Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 112/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2019 poz 2133
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 stycznia 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, zwane dalej Kolegium, działając na podstawie art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 138 § 1 ust 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm. - zwanej dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołań J. M. i T. R. od decyzji z dnia 9 listopada 2020 r., nr [...], wydanej przez Burmistrza [...], odmawiającej przyznania J. M. i T. R. prawa do dodatku mieszkaniowego - utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, po zaprezentowaniu według chronologii zdarzeń dotychczasowego przebiegu postępowania, Kolegium wskazało prawne regulacje przedmiotu stanowiące podstawę orzekania. W tych ramach na wstępie odnotowało, że zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji co do możliwości rozpatrzenia w jednym postępowaniu wniosków wspólnie zamieszkujących małżonków pozostających w separacji J. M. i T. R. z dnia 13 sierpnia 2020 r. dotyczących przyznania dodatku mieszkaniowego, a następnie wydania w tej sprawie jednego rozstrzygnięcia skierowanego do obojga wnioskodawców. Podniosło, że zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Połączenie przedmiotowych wniosków do rozpoznania jedną decyzją znajduje zatem oparcie w wyżej wymienionym przepisie, określającym zasadę szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego. O połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania stanowi art. 62 K.p.a. Wedle tego przepisu w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej, i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Ustawodawca stanowiąc w art. 62 K.p.a. o "wszczęciu i prowadzeniu" jednego postępowania w dwu lub więcej sprawach administracyjnych nie przesądził o sposobie rozstrzygnięcia, pozostawiając ocenę w tej mierze organowi administracji publicznej w każdej rozpoznawanej sprawie. Tak więc dopuszczalne jest, a w okolicznościach tej konkretnej sprawy również celowe, ze względu na specyfikę rozstrzyganej materii, wydanie jednej decyzji dotyczącej obojga adresatów, przy czym decyzja zostaje doręczona każdemu z adresatów.

Kolegium zaznaczyło następnie, że zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133 ze zm.), zwana dalej: ustawą, oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817, z późn. zm.), zwane dalej: rozporządzeniem. Przypomniało także, że mocą art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje najemcom i podnajemcom lokali mieszkalnych. Dodatek ten przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 (art. 3 ust. 1 ustawy). Dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku (art. 7 ust. 1 i 5 ustawy). Stosownie do art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni, określonej w art. 5 ust. 1 ustawy (normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego dla jednej osoby wynosi 35,00 m2), o więcej niż 30 %, albo o więcej niż 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Natomiast stosownie do ust. 3 tego artykułu, normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426, ze zm.).

Kolegium zaakcentowało, że z treści powyższych przepisów wynika, iż o przyznaniu dodatku mieszkaniowego decyduje m.in. tytuł prawny do lokalu mieszkalnego oraz jego powierzchnia.

Przenosząc te regulacje na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium wskazało, że strony: J. M. i T. R. dnia 27 stycznia 2020 r. zawarli z Gminą [...], na rzecz której działa jako Zarządca - A Sp. z .o.o., umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w [...], przy ul. [...] o powierzchni 53,54 m2, w tym powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 42,42 m2. Z treści wniosków o dodatek mieszkaniowy, złożonych oddzielnie przez każdą ze stron wynika, że w lokalu tym zamieszkują dwie osoby, z których każda jest najemcą. Powierzchnia użytkowa tego lokalu mieszkalnego przekracza powierzchnię normatywną określoną w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy dla dwóch osób tj. 40,00 m2, o 13,54 m2, co stanowi 33,85% powierzchni normatywnej, a więc przekracza o więcej niż 30% powierzchnię normatywną. Także powierzchnia pokoi i kuchni wynosząca 42,42 m2, stanowiąca 79,23% powierzchni całego mieszkania przekracza dopuszczalne 60% powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Zatem - jak stwierdziło - brak jest podstaw do przyznania stronom dodatku mieszkaniowego z tej przyczyny, że nie spełniają warunku zajmowania lokalu mieszkalnego o powierzchni normatywnej określonej przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pomimo spełnienia pozostałych warunków uprawniających uzyskanie dodatku mieszkaniowego.

Odnosząc się do argumentów odwołania, iż wnioskodawcy pozostają w separacji, czego dowodem jest znajdujący się w aktach sprawy wyrok Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt [...], orzekający separację związku małżeńskiego J. M. i T. R., co ma przemawiać za przyjęciem, że każdy z wnioskodawców zajmuje część lokalu mieszkalnego i nie prowadzą oni wspólnego gospodarstwa domowego, organ odwoławczy uznał, że pozostaje on bez wpływu na kwestię tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego. Podkreślił, iż umowa najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego została zawarta dnia 27 stycznia 2020 r. przez oboje wnioskodawców. W § 2 pkt 4 umowy (winno być § 1 pkt 4 - dopisek Sądu), najemcy oświadczyli, że przyjmują do wiadomości fakt, że lokal jest lokalem samodzielnym w budynku wielorodzinnym, w związku z tym nie ma możliwości jego podziału zarówno formalnego, jak i fizycznego. Z kolei w § 2 pkt 5 (winno być § 1 pkt 5) oświadczyli, że za zobowiązania wynikłe z tytułu umowy najmu odpowiadają solidarnie. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że sąd orzekając wyrokiem o separacji małżonków nie orzekł o sposobie korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania. Oznacza to, że wnioskodawcy są równoprawnymi najemcami przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Zaznaczył także, że separacja małżonków zajmujących wspólnie mieszkanie na zasadzie wspólnie zawartej umowy najmu nie wyklucza uznania ich za jedną stronę w stosunku do wynajmującego, którym jest Gmina [...] reprezentowana przez Burmistrza [...]. Stosownie bowiem do treści art. 6801 Kodeksu cywilnego małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa.

Równocześnie organ drugoinstancyjny wyjaśnił, iż dalsze trwanie małżeństwa po orzeczeniu separacji sprawia, że jeżeli przepisy posługują się pojęciem małżeństwa, należy przyjąć, że odnosi się ono również do małżonków pozostających w separacji, chyba że ustawodawca wprowadził przepis szczególny wyłączający "małżonków pozostających w separacji". W żadnym wypadku małżonkowie pozostający w separacji nie mogą być traktowani tak jak osoby, co do których został orzeczony rozwód. Innymi słowy, jeżeli ustawodawca przewiduje określone uprawnienie dla osoby pozostającej w związku małżeńskim, to zgodnie z regułą lege non distinguente orzeczenie separacji nie wyłącza małżonka spod hipotezy przepisu. Wyłączenie takie jest możliwe, ale wymaga wyraźnej interwencji ustawodawcy. Małżonek pozostający w separacji nie może być zatem traktowany tak jak małżonek rozwiedziony.

Ponadto zwrócono uwagę, że z przekazanych akt sprawy wynika, iż J. M. i T. R. wspólnie gospodarują. Co w ocenie Kolegium właściwe ustalił organ pierwszoinstancyjny. Jego zdaniem potwierdza to fakt, że J. M. decyzją z dnia 7 listopada 2019 r., nr [...], zostało przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym T. R. Kolejną okolicznością to potwierdzającą jest zawarta przez obojga wnioskodawców umowa na dostawę energii elektrycznej. Podsumowując tę kwestię stwierdził, że wspólnie gospodarować oznacza wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą prowadzi się gospodarstwo domowe, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują. Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. Wspólne zamieszkiwanie jest przy tym przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Te elementy znalazły potwierdzenie w przekazanych przez strony dokumentach i oświadczeniach.

Zdaniem Kolegium, w sprawie nie może mieć zastosowania art. 5 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym w wypadku najmu albo podnajmu części lokalu mieszkalnego za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe najemcy albo podnajemcy uważa się powierzchnię zajmowanych pokoi, wynikających z umowy najmu lub podnajmu oraz cześć powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w tym lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy albo podnajemcy do liczby osób zajmujących cały lokal. W ten sam sposób ustawodawca uregulował sytuację wynajmującego (art. 5 ust. 2 zadnie drugie). Cywilnoprawna umowa najmu albo podnajmu nakłada bowiem na organ obowiązek uwzględnienia jej treści przy obliczaniu normatywnej powierzchni mieszkania w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, a także w świetle orzecznictwa NSA, gdy zapadł prawomocny wyrok, w którym orzeczono o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, zatem tylko te okoliczności mają wpływ na sposób obliczenia normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego.

Odnosząc się z kolei do argumentu odwołania o odrębnym centrum życiowym wnioskodawców, co ma potwierdzić decyzja Kolegium z dnia 3 marca 2014 r., nr [...], organ odwoławczy stwierdził, że odnosi się ona do świadczeń pomocy społecznej, a nie dodatku mieszkaniowego i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu T. R., wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia, a także sposobu procedowania orzekającego w sprawie organu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, co wpłynęło na wynik sprawy;

2) naruszenie przepisów procedury, co istotnie wpłynęło na wynik sprawy;

3) sprzeczności istotnych ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, iż skarżącemu nie przysługuje dodatek mieszkaniowy, a tym samym dodatek energetyczny, z braku podstaw prawnych do uznania rozdzielczości majątkowej z tytułu separacji i intercyzy przedmałżeńskiej oraz braku znamion występowania dwóch odrębnych podmiotów prawa.

Formułując powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

"zobligowanie SKO w Opolu do dostarczenia kompletnej dokumentacji akt w sprawie decyzji SKO w Opolu z dnia 2014-03-03 znak: [...] w zasobach OPS [...] i SKO w Opolu";

"doręczenie opinii prawnej na okoliczność znaczenia czym jest: umowa majątkowa (intercyza), separacja, podmiot prawa, odrębne skierowanie przydziału, samodzielne gospodarstwo domowe";

"zmianę zaskarżonych decyzji w całości w przedmiocie dodatku mieszkaniowego wpływającego na dodatek energetyczny, zaczym przemawia słuszny interes społeczny i słuszny interes strony";

"nakazanie SKO w Opolu o doręczenie pełnej i kompletnej dokumentacji w przedmiocie: decyzji o dodatku mieszkaniowym i dodatku energetycznym wraz z orzeczeń o orzeczonej eksmisji wobec skarżącej oraz orzeczenia orzekającego separację i od 2013 roku decyzje o sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jak również skierowania do zajmowanego obecnie lokalu mieszkalnego i wcześniej" oraz

"zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów odwoławczych przepisanych ustawą".

W jej motywach zakwestionował w całości prawidłowość reakcji organu na wniosek strony skarżącej o dodatek mieszkaniowy, przytaczając rozwinięte argumenty przedstawione w petitum skargi. Zanegował również ustalenia organu, że "przy separacji małżeńskiej i umowie przedmałżeńskiej (intercyza), brak jest jakiegokolwiek oparcia prawnego o rozdzielczości majątkowej i samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa, jeżeli strony w wyniku orzeczonych eksmisji ze swoich lokali mieszkalnych na mocy skierowań zamieszkały w jednym lokalu o dwóch pokojach i pozostałych wspólnych pomieszczeniach (...)". Podkreślił, iż nie posiada konta bankowego, dlatego na prośbę OPS [...] wyraził zgodę na dokonywanie przelewu w kwocie stu złotych tytułem diety na konto J. M. Powyższe doprowadziło do uznania przez organ, że konto bankowe J. M. jest wspólne. Zwrócił również uwagę, że podczas rozpatrywania wniosków J. M. o zasiłki celowe, zasiłek okresowy i specjalny zasiłek opiekuńczy organ stosował kryteria dotyczące rozdzielczości majątkowej i samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dodała także, że sąd orzekając separację nie był w stanie orzec o sposobie korzystania z mieszkania, gdyż strony mieszkały w dwóch różnych miejscach, w dwóch samodzielnych lokalach mieszkalnych. Natomiast Gmina wystąpiła z pozwem przeciwko J. M. o eksmisję i wobec sądowego nakazu wydania nowego lokalu socjalnego, skierowała J. M. do dwupokojowego lokalu socjalnego, w którym samodzielnie mieszkał skarżący. Zdaniem skarżącego, niezrozumiałym jest, dlaczego Gmina [...] nie skierowała J. M. do jego dwupokojowego lokalu, gdy miała orzeczona pierwszą eksmisję będąc w związku małżeńskim.

Podsumowując skarżący stwierdził, że ustalenia poczynione przez organ drugiej instancji są "sprzeczne z materiałem sprawy i podstawami prawnymi oraz z zasadami współżycia społecznego, wobec tego w zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia zasad ustalenia faktycznego i prawnego, a zatem doszło do naruszenia art. 7 K.p.a.".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając podkreślił, że zasadnicze powody, dla których wydano zaskarżoną decyzję przedstawiono w jej treści, zatem podtrzymuje zajęte wówczas stanowisko.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że równolegle przytoczoną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 stycznia 2021 r., sygn. akt [...] - w tożsamym zakresie - zaskarżyła do tut. Sądu J. M., której skargę WSA w Opolu wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 109/21 oddalił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na podstawie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Dodać trzeba, że stan faktyczny zaprezentowany został powyżej, nie budzi zastrzeżeń Sądu, został nakreślony przy przedstawianiu stanowiska organu, jak i przy relacjonowaniu stanowiska strony skarżącej. W tej sytuacji nie ma więc potrzeby jego powielania.

Zasadniczy spór sprowadza się do oceny: czy w sytuacji, gdy w lokalu mieszkalnym o powierzchni przekraczającej powierzchnię normatywną zamieszkują małżonkowie, w stosunku do których sąd orzekł separację, nie orzekając o sposobie korzystania z mieszkania, a którzy zawarli wspólnie umowę najmu tego lokalu mieszkalnego jest możliwe dokonanie podziału tego lokalu mieszkalnego w ten sposób, aby każdemu z nich przypisać jeden z dwóch pokoi i połowę części wspólnych, tj. łazienki, kuchni i przedpokoju i ustalenie na tej podstawie prawa do dodatku mieszkaniowego. W sytuacji nadto, gdy jeden z małżonków, tj. J. M., decyzją z dnia 7 listopada 2019 r., nr [...], ma przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem T. R. Wskazanie to jest o tyle istotne albowiem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zasiłek przysługuje jeżeli osoby w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności (łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) po pierwsze - nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub po drugie - rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Specjalny zasiłek opiekuńczy przyznaje się na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Materialnoprawną podstawę, na której należało rozpatrywać wniosek strony skarżącej w przedmiocie dodatku mieszkaniowego są przepisy przywołanej wyżej ustawy z dnia 29 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, zwanej nadal "ustawą". Przepisy te prawidłowo legły u podstaw obu decyzji wydanych w sprawie. Podkreślenia wymaga, że przytoczone akty określają zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych.

Ustawa określa normatywne kryteria, które muszą być spełnione, aby dodatek mieszkaniowy mógł zostać przyznany. Regulacja ta ma walor kompletności, co oznacza, że orzekanie w przedmiocie dodatku mieszkaniowego nie wymaga stosowania innych ustaw. Przewidziany w przepisach tej ustawy dodatek mieszkaniowy, jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Określono w niej warunki i kryteria jakie muszą być spełnione aby wniosek o przyznanie tego świadczenia mógł być uwzględniony. W powyższym zakresie wskazać należy, że przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy przewidują, że dodatek mieszkaniowy przysługuje m.in. najemcom i podnajemcom lokali mieszkalnych, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym.

Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy spełniony zostanie wymóg tzw. normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego. Poszczególne kategorie wydatków mieszczących się w przyjętej definicji ustawowej zostały wyszczególnione w art. 6 ust. 4 - 6 ustawy oraz w § 2 - 3 rozporządzenia. Z treści tych przepisów jednoznacznie wynika, że ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów pomocy społecznej określenie tak prawa, jak i wysokości dodatku mieszkaniowego.

Przysługujący dodatek i jego wysokość podlegają wyliczeniu arytmetycznemu zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy, zależnie od liczebności gospodarstwa domowego, wielkości powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, wysokości wydatków mieszkaniowych w miesiącu, w którym składany był wniosek i wysokości zadeklarowanych dochodów w okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiono z wnioskiem. Z przepisów ustawy wynika, że ustalając osoby uprawnione do przyznania dodatku mieszkaniowego należy ocenić czy ubiegająca się rodzina spełnia kryterium dochodowe oraz czy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego spełnia wymogi przewidziane w art. 5 ustawy. Rację ma organ odwoławczy stwierdzając, że powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, do którego tytuł prawny posiada strona skarżąca przekracza powierzchnię normatywną określoną w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy dla dwóch osób tj. 40,00 m2, o 13,54 m2, co stanowi 33,85% powierzchni normatywnej, a więc przekracza o więcej niż 30% powierzchnię normatywną. Także powierzchnia pokoi i kuchni wynosząca 42,42 m2, stanowiąca 79,23% powierzchni całego mieszkania przekracza dopuszczalne 60% powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Zatem brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej dodatku mieszkaniowego z tej przyczyny, że nie spełnia warunku zajmowania lokalu mieszkalnego o powierzchni normatywnej określonej przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pomimo spełnienia pozostałych warunków uprawniających uzyskanie dodatku mieszkaniowego.

Z brzmienia przepisu art. 5 ust. 1 "normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie może przekraczać" wynika, że norma ta ma charakter kategoryczny i organ rozpoznając sprawę nie ma luzu decyzyjnego, a rozstrzygnięcie nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że żadne inne względy nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu.

Dla niniejszej sprawy prawnie obojętna jest okoliczność, że strona skarżąca wraz z ubiegającym się o tożsamy dodatek współmałżonkiem, pozostaje w separacji, orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt [...], albowiem pozostaje ona bez wpływu na kwestię tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego. Poza sporem jest, że umowa najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego została zawarta dnia 27 stycznia 2020 r. przez stronę skarżącą i jej współmałżonka. W § 1 pkt 4 umowy, najemcy oświadczyli, że przyjmują do wiadomości fakt, że lokal jest lokalem samodzielnym w budynku wielorodzinnym, w związku z czym nie ma możliwości jego podziału zarówno formalnego, jak i fizycznego. Z kolei w § 1 pkt 5 oświadczyli, że za zobowiązania wynikłe z tytułu umowy najmu odpowiadają solidarnie. Przy czym Sąd, orzekając o separacji małżonków, nie orzekł o sposobie korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania. Oznacza to, że wnioskodawcy są równoprawnymi najemcami przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż dalsze trwanie małżeństwa po orzeczeniu separacji prawnie skutkuje tym, że jeżeli przepisy posługują się pojęciem małżeństwa, należy przyjąć, że odnosi się ono również do małżonków pozostających w separacji, chyba że ustawodawca wprowadził przepis szczególny wyłączający "małżonków pozostających w separacji", czego w przedmiotowej regulacji nie uczynił. Przy czym kwestię wpływu separacji na uprawnienia małżonków do dodatku mieszkaniowego rozpatrywał także tut. Sąd w wyroku z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 218/17, zapadłym także w sprawie z udziałem strony skarżącej. Stanowisko tam wyrażone, wskutek wywiedzionej od tego wyroku skargi kasacyjnej, podzielił NSA w wyroku z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2376/17. Sąd kasatoryjny stwierdził, że "orzeczenie o separacji pomiędzy małżonkami znosi jedynie skutki ustawowej wspólności majątkowej, nie stanowiąc wprost o sytuacji mieszkaniowej małżonków. Przede wszystkim jednak, dodatek mieszkaniowy nie jest świadczeniem mającym na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, nie jest kierowany do osób bezdomnych, lecz przeciwnie - do osób zajmujących lokal mieszkalny. Co więcej, do osób posiadających do zajmowanego lokalu tytuł, o jakim mowa w zamkniętym katalogu zawartym w art. 2 ust. 1 ustawy".

Zasadnie zatem przyjął organ odwoławczy, iż wobec przekroczenia normatywnej powierzchni lokalu mieszkalnego, nie zostały spełnione przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego. Dodatek mieszkaniowy nie jest formą pomocy społecznej i jego przyznanie jest uzależnione od spełnienia sformalizowanych przesłanek ustawowych. Sytuacja rodzinna spowodowana separacją małżonków, jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy, jest bez znaczenia. Poza sporem jest bowiem, że nie tylko nie dokonano podziału majątku ale też nie orzeczono sposobu korzystania ze wspólnej nieruchomości, a małżonkowie partycypują wspólnie w kosztach jej utrzymania. Ustawodawca nie pozostawił organowi żadnych możliwości swobodnej interpretacji przepisów ustawy przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego.

Na zakończenie należy podnieść, o czym także szerzej powyżej, że sąd administracyjny w ramach kontroli sądowoadministracyjnej, nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. W postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy ani nie dokonuje oceny materiału dowodowego, lecz ocenia prawidłowość postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy administracji publicznej. Sąd administracyjny bada czy w trakcie postępowania administracyjnego: zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, zostały one przez organ uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia, został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, w jaki sposób zostały ocenione dowody i fakty. Powyższe w ocenie Sądu zostało prawidłowo zrealizowane w toku postępowania, co czyni zarzuty skargi nietrafionymi i nie zasługującymi na zaakceptowanie.

Równocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 379/06, stwierdził, iż sąd administracyjny, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, nie ustala okoliczności faktycznych sprawy, gdyż w zasadzie nie przeprowadza postępowania dowodowego i nie dokonuje oceny zebranych dowodów, prowadzącej do uznania określonych faktów za udowodnione, lecz po pierwsze - bada prawidłowość przeprowadzenia tych czynności przez organy administracji; po drugie - sprawdza, czy organy te - ustalając stan faktyczny - nie naruszyły właściwych przepisów procedury administracyjnej, w tym także czy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy i czy właściwie oceniły zebrane dowody. W ocenie Sądu, organy obu instancji sprostały tym powinnościom.

W wyniku dokonanej kontroli, Sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, a zatem wszystkie podniesione w niej zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd zaś nie dostrzegł innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślić trzeba także, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. W niniejszej sprawie strona skarżąca, negując twierdzenia organów, dowodów takich nie przedstawiła.

Zdaniem Sądu, przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Podkreślić trzeba, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza także nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta, jak wskazano także powyżej, nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. Natomiast sama argumentacja negująca niewadliwe ustalenia organów nie jest wystarczająca dla podważenia tych ustaleń wynikających ze zgromadzonych dowodów.

W ocenie Sądu, postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było - wbrew zarzutom skargi - prawidłowo, z poszanowaniem reguł procesowych, a organ dostatecznie wyjaśnił i wykazał w uzasadnieniu co przesądziło o rozstrzygnięciu. Sąd nie znalazł zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania i trafności jego oceny. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.