Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 842/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-11-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. K., T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2014 postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym

na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem, którego łączny miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Jako majątek wnioskodawca wskazał: [...] ha o wartości ok. [...] zł oraz nieruchomość zabudowaną budynkiem w stanie surowym o wartości [...] zł. Skarżący oświadczył również, że posiada oszczędności w kwocie ok. [...] zł, oraz wierzytelność w kwocie [...]zł. Żona skarżącego jest właścicielem domu jednorodzinnego obciążonego kredytem hipotecznym na kwotę ok. [...] zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca podał: kredyty [...] zł; utrzymanie dziecka [...] zł; wydatki na mieszkanie [...] zł - [...] zł; wyżywienie [...] zł; inne wydatki ok. [...] zł; ubranie [...] zł.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek.

Podkreślić również należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny.

Zdaniem orzekającego złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby.

Przede wszystkim nie można przyjąć, aby wnioskodawca i jego rodzina znajdowali się w stanie ubóstwa, skoro wraz z żoną posiadają stałe źródła dochodów. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto miesięcznie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności strony, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I OZ 452/06). W postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku".

Odnosząc się do wskazanych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków, związanych z ratami kredytowymi przypomnieć należy, iż rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów. Przez wydatki "utrzymania koniecznego" należy, bowiem rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak żywność i mieszkanie (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08). Nie można również przyjąć jakoby zobowiązania wykraczające poza kategorię niezbędnych dla utrzymania, miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...] r. o sygn. akt I OZ 1202/13 skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych. Sąd podkreślił przy tym, iż koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Analiza wydatków, jakie ponosi rodzina wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe w tym również ustanowienia zawodowego pełnomocnika, skoro miesięczny dochód gospodarstwa domowego przewyższa wydatki, które można zaliczyć do niezbędnych do utrzymania, jak wydatki na wyżywienie, opłaty związane z mieszkaniem, utrzymanie dziecka. Z kolei do wydatków niezbędnych nie sposób zaliczyć kosztów związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów. W ocenie referendarza sądowego, skoro wnioskodawca jest w stanie ponosić tego typu wydatki to tym bardziej winien partycypować w kosztach sądowych. Przypomnieć trzeba, iż opłaty sądowe winny być traktowane na równi z pozostałymi wydatkami, które nie są niezbędne dla egzystencji (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2006 r. o sygn. akt II OZ 830/06). Instytucja prawa pomocy znajduje bowiem zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy wnioskująca strona nie posiada majątku, który mogłaby przeznaczyć na udział w kosztach sądowych, a nie w przypadku, gdy środki takie wprawdzie posiada ale przeznacza je na spłatę innych zobowiązań. W świetle omówionych regulacji odnoszących się do instytucji prawa pomocy, nie godzi się by prawa pomocy udzielać stronom, których sytuacja majątkowa jest na tyle dobra, że mogą pozwolić sobie na zaciąganie zobowiązań prywatnych (kredytów). Gdyby przyjąć stanowisko odmienne, to konieczność spłacania takich zobowiązań zawsze stanowiłaby przeszkodę w ponoszeniu kosztów sądowych. Ponadto uwzględnienie zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy mogłoby godzić w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa innych obywateli, którzy będąc w takiej samej sytuacji życiowej i zarobkowej nie zaciągają tego rodzaju zobowiązań. Nie podważając przy tym prawa każdego obywatela do swobodnego kształtowania swojej sytuacji finansowej, nie można jednak zaakceptować postawy polegającej na zaciąganiu zobowiązań finansowych o charakterze prywatnym i jednoczesnym występowaniu o pomoc państwa przy założeniu a priori jej zasadności, z uwagi na brak środków finansowych wynikający z konieczności zaspokojenia tych zobowiązań. Próby wykorzystywania omawianej instytucji w opisanej sytuacji oceniać należy negatywnie również z tego względu, że wiążą się one z przeniesieniem kosztów w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, skoro to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia.

Ponadto wskazać należy, że skarżący posiada oszczędności w kwocie [...]zł zatem jest w stanie uiścić solidarnie z D. K. wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...]zł oraz pokryć koszty wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika.

Końcowo podnieść należy, że skarżący posiada znaczny majątek tj. [...] ha o wartości [...] zł oraz nieruchomość zabudowaną budynkiem w stanie surowym o wartości [...] zł. Zatem skarżący posiada nieruchomości, których wartość łącznie wynosi [...] zł. Fakt posiadania znacznego majątku w postaci nieruchomości wyklucza możliwość zaliczenia skarżącego do grona osób ubogich, z myślą o których stworzona została instytucja prawa pomocy.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.