Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2270/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr. [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania M. T., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...], o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył M. T..

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. M. T. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem R. S..

Decyzją z [...] lipca 2020 r. Prezydent Miasta [...] odmówił M.T. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na R. S..

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. T..

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2020 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. 1, 1a, 1b, 3, 5, art. 24 ust. 1 i 2 i 2a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazał, że jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, sprawuje on opiekę nad niepełnosprawnym bratem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] maja 2020 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2018 r., a niepełnosprawność istnieje od 7 roku życia. Stopień niepełnosprawności został ustalony do [...] maja 2023 r. Z oświadczenia wnioskodawcy z [...] czerwca 2020 r. wynika, że jest on również osobą słabego zdrowia, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i potrzebuje wsparcia finansowego. Wnioskodawca często pomaga bratu, który także nie ma żadnej opieki. Matka zmarła w 2016 r., a ojciec - alkoholik nie ma kontaktu z dziećmi. Z kolei babcia osoby niepełnosprawnej ma [...] lata i nie jest w stanie pomagać wnioskodawcy i jego bratu.

Organ odwoławczy podzielił ocenę Prezydenta, że w sprawie brak jest przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Wnioskodawca nie przedłożył bowiem dowodu, że R. S., ojciec R. S., został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Z kolei, z wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] Wydział [...] z [...] lipca 1997 r., sygn. akt [...], wynika, że sąd pozostawił rodzicom pełną władzę rodzicielską nad R. S., ograniczając ją do prawa osobistych kontaktów z synem. Z akt sprawy wynika również, że postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...], małoletni R. S. został umieszczony w spokrewnionej rodzinie zastępczej u S. K..

Skoro zatem żyje ojciec osoby wymagającej opieki, nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także żyje S. K., uznana postanowieniem sądu cywilnego za rodzinę zastępczą R. S., a jednocześnie w aktach brak jest dowodu, że legitymuje się ona znacznym stopniem niepełnosprawności, to, zdaniem Kolegium, brak było podstaw prawnych do przyznania wnioskowanego świadczenia rodzeństwu osoby wymagającej opieki.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł M. T. zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę i w rezultacie nieustalenie, że:

a. R. S. jest pełnoletni i władza rodzicielska ojca alkoholika nad nim ustała z chwilą osiągnięcia pełnoletniości,

b. ojciec nie utrzymuje kontaktu z synem, jest długoletnim alkoholikiem i nie wywiązuje się w stosunku do syna z obowiązku alimentacyjnego, za co odbywał karę pozbawienia wolności, również za włamania i kradzieże,

c. opiekunka prawna R. S., babcia S. K., ma [...] lata i z uwagi na podeszły wiek nie jest w stanie pomagać w pełni, lecz może tylko udzielać pomocy doraźnej, zaś faktyczną opiekę nad bratem sprawuje skarżący,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

a. art. 92 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że można pozbawić rodzica osoby pełnoletniej władzy nad tą osobą, podczas gdy z literalnej wykładni tego przepisu wynika, że władza rodzicielska nad dzieckiem wygasa z chwilą uzyskania przez dziecko pełnoletniości. W rezultacie doprowadziło to organ do błędnego wniosku, że ojciec osoby niepełnosprawnej nadal sprawuje władzę rodzicielską nad synem, pomimo że nigdy się nim nie interesował, jest nałogowym alkoholikiem i kryminalistą oraz nie wypełnia obowiązku alimentacyjnego. R. S. nawet nie wie jak ojciec wygląda i gdzie zamieszkuje, nie chce mieć z takim człowiekiem do czynienia,

b. art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, w sprzeczności z ugruntowaną linią orzeczniczą, że nie można odstąpić od formalnego ograniczenia wynikającego z tych przepisów, nawet w przypadku gdy z obiektywnych względów rodzic albo opiekun nie mogą realizować swoich obowiązków, a obowiązki te w rzeczywistości realizuje inny krewny.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcia naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego.

Powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na R. S. było uznanie przez organy, że skarżący - brat osoby wymagającej opieki - nie spełnia warunków do przyznania tego świadczenia określonych w art. 17 ust. 1a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "u.ś.r.". Żyją bowiem osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki tj. ojciec R. S., który nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także babcia R. S., ustanowiona przez sąd jego spokrewnioną rodziną zastępczą, a z akt sprawy nie wynika, aby posiadała ona orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z powyższym stanowiskiem organów nie zgodził się skarżący podnosząc błędną wykładnię przepisów ustawy poprzez uznanie, sprzecznie z ugruntowaną linią orzeczniczą, że nie można odstąpić od formalnego ograniczenia wynikającego z tych przepisów, nawet w przypadku gdy z obiektywnych względów (brak jakiejkolwiek więzi z osobą wymagającą opieki, podeszły wiek) rodzic albo opiekun prawny nie mogą realizować swoich obowiązków, a obowiązki te w rzeczywistości realizuje inny krewny.

Po analizie całości zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że przy wydaniu zaskarżonych rozstrzygnięć doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności, jako najdalej idące, zarzucić należy organowi odwoławczemu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 63 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej zwanej "k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Akta sprawy potwierdzają, że pismem z [...] lipca 2020 r. (data wpływu do organu) skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...]. Następnie, pismem z [...] lipca 2020 r. (doręczonym Kolegium [...] lipca 2020 r.) M. T. wskazał, że w odwołaniu wpisał "omyłkowo o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego brata, to jest zmyłka i chce to sprostować, że chodzi mu tylko o bycie jego opiekunem prawnym". Skarżący poprosił organ o sprostowanie tej pomyłki i "przyznanie mu tylko opiekuńczości nad bratem" od kwietnia 2020 r. do nadal. Z powyższego pisma może wynikać, że skarżący dążył do modyfikacji lub nawet cofnięcia odwołania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązkiem organu odwoławczego było wyjaśnienie tej kwestii. Wyjaśnienie treści żądania zawartego w odwołaniu ma bowiem istotne konsekwencje dla rozstrzygnięcia każdej sprawy odwoławczej. Wskazuje bowiem rodzaj tej sprawy oraz informuje w jakim trybie należy przeprowadzić postępowanie zmierzające do załatwienia odwołania. Z akt sprawy nie wynika jednak aby Kolegium, w związku z treścią pisma skarżącego z [...] lipca 2020 r., wyjaśniło treść żądania M. T. i jego rzeczywistą intencję. Rzeczywistej intencji skarżącego nie wyjaśnia również analiza treści skargi, w której skarżący wprawdzie podniósł zarzuty merytoryczne wobec zaskarżonej decyzji, ale w jej końcowej części ponownie wskazał, że chodzi mu o "przyznanie opiekuna prawnego dla brata", załączając jednocześnie do skargi pismo do Kolegium z [...] lipca 2020 r. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w sprawie doszło do naruszenia przez organ odwoławczy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 63 § 2 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc jednak pod uwagę to, że organ odwoławczy nie wyjaśnił rzeczywistej intencji skarżącego dotyczącej wniesionego żądania, a podniesione w skardze zarzuty dotyczą również kwestii merytorycznych, za zasadne Sąd uznał odniesienie się do tych kwestii. Wyjaśnić w tej sytuacji trzeba, że krąg osób uprawnionych do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został określony przez ustawodawcę w przepisach ustawy z 28 listopada 2003 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r., świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do art. 128 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U z 2019 r., poz. 2086, dalej jako "k.r.o."), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 1 k.r.o., obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Właśnie te przepisy razem z przepisami ustawy - kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji według kolejności zobowiązania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3804/18).

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do tego czy w świetle powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nieposiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez niepozbawionego praw rodzicielskich rodzica osoby wymagającej opieki, a także przez osobę ustanowioną przez sąd spokrewnioną rodziną zastępczą w każdym przypadku eliminuje z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego rodzeństwo, które faktycznie sprawuje tę opiekę.

Sąd w składzie orzekającym podziela w tym zakresie pogląd wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wskazane regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi (por. wyroki NSA: z 5 listopada 2015 r., sygn. I OSK 1062/14; z 13 listopada 2015 r., sygn. I OSK 1286/14; z 12 maja 2017 r., sygn. I OSK 328/16 oraz z 21 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 829/17 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Natomiast art. 132 k.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Jak słusznie zauważył NSA w wyroku z 7 maja 2020 r., sygn. I OSK 2831/19, w tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji tylko w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).

W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy formalistyczna wykładnia omawianych przepisów mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby (skarżącego) mogącej faktycznie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14; z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1230/14; z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16 oraz z dnia 7 maja 2020 r., I OSK 2831/19). Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., uwzględniająca wskazane zasady konstytucyjne ma także oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 (pub. OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 151) Trybunał stwierdził, że "choć zasiłek stały nominalnie przysługiwał opiekunowi, to korzyść czerpał z niego podopieczny, który dzięki zasiłkowi miał zapewnioną opiekę osoby bliskiej. Takie rozwiązanie było też korzystne dla państwa, które zapewniając osobie potrzebującej pomocy opiekę członka rodziny, nie musiało organizować tejże opieki w innych formach. Skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Przyznanie tylko rodzicom naturalnym prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej (pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym), lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji)." Trybunał Konstytucyjny uznał, że taka regulacja godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji). Trzeba mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło zasiłek stały przewidziany w ustawie o pomocy społecznej z 1990 r., zatem teza powyższa jest nadal aktualna (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/2007, pub. OTK-A 2008/6/107 oraz z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. P 41/2007, pub. OTK-A 2008/6/109).

W świetle powyższego, zasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię, wykluczającą brata osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, także w przypadku gdy rodzic osoby wymagającej opieki, a także osoba ustanowiona spokrewnioną rodziną zastępczą nie są w stanie z różnych powodów (brak jakiejkolwiek więzi z osobą wymagającą opieki, podeszły wiek, zły stan zdrowia) tej opieki sprawować, lecz nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przyjęcie wskazanych metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącego dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem zależy od jednoznacznego ustalenia, czy osoby wskazane w art. 17 ust. 1a u.ś.r. są zdolne do jej sprawowania. Dlatego konieczne jest stwierdzenie, czy stan zdrowia tych osób, ich wiek, czy też inne okoliczności umożliwiają im faktyczne sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną.

W niniejszej sprawie z prawidłowych ustaleń faktycznych wynika, że osoba wymagająca opieki (R. S.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z kolei jego ojciec (R. S.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Takim orzeczeniem nie legitymuje się również ustanowiona spokrewnioną rodziną zastępczą S. K., babcia R. S.. Jednakże, jak konsekwentnie podnosił skarżący od początku postępowania R. S. jest osobą uzależnioną od alkoholu, która od samego początku nie interesowała się i nadal w ogóle nie interesuje się synem. Skarżący podnosił również, że ojciec nie realizował spoczywającego na nim obowiązku alimentacyjnego, za co odbywał karę pozbawienia wolności. Skarżący podkreślał też, że opiekunka prawna niepełnosprawnego, która jest jego babcią, jest osobą w podeszłym wieku ([...] lata) i z tego powodu nie jest obecnie w stanie faktycznie jego bratem się opiekować. Skarżący konsekwentnie podnosił, że z uwagi na powyższe okoliczności, to on sprawuje rzeczywistą, osobistą opiekę nad bratem, czego nie kwestionują organy. Tymczasem z decyzji organów obu instancji nie wynika, czy rodzic osoby wymagającej opieki oraz ustanowiona spokrewnioną rodziną zastępczą babcia tej osoby, przy uwzględnieniu ich więzi z R. S., stanu zdrowia, sytuacji osobistej i wieku, są w stanie taką opiekę sprawować. Brak ustaleń w tym zakresie należy uznać za naruszenie przepisów regulujących postępowanie dowodowe, tj. art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceny takiej powinny były dokonać rozpatrujące sprawę organy administracji, opierając się na wywiadzie środowiskowym i ewentualnie innych zgromadzonych dowodach.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Rozpoznając sprawę ponownie, w pierwszej kolejności organ wyjaśni, w związku z treścią pisma skarżącego do Kolegium z [...] lipca 2020 r., rzeczywistą treść złożonego żądania. Następnie, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. i przeprowadzi niezbędne czynności w celu ustalenia, czy z różnych powodów (brak jakiejkolwiek więzi z osobą wymagającą opieki, podeszły wiek, zły stan zdrowia) ojciec osoby wymagającej opieki oraz osoba ustanowiona spokrewnioną rodziną zastępczą są w stanie faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym R. S.. Orzekając w sprawie ponownie organ powinien uwzględnić również wynikającą z akt sprawy okoliczność, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2020 r., nr [...], przyznano skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na R. S. na okres od [...] sierpnia 2020 r. do [...] października 2020 r., zaś decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...], skarżącemu przyznano powołany zasiłek na okres od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021 r. W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że powołany przepis należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18). Zatem, w przypadku pozytywnej oceny spełniania przez skarżącego warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego na R. S. na okres do [...] października 2021 r., obowiązkiem organu będzie wyjaśnienie, które z opisanych świadczeń skarżący wybiera.