Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2849/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont /spr./ Asesor sądowy Katarzyna Nikodem Protokolant: st. sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ W. Zygmont


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie przepisów art. 40 i art. 41 z ustawy z 19.12. 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (j.t. Dz. U. z 1993r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), orzekł o odpowiedzialności M.D. za ciążące na małżonku H.D. zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy z lat [...] - [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] r. zawiadomił M. i H.D. o przystąpieniu do egzekucji z nieruchomości położonych w B., wzywając jednocześnie do uregulowania długu podatkowego w wysokości: [...] zł należności głównej i [...] zł odsetek za zwłokę, według stanu na dzień [...] r., oraz kwoty [...] zł kosztów egzekucyjnych i kwoty [...] zł opłaty egzekucyjnej.

W dniu [...] r., organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego VI Wydziału Ksiąg Wieczystych o dokonanie wpisu w dziale III ksiąg wieczystych KW [...] i KW [...] o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Skarżąca jak i jej małżonek nie wnieśli zarzutów na postępowanie egzekucyjne przewidzianych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Natomiast w dniu [...] r. H.D., w imieniu własnym i małżonki wniósł skargę na czynności egzekucyjne, w której wystąpił jednocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W skardze twierdził, iż egzekwowane zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], skargę oddalił, które to postanowienie Minister Finansów po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego utrzymał w mocy postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], zaś skarga na to postanowienie została oddalona wyrokiem z dnia 22.01.2004r. przez WSA w Warszawie - sygn. akt III S.A. 1806/03.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], uchylił rozstrzygnięcia z powodu uchybień proceduralnych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, stwierdzając brak przesłanek określonych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił M.D. umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu skarżąca wnioskowała o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając żądanie podniosła, iż egzekwowane zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu, oraz powołała się na wyrok Sądu Rejonowego II Wydziału Karnego w Gorzowie Wlkp. sygn. akt II Ks 32/02 z dnia 17.01.2003r., twierdząc, iż w pkt III wyroku sąd orzekł o przedawnieniu zaległości podatkowych za 1994 r.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał je w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

W skardze M. D. żądając uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, sformułowała następujące zarzuty:

Naruszenie art. 70 O.p., poprzez wszczęcie i prowadzenie czynności egzekucyjnych w sprawie zobowiązań, które uległy przedawnieniu,

"Przeniesienie odpowiedzialności na małżonkę, z którą mam rozdzielność majątkową bez żadnego wyroku sądowego",

" Zastosowanie ustawy z dnia 6.09.2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 125, poz. 1368) jako nowego środka egzekucyjnego, - co jest niezgodne z Konstytucją Polski - prawo nie działa wstecz",

"Niezgodne jest z prawdą, że w księgach wieczystych występujemy na prawach wspólności majątkowej",

"Przesłanie tytułów wykonawczych w dniu [...] r. po terminach przedawnienia",

"Zaległości obejmują lata [...] r. i [...]. Licząc jest to już 10 lat, a zgodnie z prawem to okres 5 letni".

Wskazała, nie podając bliższych informacji, takich jak sygnatura akt sądowych, dane podatnika, numer i przedmiot decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z [...] r. oraz danych dotyczących rozstrzygnięcia organu odwoławczego, iż Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 5.07.2002r. uchylił zaskarżoną decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z [...] r. oraz decyzję z [...] r., uznając, iż przedawniła się zaległość z 1993r.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddala skargę, jako bezzasadną. Powody.

Chybiony jest zarzut M. D., iż postępowanie egzekucyjne, prowadzone przeciwko jej małżonkowi i umorzone postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] r. nr [...], dotyczyło zaległości podatkowych za lata [...] i [...], a nie dotyczyło lat [...], [...] i [...].

Wymienione w tym rozstrzygnięciu tytuły wykonawcze dotyczyły zobowiązań podatkowych powstałych zarówno w latach [...]-[...], jak i w latach [...]-[...], a zobowiązania te stanowiły podstawę wpisu hipotek przymusowych. Tytuły wykonawcze obejmują więc zobowiązania, które zostały określone i ustalone decyzjami wymiarowymi, wydanymi po 1993r. a mianowicie:

[...] - podatek dochodowy od osób fizycznych za 1992r.

[...] - podatek dochodowy od osób fizycznych za 1993r.

[...] - podatek VAT za [...]/1993r.

[...] - podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc [...], [...]

i [...]/1996r.

[...] - podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc [...]/1996r.

[...] - sankcja w podatku VAT za miesiąc [...]/1993r.

[...] - podatek VAT za miesiące [...] i [...]/1994r.

[...] - podatek VAT za miesiące [...], [...], [...] i [...]/1995r.

[...] - sankcji w podatku VAT za 1994 i 1995r.

[...] - podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące [...] i [...]/1995r.

[...] - podatek VAT za miesiąc [...]/1995r.

Wbrew twierdzeniom skarżącej egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu.

Przed wdrożeniem egzekucji z nieruchomości bieg terminu przedawnienia należności podatkowych, ciążących na małżonku skarżącej został skutecznie przerwany wskutek czynności egzekucyjnych (art. 70 § 3 O.p). Dopiero po bezskutecznych zajęciach rachunku bankowego zobowiązanego, stwierdzając, że jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], na postawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30.11.2001r.), umorzył postępowanie egzekucyjne wobec H.D. w oparciu o tytuły wykonawcze:

-[...];

-[...]; [...];[...];[...];[...];[...];

-[...]; [...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];

-[...].

Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegł on na nowo od dnia następnego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne (art. 70 § 4 O.p.). Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerwało biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 5 O.p.), ale przed jego upływem egzekwowane należności zostały zabezpieczone wpisem hipoteki (Sąd Rejonowy wpisał prawomocnie na nieruchomościach skarżącej i jej męża hipotekę przymusową na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego). Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką (art. 70 § 6 O.p.).

Chybiony jest również zarzut o braku podstaw do wydania decyzji orzekającej odpowiedzialność skarżącej jako małżonki podatnika i wdrożenia egzekucji z nieruchomości, w świetle umowy z dnia [...] r. znoszącej majątkową wspólność małżeńską M. i H.D.

Decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. nr [...] orzekająca o odpowiedzialności skarżącej, za ciążące na H.D. zaległości podatkowe orzekająca o odpowiedzialność skarżącej jako małżonki podatnika jest ostateczna i nie może być przedmiotem kontroli w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Godzi się jedynie przypomnieć, że przepis art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowił, iż małżonek podatnika odpowiada solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa, przy czym zaległości podatkowe podlegają zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków. W świetle tej ustawy możliwość dochodzenia zapłaty zobowiązania od osoby trzeciej ograniczona jest jedynie terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego. umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej nie oznacza wygaśnięcia możliwości egzekwowania należności z nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej i jej męża. Skuteczne powoływanie się względem wierzyciela na wyłączenie wspólności ustawowej (art. 47 § 2 k.r. i op.), w związku z zawarciem umowy majątkowej, jest możliwe tylko wówczas, gdy wierzyciel otrzymał taką wiadomość przed powstaniem wierzytelności (por. uchwała z dnia 3.04.1980r. III CZP 13/80 OSNC Nr 7-8, poz. 140 z 1980r.). Nie można się zgodzić z twierdzeniami, że nieruchomości w B. nie stanowią współwłasności ustawowej H. i M. małżonków D. bowiem przeczy temu treść wpisów w dziale II KW [...] i KW [...] prowadzonych przez Sąd Rejonowy, które to wpisy chronione są domniemaniem wiarygodności ksiąg wieczystych. Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. nr 19, poz. 147 ze zm.). Potwierdza to praktyka orzecznicza, bowiem Sąd Rejonowy wpisał na nieruchomościach hipotekę przymusową na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego. Podkreślić należy, iż w początkowej fazie postępowania wieczystoksięgowego, właśnie ze względu na treść wpisu w dziale II, wniosek o wpis hipotek nie został uwzględniony z braku decyzji organu podatkowego orzekającej o odpowiedzialności M. D. za zaległości podatkowe małżonka. Kiedy Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o odpowiedzialności skarżącej, za ciążące na H.D. zaległości podatkowe, sąd wieczystoksięgowy wpisał wnioskowane hipoteki przymusowe na rzecz Skarbu Państwa, od których to wpisów małżonkowie D. nie złożyli apelacji.

Bezpodstawny jest zarzut, że odpisy tytułów wykonawczych organ egzekucyjny przesłał małżonkom po upływie terminu przedawnienia, a także zarzut naruszenia przepisów konstytucyjnych oraz zasady, że prawo nie działa wstecz.

Egzekucja z nieruchomości w egzekucji administracyjnej wprowadzona została ustawą z dnia 6.09.2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz.1368). Według art. 12 ust. 1 tej ustawy, wszczęcie egzekucji administracyjnej z nieruchomości nie może nastąpić, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 30.11.2001r. wierzyciel skierował do komornika sądowego wniosek o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości. Wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego (do 31.08.2003r. Urząd Skarbowy) mógł zatem przystąpić do egzekucji z nieruchomości przez jej zajęcie, albowiem przed dniem 30.11.2001r. nie wystąpił na drogę egzekucji sądowej z nieruchomości zobowiązanych. Wierzyciel wystawił przeciwko małżonkowi skarżącej H. D. nowe tytuły wykonawcze, obejmujące zabezpieczone hipotekami przymusowymi, zaległości podatkowe dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przed umorzeniem, z powodu bezskuteczności, w dniu [...] r. prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, w [...] r. Urząd Skarbowy nie wydawał wobec skarżącej ani jej małżonka decyzji administracyjnych.

W dniu [...] r. organ egzekucyjny doręczył natomiast małżonkom kopię pisma z dnia [...] r., skierowanego do Sądu Rejonowego VI Wydziału Ksiąg Wieczystych w sprawie dokonania wpisu w księgach wieczystych KW [...] i KW [...], o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.

Nie można podzielić argumentów skargi, iż w wyroku z dnia 17.01.2003r. Sąd Rejonowy II Wydział Karny w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II Ks 32/02 orzekł o przedawnieniu zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiąc [...]1994 r.

Pomijając fakt, że to postępowanie toczyło się w sprawie o czyny popełnione przez męża skarżącej H. D., podkreślić należy, iż sąd karny na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 10.09. 1999r. kks w zw. art. 17 § 1 pkt 6 kpk, orzekł o umorzeniu postępowania co do czynu zarzucanego H.D., opisanego w pkt III aktu oskarżenia, wobec nastąpienia przedawnienia karalności. Nie oznacza to stwierdzenia wygaśnięcia egzekwowanego zobowiązania podatkowego.

Nie mogą mieć wpływu na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia twierdzenia faktyczne skarżącej M. D. nie podnoszone w postępowaniu przed organami I i II instancji.

Skarżąca nie podaje natomiast bliższych informacji, takich jak sygnatura akt sądowych, dane podatnika, numer i przedmiot decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z [...]r. oraz danych dotyczących rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

/-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ W. Zygmont