Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 398/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska – Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar, Protokolant referent stażysta Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi S.S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr 470000/71/2020/RED-EG-PEG-396-8 w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. S. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z dnia (...) kwietnia 2021 r. nr (...) oddalające zarzuty w egzekucji administracyjnej.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne względem skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 16 lutego 2021 r. obejmujących zaległe składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za listopad 2020 r. (.nr: (...), (...)) oraz grudzień 2020 r.

W dniu 2 lutego 2021 r. stronie doręczone zostało upomnienie dotyczące ww. należności z tytułu składek. Następnie w dniu 8 marca 2021 r. strona otrzymała zawiadomienia o zajęciu wierzytelności na rachunku bankowego oraz ww. tytuły wykonawcze.

W dniu 15 marca 2021 r. strona wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej ww. należności. Podniosła zarzut nieistnienia wierzytelności w dacie wszczęcia egzekucji wskutek ich wcześniejszego zapłacenia. Strona wskazała, że za miesiąc listopad 2020 r. dokonała przelewu w dniu 9 lutego 2021 r. wraz z kosztami upomnienia dokładnie oznaczając tytuł przelewu, opis i okres rozliczeniowy, którego wpłata dotyczyła. Z kolei za grudzień 2020 r. dokonała przelewu w dniu 21 stycznia 2021 r. również opisując przelew w sposób zindywidualizowany. Na tej podstawie skarżący zażądał natychmiastowego umorzenia egzekucji i uwolnienia zajęcia z rachunku bankowego.

Postanowieniem z 26 marca 2021 r. ZUS zawiesił postępowanie egzekucyjne w sprawie na podstawie art. 35 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.").

Zaskarżonym postanowieniem organ oddalił zgłoszone przez stronę zarzuty na podstawie art. 34 § 2, art. 33 § 2 pkt 4 i pkt 5 u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazał, że wpłaty z dnia 21 stycznia 2021 r. oraz z dnia 9 lutego 2021 r. zostały rozliczone wg zasad określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybów postepowania w sprawach rozliczania składek, do poboru których jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831; dalej: "rozporządzenie z 2017 r. w sprawie rozliczania składek"), tj. zgodnie z § 12. Wpłata z 21 stycznia 2021 r. - oznaczona jako składki za listopad 2020 r. – oraz wpłata z dnia 9 lutego 2021 r. – oznaczona jako składka za grudzień 2020 r. - zostały zaliczone na najstarszą zaległość, tj. za okres kwiecień-sierpień 2016 r. ZUS stwierdził ponadto, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu 19 lutego 2021 r., wobec czego ww. należności na dzień wszczęcia egzekucji były należne i wymagalne i nie zostały uregulowane.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona – działając przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego - wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym reprezentacji według norm przepisanych prawem. Zarzuciła naruszenie:

1) przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez uchybienia proceduralne:

a) art. 6 k.p.a. – zasadę pisemności poprzez jej naruszenie i niedoręczenie stronie informacji na piśmie, zaś ewent. Wadliwe zastosowanie trybu doręczeń elektronicznych;

b) art. 39(1) § 1d k.p.a. poprzez jego pominięcie, iż skarżący oświadczył na piśmie w dniu 9 lutego 2021 r. o rezygnacji z doręczeń dokumentów w formie elektronicznej;

c) art. 7a k.p.a. poprzez jego pominiecie, iż w razie wadliwości przy obciążeniach strony zobowiązaniem poczytuje się je na korzyść strony;

d) art. 10 i art. 79a k.p.a. poprzez jego pominiecie i niezaznajomienie strony przed wydaniem decyzji z postępowaniem i umożliwieniem złożenia stanowiska czy ewentualnych wniosków dowodowych;

e) art. 12 w zw. z art. 35 k.p.a. oraz art. 39 i art. 40 k.p.a poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania poprzez niedoręczenie prawidłowo ostatecznego rozstrzygnięcia przez ZUS na piśmie wniosków skarżącego o umorzenie zaległości;

f) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie postępowaniem organu zaufania obywatela;

2) ustawy u.p.e.a. poprzez:

a) pominięcie art. 33 § 2 pkt 1, 6 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu skarżącego, przy czym w zakresie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie nieistnienia obowiązku wobec spłaty spornych składek, zaś naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. – niewymagalności zobowiązania do czasu rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości;

b) art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie, a niezastosowanie art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez umorzenie w całości postępowań egzekucyjnych wskutek uwzględnienia w całości zarzutów, co skutkowało niedopuszczalnością wszczęcia egzekucji w niniejszej sprawie;

3) art. 31 ust. 1-2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich pominięcie;

4) przepisów § 12 rozporządzenia z 2017 r. w sprawie rozliczania składek w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2018 r. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i błędna interpretację;

5) art. 1 pkt 11 lit. a) ustawy z 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 1027) w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez nieuwzględnienie niekonstytucyjności tych przepisów w zakresie delegacji ustawowej do przepisów § 12 rozporządzenia z 2017 r. w sprawie rozliczania składek w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2018 r. poprzez naruszenie zasady konstytucyjnej z art. 31 ust. 1-3 Konstytucji nienakładania obowiązków oraz nieograniczania wolności przepisami rangi niższej niż ustawowej oraz art. 217 Konstytucji w zakresie nakazu nakładania obciążeń daninami publicznymi w drodze ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór w sprawie dotyczy podstawy zarzutu egzekucyjnego, tj. wygaśnięcia obowiązku wskutek zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za listopad 2020 r. i za grudzień 2020 r. objętych egzekucją administracyjną w sprawie.

Wedle skarżącego zobowiązanie wygasło z powodu zapłaty należności w dniu 9 lutego 2021 - za listopad 2020 r. oraz w dniu 21 stycznia 2021 r. - za grudzień 2020 r. Zdaniem skarżącego, dokonane przez organ zaliczenia tych wpłat na inne okresy, niż zadysponowane przez skarżącego, nie mogły odnieść skutku. Przed wszczęciem egzekucji obejmującej należności z tytułu składek za listopad i grudzień 2020 r. strona dokonała bowiem ich zapłaty w ww. datach. Nie było wobec tego podstaw do wszczęcia egzekucji wobec wygaśnięcia zobowiązania. Dopiero w zaskarżonym postanowieniu organ poinformował stronę o dokonanych zaliczeniach. Ponadto skarżący wskazał, że w dniu 15 grudnia 2020 r. złożył wnioski o rozłożenie poprzednich zaległości na raty i zawarcie układu ratalnego, które nie zostały rozpoznane. Strona uważa, że braku jest podstaw do zastosowania przepisów rozporządzenia z 2017 r. w sprawie rozliczenia składek do należności sprzed daty jego obowiązywania, zwłaszcza w kontekście obowiązującego art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który odsyła do sposobu zaliczania wpłat określonego w art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem organu, zobowiązanie za listopad i grudzień 2020 r. nie wygasło, bowiem wpłaty dokonane w dniu 21 stycznia 2021 r. i 9 lutego 2021 r. zostały zaliczone na najstarsze zaległości (za kwiecień-sierpień 2016 r.) zgodnie z rozporządzeniem z 2017 r. w sprawie rozliczania składek. Biorąc pod uwagę fakt, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu 19 lutego 2021 r.(dzień odbioru zawiadomień o zajęciu wierzytelności na rachunku bankowym strony) należności na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego były należne i wymagalne i nie zostały uregulowane.

Skarga nie jest uzasadniona.

Granice sprawy poddanej kontroli sądowej są ograniczone treścią zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Skarżący zgłosił jeden zarzut, który organ zakwalifikował jako zgłoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 5) u.p.e.a., tj. wygaśnięcie obowiązku w całości.

Skarżący takiej kwalifikacji nie zakwestionował, a Sąd ocenia, że jest ona prawidłowa biorąc pod uwagę argumentację skarżącego.

W sprawie zastosowanie ma ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) – art. 13.

Oceny, w jakiej dacie w sprawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne należy dokonywać wg ugruntowanego w orzecznictwie i literaturze prawa poglądu (sprzed noweli u.p.e.a. obowiązującej w tym zakresie od 20 lutego 2021 r. – art. 26 § 3a), że wszczęcie postępowania egzekucyjnego następowało z dniem podjęcia pierwszej czynności przez organ, o której zobowiązany został powiadomiony. Pierwsza czynność egzekucyjna, o której strona została zawiadomiona, została przez organ podjęta przed datą wejścia w życie ww. nowelizacji.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 2) jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (§ 4). Na podstawie art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (§ 3). Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:

1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;

2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;

3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w:

a) art. 33 § 2 pkt 1-5,

b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej

- umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.

W sprawie organem egzekucyjnym – stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. - jest Dyrektor oddziału ZUS, a wierzycielem – ZUS, którego kompetencje wykonuje w tym zakresie Dyrektor oddziału ZUS.

Zasadniczo nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji wskazanych w art. 19 u.p.e.a. (art. 23 § 1 u.p.e.a.), a w przypadku ich braku – nadzór taki sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej (§ 2) albo samorządowe kolegium odwoławcze (§ 3). Organy nadzoru są jednocześnie m.in. organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (§ 4 pkt 1).

Ze względu jednak na lex specialis, wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Kolejne odesłanie ustawowe prowadzi do Działu III rozdziału 10 k.p.a., w tym art. 127a k.p.a. (zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania).

Z przepisów tych wynika zatem, że w przypadku gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ZUS (dyrektor oddziału jako organ kompetentny), w postanowieniu dotyczącym zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zawiera się zarówno stanowisko wierzyciela jak i rozpatrzenie zarzutów. O ile stanowisko wierzyciela jest niezaskarżalne w tej sytuacji, o tyle do postanowienia w sprawie zarzutów stosuje się powołane wyżej przepisy szczególne u.s.u.s. Interpretację taką potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2007 r. o sygn. akt I FPS 4/6 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA").

W aktach sprawy brak oświadczenia strony o zrzeczeniu się prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Fakt ten nie jest jednak przez strony kwestionowany.

Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, a zatem zgłoszonego przez skarżącego zarzutu egzekucyjnego, to zarzut dotyczący wygaśnięcia obowiązku nie jest uzasadniony.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że egzekucja administracyjna została wszczęta w dniu doręczenia bankowi zawiadomień z 19 lutego 2021 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego strony (art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). Akta nie zawierają dowodu doręczenia bankowi zawiadomień w tej sprawie. Zawiadomienia te oraz tytuły wykonawcze dotyczące spornych należności zostały doręczone skarżącemu w dniu 8 marca 2021 r. Należy zaznaczyć, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest odmiennym pojęciem niż wszczęcie egzekucji administracyjnej. Zagadnienie to przesądził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 marca 2011 r. o sygn. akt II UK 307/10 (dostępne w Bazie Orzeczeń, sn.pl/orzecznictwo), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W tym stanie rzeczy, trzeba przyjąć, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie nastąpiło w dniu 16 lutego 2021 r., natomiast egzekucja administracyjna – w dacie doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego strony. Organ wskazuje, że zawiadomienie to doręczył bankowi w dniu 19 lutego 2021 r.

Ocena, czy wpłaty dokonane w dniu 21 stycznia 2021 r. oraz w dniu 9 lutego 2021 r. na poczet odpowiednio składek za listopad i grudzień 2020 r. doprowadziła do wygaśnięcia tych zobowiązań co skutkuje zasadnością zarzutu egzekucyjnego, wymaga analizy jej rozliczenia przez organ.

Słusznie w tym zakresie argumentuje organ odwołując się do przepisów rozporządzenia z 2017 r. w sprawie rozliczenia składek. Nie ma racji zaś skarżący wskazując, że przepisy tego rozporządzenia nie mogą być stosowane.

Rozporządzenie z 2017 r. w sprawie rozliczania składek weszło w życie w dniu 1 stycznia 2018 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831). Zostało wydane na podstawie art. 49 § 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 1027). Wskutek tej nowelizacji ZUS został zobowiązany - jak dotychczas - do rozliczania nie tylko wpłat składek na FUS oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany, jeżeli płatnik opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy (art. 49 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), ale także został zobowiązany do stosowania kolejności i sposobu zaliczania wpłat na należności FUS oraz inne należności, do których poboru jest obowiązany ZUS (art. 49 § 1 pkt 1a u.p.e.a.). Do czasu nowelizacji kolejność i sposób zaliczania wpłat wynikała z odesłania ustawowego zawartego w art. 31 u.p.e.a. do odpowiedniego stosowania Ordynacji podatkowej. Od dnia 1 stycznia 2018 r. ustawodawca zdecydował o szczególnych – względem regulacji ujętych w Ordynacji podatkowej - zasadach rozliczania wpłat składek przez ZUS, a zasady i tryb w tym zakresie określa rozporządzenie z 2017 r. w sprawie rozliczania składek. Nie jest to materia prawna – wbrew argumentacji skarżącego – zastrzeżona wyłącznie do regulacji ustawowej.

Zgodnie z § 32 rozporządzenia z 2017 r. w sprawie rozliczania składek do wpłat dokonanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe, co czyni ponadto niezasadną argumentację strony o konieczności stosowania do rozliczenia ww. wpłat rozporządzenia Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2008 r., nr 78, poz. 465 ze zm.).

Zarówno wpłata z 21 stycznia 2021 r. jak i z 9 lutego 2021 r. nastąpiła po 1 stycznia 2018 r., zatem do ich rozliczenia – co do zasady - zastosowanie mają przepisy rozporządzenia z 2017 r. w sprawie rozliczenia składek. W świetle § 12 tego rozporządzenia kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4).

Ww. wpłaty zostały zaliczone na poczet należności z tytułu składek za okres kwiecień-sierpień 2016 r. Strona podnosi jednak w skardze, że takiego rozliczenia organ w ogóle nie mógł dokonać z kilku powodów. Po pierwsze, wpłaty powinny być zadysponowane zgodnie z oznaczeniem skarżącego i wg art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Po drugie, zaliczenie wpłat na należności powstałe przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 2017 r. w sprawie rozliczania składek (1 stycznia 2018 r.) narusza zasadę niedziałania prawa wstecz i wskutek tego Konstytucję RP. Po trzecie, skarżący w dniu 15 grudnia 2020 r. złożył wniosek o rozłożenie na raty, który nie został rozpatrzony.

Dwa pierwsze argumenty Sąd rozważył wyżej.

Co do trzeciego argumentu zawartego w skardze, to trzeba zwrócić uwagę na treść art. 29 ust. 1 u.s.u.s., zgodnie z którym ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie ZUS może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Zawarty układ ratalny skutecznie zatem rzutuje na dopuszczalność wszczęcia egzekucji oraz jej kontynuowanie lub przerywanie prowadzonego już postępowania egzekucyjne. Jeżeli do zawarcia układu ratalnego doszło przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, wówczas stanowi podstawę do uwzględnienia zgłoszonego zarzutu i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli natomiast rozłożenie na raty płatności nastąpi po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, stanowi to podstawę do zawieszenia tego postępowania i to niezależnie od tego, czy zobowiązany zgłosi taki zarzut czy też nie. Akta sprawy administracyjnej oraz oświadczenia samego skarżącego wskazują, że nie doszło do zawarcia układu ratalnego obejmującego należności, na które organ zaliczył wpłaty z 21 stycznia i 9 lutego 2020 r., ani należności za listopad i grudzień 2020 r. Sąd przy ocenie tego zagadnienia wziął pod uwagę informacje zawarte w aktach sprawy administracyjnej dołączonych do akt o sygn. akt III SA/Wr 170/21 i III SA/Wr 347/21 połączonych do wspólnego rozpoznania na rozprawie w dniu 22 czerwca 2022 r. (na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a.) i podaje je z urzędu. Wynika z nich, że skarżący złożył w dniu 18 grudnia 2020 r. wniosek o rozłożenie na raty zaległych składek za okres od lutego do października 2020 r. oraz za marzec 2019 r. i za styczeń 2020 r. (akta sprawy administracyjnej do sprawy sygn. III SA/Wr 170/21). Organ pozostawił wniosek skarżącego w tym zakresie bez rozpatrzenia (akta sprawy administracyjnej do sprawy III SA/Wr 347/21). Niezależnie od tego, że skarżący kwestionuje skutek doręczenia elektronicznego tego pisma, to niewątpliwie do zawarcia układu ratalnego nie doszło, zaś dopiero taki fakt może wpływać na zasady i skuteczność zaliczeń dokonanych w oparciu o rozporządzenie z 2017 r. w sprawie rozliczania składek i w konsekwencji na zasadność zgłoszonego zarzutu w oparciu o art. 33 § 2 pkt 5) u.p.e.a.

Argumentacja skarżącego i zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia zasady pisemności w sprawie są bezpodstawne. Doręczenia były dokonywane przez operatora pocztowego, a skarżący własnoręcznie kwitował odbiór pism na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Są zatem skuteczne. Zarzuty skargi dotyczące skuteczności doręczeń innych pism niż objęte zarzutami w egzekucji administracyjnej nie podlegają ocenie Sądu w granicach tej sprawy.

Skoro wpłaty z 21 stycznia i 9 lutego 2021 r. zostały dokonane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i rozliczone na najstarsze zaległości - zgodnie z zasadami wynikającymi z rozporządzenia z 2017 r. w sprawie rozliczania składek – inne niż oznaczone przez skarżącego, to na dzień wszczęcia postepowania egzekucyjnego należności za listopad i grudzień 2020 r. były wymagalne i nieopłacone. Czyni to zarzut skarżącego niezasadnym, natomiast zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 6 u.p.e.a. nie maja związku z zarzutem egzekucyjnym zgłoszonym w piśmie strony z dnia 10 marca 2021 r. i nie mogą zatem podlegać kontroli sądowej. Jeśli bowiem strona zamierzała w ten sposób zmienić podstawę zarzutu egzekucyjnego, to jest to działanie spóźnione, skoro nastąpiło na etapie kontroli sądowej.

Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przepisów k.p.a., które w skardze zarzuciła strona. Strona nie wyjaśniła zarzutu odnoszącego się do nieumorzenia przez organ zaległości i związku tej okoliczności ze sprawą, co uniemożliwia kontrole sadowa w tym zakresie zwłaszcza w kontekście treści zgłoszonego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.