Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 51/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10 ust. 4, art. 11 ust. 9, art. 11 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2014 poz 150
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a odmówił J.K. przyznania dodatku mieszkaniowego. Wskazano, że strona nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, a więc nie spełnia ustawowego, niezbędnego kryterium przyznania świadczenia.

J.K., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podnosząc, że przysługuje mu prawo do dodatku mieszkaniowego, albowiem jest osobą oczekującą na lokal zamienny lub socjalny. Odwołujący domagał się nadto rzetelnego rozpoznania sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zważył, że skoro J.K. nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu i nie jest również osobą oczekującą na przysługujący jej lokal zamienny lub socjalny, to decyzja odmawiająca przyznania dodatku mieszkaniowego jest prawnie uzasadniona. Jednocześnie argumentowano, iż skarżący pomimo przedłożenia mu do podpisania umowy najmu lokalu położonego przy ul. [...] sporządzonej w dniu [...] nie wyraził zgody na podpisanie tej umowy na czas określony. Strona naraża się tym samym na ponoszenie kosztów z tytułu bezumownego korzystania z lokalu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.K. wyraził swoje niezadowolenie z decyzji Kolegium, które jego zdaniem nie rozpoznało wnikliwie wniesionego odwołania. Nadmienił, że w dniu [...] podpisał umowę najmu na czas określony, którą to umowę Prezes Zarządu Miejskiego Zakładu Budynków Mieszkalnych w B. uważa za nieważną. Natomiast w dniu [...] skarżący podpisał umowę najmu na czas określony i uważa, że ta umowa spełnia przesłankę tytułu prawnego do lokalu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę uznając, że postępowanie przed organami administracji publicznej doprowadziło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik spraw, gdyż organ odmawiając przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego z powodu braku tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego nie poczynił w tym zakresie wystarczających ustaleń.

Sąd podzielił przy tym argumentację i ustalenia przedstawione w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (z dnia 15 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 759/09), jaki zapadł w związku z wcześniejszym wnioskiem skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W wyroku tym, w analogicznym stanie prawnym i faktycznym, uchylono decyzję odmawiającą przyznania J.K. dodatku mieszkaniowego.

Sąd zauważył, że organy nie odniosły się w sposób wnikliwy do twierdzeń skarżącego dotyczących charakteru prawnego jego pobytu w mieszkaniu przy ul. [...] w B. W ocenie skarżącego mieszkanie to miało być lokalem zastępczym na czas remontu lokalu spalonego i na zajmowanie tego lokalu nie podpisywał żadnej umowy najmu. Natomiast organy administracji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć podnosiły, że w [...] r. Miejski Zakład Budynków Mieszkalnych w B. pismem z dnia [...] wezwał skarżącego do uiszczenia zaległości w opłatach czynszowych, a pismem z dnia [...] wypowiedział umowę najmu. Sąd wskazał, że pisma te nie zostały skarżącemu doręczone, albowiem na zwrotnych potwierdzenia odbioru tych pism znajduje się adnotacja informująca o zwrocie ich nadawcy, a w świetle tego nie można uznać, że ostrzeżenie i wypowiedzenie umowy najmu zostały doręczone skarżącemu i został on o tych czynnościach podmiotu prowadzącego gospodarkę lokalową w gminie poinformowany. Sąd zauważył także, że oddalenie pozwu o eksmisję skarżącego z przedmiotowego lokalu może wskazywać na to, iż pobyt skarżącego w przedmiotowym lokalu posiada umocowanie prawne. Nadto Sąd podkreślił, że okoliczność zawarcia umowy najmu ze skarżącym w dniu [...] wskazuje na uznanie przez organ legalność pobytu skarżącego w spornym lokalu a nadto na zmianę swojego stanowiska w kwestii przysługującego skarżącemu tytułu prawnego do lokalu. Przyznano mu dodatek mieszkaniowy, co udokumentował skarżący na rozprawie okazując Sądowi decyzję z dnia [...] o przyznaniu mu dodatku mieszkaniowego na okres od dnia [...] do [...]. Konkludując, Sąd nakazał organowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśnić wszystkie okoliczności związane z pobytem skarżącego w przedmiotowym lokalu i ustalić, czy lokal ten przyznany został skarżącemu jako lokal tymczasowy bądź zamienny, jak również wyjaśnić, czy wypowiedzenie umowy najmu zostało skarżącemu doręczone czy też nie, mając na uwadze w szczególności zasady doręczania pism, jak również po przeprowadzeniu analizy uzasadnienia wyroku oddalającego pozew o eksmisję oraz zawartej ze skarżącym umowy najmu lokalu z dnia [...].

W ponownym postępowaniu zgromadzono w aktach sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w B. Wydział II Karny z dnia [...] sygn. akt [...], którym uchylono postanowienia Prokuratora Rejonowego w B. o umorzeniu postępowania w sprawie podrobienia podpisu na umowie najmu lokalu z dnia [...]. Na podstawie przeprowadzonej w sprawie ekspertyzy pismoznawcy Sąd stwierdził, że bezspornie podpis na umowie nie został zakreślony ręką J.K.

Dołączono również do akt decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] w przedmiocie wyłączenia z użytkowania w całości budynku mieszkalnego przy Placu [...] w B. Dołączono też pismo Kierownika Referatu Gospodarki Lokalami z dnia [...] skierowane do J.K. zawierające wyjaśnienia, co do lokalu przy ul. [...] w B., zajmowanego przez stronę. Wskazano, że J.K. odebrał w dniu [...] skierowanie do najmu wskazanego lokalu, poświadczając to własnoręcznym podpisem. Zdaniem organu lokal ten spełnia warunki lokalu zamiennego, spełniając wymóg normy powierzchni. Zauważono, że lokal ten został zaakceptowany przez stronę po uprzednim odrzuceniu czterech innych propozycji.

Po uzupełnieniu akt sprawy Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 2 - 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), przyznał J.K. dodatek mieszkaniowy za okres od [...] do [...] w łącznej wysokości [...] zł. Odmówił natomiast przyznania dodatku mieszkaniowego za okres od [...] do [...].

Organ wskazał, że stosownie do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2010r. organ powtórnie rozpatrzył cały zebrany materiał dowodowy i stwierdził, że istnieją podstawy do przyznania stronie wnioskowanego dodatku za wskazany w osnowie decyzji okres.

Przedstawiono stan faktyczny sprawy od chwili, gdy mieszkanie najmowane przez stronę przy Placu [...] w B. uległo spaleniu, co miało miejsce w dniu [...]. Wskazano, że budynek, w którym położone było najmowane mieszkanie obecnie nie istnieje, a gmina wywiązała się z dostarczenia najemcy lokalu zamiennego. Wybór lokalu zamiennego położonego przy ul. [...] w B. nastąpił po odrzuceniu przez stronę czterech innych propozycji. Strona odebrała skierowanie do najmu tego lokalu, potwierdzając skierowanie własnoręcznym podpisem. Lokal przy ul. [...] wskazany został stronie jako docelowy na czas nieokreślony i spełnia ustawowe kryteria powierzchniowe.

Zdaniem organu zakwestionowanie autentyczności podpisu pod treścią umowy najmu, co jest przedmiotem postępowania karnego, nie zmienia faktu, że lokal przy ul. [...] został przez stronę objęty w posiadanie. Fakt zamieszkania w nim spowodował, że nastąpiło nawiązanie stosunku najmu.

W związku z brakiem odbioru przez stronę pism zawierających oświadczenie organu o wypowiedzeniu stosunku najmu przyjęto, że wypowiedzenie to nie odniosło skutków prawnych, a zatem stosunek najmu trwa nadal. Konsekwentnie do powyższego należało przyznać stronie dodatek mieszkaniowy za okres uznawany wcześniej za przerwę w ciągłości najmu.

Organ wyjaśnił, że rozpatrywał sprawę dodatku mieszkaniowego za okres 6 miesięcy począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku, czyli od dnia [...] do [...] i w tym zakresie ocenił zasadność wniosku. Orzekł natomiast o przyznaniu świadczenia wyłącznie za okres od [...] do [...] gdyż wcześniejszą decyzją nr [...] z dnia [...] przyznany i wypłacony został stronie dodatek mieszkaniowy obejmujący okres od [...] do [...].

Jako bezprzedmiotowe uznano rozważanie skutków prawnych wynikających z upływu okresu, na jaki w roku [...]r. zawarto ze stroną umowę terminową.

Dokonując obliczenia dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 6 ust. 10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ wziął pod uwagę miesięczne wydatki mieszkaniowe w wysokości [...] zł oraz dodatki z tytułu braku co i ciepłej wody oraz instalacji gazu przewodowego. Udział wydatków z tytułu braku co, ciepłej wody i instalacji gazu przewodowego w ogólnych wydatkach mieszkaniowych przedstawiono, jako 33 % . Przyjęto, że strona uzyskuje średni dochód w wysokości [...] zł, przy czym najniższa emerytura na dzień złożenia wniosku wynosiła 675,10 zł. Obliczając wysokość dodatku mieszkaniowego jako różnicę pomiędzy wydatkami na mieszkania, a 15 % łącznego dochodu rodziny przyznano stronie za okres 4 miesięcy, o których mowa w osnowie decyzji, kwotę [...] zł.

W odwołaniu od opisanej decyzji J.K. domagał się wskazania w oparciu o jaki tytuł prawny do lokalu mieszkalnego został mu przyznany dodatek mieszkaniowy i przywołał w całości treść art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zakwestionował nadto wysokość dochodu przyjętą przez organ do obliczenia przyznanego mu dodatku mieszkaniowego twierdząc, że organ nie uwzględnił wszystkich potrąceń jego emerytury bezzasadnie przyjmując, że odwołujący otrzymuje kwotę [...] zł miesięcznie.

Wyjaśnił dodatkowo, że umowa najmu z dnia [...] nie została przez niego podpisana własnoręcznie i nie może nadal trwać, jako nieistniejąca. Zajmowany przez niego lokal przy ul. [...] jest natomiast lokalem zastępczym, tymczasowym, a mieszkanie przy Placu [...] spełniało godne warunki zamieszkania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do jej ponownego rozpoznania.

Po przedstawieniu stanu sprawy Kolegium zwróciło uwagę na fakt zakwestionowania przez stronę podpisu pod umową najmu z dnia [...]. Wyraziło nadto odmienny od organu I instancji pogląd, co do skutków prawnych objęcia w posiadanie i zamieszkanie przez stronę w lokalu przy ul. [...] w B. Zdaniem Kolegium przedstawiony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na stwierdzenie, że stosunek najmu lokalu rzeczywiście istnieje. Konieczne zatem było odtworzenie okoliczności zawarcia ewentualnej ustnej umowy najmu pomiędzy pracownikiem występującym z ramienia MZBM w B., a J.K.

Zauważono nadto, że mimo wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ I instancji nie uczynił nic, by ustalić, czy wypowiedzenie najmu zostało skutecznie doręczone J.K. Nie dokonał także analizy uzasadnienia wyroku oddalającego pozew o eksmisję. Nie wyjaśnił jaki charakter ma pobyt strony w lokalu przy ul. [...], a w tym nie ustalił czy lokal ten przyznany został skarżącemu jako lokal tymczasowy bądź zamienny.

W ponownym postępowaniu organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego w B. o informację z jakich przyczyn oddalone zostało powództwo o eksmisję w sprawie [...]. Z informacji przedstawionej przez radcę prawnego wynikało, że w sprawie tej nie został sporządzony wniosek o uzasadnienie.

W dniu [...] organ złożył w Sądzie Rejonowym w B. pozew o ustalenie, że pomiędzy powodem i J.K. istnieje stosunek prawny najmu lokalu mieszkalnego zawarty na czas nieokreślony. Sąd Rejonowy oddalił powództwo (wyrok z dnia [...] sygn.. akt [...]). Na podstawie przedstawionej umowy z dnia [...], umowy najmu z dnia [...], wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, kopii wypowiedzenia umowy najmu, opinii pismoznawczej oraz zeznań pozwanego dokonał następujących ustaleń – umowa najmu lokalu położonego przy ul. [...] w B. z dnia [...] nie została podpisana przez J.K., niemniej jednak wynajmujący organ wypowiedział najemcy umowę w dniu [...]. J.K. zajmował lokal bez tytułu prawnego do dnia [...], kiedy strony zawarły umowę najmu na czas oznaczony, a która wygasła z chwilą upływu terminu, na jaki został zawarta. Strony nie zawarły kolejnej umowy. Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanego w całości. Przyjął, że nie doszło skutecznie do zawarcia umowy z dnia [...], gdyż podpis najemcy nie został naniesiony przez J.K. Zauważył nadto, że skoro powód wypowiedział umowę najmu nie można przyjąć, że obowiązuje ona nadal. Stosunek najmu zawarty w dniu [...] na jeden rok ustał natomiast z chwilą upływu czasu.

Podsumowując dokonane ustalenia Sąd przyjął, że nie istnieją przesłanki do ustalenia istnienia umowy najmu pomiędzy stronami przedmiotowego lokalu. Nie istnieje w tym przedmiocie żadna umowa, a pozwany zdecydowanie zaprzecza istnieniu stosunku najmu.

Sąd odwołał się do treści art. 660 k.c., zgodnie z którym dla umowy najmu na czas dłuższy niż rok wymagana jest forma pisemna, co po myśli art. 78 § 1 k.c. oznaczać może również wymianę dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli stron, z których każdy podpisany jest przez jedną ze stron. Brak formy pisemnej nie ma jednak wpływu na ważność umowy, a poczytuje się ją wtedy za zawartą na czas nieoznaczony.

Zdaniem Sądu nie można jednak przyjąć, że umowa najmu została zawarta w sposób dorozumiany poprzez objęcie i korzystanie z lokalu przez pozwanego, gdyż w jego ocenie lokal ten był lokalem tymczasowym i pozwany nie wyraża woli zawarcia umowy. Fakt jego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu wynika natomiast z braku innego lokum dla pozwanego.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 2-7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych odmówił J.K. przyznania dodatku mieszkaniowego.

Po przytoczeniu treści art. 2 powołanej ustawy organ wskazał, że strona nie dysponuje żadnym z wyżej wymienionych w tym przepisie tytułów do zajmowanego lokalu przy ul. [...].

Odwołując się do wyroku Sądu Rejonowego w B. oddalającego pozew o ustalenie stosunku najmu organ powtórzył, że nie istnieją żadne przesłanki do ustalenia umowy najmu – nie została zawarta umowa najmu, a strona zdecydowanie zaprzecza istnieniu stosunku najmu. Zauważono także, że J.K. nie jest osobą oczekującą na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego, gdyż nie figuruje na liście osób zakwalifikowanych do przyznania lokalu zamiennego lub socjalnego.

W odwołaniu od przedstawionej decyzji J.K. wyjaśnił, że w dniu [...] złożył wniosek o wpisanie go na listę osób oczekujących na lokal zamienny lub socjalny. Zauważył, że w przypadku uwzględnienia jego wniosku posiadałby tytuł do dodatku mieszkaniowego w myśl art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a brak wpisania go na listę wynika wyłącznie z opieszałości urzędników.

W dniu [...] przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym przesłuchano stronę, która do protokołu oświadczyła, że zapoznała się z aktami sprawy i doniesie brakujące dowody w terminie 14 dni. Z treści protokołu wynika, że strona otrzymała kopię spisu akt organu I instancji, pisma skierowanego do radców prawnych z dnia [...] i opinii prawnej z dnia [...].

W dniu [...] strona przedłożyła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu dokumenty w postaci pisma Wiceprezydenta Miasta B. z dnia [...], w którym zawarto propozycję zawarcia umowy najmu lokalu przy ul. [...] na czas nieoznaczony oraz odmowna odpowiedź J.K., który wyraził zgodę wyłącznie na zawarcie umowy na czas jednego roku. Nadto strona złożyła kopię swego wniosku o wpis na listę osób oczekujących na lokal zamienny lub socjalny z dnia [...], umowę najmu z dnia [...] opinię z przeprowadzonych badań pismoznawczych i postanowienie Sądu Rejonowego w B. wydział II Karny z dnia [...] nie uwzględniające zażalenia J.K. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. o umorzeniu postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Na podstawie zebranego materiału, powołując się w szczególności na treść wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...], Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji przyjmując, że odwołujący zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] bez tytułu prawnego i nie należy do osób oczekujących na lokal zamienny lub socjalny.

Ustosunkowując się do okoliczności podniesionych w odwołaniu organ wyjaśnił, że ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku mieszkaniowego dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres. Cytując stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podniosło, że osobie ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy musi zatem już przysługiwać prawo do lokalu zamiennego lub socjalnego, na którego realizację oczekuje w lokalu, co do którego nie ma tytułu prawnego. W dniu wydania decyzji organu I instancji, jak też decyzji organu odwoławczego, odwołujący nie posiadał prawa do lokalu zamiennego ani też socjalnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że odwołującemu zaproponowano zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony bądź zdanie lokalu do dyspozycji zarządcy.

Z § 7 ust. 2 uchwały w sprawie zasad wynajmu lokali mieszkalnych z zasobów mieszkaniowych gminy wynika, że lokale stanowiące mieszkaniowy zasób Gminy z wyjątkiem lokali socjalnych mogą być wynajmowane tylko na czas nieoznaczony, a wyłącznie w przypadkach szczególnych Prezydent Miasta po zasięgnięciu opinii Społecznej Komisji Mieszkaniowej może odstąpić od tej zasady. Zacytowano także §23 i §24 w/w uchwały określające osoby, z którymi w pierwszej kolejności powinny być zawierane umowy najmu na lokale socjalne.

Wśród tych osób wymienione są osoby, które nabyły prawo do takiego lokalu na podstawie orzeczenia sądowego, które opuściły dom dziecka w związku z uzyskaną pełnoletniością, które utraciły mieszkanie wskutek klęski żywiołowej, katastrofy lub pożaru, nie posiadają mieszkania, których średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o otrzymanie lokalu nie przekracza 75 % najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym a także te, które utraciły lub nie posiadały tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Za osoby spełniające warunki otrzymania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy uznano natomiast osoby zamieszkujące w pomieszczeniach nie nadających się na stały pobyt ludzi lub w lokalach, w których na jedną osobę uprawnioną przypada mniej niż 5 m² powierzchni mieszkalne, których średni dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę rozpatrzenia wniosku o otrzymanie lokalu nie przekracza 120% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.K. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w taki sposób, by przyznany mu został dodatek mieszkaniowy, gdyż jest on uprawniony do uzyskania tego świadczenia, jako osoba zajmująca lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekująca na lokal zamienny lub socjalny.

Skarżący zarzucił pozbawienie go udziału w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, nie uwzględnienie przez ten organ dokumentów złożonych przez skarżącego w dniu [...], a w szczególności pominięcie jego wniosku o wpisanie na listę osób oczekujących na lokal zamienny lub socjalny.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że jest osobą poszkodowaną wskutek klęski żywiołowej, jaką był pożar. Po utracie lokalu powinien zostać wpisany na listę osób oczekujących na lokal zamienny, a takiego wpisu nie uzyskał. Sfałszowano natomiast umowę najmu lokalu mieszkalnego, używając ten sfałszowany dokument w sprawie.

Do skargi dołączono zaświadczenie wystawione przez Naczelnika Wydziału Gospodarki lokalami w B., w którym potwierdzono, że J.K. został poszkodowany w wyniku pożaru, jaki miał miejsce w budynku przy Placu [...].

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ ponowił argumentu użyte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Kontrola legalności decyzji administracyjnych przeprowadzana jest przez sądy administracyjne w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd administracyjny dokonuje tej kontroli wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem. Bierze przy tym pod uwagę nie tylko zarzuty skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne, gdyż kontroluje sprawę również z urzędu w ramach uprawnień nadanych mu treścią art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Prawem materialnym w randze ustawy, jakie powinno być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu spraw w przedmiocie dodatku mieszkaniowego jest nie tylko ustawa z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) lecz także ustawa z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (wersja obecna - Dz. U. z 2014r. poz. 150). Obowiązkiem organu wynikającym z art. 153 p.p.s.a w związku z wytycznymi zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 18 listopada 2010r. sygn. akt IV SA/Gl 82/10 było bowiem wyjaśnić nie tylko wszystkie okoliczności faktyczne związane z pobytem skarżącego w lokalu przy ul. [...] w B. ale również odnieść te fakty do właściwych regulacji prawnych.

Bezspornie stan faktyczny sprawy pozwala przyjąć, że do dnia pożaru budynku przy Placu [...] w B., a więc do dnia [...] skarżący posiadał tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, a tytułem tym była umowa najmu. Lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącego należał do zasobów gminnych. Zatem na gminie, jako właścicielu mieszkania, ciążył obowiązek dostarczenia skarżącemu lokalu zamiennego.

Sytuację tę regulują przepisy art. 10 ust. 4 i art. 11 ust.9 w zw. z ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (...).

Pierwsza z wymienionych regulacji dotyczy awarii budynku lub lokalu mieszkalnego, który wymaga naprawy. W takim wypadku lokator uprawniony jest w ramach istniejącego stosunku prawnego do otrzymania lokalu zamiennego na czas naprawy, nie dłuższy niż rok. Po upływie tego terminu właściciel lokalu zobowiązany jest udostępnić lokatorowi naprawiony lokal.

Druga z wskazanych regulacji dotyczy sytuacji, gdy zajmowany przez lokatora lokal wymaga rozbiórki lub remontu budynku. W tym przypadku lokatorom przysługuje prawo do lokalu zamiennego, co wymaga zawarcia nowego stosunku umowy najmu.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nakazał Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych, jako administratorowi budynku położonego przy Placu [...] w B., wyłączyć z użytkowania ten budynek, gdyż groził zawaleniem (k.9.8 akt administracyjnych). Domniemywać należy zatem, że nie była to awaria lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 10 ust. 4 ustawy o ochronie lokatorów (...) i właściciela budynku obciążał obowiązek dostarczenia skarżącemu innego lokalu mieszkalnego, jako lokalu zamiennego.

Na karcie 9.9. akt administracyjnych znajduje się pismo sporządzone przez Kierownika Referatu Gospodarki Lokalami. Z pisma tego wynika jednoznacznie, że Gmina B. wywiązała się z obowiązku ciążącego na właścicielu lokalu wyłączonego z użytkowania, gdyż skarżącemu złożono pięć propozycji lokalu zamiennego, a po dokonaniu wyboru lokalu przez lokatora, przedstawiono umowę najmu lokalu na czas nieokreślony. Umowa ta, jak wynika z przedstawionych Sądowi materiałów nie została podpisana przez skarżącego.

W toku postępowania prowadzonego na przestrzeni 5 lat organ podejmował wiele prób, których celem było doprowadzenie do nawiązania stosunku najmu ze skarżącym zajmującym lokal należący do zasobów gminy, łącznie z wystąpienie do sądu powszechnego z pozwem o ustalenie istnienie umowy najmu. Istotne dla oceny sprawy jest, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. (sygn. [...] z dnia [...]) powództwo to zostało oddalone, a Sąd uwzględnił w pełni stanowisko J.K., który konsekwentnie zaprzeczał, jakoby posiadać miał tytuł prawny do mieszkania. W ramach stanu faktycznego sprawy Sąd ten przyjął, że do dnia [...] J.K. zajmował lokal przy ul. [...] bez tytułu prawnego. Umowa najmu z dnia [...] wygasła natomiast z upływem czasu, na jaki została zawarta.

Nie można także pominąć faktu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dwukrotnie rozpoznawał skargi J.K. na decyzję w przedmiocie odmowy dodatku mieszkaniowego (prawomocne wyroki akt IV SA/Gl 533/05 i IV SA/Gl 978/08). W sprawach tych, oddalając skargę Sąd stwierdzał, że skarżący zajmuje lokal mieszkalny przy ul. [...] bez tytułu prawnego.

Okoliczność ta potwierdzona została także w okazanym przez skarżącego na rozprawie prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w B. (wyrok z dnia [...] sygn. akt [...]). Na mocy tego wyroku, nakazano skarżącemu opróżnienie zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu przy ul. [...], przyznając mu w to miejsce lokal socjalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca tu uwagę, że z mocy przepisu art. 365 § 1 k.p.c. prawomocny wyrok sądu powszechnego zapadły w sprawie cywilnej wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również i inne sądy, organy państwowe i organy administracji publicznej. Co do zasady mocą wiążącą objęta jest jedynie sentencja orzeczenia, a nie jej uzasadnienie. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny popiera stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 16 maja 2013 r., wydanego w sprawie IV CSK 62/12 publ. Lex 1353259, jak też z dnia 20 stycznia 2011r. sygn. akt I UK 239/10,publ. Lex 738532, z którego wynika, że w sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem Sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza zatem taki stan prawny, jako z niego wynika, a sądy rozpoznające inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym wcześniejszym orzeczeniu. W świetle utrwalonego w judykaturze poglądu, powagę rzeczy osądzonej ma w zasadzie tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku, a nie uzasadnienie. Jeżeli jednak sentencja wyroku nie zawiera wyraźnych granic rozstrzygnięcia, aby ustalić granice powagi rzeczy osądzonej należy w pierwszej kolejności dokonać wykładni wyroku. Następnie trzeba posłużyć się treścią uzasadnienia, a jeśli nie zostało ono sporządzone, sąd orzekający musi sam - na podstawie akt sprawy - odtworzyć rozumowanie sądu, który wydał badane rozstrzygnięcie.

Mając zatem na względzie treść wyroku Sądu Rejonowego w B. i ustalenia faktyczne, które legły u jego podstaw, przyjąć trzeba jako niewzruszalne, że skarżący w chwili złożenia wniosku z dnia [...] o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego zajmował lokal mieszkalny przy ul. [...] w B. bez tytułu prawnego. Wbrew staraniom właściciela mieszkalnia nie wyraził bowiem woli zawarcia umowy najmu. Zaprzeczył również jej nawiązaniu per facta concludentia.

Jednocześnie też z materiału sprawy przedstawionego w aktach administracyjnych wynika bezspornie, że w [...] właściciel lokalu przy ul. [...] w B. zaoferował skarżącemu wskazany lokal docelowo, w miejsce lokalu przy Placu [...], który spłonął. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że jest on od [...]r. osobą, która oczekuje na lokal zamienny lub socjalny, jako osoba poszkodowana wskutek pożaru mieszkania, gdyż jego prawo do lokalu zamiennego zostało już zrealizowane przez gminę.

Obowiązkiem właściciela lokalu położonego w budynku wymagającym rozbiórki lub remontu jest dostarczenie lokatorowi lokalu zamiennego, a więc lokalu położonego w tej samej miejscowości, w której położony był lokal dotychczasowy, wyposażonego w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie wyposażony był lokal używany dotychczas, o powierzchni pokoi takiej, jak w lokalu dotychczas używanym, a warunek ten jest spełniony jeśli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m² powierzchni łącznej pokoi, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego - 20 m² tej powierzchni (por. art. 2 pkt 6 ustawy o ochronie praw lokatorów (...).

Przydzielony skarżącemu lokal zajmował powierzchnię [...] m² i spełniał ustawowe wymogi lokalu zamiennego. Okoliczność, że nie odpowiadał indywidualnym upodobaniom skarżącego, co spowodowało, że konsekwentnie odmawiał sformalizowania swego pobytu w dostarczonym lokalu, nie mógł mieć znaczenia dla oceny wykonania obowiązku obciążającego właściciela budynku z mocy art. 11 ust. 9 w związku z ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie lokatorów. Przepis ten nie nakłada na wynajmującego obowiązku dostarczenia lokatorowi lokalu zamiennego, który będzie mu odpowiadał lecz lokalu, który spełnia ustawowo określone przesłanki.

Czynność prawna, jaka jest umowa najmu, wymaga natomiast oświadczenia woli obu stron umowy. W przypadku, gdy jedna z nich nie wyraża zgody na zawarcie umowy, wbrew jej woli nie może dojść do nawiązania stosunku prawnego.

Tak też, gdy skarżący w toku całego obecnie kontrolowanego postępowania, jak też i w innych prowadzonych w tym samym przedmiocie (por. wyrok tut. Sądu z dnia 4 września 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 811/11) kontestował nie tylko decyzje odmawiające mu dodatku mieszkaniowego ale także przyznające mu ten dodatek, zaprzeczając konsekwentnie posiadaniu umowy najmu na przyznany mu lokal zamienny, słusznie uznano, że nie spełnia przesłanek wymaganych w treści art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Okazany na rozprawie wyrok Sądu Rejonowego w B. nie zmienia również tego stanu rzeczy, bowiem rozstrzygnięcie o uprawnieniu skarżącego do lokalu socjalnego dotyczy okresu wychodzącego poza ramy czasowe kontrolowanej decyzji. Stwarza natomiast podstawy do ewentualnego nabycia uprawnienia do dodatku mieszkaniowego z chwilą prawomocności wskazanego wyroku.

Dokonując analizy stanowiska zajmowanego przez J.K. w toku postępowania administracyjnego, a także treści jego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący poprzez kwestionowanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu nie neguje swego uprawnieniu do dodatku mieszkaniowego lecz wyłącznie pragnie tą drogą uzyskać inny lokal mieszkalny.

Podkreślić tu trzeba, że w ramach obowiązków organu wynikających z zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.) celowe jest przekazywanie stronom wszelkich niezbędnych informacji o ich sytuacji prawnej.

Brak znajomości przepisów może stanowić przyczynę nieudolnego, a nawet destrukcyjnego dla strony działania, czemu zapobiec ma obowiązek organu dostarczenia właściwych informacji. Organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenie informacji prawnej lecz również musi przekazać odpowiednie wskazówki, jak należy postąpić, aby uniknąć szkody. W pewnym sensie organ jest powołany do roli doradcy i obrońcy stron i uczestników postępowania (por. J. Borkowski, J.Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. II Warszawa 1989r. aneks – Warszawa 1991).

Lektura akt administracyjnych pozwala stwierdzić, że organ wypełnił powyższy obowiązek przedstawiając skarżącemu jego sytuację prawną i faktyczną, a w tym wyjaśniając, że przyznany mu lokal spełnia wymogi lokalu zamiennego, gmina B. nie dokonuje zamian zajmowanych przez najemców lokali na inne, a urata tytułu prawnego do zajmowanego lokalu wiąże się z odmową przyznania dodatku mieszkaniowego (por. k. 9.9, 9.10, 9.11, 9.12 akt administracyjnych).

Sąd rozważył również, czy w sprawie nie doszło do naruszenia art.139 k.p.a. w chwili uchylenia korzystnej dla strony decyzji z dnia [...] nr [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Decyzją Kolegium z dnia [...] wydana została wskutek odwołania złożonego przez stronę, jednak nie było to rozstrzygnięcie reformatoryjne lecz kasacyjne.

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do tego, że zakaz określony w art. 139 k.p.a. ma zastosowanie tylko do decyzji przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.(por. przykładowo wyrok NSA z dnia 5 lutego 2014r. sygn.. akt II GSK 1921/12 publ. CBOSA). Nie było zatem podstaw prawnych do zakwestionowania wydanej w dniu [...] decyzji Kolegium.

Odnosząc się natomiast do zarzutów przedstawionych w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło do naruszenia jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym, o czym świadczy protokół z dnia [...] podpisany przez skarżącego.

Niezasadny jest także zarzut pominięcie oceny dowodów przedłożonych przez skarżącego w dniu [...], gdyż dokumentu te w przeważającej mierze znajdują się w aktach sprawy i były już oceniane w toku postępowania. Pozostałe natomiast pisma dotyczą nawiązania stosunku najmu w okresie, który nie może być brany pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku skarżącego złożonego w dniu [...].

Biorąc pod uwagę przedstawione rozważania Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.