Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 94
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 lutego 2009r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy z ukraińskiego na polskie oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] marca 2008r. Nr [...] o odmowie wymiany ukraińskiego prawa jazdy na polskie prawo jazdy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy powołał się na następujący stan faktyczny ustalony w sprawie:

M. S. legitymował się prawem jazdy kategorii A i B, które to prawo jazdy zostało mu zatrzymane w związku z zarzutem jazdy pod wpływem alkoholu. Za ten czyn Sąd Rejonowy w B. P. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2003r. (sygn. akt [...]) orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na dwa lata, licząc od dnia zatrzymania prawa jazdy, czyli od dnia 9 maja 2003r. Przed tym zdarzeniem, w latach poprzednich skarżący dwukrotnie był karany za prowadzenie pojazdów pod wpływem alkoholu przez ówczesne kolegium do spraw wykroczeń, a w 2000 r. otrzymał wtórnik prawa jazdy. Tłumaczył się wówczas, że skradziono mu oryginalny dokument. Pomimo skierowania na badania psychologiczne (decyzją Komendanta Miejskiego Policji w B. P. z dnia [...] sierpnia 2004r.) i skierowania na badania lekarskie (decyzją Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...] maja 2003r.) skarżący nie poddał się tym badaniom. Natomiast w 2008r. wystąpił z wnioskiem o wymianę prawa jazdy, jakie uzyskał na Ukrainie, podnosząc, że aby uzyskać uprawnienia do prowadzenia pojazdów po upływie sądowego zakazu nie musi zdawać kontrolnego egzaminu w Polsce. Powołał się przy tym na Konwencję o ruchu drogowym z dnia 8 listopada 1968r. domagając się wymiany prawa jazdy w zakresie wszystkich kategorii, na jakie opiewa ukraińskie prawo jazdy, a więc również w zakresie kategorii C.

Analizując sprawę pod względem prawnym organ odwoławczy wskazał, iż w świetle art. 94 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r., Nr 108, poz. 908, z późn. zm.; dalej jako; P.r.d.) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdami silnikowymi mogą też kierować osoby, które mają ważne zagraniczne prawo jazdy, o ile jest to prawo jazdy opowiadające warunkom wymienionym w art. 94 ust. 1 ustawy, z tym że uprawnienie takie ma charakter czasowy – sześć miesięcy, od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu, nie dłużej jednak niż przez okres ważności prawa jazdy. Osoby te mogą też otrzymać polskie krajowe prawo jazdy, jeśli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i oddadzą zagraniczne ważne prawo jazdy, chyba że byłoby to sprzeczne z warunkami wydawania praw jazdy, określonymi przez ministra właściwego do spraw transportu, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 95 ust. 4 ustawy, a więc z przepisami normującymi odstępstwo od zasady wzajemności. Dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie części teoretycznej egzaminu państwowego. Warunek zdania egzaminu dotyczy sytuacji, gdy zagraniczne prawo jazdy nie jest zgodne ze wzorem określonym w Konwencji wiedeńskiej z listopada 1968r., chyba że w grę wchodzi prawo jazdy wydane przez państwo wymienione w art.94 ust. 1 pkt 1 ustawy, czyli państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską, państwo członkowskie EFTA będące jednocześnie stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Ponieważ skarżący legitymuje się prawem jazdy wydanym przez Ukrainę dopuszczalność wymiany prawa jazdy wydanego przez to państwo można oceniać co najwyżej na płaszczyźnie art. 94 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy, bowiem Ukraina podpisała Konwencję o ruchu drogowym z dnia 8 listopada 1968r.

Konwencja generalnie zakłada wzajemne respektowanie krajowych i międzynarodowych praw jazdy wydanych przez państwa – sygnatariuszy, zaznaczając wyraźnie, że chodzi o dokumenty nadal ważne (art. 41 ust. 1). Jednocześnie Konwencja pozwala umawiającym się stronom na niezobowiązanie się do uznawania ważności praw jazdy wydanych na terytorium innego państwa strony Konwencji, jeśli stałe miejsce zamieszkania kierowcy znajduję się lub zostało przeniesione po wystawieniu prawa jazdy na terytorium tego państwa (art. 41 ust. 6 lit a), jak również do uznawania ważności praw jazdy wydanych kierującym, których stałe miejsce zamieszkania w czasie wydawania praw jazdy nie znajdowało się na terytorium, na którym prawa te zostały wydane, albo których miejsce zamieszkania po wydaniu prawa jazdy zostało przeniesione na terytorium innego państwa (art. 41 ust.6 lit. b). Oprócz regulacji zawierającej wyjątki od zasady wzajemności, Konwencja zawiera obszerną regulację dotyczącą zawieszania ważności praw jazdy (art. 42) łącznie z uprawnieniem przysługującym krajowi – stronie Konwencji i jego organom terenowym do wprowadzenia zakazu kierowania pojazdem przez kierującego, którego uprawnienia zostały cofnięte w państwie, w którym znajduje się jego stałe miejsce zamieszkania. Ten ostatni przepis dawał władzom Ukrainy podstawę do odmowy wydania prawa jazdy skarżącemu (pomimo zdania przez niego egzaminu), jeśliby władze te wiedziały lub zostały powiadomione o tym, że skarżący ma orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w Polsce i wobec niepoddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji już dawno powinien mieć cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami.

W ocenie organu odwoławczego skarżący nie może skutecznie powoływać się na przepisy Konwencji wiedeńskiej z 8 listopada 1968r. ponieważ należy do niego stosować przepisy prawa krajowego. Powiązanie uprawnień do kierowania pojazdami z zagranicznym prawem jazdy jest w ustawie Prawo o ruchu drogowym wyraźnie związane z osobami, które dopiero rozpoczynają pobyt na terytorium RP, a nie z takimi, które nie przestały być stałymi mieszkańcami kraju i tylko sporadycznie opuszczają terytorium Polski. Wyraźnie stanowi o tym art. 94 P.r.d., podmiotowo adresowany do osób, które rozpoczynają pobyt na terytorium RP i będą tu przebywać nie dłużej niż 6 miesięcy (ust. 1), albo dłużej niż 6 miesięcy (ust. 2). Skarżący jest obywatelem polskim, na stałe zamieszkuje w Polsce i – jak wykazało postępowanie pierwszoinstancyjne, a potwierdziło postępowanie odwoławcze – nie zmienił miejsca stałego pobytu, ani też nie przebywał na terytorium Polski krócej niż 185 dni w roku kalendarzowym (co z kolei jest warunkiem a contrario z art. 90 ust.1 P.r.d.). W dacie .uzyskania ukraińskiego prawa jazdy również na stałe zamieszkiwał w Polsce toteż stosuje się do niego przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, bez potrzeby sięgania do regulacji związanej z Konwencją o ruchu drogowym z dnia 8 listopada 1968r. Nie sposób też oceniać jego uprawnień z pominięciem faktów, które z punktu widzenia ustawy Prawo o ruchu drogowym mają zasadnicze znaczenie dla bytu uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami.

Ponieważ jest bezspornie dowiedzione, że skarżący miał zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres przekraczający rok, to dokument stwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami może mu być wydany po zdaniu egzaminu państwowego sprawdzającego jego kwalifikacje (art. 114 ust. 4 P.r.d.). Przepis ten nie zawiera żadnych wyłączeń, ani wyjątków, ma więc zastosowanie do wszystkich ubiegających się o wydanie prawa jazdy, niezależnie od tego, czy przez wydanie rozumieć zwrot dotychczasowego dokumentu, czy wydanie nowego, czy też wymianę innego krajowego prawa jazdy.

W ocenie Kolegium właśnie ten ostatni przepis przesądza o niedopuszczalności wydania skarżącemu prawa jazdy, i to niezależnie od tego, czy chodzi o wydanie tego samego dokumentu (czyli zwrot dokumentu), czy też o wymianę jednego krajowego prawa jazdy na drugie krajowe prawo jazdy. Przepis art. 91 ustawy po pierwsze ma charakter zasady ogólnej, posługując się pojęciem "prawo jazdy" ma zastosowanie do każdego wariantu tego dokumentu, a więc i krajowego (z każdego z krajów, których prawa jazdy są honorowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) i międzynarodowego. Poza tym przepis ten ma charakter imperatywny, co oznacza, że nie pozostawia żadnej swobody interpretacyjnej organom go stosującym.

Zdaniem Kolegium przesłanek wynikających z tych przepisów nie sposób w niniejszej sprawie pominąć, a zwłaszcza - jak postuluje skarżący - uznać go za osobę, która może skutecznie ubiegać się o wymianę prawa jazdy uzyskanego w innym kraju - stronie Konwencji z dnia 8 listopada 1968r. Skarżący nie wykazał przekonująco, by jego ukraińskie prawo jazdy mogło być wymienione na polskie prawo jazdy, przede wszystkim dlatego, że nie udowodnił, iż w dacie jego wydania na stałe mieszkał na Ukrainie i przestał był stałym mieszkańcem B. P. Skarżący wykazywał swoje racje za pomocą kserokopii jednej strony paszportu i - pomijając już, że nie okazał oryginału całego dokumentu - nie poparł swoich twierdzeń żadnymi innymi dowodami. Jego argumenty o prowadzonych na Ukrainie interesach są nieprzekonujące skoro, jak sam przyznał, tak naprawdę żadnych interesów nie prowadził, a tylko rozmawiał o nich. Również jego twierdzenie o stałym zamieszkiwaniu na Ukrainie nie zasługują na wiarę, skoro jedyny argument na taki stan rzeczy to trzymiesięczne zameldowanie (wykazane tylko kserokopią), pod adresem, z którym skarżący nie wykazał żadnego powiązania tłumacząc na rozprawie, że mieszkał "u kogoś", a do tego - jak sam opisał - w trakcie trwania tego ukraińskiego meldunku jeździł pomiędzy Polską a Ukrainą, przebywając na Ukrainie jednorazowo od 7 do 10 dni. Nawet więc jeśliby przyjąć, że na Ukrainie mieszkał nieprzerwanie przez trzy miesiące, to i tak podlegałby krajowym przepisom dotyczącym praw jazdy, bowiem jego stały pobyt w Polsce i tak przekracza 185 dni w roku kalendarzowym (art. 90 ust. 1). Jednocześnie z tym, że skarżący nie wykazał, iż rzeczywiście w dacie uzyskania ukraińskiego prawa jazdy stale zamieszkiwał na Ukrainie i prowadził tam działalność gospodarczą, to nie wykazał też, by w tym samym czasie przestał stale zamieszkiwać na terytorium Polski. Jakkolwiek istotnie samo zameldowanie na pobyt stały nie przesądza o stałym zamieszkiwaniu, to jednak meldunek jest przesłanką faktycznego zamieszkiwania. Skarżący nie wykazał, by ustały więzi łączące go z miejscem stałego zameldowania, żeby można był stwierdzić , iż przestało ono być miejscem jego stałego zamieszkania.

Na powyższą decyzję pełnomocnik M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 114 ust. 4 P.r.d. poprzez przyjęcie, iż osoba wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów w Polsce może wymienić dokument prawa jazdy uzyskany za granicą tylko po zdaniu egzaminu państwowego sprawdzającego jego kwalifikacje podczas, gdy właściwa wykładnia tego przepisu nie przewiduje takiego obostrzenia.

2) art. 91 P.r.d. poprzez przyjęcie, że pojęcie prawo jazdy ma charakter zasady ogólnej i artykuł ten ma zastosowanie do każdego wariantu tego dokumentu nawet uzyskanego za granicą i nie pozwala na wymianę takiego dokumentu w sytuacji, gdy obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nawet innej kategorii pojazdów.

3) art. 94 P.r.d. poprzez przyjęcie, że wymienić prawo jazdy uzyskane za granicą może tylko osoba rozpoczynająca pobyt na terytorium RP i mająca zamiar tu przebywać nie dłużej niż 6 miesięcy, albo dłużej niż 6 miesięcy a koniecznym warunkiem wymiany takiego prawa jazdy jest zmiana miejsca stałego pobytu podczas gdy brzmienie art. 94 ust 2 uzależnia wymianę dokumentu prawa jazdy jedynie od faktu zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i oddania prawa jazdy uzyskanego za granicą.

Uzasadniając zarzuty skarżący podniósł, iż w świetle art. 94 ust. 2 P.r.d., który określa zasady wymiany prawa jazdy, jedynym warunkiem, aby osoba mogła wymienić dokument prawa jazdy (niezależnie od tego czy jest to osoba krajowa czy zagraniczna) jest warunek, aby osoba ta posiadała krajowe prawo jazdy wydane za granicą i zamieszkiwała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie skarżącego czym innym jest możliwość poruszania się po polskich drogach na podstawie zagranicznego dokumentu prawa jazdy a czym innym możliwość wymiany takiego prawa jazdy przez obywatela polskiego, gdyż tutaj istotnym jest zdanie dokumentu i zamieszkiwanie właśnie w Polsce. Natomiast wykładnia dokonana przez Kolegium prowadzi do absurdu, gdyż uniemożliwiła by ona wymianę prawa jazdy studentowi na przykład pochodzącemu z Niemiec który studiuje w Polsce od 2 lat, a podczas wakacji uzyskuje prawo jazdy w swoim kraju.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 91 skarżący podniósł, iż przepis ten uniemożliwia wydanie prawa jazdy osobie w stosunku do której orzeczony został - prawomocnym wyrokiem sądu, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie obowiązywania tego zakazu. Skarżący miał rzeczywiście orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów, lecz okres jego obowiązywania dawno już minął i w chwili złożenia wniosku o wymianę już nie obowiązywał. W takiej sytuacji powoływanie się przez Kolegium na niemożliwość wymiany jest bezzasadne.

W ocenie skarżącego dokonana przez organ wykładnia art. 114 ust. 4 jest niewłaściwa. W żadnym wypadku z przepisu tego nie można wyinterpretować normy, która zakazywałaby wymiany dokumentu prawa jazdy uzyskanego za granicą. Wykładnia dokonana przez Kolegium prowadzi do nie dających się pogodzić konsekwencji. Zdaniem skarżącego gdyby przyjąć że przytoczony przepis uniemożliwia wymianę zagranicznego prawa jazdy, to również uniemożliwia wymianę takiego dokumentu, gdy w Polsce orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów wobec osoby, która nie posiadała wcześniej żadnego prawa jazdy. Poza tym skarżący wniósł również o wymianę prawa jazdy kategorii C. Zdaniem skarżącego w tej sytuacji powstaje pytanie, jakiemu egzaminowi kontrolnemu miałby się poddać w celu wymiany prawa jazdy kategorii C skoro wcześniej w Polsce nie miał uprawnień do kierowania tymi pojazdami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. wniosło o jej oddanie. W treści pisma organ podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo organ odniósł się do podnoszonej przez skarżącego kwestii uprawnień skarżącego do wymiany ukraińskiego prawa jazdy wyłącznie w kategorii C, w której to kategorii skarżący wcześniej nie miał uprawnień. Organ podniósł, iż sąd karny zakazał skarżącemu prowadzenia pojazdów mechanicznych bez podziału na kategorie prawa jazdy. Ponadto, żeby otrzymać prawo jazdy kategorii C, niezależnie od tego, czy po raz pierwszy, czy w drodze wymiany prawa jazdy uzyskanego za granicą, trzeba okazać się uprawnieniami kategorii B, co wprost wynika z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (dz. U. Nr 24, poz. 215, z późn. zm.). Takowymi zaś – bez poddania się egzaminowi państwowemu z art. 114 ust. 4 ustawy – skarżący wylegitymować się nie może.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować usunięciem jej z obrotu prawnego.

Istota żądania skarżącego sprowadza się do żądania wymiany prawa jazdy uzyskanego za granicą – na Ukrainie, na polskie krajowe prawo jazdy. Kwestie te reguluje art. 94 P.r.d., którego wykładnia musi uwzględniać również postanowienia Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988r., Nr 5, poz. 40; dalej: Konwencja).

Regulujące zasady posługiwania się prawem jazdy uzyskanym w innym państwie art. 94 polskiej ustawy oraz art. 41 Konwencji generalnie opierają się na zasadzie wzajemnego uznawania dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami przez państwa – sygnatariuszy Konwencji. Zasada wzajemności nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Z punktu widzenia niniejszej sprawy najistotniejsze jest zastrzeżenie zawarte w art. 41 ust. 6 Konwencji. Z przepisu tego wynika, że na zasadzie odstępstwa od wzajemnego uznawania uprawnień, przepisy Konwencji nie zobowiązują Umawiających się Stron do uznawania ważności krajowych lub międzynarodowych praw jazdy wydanych na terytorium innej Umawiającej się Strony w dwóch sytuacjach: po pierwsze w przypadku osób, których stałe miejsce zamieszkania w tym czasie znajduje się na ich terytoriach lub zostało ono przeniesione na ich terytoria po wystawieniu tych praw jazdy; po drugie: w przypadku praw jazdy wydanych kierującym, których stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydawania nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane, lub których miejsce zamieszkania po wydaniu tych praw jazdy zostało przeniesione na inne terytorium.

W badanej sprawie organy powoływały się na zaistnienie sytuacji opisanej w art. 41 ust. 6 lit b Konwencji, z uwagi na to, że w ich ocenie stałe miejsce zamieszkania skarżącego w czasie uzyskiwania ukraińskich uprawnień do kierowania pojazdami znajdowało się na terytorium Polski, a to pozwalałoby na odstąpienie od wymogu wzajemnej uznawalności uprawnień na podstawie art. 41. Z tej przyczyny w pierwszym rzędzie wymaga zbadania prawidłowość poczynionych przez organy ustaleń w tej kwestii, a przede wszystkim interpretacji pojęcia "stałe miejsce zamieszkania" użytego w cytowanym przepisie Konwencji.

Konwencja nie zawiera w żadnym z postanowień definicji pojęcia "stałe miejsce zamieszkania". Wobec powyższego, ponieważ chodzi o ocenę uprawnień uzyskanych za granicą, ale w świetle prawa polskiego, konieczne jest odwołanie się do przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego, jako podstawowej w prawie polskim regulacji określającej znaczenie pojęcia "miejsce zamieszkania", która winna być stosowana we wszystkich tych przypadkach, gdy obowiązujące w Polsce przepisy posługują się tym pojęciem, nie zawierające własnej definicji lub nie odsyłając do takiej definicji zawartej w innych przepisach.

W świetle art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie i doktrynie prawa cywilnego powszechnie przyjmuje się, że istotę tego pojęcia wyznaczają dwa integralnie złączone składniki: obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości (corpus) oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu (animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. Obydwa te składniku muszą być analizowane łącznie, albowiem składnik woli animus manifestuje się w szczególności w postaci konkretnych, obiektywnie sprawdzalnych zachowań składających się na corpus.

W świetle poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, opierających się głównie na kopiach stron z paszportu oraz na oświadczeniach samego skarżącego złożonych na rozprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, wynika, iż skarżący istotnie na przełomie 2007 i 2008 r. przez około 3 miesiące przebywał na Ukrainie, jednak pobytu tego nie można uznać za stan świadczący o stałym miejscu zamieszkania skarżącego w tym okresie na Ukrainie. Sam skarżący oświadczył do protokołu na rozprawie przed organem odwoławczym, że we wzmiankowanym okresie kilkakrotnie przebywał przez 7 do 10 dni na Ukrainie, a następnie wracał do Polski. W tym czasie miał prowadzić rozmowy w sprawie podjęcia działalności gospodarczej na Ukrainie, której ostatecznie jednak nie podjął.

W tak ustalonym stanie faktycznym trzeba stwierdzić, że skarżący w okresie, w którym uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami na Ukrainie nie miał w tym kraju stałego miejsca zamieszkania. Jego pobyt miał jedynie charakter przejściowy, czasowy, okazjonalny w szczególności nie da się wykazać, że zamiarem skarżącego było związanie wszystkich swoich spraw życiowych z miejscem pobytu na Ukrainie.

Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że w sprawie zaistniała sytuacja opisana w art. 41 ust. 6 lit. b Konwencji, która zwalnia państwa – sygnatariuszy Konwencji z generalnego obowiązku wzajemnego uznawania uprawnień do kierowania pojazdami uzyskanymi w innym państwie.

W dalszej kolejności wymaga rozważenia relacja postanowień Konwencji, w szczególności jej art. 41 do art. 94 P.r.d. jako podstawowego przepisu w ustawie polskiej regulującego kwestię uznawania uprawnień do kierowania pojazdami wydanych w państwie obcym. W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje ust. 2 art. 94 P.r.d., w świetle którego osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, która zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, może otrzymać polskie krajowe prawo jazdy po oddaniu zagranicznego ważnego prawa jazdy organowi wydającemu prawo jazdy. Zastrzeżenia do tej normy zawarte w zd. 2 oraz w ust. 4 nie mają w przedmiotowej sprawie znaczenia.

W ocenie Sądu interpretacja art. 94 P.r.d. musi uwzględniać treść art. 41 Konwencji, jak również kontekst systemowy i celowościowy zawartego w tym przepisie uregulowania. Ratio legis regulacji dotyczących uznawania uprawnień do kierowania pojazdami uzyskanych w innych państwach sprowadza się do ułatwienia międzynarodowego ruchu drogowego, co potwierdza treść Preambuły do Konwencji. W sytuacji charakterystycznego dla współczesnego świata zjawiska migracji osób, nie tylko w granicach tego samego państwa, ale również pomiędzy różnymi krajami, istota wspomnianych regulacji sprowadza się do stworzenia mechanizmów, które pozwalałyby osobom zmieniającym miejsce stałego zamieszkania pomiędzy różnymi państwami na korzystanie z nabytych przez nie uprawnień do kierowania pojazdami w nowym miejscu zamieszkania, bez potrzeby ubiegania się na nowo o uzyskanie uprawnień w państwie, do którego osoba taka się udaje.

Działania skarżącego nie stanowią realizacji zamiaru odpowiadającego wyżej wyłożonej istocie regulacji o wzajemnym uznawaniu praw jazdy. Skarżący nie zmienił miejsca stałego pobytu, nie zachodzi więc obowiązek uwzględnienia przez organy polskie jego uprawnień uzyskanych na terytorium Ukrainy.

W prawie administracyjnym, którego działem są niewątpliwie przepisy o ruchu drogowym, co do zasady obowiązuje jednak charakterystyczna przede wszystkim dla prawa prywatnego zasada, iż to co nie jest wyraźnie zakazane, jest prawnie dozwolone. Korzystanie z pewnych uprawnień w sposób niezgodny z ratio legis regulacji prawnej stanowiącej ich podstawę nie może być uznane za niedozwolone, jeżeli nie stoi w kolizji z innymi przepisami bądź prawnie chronionym interesem innych osób. Z tej przyczyny sam wniosek skarżącego o wymianę ukraińskiego prawa jazdy na polskie nie mógłby być uznany za bezpodstawny, tylko i wyłącznie przez to, że sytuacja skarżącego nie odpowiada celowi regulacji prawnych, które w jego sprawie mają zastosowanie.

Wykładnia art. 94 ust. 2 Pr.r.d. musi jednak uwzględniać również kontekst systemowy – całokształt regulacji prawnej dotyczących uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami, zawartych w ustawie. Stosowanie prawa przez organy administracji publicznej nie może bowiem prowadzić do wyników, w których system prawny musiałby być uznany za niespójny, wzajemnie sprzeczny.

Należy zwrócić uwagę, że w przypadku skarżącego posiadane przezeń polskie prawo jazdy zostało mu zatrzymane postanowieniem Prokuratora Rejonowego w P. z dnia [...] maja 2003 r., którego odpis znajduje się w aktach sprawy administracyjnej. Ponieważ wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] października 2003 r., który stał się prawomocny w wyniku oddalenia apelacji skarżącego wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] lipca 2004r., wobec skarżącego został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat. Skarżący był zobowiązany do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Ponadto ponieważ organ kontroli ruchu drogowego stwierdził, iż skarżący prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, Komendant Miejski Policji w B. P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. skierował skarżącego na badanie psychologiczne w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (art. 124 ust. 1 pkt 2 lit a P.r.d.). W związku z tymi samymi okolicznościami skarżący został również skierowany [...] maja 2003 r. przez Komendanta Powiatowego Policji w P. na badania lekarskie (art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b P.r.d.). Jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie przed organem odwoławczym, skarżący nie podał się ani badaniom, ani kontrolnemu egzaminowi, chociaż był do tego wzywany przez właściwy organ.

Niepoddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, badaniu lekarskiemu lub badaniu psychologicznemu stanowi przesłankę wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 P.r.d. Z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby wobec skarżącego została wydana taka decyzja. Argumentacja podnoszona przez organy również wskazuje, że mimo spełnienia ustawowych przesłanek skarżącemu nie cofnięto uprawnień. W tym stanie rzeczy należy uznać, że skarżący nie utracił nabytych w Polsce uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A i B, lecz tylko nie może z nich korzystać w związku z zatrzymaniem dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdem i niespełnieniem warunków odzyskania tego dokumentu. Wobec tego skarżący nie mógł nabyć skutecznie na Ukrainie uprawnień do kierowania pojazdami kat. A i B, skoro takich uprawnień nie utracił w Polsce.

W kontekście powyższego nie można bowiem utożsamiać zatrzymania prawa jazdy z cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami. Ta pierwsza instytucja prawna jest następstwem sankcji prawno-karnej, natomiast cofnięcie uprawnień efektem sankcji administracyjnej ujętej w decyzji administracyjnej wydanej przez właściwego Starostę.

Ponadto okres zatrzymania prawa jazdy na skutek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdu biegnie nie od dnia wykonania obowiązku zwrotu dokumentu ale od dnia wskazanego przez Sąd. Uprawnienia te powracają po upływie okresu wskazanego w orzeczeniu sądowym, a nie od dnia odzyskania dokumentu prawa jazdy, chyba , że stan faktyczny odpowiada hipotezie art. 114 ust. 1 pkt 2b. P.r.d Wówczas prawo jazdy – dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.

Dlatego podzielić należy pogląd prezentowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P., iż skarżący posiada już polskie prawo jazdy, tylko musi spełnić przewidziane prawem polskim przesłanki by je odzyskać, a przede wszystkim zdać egzamin państwowy.

Z treści przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, że warunkiem odzyskania zawieszonych uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacji zaistniałej w przypadku skarżącego jest poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit a oraz ust. 4) oraz uzyskanie orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz psychologicznych do kierowania pojazdem (art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 124 ust. 1 pkt 2 lit a). W świetle tych uregulowań, jak również regulacji zawartej w art. 90 ustawy, który od spełnienia tych warunków uzależnia odzyskanie prawa jazdy, trzeba stwierdzić, że są to warunki, które muszą być spełnione dla posiadania jakichkolwiek uprawnień do kierowania pojazdami na terytorium RP.

W zakresie, w jakim skarżący domaga się uznania w Polsce nabytych przezeń na Ukrainie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C konieczne jest zwrócenie uwagi na warunki uzyskania takiego uprawnienia również w Polsce. Jak bowiem wyżej wspomniano – interpretacja art. 94 pr.r.d. nie może być oderwana od całości regulacji związanych z nabywaniem uprawnień do kierowania pojazdami i prowadzić do systemowej niespójności.

W świetle art. 90 ust. 5 P.r.d., osoba ubiegająca się o uzyskanie prawa jazdy kategorii C oprócz warunków wymienionych w ust. 1, obowiązujących dla każdej kategorii musi dodatkowo spełnić wymagania, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, określonych dla prawa jazdy kategorii B, tzn. odbyć szkolenie wymagane dla kategorii B oraz zdać z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla tejże kategorii. W dalszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na art. 114 ustawy, który przewiduje w określonych w nim sytuacjach obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w drodze egzaminu państwowego. Obowiązek ten powstaje m.in. właśnie w zaistniałej w przypadku skarżącego sytuacji, gdy kierujący został w związku z zatrzymaniem prawa jazdy był pozbawiony go przez okres przekraczający jeden rok.

Wystąpienie przesłanek, które aktualizują obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w drodze egzaminu państwowego świadczą o powstaniu wątpliwości co do posiadania tych kwalifikacji. Nie można wobec tego przyjąć, że zdanie w przeszłości z wynikiem pozytywnym egzaminu wymaganego dla kategorii B otwiera drogę do uzyskania prawa jazdy kategorii C, niezależnie od późniejszych zdarzeń świadczących o zaistnieniu wątpliwości co do posiadanych kwalifikacji. Należy wziąć pod uwagę nie tylko literalne brzmienie przepisów, ale także i ich cel. Celem zaś wprowadzenia rozbudowanych wymogów uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami jest zapewnienie, aby osoby które kierują pojazdami dawały rękojmię poruszania się w ruchu drogowym w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu innych użytkowników. Zaistnienie sytuacji, o których mowa w art. 114 Pr.r.d. podważa domniemanie takiej rękojmi, wynikające z posiadania uprawnień uzyskanych wcześniej i uzasadnia kontrolne sprawdzenie posiadanych kwalifikacji.

W tym stanie rzeczy art. 90 ust. 5 w zw. z ust. 1 pkt 4 oraz w zw. z art. 114 Pr.r.d. trzeba interpretować w taki sposób, że osoba, co do której powstał obowiązek kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w zakresie kategorii B nie może ubiegać się o uzyskanie uprawnień w zakresie kategorii C, dopóki spełnianie wymogów posiadania uprawnień kategorii B nie zostanie potwierdzone pozytywnym wynikiem egzaminu kontrolnego.

Literalnie rzecz biorąc art. 90 Pr.r.d. ma zastosowanie przede wszystkim do nabywania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C tylko w Polsce. Mimo to nie może być on pominięty przy ocenie warunków wymiany zagranicznego prawa jazdy na podstawie art. 94 Pr.r.d., w przeciwnym razie może dojść do obejścia wymogów ustawowych uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami.

Odnosząc te uwagi do stanu zaistniałego w niniejszej sprawie skarżący nie może skutecznie domagać się uznania uzyskanych na Ukrainie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C w sytuacji, gdy prowadziłoby to do naruszenia krajowych przepisów dotyczących uzyskiwania tego typu uprawnień.

Postępowanie skarżącego zmierza do obejścia wymogów określonych w P.r.d. i prowadzi do sytuacji sprzecznej z przepisami tej ustawy. Sąd administracyjny treścią swojego orzeczenia nie może zobowiązać organów administracji publicznej do podjęcia decyzji sprzecznej z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto, choć zasada praworządności wyrażona w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 KPA jest dyrektywą kierowaną do organów władzy publicznej, nie można zapominać, że przestrzeganie prawa jest obowiązkiem również obywateli, i to wyrażonym wprost w Konstytucji – art. 83.

Choć nie ma przepisu zabraniającego bezpośrednio działań podjętych przez skarżącego, nie może on żądać ochrony swego interesu prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sposób, który prowadziłby do konieczności wydania decyzji niezgodnej z przepisami prawa, którymi bezwzględnie związany jest organ administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a organ nie mógł w świetle obowiązujących przepisów wydać innego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 czerwca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) skargę oddalił.