Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 107/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Dnia 4 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2020 roku sprawy ze skargi W. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat P. Ż.-M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 107/20

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z [...] r. (znak [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania W. I. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. (znak [...]), mocą której odmówiono stronie przyznania usług opiekuńczych od miesiąca września 2019 r., działając na podstawie art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W związku z wnioskiem W. I. z 5 września 2019 r. o przyznanie pomocy usługowej od września 2019 r. 12 września 2019 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż we wrześniu 2019 r. strona wynajęła lokal, w którym obecnie mieszka wraz ze znajomą, z którą deklaruje oddzielne gospodarstwo. Strona jest zameldowana pod wskazanym adresem. Strona nie pracuje, nie pobiera świadczeń ZUS, nie prowadzi działalności gospodarczej, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności do 4 lutego 2020 r. i pobiera z tego tytułu zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 184,42 zł. Do sierpnia 2019 r. strona utrzymywała się z zasiłku stałego.

Ustalono również, iż w sierpniu 2019 r. strona otrzymała pożyczkę w kwocie 30.400 zł od bratanka, oraz 10.000 zł z banku, tj. łącznie 40,400 zł, z której to kwoty w/w się aktualnie utrzymuje. Skarżący w wyniku przebytego we wrześniu 2018 r. udaru niedokrwiennego mózgu ma niedowład lewostronny. Po mieszkaniu porusza się samodzielnie z pomocą balkonika. Ponadto strona ma stwierdzoną cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze oraz otyłość. Strona nie jest w stanie samodzielnie wykonać niektórych czynności domowych, jednak większość czynności samoobsługowych wykonuje samodzielnie. Strona jest w trakcie leczenia, oczekuje na rehabilitację, stan zdrowia strony ulega poprawie. Strona jest w dobrym kontakcie słowno-logicznym, podejmuje działania w kierunku poprawy stanu zdrowia.

Organ zwrócił również uwagę, iż strona ma córkę, która od wielu lat przebywa w Berlinie, z którą skarżący nie utrzymuje kontaktu, córka nie pomaga mu w żaden sposób. Podczas wizyty w miejscu zamieszkania skarżący oświadczył, że ma zapewnioną pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego i zaspokajaniu podstawowych potrzeb ze strony osoby, z którą mieszka. Znajoma skarżącego udziela mu pomocy dwa razy w tygodniu i załatwia wszelkie sprawy urzędowe. W opinii skarżącego pomoc ta jest jednak niewystarczająca. W toku prowadzonego postępowania potwierdzono, że ze skarżącym mieszka znajoma, która w złożonym oświadczeniu z 20 września 2019 r. stwierdziła, że pomaga stronie w codziennych czynnościach i prowadzeniu gospodarstwa domowego, w zamian za możliwość korzystania z lokalu skarżącego. Ustalono również, iż mieszkanie zostało wynajęte za środki finansowe skarżącego, ale umowa najmu lokalu została podpisana ze znajomą skarżącego.

W dniu [...] r. Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję odmawiającą skarżącemu przyznania usług opiekuńczych od września 2019 r.

Organ I instancji uznał, że strona pomimo deklaracji oddzielnego gospodarowania nie mieszka sama, a wspólnie zamieszkała znajoma zobowiązała się do opieki nad stroną. W tej sytuacji strona nie jest więc pozbawiona pomocy innych osób i jest w stanie we własnym zakresie przezwyciężyć trudną sytuację, w jakiej się znajduje.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. I. wyraził niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia, wskazując iż jest ono dla niego krzywdzące. Strona wskazała na swoją sytuację oraz potwierdziła fakt otrzymania pożyczki wysokości 30.000,00 zł - gdyż była osobą bezdomną i musiała zapewnić sobie mieszkanie, jednak zakwestionowała korzystanie z pożyczki z banku w wysokości 10.000 zł. Oświadczyła, że ma problemy z poruszaniem się i potrzebuje pomocy. Do odwołania załączono dokumenty potwierdzające zakupy m.in. materiałów budowlanych. W uzupełnieniu do odwołania skarżący złożył zaświadczenie lekarza orzecznika ZUS z 5 listopada 2019 r., iż jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Wskazaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało, że skarżący – urodzony 1 lutego 1958 r. - jest osobą bierną zawodowo, ma córkę, która mieszka w B. i nie utrzymuje kontaktu z ojcem ani nie pomaga mu finansowo. Rodzice strony nie żyją. Z akt sprawy wynika, że strona jest w trakcie remontu mieszkania, zakupiła odpowiednie sprzęty gospodarstwa domowego. Strona zamieszkuje wspólnie z W. S., która jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z własnych środków. Podczas wywiadu środowiskowego wskazano, iż w zamian za opiekę strona pozwoliła jej u siebie mieszkać. Strona cierpi na niedowład lewostronny w następstwie udaru niedokrwiennego mózgu, nadto choruje na cukrzycę i ma nadciśnienie. Strona otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności. Z wywiadu środowiskowego wynika, że strona przez ostatnie 3 lata - tj. do 21 grudnia 2018 r. - zamieszkiwała ze swoją siostrą i zajmowała się nią, niemniej jednak siostra zmarła, a mieszkanie po niej zostało sprzedane przez bratanka strony, który był jego właścicielem. Strona oświadczyła, że 2 razy w tygodniu opiekuje się nim W. S., ponadto wskazała ona, że w sierpniu 2019 r. bratanek udzielił mu pożyczki na kwotę 1.400,00 zł na kaucję za zajmowany obecnie lokal oraz 9.000,00 zł na pośrednika sprzedaży i wynajmu mieszkań, jak również 20.000,00 zł na remont mieszkania, które obecnie zajmuje. Strona wskazała również, że w sierpniu 2019 r. wzięła również pożyczkę w banku w wysokości 10.000,00 zł. Okoliczności te potwierdził skarżący w napisanym własnoręcznie oświadczeniu z 16 września 2019 r. (w aktach sprawy). W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie W. S. z 20 września 2019 r., z którego wynika, iż zamieszkuje ona wspólnie ze stroną, nie prowadzi z nim jednak wspólnego gospodarstw domowego, niemniej jednak pomaga stronie w codziennych czynnościach w zamian za dach nad głową.

W. S. potwierdziła, że strona pożyczyła 30.000,00 zł od swojego bratanka, które musi zwrócić. W aktach sprawy znajduje się decyzja z [...]r., którą przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 184,42 zł na okres od 01.12.2018 do 31.10.2019 oraz w wysokości 215,84 zł na okres od 01.11.2019 r. do 29.02.2020 r.

Kolegium stanęło na stanowisku, iż strona bez wątpienia potrzebuje pomocy w formie usług opiekuńczych, niemniej jednak przyznanie jej takiej pomocy - z uwagi na fakt posiadania przez nią osób zobowiązanych do alimentacji (strona ma córkę) -ustawodawca pozostawił uznaniu organu administracji. Ten z kolei biorąc pod uwagę słuszny interes strony oraz własne możliwości finansowe - odmówił jej udzielenia takiej pomocy.

Kolegium zwróciło uwagę na fakt, iż szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, a także szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania określa - zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w treści art. 50 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej - rada gminy. W niniejszym przypadku Rada Miejska w Ł. 30 sierpnia 2017 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz.Urz. Województwa [...] z 6 września 2017 r., poz. [...]). W § 2 wskazanej uchwały zaznaczono, iż przy przyznawaniu usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych uwzględnia się w szczególności: 1) rodzaj schorzenia i sprawność fizyczną klienta; 2) warunki mieszkaniowe; 3) sytuację rodzinną i materialną; 4) uwarunkowania środowiskowe; 5) wydolność opiekuńczą rodziny; 6) przewidziane w budżecie na dany rok budżetowy środki finansowe na realizację zadania. Zaznaczono ponadto - § 5 uchwały – iż wysokość odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, w przypadku osób i rodzin, których dochód przekracza kryteria określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, uzależniona jest od sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy i ustalana według tabel określonych w załącznikach Nr 1 i Nr 2 do niniejszej uchwały. Z uchwały wynika również - § 4 - że w przypadku, gdy dochód osoby objętej usługami, o których mowa w § 1 lub dochód na osobę w jej rodzinie nie przekracza kryteriów, które określono w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej – usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone są nieodpłatnie.

W ocenie Kolegium w niniejszym przypadku organ I instancji zbadał wszechstronnie sytuację dochodową strony - została ona też udokumentowana w aktach sprawy. Bez wątpienia w niniejszej sprawie na organach administracji nie ciąży obowiązek przyznania stronie pomocy w formie usług opiekuńczych, mają one jedynie taką możliwość. Aby rozstrzygnąć sprawę - zdaniem Kolegium - należy wszechstronnie ocenić sytuację strony, a w niniejszym przypadku organ I instancji dokonał takiej oceny - tj. ocenił stan zdrowia, sytuację rodzinną oraz materialną strony. Niemniej jednak - jak to wprost wynika z treści cytowanej uchwały - pod uwagę należy brać również posiadane przez organ środki finansowe, które mogą być na ten cel przeznaczone. Zatem rozważając słuszny interes obywatela oraz interes społeczny w tej sprawie Kolegium przyjęło, iż mimo zgłaszanych przez stronę potrzeb organy nie mogą zapominać o swoich możliwościach, a te są ograniczone. Kolegium wyjaśniło, że z urzędu dysponuje wiedzą, iż ilość osób korzystających z tego typu pomocy w Ł. jest znaczna i stale wzrasta, a możliwości organu administracji są ograniczone. Kolegium podkreśliło, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto, Kolegium zwróciło uwagę na to, iż organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy we wrześniu 2019 r. wskazując, iż strona nie jest pozbawiona pomocy, gdyż takowej udziela jej - wspólnie z nią zamieszkująca - W. S.. Co więcej, Kolegium zaakcentowało, iż strona ma córkę, a więc osobę zobowiązaną do alimentacji na rzecz swojego ojca. Okoliczności te wskazują, iż nie ma podstaw do obciążania tym obowiązkiem organów administracji. To bowiem osoby najbliższe w pierwszej kolejności powinny nieść stronie pomoc - albo w formie świadczenia usług albo w formie finansowej, aby mogła ona takie usługi zakupić we własnym zakresie. Gmina nie może brać na siebie obowiązków osób zobowiązanych do alimentacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. I. opisał swoją trudną sytuację zdrowotną i rodzinną. Wskazał, iż potrzebuje opieki medycznej, rehabilitacji oraz leków, do których nie ma obecnie dostępu z powodu wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż nie ma kontaktu z córką od 15 lat i pomimo starań nie może jej odnaleźć. Skarżący zaznaczył, iż nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, a pomoc jego koleżanki nie jest wystarczająca. Przyznał, iż przyjął 30.000 zł pożyczki od bratanka, aby nabyć skromny lokal mieszkalny i go wyremontować, bowiem był osobą bezdomną.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przenosząc określone w przepisach ustawy p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej]. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 11 tej ustawy, do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Z treści tego przepisu wynika, że organ ma obowiązek przyznania pomocy w postaci usług opiekuńczych osobie samotnej. W myśl art. 6 pkt 9 cytowanej ustawy za osobę samotną uważa się osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych.

Skarżący, posiadający córkę, nie spełnia warunków uznania go za osobę samotną, co oznacza, że jest adresatem normy przewidzianej w art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Przepis ten wskazuje, że osoba ubiegająca się o przyznanie usług opiekuńczych na podstawie cytowanego przepisu musi spełnić dwa warunki. Po pierwsze musi to być osoba wymagająca pomocy innych osób, co w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, skoro skarżący legitymuje się zaświadczeniem lekarza orzecznika ZUS z 5 listopada 2019 r., iż jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Po drugie - rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni - nie mogą takiej pomocy zapewnić.

Decyzja o przyznaniu usług opiekuńczych wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w przepisie art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zwrot "usługi opiekuńcze mogą być przyznane". Uznanie administracyjne w tym przedmiocie daje więc organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami.

Innymi słowy, uznanie administracyjne pozwala organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Kontrola legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne dokonywana przez Sąd polega więc na zbadaniu, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2019 r., I OSK 277/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 12 września 2019 r., III SA/Gd 300/19).

Prawidłowe uzasadnienie, zwłaszcza na gruncie decyzji uznaniowej, powinno stwarzać nie tylko stronie postępowania, ale i sądowi administracyjnemu, możliwość kontroli prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. W przypadku decyzji uznaniowej na organie rozpoznającym sprawę ciąży obowiązek dbałości o dokonanie ustalenia stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim staranne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia, tak aby możliwe było dokonanie oceny, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy decyzja dla strony jest niekorzystna lub nie jest w pełni zgodna z jej wnioskiem. Zastosowanie przepisu art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wymaga dokonania przez organy ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji osobistej, bytowej i rodzinnej osoby wnioskującej o przyznanie pomocy. Przepisy k.p.a. nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto obowiązkiem organu jest również wszechstronne zgromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i - zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 80 k.p.a. - dokonanie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważa, że organ niewątpliwie ustalił, iż skarżący ma córkę, która mieszka w znacznym oddaleniu i nie kontaktuje się z ojcem. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że w przypadku osób mających zstępnych (lub wstępnych czy małżonków) ustawodawca odwołał się do zasady pomocniczości, zwracając uwagę na obowiązki opiekuńcze wynikające z więzi rodzinnych. Osobie wymagającej opieki można przyznać usługi opiekuńcze dopiero wówczas, gdy opieki nie mogą jej zapewnić najbliżsi członkowie rodziny, obowiązki te ciążą również na małżonku, rodzicach, dziadkach, dzieciach, wnukach, pomimo że nie zamieszkują oni wspólnie z taką osobą. Sąd pragnie wskazać, że wsparcie potrzebującego krewnego może polegać nie tylko na osobistym wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych, lecz również poprzez darowiznę pieniędzy na opłacenie usług opiekuńczych na miejscu, a zatem nawet zamieszkiwanie w oddaleniu nie będzie przeszkodą do wsparcia osoby potrzebującej. Pogorszenie relacji z córką lub nawet zerwanie szczególnej więzi emocjonalnej między członkami rodziny - na które powołuje się skarżący - nie jest przesłanką przyznania opieki na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem nie oznacza niemożności sprawowania opieki, a jedynie poważne trudności we jej sprawowaniu.

Nie można też pomijać w sprawie art. 2 ustawy o pomocy społecznej, w którym zawarta została ogólna zasada dotycząca pomocy społecznej zgodnie z którą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W toku postępowania skarżący oświadczył, że 2 razy w tygodniu opiekuje się nim W. S., która z nim zamieszkuje. W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie W. S. z 20 września 2019 r., z którego wynika, iż zamieszkuje ona wspólnie ze stroną, nie prowadzi z nim jednak wspólnego gospodarstw domowego, niemniej jednak pomaga stronie w codziennych czynnościach w zamian za dach nad głową. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że w sierpniu 2019 r. bratanek udzielił mu pożyczki na kwotę 1.400,00 zł na kaucję za zajmowany obecnie lokal oraz 9.000,00 zł na pośrednika sprzedaży i wynajmu mieszkań, jak również 20.000,00 zł na remont mieszkania które obecnie zajmuje. Strona wskazała również, że w miesiącu sierpniu 2019 r. wzięła również pożyczkę w banku w wysokości 10.000,00 zł. Okoliczności te potwierdziła strona w napisanym własnoręcznie oświadczeniu z 16 września 2019 r. (w aktach sprawy). Powyższe oznacza, że skarżący – pomimo swojej niełatwej sytuacji życiowej – skutecznie przezwycięża trudności i efektywnie wykorzystuje własne zasoby i otrzymane wsparcie. Nie dziwi więc, że organ wziął pod uwagę omówione możliwości wnioskodawcy w przezwyciężeniu jego sytuacji bytowej. Rolą pomocy społecznej nie jest bowiem stałe dostarczanie obywatelom środków utrzymania ani pokrywanie wszelkich wydatków przez nich ponoszonych, lecz wyłącznie - jak to ujęto w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej oraz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb. W kontekście powyższego nie można pominąć, iż organ nie pozostawił skarżącego całkowicie bez pomocy, ponieważ decyzją z 5 marca 2019 r. przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 184,42 zł na okres od 01.12.2018 do 31.10.2019 oraz w wysokości 215,84 zł na okres od 01.11.2019 r. do 29.02.2020 r.

Organ poczynił również prawidłowo rozważania uwzględniając, iż szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, a także szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania określa - zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażaną w treści art. 50 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej - rada gminy. W niniejszym przypadku Rada Miejska w Ł. 30 sierpnia 2017 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz.Urz. Województwa [...] z 6 września 2017 r., poz. [...]). W § 2 wskazanej uchwały zaznaczono, iż przy przyznawaniu usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych uwzględnia się w szczególności: 1) rodzaj schorzenia i sprawność fizyczną klienta; 2) warunki mieszkaniowe; 3) sytuację rodzinną i materialną; 4) uwarunkowania środowiskowe; 5) wydolność opiekuńczą rodziny; 6) przewidziane w budżecie na dany rok budżetowy środki finansowe na realizację zadania. Sąd z urzędu dysponuje wiedzą, iż ilość osób korzystających z tego typu pomocy w Ł. jest znaczna i stale wzrasta, a możliwości organu administracji są ograniczone. Zatem zrozumiała jest argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż mimo zgłaszanych przez stronę potrzeb organy nie mogą zapominać o swoich możliwościach, a te są ograniczone. Wiadomym też jest, że z każdym rokiem wzrasta zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze, zwłaszcza ze strony osób w podeszłym wieku, obłożeni chorych i samotnych. Posiadane natomiast środki dla zabezpieczenia świadczeń opiekuńczych, które są ograniczone, muszą być zatem w pierwszej kolejności zabezpieczone dla osób, którym pomoc świadczona jest obligatoryjnie.

Wobec tych wszystkich ustaleń i poczynionych rozważań Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została oparta na prawidłowo i wszechstronnie ustalonych okolicznościach sprawy. W sprawie tej nie sposób uznać, że decyzje organów naruszały prawo, co czyni skargę niezasadną. Orzeczono zatem jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wydane zostało na podstawie art. 250 powoływanej ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).

A. P.