Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 238/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu M. K. w T. (z upoważnienia którego działał Prodziekan ds. Studenckich Wydziału P. i A. UMK), decyzją z [...] września 2021 r. wydaną na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r. poz. 478 ze zm., zwanej w skrócie "P.s.w.n.") oraz § 60 ust. 1 pkt 2 iust. 2 w związku z § 39 ust. 4 oraz § 84 uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu M. K. z dnia [...] kwietnia 2019 r. - Regulamin studiów Uniwersytetu M. K. w T. (Biuletyn Prawny UMK 2019, poz. 277, zwanej w skrócie "Regulaminem studiów") skreślił M. P. (tj. Skarżącego) z listy studentów I roku studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku prawo.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. student może być skreślony z listy studentów, w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Również zgodnie z § 60 ust. 1 pkt 2 Regulaminu studiów stwierdzenie przez dziekana braku postępów w nauce może stanowić podstawę do skreślenia studenta z listy studentów. Brak postępów w nauce stwierdza się po analizie indywidualnych osiągnięć studenta.

Organ wskazał, że zgodnie z § 39 ust. 4 Regulamin studiów dany rok studiów można powtarzać nie więcej niż dwa razy, a powtarzanie pierwszego roku jest możliwe tylko jeden raz. Ponadto organ ustalił, że Skarżący nie zaliczył I roku studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku prawo. Ponadto powtarzał I rok studiów w roku akademickim 2020/21. Powyższe w ocenie organu orzekającego pozwala na stwierdzenie braku postępów w nauce. Jest jednocześnie naruszeniem obowiązku określonego w § 9 ust. 1 pkt 6 Regulaminu studiów.

Odwołując się Skarżący zwrócił uwagę, że wnioskiem z [...] września 2021 r. złożonym 24 września, na podstawie § 53 ust. 11 Regulaminu studiów zwrócił się o udzielenie długoterminowego urlopu studenckiego zdrowotnego na okres [...] października 2021 r. – [...] marca 2022 r. Wniosek ten nie został uwzględniony, natomiast została podjęta decyzja o skreśleniu z listy studentów.

Odwołujący podniósł ponadto, że na [...] września 2021 r. miał wyznaczony egzamin poprawkowy z prawa rzymskiego, lecz nie mógł do niego przystąpić, o czym poinformował egzaminatora e-mailem. Jeszcze tej samej nocy z 10 na [...] września 2021r. został hospitalizowany, poddany diagnostyce i leczeniu do 13 października. Tak więc brak przystąpienia do egzaminu nastąpiło z przyczyn obiektywnych tj. z powodu stanu zdrowia. Obecny stan zdrowia uniemożliwia mu kontynuowanie nauki. Z tego względu aktualny pozostaje wniosek o udzielenie długoterminowego urlopu zdrowotnego.

W wyniku rozpatrzenie odwołania Skarżącego Rektor UMK decyzją z [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy ww. decyzję.

Rektor uznał, że okoliczności przedstawione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Odwołanie koncentruje się na niemożliwości zaliczenia egzaminów poprawkowych i na niemożliwości zaliczenia roku, tymczasem podstawą do skreślenia studenta w przedmiotowej sprawie jest art. 108 ust. 2 pkt 2) P.s.w.n. oraz § 60 ust. 1 pkt 2 Regulamin studiów czyli stwierdzenie braku postępów w nauce - a nie nieuzyskanie zaliczenia roku, o czym stanowi art. 108 ust. 2 pkt 3) P.s.w.n.

Rektor stwierdził, że faktem niespornym w sprawie jest brak zaliczenia przez Skarżącego I roku studiów i powtarzanie go w roku akademickim 2020/2021. W ocenie Rektora fakty te są wystarczającą przesłanką do skreślenia z listy studentów w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 2) P.s.w.n. tj. na podstawie stwierdzenia braku postępów w nauce. Nie można bowiem uznać, iż student, który nie zalicza w terminie dwóch lat egzaminów obowiązujących na I roku studiów, wykazuje się postępami w nauce. Takiej oceny nie zmienia fakt, iż Skarżący nie mógł przystąpić do egzaminów poprawkowych w roku akademickim 2020/2021 z powodów zdrowotnych i złożył wniosek o urlop zdrowotny. Rektora zauważył należy, iż egzaminy do których nie mógł przystąpić Skarżący były egzaminami poprawkowymi. Faktem niespornym jest brak zaliczenia egzaminów w pierwszych terminach w roku akademickim 2020/2021, a także w terminach poprawkowych w roku akademickim 2019/2020, co potwierdza brak postępów w nauce. To, że Skarżący z przyczyn zdrowotnych nie przystąpił do egzaminów poprawkowych nie zmienia faktu, że postępów w nauce w roku akademickim 2020/2021 nie było.

Rektor uznał, że pobyt Skarżącego w szpitalu psychiatrycznym od 11 września nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ zauważył, że wniosek Skarżącego o udzielenie urlopu zdrowotnego wpłynął do organu [...] września 2021 r. Zaskarżona decyzja także została podjęta dnia 24 września, jednakże wobec braku zaliczeń egzaminów przed pobytem Skarżącego w szpitalu, pobyt ten nie zmienia faktu, iż Skarżący nie wykazał się postępami w nauce.

Rektora zakwestionował podnoszone w odwołaniu twierdzenie Skarżącego, iż stwierdzenie braku postępów w nauce stanowić może podstawę do skreślenia z listy studentów, jeżeli studentowi nie przysługuje już prawo zaliczenia danego przedmiotu w innym terminie. Wniosek taki wysnuć można z uzasadnienia wskazanego w odwołaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2011 r. sygn.. I OSK 1560/11, ale podkreślić należy, iż dotyczy ono innej przesłanki skreślenia studenta z listy studentów - niezaliczenia semestru/roku. Skarżący powtarzał I rok studiów i nie zaliczał egzaminów z przedmiotów Prawo rzymskie i Doktryny polityczno-prawne w trzech kolejnych terminach w roku akademickim 2019/2020 i 2020/2021, co już potwierdza brak postępów w nauce, nawet jeżeli nie przystąpił jeszcze do egzaminów poprawkowych w roku akademickim 2020/2021.

Rektor zauważył, iż zgodnie z § 39 ust. 4 Regulaminu studiów powtarzanie pierwszego roku studiów możliwe jest tylko jeden raz. Skarżący powtarzał już I rok studiów w roku akademickim 2020/2021.

W skardze do sądu M. P. wniósł o uchylenie decyzji Rektora.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) obrazę przepisów prawa materialnego, to jest art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. poprzez jego niezasadne zastosowanie i uznanie, iż Skarżący nie czyni postępów w nauce, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż na tok studiów odwołującego się zasadniczy wpływ miały przyczyny losowe,

2) obrazę przepisów prawa materialnego, to jest przepisu art. 85 ust. 3 P.s.w.n. poprzez pozbawienie Skarżącego prawa do urlopu zdrowotnego i możliwości usprawiedliwienia braku podejścia do egzaminów poprawkowych,

3) obrazę przepisów prawa procesowego, to jest art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 61 § 4 k.pk. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu,

4) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sytuacji Skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, niezasadnego uznania, iż zachodzi przesłanka do jego skreślenia z listy studentów z powodu braku postępów w nauce,

5) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.

Podnosząc wskazane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Rektora UMK z [...] grudnia 2021 r. w całości oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji, to jest decyzji Prodziekana W. P. i A. UMK z [...] września 2021 r. o skreśleniu Skarżącego z listy studentów.

Skarżący podkreślił, że decyzja o skreśleniu z listy studentów wydawana na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. ma charakter fakultatywny i uznaniowy. Z uwagi na uznaniowość sprawa wymagała szczególnie wnikliwego wyjaśnienia i rzetelnego, dokładnego uzasadnienia decyzji zawierającego pełne ustalenie stanu faktycznego oraz wyjaśniającego szczegółowo motywy i przesłanki, na podstawie których organ wydał taką, a nie inna decyzję. Zaskarżona decyzja tych wymogów nie spełnia.

Skarżący wskazał, że jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych skreślenie z listy studentów z powodu braku postępów w nauce może nastąpić, jeżeli studentowi nie przysługuje już prawo do zaliczenia przedmiotu w innym terminie. A zatem wyjaśnienia zawsze wymaga, jakie dokładnie terminy zostały przewidziane lub wyznaczone w decyzji dziekana i czy student został prawidłowo o nich powiadomiony.

Zdaniem Skarżącego Rektora ocenił przesłankę "braku postępów w nauce" w sposób zupełnie dowolny, bez wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności zaistniałych w sprawie. Skarżący przyznał, że nie przystąpił do dwóch egzaminów poprawkowych, jednakże powodem tego były okoliczności przez niego niezawinione, a nadto były to jedyne egzaminy, które pozostały do zaliczenia. Skarżący wskazał, że w nocy z 10 na [...] września 2021 r. w trybie nagłym z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia został przewieziony do szpitala psychiatrycznego, skąd został wypisany dopiero [...] października 2021 roku. Niezwłocznie po tym jak został hospitalizowany, matka Skarżącego działająca jako jego pełnomocnik wystąpiła z wnioskiem o udzielenie Skarżącemu urlopu zdrowotnego. Wniosek ten nigdy nie został rozpoznany i zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji przeszli nad tym wnioskiem do porządku dziennego. Wniosek o udzielenie urlopu wpłynął do organu [...] września 2021 r. W tym samym dniu została wydana decyzja o skreśleniu z listy studentów. Skarżący zwrócił uwagę, że nawet jeżeli [...] września 2021 r. dokumenty się rozminęły i organ wydał decyzję zanim otrzymał wniosek o udzielenie urlopu, to orzekając w postępowaniu odwoławczym miał już możliwość zapoznania się z tym wnioskiem.

Skarżący podniósł, że nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu przez organ prowadzący postępowanie w I instancji przez co został pozbawiony możliwości przedstawienia swego stanowiska. Nie zmienia tego fakt, iż w postępowaniu odwoławczym organ próbował konwalidować te uchybienia wysyłając do strony zawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem końcowego rozstrzygnięcia, albowiem organ i tak zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Skarżący zaznaczył, iż przez cały okres prowadzonego postępowania przyjmował silne leki psychotropowe, które uniemożliwiały mu normalne funkcjonowanie. Z tego też powodu udzielił pełnomocnictwa swojej matce. Proces leczenia nie został zakończony, Skarżący w dalszym ciągu przyjmuje leki psychotropowe, które mają wpływ na jego normalne funkcjonowanie. Oznacza to, iż nawet w sytuacji, w której organ II instancji dałby możliwości wypowiedzenia się skarżącemu co do okoliczności sprawy to i tak z uwagi na swój stan zdrowia nie mógłby efektywnie z tego prawa skorzystać.

Skarżący podkreślił także, że został hospitalizowany dopiero [...] września 2021 r. i do tego momentu nie był leczony psychiatrycznie, nie korzystał ze zwolnień lekarskich ani urlopu zdrowotnego, jednakże choroba zaczęła się wcześniej, a hospitalizacja była tylko momentem przełomowym (co ma odbicie w dokumentacji medycznej). Specyfiką chorób psychicznych czy też zaburzeń emocjonalnych jest zaś to, że chory często ich sobie nie uświadamia. Okres nauki, który organy obu instancji wzięły pod uwagę przy ocenie przesłanki "braku postępów w nauce" był dla Skarżącego bardzo trudny, co wiązało się z problemami osobistymi, które bezpośrednio przełożyły na problemy emocjonalne i psychiczne, a co było także związane z rozwodem rodziców i zerwaniem kontaktów przez ojca.

W ocenie Skarżącego przy ustalaniu stanu faktycznego organ winien uwzględnić również sytuację pandemiczną związaną z wirusem COVID-19. Wiązało się to bowiem z tym, iż uczelnia większość czasu funkcjonowała w trybie zdalnym. Skutkowało to utrudnionym kontaktem z wykładowcami. Istotne jest także, że w trakcie studiów nastąpiła zmiana podstawy programowej, czego konsekwencją było to, iż Skarżący musiał we własnym zakresie ustalać, które przedmioty go obowiązują a w przypadku których przedmiotów ocena może zostać przepisana z poprzedniego roku akademickiego. Następnie Skarżący sam we własnym zakresie zwracał się do wykładowców o przepisanie tych ocen, przy czym kontakt z uwagi na trwającą pandemię mógł być wyłącznie zdalny. Świadczy o tym liczna korespondencja mailową z wykładowcami uczelni. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji ta nadzwyczajna sytuacja pandemiczna także została całkowicie pominięta.

Skarżący podniósł także, że większość przedmiotów obowiązujących go na studiach zaliczył w pierwszym terminie. W przypadku przedmiotów: Prawo Rzymskie i Doktryn Politycznych, po tym jak okazało się nie zostały one zaliczone w pierwszym terminie Skarżący od samego początku chciał przystąpić do egzaminów poprawkowych i podjął próby nawiązania kontaktu z wykładowcami celem ustalenia terminu indywidualnie (wysyłając maile oraz próbując nawiązać kontakt na platformie edukacyjnej). Ze względu na trwającą pandemię Skarżącemu nie udało się osobiście spotkać z wykładowcami, pomimo podejmowanych prób. W przypadku przedmiotu Prawo Rzymskie został ustalony z wykładowcą termin egzaminu poprawkowego, jednakże w tym samym dniu, to jest w nocy z 10 na 11 września Skarżący został przewieziony do szpitala psychiatrycznego.

Powyższe zdaniem Skarżącego oznacza, iż w momencie skreślenia z listy studentów Skarżącemu z dwóch przedmiotów, brakujących do zaliczenia roku, przysługiwał termin poprawkowy.

Zdaniem Skarżącego jak wynika z analizy treści decyzji organ utożsamił brak uzyskania zaliczenia semestru czy roku z przesłankę braku postępów w nauce. Organ w istocie oprócz tej okoliczności (tj. braku zaliczenia) nie podniósł żadnej innej okoliczności, która stanowiła dodatkowe uzasadnienie przyjętego stanowiska o braku postępów w nauce. Z kolei w żadnym zakresie nawet nie zostały rozpatrzone okoliczności, które przemawiały na korzyść Skarżącego.

Skarżący podkreślił, że stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie uzasadnia też powołanie się na regulacje zawarte w Regulaminie studiów, a mianowicie w § 39 ust. 4, zgodnie z którym powtarzanie pierwszego roku studiów możliwe jest tylko jeden raz i wskazywanie, że Skarżący powtarzał już I rok studiów w roku akademickim 2020/2021. Organ uznał, iż z uwagi na treść tej regulacji bezprzedmiotowe staje się rozpoznanie wniosku o udzielenie studenckiego urlopu zdrowotnego. Skoro jednak wniosek o udzielnie takiego urlopu zdrowotnego został złożony to winien on zostać rozpoznany. W przeciwnym razie oznaczałoby to, iż w przypadku powtarzania roku z uwagi na treść § 39 ust. 4 Regulaminu studiów niemożliwym staje się ubieganie i uzyskanie urlopu długoterminowego. W Regulaminie studiów brak jest przy tym określenia konsekwencji złożenia i udzielenia urlopu przez studenta, który powtarza l rok studiów.

Za dowolną uznał Skarżący taką interpretację, ze w przedstawionych okolicznościach z uwagi na treść § 39 ust. 4 Regulaminu Studiów będzie podlegał skreśleniu z listy studentów bądź też jego wniosek o udzielenie urlopu studenckiego pozostawiony zostanie bez rozpoznania. Skarżący podniósł, że brak unormowań w powyższej mierze nie może prowadzić do sytuacji, w której Uczelnia określa przesłanki skreślenia z listy studentów w sposób dorozumiany (tak NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. I OSK 1485/08). Regulamin studiów winien możliwie wyczerpująco i precyzyjnie opisywać okoliczności, od których zależy dalsze kontynuowanie nauki przez studenta. Także pojęcie "postępu w nauce" jako termin nieostry może być dookreślone w regulaminie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że nie tylko wydana w sprawie Skarżącego decyzja z [...] grudnia 2021 r. ale również poprzedzająca ją decyzja z [...] października 2021 r. jest decyzją Rektora UMK (a nie decyzją Prodziekana Wydziału Prawa UMK). Ma to swoje konsekwencje zarówno w kwestii zaskarżenia w toku instancji jak też złożenia skargi do sądu administracyjnego. Mianowicie od wydanej w I instancji decyzji rektora przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (a nie odwołanie), a ponadto strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego już na wydaną w I instancji decyzję Rektora, rezygnując z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tym względzie Sąd podziela stanowisko tutejszego Sądu zawarte w prawomocnym wyroku z 11 maja 2022 r. sygn. II SA/Bd 1492/21 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Nie przytaczając w całości tegoż stanowiska zaznaczyć należy, że stosownie do art. 108 ust. 3 P.s.w.n. skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej, natomiast z treści art. 23 ust. 1 i 3 P.s.w.n. wynika, że to rektor - jako jednoosobowy organ uczelni - jest organem właściwym do rozstrzygania określonych w P.s.w.n. spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, a od jego decyzji służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z treści art. 23 ust. 1 P.s.w.n. wyjątek od zasady, że decyzje administracyjne wydaje rektor uczelni zachodzi wówczas, kiedy dana sprawa została zastrzeżona "przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni" Oznacza to, że:

- jedynie przepis ustawy lub statut uczelni może wskazać, że dana sprawa (która winna być załatwiona przewidzianą przez P.s.wn. decyzją administracyjną) ma być załatwiana przez inny podmiot niż rektor,

- owym innym podmiotem ma być "organ uczelni".

W konsekwencji podstawą zmiany właściwości organu wskazanej w art. 23 P.s.w.n. nie może być regulamin studiów - niezależnie od jego treści. Regulamin studiów nie jest bowiem ani regulacją rangi ustawowej, ani częścią statutu uczelni. Regulamin studiów jest przyjmowany jako odrębna uchwała senatu uczelni (art. 75 ust. 1 i 3 P.s.w.n.). Nawet jeżeli w Regulaminie studiów UMK znalazł się zapis wskazujący dziekana jako organ właściwy do rozstrzygania danej sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej - to na zasadzie lex superior derogat legi inferiori należy odmówić jego zastosowania jako przepisu wewnątrzuczelnianego sprzecznego z regulacją ustawową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2021 r. sygn. III OSK 1962/21, wyrok WSA w Bydgoszczy z 23 listopada 2021 r. sygn. II SA/Bd 575/21, publ. CBOSA). Co więcej ani dziekan ani prodziekan wydziału UMK nie są organami tej uczelni (por. art. 17 P.s.w.n. oraz § 41 Statutu UMK).

Oczywiście zgodnie z art. 268a k.p.a. możliwe jest aby organ właściwy do rozpatrzenia sprawy upoważnił pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Takiego upoważnienia może zatem udzielić rektor np. prodziekanowi jako pracownikowi uczelni. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się jednak przez to odrębnym organem administracji, wykonuje bowiem tylko kompetencje organu, lecz ich nie posiada. Działania podmiotu upoważnionego zaliczane są na rachunek organu upoważniającego. Są więc traktowane jako rozstrzygnięcia organu upoważniającego (por. wyrok NSA z 19 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1777/18, publ. CBOSA). Podpisana przez takiego pracownika decyzja nie jest zatem "decyzją pracownika" (w tym przypadku "decyzją prodziekana") ale nadal jest "decyzją rektora". Rozróżnienie to nie ogranicza się tylko do kwestii nazwy podmiotu wydającego decyzję. Powyższe oznacza bowiem, że od tak wydanej decyzji (tj. decyzji rektora wydanej przez osobę działająca z upoważnienia tegoż rektora) nie przysługuje odwołanie, ale wniosek o ponowne rozstrzygnięcie sprawy. Ma to swoje dalsze konsekwencje, jako że w myśl art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Skorzystanie z uprawnienia do wniesienia skargi do sądu (zamiast wniosku o ponownego rozpatrzenie sprawy do organu) pozostawione zostało uznaniu strony. Jednocześnie z brzmienia ww. przepisu nie wynika obowiązek zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jako warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego.

Tak więc w przypadku wydania decyzji przez rektora uczelni (co dotyczy także decyzji rektora wydanej przez pracownika działającego z upoważnienia tegoż rektora) strona zamiast wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy może wnieść skargę do sądu administracyjnego bez wcześniejszego składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wybór dokonany przez stronę jest wiążący dla rektora. Nie może on zatem wniesionej przez stronę skargi rozpatrywać jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z chwilą dokonania wyboru przez stronę rektor przestaje być podmiotem właściwym do merytorycznego rozpatrywania sprawy. Kompetencję tę zyskuje zaś sąd administracyjny. Po stronie rektora pojawia się natomiast wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i "uporządkowanymi aktami sprawy" i odpowiedzią na skargę.

Brak dostrzeżenia powyższych uwarunkowań spowodował błędne pouczenie Skarżącego w decyzji Rektora UMK z [...] września 2021 o możliwości wniesienia odwołania zamiast o możliwości wyniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i możliwości dokonania wyboru poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego na tą decyzję - zamiast wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora UMK. W realiach rozpatrywanej sprawy Sąd nie dopatrzył się jednak aby to uchybienie przepisom postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy (inaczej niż w ww. sprawie II SA/Bd 1492/21).

Sąd stwierdził natomiast inne uchybienia przepisom prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Słusznie wskazuje Skarżący na konieczność rozróżnienia argumentacji związanej ze stwierdzeniem braku postępów w nauce od argumentacji związanej z nieuzyskaniem zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wskazane okoliczności stanowią z woli ustawodawcy dwa odrębne przypadki, w jakich możliwe jest skreślenie studenta z listy studentów, mianowicie "stwierdzenie braku postępów w nauce" jest przesłanką skreślania z listy studentów wskazaną w art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n., natomiast "nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie" jest przesłanką skreślania z listy studentów wskazaną w art. 108 ust. 2 pkt 3 P.s.w.n. Z reguł wykładni systemowej wynika, że w tej sytuacji nie jest możliwe uznanie, że "nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie" jest tym samym co "brak postępów w nauce", gdyż oznaczałoby to że regulacja art. 108 ust. 2 pkt 3 P.s.w.n. jest zbędna (nie ma własnej treści).

W zaskarżonej decyzji Rektor przede wszystkim stwierdza, że sam fakt, iż Skarżący nie zaliczył I roku studiów i rok ten powtarzał jest wystarczające do stwierdzenia, iż mamy do czynienia z sytuacją opisaną w art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. tj. brakiem postępów w nauce. Przyjęcie takiego stanowiska oznaczałoby jednak sprzeczność z § 39 Regulaminu studiów UMK. Zgodnie z tym przepisem w stosunku do studenta, który nie zaliczył semestru lub roku wydaje się decyzję o:

1) warunkowym wpisaniu na wyższy semestr lub rok studiów, albo

2) zezwoleniu na powtarzanie semestru lub roku studiów, albo

3) skreśleniu z listy studentów.

Według Regulaminu studiów zezwolenie na powtarzanie roku studiów jest zatem rozwiązaniem równoważnym do skreślenia z listy studentów z powodu braku zaliczenia roku. Jak wyżej wskazano – z woli ustawodawcy przypadek nieuzyskania zaliczenia roku (art. 108 ust. 2 pkt 3 P.s.wn.) jest odmienny od przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce (art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n.). Skoro tak, to konsekwentnie sam fakt powtarzania roku studiów nie może być jednocześnie kwalifikowany jako powód stwierdzenia braku postępów w nauce. Ponadto stanowisko Rektora czyniłoby decyzję o zezwoleniu na powtarzanie roku iluzoryczną, mogącą być "odwołaną" w każdym momencie, bez względu na to, jakie postępy student czyni powtarzając rok. Przyjęcie stanowiska Rektora hipotetycznie umożliwiałoby skreślenie z listy studentów nawet takiej osoby, która powtarzając rok uzyskiwałaby same najwyższe oceny i wykazywałaby się publikacjami na poziomie studiów doktorskich. W tej sytuacji powyższa argumentacja Rektora nie może być uznana za wykazanie zaistnienia przesłanki z art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n.

Za argumentację wystarczającą do stwierdzenia braku postępów w nauce nie można także uznać samego faktu przystąpienia przez studenta do takiego egzaminu, który ma status egzaminu poprawkowego. Wskazując, że nie jest istotny powód braku przystąpienia Skarżącego do egzaminów (tj. powód zdrowotny) Rektor jednocześnie wskazał, że "egzaminy do których nie mógł przystąpić skarżący były egzaminami poprawkowymi, faktem niespornym jest bark [powinno być: brak] zaliczenia egzaminów w pierwszych terminach w roku akademickim 2020/2021, a także w terminach poprawkowych w roku akademickim 2019/2020, co potwierdza brak postępów w nauce"

Wynikałoby zatem z powyższego, że zdaniem Rektora sam fakt braku zdania egzaminów w pierwszym terminie jest równoznaczne ze stwierdzeniem "braku postępów w nauce". Innymi słowy – zdaniem Rektora każdy student, który nie uzyska zaliczenia w pierwszym terminie (niezależnie z jakiego powodu), automatycznie winien być uznawany za studenta nieczyniącego postępów w nauce w rozumieniu art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. Przyjęcie takiego stanowiska oznaczałoby pozornym gwarantowane w § 35 ust. 1 Regulamin studiów UMK prawo studenta do zdawania jednego egzaminu poprawkowego.

Z powyższego wynika, że ani sam fakt powtarzania roku, ani sam fakt przystępowania do takiego egzaminu, który jest egzaminem poprawkowym nie może być uznany za brak czynienia postępów w nauce.

Nie wyklucza to jednak możliwości wskazania na fakt powtarzania I roku studiów jako na dodatkową okoliczność "obciążającą", świadczącą o braku postępów w nauce. O braku postępów w nauce może zatem świadczyć fakt, że student nie przystępuje do egzaminów poprawkowych, przy czym czyni to w sytuacji kiedy powtarza rok, a więc zdaje sobie sprawę z konieczności czynienia większych niż dotychczas starań celem uzyskania postępów w nauce. Jednakże nawet wystąpienie takiego przypadku nie zwalania organu z dokładnego zbadania wszystkich okoliczności towarzyszących takiemu brakowi przystąpienia do egzaminu, mogących mieć wpływ na ocenę czynienia możliwości postępów w nauce. Słusznie bowiem wskazuje Skarżący, że decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. jest decyzją uznaniową, co oznacza że przed wydaniem rozstrzygnięcia organ powinien dokładnie ustalić stan faktyczny i dokładnie (a nie zdawkowo) wyjaśnić, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu.

W przedmiotowej sprawie istotną kwestią jest nie tylko fakt, że Skarżący nie przystąpił do egzaminów poprawkowych, ale także że zaistniała okoliczność wpływająca na taką jego decyzję (stan zdrowia). Organ w istocie tej ostatniej okoliczności nie rozważa uznając ją za nieistotną. Organ także, nie przedstawiając żadnej argumentacji – pomija fakt, iż Skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie urlopu zdrowotnego. Należy zauważyć, że prawo do urlopu jest prawem studenta gwarantowanym ustawowo (art. 85 pkt 3 P.s.w.n.). Regulamin studiów UMK w § 53 ust. 3 przewiduje, że urlop zdrowotny może być udzielony studentowi z powodu choroby, leczenia lub rehabilitacji wykluczających lub poważnie utrudniających kontynuację studiów. Wynika z tego, że sama okoliczność udzielenia urlopu zdrowotnego oznacza, że student nie może czynić postępów w nauce. Należy przy tym zauważyć, że o udzieleniu urlopu zdrowotnego, stosownie do § 55 ust. 1 Regulaminu studiów, decyduje dziekan (przy czym art. 85 P.s.w.n. nie przywiduje w tym przypadku formy decyzji administracyjnej). W tej sytuacji należy uznać, że rozstrzygnięcie przez dziekana o udzieleniu urlopu zdrowotnego jest zagadnieniem wstępnym (w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) względem rozstrzygnięcia rektora o skreśleniu z listy studentów. Oznacza to, że Rektor, który przed wydaniem zaskarżonej decyzji miał już wiedzę, iż został złożony wniosek o urlop zdrowotny i że wniosek ten nie został rozpatrzony, winien stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego o urlop. Nie czyniąc tego Rektor dopuścił się naruszenia ww. przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

W ponownym postępowaniu organ winien zawiesić postępowanie i rozstrzygnąć sprawę po uzyskaniu rozstrzygnięcia odnośnie złożonego przez Skarżącego wniosku o urlop zdrowotny.