Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1129/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania H. M. specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "K.p.a.") oaz art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: "u.p.s.").

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Burmistrz Miasta działając w oparciu o art. 104 i 108 K.p.a., art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, 4, 5, 11, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 36 pkt 2 lit. m, art. 50, 106 ust. 1 i 4 , art. 109 u.p.s., §2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych ( Dz.U. z 2005 r., Nr 189, poz. 1598 ze zm.) przyznał H. M. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania, w okresie od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. w wymiarze 3 dni w tygodniu od poniedziałku do środy w wymiarze 1 godziny ( pkt 1 decyzji). W punkcie 2 ustalił zakres świadczonych usług, w punkcie 3 odpłatność w wymiarze 100 %.

Organ ustalił, że Skarżąca otrzymała jednorazowe wsparcie w kwocie 24.000 zł oraz wsparcie pomostowe w wysokości 1.750,00 zł na rozpoczęcie działalności gospodarczej, dotacja została w całości wykorzystana na zakup sprzętu. G.M. ojciec uprawnionej zarejestrowany jako osoba bezrobotna, w miesiącu maju 2017 r. z tytułu prac dorywczych uzyskał dochód w wysokości 2.500 zł. Rodzina korzysta ze wsparcia w postaci świadczeń rodzinnych: zasiłku rodzinnego w kwocie 95 zł. Ustalając miesięczny dochód w wysokości 6.345,00 zł, na osobę 2.115,00 zł. organ podzielił jednorazową kwotę wparcia następnie na 12 miesięcy, wskazując, że w/w dotacja nie znajduje się w katalogu, o którym mowa w art. 8 ust. 4 u.p.s.

Ustalając z kolei liczbę godzin uwzględnił własne uprawnienia, zasoby i możliwości strony, okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy, a także możliwości pomocy społecznej, wzrastającą liczbę świadczeniobiorców. Na 2017 r. zabezpieczono łącznie kwotę 416.400,00 zł, za okres od stycznia do maja wydatki wyniosły 208.000 zł pozostało 208.400,00 zł, która zgodnie z prognozą nie jest wystarczająca na pokrycie w 100 % wykonania specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi dla obecnych 40 świadczeniobiorców, przewidzianych na kwotę 228.982,00 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji G.K.– przedstawiciel ustawowy małoletniej zarzuciła naruszenie:

- art. 8 ust. 4, ust. 5 i ust. 11 u.p.s. poprzez uznanie jednorazowych środków przyznanych bezrobotnemu za podjęcie pozarolniczej działalności gospodarczej jako dochodu podlegającemu uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu rodziny w trybie art. 8 ust. 11 u.p.s.,

- art. 7 K.p.a. poprzez ustalenie 100 % stawki odpłatności za usługi opiekuńcze, w sytuacji gdy rzeczywisty dochód uzyskiwany w rodzinie przypadający na 1 osobę, nie przekracza progu opisanego w § 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r., przez co nie uwzględniono słusznego interesu obywatela,

- art. 8 K.p.a. poprzez ustalenia 100 % stawki odpłatności za usługi opiekuńcze w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli,

- błąd w ustaleniach polegający na przyjęciu, że przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 3 dni w tygodniu po 1 godzinie dziennie jest zgodne z okolicznościami uzasadniającymi udzielanie pomocy, w sytuacji gdy z zaświadczenia Centrum Medycznego sp. z o.o. wynika, że małoletnia H. M. wymaga ze względu na stan zdrowia oraz sytuację rodzinną specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych w wymiarze 10 godzin tygodniowo w formie terapii logopedycznej.

Na tych podstawach wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w punkcie 1 poprzez przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 10 godzin tygodniowo, oraz w punkcie 3 poprzez ustalenie stawki w wysokości 7 %.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło powyższych zarzutów i zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymało decyzję Burmistrza Miasta w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził prawidłowość ustaleń w zakresie dochodu. Na podstawie treści umowy stwierdził, że przyznanie środków finansowych odbywa się w oparciu o zasadę de minmis, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie udzielenia pomocy de minimis i pomocy publicznej w ramach programów operacyjnych finansowanych z EFS na lata 2014-2012 ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1073). Zdaniem Kolegium pomoc uzyskana przez odwołującą się na rozpoczęcie działalności gospodarczej nie może być zakwalifikowana jako świadczenie przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych – w tym w szczególności o jakiej mowa w art. 46 stawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż uzyskane środki nie pochodzą z Funduszy Pracy, umowa nie została zwarta ze Starostą Powiatowym ( Powiatowym Urzędem Pracy) a warunki uzyskania pomocy i ich rozdysponowania wynikają z innych rozporządzeń.

Podkreślił, że o ile przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych , o których mowa w art. 50 ust. 1 u.p.s. ma charakter obligatoryjny o tyle określenie zakresu, okresu i miejsca świadczenia ma charakter uznaniowy. Osoba uprawniona nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszystkie potrzeby, a organ I instancji wyjaśnił w oparciu o prognozę wydatków, że nie jest w stanie pokryć w całości.

W skardze do Sądu G.K. powtórzyła wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. Wniosła o dołączenie jako dowodu w sprawie umowy z dnia 1 marca 2017 r. zawartej z Towarzystwem A. informacji dla uczestnika projektu o wynikach weryfikacji zestawienia wydatków w ramach wsparcia pomostowego, zestawienia wydatków inwestycyjnych objętych dotacją, zestawienia wydatków objętych wsparciem pomostowym, raportu z wizyty monitorującej na okoliczność celowego charakteru otrzymanej dotacji oraz niemożności przeznaczenia w/w środków na cele rodzinne.

Na poparcie swojego stanowiska powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 366/14, w którym Sąd stwierdził, że bezzwrotna dotacja na otwarcie firmy nie stanowi dochodu i nie wpływa na przyznanie zasiłku okresowego

Końcowo zarzuciła, że ustalony decyzją wymiar 3 dni w tygodniu po 1 godzinie jest niewystarczający ze względu na stan zdrowia oraz sytuację rodzinną małoletniej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację z uzasadnienia decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 . Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Zgodnie z nim, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Problematykę będącą przedmiotem niniejszego postępowania regulują przepisy u.p.s. oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005r., w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz.1598). Kwestie procesowe rozstrzygają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017r., poz.1257).

Na podstawie art.50ust.1 u.p.s., osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.

Stosownie do art.50ust.2 ustawy, usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.

Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art.50 ust.3 ustawy).

Stosownie do treści art.50ust.4 ustawy, specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.

Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (art.50 ust.5 ustawy).

W myśl przepisu art.2ust.1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art.3 ust.4 u.p.z.y).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że występujące u córki skarżącej zaburzenie psychiczne kwalifikuje ją do udzielenia wnioskowanej pomocy. Okoliczność ta nie jest punktem sporu miedzy stroną a organami administracji. Kwestię sporną stanowił; rozmiar udzielonej pomocy oraz ustalenie wysokości odpłatności za usługi, a to w kontekście wysokości dochodu rodziny skarżącej.

W przepisie §4 Rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych wskazano, iż odpłatność za specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby wymagającej pomocy w tej formie, na wniosek osoby zainteresowanej lub jej opiekuna, w zależności od posiadanego dochodu na osobę w rodzinie (pkt.1) a także przedziały dochodu uzyskiwanego przez osobę samotnie gospodarującą lub przypadającego na osobę w rodzinie (pkt.3).

Art. 8. U.p.s. stanowi zaś, że:

1. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł 2, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł 3 , zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w 1 rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

2. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty, o których mowa w ust. 1 pkt 1i 2, uprawniające do zasiłków okresowego i celowego.

3. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220);

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;

7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195, z późn. zm.), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. O wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017,r. poz. 697 i 1292);

8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2017 r. poz. 1459).

5. W stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą:

1) opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych - za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby;

2) opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby.

6. W sytuacji gdy podatnik łączy przychody z działalności gospodarczej z innymi przychodami lub rozlicza się wspólnie z małżonkiem, przez podatek należny, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, rozumie się podatek wyliczony w takiej proporcji, w jakiej pozostaje dochód podatnika z pozarolniczej działalności gospodarczej wynikający z deklaracji podatkowych do sumy wszystkich wykazanych w nich dochodów.

7. Wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w przypadku prowadzenia działalności opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierającego informację o wysokości:

1) przychodu;

2) kosztów uzyskania przychodu;

3) różnicy pomiędzy przychodem a kosztami jego uzyskania;

4) dochodów z innych źródeł niż pozarolniczą działalność gospodarcza w przypadkach, o których mowa w ust. 6;

5) odliczonych od dochodu składek na ubezpieczenia społeczne;

6) należnego podatku;

7) odliczonych od podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne związanych z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

8. Wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w przypadku prowadzenia działalności na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego zawierającego informację o formie opodatkowania oraz na podstawie dowodu opłacenia składek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

9. Przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł 4.

10. Dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się.

11. W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

12. W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.

13. W przypadku uzyskiwania dochodu w walucie obcej, wysokość tego dochodu ustala się według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie świadczenia z pomocy społecznej.

Organy obu instancji w niniejszej sprawie ustalając dochód skarżącej na podstawie cytowanych wyżej przepisów wliczyły doń kwotę 24 000 zł jednorazowej pomocy finansowanej na rozpoczęcie działalności gospodarczej przyjmując, "że kwota ta stanowi jednorazowy dochód skarżącej w rozumieniu art. 8 ust. 11 u.p.s. Organ I instancji wyjaśnił, że na dochód rodziny skarżącej uzyskany w miesiącu maju br. składa się podejmowana przez Pana G. M. praca dorywcza, zasiłek rodzinny oraz otrzymywane wsparcie finansowe w ramach prowadzonej od 01.03.2017 r. działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 8 ust. 11 w/w ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Ustalono, że w miesiącu marcu br. wypłacono skarżącej jednorazowo wsparcie finansowe w kwocie 24 000,00 zł na rozwój przedsiębiorczości. Ponadto co miesiąc otrzymuje ona wsparcie pomostowe w 12 miesięcznych ratach w wysokości 1 750,00 zł każda na utrzymanie prowadzonej działalności.

Z uwagi na fakt, iż w/w dotacja nie znajduje się w katalogu, o którym mowa w art. 8 ust. 4 u.p.s., nie było możliwości niewliczania jej do dochodu rodziny, który zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., to suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (...) bez względu na tytuł i źródło uzyskania.

W związku z powyższym kwota jednorazowego wsparcia została rozdzielona na 12 kolejnych miesięcy od miesiąca marca br. i wraz ze wsparciem pomostowym uwzględniona w dochodzie rodziny za miesiąc maj br.

Organ I instancji przyjął, że dochód miesięczny za miesiąc maj 2017 r. w rodzinie skarżącej wyniósł 6 345 zł, zaś dochód na osobę 2 115 zł".

Można się domyślać, że kwota ta to suma następujących składników: 1/12 z 24 000 zł – tj. 2 000 zł + 95 zł zasiłku rodzinnego + 1 750 zł pomocy pomostowej + 2 500 zł zarobku męża skarżącej, razem 6 345 zł.

SKO kontrolując decyzję organu I instancji stwierdziło, że w aktach sprawy zalega umowa nr [...] zwartą pomiędzy Towarzystwem A. w siedzibą w [....] realizującym projekt "Własny biznes to jest to" współfinansowany ze środków EFS na podstawie umowy zawartej z Wojewódzkim Urzędem pracy w [....] a skarżącą o udzielaniu wsparcia finansowego na rozwój przedsiębiorczości.

Z postanowień art. 46ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r., o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2017r., poz.1065) wynika, iż Starosta z Funduszu Pracy może:

1) zrefundować podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia;

1a) zrefundować osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, zamieszkującej lub mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 617 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 624) lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 i 2048 oraz z 2017 r. poz. 60, 528, 648 i 859) lub w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1888, z późn. zm.), zatrudniającym w okresie ostatnich 6 miesięcy, w każdym miesiącu, co najmniej jednego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy, koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia, zwanych dalej "producentem rolnym";

2) przyznać bezrobotnemu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związane z podjęciem tej działalności, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia, a w przypadku gdy działalność jest podejmowana na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych, wysokość przyznanych bezrobotnemu środków nie może przekraczać 4- krotnego przeciętnego wynagrodzenia na jednego członka założyciela spółdzielni oraz 3-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na jednego członka przystępującego do spółdzielni socjalnej po jej założeniu.

Z postanowień §1 przywołanej wyżej umowy nr [...] wynika, że przyznanie środków finansowych odbywa się w oparciu o zasadę de minimis, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie udzielania pomocy de minimis i pomocy publicznej w ramach programów operacyjnych finansowanych z EFS na lata 2014 - 2020 (Dz. U., z 2015r., poz. 1073).

Zdaniem Kolegium pomoc uzyskana przez skarżącą na rozpoczęcie działalności gospodarczej nie może być zakwalifikowana jako świadczenie przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych - w tym w szczególności o jakiej mowa w art.46 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż uzyskane środki nie pochodzą z Funduszu Pracy; umowa nie została zawarta ze Starostą Powiatowym (Powiatowym Urzędem Pracy) a warunki uzyskania pomocy i ich rozdysponowania wnikają z innych rozporządzeń.

SKO przyjęło, że z treści art.8ust.3 i 4 u.p.s. wynika nie tylko, że pojęcie dochodu zostało jednolicie zdefiniowane na potrzeby ustalania wszelkich świadczeń z pomocy społecznej, a więc zarówno pieniężnych, jak i niepieniężnych, ale także, że składniki, które się do przychodu odlicza są taksatywnie wymienione w art. 8 ust. 3 u.p.s., oraz że konstrukcja prawna odliczania określonych składników od przychodu (art 8 ust. 3 u.p.s.) i niewliczania do dochodu określonych składników (art. 8 ust. 4 u.p.s.) nie pozwala na rozszerzającą interpretację ww. przepisów, gdyż wyliczenia zawarte w tych przepisach mają charakter enumeratywny.

Sąd nie podziela stanowiska organów co do możliwości zaliczenia do dochodu skarżącej kwot otrzymanych na rozpoczęcie i kontynuowanie działalności gospodarczej.

Należy zauważyć, że skarżąca oprócz umowy z dnia 1 marca 2017 r. nr [...] opisanej przez Kolegium zawarła także umowę z tej samej daty nr [...], której przedmiotem jest udzielenie skarżącej wsparcia pomostowego na wspomaganie działalności gospodarczej przez pierwsze 12 m – cy jej prowadzenia, w ramach tego samego projektu, co pierwsza umowa.

Zasady wydatkowania przyznanej pomocy (po 1750 zł) są identyczne jak w umowie nr [...]. Skarżąca od 1 marca 2017 r. otrzymuje po 1750 zł miesięcznie do 28 lutego 2018 r. Jak wynika z zaświadczenia z dnia 19 lipca 2017 r. wystawionego przez beneficjenta – A. środki te mogą być przeznaczane m.in. na składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne właściciela, koszty czynszu, opłaty za energię, wodę, koszty usług księgowych, prawnych, paliwa i działań marketingowych.

Skarżąca nie może wydatkować przyznanych środków na inny cel niż wynikający z umów. Podkreślenia wymaga, że skarżąca poddała się monitoringowi i kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania przyznanych środków finansowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Inaczej rzecz ujmując, mając na uwadze charakter celowy tej pomocy, nie może ona jej wykorzystać na inne cele, w tym bytowe, związane z utrzymaniem swojej rodziny. W przypadku stwierdzenia braków formalnych w złożonym zestawieniu poniesionych wydatków na rozwój przedsiębiorczości uczestnik projektu jest wzywany do jego uzupełnienia lub złożenia dodatkowych wyjaśnień w wyznaczonym terminie, przy czym niezłożenie takich wyjaśnień powoduje konieczność zwrotu całości środków finansowych. Natomiast, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z zapisami umowy uczestnik jest zobowiązany do zwrotu kwoty nieprawidłowo wydatkowanej wraz z należnymi odsetkami.

Zdaniem Sądu, skoro skarżąca nie może wydatkować otrzymanej pomocy na cele związane ze swoim utrzymaniem, zatem brak jest podstaw do uznania przyznanych środków za dochód w rozumieniu art. 8 u.p.s.

Należy zauważyć, że już na etapie odwołania skarżąca sygnalizowała nieprawidłowe zaliczenie do dochodu ułamkowej części otrzymanej pomocy finansowej, jednakże organ odwoławczy, mimo że zwrócił uwagę na celowy charakter tej pomocy, przeznaczonej wyłącznie na rozwinięcie działalności gospodarczej, dostrzegając, że wydatkowanie jej niezgodnie z przeznaczeniem niweluje jej bezzwrotny charakter, zaliczył ją do dochodów skarżącej.

Należy podzielić więc stanowisko skarżącej kwestionującej zasadność uwzględnienia w jej dochodzie kwot uzyskanych z tytułu pomocy publicznej w ramach środków unijnych, przeznaczonych na rozpoczęcie działalności gospodarczej, zarówno w formie jednorazowej 24 000 zł, jak i pozostałej – 21 000 zł po 1750 zł miesięcznie. Wskazane kwoty nie mogą zostać przeznaczone na wydatki związane z utrzymaniem jej rodziny, a gwarancją ich bezzwrotności jest wyłącznie prawidłowe rozdysponowanie środków stosownie do reguł wynikających z zawartej ze skarżącą umów.

Oznacza to, że kwoty uzyskane w ramach pomostowego wsparcia działalności gospodarczej w kwocie 21 000 zł (po 1750 zł przez rok) nie mogą być doliczane do dochodu skarżącej z tych samych powodów, dla których nie zaliczono doń jednorazowej pomocy w kwocie 24 000 zł.

Dochód kształtujący sytuację w sferze pomocy społecznej powinien mieć charakter dochodu konsumpcyjnego, tj. ze swej natury przeznaczonego na zaspokojenie potrzeb bytowych lub mogącego służyć temu celowi. O wyłączeniu niektórych pożytków z dochodu powinien decydować ich charakter prawny, oceniany przez pryzmat wartości, celów i zadań pomocy społecznej, a także kwestii społecznych stanowiących wyzwania dla polityki społecznej i gospodarczej państwa rzutujących na zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej (tak słusznie Stopka Karolina, Wokół pojęcia dochodu w ustawie o pomocy społecznej, ST 2017/7-8/116-128-Artykuł).

Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1313/15 stwierdzając, że "nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż nie ma znaczenia na jaki cel zostały przyznane środki z funduszu publicznego ani, że na ten cel zostały w całości wykorzystane. Środki, które otrzymał J. J. z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych były przeznaczone na refundację kosztów wyposażenia stanowiska osoby niepełnosprawnej, z określeniem terminu utworzenia tego stanowiska oraz z zobowiązaniem zwrotu na wezwanie w przypadku naruszenia warunków umowy (co wynika z § 1 ust. 2 oraz § 3 ust. 18 umowy z 3 kwietnia 2014 r.). Środki te, potraktowane przez organy jako dochód, w rozumieniu art. 18 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, nie mogły być wykorzystane przez J. J. na uzupełnienie budżetu domowego swojej rodziny, nie otrzymał ich bowiem na taki cel, ale uzyskał je jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą i na tę działalność przeznaczone. Środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jakie otrzymał J. J. nie da się utożsamić z jednorazowym dochodem, o którym mowa w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w rozumieniu tego przepisu i znaczeniu jakie ma on przy obliczaniu dochodu osoby korzystającej z pomocy społecznej. Jednorazowy dochód, o którym mowa w tym przepisie to taki, który może zasilić budżet podopiecznego pomocy społecznej (spadek, środki ze sprzedaży nieruchomości, dóbr materialnych, itp.). Środki celowe, bo taki charakter miały przyznane z Funduszu Rehabilitacji, na cel wskazany w umowie musiały być wykorzystane pod rygorem ich zwrotu. W takiej sytuacji problematyczne jest w ogóle mówienie o dochodzie, jako o środkach składających się na budżet domowy osoby korzystającej z pomocy społecznej".

Na marginesie należy podkreślić, że z faktu prowadzenia przez skarżącą pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 marca 2017 r. wynika, że podstawą obliczania jej dochodu powinien być art. 8 ust. 5 – 8 u.p.s., czego organy nie zauważyły. Po myśli art. 8 ust. 10 u.p.s. dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z innych źródeł sumuje się. Koniecznym będzie ustalenie ponownie dochodu skarżącej bez uwzględnienia pomocy w kwotach 24 000 zł i 21 000 zł wg wskazanych wyżej zasad. Wadliwe ustalenie wysokości dochodu skarżącej miało wpływ na wynik sprawy. Jak już wspomniano wyżej z § 4 ust. 1 – 3 Rozporządzenia wielkość dochodu na osobę w rodzinie determinuje procentowy wskaźnik odpłatności ze specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Oczywiście Sąd podziela stanowisko organu, że przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, o których mowa w art.50ust.1u.p.s. ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że usługi te muszą być przyznane, w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy w części odnoszącej się do ich zakresu, okresu i miejsca świadczenia. Wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi są - z jednej strony - rozmiar potrzeb określonego wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej.

Osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych na podstawie art.50ust.1 i 3 u.p.s., nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszelkie oczekiwania, jednakże pomoc ta musi realizować ustalone przez ustawodawcę cele społeczne. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, jakim jest przepis art.50ust.5 ustawy o pomocy społecznej ograniczony jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego.

Jednakże sytuacja finansowa rodziny, prawidłowo ustalona, ma wpływ na ocenę stanu faktycznego sprawy w w/w granicach.

Mając powyższe na uwadze Sąd z uwagi na naruszenie art. 8 ust. 3, 4 i 11 u.p.s. poprzez wadliwą jego wykładnię i zastosowanie w niniejszej sprawie, które przełożyło się na treść decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.