Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 638/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. , art. 31zp ust. 1, art. 31zq ust. 7,
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 81a par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego).


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ) decyzją z dnia 10 marca 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o COVID-19), odmówił A. K. (dalej: Skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec – maj 2020 r.

W uzasadnieniu PZUS przytoczył treść art. 37zp ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID 19 i wskazał, że "W naszej ewidencji wniosków RDZ nie figuruje wniosek, o którym pisze Pan w piśmie z dnia 10.03.2021 r. Z uwagi na niedopełnienie ustawowych terminów na złożenie wniosku, który zawiera dane niezbędne do umorzenia składek, nie przysługuje Panu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres marzec 2020 r. - maj 2020 r."

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący decyzji PZUS zarzucił naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: K.p.a.), "poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, cechującego się brakiem dbałości rzetelnego zgromadzenia wszystkich dowodów w sprawie oraz o dokładne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności rzetelne ustalenie ile i jakie wnioski złożył Skarżący, co skutkowało uznaniem, że Skarżący w ogóle nie złożył wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres" od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.;

2. art. 8 § 1 K.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób budzący wątpliwości co do zasad, jakimi kierował się organ podczas wydawania orzeczenia;

3. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieprawidłowe uznanie, iż Skarżący nie złożył wniosku poprzez wrzucenie go do urny, podczas gdy złożenie wniosku do urny było jedyną możliwością złożenia wniosku w ZUS,

4. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia,

5. art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, poprzez jego niezastosowanie.

Na podstawie powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Ponadto Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. oświadczenia z dnia 14 kwietnia 2021 r. A. R., a w razie konieczności przesłuchanie jej w charakterze świadka na okoliczność złożenia wniosku o uwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec – maj 2020 r.

W uzasadnieniu skargi Skarżący nie zgodził się z ustaleniami organu i wskazał, że wniosek RDZ o zwolnienie ze składek został złożony przez Jego księgową w dniu 8 czerwca 2020 r., do jednej z dwóch urn znajdujących się w przedsionku budynku ZUS w L. wraz z wnioskiem o wypłatę świadczenia postojowego (wniosek RSP-D). Oba wnioski zostały zapakowane do koperty A4 i wrzucone do urny osobiście przez księgową A. R.. O złożeniu przez A. R. dwóch wniosków świadczy fakt, że świadczenie postojowe zostało przyznane zgodnie ze złożonym wnioskiem o jego wypłatę. Co istotne, taki stan faktyczny potwierdziła A. R. w złożonym oświadczeniu z dnia 14 kwietnia 2021 r., w którym to szczegółowo opisała krok po kroku jak i kiedy były przygotowane dokumenty do złożenia przez nią w Oddziale ZUS. A. R. dla Skarżącego wykonuje usługi księgowe. W oświadczeniu z dnia 14 kwietnia 2020 r. wskazała, że oba wnioski wypełniła osobiście pismem ręcznym w dniu 5 czerwca 2020 r. (piątek). Następnie Skarżący przyjechał do jej domu w dniu 7 czerwca 2020 r. (niedziela) w celu podpisania tych wniosków z uwagi na fakt, że zawsze w poniedziałek rano wyjeżdża do pracy w terenie, a ona chciała złożyć wnioski kolejnego dnia tj. 8 czerwca 2020 r. (poniedziałek). Celem złożenia wniosków udała się w godzinach porannych osobiście do siedziby Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L.. Na miejscu przed drzwiami wejściowymi ochroniarz ZUS poinformował ją, że brak jest możliwości wejścia do budynku i złożenia pism, więc należy umieścić je w jednej z dwóch urn znajdujących się w przedsionku budynku. Z uwagi na fakt, że nie mogła złożyć wniosków przy pracowniku ZUS, wnioski zapakowane w kopercie formatu A4 wrzuciła do jednej z ww. urn. Co istotne, upewniła się wcześniej, że na obu urnach widnieje ta sama data, tj. 8 czerwca 2020 r.

Dalej Skarżący podniósł, że o fakcie, iż nie został zwolniony z opłacenia składek dowiedział się, gdy otrzymał wezwanie do zapłaty z dnia 1 marca 2021 r., w którym został wezwany do zapłaty kwoty 7.894,80 zł z tytułu naliczenia zaległości na koncie płatnika w terminie 3 dni od dnia otrzymania przedmiotowego wezwania. Kwota ta jest dla Skarżącego zbyt wysoka, by uregulować ją w tak krótkim czasie. Niezwolnienie Skarżącego ze składek wyłącznie dlatego, że organ przeoczył jego wniosek, Skarżący uznał za rażące naruszenie przepisów prawa przez organ administracji publicznej.

Następnie Skarżący wskazał, że organ nie odniósł się do zarzutów oraz wniosków zgłoszonych w piśmie z dnia 10 marca 2021 r. i wskazał, że uzasadnienie decyzji jest wadliwe i nie odpowiada wymogom przepisu art. 107 § 3 K.p.a., gdyż PZUS wskazał jedynie że "wniosek RDZ nie figuruje w ewidencji" a to w rzeczywistości oznacza brak uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 K.p.a.

Dalej Skarżący podniósł, że PZUS nie wskazał, czy dokonał jakichkolwiek ustaleń faktycznych mających na celu stwierdzenie, że wniosek Skarżącego o zwolnienie z opłacania składek nie został złożony. W szczególności nie zweryfikował, czy wniosek niejako nie został podpięty pod wniosek o wypłatę świadczenia postojowego, ani czy zostały dokładnie sprawdzone wszystkie dokumenty jakie w czerwcu 2020 r. wpłynęły do ZUS. Organ wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie naruszył fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, które w zasadniczej mierze są gwarantowane przez Konstytucję RP. Naruszył art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. "O zaufaniu takim nie możemy mówić w sytuacji, gdy organ gwarantuje, że złożone dokumenty za pomocą wrzucenia do urn będą w taki sam sposób rozpatrywane jak te złożone w sposób tradycyjny. Z kolei w rzeczywistości okazuje się, że z uwagi na ogólny chaos i dezorganizację w funkcjonowaniu urzędów organów wywołanym pandemią COVID-19 dokumenty te po prostu giną". Nie można bowiem przez sam fakt zaproponowanego sposobu przez ZUS składania pism wyciągać negatywnych konsekwencji dla stron postępowania. Wniosek został złożony zgodnie z wymaganiami ZUS. Niezapewnienie przez organ otrzymania potwierdzenia złożenia wniosku nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania zwolnienia od opłacenia składek, z uwagi na spełnienie przez Skarżącego ustawowych przesłanek. Decyzja o umieszczaniu przed budynkami administracji publicznej urn, do których petenci mogli wrzucać dokumenty, nie wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a jest to każdorazowo decyzja wydawana przez kierownictwo danego organu, stąd też tym bardziej sposób zarządzania i funkcjonowania danej jednostki ustalony przez jego zwierzchników nie powinien rodzić negatywnych konsekwencji dla obywateli. Odmienne stanowisko uznać należy za rażące naruszenie przepisów prawa.

Organ w odpowiedzi na skargę stwierdził, że "Organ w niniejszej sprawie podjął bardzo wnikliwe postępowanie wyjaśniające, rozpatrzył zebrany materiał dowodowy - jednakże w zasobach ZUS nie ma wniosku Skarżącego bo fizycznie nie został on złożony" i wniósł oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19 – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarżący ma miejsce zamieszkania na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym do dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

W niniejszej sprawie Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie, zawiadomieniem z dnia 15 czerwca 2021 r. poinformował Skarżącego i organ o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne w ww. trybie i zarządzeniem z tego samego dnia wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów na dzień 22 lipca 2021 r.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wynikało z okoliczności, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby stanowić nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty, są wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów, Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd oceniając decyzję PZUS z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są w pełni uzasadnione.

Przedmiotem sprawy, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja PZUS, którą organ odmówił Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r., z powodu jak twierdzi PZUS, nie złożenia wniosku.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o COVID-19, która w art. 31zo ust. 1 i następne przewiduje zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID 19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. albo

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Stosownie do art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, następuje w drodze decyzji (art. 31 zq ust. 7 ustawy).

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. był brak wniosku Skarżącego, jednocześnie tego stwierdzenia w żaden sposób nie uzasadnił, a w szczególności nie odniósł się do argumentacji Skarżącego zawartej w piśmie z dnia 10 marca 2021 r., w którym Skarżący precyzyjnie opisał okoliczności składania wniosku. Skarżący w piśmie tym podniósł, że z uwagi na okoliczności związane z ograniczeniami w pracy organu podyktowane przeciwdziałaniem skutkom pandemii, złożenie wniosku nastąpiło w dniu 8 czerwca 2020 r. do jednej z dwóch urn znajdujących się w przedsionku budynku ZUS w L., w związku z czym nie ma on potwierdzenia złożenia dokumentu, a jedynie dysponuje oświadczeniem księgowej o złożeniu wniosku w dniu 8 czerwca 2020 r., który jak wskazano w oświadczeniu, złożony został w jednej kopercie z innym wnioskiem, który nie zaginął.

Zatem jedynym, a zarazem zasadniczym zagadnieniem na gruncie niniejszej sprawy, jest kwestia złożenia wniosku przed 30 czerwca 2020 r., w której to kwestii obie strony postępowania sądowego prezentują przeciwstawne stanowiska.

Postępowanie w przedmiocie przyznania zwolnienia ze składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 jest postępowaniem wszczynanym nie z urzędu, lecz na wniosek. Zastosowanie znajduje zatem m.in. przepis art. 61 § 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli zatem jest tak, jak twierdzi organ, że wniosek o zwolnienie, na który Skarżący się powołuje, nie został złożony, to nie mogłoby dojść do wszczęcia postępowania i w konsekwencji także załatwienia sprawy, jak uczynił to organ, wydając zaskarżoną decyzję.

W rozpoznawanej sprawie PZUS, przyjmując, że Skarżący nie złożył wniosku w ustawowym terminie, z tego właśnie względu odmówił przyznania zwolnienia. Tak więc załatwił sprawę merytorycznie, pomijając całkowicie jej aspekt procesowy (podkreślenie Sądu).

Abstrahując od powyższej konstatacji Sąd wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności. Z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Przeprowadzone przez PZUS postępowanie administracyjne, a w konsekwencji i sama decyzja, nie spełnia standardów określonych w przywołanych przepisach. Organ nie pokusił się o przeprowadzenie rzetelnego postępowania w celu ustalenia, czy Skarżący złożył wniosek o zwolnienie w dniu 8 czerwca 2020 r.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące sposobu wnoszenia pism do Oddziału ZUS w L. w czerwcu 2020 r. można odtworzyć jedynie poprzez przeprowadzenie drobiazgowego postępowania, w trakcie którego organ ustali, jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, rejestracja dokumentów i w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom organu oraz jakie gwarancje procesowe praw strony temu towarzyszyły (np. odnotowanie daty wpływu na wniosku). W tej sytuacji samo stwierdzenie organu, odnośnie poczynionych we własnym i w istocie nieznanym zakresie wyjaśnień, co do niezłożenia przez Skarżącego wniosku, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, uznać należy za niewystarczające. Poza korespondencją e-mail pomiędzy pracownikami organu, mającą charakter wewnętrzny, zgodnie z którą nie stwierdzono wniosku Skarżącego, organ nie przedstawił w aktach sprawy jakichkolwiek innych okoliczności wskazujących na taki stan rzeczy.

Na marginesie Sąd wskazuje, że nie ma najmniejszych przeciwwskazań, zwłaszcza w czasie epidemii, aby za dowód uznać korespondencję wewnętrzną organu administracji prowadzoną przy pomocy poczty elektronicznej. Jednak w sytuacji, gdy dana komórka organizacyjna ZUS, działa jako organ prowadzący postępowanie administracyjne, w którym dokonuje ustaleń faktycznych w kwestiach istotnych dla sprawy, powinina zwracać się o udzielenie informacji do statutowych komórek organizacyjnych określonych w statucie ZUS (obecnie rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki z dnia 4 marca 2021 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. z 2021 r. poz. 431) i regulaminie organizacyjnym ZUS (obecnie załącznik do zarządzenia Nr 92 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2010 r. tekst ujednolicony z dna 1 czerwca 2021 r. https://bip.zus.pl/o-zus/regulamin-organizacyjny-zakladu), a nie poszczególnych pracowników komórek organizacyjnych). Zachowanie takiej formy korespondencji gwarantuje, że będzie to oficjalne, zweryfikowane stanowisko danej komórki organizacyjnej ZUS, a nie pracownika tej komórki organizacyjnej i że odpowiedzi udzieli osoba mająca uprawnienie do udzielenia takiej odpowiedzi zgodnie z regulaminem organizacyjnym ZUS.

Zdaniem Sądu organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej w przedsionku siedziby, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniała by możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z decyzji nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona (świadczy o tym korespondencja wewnętrzna organu). Nie wprowadzając takiej procedury, całe ryzyko, że wniosek zaginie, organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację Sąd uznaje za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji.

Obciążając Skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, organ nie uwzględnił, czy przy procedurze składania wniosków do skrzynki miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz oświadczenia księgowej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. pierwsze K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 75 § 2 K.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 K.p.a. stosuje się odpowiednio.

W przedmiotowej sprawie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 10 marca 2021 r. i nie wykazał, czy wykluczone jest omyłkowe dołączenie dokumentów Skarżącego np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie sprawy nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób Skarżący miałby wykazać, że złożył wniosek.

Na marginesie Sąd wskazuje, że odpowiedź na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien bowiem odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub prawnych (art. 54 § 2 P.p.s.a.).

Ponadto zaznaczenia wymaga, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 K.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Organ nie skorzystał z możliwości przesłuchania świadka A. R., nie wziął też pod uwagę, że z uwagi na tryb składania dokumentów do skrzynki podawczej, Skarżący nie miał możliwości uzyskania potwierdzenia. Organ nie rozstrzygnął ewentualnych wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji.

Nierozpoznanie przez organ tego kluczowego zagadnienia uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w zakresie naruszenia art. art. 33zo ustawy o COVlD-19. Sąd nie może bowiem zastąpić organu w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Stwierdzonego uchybienia nie można skutecznie konwalidować na etapie postępowania sądowego, gdyż wówczas Sąd dokonałby merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić jak doniosłą rolę spełnia uzasadnienie decyzji, realizujące dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 8 i art. 11 K.p.a. i mające na celu objaśnienie stronie, jaki był tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, a także powody, dla których nie uwzględniono jej racji, i dla których zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, co w rozpoznawanej sprawie nie może mieć miejsca, gdyż w konsekwencji wad, jakimi obarczona jest decyzja organu, ocena w zakresie zarzutów wniosku zostałaby w istocie przerzucona na Sąd. To Sąd administracyjny de facto musiałby merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie jest do tego uprawniony.

Końcowo w związku z zawartymi w skardze sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskami dotyczącymi dopuszczenia przed sądem administracyjnym dowodów z zeznania świadka A. R. oraz orzeczenia co do odstąpienia od pobierania odsetek za zwłokę, Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, że w postępowaniu w przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Oznacza to, że sąd administracyjny nie przesłuchuje świadków. Po drugie Sąd nie ma uprawnienia do przyznawania zwolnienia, czyli wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a więc w rozpatrywanej sprawie nie może zwolnić z Skarżącego z obowiązku uiszczania odsetek za zwłokę. Uprawnienie do takiego rozstrzygnięcia posiada jedynie organ w odrębnej procedurze. Sąd w ramach dokonywanej kontroli jeżeli stwierdził, że decyzja narusza prawo, uchyla tę decyzję w całości lub części, jednocześnie formułując zalecenia do ponownego rozpoznania sprawy.

Podsumowując Sąd wskazuje, że PZUS w sposób oczywisty naruszył przepisy art. 7, art. 61 § 1 i § 3, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają bowiem na ustalenie, że wniosek nie został złożony w terminie do skrzynki podawczej organu umieszczonej w przedsionku siedziby.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organ, na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przeprowadzi postępowanie dowodowe na okoliczność składania pism do organu za pośrednictwem skrzynki podawczej umieszczonej w przedsionku siedziby organu w dniu 8 czerwca 2020 r.

W szczególności organ ustali, kiedy zostały otwarte skrzynki zawierające korespondencję z dnia 8 czerwca 2020 r. i kto dokonywał otwarcia tych skrzynek. W dalszej kolejności organ ustali, kto ewentualnie ewidencjonował i rozdysponowywał pisma, które znajdowały się w skrzynkach złożonych w dniu 8 czerwca 2020 r. i do których komórek organizacyjnych organu zostały przekazane.

W sytuacji, gdy organ nie ewidencjonował pism, które znajdowały się w skrzynkach, tylko bezpośrednio pisma były przekazywane do poszczególnych komórek organizacyjnych bez stosownych dekretacji, organ podejmie drobiazgowe działania w celu poszukiwania wniosku w poszczególnych komórkach organizacyjnych.

W przypadku, gdy przedmiotowy wniosek się nie znajdzie w zasobach organu, organ przesłucha w charakterze świadka A. R. na okoliczność złożenia wniosku w dniu 8 czerwca 2020 r.

Czynności procesowe dokonywane w trakcie postepowania organ udokumentuje w formie procesowej przewidzianej w przepisach art. 67 - art. 72 K.p.a.

Po zgromadzeniu materiału dowodowego organ dokona jego oceny w świetle art. 80 K.p.a., uwzględniając przy tej ocenie okoliczność, że skoro dopuścił sposób wnoszenia pism, który może wywoływać wątpliwości jak w niniejszej sprawie, to nie może negatywnych skutków takiego rozwiązania przenosić na strony. W tej sytuacji organ winien więc rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku, charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1800, ze zm.).

Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Z kolei art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Skarżący na podstawie przepisu art. 239 § 1 pkt e P.p.s.a był zwolniony z uiszczania kosztów sądowych, dlatego zasądzone koszty postępowania obejmują tylko wynagrodzenie ustanowionego sprawie adwokata z wyboru, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, w kwocie 480,00 zł.