Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SAB/Bk 4/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku
Stwierdzono bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ art. 149 § 1a ustawy  PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. i J. K. na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy B. do wydania postanowienia w zakresie odniesienia się do zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Wójta Gminy B. solidarnie na rzecz skarżących J.K.i K.K.kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] kwietnia 2022 r. (data wpływu do organu: [...] kwietnia 2022 r.) K. K. i J. K. (dalej jako: "skarżący") wnieśli zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie decyzji Wójta Gminy B. z [...] lipca 2019 r., nr [...].

Pismem z 8 czerwca 2022 r. skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, wszczętej na podstawie ww. decyzji.

W uzasadnieniu strona wskazała, że wniosła [...] maja 2022 r. ponaglenie, lecz nie uzyskała odpowiedzi ze strony Wójta. W związku ze skargą wniosła o podjęcie stanowiska przez organ odnośnie zarzutów względem postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę, pismem z 1 lipca 2022 r., Wójt wskazał, że na dzień przekazania akt sądowi postępowanie zostało zakończone wydaniem postanowienia w sprawie rozpatrzenia zarzutów z [...] czerwca 2022 r., w związku z czym wniósł o umorzenie postępowania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych,postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach - art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W myśl art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego,.

Zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie natomiast do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z art. 35 § 3 k.p.a. wynika zaś, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 k.p.a.

Aktualnie obowiązujący art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a. przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie (por. postanowienie NSA z 8 listopada 2013 r., II OSK 2655/13).

W przedmiotowej sprawie pismem z [...] kwietnia 2022 r. (data wpływu do organu: [...] kwietnia 2022 r.) skarżący wnieśli zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie decyzji Wójta Gminy B. z [...] lipca 2019 r.

Skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a., bowiem skarżący przed jej wniesieniem skierował do organu w dniu 18 maja 2022 r. ponaglenie (k. 40 akt sądowoadministracynych).

Pismem z 8 czerwca 2022 r. skarżący za pośrednictwem organu złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, wszczętej na podstawie ww. decyzji.

Pismem z 1 lipca 2022 r., Wójt wskazał, że na dzień przekazania akt sądowi postępowanie zostało zakończone wydaniem postanowienia w sprawie rozpatrzenia zarzutów z [...] czerwca 2022 r., w związku z czym wniósł o umorzenie postępowania w sprawie.

W tym kontekście skład orzekający zwraca uwagę na dwie uchwały podjęte w siedmioosobowym składzie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W pierwszej z nich, z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, NSA wskazał, że (cyt.): "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.". Z kolei w uchwale z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21, sąd ten wyraził pogląd, że (cyt.): "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.".

Mając na uwadze treść powyższych judykatów, skład orzekający akcentuje specyficzne okoliczności zaistniałe w realiach niniejszej sprawy. Mianowicie postanowienie w sprawie organ wydał po wpłynięciu skargi na bezczynność. Zatem w dniu złożenia skargi do organu sprawa nie była załatwiona.

Nawiązując do powoływanej wyżej uchwały NSA z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21, sąd zauważa, że (cyt.): "Za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy przy tym uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego, ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania.". Skoro więc postanowienie odniosło zamierzony skutek dopiero z chwilą jego doręczenia stronie, tj. 05 lipca 2022 r., a więc już po wniesieniu skargi, to biorąc pod uwagę stan wiedzy skarżącego na dzień składania tego środka zaskarżenia, nie było podstaw do uznania przedmiotowej skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania za niedopuszczalną i podlegającą przez to odrzuceniu. Skład orzekający stanął zatem na stanowisku, że możliwe jest jej merytoryczne rozpoznanie.

Podkreślenia wymaga, że istotą skargi na bezczynność jest to, aby w przypadku uwzględnienia skargi, sąd zobowiązał organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania. Z treści art. 149 § 1 p.p.s.a wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu po wniesieniu skargi na bezczynność wyłącza możliwość zobowiązania organu do załatwienia sprawy.

W analizowanym przypadku organ w dniu [...] czerwca 2022 r. wydał postanowienie wierzyciela w sprawie rozpoznania zarzutów, zatem finalnie zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zostały rozpoznane merytorycznie.

Z tego powodu bezprzedmiotowe stało się orzekanie o zobowiązaniu organu do udzielenia informacji i dlatego też sąd umorzył postępowanie w tym zakresie, co znalazło swój wyraz w pkt 1 sentencji wyroku, a podstawę ku temu stanowi przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Taki sposób rozstrzygnięcia, będący następstwem podjęcia przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia jednak sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wobec powyższego sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, stwierdzając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Wójt Gminy B. na dzień złożenia skargi pozostawał w bezczynności, gdyż nie rozpatrzył zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, dokonując tego dopiero w drodze postanowienia wydanego [...] czerwca 2022 r., a doręczonego skarżącemu [...] lipca 2022 r.

Przy czym, dla stwierdzenia stanu bezczynności nie mają znaczenia podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności. Dla stwierdzenia bezczynności wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu rzeczy w postaci braku reakcji na określone, wymagane prawem sytuacje. Stwierdzenie bezczynności lub jej braku nie jest uzależnione od zawinienia podmiotu zobowiązanego do określonego prawem działania.

Czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego.

Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zauważenia wymaga, że po wniesieniu skargi, organ wydał postanowienie załatwiające merytorycznie sprawę. Brak jest przy tym przesłanek do uznania, że niewydanie postanowienia w ustawowym terminie było celowym

i nacechowanym złą wolą opóźnieniem rozpatrzenia zarzutów skarżących. Organ co prawda wyjaśnia w odpowiedzi na skargę, że sprawa miała charakter zawiły, a ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wskazuje terminu do rozpoznania zarzutów przez wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym; zapomina przy tym o treści art. 18 u.p.e.a, zgodnie z którym jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w tym postępowaniu mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Niemniej w okolicznościach tego przypadku nie może być mowy o kwalifikowanym naruszeniu prawa. Z tego też powodu sąd orzekł stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł natomiast po myśli art. 200

p.p.s.a. Do kosztów tych zaliczono uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł.

Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowił art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.