Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1821/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 52, art. 90, art. 224, art. 225, art. 245
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej C. Sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez C. Sp. z o.o. z siedzibą w T. od decyzji z [...] kwietnia 2010 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] marca 2005 r. patentu na wynalazek pt.: "Urządzenie pneumatyczne" [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 4 rok ochrony utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jako podstawę prawną organ wskazał art. 225 ust. 3 i 4 oraz art. 245 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.) – zwanej p.w.p.

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. udzielił C. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (zwana dalej także skarżącą, stroną) patentu na przedmiotowy wynalazek pod warunkiem uiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty za pierwszy okres ochrony wynalazku, rozpoczynający się w dniu [...] marca 2002 r. - obejmujący 1-3 rok ochrony. Ponadto w tej decyzji Urząd poinformował stronę o treści przepisu art. 224 ust. 1 zd. 2 p.w.p., w myśl którego jeżeli w chwili wydania decyzji warunkowej rozpoczął się kolejny rok ochrony wynalazku (kolejne lata), a zgłaszający chce przedłużyć ochronę na ten rok (te lata), powinien łącznie z opłatą za I okres ochrony wnieść opłatę za rok następny (lata następne).

Wobec nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 4 rok ochrony wynalazku, Urząd Patentowy RP decyzją z [...] kwietnia 2010 r. stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] marca 2005 r. przedmiotowego patentu.

W dniu [...] maja 2010 r., tj. ustawowym terminie, uprawniony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego uzasadnieniu podniósł, że nieuiszczenie opłaty za 4 rok ochrony nastąpiło w wyniku przeoczenia monitorowania płatności spowodowanego wdrażaniem w firmie nowego systemu zarządzania komputerowego wszystkich działów w tym księgowości. Wraz z wnioskiem m.in. uiścił zaległą opłatę za 4, 5, 6, 7, 8 i 9 rok ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30 % opłaty należnej (z tytułu uiszczenia opłaty po upływie wyznaczonego terminu).

Urząd Patentowy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy powołał się na art. 225 ust. 3 p.w.p., który stanowi, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 224 ust.1 zd. 2, może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty.

Uznał zatem, że we wniosku nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty za ochronę.

Ocenił, że przedstawione przez zgłaszającego okoliczności nie mogą być podstawą do uchylenia decyzji stwierdzającej wygaśniecie decyzji o udzieleniu patentu. Powinien wykazać, że pomimo dołożenia należytej staranności opłata nie mogła być wniesiona w wyznaczonym terminie, a przeszkody które to uniemożliwiły, miały charakter od niego niezależny. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Stwierdził, że uchylenie decyzji nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wskazana okoliczność przeoczenia płatności z powodu wdrażania nowego systemu zarządzania komputerowego wszystkich działów w firmie - jest formą zaniedbania ze strony zgłaszającego, za które ponosi on odpowiedzialność.

Urząd Patentowy uznał zatem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazuje na okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia opłaty.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca domagała się uchylenia w całości decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] czerwca 2010 roku oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 roku stwierdzającej z dniem [...] marca 2005 r. wygaśnięcie patentu nr [...], ewentualnie uchylenie w całości decyzji z [...] czerwca 2010 roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zarzucała organowi naruszenie:

przepisów prawa materialnego, tj. art. 224 p.w.p. poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie uiściła w ustawowym terminie opłat za dalsze okresy ochronne udzielonego patentu [...],

przepisów prawa materialnego tj. art. 225 p.w.p. przez przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w terminowym opłaceniu należności za dalsze okresy ochrony patentowej.

Podniosła m.in., że przedsiębiorstwo skarżącej zatrudnia kilkaset osób. Oczywistym jest powszechne stosowanie systemów informatycznych, których zaletą jest pełen monitoring płatności, których przedsiębiorstwo ma dokonać. Systemy te, z uwagi na ich techniczną konstrukcję, posiadają wady. Mogą ulec awarii, która będzie leżeć poza wolą osób je nadzorujących i tak było w niniejszej sprawie. W wyniku awarii jednego z komputerów, zniszczeniu uległy dane dotyczące opłaty za kolejne okresy ochrony patentowej, których odzyskanie nie przyniosło spodziewanych rezultatów i zostały pominięte w toku rekonstrukcji danych, jako nie związane bezpośrednio z obrotem księgowym oraz rachunkowością. Wynikały z udzielonej ochrony patentowej, a dokumentacja z tym związana znajdowała się w innym dziale - Dziale Technicznym, stąd zostały one pominięte przy rekonstrukcji. Skarżąca w związku z utratą części danych informatycznych podjęła wszelkie niezbędne działania celem wypełnienia swoich zobowiązań. W przedsiębiorstwie przeprowadzającym liczne dzienne transakcje, opłaty za ochronę patentową są na tyle istotne, że służby księgowe winny o nich pamiętać mimo awarii systemu. Niedopatrzenie skarżącej polegało jedynie na tym, że nie prowadziła równolegle oprócz ewidencji elektronicznej, ewidencji "papierowej" monitorowania płatności. Ze względu na rozwój informatyzacji przedsiębiorstw, faktem notoryjnym jest, że od wielu już lat nie dubluje się systemów ewidencji. Z chwilą otrzymania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu skarżąca niezwłocznie dokonała wniesienia zaległych opłat oraz złożyła wniosek. W przekroczeniu terminu przyczyną była również przewlekłość postępowania o udzielenie ochrony patentowej, albowiem postępowanie to trwało przeszło 7 lat. W chwili wydania decyzji udzielającej patentu, minął już okres za który należne były opłaty. Z tego też względu przy rekonstrukcji utraconych danych niewątpliwie pominięto dane dotyczące okresów sprzed daty awarii. Było to niedopatrzeniem skarżącej, lecz jednocześnie uzasadnione przez osoby dokonujące rekonstrukcji danych. Nadto istotnym zagadnieniem też było to, że decyzja z [...] czerwca 2009 roku udzielająca patentu posługiwała się innym numerem [...], gdy tymczasem organ decyzją z [...] kwietnia 2010 r. stwierdził wygaśnięcie patentu numer [...]. Brak w decyzji cechy istotnej - nadania patentowi właściwego kolejnego numeru, odpowiadającego rzeczywistemu numerowi nadanemu patentowi, również przyczynił się do pominięcia rekonstruowanych po awarii danych informatycznych.

Ponadto skarżący podniósł, że ustawodawca nie określił w sposób wystarczająco jednoznaczny terminu do uiszczenia opłat za następne okresy objęcia ochroną patentową w sytuacji, kiedy termin opłaty jednorazowej za pierwszy okres ochrony powstał w związku z wydaniem decyzji potwierdzającej udzielenie patentu po upłynięciu okresów za kolejne lata ochrony patentowej. Organ bezpodstawnie przyjął, że terminem tym jest termin określony w decyzji z [...] czerwca 2009 roku dla uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny.

Wskazał, że w przypadku, kiedy decyzja o udzieleniu patentu została wydana z terminem objęcia ochroną patentową za dalsze okresy, których terminy do uiszczenia opłat, zgodnie z treścią art. 224 ust. 1 i 2, już minęły, występuje brak regulacji tych terminów w ustawie.

Zgodnie bowiem z treścią art. 224 ust. 2 p.w.p. termin do uiszczenia opłaty za dalsze okresy ochronne w przypadku niniejszej sprawy, upływa najpóźniej w dniu upływu poprzedniego okresu ochronnego, który upłynąłby w niniejszej sprawie w terminie trzech miesięcy od wezwania do uiszczenia opłaty jednorazowej lub za pierwszy okres ochronny, gdyby strona została wezwana do jej uiszczenia. Organ nie wezwał skarżącej do uiszczenia wskazanej opłaty. Gdyby nawet przyjąć (z czym skarżąca się nie zgadza), że wezwaniem, o którym mowa w art. 224 ust. 1, jest doręczona stronie decyzja z [...] czerwca 2009 roku, to i tak termin z art. 224 ust. 2 już minął, albowiem pierwszy okres ochrony upłynął już w dniu [...] marca 2005 roku. Skarżąca nie mogła w tym terminie dokonać zapłaty za kolejny okres ochronny. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ przyjął bezpodstawnie, że termin do wniesienia kolejnej opłaty za dalszy okres ochronny upłynął w dniu [...] września 2009 roku. Jak wskazuje treść art. 224 ust. 1 zd. drugie, zgłaszający jedynie w takim przypadku "może" uiścić dalsze opłaty wraz z wniesieniem opłaty jednorazowej za pierwszy okres, czyli ustawodawca nie nakłada obowiązku, a jedynie udziela uprawnienia.

Termin określony w art. 224 ust.4 p.w.p. mówi tylko o opłatach, o których mowa w ust. 2, które można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu.

Skarżąca podnosi zatem pytanie, w jakim terminie faktycznie ustawodawca przewidział wniesienie opłaty za dalsze okresy, w sytuacji kiedy decyzja przyznająca patent wydana została po terminach wynikających z przepisu art. 224 ust. 2 i ust. 4. Zwraca uwagę na fakt, że w treści art. 224 ust. 1 jest wyraźnie mowa o dacie doręczenia wezwania, a nie o dacie doręczenia decyzji uznającej patent. Oznacza to że bieg terminu do uiszczenia poszczególnych opłat biegnie od dnia doręczenia wezwania przez Urząd Patentowy, a nie od dnia doręczenia decyzji uznającej patent. Gdyby ustawodawca chciał traktować decyzję uznającą patent jako wezwanie to wyraźnie w ustawie użył by w miejscu słowa "wezwanie" słowa "decyzja" lub co najmniej użyłby sformułowania "wezwania lub doręczenia decyzji udzielającej patentu". W zdaniu pierwszym art. 224 ust. 1 ustawodawca wyraźnie wskazuje że: "termin do uiszczenia opłaty jednorazowej za ochronę lub opłaty za pierwszy okres ochrony, określonej w decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji, wynosi trzy miesiące od daty doręczenia wezwania", czyli ustawodawca wyraźnie dywersyfikuje pojęcie "decyzji" i "wezwania". W niniejszej sprawie istotne jest również i to, że w treści samej decyzji nie został określony termin do uiszczenia opłat za kolejne okresy objęcia ochroną patentową. Wynika z niej tylko termin do uiszczenia jednorazowej opłaty początkowej w wysokości 480,00 zł. Skoro organ wydający zaskarżoną decyzję nie wzywał skarżącej do uiszczenia opłat, brak było podstaw do uznania, że skarżąca zalega z opłatą, a uchybienie terminowi jej uiszczenia było pozbawione braku winy skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie podnosząc, iż z zasady wyrażonej w przepisie art. 224 ust. 2 p.w.p. wynika, że opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu. Dodatkowy termin do wniesienia opłaty za dalsze okresy ochrony wraz z opłatą dodatkową nie podlega przywróceniu.

Przyznał, że decyzja o udzieleniu patentu na wynalazek została wydana, gdy rozpoczęły bieg kolejne lata ochrony, ale poinformował stronę w pouczeniu decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. o treści przepisu art. 224 ust. 1 zd. 2 p.w.p.: jeżeli w chwili wydania decyzji warunkowej rozpoczął się kolejny rok ochrony wynalazku (kolejne lata), a zgłaszający chce przedłużyć ochronę na ten rok (te lata), powinien łącznie z opłatą za I okres ochrony wnieść opłatę za rok następny (lata następne).

W dniu [...] lipca 2009 r., w ustawowym terminie, uprawniony, zgodnie z dyspozycją decyzji warunkowej, wniósł opłatę za pierwszy okres ochrony wynalazku rozpoczynający się w dniu [...] marca 2002 r., co skutkowało wydaniem dokumentu patentowego i nadaniem numeru [...] (dokument wysłany z Urzędu w dniu [...] marca 2010 r.).

Wskazał, że wg obowiązujących przepisów prawa i praktyki Urzędu Patentowego RP uprawniony mógł wnieść opłaty za kolejne lata ochrony jednocześnie z opłatą za pierwszy okres ochrony tj. w terminie trzech miesięcy od doręczenia decyzji, a także w terminie sześciu miesięcy od dnia zakończenia trzymiesięcznego terminu przewidzianego dla uiszczenia opłaty za I okres ochrony (art. 224 ust 4 p.w.p.).

W związku z niewniesieniem opłaty za 4 rok ochrony Urząd wydał decyzję z [...] kwietnia 2010 r. (wysłana z Urzędu w dniu [...] kwietnia 2010 r.) stwierdzającą wygaśnięcie z dniem [...] marca 2005 r. przedmiotowego patentu.

Urząd nie miał podstaw do wzywania (wezwaniami) do wniesienia opłat za kolejne okresy ochrony (lata ochrony), gdyż ich wniesienie zależy od woli uprawnionego, to w jego interesie leży ich terminowe wniesienie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 225 p.w.p. Urząd wskazał, iż oceniając przesłankę uprawdopodobnienia braku winy kierował się ugruntowanym, w tym zakresie orzecznictwem sądowym. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu. Nie daje ono pewności, lecz wyłącznie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza ono więc udowodnienia braku winy i nie musi czynić pewnym istnienia określonego faktu. Winno prowadzić jedynie do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Składający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy musi zatem uprawdopodobnić w nim istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności (tj. wniesienia opłaty) w przewidzianym terminie i były przez niego niezawinione. Oznacza to konieczność uwiarygodnienia, że przeszkoda w dokonaniu czynności była niezależna od strony, obiektywna i pomimo dochowania należytej staranności nie można było jej usunąć.

Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, dlatego Urząd nie mógł przyjąć, iż przeoczenie monitorowania płatności w wyniku wdrażania systemów zarządzania komputerowego jest przejawem staranności uprawnionego i jest od niego niezależne. Argumenty przedstawione we wniosku ewidentnie wskazują na jego zaniedbanie. Czynność powinna być dokonywana w firmie tak, aby nie dopuścić do sytuacji jakiegokolwiek przeoczenia, które jest przejawem niedbalstwa.

Uprawniony składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy miał bowiem nieskrępowaną możliwość przedstawienia wszelkich dowodów w sprawie. Podniósł, że w skardze złożonej do Sądu napisanej przez profesjonalistę pojawiły się nowe argumenty w sprawie tj. awaria komputera. W ocenie Urzędu są to dwa różne uzasadnienia, odmienna argumentacja.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz.U.02.153.1269 ze zm.) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270 ze zm.) - zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione, przy czym Sąd miał na względzie zasadę wynikającą z art. 134 ustawy p.p.s.a., która stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarżąca oparła skargę na zarzucie naruszenia prawa materialnego, jednakże by dokonać oceny prawidłowości zastosowania przepisów art. 224 i 225 p.w.p. należało w pierwszej kolejności ustalić, czy przyjęty stan faktyczny uzasadniał ich zastosowanie. Innymi słowy, zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania.

Warunkiem wstępnym formułowania wniosków na tle prawa materialnego jest bowiem – co do zasady – brak uchybień w stosowaniu prawa procesowego.

Należy podkreślić, że zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 244 ust. 1 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). Precyzuje ją ust. 11, który stanowi, że do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy k.p.a. dotyczące rozpatrywania odwołania od decyzji.

W konsekwencji, co należy podkreślić, cechą postępowania odwoławczego w ujęciu art. 138 k.p.a. jest to, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji I -instancyjnej, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozstrzygnąć, dokonać oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w aspekcie jego zupełności i dopiero na tej podstawie, w sposób umotywowany, wskazać, jakie okoliczności nie zostały udowodnione (wyroki NSA w Warszawie z dnia 2000.11.02, sygn. akt V SA 856/00 (LEX Nr 50108) oraz z dnia 2001.07.19 sygn. akt V SA 3872/00 (LEX nr 78936)).

Wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenie stanu faktycznego sprawy stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz ustosunkowanie się w decyzji do złożonych dowodów, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 107 § 3 k.p.a. Dopiero bowiem pewność, że ustalenia faktyczne zostały poczynione niewadliwie, zezwala na formułowanie przesądzających ocen co do zaistnienia w konkretnym przypadku przesłanek uregulowanych przez prawo materialne.

W niniejszej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że postępowanie prowadzone w trybie art. 90 ust. 2 i 3 p.w.p. nie jest postępowaniem spornym. Nieuiszczenie opłaty okresowej w wymaganym terminie powoduje wygaśnięcie patentu i daje Urzędowi Patentowemu kompetencję do wydania decyzji stwierdzającej to wygaśnięcie (art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 2). Zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Art. 90 ust. 2 p.w.p mówi, że w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, Urząd Patentowy wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu. Przy czym zgodnie z ust. 3 art. 90 p.w.p. patent wygasa, z zastrzeżeniem ust. 4, w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie, z jakim ustawa wiąże skutek wygaśnięcia patentu. Data wygaśnięcia patentu powinna być potwierdzona w decyzji. Ust. 4 stanowi, że wygaśnięcie patentu z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej następuje w dniu, w którym upłynął poprzedni okres ochrony wynalazku. Normy te uzupełnia także art. 52 ust. 2 p.w.p., który mówi, że udzielenie patentu następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie, Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu.

Niezależnie od tej kwestii, należało - przy ponownym rozpatrzeniu wniosku, dokonać ustaleń stanu faktycznego i interpretacji norm p.w.p. do oceny "przewidzianego" terminu opłaty za 4 rok ochrony. A następnie, analizy prawnej art. 225 p.w.p. w szczególności powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji ust. 3 i 4, który odróżnia dwa stany faktyczne:

- w ust. 3 stan, kiedy m.in. została wydana decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu, z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 1 i decyzja taka może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty,

- w ust. 4 stan, kiedy przepisy ust. 1-3 (art. 225) stosuje się odpowiednio w przypadku nieuiszczenia w terminie wskazanym w art. 224 ust. 1 zdanie drugie, opłaty za dalsze rozpoczęte okresy ochrony lub opłaty wymaganej do przedłużenia ochrony na okresy rozpoczęte przed tym terminem.

Należy bowiem podnieść, że w niniejszej sprawie istota problemu sprowadzała się do uzasadnionego pytania skarżącej zawartego w skardze, w jakim terminie faktycznie ustawodawca przewidział wniesienie opłaty za dalsze okresy w sytuacji, kiedy decyzja przyznająca patent wydana została po terminach wynikających z przepisu art. 224 ust. 2 i ust. 4.

Po pierwsze zatem, należy z urzędu (art. 134 p.p.s.a) wskazać na istotne uchybienia procesowe co do braku jakichkolwiek ustaleń faktycznych, które pozwoliły przyjąć organowi uchybienie terminu opłaty za 4 rok ochrony. Innymi słowy, brak jest ustaleń, kiedy w ocenie organu upłynął uprawnionemu ten termin.

Stwierdzić należy, że organ rozpoznając ponownie sprawę zajął się jedynie kwestią, że we wniosku nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty za ochronę.

Po pierwsze zatem, by Urząd Patentowy mógł wydać decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu z powodu nieuiszczenia opłaty musi dokonać ustaleń faktycznych w podstawowym zakresie: co do daty upływu wymaganego terminu uiszczenia opłaty za kolejny okres ochrony.

Należy zwrócić uwagę, że decyzja UP z [...] kwietnia 2010 r. – niekorzystna dla strony - wydana została, z mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie, obrazą art. 107 § 3 k.p.a., który nakazuje m.in., by uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W konsekwencji decyzja ta nie posiada żadnego uzasadnienia w zakresie ani ustalenia stanu faktycznego, ani uzasadnienia zastosowanej podstawy prawnej, która umotywowałaby przyjęcie, o jakim "przewidzianym terminie opłaty za 4 rok ochrony" mowa stanowi jedyne zdanie uzasadnienie decyzji z [...] kwietnia 2010 r.

Lakoniczność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym skarżący zajął się jedynie kwestią prośby o przywrócenie "terminów płatności" z uwagi na wdrażanie w 2009 r. nowego systemu zarządzania komputerowego wszystkich działów i przeoczenia w zakresie monitorowania płatności, nie usprawiedliwia i nie uzasadnia podobnej wadliwości wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy - zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2010 r.

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy stwierdził wygaśnięcie decyzji z dniem [...] marca 2005 r. W uzasadnieniu żadnej z wydanych decyzji nie powiązał tych okoliczności, zatem brak jest w decyzji "II instancyjnej" ustaleń oraz oceny faktycznej i prawnej, co do tego, jaki jest wg organu "przewidziany" termin opłaty za 4 rok ochrony. W szczególności dokonanie w takim zakresie ustaleń faktycznych było niezbędne w celu rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydania decyzji, która musi spełniać wymogi określone w art. 244 ust. 1 i n. p.w.p.

Jeżeli była to data [...] marca 2005 r., czyli przyjęty termin wygaśnięcia decyzji, to przyjęcie tej daty wymagało uzasadnienia w celu postawienia jednoznacznej tezy, czy stanowi ona także ów "przewidziany" termin do opłaty za 4 rok ochrony.

Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony ani do dokonywania własnych ustaleń faktycznych, ani tym bardziej domniemań, co organ administracji miał na myśli. Brak jakichkolwiek ustaleń, co do podstawowej kwestii tj. ustalenia "przewidzianego" terminu opłaty za 4 rok ochrony i jakiegokolwiek uzasadnienia - w oparciu o podaną podstawę prawną, brak przeprowadzonego toku rozumowania - nie pozwala sądowi administracyjnemu w tym zakresie na dokonanie kontroli legalności decyzji także z [...] czerwca 2010 r.

Urząd Patentowy w decyzji rozpoznającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zajął się wyłącznie kwestią zasadności przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty, która mogła być badana i rozważana w drugiej kolejności, czyli po ustaleniu, kiedy i dlaczego nastąpił upływ terminu do wniesienia opłaty za 4 rok ochrony.

Wobec tego, że organ nie przeprowadził żadnych ustaleń faktycznych, ani analizy prawnej w podniesionym zakresie, Sąd nie może zająć stanowiska w tym przedmiocie, jako że byłoby to przedwczesne. Przedmiotem badania legalności jest bowiem decyzja Urzędu Patentowego z [...] czerwca 2010 r. oraz decyzja ją poprzedzająca, a nie odpowiedź na skargę, która zawiera już pewne ustalenia faktyczne w materii de facto nieobjętej zaskarżoną decyzją.

W tej sytuacji należy uznać, iż Urząd Patentowy RP nie dokonując ustaleń faktycznych jak i prawnych, co do daty upływu stronie terminu, przedwcześnie zajął się kwestią braku zasadności faktycznej i braku podstawy prawnej jego przywrócenia.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów w ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza zasady postępowania administracyjnego określone w art. 244 ust. 1 i ust. 11 p.w.p. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jej uchylenie.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w pierwszej kolejności w szczególności ustali termin, w jakim strona powinna uiścić opłatę za 4-ty rok ochrony, a uzasadnienie jego stanowiska spełni wymogi określone w art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W drugiej kolejności, w przypadku podobnego jak w odpowiedzi na skargę prezentowanego poglądu, dokona interpretacji zastosowanych norm pod kątem odpowiedzi, czy z przepisu art. 224 ust. 1 p.w.p. wynika, że termin do uiszczenia opłaty za czwarty rok ochrony - mógł, bądź nie mógł - przypadać wcześniej, niż termin do uiszczenia opłaty za I okres ochrony (1-3 rok), skoro upływał w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia uprawnionemu decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2009 r. o udzieleniu patentu. Czy można przyjąć, że opłata za 4-ty rok ochrony mogła być uiszczona przez skarżącą tylko i wyłącznie w tym trzymiesięcznym terminie, czy też istniała też możliwość zastosowania terminu dodatkowego, o którym mowa w art. 224 ust. 4 p.w.p.?

W tym stanie sprawy, uznając zasadność skargi, także z innych przyczyn niż w niej podniesione, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.p.s.a.

Zważywszy zaś, że z zaskarżoną decyzją wiąże się bezpośrednio kwestia wykonalności, Sąd orzekł o jej nie wykonywaniu po myśli art. 152 p.p.s.a.

Jednocześnie Sąd - działając w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. - zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym zwrot uiszczonego wpisu sądowego i koszty zastępstwa procesowego i koszty poniesionej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.