Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1698/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) Protokolant specjalista Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2014 r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Minister Skarbu Państwa – dalej Minister, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 tekst jednolity) – dalej kpa, oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005r. Nr 169, poz. 1418, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 195, poz. 1437, Dz.U. z 2008r. Nr 197, poz. 1223, Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726, Dz. U. z 2014r. Nr 195) po rozpatrzeniu odwołania Z. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] (Rej. woj. Nr [...]) w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.P. nieruchomości, położonych w [...] w obecnym województwie [...], pow. [...], gm.[...] – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] znak: [...] (Rej. woj. Nr [...]) Wojewoda [...] orzekł o odmowie potwierdzenia Z.D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.P. nieruchomości, położonych w [...] w obecnym województwie [...], pow. [...], gm. [...]. Podstawą odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było ustalenie, iż nieruchomości objęte wnioskiem, znajdowały się na terenie miejscowości [...], która zarówno w 1939 r. jak również obecnie wchodzi w skład Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ położona jest w województwie [...], powiat [...], gmina [...].

Organ wojewódzki stwierdził, iż skoro nieruchomość utracona przez K.P. - poprzednika prawnego wnioskodawczyni - znajduje się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, to nie można stwierdzić, że pozostawił on nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym nie może być mowy o zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. odnoszących się do mienia znajdującego się poza aktualnymi granicami Państwa Polskiego.

Z.D. wniosła odwołanie od ww. decyzji, po którego rozpoznaniu zapadła opisana na wstępie decyzja Ministra.

W jej uzasadnieniu Minister wskazał, że art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. dokonanego na podstawie: układu z dnia [...] pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem [...] dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności [...] z terytorium Polski; układu z dnia [...] pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem [...] dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności [...] z terytorium Polski; układu z dnia [...] pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem [...] dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności [...] z terytorium Polski; umowy z dnia [...] między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem [...] o prawie zmiany obywatelstwa [...] osób narodowości [...] i [...], mieszkających w [...] i o ich ewakuacji do Polski i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości [...], mieszkających na terytorium Polski i o ich ewakuacji do [...].

Prawo do rekompensaty przysługuje również, zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1a, dodanego ustawą z dnia 8 września 2006 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 195, poz. 1437), osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tereny w powiatach [...] i [...] wymienione w zał. do art. 2 umowy z [...]) w związku z umową pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a [...] o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia [...].

Minister wskazał, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. rekompensata przysługuje z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przesłanki wskazane w ustawie. Zgodnie z ustaleniami poczynionymi w sprawie, strona domaga się rekompensaty za nieruchomość położoną w [...] w obecnym województwie [...], pow. [...], gm. [...], czyli leżącą na obecnych terenach Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister zwrócił uwagę, iż po zakończeniu II wojny światowej miejscowość [...] (w której położona jest nieruchomość) w wyniku umów [...] w [...] miała wejść w skład [...], jednak na podstawie umowy międzynarodowej zawartej w dniu [...] pomiędzy [...] a PRL o zmianie odcinków terytoriów państwowych miejscowości [...] i [...] przyłączone zostały do Polski. Tak więc obecnie miejscowość [...] znajduje się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Strona nie zakwestionowała tej okoliczności. Minister podkreślił, że na mocy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005r. nie jest możliwe przyznanie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w [...] w obecnym województwie [...], pow. [...], gm. [...].

Minister na marginesie wskazał, iż zgodnie z odpisem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] sygn. akt [...] spadek po K.P. (właścicielu mienia pozostawionego) zmarłym dnia [...] na podstawie ustawy nabyły wdowa A. P. poprzednio P. w 1/4 części oraz córka Z.D. zd. P. w 3/4 części. Organ wojewódzki nie ustalił następców prawnych A.P., jednakże powyższe uchybienie nie ma istotnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie ponieważ z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty wystąpiła Z.D., a organ wojewódzki rozstrzygnął o jej uprawieniu. Ponadto ustalono, że nieruchomość znajduje się na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie została więc spełniona przesłanka z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o rekompensacie w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Z.D., domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła: błędne przyjęcie, że "ustalony stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie wypełnia przesłanek określonych w art. 2 i art. 5 ustawy o rekompensacie"; nieprawidłowe zastosowanie art. 7 ust. 2 w związku z art. 2 i art. 5 ustawy o rekompensacie.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że jej ojciec K. P. w dniu 1 września 1939 r. był obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz że zmuszony został do jego opuszczenia z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy o rekompensacie (czyli w [...] roku, to jest na mocy układu z dnia [...] pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem [...] dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności [...] z terytorium Polski). Wskazała, że jej poprzednik prawny utracił majątek właśnie na skutek przesunięcia granic państwa polskiego i wejścia miejscowości [...] (w [...]) w obszar [...]. Co więcej, pomimo "powrotu" [...] do Polski w [...] roku K. P. (i jego następcy) swojej nieruchomości w [...] nie odzyskał, pomimo starań. Zatem w sposób oczywisty K. P. doznał szkody majątkowej i szkoda ta miała swoje źródło w przesunięciach granicy państwa z [...] roku.

W ocenie skarżącej interpretacja przepisów ustawy o rekompensacie zaprezentowana przez Ministra w zaskarżonej decyzji jest zbyt wąska i wbrew "duchowi prawa", bowiem celem ustawy o rekompensacie było przyznanie wyrównania tym wszystkim obywatelom RP, którzy utracili swoje majątki na skutek powojennego przesunięcia granic. Skarżąca wskazała przy tym, że po zakończeniu II wojny światowej miejscowość [...] de facto weszła w skład [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - dalej powoływana jako ppsa, sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] nie naruszają prawa.

Na wstępie podkreślić należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. układów [...], w tym układu z dnia [...] pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem [...] dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności [...] z terytorium Polski. Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2).

Zgodnie natomiast z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje tylko w właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; 2) posiada obywatelstwo polskie.

Również art. 1 ust. 1a tej ustawy dodany ustawą z dnia 8 września 2006 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 195, poz. 1437) odnosi się tylko i wyłącznie do tych nieruchomości objętych umową pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a [...] o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia [...], które znajdują się poza obecnymi granicami RP.

Zaznaczyć trzeba, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie wskazane wyżej przesłanki. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia wniosku złożonego przez skarżącą było ustalenie przez organy obu instancji, że mienie pozostawione przez ojca skarżącej znajdowało się w miejscowości [...] które od [...] wchodzą w skład Rzeczypospolitej Polskiej. Nie jest to więc nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. W tym względzie art. 2 jest jednoznaczny. Skoro nieruchomość utracona przez ojca skarżącej znajduje się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej to nie może być tym samym mowy o zastosowaniu przepisów ustawy odnoszących się do mienia znajdującego się poza aktualnymi granicami Państwa Polskiego. Przy tym przypomnieć należy, że brak jest w polskim systemie prawnym regulacji dotyczącej kwestii reprywatyzacyjnych i rewindykacyjnych dotyczących nieruchomości utraconych w związku z II Wojną Światową pozostających obecnie w granicach RP.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku