Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 403/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 pkt 78
journal: Dz.U. 2016 poz 1010
law: Ustawa z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Teza: Gdyby uznać prawidłowość argumentacji, że czynność w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji - podjęta na podstawie art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - nie wchodzi w zakres któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 47 u.f.z.o., to podmioty prowadzące szkoły niepubliczne, w tym szkoły w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, pozbawione zostałyby prawa do drogi sądowej, co stanowiłoby naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd - jak też naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 Nr 61, poz. 284), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły lub bezstronny sąd ustanowiony ustawą […], a nadto naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.C.2010.83.389), zgodnie z którym każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule; każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy, bowiem w sprawie zaniżonych kwot wypłat dotacji należnych za okresy po 1 stycznia 2017 r. niewłaściwe byłyby zarówno sądy powszechne jak i sądy administracyjne.

TEZY

Gdyby uznać prawidłowość argumentacji, że czynność w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji - podjęta na podstawie art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - nie wchodzi w zakres któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 47 u.f.z.o., to podmioty prowadzące szkoły niepubliczne, w tym szkoły w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, pozbawione zostałyby prawa do drogi sądowej, co stanowiłoby naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd - jak też naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 Nr 61, poz. 284), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły lub bezstronny sąd ustanowiony ustawą […], a nadto naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.C.2010.83.389), zgodnie z którym każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule; każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy, bowiem w sprawie zaniżonych kwot wypłat dotacji należnych za okresy po 1 stycznia 2017 r. niewłaściwe byłyby zarówno sądy powszechne jak i sądy administracyjne.


SENTENCJA

Sygn. [...] I SA/Sz 403/20 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy [...] po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na wypłatę zaniżonej dotacji przez Zarząd Powiatu oddala skargę.


UZASADNIENIE

C. N. i B. "Ż." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

z siedzibą w Ł. skargą z dnia 28 kwietnia 2020 r. zaskarżyła do sądu czynność w postaci wypłaty w marcu 2020 r. zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za luty 2020 r. na rzecz S. P. C. N. i B. "Ż." oraz S. P. O. M. "Ż." w S. , dokonaną przez Zarząd Powiatu.

Z akt postępowania wynika, że skarżąca prowadzi na terenie powiatu s. ww. szkoły. Na podstawie art. 26 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 17 ze zm.); dalej u.f.z.o., skarżąca korzysta z dotacji oświatowych.

Tryb udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzących na terenie powiatu s. przez inne niż jednostki samorządu terytorialnego osoby prawne lub osoby fizyczne oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania został ustanowiony - na podstawie 38 ust. 1 u.f.z.o. - w uchwale nr [...] Rady Powiatu S. z dnia 30 października 2019 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych na terenie Powiatu S. przez inne niż jednostki samorządu terytorialnego osoby prawne lub osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2019 r. poz. 5655); dalej: "uchwała Rady Powiatu".

Na podstawie § 3 ust. 1 uchwały Rady Powiatu, skarżąca 5 lutego 2020 r. złożyła w organie miesięczne informacje "o faktycznej liczbie uczniów, wychowanków objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych wg stanu na pierwszy dzień lutego 2020 r.". W informacjach tych skarżąca wskazała, że liczba uczniów w S. P. O. M. "Ż." na pierwszy dzień miesiąca wynosi 27, w tym liczba uczniów kształcących się w zawodach medycznych 27, natomiast liczba uczniów w S. P. C. N. i B. "Ż." na pierwszy dzień miesiąca wynosi 171.

Następnie, na podstawie § 3 ust. 2 uchwały Rady Powiatu, skarżąca 5 marca 2020 r. złożyła w organie informacje "o liczbie uczniów uczestniczących

w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w lutym 2020 r.", wskazując, że aktualna liczba uczniów w S. P. O. M. "Ż.", którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych wynosi 30, a tym samym różnica między liczbą uczniów wskazaną w miesięcznej informacji o faktycznej liczbie uczniów z dnia 5 lutego 2020 r., a liczbą uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych wynosi 3, w tym liczba uczniów kształcących się w zawodach medycznych 3, natomiast aktualna liczba uczniów w S. P. C. N. i B. "Ż.", którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych wynosi 142, a tym samym różnica między liczbą uczniów wskazaną w miesięcznej informacji o faktycznej liczbie uczniów z dnia 5 lutego 2020 r., a liczbą uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych wynosi 29.

Na skutek telefonicznego wezwania pracownika organu, aby w informacji o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych nie uwzględniać słuchaczy, którzy zostali zapisani do szkoły po 1 lutego 2020 r., pomimo iż uzyskali oni wymaganą przepisami prawa frekwencję, skarżąca złożyła 13 marca 2020 r. korektę ww. informacji za luty 2020 r., w której poinformowała, że aktualna liczba uczniów w S. P. O. M. "Ż.", którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych wynosi 24, a tym samym różnica między liczbą uczniów wskazaną

w miesięcznej informacji o faktycznej liczbie uczniów z dnia 5 lutego 2020 r., a liczbą uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych wynosi 3, w tym liczba uczniów kształcących się w zawodach medycznych 3, natomiast aktualna liczba uczniów w S. P. C. N. i B. "Ż.", którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych wynosi 118, a tym samym różnica między liczbą uczniów wskazaną w miesięcznej informacji o faktycznej liczbie uczniów z dnia 5 lutego 2020 r., a liczbą uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych wynosi 53. Następnie, 31 marca 2020 r. skarżąca ponownie złożyła korekty informacji

"o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w lutym 2020 r." w S. P. O. M. "Ż." oraz

w S. P. C. N. i B. "Ż.", w których wykazała takie same dane, jak w pierwotnych informacjach z dnia 5 marca 2020 r. W pismach do złożonych korekt informacji z dnia 31 marca 2020 r. skarżąca poinformowała, że - zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. - dotacja przysługuje na każdego słuchacza, który spełnił wymóg obecności na co najmniej 50% obowiązkowych zajęć lekcyjnych w danym miesiącu, niezależnie od posiadania statusu słuchacza na pierwszy dzień danego miesiąca.

W odpowiedzi na ww. korekty informacji, organ poinformował skarżącą, że dotacja przysługuje, jeżeli spełnione są dwa warunki: uczeń będzie wykazany w informacji o faktycznej liczbie uczniów wg stanu na pierwszy dzień danego miesiąca oraz ten sam uczeń spełni wymóg uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Na ucznia, który został przyjęty do szkoły po pierwszym dniu danego miesiąca dotacja w tym miesiącu nie przysługuje.

Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżąca zaskarżyła do sądu czynność dokonaną przez organ w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej wypłaconej w marcu 2020 r. za luty 2020 r. na rzecz obu szkół. W skardze podniosła zarzuty naruszenia art. 34 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. i w zw. z § 10 ust. 1 i ust. 1a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 493 ze zm.); dalej: "rozporządzenie" poprzez nieprzekazanie dotacji w wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego stosownie do liczby słuchaczy, którzy w lutym 2020 r. spełnili warunek, o którym mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w terminie do 31 marca 2020 r. na rachunek bankowy szkół na skutek niewypłacenia dotacji w łącznej kwocie [...]zł, podczas gdy szkoły spełniły wymagane przepisami prawa przesłanki do otrzymania dotacji, a tym samym brak było podstaw do zaniżenia jej kwoty. Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności wypłaty zaniżonej dotacji oświatowej w marcu 2020 r. oraz uznanie obowiązku wypłaty przez organ na rzecz skarżącej dotacji we właściwej kwocie, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że korekta informacji z dnia 13 marca 2020 r., sporządzona na podstawie wezwania pracownika organu, nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawa, gdyż - zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. - dotacja przysługuje na każdego słuchacza, który uczestniczył w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, niezależnie od posiadania statusu słuchacza na pierwszy dzień miesiąca, dlatego też w korektach informacji z dnia 31 marca 2020 r. został wykazany taki stan, jak w informacjach z dnia 5 marca 2020 r. Według skarżącej, informacja składana w terminie do 5 dnia każdego miesiąca o faktycznej liczbie uczniów - według stanu na pierwszy dzień danego miesiąca, za który udzielana jest część dotacji przypadająca na dany miesiąc - aktualizowana jest następnie poprzez złożoną do 5 dnia każdego miesiąca, następującego po miesiącu, za który była przekazana dotacja, informacją o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poprzednim miesiącu. Ta regulacja prawna ma na celu wypłatę pozostałej części dotacji w wysokości odzwierciedlającej rzeczywistą liczbę uczniów w danym miesiącu, za których jest należna dotacja, a jednocześnie spełniających warunek uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Organ dotujący, wraz z dotacją wypłacaną w terminie do 31 marca 2020 r., powinien przekazać także dotacje na wykazanych słuchaczy w złożonej 31 marca 2020 r. ostatecznej korekcie informacji o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w lutym 2020 r., którzy zapisali się do szkół po terminie 1 lutego 2020 r. i uzyskali wymaganą przepisami prawa frekwencję, tj. dodatkowo na 24 słuchaczy S. P. C. N. i B. "Ż." i na 6 słuchaczy S. P. O. M. "Ż.", czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie dotychczasowe stanowisko w sprawie. W ocenie organu, korekta liczby uczniów, którzy spełniają warunek 50% frekwencji, może się odnosić wyłącznie do rzeczywistej liczby uczniów wykazywanej przez organ w informacji o faktycznej liczbie uczniów na pierwszy dzień miesiąca, składanej w terminie do 5-go dnia każdego miesiąca. Zdaniem organu, po to skarżący miał ustalać rzeczywistą liczbę na pierwszy dzień miesiąca, aby można było ustalić 50% frekwencję w danym miesiącu. Badanie frekwencji celem uzyskania dotacji powinno obejmować okres pomiędzy pierwszym i ostatnim dniem miesiąca. Nadto, według organu, § 10 rozporządzenia reguluje, że art. 26 ust. 2 u.f.z.o. nie stosuje się do ustalania dotacji przyznanej za okres od 1 marca 2020 r. do końca miesiąca, w którym zakończy się czasowe ograniczenie funkcjonowania szkół. Przysługuje ona wówczas na każdego ucznia, który w lutym 2020 r. spełnił warunek, o którym mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Natomiast, dotacja za luty 2020 r. jest ustalana na dotychczasowych zasadach, z uwzględnieniem art. 26 ust. 2 u.f.z.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sporna w sprawie jest kwestia, czy wraz z dotacjami wypłacanymi szkołom skarżącej za luty 2020 r., w terminie do 31 marca 2020 r., organ dotujący powinien przekazać także dotację na wykazanych słuchaczy w złożonej 31 marca 2020 r. ostatecznej korekcie informacji o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w lutym 2020 r., którzy zapisali się do szkoły po dacie 1 lutego 2020 r. do końca tego miesiąca i uzyskali wymaganą przepisami prawa frekwencję.

Skarżąca kwestionuje stanowisko organu, według którego dotacja przysługuje na rzeczywistą liczbę słuchaczy aktualną na pierwszy dzień miesiąca (1 lutego 2020 r.), aby można było następnie ustalić 50% frekwencję w danym miesiącu, a w skardze sądowoadministracyjnej domaga się stwierdzenia bezskuteczności wypłaty zaniżonej dotacji oświatowej w marcu 2020 r. za luty 2020 r. oraz uznanie obowiązku wypłaty przez organ na rzecz skarżącej dotacji we właściwej kwocie z uwzględnieniem liczby słuchaczy, którzy zapisani zostali do szkół pomiędzy pierwszy i ostatnim dniem lutego, a którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w tym okresie (w lutym 2020 r.).

Na wstępie należy wskazać, że - na mocy art. 1 pkt 78 ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1010) - w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.) wprowadzono do art. 90 zmianę polegającą na dodaniu, m.in. ustępu 11 w brzmieniu: "11. Przyznanie dotacji, o których mowa w art. 90 ust. 1a-8, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.". Na podstawie natomiast przepisu art. 27 ust. 1 tej ustawy zmieniającej postanowiono, że: "Do czynności podejmowanych w związku z udzielaniem dotacji, o których mowa w art. 80 i art. 90 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, na rok 2017 stosuje się przepisy art. 3 pkt 26-33, art. 78a-78e, art. 79a, art. 80, art. 89b-89d i art. 90 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.".

Powyższa regulacja prawna obowiązywała w roku 2017, a od 1 stycznia 2018 r. - na mocy art. 47 u.f.z.o. - przewidziano, że: "Czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40-art. 41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.).".

Powyższe regulacje - jak wynika to m.in. z sejmowego druku nr 559 (pkt 18) zawierającego "Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw" - miały na celu "przesądzenie, że czynności przyznania dotacji dla publicznych i niepublicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek są czynnością z zakresu administracji publicznej".

W orzecznictwie i doktrynie dłuższy czas istniał spór co do właściwości sądów w tych sprawach, tj. czy należą do kognicji sądownictwa administracyjnego, czy też sądownictwa powszechnego.

W wyroku z dnia 3 stycznia 2007 r. sygn. akt IV CSK 312/06 Sąd Najwyższy wskazał, że art. 90 ustawy o systemie oświaty stanowi normę kreującą stosunek zobowiązaniowy o charakterze cywilnym między właściwym podmiotem publicznoprawnym a jednostką oświatową, dlatego - w połączeniu z brakiem szczególnego trybu dochodzenia tego rodzaju roszczeń na drodze postępowania administracyjnego - stanowi wystarczającą podstawę do uznania, że sprawy o zapłatę dotacji należą do kognicji sądów powszechnych.

Pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu ww. wyroku został szeroko zaaprobowany w judykaturze i stał się podstawą utrwalonej linii orzeczniczej. W doktrynie zauważono, że stanowisko to zgodne jest z duchem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. sygn. akt SK 12/99, który nakazuje postrzegać problematykę dopuszczalności drogi sądowej przede wszystkim przez pryzmat konstytucyjnego prawa do sądu (zob. Jakub Turczyn "Dopuszczalność drogi sądowej w sprawach o dotację oświatową", MOP 2019, Nr 15).

Nadto, chociaż w orzecznictwie Sądu Najwyższego od 2007 r. stopniowo utrwalany był pogląd o dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o zapłatę dotacji oświatowej, to w 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny, w poszerzonym składzie, w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt II GPS 7/08, wskazał, że obligacyjna natura spraw związanych z dotacją oświatową przeważa nad elementem publicznoprawnym tylko wtedy, gdy odpowiedni organ ustalił tryb udzielania i rozliczania tego świadczenia w formie umowy z jednostką oświatową. Sądy administracyjne odrzucały nieraz skargi w tego rodzaju sprawach wskazując, że nie należą one do ich kognicji. W praktyce więc spory o dotacje oświatowe rozstrzygano na drodze postępowania cywilnego, był to bowiem bardziej efektywny sposób ochrony praw zainteresowanych podmiotów.

Opisana sytuacja równowagi, w której, pomimo elementów sporu kompetencyjnego, orzecznictwo sądów powszechnych i SN było względnie stabilne, a dopuszczalność drogi sądowej przy dochodzeniu dotacji oświatowych nie była szerzej kwestionowana, gruntownie zmieniła się wraz z ww. nowelizacją art. 90 ustawy o systemie oświaty i dodanie ust. 11. Jednak, wobec tego, że ustawa nowelizująca nie zawierała reguł intertemporalnych, które odnosiłyby się do lat wcześniejszych niż 2017 r., to w orzecznictwie na nowo pojawił się problem związany z dopuszczalnością drogi sądowej w sprawach o dotację oświatową, tym razem co do świadczeń za lata poprzedzające 2017 r. Kwestia ta stała się przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu Najwyższego, w których konsekwentnie wskazywano na konieczność stosowania dotychczasowej wykładni omawianych przepisów w sprawach dotyczących świadczeń za okres sprzed 2017 r. Podkreślano przy tym, że na stanowisko takie nie ma wpływu okoliczność, iż w stanie prawnym sprzed 1 stycznia 2017 r. można było znaleźć argumenty przemawiające za właściwością sądów administracyjnych w przedmiocie spraw związanych z dotacją oświatową. W najnowszym orzecznictwie dokonano także szerszej wykładni intertemporalnych aspektów stosowania art. 90 ust. 11 ustawy o systemie oświaty. Sąd Najwyższy wskazał, że sam fakt możliwości odmiennej interpretacji opisywanych unormowań nie stanowi dostatecznego argumentu za dokonaniem istotnej rewizji praktyki orzeczniczej (vide: wyrok SN z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt V CSK 101/18; postanowienia z dnia: 9 maja 2019 r. sygn. akt IV CSK 490/18; 5 lipca 2019 r. sygn. akt IV CSK 629/18).

Natomiast, najnowszy stan prawny nie pozostawia wątpliwości co do tego, że aktualnie (tj. po wejściu w życie u.f.z.o. z dniem 1 stycznia 2018 r.) czynności dokonywane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji oświatowej stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, które kontrolowane są przez sądy administracyjne (art. 47 u.f.z.o.). Aktualna redakcja przepisu wyłączającego w tych sprawach drogę sądową przed sądami powszechnymi przesądza kognicję sądów administracyjnych w tych sprawach. Natomiast, dualizm ochrony prawa do dotacji oświatowej za lata poprzedzające 2017 r. ma charakter ściśle tymczasowy i problem ten przestanie istnieć wraz z prawomocnym osądzeniem tych spraw bądź przedawnieniem się roszczeń.

Powyższe uwagi wstępne skład orzekający w sprawie zobowiązany był podnieść w związku z wydaniem przez inne składy orzekające tut. sądu odmiennych orzeczeń, tj. postanowień o odrzuceniu skarg skarżącej w analogicznych sprawach dotyczących wypłaty zaniżonych dotacji oświatowych za okresy obejmujące dotacje należne po 1 stycznia 2017 r. (por. postanowienia WSA w Szczecinie z dnia: 21 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 622/18; 23 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 456/20 i sygn. akt I SA/Sz 459/20). W postanowieniach tych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołał jako uzasadnienie dla takich rozstrzygnięć m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których to sąd kasacyjny ocenił, że czynność w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji podjęta na podstawie art. 34 ust. 1 u.f.z.o. nie wchodzi w zakres któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 47 u.f.z.o. Przepis ten (art. 34 ust. 1 u.f.z.o.), według NSA, nie został wymieniony w art. 47 u.f.z.o., w związku z czym czynność polegająca na samej wypłacie środków pieniężnych z tytułu dotacji nie należy do kognicji sądów administracyjnych (postanowienia NSA z dnia: 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I GSK 2128/19 oraz sygn. akt I GSK 2129/19; 21 listopada 2019 r. sygn. akt I GSK 2008/19; 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt I GSK 453/19; 30 stycznia 2020 r. sygn. akt I GSK 32/20; 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I GSK 629/20).

Skład orzekający w sprawie nie podziela ww. argumentacji z tego powodu, że przepis art. 34 ust. 1 u.f.z.o. jest przepisem niejako tylko "technicznym" określającym sposób przekazania dotacji, lecz w jego treści ab initio wyraźnie określono poszczególne dotacje podlegające przekazaniu, w tym także dotacje określone w art. 26 ust. 2 u.f.z.o., czyli dotacje na rzecz niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, czyli takich szkół jakie prowadzi skarżąca. Te dotacje także zostały wymienione w następnych jednostkach redakcyjnych art. 34, czyli w ust. 2 i ust. 3, co potwierdza stanowisko, że chociaż w art. 47 u.f.z.o. nie wymieniono art. 34 ust. 1 u.f.z.o., to jednak wymieniono w nim czynności podejmowane przez organ dotujący na podstawie, m.in. art. 26, czyli ustalenie i przekazanie dotacji.

Zatem, gdyby uznać prawidłowość argumentacji, że czynność w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji - podjęta na podstawie art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - nie wchodzi w zakres któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 47 u.f.z.o., to podmioty prowadzące szkoły niepubliczne, w tym szkoły w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, pozbawione zostałyby prawa do drogi sądowej, co stanowiłoby naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd - jak też naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 Nr 61, poz. 284), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły lub bezstronny sąd ustanowiony ustawą [...], a nadto naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.C.2010.83.389), zgodnie z którym każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule; każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy, bowiem w sprawie zaniżonych kwot wypłat dotacji należnych za okresy po 1 stycznia 2017 r. niewłaściwe byłyby zarówno sądy powszechne jak i sądy administracyjne

Odnosząc się dalej do kwestii zasadniczej w sprawie, czyli do rozstrzygnięcia czy wraz z dotacjami wypłacanymi szkołom skarżącej za luty 2020 r., w terminie do 31 marca 2020 r., organ dotujący powinien przekazać także dotację na wykazanych słuchaczy w złożonej 31 marca 2020 r. ostatecznej korekcie informacji o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w lutym 2020 r., którzy zapisali się do szkoły po dacie 1 lutego 2020 r. do końca tego miesiąca i uzyskali wymaganą przepisami prawa frekwencję, skład orzekający w sprawie wskazuje, że kwestia ta jest uregulowana w art. 34 ust. 2 i ust. 3 u.f.z.o., zgodnie z którymi: niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego (ust. 2); jeżeli faktyczna liczba uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, jest inna niż liczba uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, część dotacji na następny miesiąc jest przekazywana na liczbę uczniów skorygowaną o różnicę między liczbą uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, a faktyczną liczbą uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty (ust. 3).

Ponadto, w § 3 powołanej na wstępie uchwały Rady Powiatu - wydanej na podstawie delegacji ustawowej zamieszczonej w art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 511 ze zm.) w związku z art. 38 ust.1 u.f.z.o. - postanowiono, że: "W terminie do 5 dnia każdego miesiąca, organ prowadzący szkołę lub placówkę składa w Starostwie Powiatowym w S. informację o faktycznej liczbie uczniów, dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, ustaloną na podstawie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej odpowiedniej dla danego typu i rodzaju szkoły lub placówki, według stanu na pierwszy dzień danego miesiąca, za który udzielana jest część dotacji przypadająca na dany miesiąc. Wzór miesięcznej informacji o faktycznej liczbie uczniów, dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w danym miesiącu, stanowi załącznik Nr 2 do uchwały (ust. 1). W terminie do 5 dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu, za który była przekazana dotacja, z tym że za grudzień niezwłocznie po zakończeniu ostatnich zajęć w miesiącu grudniu, organ prowadzący szkołę w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, o której mowa w art. 2 pkt 30 ustawy przedkłada również informację o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poprzednim miesiącu. Wzór informacji o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, stanowi załącznik Nr 3 do niniejszej uchwały" (ust. 2).

Przywołana regulacja prawna stanowi gwarancję realizacji przez uprawnione podmioty obowiązków wynikających z art. 36 ust. 1 i ust. 2 u.f.z.o. co do czynności prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanych z budżetów jednostek samorządowych. W ocenie sądu, wszystkie określone wyżej wymienionymi regulacjami warunki mają sprzyjać sprawnej i szybkiej kontroli wydatkowania dotacji oświatowych. Pobieranie środków publicznych wiąże się nierozerwalnie z poddaniem się trybowi kontroli rozliczenia i wydatkowania tych środków. Z tego względu, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego - wykonując delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. - uprawniony jest do stworzenia systemu kontroli, który będzie pozwalał na pełną weryfikację wykorzystywania przez beneficjentów dotacji, gdyż jest to najprostszy i najbardziej adekwatny sposób do realizacji postanowień u.f.z.o., o jakich mowa w jej art. 34 ust. 3. Nadto, pobranie dotacji to nie tylko czynność przekazania dotacji na rachunek bankowy, ale proces, który rozpoczyna się złożeniem informacji o faktycznej liczbie uczniów (konkretyzacji planowanej liczby uczniów), jej analizą i weryfikacją w oparciu o dane o uczniach zarejestrowane w systemie informatycznym udostępnionym podmiotom dotowanym, ewentualną korektą informacji o faktycznej liczbie uczniów, obliczeniem kwoty dotacji w oparciu o obowiązującą stawkę dotacji, a wreszcie dokonaniem przelewu dotacji na rachunek bankowy szkoły. Tym samym, jeżeli ustalenia co do spełniania przez uczniów uczestnictwa w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych są inne, niż prognoza szkoły o planowanej liczbie uczniów, o której mowa w art. 33 u.f.z.o., to mogą one spowodować dokonanie korekty informacji o faktycznej liczbie uczniów. Poza tym, skoro dotacja ma charakter roczny a jej wypłata następuje - zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca (z wyjątkiem stycznia i grudnia), to znaczy, że przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu weryfikacji przyznanych dotacji na bieżąco. A, ponieważ zasadą jest, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś wstępnie prognozowana i deklarowana liczba uczniów, a ustawa określa cele na jakie przeznaczone mogą być dotacje (art. 35 ust. 1 u.f.z.o.), to celowe jest ustanawianie mechanizmów pozwalających - w razie różnicy między zadeklarowanym a rzeczywistym stanem osobowym oraz w razie stwierdzenia nieuzasadnionych wydatków - na takie rozliczanie dotacji, aby kolejna rata była odpowiednio zmodyfikowana.

Wskazać także należy, że organ udzielający dotacji ma obowiązek kontrolować na bieżąco wypłacaną comiesięcznie dotację w oparciu o otrzymywaną od podmiotu dotowanego informację o rzeczywistej liczbie uczniów. Te miesięczne informacje składane przez podmiot dotowany na podstawie ww. regulacji, powinny odzwierciedlać rzeczywistą liczbę uczniów pobierających naukę. Z powołanych regulacji wynika bowiem, że osoba prowadząca szkołę zobowiązana jest do składania w terminie do 5 każdego miesiąca informacji o rzeczywistej liczbie uczniów na pierwszy dzień każdego miesiąca, za który udzielana jest część dotacji przypadająca na dany miesiąc, a następnie w terminie do 5 dnia każdego następnego miesiąca po miesiącu, za który została przekazana dotacja, przedkłada informację o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poprzednim miesiącu. Od tych informacji zależy zatem wysokość dotacji. Nadto, organ ma obowiązek porównać rzeczywistą liczbę uczniów z dnia 1 miesiąca za który została przekazana dotacja z liczba tych uczniów, którzy uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poprzednim miesiącu. Oczywiste więc jest, że skoro w przepisach ww. chodzi o "uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poprzednim miesiącu", to chodzi o takich uczniów, którzy posiadali status ucznia od 1 do ostatniego dnia miesiąca za który została przekazana dotacja. W przeciwnym wypadku, organ zobligowany byłby do przekazywania dotacji, np. na ucznia który rozpoczął naukę w ostatnim dniu miesiąca, a którego frekwencji nie da się ustalić za poprzedzający miesiąc, gdyż nie uczestniczył on w zajęciach w poprzednim całym miesiącu, poza 1 dniem.

Zatem, rację ma organ twierdząc, że skarżący ma obowiązek ustalać rzeczywistą liczbę słuchaczy na pierwszy dzień miesiąca, w tym celu aby można było następnie ustalić 50% frekwencję w danym miesiącu, więc, badanie frekwencji powinno obejmować okres pomiędzy pierwszym i ostatnim dniem miesiąca.

W konsekwencji, organ nie powinien był przekazać na rzecz skarżącej także dotacji na wykazanych słuchaczy w złożonej 31 marca 2020 r. ostatecznej korekcie informacji o liczbie uczniów uczestniczących w co najmniej 50% obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w lutym 2020 r., którzy zapisali się do szkół po 1 lutego 2020 r. i uzyskali wymaganą przepisami prawa frekwencję, tj. dodatkowo na 24 słuchaczy S. P. C. N. i B. "Ż." i na 6 słuchaczy S. P. O. M. "Ż.".

Nadto, rację ma organ wskazując, że § 10 rozporządzenia reguluje, iż przepisu art. 26 ust. 2 u.f.z.o. nie stosuje się do ustalania dotacji przyznanej za okres od 1 marca 2020 r. do końca miesiąca, w którym zakończy się czasowe ograniczenie funkcjonowania szkół w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Przysługuje ona wówczas na każdego ucznia, który w lutym 2020 r. spełnił warunek, o którym mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Natomiast, dotacja za luty 2020 r. jest ustalana na dotychczasowych zasadach, z uwzględnieniem art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Tak więc regulacja rozporządzenia nie ma wpływu na wysokość dotacji za luty 2020 r.

W tej sytuacji, wobec tego, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.) - należało ją oddalić.