Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1389/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6. art. 17, art. 20 ust. 3, art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi B. Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy O., powołując się na przepis art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456, dalej powoływanej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych), po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej B. Ch. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem K. Ch., odmówił przyznania ww. wnioskowanego świadczenia, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca wbrew złożonemu w dniu [...] oświadczeniu nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego względnie wykonywania pracy w nim, gdyż pomimo, iż korzysta z uprawnień do finansowania składki na ubezpieczenie społeczne jako rolnik (małżonek) sprawujący opiekę nad dzieckiem według treści art. 16a ust. 2 ww. ustawy, jest ona posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych oraz podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy jako rolnik (małżonek) w KRUS.

Od ww. decyzji skarżąca wniosła odwołanie, domagając się indywidualnego rozpatrzenia jej sprawy. Skarżąca podkreśliła, że jej syna ma autyzm i jest pod specjalistyczną opieką i rehabilitacją. Zaznaczyła, że nie stać ją na specjalistyczną opiekę, suplementy, konsultacje i dojazdy do specjalistów oraz, że otrzymane przez nią świadczenia nie pokrywają nawet dopłaty jaką uiszcza za specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) we W. decyzją z dnia [...] nr [...], orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Przytaczając w uzasadnieniu decyzji treść przepisów art. 17 ust. 1 i art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych organ stwierdził, że w ich świetle warunkiem niezbędnym dla możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikowi, nie jest konieczność bezwzględnego zbycia gospodarstwa rolnego, lecz obowiązek zaprzestania prowadzenia go, względnie zaprzestania pracy w nim. Zdaniem SKO w sprawie ten warunek nie został spełniony, gdyż skarżąca współposiada wraz z mężem gospodarstwo rolne oraz jest ubezpieczona obowiązkowo z mocy ustawy w KRUS. Pomimo więc, że złożyła ona oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego jak i pracy w nim, nadal uczestniczy w prowadzeniu działalności rolniczej związanej z tym gospodarstwem. W tym kontekście SKO zaznaczyło, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie musi polegać na fizycznym wykonywaniu w nim czynności, lecz może przejawiać się w kierowaniu pracami ściśle związanymi z tym gospodarstwem, a co za tym idzie - w partycypowaniu tak w kosztach jego działania jak i dochodach jakie ono przynosi. Wskazało również, że ideą przyświecającą ustawodawcy przy wprowadzaniu świadczenia opiekuńczego w postaci świadczenia pielęgnacyjnego było zrekompensowanie osobie uprawnionej do jego otrzymania utraty potencjalnych dochodów w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad chorym członkiem rodziny, i niemożnością ze względu na sprawowaną opiekę podjęcia działań w celu zapewnienia sobie źródeł utrzymania.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, ponownie domagając się indywidualnego rozpatrzenia jej sprawy. Skarżąca podkreśliła, że opieka nad niepełnosprawnym dzieckiem w znacznym stopniu ogranicza ją jako rolnika w pracy. Nie może ona bowiem wraz z mężem rozwijać upraw ze względu na sprawowaną nad dzieckiem opiekę, co oznacza że rezygnuje ona na rzecz opieki nad dzieckiem z pracy, która przyniosłaby jej dochody. Strona powołała się również na wysokie koszty leczenia syna, i coraz cięższą sytuację w jakiej się znajduje.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślając, że świadczenie pielęgnacyjne jako swoista rekompensata finansowa dla osoby, która z własnej woli nie podejmuje zatrudnienia bądź z niego rezygnuje, aby sprawować opiekę nad bliską osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, może być przyznany tylko wtedy, gdy brak jest możliwości osiągania przez osobę ubiegającą się o przedmiotowe świadczenie dochodów, w tym przypadku z gospodarstwa rolnego i utrzymywania się z nich, organ stwierdził, że skoro materiał dowodowy sprawy wskazuje, iż skarżąca jest współwłaścicielem dużego gospodarstwa rolnego, które prowadzi jej mąż, to tym samym po pierwsze nie do przyjęcia byłoby twierdzenie, że nie korzysta ona i nie utrzymuje się z dochodów z prowadzonego przez jej męża gospodarstwa rolnego, będącego jej współwłasnością, a po drugie może ona brać udział w zarządzaniu, czy współdecydowaniu w prowadzeniu tego gospodarstwa, co w świetle uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, wyczerpuje znamiona prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wskazane okoliczności, w ocenie organu przeczą twierdzeniu skarżącej o zaprzestaniu prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego. Przeczy temu również, zdaniem organu, trwające ubezpieczenie skarżącej w KRUS jako rolnika (małżonka). Ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega bowiem rolnik prowadzący osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego (art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz.U. z 2013 r., poz. 1403, ze zm.). Przepisy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń mu przysługujących stosuje się także – jak wskazał organ - do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym (art. 5 ustawy KRUS).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądową kontrolą w niniejszej sprawie objęte zostały decyzje SKO z dnia [...] i Wójta Gminy O. z dnia [...], mocą których odmówiona skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania w nim pracy. Stanowisko o nie spełnieniu w sprawie przedmiotowej przesłanki organy uzasadniły okolicznością, że skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS jako rolnik (małżonek), utrzymuje się dochodów osiąganych ze stanowiącego jej współwłasność gospodarstwa rolnego i, że w związku z tym ma możliwość współdecydowania o prowadzeniu tego gospodarstwa. Skarżąca zakwestionowała ww. rozstrzygnięcia organów powołując się na trudną sytuację finansową oraz na okoliczność ograniczenia jej, jako rolnika w pracy i niemożność rozwijania gospodarstwa (w kierunku innych upraw) z uwagi na konieczność zapewnienia opieki niepełnosprawnemu dziecku.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga zatem rozstrzygnięcia kwestii, czy w sprawie zaistniały podstawy prawne i faktyczne do wydania decyzji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ze względu na niespełnienie ustawowej przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania w nim pracy.

Odnosząc się do ww. spornej kwestii wskazać należy, że zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 130, poz. 992 ze zm.), według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

W ramach regulacji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, określone zostały pozytywne i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. I tak przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy, wymieniając te pierwsze, stanowi że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a ww. ustawy). Z kolei art. 17 ust. 5 ww. ustawy, wymienia katalog sytuacji, w których świadczenia pielęgnacyjne nie przysługuje. Są to sytuacje związane z posiadaniem określonego rodzaju dochodów bądź z określonymi uwarunkowaniami osobistymi (umieszenie w rodzinie zastępczej, pozostawienie w związku małżeńskim).

W stosunku do określonej grupy społecznej tj. rolników oraz ich małżonków i domowników, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zastało jednak obwarowane jeszcze dodatkowymi warunkami. Stanowi o tym przepis art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który został wprowadzony do obrotu prawnego ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567), która weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r. Na podstawie tego przepisu wymienione świadczenie pielęgnacyjne, jak i specjalny zasiłek opiekuńczy, przysługują rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, a małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Tym samym zakres ustawy objął grupę podmiotów, która dotąd nie mogła być uprawniona do przedmiotowego świadczenia z powodu niezaklasyfikowania wykonywania działalności rolniczej jako zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 art. 17b, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 ww. ustawy).

Ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy zaświadczenie KRUS nr [...] z dnia [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników wynika, że skarżąca podlegała przedmiotowemu ubezpieczeniu w okresach: od [...] do [...] z mocy ustawy jako domownik, od [...] do [...] z mocy ustawy jako rolnik (małżonka), od [...] do [...] z mocy ustawy jako rolnik (małżonka) sprawujący opiekę nad dzieckiem, i od [...] do nadal z mocy ustawy jako rolnik (małżonka). Pismo informacyjne KRUS z dnia [...] dodatkowo wskazuje, iż skarżąc podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w z mocy ustawy jako rolnik (małżonka) sprawujący opiekę nad dzieckiem w okresie od [...] do nadal.

Niewątpliwe zatem skarżąca należy do grupy podmiotów, objętych hipotezą art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc podmiotów w stosunku do których ustawodawca obwarował prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego dodatkowym wymogiem, tj. wymogiem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego (rolnik) oraz zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (małżonek rolnika, domownik).

Odpowiedź na stanowiące przedmiot sporu zagadnienie czy w sprawie ten warunek z art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych został spełniony wymaga w pierwszej kolejności zdekodowania normatywnego pojęcia rolnika i małżonka rolnika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z definicją rolnika zawartą w art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pod pojęciem rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W myśl zacytowanej definicji rolnikiem jest osoba posiadająca gospodarstwo rolne i prowadząca w nim działalność rolniczą. Zgodnie z art. 5 ww. ustawy przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dotyczące ubezpiecza rolników i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Należy zauważyć, iż stosownie do art. 4 ust. 1 ww. ustawy składki na ubezpieczenie za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik, a jeżeli działalność rolnicza jest prowadzona na rachunek kilku osób, obowiązek opłacania składki ciąży na nich solidarnie. W przypadku więc gdy oboje małżonkowie są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego, prowadzącymi działalność rolniczą, to obojgu małżonkom stosownie do art. 6 pkt 1 powołanej ustawy przysługuje status rolnika, i to oni oboje są płatnikiem składek na ubezpieczenie. Z powyższego wynika, że przytoczone unormowanie art. 5 ww. ustawy, odnosi się do małżonka rolnika, który nie jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, ale pracuje w tym gospodarstwie lub w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt III AUa 839/08, lecz nr 509776). Jeżeli więc małżonek jest współwłaścicielem (współposiadaczem) gospodarstwa rolnego, podlega ubezpieczeniu jako rolnik. Jeżeli zaś nie jest współwłaścicielem (współposiadaczem) gospodarstwa rolnego, podlega ubezpieczeniu jako małżonek rolnika (małżonek rolnika nie będący właścicielem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego nie ma statusu rolnika). Podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników ma w tym ostatnim przypadku swoje źródło, stosownie art. 5 ww. ustawy, w fakcie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnika lub w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Wójta Gminy O. z dnia [...] wynika, że skarżąca wraz z mężem posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha przeliczeniowych.

Pojęcie gospodarstwa rolnego definiuje art. 6 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiąc że przez pojęcie to rozumie się każde gospodarstwo służąc prowadzeniu działalności rolniczej, a więc zgodnie z art. 6 pkt 3 działalności w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej lub rybnej. Również w ustawie o świadczeniach rodzinnych ustawodawca określił pojęcie gospodarstwa rolnego, określając w art. 3 pkt 6, że pojęcie to oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Zatem według ustawy o podatku rolnym, aby dany obszar gruntów uznać za gospodarstwo rolne obszar ten musi być odpowiednio sklasyfikowany, nie może być na nim prowadzona inna działalność niż działalność rolnicza, mieć odpowiednią powierzchnię oraz być w posiadaniu m.in. osoby fizycznej. Niewątpliwe zatem zarówno w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, jak i w ustawie o świadczenia rodzinnych przez gospodarstwo rolne rozumie się gospodarstwo przeznaczone do prowadzenia działalności rolniczej.

Z legalnej definicji rolnika w art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wynika wprost, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie wyczerpuje ustawowego pojęcia rolnika. Konieczne jest jeszcze prowadzenie w tym gospodarstwie działalności rolniczej. Odnośnie sposobu rozumienia kategorii prowadzenia działalności rolniczej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, wskazując że prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności, z tym że czynności te lub praca nie muszą mieć charakteru pracy fizycznej, a mogą polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. W przedmiotowej uchwale NSA podkreślił również, że przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wskazując, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika (wykonywanie w nim pracy, zarządzanie nim) jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, objętą w związku z tym odmiennym reżimem zabezpieczenia społecznego określonym w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, NSA stwierdził, że rolnik prowadzący we wskazanym rozumieniu gospodarstwo rolne nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego.

W kontekście poczynionych uwag, należy wyraźnie zaznaczyć, że prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego (wykonywanie w nim pracy, zarządzanie nim) jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Z tego też tytułu rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników według zasad określonych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje zasadę wyłączenia z obowiązku rolniczego ubezpieczenia społecznego osób spełniających warunki do objęcia innym ubezpieczeniem społecznym, dopuszczając jedynie w ograniczonym zakresie możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez osoby podejmujące pozarolniczą działalność gospodarczą (por. art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 3, art. 5a ustawy). Celem tej ustawy jest więc zapewnienie ubezpieczenia społecznego rolnikom dla których prowadzenie działalności rolniczej stanowi podstawowe zajęcie, będące źródłem utrzymania, i którzy w związku z tym nie mają innego tytułu do ubezpieczenia. Niewątpliwie zatem w przypadku rolników, ich ubezpieczenie społeczne ma ze swej istoty swoje źródło w prowadzeniu działalności rolniczej w posiadanym gospodarstwie rolnym. Działalność ta zaś immanentnie powiązana jest z celem jakim jest osiąganie dochodu. Istotą natomiast zasiłku opiekuńczego, jako świadczenia analogicznego w swym charakterze do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż odwołującego się do warunków otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, jest materialne wsparcie osób, które nie zarobkują z powodu opieki nad bliska osobą niepełnosprawną. Chodzi zatem w nim o zabezpieczenie sytuacji prawnej podmiotów, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez zapewnienie rekompensaty finansowej tym osobom, jako osobom które nie zarobkują, gdyż aby móc wykonywać opiekę nad osobą niepełnosprawną, z własnej woli nie podejmują lub rezygnują z pracy.

W ocenie Sądu w przypadku rolnika (małżonka), posiadającego funkcjonujące gospodarstwo rolne, które przynosi dochody i z których to utrzymuje się ten podmiot, nie sposób uznać, że wsparcie finansowe państwa w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, będzie zgodne z celem i istotą tego świadczenia, jakim jest rekompensata braku możliwości zarobkowania w związku z sprawowaną opieką nad bliską osobą niepełnosprawną. W ww. uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, NSA wyraźnie wskazał odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego, że nie jest osoba uprawnioną do tego świadczenia osoba, która nie podejmuje zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania, i to bez względu na wielkość tych dochodów. Tymczasem skarżąca jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego, która zgodnie z treścią skargi, w związku ze sprawowaną opieką została zmuszona do ograniczenia wykonywanej pracy rolnika, rozwijania gospodarstwa, i tym samym osiągania z niego większych dochodów. Niewątpliwe zatem, jak wynika z samych wyjaśnień skarżącej, utrzymuje się ona z dochodów pochodzących z gospodarstwa rolnego, z tym że dochody te są ograniczone ze względu na sprawowaną opiekę. Gospodarstwo rolne zgodnie z powołanymi wyżej definicjami, to gospodarstwo służąc prowadzeniu działalności rolniczej. Zatem skarżąca utrzymuje się z działalności rolniczej prowadzonej w posiadanym przez nią gospodarstwie rolnym. Jest ona również ubezpieczona w KRUS jako rolnik (małżonek). Jak podkreślono wcześniej małżonek będący współwłaścicielem (współposiadaczem) gospodarstwa rolnego, podlega ubezpieczeniu jako rolnik, ma statusu rolnika, a więc podmiotu posiadającego gospodarstwo rolne i prowadzącego w nim działalność rolniczą. Prowadzenie zaś to nie tylko fizyczne wykonywanie pracy, ale również, jak podkreślił to NSA w przywołanej wyżej uchwale, zarządzania, współdecydowanie o działalności rolniczej. Przy właściwej organizacji pracy, ze względu na charakter działalności rolniczej, rolnik może prowadzić poprzez zarządzenie gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest on bowiem organizatorem własnej pracy i w tym sensie ma możliwość pogodzenia tych dwóch rodzajów czynności. Jeżeli zatem w należącym do takiego podmiotu gospodarstwie rolnym prowadzona jest działalność rolnicza, przynosząca dochody, z których podmiot ten się utrzymuje, to tym samym nie sposób uznać, że nie prowadzi on we wskazanym rozumieniu gospodarstwa rolnego. Przy właściwej organizacji pracy, ma on bowiem co najmniej możliwość współdecydowania i zarządzania gospodarstwem rolnym. Co istotne sama skarżąca w złożonej do Sądu skardze stwierdziła, że sprawowana opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny ogranicza ją w wykonywaniu pracy rolnika i rozwijaniu gospodarstwa. Już zatem z samych tych wyjaśnień wynika, że wbrew złożonemu przez nią oświadczeniu, o którym mowa w art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie zaprzestawała ona wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, lecz ją jedynie ograniczyła. W ocenie Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której ta sama osoba, w tym samych okolicznościach, z jednej strony, przed jednym organem powołuje się na okoliczności determinujące podleganiu ubezpieczenie w KRUS, jako rolnik (małżonek), tj. osoba posiadająca gospodarstwo rolne i prowadząca w nim działalność rolniczą, a z drugiej strony, przed innym organem, kierowana wolą otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, oświadcza że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego czy wykonywania w nim pracy, pomimo iż jest jego współposiadaczem, utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tego gospodarstwa, i jest ubezpieczona jako rolnik, a poza tym w złożonej do Sadu skardze wskazuje, iż opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny "ogranicza ją" (a nie całkowicie uniemożliwia) w wykonywaniu pracy rolnika i rozwijaniu gospodarstwa..

Z tych też względów Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej spawy, nie było podstaw do uznania, że skarżąca spełnia wszystkie warunku do otrzymania wnioskowanego świadczenia, o czym prawidło przesądziły orzekające w sprawie organy stwierdzając, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, względnie wykonywania w nim pracy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.