Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 239/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej M. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. Nr [...] Burmistrz Miasta O. przyznał M. B. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem A. B. na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r.

Następnie w dniu 16 stycznia 2020 r. strona złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.

Decyzją z dnia [...] nr [..] Burmistrz Miasta O. odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ strona pobiera w związku z opieką nad mężem specjalny zasiłek opiekuńczy, a ponadto niepełnosprawność męża powstała w wieku 50 lat.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, jeżeli niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. bądź 25. roku życia oraz spełnione są pozostałe przesłanki przyznania tego rodzaju świadczenia. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że w przypadku przyznania danej osobie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie można przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego, dopóki nie zrezygnuje ona z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dlatego też, organ pierwszej instancji powinien ustalić, czy wnioskodawczyni została poinformowana o warunkach przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i czy przejawia zamiar zrezygnowania z przyznanego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ pierwszej instancji winien też ustalić, czy w sprawie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, m. in. przesłanka w postaci charakteru i zakresu sprawowanej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie i kontynuowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta O. odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność męża powstała w wieku 50 lat, a ponadto wnioskodawczyni w oświadczeniu z dnia 14 stycznia 2020 r. nie rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego do czasu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie zostały wiec spełnione warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia przesłanka negatywna co do przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła przymiot konstytucyjności. Poza tym organ pierwszej instancji nie uzupełnił w wymaganym zakresie postępowania wyjaśniającego i nie podjął działań w celu doprecyzowania oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 14 stycznia 2020 r. oraz poinformowania wnioskodawczyni o warunkach przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie ustalił, czy wnioskodawczyni przejawia zamiar zrezygnowania przed przyznaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z przyznanego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta O. przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 1830,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2020 r. oraz odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r. Organ wskazał, że wnioskodawczyni złożyła w dniu 29 października 2020 r. oświadczenie, że rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia złożenia wniosku. Specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacono stronie w dniu 28 października 2020 r., bowiem w dniu 14 stycznia 2020 r. strona złożyła oświadczenie o rezygnacji z przyznanego je specjalnego zasiłku opiekuńczego pod warunkiem przyznania jej wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie ostateczne decyzje, skierowane do tej samej osoby i obejmujące ten sam okres, przyznające specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne.

W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r., zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strona wyjaśniła, że korzystała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Natomiast z treści oświadczenia złożonego przez stronę wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję W ocenie Kolegium, rezygnacja ze świadczenia wymaga złożenia przez stronę oświadczenia, z którego treści wynika jednoznacznie wola zaprzestania korzystania z przyznanego uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego może nastąpić po uchyleniu lub wraz z uchyleniem decyzji ustalającej prawo do konkurencyjnego świadczenia. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie ostateczne decyzje, skierowane do tej samej osoby i obejmujące ten sam okres – przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy i przyznająca świadczenie pielęgnacyjne. Skoro do dnia 31 października 2020 r. w obrocie prawnym pozostawała decyzja ustalająca prawo strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na niezłożenie przez stronę oświadczenia o rezygnacji z prawa do tego świadczenia, na podstawie którego organ byłby władny wyeliminować z obrotu prawnego decyzję w przedmiocie prawa do tego zasiłku (okoliczność bezsporna), brak jest podstaw do ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 października 2020 r., zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca zauważyła, że organ odwoławczy poprzestał na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 li. b i przyjął, że skoro strona miała ustalone prawo do zasiłku, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Dopiero jednak zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej, prowadzi do rozumienia tego przepisu jako wyłączającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do zasiłku opiekuńczego, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do zasiłku opiekuńczego. Poza tym skarżąca korzystała z zasiłku, bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia w części.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję, przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem od dnia 1 listopada 2020 r. i odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r., przy czym zagadnieniem spornym nie jest prawo do tego świadczenia, lecz ustalenie daty początkowej, od której świadczenie winno być przyznane, z uwagi na zbieg tego świadczenia ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, który był skarżącej uprzednio przyznany.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Nie budziło wątpliwości organu, że skarżąca spełniła pozytywne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jest ona bowiem osobą zobowiązaną do alimentacji swojego męża, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki, której sprawowanie wymagało od skarżącej zaprzestania wszelkiej aktywności zawodowej.

Przedmiotem sporu pozostaje natomiast ocena kwestii istnienia przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. i co się z tym wiąże, daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika bowiem z tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2092 ze zm.).

W ocenie Sądu, przyjęte przez organy stanowisko, nie uwzględniało w sposób prawidłowy okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności związanych ze złożeniem przez skarżącą oświadczeń z dnia 14 stycznia 2020 r. i 27 października 2020 r., w których mając świadomość występującego zbiegu uprawnień, jednoznacznie dokonała wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego – świadczenia pielęgnacyjnego i zrezygnowała z przyznanego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mianowicie, skarżąca oświadczyła o rezygnacji na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (oświadczenie z 27 października 2020 r.).

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Żądanie skarżącej, wyrażone w jej pisemnym oświadczeniu jest jasne i zrozumiałe, ponieważ skarżąca dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego i wniosła o przyznanie tego świadczenia od dnia złożenia wniosku. Stanowisko skarżącej jest jednoznaczne - nie zamierzała pobierać jednocześnie dwóch świadczeń.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18, z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18 i z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Gl 985/18 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

Należy zatem podzielić w całej rozciągłości pogląd reprezentowany w podanych powyżej orzeczeniach sądów administracyjnych, że to na organie spoczywał główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby skarżącej realizację jej żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynikał z momentu złożenia stosownego wniosku. Cytowane już orzecznictwo sądowe jako przykład takiego rozwiązania podaje m.in. jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w ramach jednej, dwuaspektowej decyzji.

Istniała zatem w tym zakresie możliwość takiego ukształtowania sytuacji prawnej strony, która pozwalałaby na uzyskanie przez nią uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego już od momentu złożenia przez nią wniosku, a której organy nie wykorzystały. Wprawdzie zamiana zasiłków niosłaby za sobą konieczność rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno już zostało wypłacone, lecz organ pomocy społecznej mógłby tego dokonać poprzez wzajemną kompensatę świadczeń i wypłacenie skarżącej różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Opolu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 158/19, we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 360/19).

Powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o jego przyznanie nie może być w rozpatrywanej sprawie złożenie oświadczenia przez skarżącą o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna w dniu 27 października 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Skarżąca już w dniu złożenia wniosku, tj. 14 stycznia 2020 r. złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku dla opiekuna z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wówczas nie mogła przypuszczać, że organ pierwszej instancji wyda korzystną dla niej decyzję dopiero po ponad 10 miesiącach, tj. w dniu 5 listopada 2020 r.

Organ pierwszej instancji pierwotnie rozpatrywał wniosek skarżącej w dniu 6 lutego 2020 r. i już wówczas skarżąca winna uzyskać decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku. Natomiast organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu daty powstania niepełnosprawności męża skarżącej, pomimo odmiennego orzecznictwa samorządowych kolegiów odwoławczych i sądów administracyjnych oraz ze względu na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nieprawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji nie może rodzić negatywnych konsekwencji dla skarżącej i pozbawiać ją przysługującego jej świadczenia od dnia złożenia wniosku. Należy zwrócić uwagę, że SKO, zaleciło w decyzjach z dnia 9 kwietnia 2020 r. i z dnia 20 sierpnia 2020 r., aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji wyjaśnił stronie jej aktualną sytuację prawną i ocenił, czy w jej przypadku, poza przeszkodą w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, spełnione zostały wszystkie przesłanki pozwalające na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W razie złożenia przez stronę rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego organ pierwszej instancji powinien wyeliminować z obrotu decyzję przyznającą to świadczenie i przyznać świadczenie pielęgnacyjne, jeśli strona spełni pozostałe warunki do jego przyznania. Kolegium uznało również, że rezygnacja ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego może nastąpić po uzyskaniu informacji od organu gminy, że osoba wnioskująca spełnia wszystkie przesłanki determinujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Pomimo powyższych zaleceń SKO, organ pierwszej instancji dopiero w wezwaniu z dnia 27 października 2020 r. poinformował ogólnie skarżącą o możliwości rezygnacji "z decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy nad niepełnosprawnym mężem". Należy przypomnieć, że skarżącej przyznano prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia 31 października 2020 r.

W ocenie Sądu, skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji uchybień proceduralnych organu pierwszej instancji i nie wykonywania zaleceń organu odwoławczego. Procedowanie organu pierwszej instancji krytycznie oceniło SKO w decyzji z dnia 20 sierpnia 2020 r. (s. 5 i 6), wskazując że "organ pierwszej instancji nie uzupełnił w wymaganym przez Kolegium zakresie postępowania wyjaśniającego, nie podejmując działań w celu doprecyzowania oświadczenia z dnia 14 stycznia 2020 r. oraz poinformowania o warunkach przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego." Ponadto Kolegium zauważyło, że "stanowisko Kolegium co do niemożności odmówienia stronie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy, które wiąże Burmistrza, wyrażono w decyzji organu odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2020 r.. Organ pierwszej instancji, prowadzący ponownie postępowanie, zignorował wytyczne organu wyższego stopnia, rażąco naruszając art. 138 § 2a k.p.a."

W efekcie skarżąca została pozbawiona należnego jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres dziesięciu miesięcy od stycznia 2020 r. do października 2020 r., czego nie można zaakceptować z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wypłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Ponadto, jak słusznie uznało Kolegium, że rezygnacja ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego może nastąpić po uzyskaniu informacji od organu gminy, że osoba wnioskująca spełnia wszystkie przesłanki determinujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Informację tego rodzaju skarżąca otrzymała dopiero w decyzji organu pierwszej instancji z dnia 5 listopada 2020 r.

Należało więc przyjąć, że pominięcie okoliczności związanych z dokonaniem przez skarżącą wyboru korzystniejszego świadczenia, z jednoznacznym zrzeczeniem się przez nią prawa do dalszego pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowiło o naruszeniu przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Uniemożliwiło to tym samym zastosowanie regulacji art. 24 ust. 2 u.ś.r. i przyznanie stronie świadczenia począwszy od stycznia 2020 r., tj. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalenie. Organ w sposób nieuprawniony przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres krótszy, aniżeli wynikało to z daty złożenia przez nią wniosku.

Zakwestionowana decyzja narusza zatem art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 24 ust. 2 u.ś.r. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też decyzję Kolegium oraz decyzję organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r. należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c). Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie II wyroku zasądzono od organu na rzecz skarżącej, zwrot kosztów postępowania (koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł).

Wskazania co do dalszych czynności sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyjęcia, że skarżącej świadczenie pielęgnacyjne przysługuje już od momentu złożenia wniosku. Organ wyda rozstrzygnięcie na podstawie właściwie zastosowanych przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 27 ust. 5 u.ś.r. Organ winien jednocześnie uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.