Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1358/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Urząd Patentowy na podstawie art. 102, 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm. - dalej jako: Pwp) unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Futerał na telefon komórkowy" nr Rp-[...], udzielone 9 listopada 2004 r. na rzecz R. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą C. PHU we W. (dalej jako: uprawniona; skarżąca) z pierwszeństwem od 3 kwietnia 2007 r.

Powyższa decyzja zapadła na skutek rozpoznania w trybie postępowania spornego wniosku o unieważnienie zgłoszonego przez R. S. i M.H., wspólników s.c. B. z Łodzi, w dniu [...] marca 2009 r. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawcy podali przepisy art. 102, 103, 104, Pwp podnosząc w stosunku do spornego wzoru zarzut braku nowości oraz indywidualnego charakteru.

Swój interes prawny wnioskodawcy wywodzili z faktu produkcji i wprowadzania do obrotu przed datą pierwszeństwa spornego wzoru futerałów na telefony komórkowe, w tym futerałów o cechach spornego wzoru przemysłowego. W tej sytuacji, ich zdaniem, sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej w art. 20 i 22 Konstytucji RP swobody działalności gospodarczej wnioskodawców. Podkreślili, iż strony są konkurentami w zakresie produkcji futerałów na telefony komórkowe. Ponadto między stronami toczyło się z powództwa uprawnionej postępowanie sądowe o naruszanie spornego prawa, najpierw przed Sądem Okręgowym w Łodzi, zakończone wyrokiem z dnia 23.10.2009 r., sygn. akt. X GC 208/09, w którym oddalono pozew, a następnie przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi, zakończone wyrokiem z dnia 18.02.2010 r., sygn. akt. I ACa 1013/09, w którym wyrok pierwszej instancji został utrzymany w mocy. Na poparcie swoich zarzutów oraz dla uzasadnienia interesu prawnego wnioskodawcy przedłożyli następujące materiały:

- kopię czarnobiałą 1 i 7 strony czasopisma "KOMÓRKA" nr 7/(30) z lipca 2000 r. zawierającą reklamę futerałów telefonów komórkowych firmy "A.",

- kopię kolorową 1 i 39 strony czasopisma "KOMÓRKA" nr 6/(29) z czerwca 2000 r. zawierającą reklamę futerałów telefonów komórkowych firmy "A.",

- materiały z postępowania przed Sądem Okręgowym w Łodzi, zakończonego wyrokiem z dnia 23.10.2009 r., sygn. akt. X GC 208/09 wraz z tym wyrokiem,

- dwa zdjęcia telefonów firmy "C." (bez daty),

- dowód z zeznania świadka G. N.,

- a także wskazali należący do uprawnionej wzór użytkowy Ru-[...] opublikowany w [...] z [...].04.2002 r. podnosząc, że różnice między tym wzorem i wzorem przedmiotowym wynikają wyłącznie z funkcji technicznej przedmiotowego wzoru.

Ustosunkowując się do przedłożonych materiałów uprawniona w odpowiedzi na wniosek i na rozprawie podniosła, iż wnioskodawcy nie mają interesu prawnego w sprawie, a żaden dowód przedstawiony przez wnioskodawców nie szkodzi nowości, ani indywidualnemu charakterowi spornego wzoru przemysłowego. W szczególności, przedłożone kopie czasopisma "KOMÓRKA" przedstawiają futerały znacznie różniące się od przedmiotowego, świadek nie pamięta szczegółowego wyglądu futerałów do telefonów będących w obrocie przed datą pierwszeństwa spornego wzoru, sprawa sądowa nie dotyczyła zdolności rejestrowej spornego wzoru, a przedłożone zdjęcie nie pozwalają ustalenie daty ich pochodzenia. Ponadto, wskazany, należący do uprawnionej wzór użytkowy Ru- [...] znacznie różni się od wzoru przedmiotowego wywierając odmienne wrażenie na zorientowanym użytkowniku, przy czym różnice między tym wzorem i wzorem przedmiotowym nie wynikają wyłącznie z funkcji technicznej przedmiotowego wzoru. Na poparcie swojego stanowiska uprawniona przedłożyła:

- wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18.02.2010 r., sygn. akt. I ACa 1013/09,

- dowód z zeznania świadka R. O.

W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż wnioskodawcy mają interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, gdyż sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej w art. 20 i 22 Konstytucji RP swobody działalności gospodarczej wnioskodawców, przy czym strony są konkurentami w zakresie produkcji futerałów na telefony komórkowe. Ponadto wskazał, iż między stronami toczyło się z powództwa uprawnionej postępowanie sądowe o naruszanie spornego prawa, najpierw przed Sądem Okręgowym w Łodzi, zakończone wyrokiem z dnia 23.10.2009 r., sygn. akt. X GC 208/09, w którym oddalono pozew, a następnie przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi, zakończone wyrokiem z dnia 18.02.2010 r., sygn. akt. I ACa 1013/09, w którym wyrok pierwszej instancji został utrzymany.

Organ wyraził pogląd, według którego w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP - i potwierdzonej w art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), obecnie art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) - wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do wprowadzania do obrotu różnorodnych rozwiązań technicznych. Jeżeli takie rozwiązanie zostało objęte ochroną wbrew ustawowym warunkom określonym w stosownych przepisach, to podmiot prowadzący taką działalność w świetle powołanych wyżej przepisów ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa.

Przedmiotem spornego wzoru przemysłowego jest futerał na telefon komórkowy, który zgodnie z dokumentacją rejestrową charakteryzuje się tym, że ma postać bryły zbliżonej kształtem do prostopadłościanu o wyoblonych narożach, która zawiera osłonkę i otwór do przesuwania przedniego panelu telefonu komórkowego wykonanego w układzie rozsuwanym, przy czym w dolnej części tego futerału - na jego ściankach bocznych znajduje się zamek błyskawiczny, na tylnej ściance osłonka przeznaczona dla obiektywu aparatu fotograficznego (w pierwszej odmianie) oraz oczko w kształcie pętli do przewlekania paska zwanego potocznie "smyczą".

Kolegium stwierdziło, iż cechy określone jako: "zawiera osłonkę i otwór do przesuwania przedniego panelu telefonu komórkowego wykonanego w układzie rozsuwanym" oraz "na tylnej ściance osłonka przeznaczona dla obiektywu aparatu fotograficznego (w pierwszej odmianie) oraz oczko w kształcie pętli do przewlekania paska zwanego potocznie "smyczą", stanowią cechy wynikające wyłącznie z funkcji technicznej tego wzoru, co sprawi, że zgodnie z art. 102 ust. 1 i 107 ust. 1 pkt 1 nie są one objęte przedmiotowym prawem z rejestracji i nie są brane pod uwagę przy ocenie zdolności rejestrowej spornego wzoru przemysłowego.

W związku z powyższym, ocenie zdolności rejestrowej spornego wzoru przemysłowego podlegają jedynie jego cechy istotne określone jako: "ma postać bryły zbliżonej kształtem do prostopadłościanu o wyoblonych narożach, ... przy czym w dolnej części tego futerału - na jego ściankach bocznych znajduje się zamek błyskawiczny...".

Rozpatrując zarzut z art. 104 p.w.p. (w świetle powołanego przepisu art. 107 p.w.p.), Kolegium Orzekające na podstawie wyżej opisanych materiałów dowodowych uznało, że przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu powołanych przepisów, gdyż ogólne wrażenie jakie wywołuje on na zorientowanym użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo (3 kwietnia 2007 r.). W szczególności, należący do uprawnionej wzór użytkowy Ru-[...] ujawnia wszystkie istotne cechy spornego wzoru brane pod uwagę przy ocenie jego zdolności rejestrowej, tj. jego cechy istotne określone jako: "ma postać bryły zbliżonej kształtem do prostopadłościanu o wyoblonych narożach, ... przy czym w dolnej części tego futerału - na jego ściankach bocznych znajduje się zamek błyskawiczny...", co przesądza o ogólnym wrażeniu wywieranym przez ten wzór.

Tożsamość wszystkich ocenianych cech istotnych decyduje o jednakowym wrażeniu jakie wcześniej znany wzór i wzór przedmiotowy wywierają na zorientowanym użytkowniku, którym jest na przykład osoba często zmieniająca telefony komórkowe i poszukująca do nich futerałów.

Organ podkreślił, że swoboda twórcza przedmiotowego wzoru jest niezbyt wielka odnośnie ukształtowania futerału do telefonu komórkowego, gdyż musi on odpowiadać ukształtowaniu telefonu, do którego jest przeznaczony, natomiast praktycznie nieograniczona jest swoboda twórcza w zakresie kolorystyki, faktury i zdobienia powierzchni takiego futerału, o czym świadczy różnorodność futerałów w obrocie rynkowym.

Brak zdolności rejestrowej potwierdziły także postępowania sądowe o naruszanie spornego prawa, najpierw przed Sądem Okręgowym w Łodzi, zakończone wyrokiem z dnia 23.10.2009 r., sygn. akt. X GC 208/09, w którym oddalono pozew, a następnie przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi, zakończone wyrokiem z dnia 18.02.2010 r., sygn. akt. I ACa 1013/09, w którym wyrok pierwszej instancji został utrzymany. W szczególności Sąd Okręgowy w Łodzi, w uzasadnieniu wyroku z dnia 23.10.2009 r., sygn. akt. X GC 208/09 uznał, iż wnioskodawcy dowiedli, że w roku 2000 rozpoczęli produkcję futerału o cechach wskazanego wzoru użytkowego uprawnionej, a także dowiedli, iż jeszcze przed zgłoszeniem spornego wzoru przemysłowego były znane futerały do telefonów komórkowych wykonanych w układzie rozsuwanym (podobnie jak sporny wzór przemysłowy).

Uznając, że brak indywidualnego charakteru jest wystarczającą samodzielną przesłanką do unieważnienia spornego wzoru, Kolegium zrezygnowało z rozpatrywania zarzutu braku nowości w świetle przedłożonego materiału. Organ wskazał przy tym na przykładowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4.10.2010r., sygn. akt. VI SA/Wa 736/10, w którym stwierdzono, iż zbędne jest rozważanie pozostałych kwestii, gdyż do unieważnienia prawa wystarczająca jest jedna podstawa prawna, a rozpatrywanie pozostałych podstaw żądania jest zbędne, zwłaszcza, gdy podstawy te oparte są na tym samym materiale dowodowym.

W swojej skardze R. D. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą C. PHU we W. zarzuca przedmiotowej decyzji co następuje.

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 102 i 104 ustawy p.w.p. - poprzez "błędną ocenę indywidualnego charakteru wzoru i bezpodstawne uznanie, iż w dacie zgłoszenia wzór przemysłowy chroniony prawem z rejestracji Rpl2251 nie spełniał ustawowych warunków do udzielenia prawa z rejestracji", przy czym zdaniem skarżącej Urząd odniósł się tylko do jednej odmiany wzoru i pominął rysunki;

b) art. 107 ust. 1 w związku z art. 104 - poprzez "błędną ocenę cech wzoru i w konsekwencji błędne uznanie niektórych cech wzoru za wynikające wyłącznie z funkcji technicznej i bezpodstawne pominięcie tych cech przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru", przy czym zdaniem skarżącej cechy uznane za wynikające wyłącznie z funkcji technicznej w rzeczywistość nie wynikają wyłącznie z tej funkcji.

2. Naruszenie następujących przepisów postępowania:

a) art. 7, 77 i 80 k.p.a. - poprzez "brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zbadania materiału dowodowego" oraz poprzez "naruszenie podstawowych zasad postępowania dowodowego w tym zasady bezpośredniości", przy czym zdaniem skarżącej Urząd pominął dowody w sprawie poza wzorem użytkowym Ru-[...];

b) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - poprzez "brak należytego wyjaśnienia stronie przesłanek, którymi Urząd Patentowy kierował się przy rozstrzyganiu sprawy", przy czym zdaniem skarżącej Urząd nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do obu odmian wzoru, kryteriów wyodrębnienia cech jako wynikających wyłącznie z funkcji technicznej, określenia zorientowanego użytkownika i ustalenia swobody twórczej;

c) art. 8, 9 i 11 k.p.a. - poprzez "wybiórczą, nie znajdującą oparcia w przepisach prawa, ocenę przesłanek zdolności rejestrowej wzoru względem zarzutów wnioskodawcy", przy czym zdaniem skarżącej Urząd niesłusznie pominął rozważania dotyczące nowości wzoru.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny dokonuje kontroli orzeczenia administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem. W szczególności podlega ocenie, czy w konkretnym przypadku doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga jest bezpodstawna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego z uwagi na wyżej wskazane kryteria. Subsumpcja odpowiednich norm prawa materialnego oraz wywód prawny zawarty w zaskarżonej decyzji również nie budzą zastrzeżeń Sądu.

Podstawowym zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była kwestia, czy sporny wzór pt. "Futerał na telefon komórkowy" nr Rp-[...] objęty prawem z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Futerał na telefon komórkowy", udzielonym w dniu 9 listopada 2004 r. na rzecz R.D. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą C. PHU we W. z pierwszeństwem od dnia 3 kwietnia 2007 r. posiadał w dacie jego zgłoszenia cechę indywidualnego charakteru. Cecha ta jest bowiem elementem definicji wzoru przemysłowego zawartej w art. 102 ust. 1 Pwp oraz 103 ust. 3 ust. 1 Pwp warunkującym możliwość objęcia ochroną prawną zgłoszenia. Mianowicie, definicja wzoru przemysłowego zawarta w art. 102 ust. 1 powołanej ustawy Pwp stanowi, iż "wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację".

Ocena wzoru przemysłowego dokonywana jest zawsze całościowo, nie zaś jako zbiór poszczególnych właściwości. Ujęcie to sprawia, że zarówno przy weryfikacji przesłanki nowości, jak i indywidualnego charakteru ocenie poddany zostaje wzór jako całość. Użyta w art. 102 ust. 1 koniunkcja (spójnik "i") wskazuje, że w przypadku niespełnienia przez wzór przemysłowy jednej z przesłanek - nowości czy indywidualnego charakteru - wytwór nie będzie podlegał ochronie.

Przedmiotem spornego wzoru przemysłowego jest futerał na telefon komórkowy, który zgodnie z dokumentacją rejestrową charakteryzuje się tym, że ma postać bryły zbliżonej kształtem do prostopadłościanu o wyoblonych narożach, która zawiera osłonkę i otwór do przesuwania przedniego panelu telefonu komórkowego wykonanego w układzie rozsuwanym, przy czym w dolnej części tego futerału - na jego ściankach bocznych znajduje się zamek błyskawiczny, na tylnej ściance osłonka przeznaczona dla obiektywu aparatu fotograficznego (w pierwszej odmianie) oraz oczko w kształcie pętli do przewlekania paska zwanego potocznie "smyczą".

Opisane powyżej cechy futerału wynikają w sposób oczywisty z funkcji technicznej tego wzoru, a zatem - zgodnie z art. 102 ust. 1 i 107 ust. 1 pkt 1 nie są one objęte przedmiotowym prawem z rejestracji i nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie zdolności rejestrowej spornego wzoru przemysłowego. Powyższa, prawidłowa ocena organu była w trakcie postępowania spornego kwestionowana przez uprawnioną jednakże należy podkreślić, iż jej twierdzenia stoją w sprzeczności z samymi zapisami dokumentacji rejestrowej - żadna inna funkcja (np. estetyczna) powyżej wskazanych cech nie da się wyprowadzić z ich treści.

Tak więc, prawidłowe było działanie Urzędu, który ocenie zdolności rejestrowej spornego wzoru przemysłowego poddał jedynie cechy istotne określone w sposób następujący: "ma postać bryły zbliżonej kształtem do prostopadłościanu o wyoblonych narożach, ... przy czym w dolnej części tego futerału - na jego ściankach bocznych znajduje się zamek błyskawiczny...".

Wbrew stawianemu w toku postępowania przed UP, jak również w skardze do WSA, zarzutowi skarżącej, Kolegium Odwoławcze odniosło swoje rozważania do obydwu wskazywanych odmian spornego wzoru, o czym świadczy wyszczególnienie cechy odmiany pierwszej – osłonki przeznaczonej dla obiektywu aparatu fotograficznego, nie występującej w drugiej z tych odmian.

Dalsze wywody mające na celu podkreślenie zróżnicowania każdej z odmian i odniesienie się do każdej z nich z osobna byłyby pozbawione sensu w kontekście prezentowanego przez organ generalnego poglądu o braku indywidualnego charakteru wzoru.

Rozpatrując zarzut z art. 104 Pwp (w świetle powołanego przepisu art. 107 Pwp), Kolegium Orzekające na podstawie wyżej opisanych materiałów dowodowych prawidłowo uznało, że przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu powołanych przepisów, gdyż ogólne wrażenie, jakie wywołuje on na zorientowanym użytkowniku, nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo (3 kwietnia 2007 r.). W szczególności, należący do uprawnionej wzór użytkowy Ru-61017 ujawnił wszystkie istotne cechy spornego wzoru brane pod uwagę przy ocenie jego zdolności rejestrowej, tj. jego cechy istotne określone jako: "ma postać bryły zbliżonej kształtem do prostopadłościanu o wyoblonych narożach, ... przy czym w dolnej części tego futerału - na jego ściankach bocznych znajduje się zamek błyskawiczny...", co przesądza o ogólnym wrażeniu wywieranym przez ten wzór.

Jak wyżej wskazano, tożsamość wszystkich ocenianych cech istotnych decyduje o jednakowym wrażeniu, jakie wcześniej znany wzór i wzór przedmiotowy wywierają na zorientowanym użytkowniku, którym jest na przykład osoba często zmieniająca telefony komórkowe i poszukująca do nich futerałów.

Organ - zdaniem Sądu - dokonał należytej analizy zakresu swobody twórczej w odniesieniu do przedmiotowego wzoru. Słusznie ocenił ją jako stosunkowo ograniczoną odnośnie formy futerału do telefonu komórkowego, który musi po prostu do niego pasować. Większa jest natomiast swoboda twórcza w zakresie kolorystyki, faktury i zdobienia powierzchni takiego futerału, o czym świadczy różnorodność futerałów w obrocie rynkowym.

Ustalenia sądów powszechnych, zawarte w uzasadnieniach orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi (wyrok z dnia 23.10.2009 r., sygn. akt. X GC 208/09, w którym oddalono pozew oraz Sądu Apelacyjnego w Łodzi (wyrok z dnia 18.02.2010 r., sygn. akt. I ACa 1013/09, w którym wyrok pierwszej instancji został utrzymany) nie zostały przywołane jako prejudykaty, lecz jako środki dowodowe potwierdzające brak zdolności rejestrowej spornego wzoru. Między innymi na ich podstawie organ uznał za udowodniony fakt, iż w roku 2000 wnioskodawcy rozpoczęli produkcję futerału o cechach wskazanego wzoru użytkowego uprawnionej, a także okoliczność, iż jeszcze przed zgłoszeniem spornego wzoru przemysłowego były znane futerały do telefonów komórkowych wykonanych w układzie rozsuwanym (podobnie jak sporny wzór przemysłowy).

Wobec faktu, że brak indywidualnego charakteru jest wystarczającą samodzielną przesłanką do unieważnienia spornego wzoru możliwe było odstąpienie od rozpatrywania zarzutu braku nowości w świetle przedłożonego materiału. Decyzja o rezygnacji z rozważania kwestii ewentualnego braku nowości wynika z ustalonego orzecznictwa sądów administracyjnych. Na przykład w wyroku z dnia 4.10.2010 r., sygn. akt. VI SA/Wa 736/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zbędne jest rozważanie pozostałych kwestii, gdyż do unieważnienia prawa wystarczająca jest jedna podstawa prawna, a rozpatrywanie pozostałych podstaw żądania jest zbędne, zwłaszcza gdy podstawy te oparte są na tym samym materiale dowodowym.

Z powyższych względów Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną. W tej sytuacji orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.