Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 481/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późno zm. dalej: kpa), art. 235 ¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1040 z późno zm., dalej: kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, dalej: rozporządzenie) po rozpatrzeniu odwołania A. L. – dalej strona, skarżący- od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego –dalej PPIS- w C. nr [...] z dnia [...] r. orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego wymienionej w pozycji 17.5 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 ustawy z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

PPIS decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia u strony choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego wymienionej w pozycji 17.5 wykazu chorób zawodowych rozp. RM z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na czynniki rakotwórcze występujące w środowisku pracy oraz orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Przychodnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r., nr [...], a także pism Przychodni z dnia 24.11.2017 r. oraz 11.12.2017 r.

Odwołanie od decyzji PPIS w C. złożył skarżący nie zgadzając się z przeprowadzoną przez organ I instancji oceną narażenia zawodowego jako wadliwą gdyż jego zdaniem wadliwie przeprowadzona ocena narażenia zawodowego, w której nie potwierdzono narażenia na czynniki o działaniu rakotwórczym, spowodowała wydanie orzeczenia lekarskiego WOMP PChZ w S. z dnia [...] r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Zdaniem skarżącego organ I instancji oparł swoje stanowisko dotyczące narażenia zawodowego wyłącznie na podstawie pisma z dnia 12.05.2017 r. A. F. - Prezesa Zarządu "A", w którym stwierdził m.in.: "ze względu na brak dokumentacji związanej z historią użytkowania substancji chemicznych w okresie od 01.07.1990 r. do 31.07.1998 r., nie da się jednoznacznie określić składu farb i lakierów użytkowanych na stanowiskach : ślusarz metalizator oraz ślusarz metalizator-brygadzista".

Jak skarżący podał w okresie od listopada 1980 r. do lutego 1983 r. oraz stycznia 1985 r. do lipca 1990 r. był narażony na bezpośredni kontakt z wszelkim olejami, smarami, olejem napędowym, benzyną z ołowiem oraz farbami na bazie ołowiu, co wywołało u niego chorobę nowotworową pęcherza moczowego. Wniósł o uchylenie decyzji PPIS w C. oraz stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 17.5 wykazu chorób zawodowych.

ŚPWIS wydając zaskarżoną decyzję za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 235¹ kp, która stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, tj. narażeniem zawodowym.

Organ II instancji wskazał, iż postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez PPIS w C. wykazało, że był zatrudniony w latach 1980-2013 w "A" Sp. z o. o. w C. na stanowisku ślusarz. Zaznaczył, iż organ I instancji podał, iż zakład pracy nie potwierdził narażenia na czynniki rakotwórcze podczas pracy zawodowej w latach 1980-2013 oraz stwierdził, że karty charakterystyk preparatów niebezpiecznych nie zawierają informacji o czynnikach rakotwórczych.

Skarżący był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w S. - orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., nr [...]. Lekarze orzecznicy podali, że w/w w 2016 r. był hospitalizowany z rozpoznaniem guza pęcherza moczowego. W badaniu histopatologicznym stwierdzono raka urotelialnego brodawkowatego nieinwazyjnego o wysokim stopniu złośliwości. Biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, analizę dostarczonej dokumentacji medycznej wraz z dokumentacją z badań profilaktycznych, a zwłaszcza informacje o braku narażenia na czynniki o działaniu rakotwórczym u ludzi (benzydynę i jej sole, 2-naftyloaminę i jej sole, 4-aminobifenyl i jego sole, związki arsenu), orzecznicy WOMP PChZ w S. uznali, iż brak jest podstaw do rozpoznania u strony raka pęcherza moczowego pochodzenia zawodowego.

Skarżący nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce diagnostyczno-orzeczniczej II stopnia w związku z tym orzeczenie WOMP PChZ w S. stało się ostateczne. Przed wydaniem decyzji PPIS w C. skarżący wniósł uwagi do postępowania w piśmie z dnia 02.10.2017 r., zwracając się o skontrolowanie danych dotyczących narażenia na czynniki rakotwórcze w "A" Sp. z o.o., a także przesłał artykuł prasowy dotyczący szkodliwego wpływu spalin pochodzących z silników Diesla na człowieka. PPIS w C., a następnie wraz z w/w artykułem przekazał dokumenty do WOMP PChZ w S., celem zajęcia stanowiska.

Lekarze orzecznicy z Poradni w pismach z dnia 24.11.2017 r. oraz 11.12.2017 r. podali, że powyższe dokumenty nie mają wpływu na zmianę orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r.

W postępowaniu odwoławczym ŚPWIS pismem z dnia 01.03.2018 r. zwrócił się do organu I instancji o przeprowadzenie ponownej oceny narażenia zawodowego na czynniki kancerogenne, z którymi miał kontakt w pracy skarżący, ewentualnie o przeprowadzenie konfrontacji Stron. W ocenie ŚPWIS brak odpowiedniej dokumentacji, która pozwoliłaby na stwierdzenie, czy we wskazanych okresach w/w był narażony na czynniki rakotwórcze, nie jest jednoznaczny z możliwością wykluczenia u niego narażenia na powyższe.

W piśmie z 17.03.2018 r. skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie opisując, iż lekarze orzecznicy WOMP PChZ w S., którzy wydali orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., nr [...], nie posiadają odpowiednich kompetencji do zajmowania się jego przypadkiem, gdyż nie są specjalistami z zakresu urologii. Ponownie powtórzył zarzut wobec PPIS w C. dotyczący błędnej oceny narażenia zawodowego, a także wniósł o przesłuchanie M. A. oraz J. S., z którymi był zatrudniony na Oddziale Antykorozji w "A" Sp. z o.o., celem potwierdzenia szkodliwych warunków pracy.

W dniu 23.04.2018 r. do organu odwoławczego wpłynęły uzupełnione przez PPIS w C. akta sprawy strony. Nowy materiał dowodowy zawierał; wywiad uzupełniający do oceny narażenia zawodowego w "A" Sp. z o. o., pismo z dnia 19.03.2018 r. Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. N. w L., dotyczące występowania czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym w środowisku pracy w "A" Sp. z o. o. wraz z wykazem stanowisk narażonych na działanie tych czynników oraz protokoły z przesłuchania J. S. z dnia 16.04.2018 r. oraz M. A. z dnia 18.04.2018 r. Na podstawie wywiadu uzupełniającego i wyjaśnień R. B., który pracował w łatach 1990-2005 ze strona częściowo nadzorując jego pracę, PPIS w C. ustalił, iż odwołujący na początku lat 90-tych mógł mieć kontakt z farbami zawierającymi związki chromu. Według R. B. po uzyskaniu wiedzy o szkodliwości ich szkodliwości wycofano je z użycia, zastępując innymi farbami podkładowymi. Z kolei M. A. oraz J. S. podali, że warunki pracy polegające na czyszczeniu, metalizacji natryskowej i malowaniu antykorozyjnym były bardzo ciężkie. Osoby wykonujące w/w czynności, w tym strona, były narażone m. in. na nadmierne zapylenie powietrza wywołane cząsteczkami z ulatniających się farb i pyłu pochodzącego z czyszczenia konstrukcji stalowych. Ponadto podczas procesu metalizacji powierzchni, które należało zabezpieczyć przed korozją, dochodziło do zatruć spowodowanych oparami cynku. Zatrucia takie często wiązały się z wystąpieniem bardzo wysokiej gorączki, sięgającej nawet ponad 40°C.

ŚPWIS pismem z dnia 26.04.2018 r. wystąpił do WOMP PChZ w S. o skierowanie strony na badania do jednostki orzeczniczej II stopnia - Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Wraz z pismem załączył nowy materiał dowodowy uzyskany na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego.

W dniu 01.08.2018 r. do organu wpłynęło orzeczenie lekarskie IMP i ZŚ w S. nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u strony, gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest dowodów, iż w/w był narażony na czynniki rakotwórcze. Odnosząc się do informacji, że skarżący mógł być narażony na działanie chromu wyjaśnili, że związki chromu mają działanie rakotwórcze, ale powodują nowotwór płuca, nosa i zatok.

ŚPWIS zwrócił się 14.09.2018 r. do IMP i ZŚ w S. o skierowanie sprawy strony do Instytutu w L. jako eksperta w dziedzinie nowotworów przemysłowych, celem wydania uzupełniającej opinii lekarskiej.

W sporządzonej przez Instytut Medycyny Pracy im. Prof J. N. w L. opinii lekarze specjaliści wyjaśnili, iż obowiązujące przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych stanowią, że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową, jeśli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji chemicznych i ich mieszanin (Dz. U. z 2015 r. poz. 208), za substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka uważa się te, które zostały zakwalifikowane do kategorii 1 czynników rakotwórczych. Spośród substancji, na które skarżący mógł być potencjalnie narażony, do kategorii 1 należą solwent nafta (ropa naftowa) oraz węglowodory lekkie aromatyczne - zawarte w preparatach, których stosowanie on podał. Uwzględniając złożoną etiologię i częstość zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce, do uznania nowotworu złośliwego za chorobę zawodową, oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za rakotwórczy dla ludzi w środowisku pracy, konieczne jest potwierdzenie, w co najmniej kilku badaniach epidemiologicznych, zwiększonego w porównaniu z populacją ogólną, ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy takiego typu i lokalizacji, jaki wystąpił u pracownika.

Lekarze specjaliści z IMP w L. podali, iż analiza danych literaturowych wskazuje na zwiększone ryzyko nowotworu pęcherza moczowego w przypadku narażenia na substancje rakotwórcze takie jak aminy aromatyczne, /ara-chloroanilina, 2,6-dimetyloanilina, barwniki na bazie benzydyny, benzo[a]piren, oleje mineralne (nieoczyszczone i słabo oczyszczone), orio-toluidyna. Istnieją także procesy (produkcja koksu, auraminy, p-chloro-toludyny, pigmentu chromianowego i barwników), gałęzie przemysłu (przemysł gumowy, metalurgia) i zawody (fryzjerzy, drukarze, pracownicy przemysłu chemicznego/naftowego, pracownicy pralni chemicznych, ślusarze, górnicy, malarze) zwiększonego ryzyka wystąpienia tej lokalizacji nowotworu.

Stwierdzili iż w dostępnej dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego brak jest potwierdzenia występowania na stanowiskach pracy strony substancji o udowodnionym w piśmiennictwie działaniu rakotwórczym na pęcherz moczowy. Ponadto potencjalne narażenie na solwent nafta (ropa naftowa) oraz węglowodory lekkie aromatyczne nie jest tożsame z pracą w przemyśle naftowym. Również opisywane narażenie na chrom nie może być podstawą do stwierdzenia istnienia związku przyczynowo-skutkowego z nowotworem, gdyż według danych literaturowych związki chromu 6-wartościowego zwiększają ryzyko powstania raka płuca, nosa i zatok przynosowych.

W związku z powyższym, na podstawie analizy całości dokumentacji medycznej i dotyczącej oceny narażenia zawodowego, lekarze orzecznicy IMP w L. uznali, iż brak jest podstaw do rozpoznania nowotworu pęcherza moczowego rozpoznanego u strony jako choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 17.5 wykazu chorób zawodowych.

W odpowiedzi na zarzuty z odwołania ŚPWIS zauważył, że przeanalizował znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy i w postępowaniu odwoławczym uzyskał uzupełnione przez PPIS w C. dane o narażeniu zawodowym strony a także otrzymał orzeczenie lekarskie IMP i ZŚ w S. nr [...] z dnia [...] r. oraz opinię IMP w L. z dnia 30.03.2020 r. gdzie lekarze specjaliści z powyższych jednostek diagnostyczno-orzeczniczych uznali zgodnie, iż brak jest podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. Zgodnie zaś z ustaleniami orzecznictwa sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 02.02.2010 r., sygn. akt: IV SA/Gl 582/09, wyrok WSA w L. z dnia 27.07.2016 r. sygn. akt III SA/Łd 1097/15) wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Dalej organ wyjaśnił, iż jakkolwiek orzeczenia lekarskie WOMP PCłiZ w S. oraz IMP i ZŚ w S. zostały sporządzone przez osoby nie mające specjalizacji w zakresie urologii to kwestie wymaganych specjalizacji przez lekarzy orzekających w sprawach chorób zawodowych zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18.06.2010 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 110 poz. 736). Są to specjalizacje z zakresu: medycyny pracy, medycyny przemysłowej, medycyny morskiej i tropikalnej, medycyny lotniczej, medycyny kolejowej oraz medycyny transportowej. Lekarze, którzy wydali w sprawie strony orzeczenia lekarskie są specjalistami w zakresie medycyny pracy i w związku z tym spełniają wymagania określone przez w/w rozporządzenie.

W zakresie wniosku o przeprowadzenie rozprawy na podstawie art. 89 Kpa, to zdaniem ŚPWIS w sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące konieczność przeprowadzenia rozprawy, gdyż nie zapewniłaby ona przyspieszenia lub uproszczenia postępowania. Zaś decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika co w sprawie miało miejsce .

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa administracyjnego zwanego dalej kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to art.: .136 §1 i 2 kpa poprzez wadliwe zastosowanie i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem organu pierwszej instancji mimo braku wniosku strony, b) art. 138 § 2 kpa poprzez niezastosowanie przez organ, c) art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez zastosowanie i utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy, d) art. 86 kpa poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na początku postępowania tj. w dniu 29 czerwca 2017 roku w sytuacji, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla wyjaśnienia sprawy i dowód z przesłuchania strony był niezbędny, e) art. 79 § 2 kpa w związku z art.9 kpa poprzez brak pouczenia strony działającej bez pełnomocnika, że ma ona prawo do udziału w przesłuchaniu świadków oraz do zadawania im pytań i składania wyjaśnień, f) art.79 §1 kpa poprzez brak zawiadomienia o konkretnym terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, g) art.89 § 2 kpa przez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy rozprawa była potrzebna dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, h) art. 10 §1 kpa w związku z art. 68 ust.6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) poprzez wydanie decyzji w otwartym terminie dla strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań, i) zarzut naruszenia art. 77 kpa w związku z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) poprzez wydanie decyzji na podstawie wadliwie zgromadzonego i niekompletnego materiału dowodowego i zaniechania podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia tego materiału w szczególności niezrealizowania wniosku organu z dnia 14 września 2018 roku skierowanego do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o skierowanie Skarżącego na badania w Instytucie Medycyny Pracy w L. i skutku tego zaniechania na treść ustaleń organu, j) art.6 kpa poprzez naruszenia obowiązku działania na podstawie i w granicach prawa w sytuacji, gdy strona nie mogła wykazać swoich racji, a organ nie umożliwił stronie realizowania swoich procesowych uprawnień, k) art.7 kpa poprzez naruszenie obowiązku organu do ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym i wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.

Śląski Państwowy Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa.

Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły Stronie stwierdzenia choroby zawodowej -nowotworu pęcherza moczowego wymienionej w pozycji 17.5 wykazu chorób zawodowych rozp. RM z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Przede wszystkim należy zauważyć, że stosownie do art. 235 ¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Natomiast w rozp. RM z 30 czerwca 2009r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej z Kodeksu pracy, uregulowano m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; jednoznacznie określono kompetencje poszczególnych organów i jednostek medycznych.

Zgodnie z § 4 ust. 1 - właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Jednak z mocy § 5 ust. 1 - właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.

Natomiast w ust. 2 tego paragrafu ustalono tryb orzeczniczy i kognicje odpowiednich jednostek orzeczniczych I stopnia i II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia, którymi ustanowiono instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.

Mocą § 8 ust. 1 decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zaakcentować również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym obowiązuje powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Zatem bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez stosownych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (vide: wyroki NSA m.in. z dnia 24.03.2000r., I SA 2334/99, z dnia 8.11.2000r., I SA 664/00; WSA w Gdańsku III SA/Gd 604/15 z dnia 01.10.2015r.).

Takie stanowisko, akceptowane w pełnej rozciągłości przez skład orzekający w przedmiotowej sprawie zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Jest ono w pełni aktualne mając na uwadze okoliczność, iż w dniu 3 lipca 2009 roku weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zastępujące mający za przedmiot tę samą materię akt normatywny z 2002 r. Natomiast wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do ww. rozporządzenia określa zamknięty katalog chorób zawodowych.

Konkludując przedstawione uwarunkowania prawne stwierdzić więc należy, że w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez właściwe organy administracji publicznej. To organ administracyjny zobligowany jest stosować postanowienia kodeksu postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. Zwrócić należy bowiem uwagę, że w świetle cyt. § 8 rozp. RM właściwy funkcjonalnie organ wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie oceny narażenia zawodowego pracownika oraz materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w stosownych orzeczeniach lekarskich.

Natomiast w niniejszej sprawie lekarze orzecznicy z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Przychodni Chorób Zawodowych w S. –vide orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., nr [...], lekarze z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. vide orzeczenie nr [...] z [...] r. oraz specjaliści z Instytutu Medycyny Pracy IM. Prof. J. N. w L. vide opinia lekarska z 30.03.2020 r. po analizie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy stwierdzili brak podstaw do rozpoznania u strony nowotworu pęcherza moczowego rozpoznanego jako choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 17.5 wykazu chorób zawodowych. Zauważenia wymaga, iż w w/w orzeczeniach w tym sporządzonym przez Instytut Medycyny Pracy zaakcentowano konieczność związku choroby z narażeniem zawodowym na czynniki rakotwórcze, a zatem konieczność etiologii zawodowej rozpoznanej choroby nowotworu pęcherza moczowego. W tym zaś zakresie słusznie wskazano, iż obowiązujące przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych stanowią, że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową, jeśli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Zgodnie zaś z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 10.08.2012r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji chemicznych i ich mieszanin (Dz. U. poz. 1018), za substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka uważa się te, substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym, które zostały zakwalifikowane do kategorii 1 czynników rakotwórczych. Natomiast te z substancji, na które strona mogła być potencjalnie narażona, a które podała jako stosowane w produktach chemicznych przez nią używanych, należą solwent nafta (ropa naftowa do kategorii 1) oraz węglowodory lekkie aromatyczne. Tymczasem jak zaznaczyli lekarze w oparciu o dane literaturowe zwiększone ryzyko nowotworu pęcherza moczowego występuje w przypadku narażenia na substancje rakotwórcze takie jak aminy aromatyczne, pora-chloroanilina, 2,6- dimetyloanilina, barwniki na bazie benzydyny, benzo[a]piren, oleje mineralne (nieoczyszczone i słabo oczyszczone), orto-toluidyna. Wskazali też na procesy (produkcja koksu, auraminy, p-chloro-toludyny, pigmentu chromianowego i barwników) i gałęzie przemysłu (przemysł gumowy, metalurgia) i zawody (fryzjerzy, drukarze, pracownicy przemysłu chemicznego/naftowego, pracownicy pralni chemicznych, ślusarze, górnicy, malarze) zwiększonego ryzyka wystąpienia tej lokalizacji nowotworu. Podkreślili, iż w dokumentach sprawy w tym dot. narażenia zawodowego brak jest potwierdzenia występowania na stanowiskach pracy strony substancji o udowodnionym w naukowym piśmiennictwie działaniu rakotwórczym na pęcherz moczowy. Również lekarze specjaliści odnieśli się do podnoszonych narażeń na chrom w preparatach przez stronę używanych wskazując, iż nie może być to podstawą do związku przyczynowo-skutkowego z nowotworem pęcherza moczowego , gdyż wg literatury przedmiotu związki chromu jakkolwiek zwiększają ryzyko powstania nowotworu jednak innych narządów ciała a to; płuca, nosa i zatok przynosowych. Podniesienia wymaga i to, iż lekarze specjaliści orzekali na podstawie wyczerpująco ustalonych informacji dotyczących przebiegu pracy zawodowej w tym z kart oceny narażenia zawodowego, zeznań współpracowników strony, informacji o występowaniu czynników rakotwórczych w środowisku pracy, wykazu stanowisk pracy zgłoszonych do rejestru z narażeniem na substancję rakotwórczą oraz procesu technologicznego stwarzającego ryzyko powstania nowotworu. Skoro zatem lekarze orzecznicy z jednostki orzeczniczej orzekali na podstawie wyczerpująco zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wydane orzeczenia w tym w szczególności orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy IM. Prof. J. N. w L. są wewnętrznie spójne zawierają uzasadnienia nie budzące wątpliwości, to mają one moc wiążącą dla organu inspekcji sanitarnej właściwego do wydania decyzji. Organ dysponując takimi orzeczeniami nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która z nich wynika. W konsekwencji zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wbrew argumentacji skargowej dawał podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, stwierdzającego brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej strony. Jednocześnie Sąd ocenił jako chybione zamieszczone w skardze zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego. Wbrew stanowisku dowód z przesłuchania strony nie był niezbędny, gdyż w sprawie wyjaśniono wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie może wywrzeć pozytywnego dla strony skutku prawnego zarzut braku pouczenia strony działającej bez pełnomocnika, że ma prawo do udziału w przesłuchaniu świadków oraz do zadawania im pytań i składania wyjaśnień, w sytuacji gdy jak z akt wynika organ wezwał współpracowników strony w celu złożenia zeznań co do warunków pracy zawodowej i jego przebiegu o czym powiadomił stronę i wskazał także nr telefonu kontaktowego ( vide k 44 i 42 ak adm.) a strona mając wiedzę o czynnościach procesowych podejmowanych przez organ i dysponując nr telefonu kontaktowego nie wykazała aktywności by zasięgnąć informacji co do dat przesłuchania w/w, by czynnie uczestniczyć w tej czynności procesowej. W zakresie zarzutu naruszenia art. 10 kpa jakkolwiek trafnego, to jednak stwierdzić należy, iż pozostaje on bez wpływu na legalność spornej decyzji. Jak wskazał NSA w wyroku o sygn. akt II OSK 53/19 z 17 września 2020 r., a co skład orzekający podziela, naruszenie art. 10 § 1 kpa oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Tymczasem strona nie wskazała jakich to konkretnie dowodów i czynności procesowych została pozbawiona, a których istnienie miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 89 § 2 kpa zgodnie z którym organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz, gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W sprawie nie było konieczności przeprowadzenia rozprawy albowiem nie było to potrzebne do jej wyjaśnienia sprawy. Zebrany materiał dowodowy w postaci m. in. kart oceny narażenia zawodowego, kart charakterystyk preparatów niebezpiecznych, protokołów z przesłuchań świadków, skierowań na badania okresowe, danych dotyczących występowania czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym w środowisku pracy strony z wykazem stanowisk narażonych na działanie tych czynników, orzeczeń, opinii lekarskich jednostek diagnostyczno-orzeczniczych I i II stopnia był wystarczający do wydania decyzji w sprawie przez organ .

W tym stanie rzeczy niezasadne okazały się zarzuty skargowe naruszenia przepisów kpa ściśle wymienionych w skardze. Zaznaczyć także należy, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro, organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń. Wbrew temu co twierdzi skarżąca organy sanitarne nie miały podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych, dokonanych zgodnie z zasadami z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.