Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 99/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 12 , art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1161
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
article: art. 156 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 2344
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. staż. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu niezgodnego z prawem wyłączenia z produkcji gruntów leśnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Regionalnego Dyrekcji Lasów Państwowych we [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz skarżącego Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] 697 ( sześćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Syndyka masy upadłości K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] października 2018r. Nr [...] na podstawie której ww. organ działając na podstawie art. 138§1 pkt.1 w związku z art.127§2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz U z 2017r. poz. 127, dalej jako: "kpa")) i art.28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz U 2017r. poz. 1161, dalej jako: "u.o.g.r.i.l.") orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Regionalnego Lasów Państwowych we W. z dnia [...] czerwca 2018r. znak [...] stwierdzającej, że grunty wchodzące w skład działek ewidencyjnych nr [...], obręb ewidencyjny [...] K., gmina M. zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U.2017.1161 t.j. z dnia 2017.06.19 ze zmianami) - art. 28 ust. 1 (grunty wchodzące w skład działek ewidencyjnych nr [...], obręb ewidencyjny [...] K., gmina M.) i art. 28 ust 2 (grunty wchodzące w skład działek ewidencyjnych nr [...], obręb ewidencyjny [...] K., gmina M.) oraz ustalającej odpowiednio opłatę w wysokości dwukrotnej należności i opłaty roczne.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zapoczątkowała decyzja [...] z [...].01.2013r. stwierdzająca wyłączenie z produkcji gruntów leśnych przez P. w L. niezgodnie z przepisami ustawy z dn. 3 lutego l995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (uogril). Odwołanie strony od tej decyzji

rozpatrywane było najpierw w trybie autokontroli, a następnie w trybie instancyjnym przez DGLP.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy RDLP we W. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. znak [...], stwierdził, że grunty wchodzące w skład działek ewidencyjnych nr [...], obręb ewidencyjny [...] K., gmina M. zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy uogńl i w tym zakresie ustalił opłatę w wysokości dwukrotnej należności na podstawie art. 28 ust. luogril, natomiast grunty wchodzące w skład działek ewidencyjnych nr [...], obręb ewidencyjny [...] K., gmina M. zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art.11 ust.1 i 2 uogril i w tym zakresie ustalił opłaty roczne.

Jednocześnie RDPL we W. wskazał, że w związku z ogłoszeniem przez

Sąd Rejonowy w L. Wydział [...] Gospodarczy dnia [...] stycznia 2015 roku (sygn.

akt [...]) upadłości K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., wyznaczono Syndyka Masy Upadłości. W tej chwili jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania upadłej spółki stał się syndyk. Wynika to z treści art. 144 5 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe (Dz.U.2016.2171 t.j. z dnia 2016.12.28 ze zmianami), który stanowi, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Oznacza to, że Stroną postępowania jest syndyk i do niego kierowane są rozstrzygnięcia wydane przez organy.

Syndyk masy upadłości pismem z dnia 5 czerwca 2018r. złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że nie jest osobą o której mowa w art. 12 uogril, nie jest sprawcą deliktu administracyjnego (sprawcą wyłączenia wskazanym z art. 28 uogril). Ponadto strona wskazała że stroną w znaczeniu materialnym jest upadły. Ponadto Strona wskazała, że załącznik nr 1 decyzji jest taki sam jak załącznik nr 1 wcześniejszej (uchylonej decyzji Dyrektora RDLP).

Orzekając na podstawie ww. decyzji z dnia [...] października 2018r., po rozpatrzeniu odwołania o utrzymaniu w całości w mocy zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że odnośnie wskazanego zarzutu naruszenia przepisów art. 12 i art. 28 uogril, zebrane w sprawie dokumenty jednoznacznie wskazują, iż sprawcą wyłączenia jak i osobą, o której mowa w art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest P. w L. z siedzibą w W. Następcą prawnym P. w L. z siedzibą w W., są K. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W.

Następstwo prawne potwierdzone zostało w Krajowym Rejestrze Sądowym Spółki,

gdzie zapisano, iż przedsiębiorstwo "K. Sp. z o.o." powstało w wyniku komercjalizacji "P. w L. s/s w W.". W związku z ogłoszeniem przez Sąd Rejonowy w L. Wydział [...] Gospodarczy dnia [...] stycznia 2015 roku (sygn. [...]) upadłości K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. i wyznaczeniu Syndyka Masy Upadłości, niniejszą decyzję wydano stronie tj. Syndykowi Masy Upadłości K. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W.

Od tej chwili jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania upadłej spółki stał się syndyk. Syndyk jest zatem strona w ujęciu procesowym, czyli tylko on może podejmować czynności prawne w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Zapadłe rozstrzygnięcie w ujęciu materialnoprawnym dotyczy praw i obowiązków upadłego. W treści odwołania Strona zarzuca Dyrektorowi RDLP naruszenie art. 144 i art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż jak wynika z art. 144 ust. 1 prawa upadłościowego, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Jak wynika z ust. 2 przywołanego przepisu, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Według organu odwoławczego z powyższego wynika, że w sprawach dotyczących majątku upadłego w upadłości likwidacyjnej zachowuje on legitymację procesową oraz może być podmiotem praw i obowiązków tylko wówczas, gdy dany składnik mienia nie wchodzi do masy upadłości, albo gdy postępowania dotyczą spraw wyliczonych w art. 144 ust. 3 prawa upadłościowego.

We wszystkich pozostałych sprawach administracyjnych, w ocenie organu odwoławczego, Iegitymowany będzie nie sam upadły, ale syndyk masy upadłości. Ten właśnie podmiot jest też adresatem wydawanych aktów administracyjnych. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, zwrot, "jedynie" zawarty w treści przepisu art. 144 ust. 1 prawa upadłościowego jest kategoryczny i przesądza o tym, że jedynie syndyk ma legitymację procesową do udziału w toczących się postępowaniach dotyczących masy upadłości (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2009 r.,sygn. akt: l FSK 1033/08).

Ponadto w wyroku z dnia 9 grudnia 2016 r. o sygn. akt: ll GSK 1095/15, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, iż upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Stroną postępowania dotyczącego tego mienia może być wyłącznie syndyk, który jest tzw. Stroną zastępczą, bowiem występuje wprawdzie we własnym imieniu lecz nie na własny rachunek - syndyk działa na rzecz masy upadłości a stroną jest tylko dlatego, że masa upadłości, będąc przedmiotem stosunków cywilnoprawnych, nie może być ich przedmiotem.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu odwoławczego zarzut, iż przedmiotowa

decyzja obarczona jest wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 5 1 pkt 4) kpa.

jest nieuzasadniony.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 104 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że decyzja wydana została zgodnie z przepisem art. 104 k.p.a. Załącznik mapowy do przedmiotowej decyzji, opisany jako Załącznik Nr 1 jest kserokopią mapy, znajdującej się w aktach sprawy, na podstawie której przedmiotowa decyzja została wydana. Załącznik ten najlepiej obrazuje opisane w przedmiotowej decyzji grunty leśne. Z uwagi na ten fakt, uznano za konieczne uwzględnić wskazany załącznik mapowy w wydanej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia opłat rocznych ustalonych w pkt. IV decyzji, organ odwoławczy wskazał, że opłaty roczne ustalane na podstawie u.o.g.r.i.l. ustalane są w trybie administracyjnym i nie ma do nich zastosowania kodeks cywilny, w związku z powyższym zarzut przedawnienia w tym przypadku nie mógł zostać uznany. Nadmienić należy także, że u.o.g.r.i.l. nie przewiduje trybu przedawnienia

opłat rocznych.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Syndyk masy upadłości K. sp. z o.o. z/s w W. reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym ( dalej także jako: "skarżący"), pismem z dnia 4 grudnia 2018r. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia prawa, które miały wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 12 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1161) poprzez ustalenie Syndykowi Masy Upadłości K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. opłaty w kwocie 93.947,36 zł podczas gdy to osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, czyli K. SPÓŁKA Z 0.0. W UPADŁOŚCI LIKWIDACYJNEJ W w W., jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu, a obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji natomiast Syndyk Masy Upadłości nie jest osobą, o której mowa w art. 12 cytowanej wyżej ustawie, jedynie, po ogłoszeniu upadłości, w sprawach dotyczących upadłości dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego;

2. art. 28 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez ustalenie Syndykowi Masy Upadłości K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. opłaty w wysokości dwukrotnej należności podczas, gdy w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami cytowanej ustawy, sprawcy wyłączenia, czyli K. SPÓŁKA Z 0.0. W UPADŁOŚCI LIKWIDACYJNEJ z/s w W., ustala się opłatę. Syndyk Masy Upadłości sprawcą wyłączenia w znaczeniu tego przepisu nie jest;

3. art. 144 i art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe oznaczenie strony postępowania administracyjnego, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie administracyjne dotyczące nałożenia administracyjnej kary po dniu ogłoszenia upadłości nie mogło, z uwagi na charakter sprawy, dotyczyć masy upadłości, a w konsekwencji stroną tego postępowania, w sensie materialnym, nie mógł być Syndyk Masy Upadłości, lecz podmiot wobec którego przepis prawa materialnego nakładał obowiązek ustalenia należności i opłat, czyli upadły K. SPÓŁKA Z 0.0. W UPADŁOŚCI LIKWIDACYJNEJ W w W. Syndykowi Masy Upadłości należy doręczyć decyzje administracyjną

4. art. 104 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 kpa. poprzez wskazanie jako Załącznika Nr 1 do zaskarżonej decyzji Załącznika Nr 1 do decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we W. Nr [...] znaku [...], która została uchylona decyzją Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych w W. z dnia [...] grudnia 2017 r., [...];

5) art. 68 § 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez nie uwzględnienie zarzutu przedawnienia należności będących przedmiotem zaskarżonej decyzji administracyjnej.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o :

1/ uchylenie w całości zaskarżonej decyzji ;

2/ zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi będący jej autorem pełnomocnik syndyka podniósł, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania było ustalenie należności i opłat mających charakter sankcyjny- charakter kary administracyjnej za dokonane przez upadłego naruszenie obowiązków lub warunków zezwolenia wynikających z ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zgodnie z tą ustawą podmiot który uzyskał zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji jest obowiązany uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych — także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu, a obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji oraz sprawca wyłączenia w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami cytowanej ustawy. Przymiot podmiotu w tym znaczeniu ma upadły, czyli K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W.

Okolicznością mająca istotne znaczenie w niniejszej sprawie jest to, że masę upadłości mogą stanowić jedynie aktywa pochodzące z majątku upadłego na dzień ogłoszenia upadłości lub nabyte w toku postępowania upadłościowego. Zaskarżona decyzja wydana w przedmiocie ustalenia należności i opłat nie przysparza natomiast masie upadłościowej aktywów, a zatem nie dotyczy masy upadłości. Zdaniem Odwołującego dla zasadności zastosowania art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze znaczenie musi mieć zatem, czy przedmiot postępowania administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie odnosi się do masy upadłości. W takim znaczeniu, że wydane w tym postępowaniu orzeczenie ( decyzja administracyjna) ma wpływ na wzrost aktywów upadłego (wzbogacenie masy upadłościowej). Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej, niniejsza sprawa nie dotyczy masy upadłości, W doktrynie nie budzi zastrzeżeń pogląd, że "postępowanie dotyczące masy upadłości" obejmuje każde postępowanie sądowe i administracyjne, którego wynik może mieć wpływ na stan masy. Pogląd ten

potwierdzają liczne orzeczenia sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, zwłaszcza zaś wyrok SN z 14.2.2003 r., IV CKN 1750/00 i uchwała SN z 10.2.2006 r., III CZP 2/06 (OSNC 2007, Nr 1, poz. 3).

W konsekwencji w sprawach niedotyczących majątku wchodzącego do masy upadłości upadły może występować w każdym postępowaniu bez ograniczeń, bowiem w tym zakresie przysługują mu wszystkie uprawnienia, zarówno o charakterze prawnomaterialnym, jak i procesowym.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że organ administracji pierwszej instancji naruszył art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez jego błędną wykładnie, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia należności i opłat po dniu ogłoszenia upadłości nie mogło, z uwagi na charakter sprawy sankcja administracyjna, dotyczyć masy upadłości, a w konsekwencji stroną tego wstępowania nie mógł być Syndyk masy upadłości lecz podmiot wobec którego przepis prawa materialnego nakłada obowiązek ustalenia pewnych obowiązków.

Skierowanie zatem w niniejszej sprawie przez organ decyzji do Syndyka Masy Upadłości K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. może być obarczone wada kwalifikowana. o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa., dającą Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa.

Uzasadniając zarzut przedawnienia orzeczonych opłat skarżący podniósł, że należności objęte zaskarżoną decyzją uległy przedawnieniu z uwagi na ich charakter administracyjnoprawny, i nie ma znaczenia, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie przewiduje trybu przedawnienia. W tej sytuacji mają bowiem zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, stosownie do ustawy o finansach publicznych.

Należy wskazać, że należności i opłaty roczne z tytulu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, o jakich mowa w art. 12 ust.1 oraz w art. 28 ust.2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowią należności publicznoprawne, a 'nie cywilnoprawne, jak początkowo twierdził Syndyk.

Należy stwierdzić, że decyzja wydana na podstawie art. 28 ust.2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma charakter konstytutywny.

Wszelkie wątpliwości w tej materii usuwa art. 22b ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, według którego należności i opłaty roczne związane z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych pobierane na podstawie ustawy oraz odsetki z tytułu należności i opłat są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Wskazać należy, że art. 22b ust. 3 cytowanej ustawy, wprowadzony mocą art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, doprowadził do zmiany charakteru prawnego opłat na niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych. Od tej daty kwestia biegu terminu przedawnienia do wydania decyzji jest regulowana poprzez odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej na mocy art. 67 ustawy o finansach publicznych. Naczelny Sąd

Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 690/16, w całości podzielił stanowisko, co do tego, że odpowiednie stosowanie art. 68 Ordynacji podatkowej w przypadku wyłączenia gruntu z produkcji rolnej lub leśnej bez uprzedniej decyzji oznacza, że termin przedawnienia do ustalenia należności i opłaty rocznej biegnie od daty, gdy organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo — przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał rzeczywisty trzyletni termin do ich wymiaru. Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że decyzja ustalająca obowiązek uiszczenia należności i opłat wydana w trybie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ma charakter decyzji konstytutywnej.

Powołując się na zatem treść art. 68 § 1, w związku z art. 21 5 1 pkt 2, Ordynacji podatkowej skarżący dowodzi przedawnienia prawa do wymiaru świadczeń objętych zaskarżona decyzją.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wniósł o jej oddalenia, podtrzymał twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności oraz decyzji organu pierwszoinstancyjnego. Doszło bowiem do kwalifikowanego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że naruszenia polegające na wyłączeniu z produkcji gruntów rolnych i leśnych bez stosownych decyzji wynikających z przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych wiązało się z działalnością P. w L. z/s w W., którego następca prawnym jest podmiot pod firmą K. sp. z o.o. z/s w W. obecnie w upadłości likwidacyjnej. Po wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia tych przepisów ogłoszono upadłość likwidacyjną ww. spółki. Organy administracyjne powołały się znowu w swych rozstrzygnięciach m. in. na art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze ( dalej jako: "p.u.n."). Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Konieczna jest zatem odpowiedź, czy przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie i czy zasadnym było wskazanie w decyzji o nałożeniu kary pieniężnej Syndyka.

W świetle art. 61 p.u.n. z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego. Masę upadłości definiuje się jako część majątku upadłego, który służy zaspokojeniu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Tak zwana odpowiedzialność masy upadłości oznacza zawsze odpowiedzialność samego upadłego, co wynika z postanowień art. 372 p.u.n. Podobnie jest z tzw. wzbogaceniem masy upadłości (art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n.). Jest to faktycznie wzbogacenie upadłego, ale powstałe po powstaniu masy upadłości i polega na powiększeniu majątku wchodzącego w skład masy upadłości, z wyłączeniem składników, o których mowa w art. 62 p.u.n. i następnych. Przy tym termin "majątek" ma w naszym systemie prawnym dwa znaczenia: szersze, obejmujące zarówno aktywa, jak i pasywa, oraz węższe, obejmujące tylko aktywa. Z uwagi na charakter masy upadłości, która ma służyć zaspokojeniu wierzycieli, w jej skład wchodzą tylko aktywa upadłego (zob. F. Zedler, Komentarz do art. 61 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze, Lex-el.).

Znaczenie ma również art. 342 p.u.n., który w ust. 1 stwierdza, że należności podlegające zaspokojeniu z funduszów masy upadłości dzieli się na 5 kategorii. W kategorii piątej, oprócz odsetek zaspokaja się także sądowe oraz administracyjne kary pieniężne. Nie powinno budzić wątpliwości, w świetle powyższych uwag, że zaliczenie do kategorii piątej sądowych i administracyjnych kar pieniężnych odnosi się do kar orzeczonych przed ogłoszeniem upadłości.

Z akt administracyjnych sprawy, jak to wskazano już w tzw. części historycznej uzasadnienia, upadłość spółki została orzeczona na podstawie postanowienia Sądu rejonowego w L. z dnia [...] stycznia 2015r, sygn. akt [...]. Natomiast będące przedmiotem kontroli sądowej opłaty z tytułu wyłączenia gruntów rolnych i leśnych zostały orzeczone ww. decyzjami organów Lasów Państwowych z 2018 r., a więc po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej spółki K. z/ w W. Okoliczność ta ma istotne znaczenie zważywszy na fakt, że masę upadłości mogą stanowić jedynie aktywa pochodzące z majątku upadłego na dzień ogłoszenia upadłości lub nabyte w toku postępowania upadłościowego. Decyzja wydana w przedmiocie ustalenia opłat z tytułu niezgodnego z prawem wyłączenia z produkcji gruntów rolnych i leśnych nie przysparza natomiast masie upadłościowej aktywów, a zatem nie dotyczy masy upadłości.

W ocenie Sądu dla zasadności zastosowania art. 144 p.u.n. istotne znaczenie musi mieć zatem ustalenie czy przedmiot postępowania, o którym mowa w tym przepisie odnosi się do masy upadłości, w takim znaczeniu, że wydane w tym postępowaniu orzeczenie ma wpływ na wzrost aktywów upadłego (wzbogacenie masy upadłościowej).

Należy stwierdzić, że w doktrynie i orzecznictwie sądowym jest ugruntowane stanowisko, że z masy upadłości nie mogą być zaspokajane należności w stosunku do upadłego, powstałe po ogłoszeniu upadłości, a wynikające np. z jego czynów niedozwolonych czy działań pociągających za sobą np. sądowe lub administracyjne kary czy opłaty administracyjne itp. (por. A. Jakubecki, Komentarz do art. 342 p.u.n., Lex-el, teza 22 i 23). Należy bowiem podkreślić, że ogłoszenie upadłości – stosownie do art. 185 ust. 2 p.u.n. - nie ma wpływu na zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych upadłego, a zatem oznacza to, że ogłoszenie upadłości i związane z nim objęcie części majątku upadłego masą upadłości nie powoduje zmiany statusu personalnego dłużnika, tj. nie pozbawia go ani zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych, ani – w konsekwencji – zdolności sądowej i zdolności do czynności procesowych. Upadły w dalszym ciągu może swobodnie dysponować majątkiem, który nie wchodzi do masy upadłości – art. 63 i nast. p.u.n. (zob. S. Gurgul, op. cit., s. 545; F. Zedler [w:] A. Jakubecki, F. Zedler, op. cit., s. 509).

W konsekwencji w sprawach niedotyczących majątku wchodzącego do masy upadłości upadły może występować w każdym postępowaniu bez ograniczeń, bowiem w tym zakresie przysługują mu wszystkie uprawnienia, zarówno o charakterze prawnomaterialnym, jak i procesowym.

Powyższe wywody prowadzą jednoznacznie do stwierdzenia, że organy Lasów Państwowych orzekające w niniejszej sprawie nieprawidłowo zastosowały art. 144 p.u.n., a orzeczone opłaty zostały nałożone na osobę niebędącą stroną w sprawie w rozumieniu art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. II GSK 400/06, LEX nr 351135, kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego, zachodzić będzie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania. Powyższa przesłanka wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż organy obu instancji kierując decyzje w przedmiocie opłat na Syndyka masy upadłości K. sp. z o.o. z/s w W. dopuściły się kwalifikowanego naruszenia przepisów postępowania art. 156§1 pkt.4 kpa dającego Sądowi w oparciu o art. 145§1 pkt.2 w zw. z art.135 p.p.s.a. podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji poprzez stwierdzenie ich nieważności ( pkt. 1 wyroku).

Organy Lasów Państwowych przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny wziąć pod uwagę powyższe uwagi i skierować ewentualną decyzję wobec właściwego podmiotu.

Z uwagi na charakter orzeczenia Sąd nie rozstrzygał zarzutów dotyczących przedawnienia wymierzenia opłat, gdyż w kontekście wyroku rozstrzyganie powyższego byłoby przedwczesne.

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) i koszty zastępstwa procesowego ( 497 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a.( pkt. 2 wyroku).