokalizacją inwestycji w celu realizacji, której nastąpiło wywłaszczenie, a obecnie wchodzi w skład działek o nr 264/20 i 264/11.

Wobec tych ustaleń faktycznych Starosta [...] stwierdził brak przeszkód do zwrotu działki nr 1443/5, podnosząc przy tym, iż zwracana jest również część działki nr 1443/3.

Jednocześnie wskazał, iż przyczyną zwrotu jedynie udziału wynoszącego 86/100 części w działce nr 264/25 stanowiącej część wywłaszczonej działki o nr 1443/5 jest fakt sprzedaży osobom fizycznym aktem notarialnym Rep. A. Nr [...] w dniu [...] przez Gminę Miasta B. udziału stanowiącego 14/100 części działki o nr 264/11, w skład której wchodziła wywłaszczona działka.

Starosta stwierdził ponadto, iż z uwagi na modernizację ewidencji gruntów działki o nr 1443/3, 1443/5, 1392/1 weszły w skład działek obecnie oznaczonych nr 265, 264/20, 264/11 i 98, to dokonano wydzielenia powierzchni przewidzianej do zwrotu w granicach wywłaszczonych działek. Po wydzieleniu działek nr 265/3, 264/28, 264/25 i 98/1 dokonano analizy zwaloryzowanego odszkodowania z wyliczoną przez rzeczoznawcę majątkowego aktualną wartością rynkową przedmiotowej nieruchomości. W jego wyniku organ stopnia podstawowego ustalił, że zwaloryzowane odszkodowanie za przewidzianą do zwrotu część nieruchomości wynosi 30 600 zł i nie przekracza 50 % aktualnej jej wartości rynkowej określonej w opinii szacunkowej rzeczoznawcy majątkowego na kwotę 61 384 zł. Wskazał ponadto, że na kwotę 33 870 zł, do zapłaty której zobowiązani są U. J. oraz K. J., składa się kwota 30 600 zł stanowiąca zwaloryzowaną wartość gruntu oraz kwota 3 270 zł z tytułu zwiększenia jego wartości w wyniku nakładów poniesionych przez Gminę Miasta B..

Od decyzji tej odwołał się do Wojewody [...] Zarząd Miasta B., wnosząc ojej uchylenie.

W uzasadnieniu strona odwołująca się podniosła, iż wywłaszczona działka nr 1443/3, obecnie działka nr 265/3, została przeznaczona pod drogę i aktualnie wykorzystywana jest jako ulica B, a w części stanowi pas zieleni izolacyjnej pomiędzy tą ulicą i planowanym osiedlem budownictwa jednorodzinnego. Natomiast działka nr 1392/1, obecnie wchodząca w skład działki nr 98/1 stanowi pas gruntu będący przedłużeniem istniejącej już ulicy B, której dalsza realizacja planowana jest w terminie późniejszym. Z kolei działka nr 1443/5, stanowiąca obecnie działki o nr 264/25 i 264/28, zgodnie z obecnie obowiązującym miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia 26 sierpnia 1991 r. Nr 149/IX/91 znajduje się w jednostce urbanistycznej określonej jako tereny mieszkalnictwa — zabudowy jednorodzinnej, w związku z czym przeznaczenie tej nieruchomości nie zostało zmienione. Skarżący podniósł ponadto, iż

2

planowane jest w niedługim czasie wykorzystanie przedmiotowych działek na zaspokojenie potrzeb budownictwa mieszkaniowego.

W konkluzji strona odwołująca się stwierdziła, iż działki te nie stały się zbędne na cel wywłaszczenia, gdyż jego cel się nie zmienił i jest nadal aktualny, natomiast zwrot podroży koszty ewentualnych inwestycji.

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a. Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że z akt administracyjnych wynika, iż przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...], dokonanej w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. z 1974r. nr 10, po z. 64).

Zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] działki nr 1443/3, 1443/4 oraz 1392/1 przeznaczone zostały pod budownictwo jednorodzinne osiedla "A".

W toku oględzin na gruncie ustalono natomiast, iż działka nr 265/3 o powierzchni 0,0157 ha stanowiąca część wywłaszczonej działki nr 1443/3, która miała zostać przeznaczona pod budowę drogi, stanowi pas gruntu porośnięty trawą położony przy ul. B. Działka nr 98/1 o powierzchni 0,0177 ha będąca częścią wywłaszczonej działki nr 1392/1, która miała zostać przeznaczona pod budowę ulicy biegnącej wokół osiedla także nie jest zagospodarowana. Z kolei działka nr 264/25 o powierzchni 0,0320 ha, stanowiąca część dawnej działki nr 1443/4, która miała zostać przeznaczona pod budownictwo wolnostojące, jest obecnie użytkowana jako ogródek przydomowy przez I. W. i J. W., którzy nabyli udział stanowiący 14/100 we własności tejże nieruchomości na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] Natomiast działka nr 264/28 stanowiąca część działki nr 1443/5, która w momencie wydania decyzji o wywłaszczeniu znajdowała się poza ustaleniami planu realizacyjnego również jest nie zagospodarowana. Wojewoda [...] podniósł ponadto, iż z załącznika graficznego wynika, że na terenie tym planowana jest realizacja budownictwa jednorodzinnego typu szeregowego oraz wolnostojącego. Podnoszony przez Zarząd Miasta B. argument, iż nieruchomości te są przewidziane do zagospodarowania w niedługim czasie w celu zaspokojenia potrzeb budownictwa mieszkaniowego, zdaniem organu odwoławczego, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wobec treści art. 137 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) określającego kryteria uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie ma znaczenia ani obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego, ani też zamiar realizacji celu wywłaszczenia w przyszłości.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Wojewody [...] Zarząd Miasta B. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę,

3

wnosząc o jej uchylenie oraz podtrzymując argumenty podniesione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

l/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

21 naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów w sposób, o którym mowa wyżej, dlatego też została ona oddalona.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz.U. nr 46 z 2000r., poz. 543 ze zm.).

W rozdziale 6-tym tejże ustawy w art. 136 i nast. zawarte są przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Zgodnie z art. 136 ust. l - nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.

Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ( art. 136 ust. 3 zd. 1-sze ).

W myśl art. 137 ust. l pkt l i 2 ustawy - nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

l/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała

się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

21 utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

Stosownie do treści art. 216 tej ustawy - przepisy wskazanego wyżej rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio między innymi do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 10 z 1974r, poz. 64 ze zm. ).

Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiąca własność K. i U. małż. J., składająca się z działek wymienionych wyżej o łącznej powierzchni 0,3808 ha, została wywłaszczona we wskazanym trybie na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] w związku z jej przeznaczeniem -stosownie do planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] - pod budownictwo jednorodzinne Os. A. Nieruchomość ta stała się później własnością Gminy B.. W związku z nie zagospodarowaniem wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem określonym we wskazanej decyzji U. i K. J. w dniu 25 maja 1998r. wystąpili z wnioskiem o zwrot działki nr 1443, który następnie rozszerzyli o zwrot także działki oznaczonej numerem 98/1, wchodzącej w skład dawnej działki nr 1392/1.

Na rozprawach przeprowadzonych w dniu 12 maja 1999r. oraz w dniu 25 września 2001 r. żądanie zwrotu ograniczyli do powierzchni, która w świetle przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i dokonanych z udziałem geodety oględzin, nie została zagospodarowana zgodnie z celem. Ustalono bowiem, iż część nieruchomości z działki 1443/1, która weszła w skład działki nr 265, została przeznaczona pod pas drogowy ulicy B. Zgodnie z poczynionymi ustaleniami, wynikiem oględzin i decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w B. zatwierdzającą podział nieruchomości - wydzielona działka nr 265/3, co do której orzeczono zwrot na rzecz byłych właścicieli - stanowi teren porośnięty chwastami, dochodzący do chodnika wchodzącego w pas drogowy ulicy B. Tym samym należy stwierdzić, iż zarzut skarżącego jest w tym zakresie bezpodstawny.

U. i K. J. ograniczyli ponadto swe żądanie do zwrotu części dawnej działki nr 1443/4, która weszła następnie w skład działki nr 264/11 oraz 264/10, tj. do zwrotu części powstałej z podziału działki 264/11 - działki nr 264/25. Została ona bowiem nadal niezagospodarowana, w sytuacji gdy pozostałą część nieruchomości Gmina Miasta B. sprzedała osobom fizycznym.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, wydzielone działki, co do których organ wydał decyzję o ich zwrocie na rzecz byłych właścicieli, spełniają przesłanki ustawowe z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pozwalające na uznanie, iż są one zbędne na cel określony

w decyzji wywłaszczeniowej, a tym samym z uwagi na złożenie wniosku o ich

zwrot - skutecznie podlegają temu zwrotowi.

Zważywszy na przytoczone unormowania wynikające z art. 136 i 137 ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. nr

46 z 2000r., poz. 543 ze zm. ) argumentacja skarżącego podnoszona zarówno

w odwołaniu, jak i w skardze, nie może odnieść skutku prawnego.

Nie ma bowiem znaczenia dla wyniku sprawy okoliczność, iż działki, co do

których orzeczono zwrot, w świetle obowiązującego miejscowego planu

zagospodarowania przestrzennego m. B. leżą w jednostce

urbanistycznej opisanej jako "tereny mieszkalnictwa - zabudowy

jednorodzinnej", co ma świadczyć, iż przeznaczenie tych terenów nie uległo

zmianie.

Podobnie, nie ma znaczenia zarzut, iż tereny te w niedługim czasie są

przewidziane na cele zaspokojenia budownictwa mieszkaniowego, a zwrot

przedmiotowych działek na rzecz byłych właścicieli podroży koszty

ewentualnej inwestycji, a co za tym idzie - przesunie ją w czasie.

Przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości mają bowiem charakter

rygorystycznych zasad i w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek

wniosek winien być uwzględniany bez względu okoliczności, które są

podnoszone przez skarżącego ( por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 6 marca

2002r. sygn. III RN 11/01 - OSN nr 21 z 2002r., poz. 513, z dnia 29 marca

1994r. sygn. III ARN 7/94 - OSNAPiUS nr l z 1994r., poz. 3, z dnia

17 kwietnia 1997r. sygn. III RN 13/97 - ONAPiUS nr 7 z 1998r., poz. 21 ).

Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego też oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270).