Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1301/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 188
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia del. NSA Wiesław Morys Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. H. i I. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2001/10 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na rzecz T. H. i I. O. solidarnie kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2001/10, po rozpoznaniu skargi Polskich Kolei Państwowych S. A. z siedzibą w Warszawie, uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S. A. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] przyznającej prawo wieczystego użytkowania do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] stanowiącego własność Skarbu Państwa o łącznej powierzchni [...]m2 oznaczonej jako projektowane działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o pow. [...]m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o pow. [...]m2 stanowiące część dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wyżej opisana nieruchomość była własnością M. W. i znajdowała się na terenie objętym dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Z dniem jego wejścia w życie tj. 21 listopada 1945 r. przeszła na własność gminy m. st. Warszawy. Następnie zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej wskazana wyżej nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa.

Organ I instancji ustalił, że wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 7 ust. 1 ww. dekretu, ponieważ grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty przez Gminę w posiadanie w dniu 25 listopada 1948 r. tj. w dniu ogłoszenia Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy Nr 27. W związku z powyższym termin na złożenie skutecznego wniosku o własność czasową upływał z dniem 25 maja 1949 r. Natomiast przedmiotowy wniosek został złożony z zachowaniem określonego wyżej terminu tj. w dniu 18 października 1948 r.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent m. st. Warszawy wydał w dniu [...] lutego 2010 r. decyzję którą ustanowiono na 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w Warszawie przy ul. [...] o łącznej powierzchni [...]m2 oznaczonej jako projektowane działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, stanowiące część nieruchomości dawniej oznaczonej hipotecznie jako "[...]" na rzecz I. O. w 1/2 części i T. H. w 1/2 części, ustalając jednocześnie czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do opisanego wyżej gruntu. Jednocześnie odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości oznaczonej jako "[...]" stanowiącej projektowaną działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...]m2, na której znajdują się tory kolejowe.

Od powyższej decyzji Polskie Koleje Państwowe S. A. złożyły odwołanie, zarzucając organowi pominięcie jako strony w ramach prowadzonego postępowania.

Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu odwołania stwierdził, że podstawową kwestią w przedmiotowej sprawie było ustalenie czy odwołanie zostało wniesione przez stronę tego postępowania. Organ ten ustalił, że Przedsiębiorstwo Państwowe – Polskie Koleje Państwowe było osobą prawną. Wynika to z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, oraz art. 3 uchylającej ją ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, która została uchylona przez ustawę z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, zgodnie z którą przedsiębiorstwo państwowe – Polskie Koleje Państwowe zostało przekształcone w spółkę prawa handlowego, które wcześniej decyzją Wydziału Geodezji i Gospodarki Urzędu Dzielnicowego Warszawa – Wola z dnia [...] czerwca 1989 r. nr [...], jako Przedsiębiorstwo Państwowe – Polskie Koleje Państwowe nabyło prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości.

Wskazana wyżej decyzja została wydana pod rządami przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Z kolei pod rządami obowiązującej obecnie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stan ten uległ zmianie. Przepisy przejściowe u.g.n. w art. 199 ust. 2 stanowią, że zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. Podobnie przepis art. 43 u.g.n. definiuje trwały zarząd, jako formę prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Natomiast art. 4 u.g.n. zawierający zbiór definicji legalnych pojęć używanych na gruncie ustawy wskazuje w pkt 10, że za jednostkę organizacyjną uważa się jedynie jednostkę nie posiadającą osobowości prawnej. Skonstruowana na podstawie w/w przepisów norma prawna wskazuje zdaniem organu jednoznacznie, że nie istnieje w obecnym stanie prawnym "prawo" trwałego zarządu przysługującego osobie prawnej. Potwierdza to zdaniem organu przepis art. 51 u.g.n., rozróżniający formy wyposażenia jednostek organizacyjnych i państwowych osób prawnych, zgodnie z którym państwowe osoby prawne wyposaża się w nieruchomości przenosząc na ich rzecz prawo własności nieruchomości, bądź oddając te nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Państwowe jednostki organizacyjne wyposaża się zaś w nieruchomości oddając te nieruchomości w trwały zarząd.

Z powyższych powodów organ przyjął, że zarząd jako forma władania nieruchomościami określony w obecnie nieobowiązującej ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości już nie istnieje, ponieważ trwały zarząd przysługuje jedynie jednostkom nie posiadającym osobowości prawnej. Dlatego też Polskim Kolejom Państwowym S. A. nie przysługiwały uprawnienia związane z zarządem czy też zarządem trwałym, jako prawną formą władania nieruchomością Skarbu Państwa. Zdaniem organu nawet jeśli Polskie Koleje Państwowe S. A. faktycznie uprawnienia te wykonują, to należy uznać, że są one jedynie posiadaczem nieruchomości w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Zdaniem organu posiadacz nieruchomości, któremu nie przysługują do niej żadne prawa, nie może być stroną w postępowaniu dotyczącym wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dysponuje on bowiem jedynie faktycznym wynikającym z posiadania interesem w postępowaniu. Natomiast wszelkie uprawnienia dotyczące ww. nieruchomości znajdują się po stronie Skarbu Państwa. W tej sytuacji organ uznał, że w ramach niniejszego postępowania brak jest po stronie Polskich Kolei Państwowych S. A. interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. skargę do WSA w Warszawie złożyły Polskie Koleje Państwowe S. A. w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 200 ust. 1 i art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 28 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W obszernym uzasadnieniu podniesiono między innymi, że stanowisko Wojewody Mazowieckiego jest błędne i w związku z tym umorzenie postępowania odwoławczego było bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że podstawowym zagadnieniem procesowym występującym w sprawie jest ustalenie czy Polskim Kolejom Państwowym S. A. w Warszawie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste następcom prawnym dawnych właścicieli nieruchomości, którzy złożyli w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wniosek o przyznanie do tego gruntu prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Zdaniem Sądu I instancji stanowisko organu odwoławczego umarzające postępowanie odwoławcze z uwagi na brak przymiotu strony w tym postępowaniu Polskich Kolei Państwowych S. A. jest błędne.

Z przepisów art. 138 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika istotnie, że ani oddanie wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w trwały zarząd lub obciążenie jej prawem użytkowania, ani też umowy najmu, dzierżawy lub użyczenia mające za przedmiot taką nieruchomość lub jej część nie stanowią przeszkody do oddania jej w użytkowanie wieczyste w wyniku realizacji roszczeń wynikających z powołanego dekretu, ponieważ stosunki te wygasają z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna albo z upływem trzech miesięcy od tego dnia. Nie ma zatem wątpliwości, że decyzja o prawie zarządu znajdująca się w obrocie prawnym w dniu orzekania o oddaniu tej samej nieruchomości w użytkowanie wieczyste następcom prawnym dawnych właścicieli po rozpatrzeniu wniosku dekretowego nie może zniweczyć samego prawa do oddania jej w użytkowanie wieczyste powyższym osobom fizycznym. Nie oznacza to jednak, zdaniem Sądu I instancji, aby osoba prawna dysponująca prawem zarządu do tej nieruchomości nie miała interesu prawnego do udziału w takim postępowaniu.

Jeśli chodzi o przymiot strony postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. wskazano, że osoba prawna dysponująca prawem zarządu do nieruchomości ma interes prawny do bycia stroną postępowania o oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, skoro wynik tego postępowania dotyka bezpośrednio i wprost jego sytuacji prawnej, z tego powodu, że prawo zarządu do tej nieruchomości wygasa z mocy prawa po uprawomocnieniu się decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste niezależnie od woli stron. Zatem wynik postępowania o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste bezsprzecznie i bezpośrednio wpływa na sferę prawną zarządcy nieruchomości, a więc zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. postępowanie takie dotyczy również jego interesu prawnego, co z kolei prowadzi do konieczności uznania go za stronę takiego postępowania administracyjnego. Z mocy art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozbawia się bowiem zarządcę przysługującego mu i podlegającego dotąd ochronie prawa zarządu do nieruchomości bez możliwości przeciwdziałania na jakiejkolwiek innej drodze prawnej niż w postępowaniu o oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym w wyniku rozpatrzenia "wniosku dekretowego".

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. H. oraz I. O. zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 138 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) dalej powoływanej jako "u.g.n." poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

b) art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez jego niezastosowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 183 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a polegające na wydaniu przez WSA wyroku w wyniku merytorycznego rozpoznania skargi wniesionej przez osobę nielegitymującą się prawem do jej wniesienia;

b) art. 33 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, że Polskie Koleje Państwowe S. A. mając interes faktyczny mogły być stroną postępowania o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu i związku z tym jest uprawniony do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym zakresie;

c) art. 113 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego niemającego oparcia w aktach sprawy polegające na błędnym przyjęciu, że aktualnie toczy się postępowanie uwłaszczeniowe na rzecz PKP dotyczące przedmiotowych nieruchomości;

d) art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na tym, że w uzasadnieniu znalazły odzwierciedlenie błędne ustalenia faktyczne oraz wadliwa subsumcja co wynika z: (1) naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie, (2) przyjęcie za osnowę uzasadnienia uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2003 r. (sygn. OPS 6/03) - z błędnym przywołaniem prawa - która nie ma zastosowania do przedmiotowej sprawy, a co za tym idzie wyrok wymyka się spod kontroli.

W oparciu o te zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ewentualnie, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził podstaw do umorzenia postępowania jako dotkniętego nieważnością, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie przedstawione w niej podstawy okazały się być usprawiedliwione.

Za nietrafny należało uznać zarzut naruszenia art. 183 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie określonym we wskazanym przepisie. Wynika z tego, że legitymacja do złożenia skargi oparta jest na kryterium interesu prawnego, który w tym przypadku oznacza, że ze skargą może wystąpić podmiot, który ma oparty na normach prawa administracyjnego materialnego lub procesowego interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem konkretnego aktu.

W niniejszej sprawie interes prawny Polskich Kolei Państwowych S. A. z siedzibą w Warszawie do wniesienia skargi wynikał z zakwestionowania przez organ przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym po wniesieniu odwołania od decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej. Powyższe skutkowało tym, że wnosząca skargę spółka uzyskała interes prawny, oparty na normach procesowych, do inicjowania sądowej kontroli decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, a tym samym uzyskała legitymację procesową do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył również art. 141 § 4 P.p.s.a. Jak wynika z ww. przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zaskarżony wyrok Sądu I instancji czyni zadość wymogom przewidzianym w powołanym przepisie. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy, w tym wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej interpretację.

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tzw. nieruchomości warszawskiej, interes prawny posiada spółka prawa handlowego, której poprzednik prawny, tj. przedsiębiorstwo państwowe, legitymowało się przyznanym decyzją administracyjną zarządem.

Postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tzw. nieruchomości warszawskiej prowadzone było w oparciu o przepis art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy i przepis ten wyznaczał podstawowy krąg osób, którym w tym postępowaniu przysługiwał interes prawny. Zgodnie z art. 7 ust. 1 cytowanego dekretu, uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do tzw. nieruchomości warszawskiej przysługuje: dotychczasowemu właścicielowi gruntu, prawnym jego następcom będącym w posiadaniu gruntu lub osobom prawa jego reprezentującym, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu.

Oprócz ww. osób stronami w postępowaniu o ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej mogą być także inne osoby, ale tylko wtedy, gdy legitymują się one prawem rzeczowym do gruntu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 2006 r. sygn. alt I OSK 427/05, Lex Nr 194358, z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 110/06, Lex nr 362467). Tego rodzaju prawem nie było zaś prawo zarządu, przysługujące państwowym jednostkom organizacyjnym na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a które w istocie było jedynie prawną formą korzystania przez tę jednostkę z gruntu, ale całość uprawnień do niego - na podstawie art. 128 k.c. formułującego zasadę niepodzielności własności państwowej (w brzmieniu do dnia 1 lutego 1989 r. tj. daty wejścia w życie ustawy z dnia 21 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny) należała do Państwa jako jego właściciela. Z tego też powodu orzecznictwo sądowoadministracyjne wyrażało i wyraża pogląd, że pozostawanie nieruchomości w zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej nie stało na przeszkodzie uwzględnieniu roszczeń do nieruchomości warszawskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 1992 r. sygn. akt IV SA 1348/91, ONSA 2/93 poz.38).

Powyższe rozważania prowadzą do rozstrzygnięcia istotnego w rozpatrywanej sprawie zagadnienia, jak należy oceniać sytuację prawną spółki prawa handlowego, będącej następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego, które do spornego gruntu miało przyznany decyzją administracyjną zarząd (decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Warszawa – Wola z dnia [...] czerwca 1989 r.), a który – z uwagi na roszczenia następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej - nie przekształcił się w dniu 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa w prawo użytkowania wieczystego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że w świetle treści przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami osobie prawnej, będącej spółką prawa handlowego, nie może przysługiwać prawo trwałego zarządu. Likwidację instytucji zarządu przysługującego państwowym jednostkom organizacyjnym a będącym państwowymi osobami prawnymi, który przysługiwał im w poprzednim stanie prawnym, to jest w stanie prawnym określonym ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) wprowadziła ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). W związku z tym likwidacja powyższego uprawnienia (w stosunku do państwowych osób prawnych) nastąpiła jeszcze przed dniem 1 stycznia 1998 r. tj. dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1996 r., sygn. akt II CZP 95/96, OSNC 1997/1/3).

Wspomniana wyżej ustawa nowelizująca przewidywała w art. 2 ust. 1, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego) z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące (w dniu wejścia w życia ustawy) to jest w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego pod warunkiem, że nie narusza to praw osób trzecich. Ustawa ta nie przewidywała wprawdzie wprost, jakie są następstwa sytuacji, w której ww. przekształcenie praw nie dochodziło do skutku, bowiem naruszałoby to prawa osób trzecich, ale należy zwrócić uwagę na regulację prawną, dotyczącą jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. W tym przypadku ustawodawca w art. 4 ustawy nowelizującej postanowił, że grunty stanowiące własność Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będące w dniu wejścia w życie ustawy w zarządzie tego rodzaju jednostek, pozostają nadal w ich zarządzie. Powyższe należy zatem rozumieć, że tylko w przypadku państwowych jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, istniejący dotąd zarząd nadal im przysługiwał. Z tego zatem powodu przepis przejściowy, jakim jest przepis art. 199 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym ustawodawca posłużył się ogólnym pojęciem "jednostki organizacyjnej", winien być rozumiany jako dotyczący jedynie jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Stwierdzenie to koreluje z definicją przyjętą w art. 4 pkt 10 ww. ustawy a także z przepisami regulującymi instytucję trwałego zarządu, z których wynika, że prawo to może przysługiwać jedynie podmiotom mniemającym osobowości prawnej (np. art. 47 ust. 1 i art. 48 ust. 1, art. 49a pkt 1, w których mówi się o organie nadzorującym jednostkę). Powyższe potwierdza też unormowanie zawarte w art. 51 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami, które rozróżnia sposoby wyposażania w nieruchomości niezbędne do działalności z jednej strony - państwowych osób prawnych (otrzymują grunt na własność lub w użytkowanie wieczyste) a z drugiej strony - państwowych jednostek organizacyjnych (otrzymują nieruchomość w trwały zarząd).

W rezultacie więc, skoro w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie istniała już instytucja zarządu - jako uprawnienia przysługującego państwowym osobom prawnym - nie było też potrzeby, by w nowej ustawie, odnosić się do tej kwestii i ją regulować.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że Polskim Kolejom Państwowym S. A. z siedzibą w Warszawie nie przysługiwał żaden tytuł prawny do spornego gruntu a tym samym przymiot strony w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego – w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Niezasadnie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego umarzającą postępowanie odwoławcze.

W warunkach rozpoznawanej sprawy, wobec braku naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdzając zaistnienie jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na mocy art. 188 P.p.s.a. i rozpoznał skargę. Z uwagi na brak zasadności skargi wniesionej przez Polskie Koleje Państwowe S. A. z siedzibą w Warszawie, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.