Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 156/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi I.P. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji skargę oddala


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2008 r. skarżący – I. P. – zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o potwierdzenie dla celów kombatanckich pobytu w Zakładzie [...] w S. w okresie od [...] lipca 1954 r. do [...] września 1954 r. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.

Wyjaśnił, że w czasie nauki w [...] Szkole [...] w T. w latach 1951-1954, władze uczelni próbowały nakłonić go do współpracy z "Informacja Wojskową", zaś odmowa współpracy skutkowała umieszczeniem go w szpitalu [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r. odmówił I. P. potwierdzenia przebywania bez wyroku w Zakładzie [...] w S. w okresie od [...] lipca 1954 r. do [...] września 1954 r. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że gdyby nawet uznać odmowę współpracy z "Informacją Wojskową" za działalność polityczną, to musi być ona związana z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Natomiast przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe takiej działalności skarżącego nie potwierdziło.

Skarżący pismem z dnia [...] listopada 2008 r. zwrócił się do Prezesa Instytutu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu [...] grudnia 2008 r. Prezes IPN wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] października 2008 r., nie zmieniając stanowiska w tej sprawie.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż dla uznania określonej osoby za represjonowaną w myśl ustawy o kombatantach konieczne jest spełnienie łącznie dwóch ustawowych przesłanek. Po pierwsze osadzenie bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski w latach 1944-1956; po drugie, osadzenie na skutek działalności politycznej lub religijnej, związanej z walką o suwerenność i niepodległość.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej uznał, iż spełnienie przez wnioskodawcę pierwszej przesłanki nie budzi żadnej wątpliwości. Fakt przebywania skarżącego w Zakładzie [...] w S. w okresie od [...] lipca 1954 r. do [...] września 1954 r. został potwierdzony dokumentami urzędowymi, tj. zaświadczeniem Archiwum [...] Okręgu Wojskowego w T. z dnia [...] czerwca 1992 r., orzeczeniem Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 1954 r. oraz orzeczeniem ordynatora Szpitala [...] w S. z dnia [...] września 1954 r. Natomiast odnośnie drugiej przesłanki, tj. osadzenia na skutek działalności politycznej lub religijnej, związanej z walką o suwerenność i niepodległość wyjaśniono iż, w toku postępowania wyjaśniającego nie ustalono, aby skarżący działalność taką prowadził. Wobec powyższego Prezes Instytutu Pamięci Narodowej podkreślił, iż nie można uznać aby przyczyną umieszczenia I. P. w Zakładzie [...] w S. była działalność polityczna lub religijna skarżącego, związana z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Ponadto zaznaczono, że skarżący nie należał do żadnej organizacji niepodległościowej ani też z organizacja taką nie współpracował.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej podkreślił, iż działalność niepodległościowa wymaga aktywności, zorganizowania, podjęcia szeregu działań w przeciągu dłuższego czasu oraz motywu niepodległościowego, czyli świadomości, że swoim postępowaniem umacnia się działania prowadzące do odzyskania niepodległości. Podniósł, że ani z twierdzeń wnioskodawcy, ani z treści zgromadzonych dokumentów nie wynika, że skarżący podejmował działania zmierzające do obalenia ustroju. Działalności religijnej bądź niepodległościowej nie potwierdzili również przesłuchani w toku postępowania świadkowie.

Pismem z dnia 8 stycznia 2009 r. I. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...]. W skardze zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2008 r.

Skarżący zaznaczył, że zaskarżone decyzje Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej są nieprawidłowe gdyż zostały wydane na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, póz. 371 z późn. zm.), który to przepis jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji RP. Dalej wyjaśnił, iż za swoje poglądy polityczno religijne, które nakazywały mu odmówić współpracy z "Informacją Wojskową", został bezprawnie umieszczony w Zakładzie [...] w S., zaś fakt, iż nie może uzyskać statusu osoby represjonowanej stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniach obu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, to znaczy zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd nie stwierdził, aby wydana została ona z naruszeniem prawa, które uzasadniałoby jej uchylenie.

Ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe, a oparte na nich wnioski są spójne i logiczne.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy m.in. są okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku – za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a powołanej ustawy, na wniosek osoby zainteresowanej Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy, w przypadku osadzenia bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski.

Przepis art. 4 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy wymaga, aby aresztowanie nastąpiło za działalność polityczną (bądź religijną) związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, a nie z jakichkolwiek innych powodów. Użycie przez ustawodawcę terminu "działalność polityczna bądź religijna" oznacza, iż chodzi tu nie o czyny o charakterze politycznym, czy religijnym lecz, że chodzi tu o "działalność" czyli szereg czynności tworzących zorganizowaną i trwającą określony czas aktywność polityczną, bądź religijną.

Wynika to z wykładni gramatycznej przepisu będącego przepisem o charakterze szczególnym. Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo (v: uchwała SN 7.05.1992 r. II UZP 1/92, wyrok NSA z 10.10.1995 r. SA/Kr 2831/94).

Wyłącznie świadome, zorganizowane, a także osobiste prowadzenie działalności na rzecz suwerenności i niepodległości, której skutkiem było aresztowanie osoby prowadzącej taką działalność, może być podstawą spełnienia wymogów art. 4 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Zatem będzie to działalność, która ma na celu przeciwstawienie się narzucanemu przez ówczesne władze ustrojowi politycznemu oraz instytucjom i formacjom mającym za zadanie jego utrwalenie. Osoba tak działająca musiała mieć świadomość tego, że swoim zachowaniem wzmacnia działania prowadzące do odzyskania niepodległości.

Sam fakt poddania represji, z pominięciem bezpośredniego zaangażowania się danej osoby w taką działalność nie powodował objęcia tej represji ochroną art. 4 ust.1 pkt 4 ustawy o kombatantach.

Należy podkreślić, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza aby pobyt skarżącego w Zakładzie [...] w S. w okresie od [...] lipca 1954 r. do [...] września 1954 r. stanowił represje będące wynikiem prowadzenia przez skarżącego działalności politycznej bądź religijnej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie zatem wskazano, iż z akt sprawy nie wynika aby skarżący podejmował działania zmierzające do obalenia ustroju. Za takie działanie nie można bowiem uznać, odmowy współpracy z "Informacją Wojskową".

Podkreślić należy, iż skarżący nie prowadził działalności niepodległościowej lub religijnej, która mogłaby być rzeczywistą przyczyną jego umieszczenia w zakładzie [...]. Jak podano w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wnioskodawca nie podnosił, aby należał lub współpracował z organizacją niepodległościową. Wręcz przeciwnie zeznał, że do organizacji niepodległościowej nie należał. Wyjaśnił, że nie mógł prowadzić działalności niepodległościowej, ponieważ w latach 1951 - 1954, jakikolwiek ruch oporu był wykluczony, zwłaszcza w jego rodzinnym W., a także T..

Zaznaczyć również należy, iż przesłuchani w sprawie świadkowie: H. R., H. S. oraz L. K. również nie potwierdzili faktu niepodległościowej działalności wnioskodawcy.

W związku z powyższym należy przyjąć, iż Prezes Instytutu Pamięci Narodowej prawidłowo ocenił materiał dowodowy.

Odnosząc się do zarzutu, iż art. 4 ust.1 pkt 4 ustawy o kombatantach jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji RP wskazać należy, że zadaniem Sądu nie jest ocena obowiązujących rozwiązań prawnych lecz poprawność ich zastosowania.

W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organ nie oparł swoich ustaleń wyłącznie na swoich zasobach archiwalnych. Przeprowadził postępowanie dowodowe kierując prośby o informację do innych podmiotów i archiwów, przesłuchał skarżącego i wnioskowanych świadków. Wzywał skarżącego do przedstawienia dowodów represji.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną