Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2056/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: par. 36, par. 63
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Alina Balicka, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].06.2016 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...].04.2016 r., nr [...] odmawiającą aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wydzieleniu z działki ew. nr [...], obręb [...], działek nr [...] i nr [...], w oparciu o opracowanie pod nazwą - mapa do celów sądowych nr [...] ([...]) oraz wpisania E. Z. jako władającego działką nr [...] i M. N. jako władającej działką nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ podał, że E. Z. - współwłaściciel nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], w dniu [...].09.2014 r. wystąpił do organu ewidencyjnego o ujawnienie go jako władającego działką nr [...], wykazaną na mapie z projektem podziału tej nieruchomości, sporządzonej do celów sądowych. W kolejnym piśmie z dnia [...].10.2014 r. Wnioskodawca wskazał, że pozostałą częścią nieruchomości (zgodnie z tą mapą działka nr [...]) włada M. N..

M. N. wniosła o nieuwzględnianie wniosków E. Z., argumentując, iż nie jest prawdą, i z żadnego dokumentu ani ustalenia Stron nie wynika, aby ustaliły kto włada daną częścią budynku. Wskazała, że oboje są osobami władającymi przedmiotową nieruchomością i oboje mają do niej wspólne prawo.

Organ I. instancji omówił uwzględnienia żądania Wnioskodawcy podając, że w świetle przepisu § 36 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, opracowanie wykonane do celów sądowych nie stanowi podstawy do wykazania w ewidencji przebiegu granic  działek nr [...] i nr [...]. Będzie ono podstawą do aktualizacji ewidencji dopiero po wydaniu prawomocnego orzeczenia przez Sąd. Ponadto w świetle art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne brak jest podstaw do wykazania w ewidencji osób władających, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność podmiotów innych niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego.

Rozpatrując odwołanie od tej decyzji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że zarzuty dotyczące błędnego zinterpretowania wniosku są nieuzasadnione. Organ wskazał, że żądanie Wnioskodawcy dotyczyło ujawnienia aktualnego stanu nieruchomości gruntowej, budynkowej i urządzeń (dawnej działki [...]). jako: ul. [...] projektowana działka [...] i ul. [...] projektowana działka [...].

Skarżący swoje żądanie oparł m.in. na wykonanym do celów sądowych opracowaniu dotyczącym podziału działki [...] na dwie działki, tj. dz. [...] ul. [...] i dz. [...] ul. [...].

Organ podał, że znajdujący się na działce budynek bliźniaczy, któremu nadano dwa numery porządkowe, nie jest odrębną od gruntu nieruchomością, a zgodnie § 63 cyt. rozporządzenia dane podmiotowe dotyczące takich budynków nie są w ewidencji wykazywane.

W ocenie Organu odwoławczego, pozytywne rozpatrzenie wniosku o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków posiadania lub władania, bez względu na to czy dotyczyłby on części budynkowej, czy części nieruchomości, nie jest możliwe w świetle powołanego przez organ I. instancji art. 20 ust. 2 pkt I ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z tym przepisem osoby władające ujawnia się w ewidencji w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego oraz gruntów, dla których nie można ustalić właściciela.

Dodatkową kwestią jest brak zgody drugiego współwłaściciela nieruchomości. Żądanie E. Z., jak podkreślił Organ, przekracza zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, w związku z tym sam brak zgody M. N., stanowi podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł E. Z. zarzucając, że zaskarżoną decyzja nie chroni posiadanej własności, czym narusza art. 222 K.c. w z art. 21 i art. 64 Konstytucji. Nadto narusza art. 16 k.p.a., narusza art. 61 i 62 Prawa budowlanego oraz narusza "własności instalacyjnej - urządzenia - z odniesieniem do braku decyzji wynikającej ze zgłoszonego naruszenia art. 191 §1a Kodeksu karnego". Naraża też właściciela na ograniczenie praw własności, częściowe ubezwłasnowolnienie i pozbawienie możliwości czerpania pożytków z posiadanej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi E. Z. podał, że zapis art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece pozwala na domniemanie, iż stan ewidencyjny jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Z tego względu Skarżący wskazał, jakie zmiany winny być wprowadzone do ewidencji, celem ujawnienia posiadaczy i władających. Zdaniem Skarżącego, Organ nie uwzględnił stanu istniejącego, ale również przyczynił się do poświadczania nieprawdy w zakresie ujawniania części, którą od początku nie włada M. N..

Skarżący podał, że działka przy ul. [...] ([...]) jest użytkowana przez E. Z., a działka przy ul. [...] ([...]) przez M. N.. Obecnie, od 2010 r. toczy się sprawa o podział majątku dorobkowego.

W ocenie Skarżącego, Organ administracji zobowiązany jest do ujawnienia władania i posiadania wobec nieruchomości, co do których nie można ustalić właściciela. Wyraził przekonanie, że w tym wypadku ma właśnie zastosowanie ten zapis, bowiem nieruchomość położona przy ul. [...] została porzucona przez M. N..

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na skutek pisma E. Z. z [...] września 2014 r., w którym zgłosił zmianę danych ewidencji gruntów i budynków, poprzez wykazanie władania nieruchomością przy ul. [...] w W.. Do wniosku dołączono mapę z projektem podziału nieruchomości sporządzonej do celów sądowych – wyjścia ze współwłasności.

Skarżący swoje żądanie oparł m.in. na opracowaniu z dnia [...] listopada 2013 r., w którym uprawniony geodeta sporządził mapę z projektem podziału nieruchomości – działki o nr. ew. [...], obręb [...] w celu wyjścia ze współwłasności. W opracowaniu tym podzielono budynek bliźniaczy oraz dokonano podziału działki ewidencyjnej nr [...] na dwie działki, tj. nr [...] i nr [...]. Wedle tego podziału i oświadczeń Skarżącego działka nr [...] przy ul. [...] miałaby pozostać w posiadaniu E. Z., zaś działka nr [...] przy ul. [...] - w posiadaniu M. N..

Do czasu zakończenia postępowania administracyjnego, co wynika z akt sprawy, nie zostało zakończone postępowanie sądowe, dotyczące podziału tej nieruchomości w związku z wyjściem ze współwłasności.

Wobec tego, prawidłowo Organy orzekające w sprawie przyjęły, że żądanie Skarżącego w zakresie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, dotyczy wydzielenia z działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] działek nr [...] i nr [...], w oparciu o opracowanie pod nazwą - mapa do celów sądowych nr [...] ([...]) oraz wpisania E. Z. jako władającego działką nr [...] i M. N. jako władającej działką nr [...].

Sąd kontrolując rozstrzygnięcia, jakie w niniejszej sprawie zapadły, miał na względzie, że ewidencja gruntów i budynków, jak stanowi art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j., Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.,), jest jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym, zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Przy czym rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego określonej nieruchomości. Ma charakter techniczno-deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Nie tworzy zatem nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan faktyczny.

Stosownie do § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;

2) w celu podziału nieruchomości;

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

W niniejszej sprawie Skarżący przedłożył opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] ([...]). Opracowanie to zostało jednak zostało sporządzone na potrzeby wciąż trwającego postępowania sądowego. Bezsporne jest, że do dnia zakończenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe ani ostateczna decyzja administracyjna w oparciu o to opracowanie. Nie można zatem uznać, że spełniona została przesłanka z § 36 pkt 5 powołanego rozporządzenia.

Nie zachodziły również inne przesłanki określone w tym przepisie dotyczące zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych.

Trafnie zatem Organy przyjęły, że przedmiotowe opracowanie, jakkolwiek przyjęte do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, to może stanowić podstawę aktualizacji operatu, dopiero po zakończeniu postępowania sądowego, na potrzeby którego zostało sporządzone.

Konsekwencją tego stanowiska jest również brak możliwości uwzględnienia wniosku E. Z. o wpisanie go jako władającego działką [...] i M. N. jako władającej działką [...]. Jak już bowiem wcześniej podkreślono, podział na działki [...] i [...] dokonany został na potrzeby postępowania sądowego, którego przedmiotem jest m.in. zniesienie współwłasności działki nr [...], której właścicielami są E. Z. i M. N. (dotąd była to wspólność ustawowa małżeńska).

Wobec tego podzielić należy stanowisko Organów obu instancji, że działka nr [...] nie została jeszcze w sensie prawnym wyodrębniona. Skarżący nadal włada więc częścią działki nr [...], jako jej współwłaściciel.

Zgodnie z art. 20 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;

Z tego przepisu z kolei wynika, że wpisania do ewidencji władającego można dokonać w sytuacji, gdy właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, a inny podmiot gospodaruje tą nieruchomością, jak również w sytuacji nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości – gdy dany podmiot rzeczą faktycznie włada jak właściciel (samoistne posiadanie).

W niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z tych przesłanek. Nieruchomość o nr [...] ma bowiem uregulowany stan sprawy, jej współwłaściciele są ujawnieni w Księdze Wieczystej nr [...], nieruchomość ta nie stanowi własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego.

Wobec tego, nie mogło zostać uwzględnione żądanie w zakresie wpisania E. Z. jako władającego projektowaną działką [...] i M. N. jako władającej projektowaną działką [...].

Na uwzględnienie nie zasługują również podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia własności i art. 61 i 62 Prawa budowlanego. Jak już bowiem Sąd uprzednio podkreślił, ewidencja gruntów pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadaje też oraz nie ujmuje praw. Organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać o kwestiach posiadania przez Wnioskodawcę uprawnień do gruntu, budynku lub lokalu.

Wobec tego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że odmowa wpisu do ewidencji w niniejszej sprawie, ogranicza prawo własności.

Trafne jest również stwierdzenie Organu, że znajdujący się na działce budynek bliźniaczy, któremu nadano dwa numery porządkowe, nie jest odrębną od gruntu nieruchomością. Zgodnie zaś z § 63 cyt. Rozporządzenia, dane podmiotowe dotyczące takich budynków - nie są w ewidencji wykazywane.

Podobnie kwestie dotyczące wzajemnych rozliczeń, czy poczynionych nakładów na tę nieruchomość, nie mogą być przedmiotem postępowania w sprawie dotyczącej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.

Sąd nie dostrzegł też w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), należało orzec jak w sentencji.