Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 85/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta B. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyznania A. G., przebywającemu w Noclegowni i Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w K., zasiłku stałego oraz okresowego wskazać Burmistrza Miasta B. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. Burmistrz Miasta B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K. poprzez wskazanie Prezydenta Miasta K. jako organu właściwego w sprawie przyznania A. G. przebywającemu w Noclegowni i Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w K. ul. [...], zasiłku stałego oraz okresowego.

W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że w dniu 23 stycznia 2019r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynęło podanie wraz z aktualizacją wywiadu środowiskowego cz. IV, A. G. w sprawie przyznania zasiłku stałego oraz okresowego. Podanie zostało przekazane według właściwości poprzez Prezydenta Miasta K. - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Dział Pomocy Bezdomnym, os. [...], [...] K. do Burmistrza Miasta i Gminy B. - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. ul. [...].

Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 9 stycznia 2019 r., Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Dział Pomocy Bezdomnym, os. [...], ustalił, iż A. G. jest stanu wolnego, bezdzietny, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz nie pobiera żadnych świadczeń z ZUS-u ani KRUS-u. A. G. w dniu [...] stycznia 2019 r. ukończył 65 rok życia, zaś obecnie przebywa w Noclegowni i Schronisku dla Bezdomnym Mężczyzn w K. ul. [...].

Ustalono, iż A. G. od 2 maja 1954 r. jest zameldowany pod adresem J., ul. [...] gdzie znajduje się placówka opiekuńczo-wychowawcza - Dom Dziecka w J., na pobyt stały co wynika z informacji z Urzędu Stanu Cywilnego ul. [...], [...] B. z dnia 24 października 2018r oraz z dnia 14 listopada 2018r. A. G. po opuszczeniu placówki opiekuńczo-wychowawczej powinien zostać wymeldowany, jednak zarówno A. G. jak i Dom Dziecka w J. nie dopełnili tej formalności.

Wnioskujący organ przytoczył argumenty mające uzasadnić uznanie, iż ośrodkiem życiowym i miejscem zamieszkania A. G. jest miasto K., za czym przemawiałby fakt fizycznego przebywania tam od - zgodnie z jego oświadczeniem - "około 1980 roku" oraz posiadania zamiaru stałego pobytu.

Z uwagi na wskazane argumenty, Burmistrz Miasta B. wniósł o uznanie za właściwego w sprawie Prezydenta Miasta K.

W piśmie z dnia 5 lipca 2019 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego, Prezydent Miasta K. wniósł o wskazanie, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku A. G. jest Burmistrz Miasta B. Według ustaleń organu, A. G. prowadził przez ostatnie lata tryb życia charakterystyczny dla osób bezdomnych, tj. pomieszkiwał w altanie na ogródkach działkowych. Od 16.07.2018 r. przebywa w Noclegowni i Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w K., przywieziony po pobycie w szpitalu, gdzie stan jego zdrowia wówczas nie pozwalał na ponowne zamieszkanie w altanie.

W dniu 13 lipca 2018 r. prośba A. G. w sprawie przyznania zasiłku stałego, zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup środków czystości, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. została przekazana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie i A. G. otrzymał pomoc finansową.

W dniu 2 stycznia 2019 r. A. G. ukończył 65 rok życia i tym samym nabył uprawnienia do zasiłku stałego, w związku z brakiem uprawnień do emerytury. Wniosek Klienta został ponownie przekazany do MOPS w B. Jednak pomoc nie została przyznana, tamtejszy MOPS prowadził postępowanie o ustalenie właściwości gminy zobowiązanej do załatwienia sprawy.

Prezydent Miasta K. stanął na stanowisku, że w celu określenia właściwości do rozpatrzenia wniosku A. G. należy odwołać się do przepisu art. 101 ust 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s." gdyż w/w jest obecnie osobą bezdomną, nie może powrócić do miejsca zameldowania na pobyt stały, z którego został wymeldowany, jak też nie posiada miejsca zamieszkania, a jedynie przebywa w Noclegowni i Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzna w K., gdzie pobyt nie ma charakteru trwałego. Zdaniem organu, w tej sytuacji nie ma zastosowania przepis art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, a przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego i stałego przez gminę miejsca pobytu me jest uzasadnione, z uwagi na argumenty jak powyżej. Organ podniósł pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż "pozbawiony cechy trwałości pobyt w schronisku dla osób bezdomnych lub noclegowni, nie może prowadzić do przekonania o koncentracji działalności życiowej i celów przebywających tam osób" (postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2008 I OW/42/08).

Organ powołał treść art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stosownie do tych regulacji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą, jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 130 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny, jak stanowi art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", przy czym zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta B. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji dotyczącej przyznania stałego oraz okresowego. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 pkt 8 u.p.s., osoba bezdomna oznacza osobę nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i nie zameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

W sprawie jest bezsporne, że A. G. jest osobą bezdomną. Był on ostatnio zameldowany na pobyt stały we wsi J., gm. B. ul. [...], gdzie znajduje się placówka opiekuńczo-wychowawcza - Dom Dziecka w J. Nie zamieszkuje zatem w lokalu mieszkalnym. Zgodnie z ww. przepisami i ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem w przypadku osoby bezdomnej nie ma mowy o miejscu zamieszkania. Tym samym nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz jej status i ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2007 r., I OW 109/06, z 4 lipca 2008 r., I OW 30/08, z 30 grudnia 2015, I OW 208/15 i z 19 kwietnia 2017 r., I OW 256/16). Dlatego o bezdomności nie świadczy posiadanie lub brak tytułu do własnego mieszkania, lecz kryteria przyjęte w art.6 pkt 8 u.p.s. W związku z faktem, że niekwestionowanym przez organy ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy była miejscowość J., gm. B. ul. [...], organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego jest Burmistrz Miasta B.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.