Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1964/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2,  art. 255, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Straszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia ... sierpnia 2017 r. Nr ... w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. .


UZASADNIENIE

L. Spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. – wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100.000 zł – wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o majątku i dochodach pełnomocnik strony skarżącej wskazał jedynie, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 3.500.000 zł. Pozostałe rubryki wniosku dotyczące: wartości środków trwałych, wysokości zysku lub straty, rachunków bankowych, innych danych majątkowych, nie zostały wypełnione. Pełnomocnik wskazał jedynie, iż od 2013 r. nie sporządzano bilansów ani rachunków zysków i strat Spółki, zaś jej dokumentacja znajduje się w Prokuraturze Rejonowej w B.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wymienił wydane wobec Spółki decyzje określające zobowiązania podatkowe za poszczególne okresy, jak również wskazał na wystawione tytuły wykonawcze. Podniósł przy tym, iż z uwagi na prowadzone wobec skarżącej postępowania podatkowe, zakończyła ona prowadzenie działalności i została rozwiązana uchwałą wspólników, a następnie rozpoczął się proces jej likwidacji. Wskazał również, iż Spółka nie ma w praktyce żadnego majątku, ciążą na niej olbrzymie zobowiązania, których nie jest w stanie uiścić. Wyjaśnił także, iż koszty zastępstwa procesowego zostały poniesione w całości "z góry przed dokonaniem zajęć środków finansowych Spółki".

W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Spółki, zarządzeniem z dnia [...] 2017 r. wezwano ją do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane pytania oraz do złożenia określonych dokumentów.

Pismem z dnia [...] 2017 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż z informacji udzielonych przez likwidatora wynika, że Spółka nie posiada majątku nieruchomego, nie posiada również dostępu do rachunków bankowych, nie prowadzi jakiejkolwiek działalności, nie zatrudnia pracowników. Spółka posiada natomiast tytoń o przybliżonej wartości 4.500.000 zł, który jest przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Pełnomocnik wskazał przy tym, iż z informacji uzyskanych od likwidatora wynika, że zamierza on sprzedać przedmiotowy tytoń, by w ten sposób uzyskać środki na spłatę zobowiązań wobec plantatorów. Ponadto wskazał, iż istnieją problemy w zakresie postępowania likwidacyjnego z uwagi na to, że oryginalne dokumenty oraz zapisy cyfrowe dotyczące działalności Spółki zostały zabrane przez Straż Graniczną w B. na polecenie Prokuratury Okręgowej w B. Spółka nie dysponuje również sprawozdaniem za 2016 r. oraz nie ma możliwości jego sporządzenia, z uwagi na brak oryginalnych dokumentów będących w dyspozycji Straży Granicznej. Pełnomocnik oświadczył, że z wyżej wskazanych względów, Spółka nie jest w stanie przedstawić żądanych dokumentów.

Do pisma załączył odpisy zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz innych zawiadomień wystawionych w postępowaniu egzekucyjnym, faktury korygującej, a także deklaracji VAT-7K za pierwszy i drugi kwartał 2017 r.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek w powyższym świetle uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem.

Przypomnieć należy, iż aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych wnioskującej strony w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, referendarz sądowy musi mieć dostęp do pełnej informacji o jej aktualnej sytuacji majątkowej. W przypadku spółki kapitałowej ocena jej faktycznej sytuacji finansowej wymaga odniesienia się do jej dokumentacji księgowej, w odniesieniu zaś do aktywów spółki niezbędne jest nadto uzyskanie wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych.

Wskazać należy, iż skarżąca nie wykonała należycie wezwania do złożenia dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, wobec czego brak jest możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi.

W tym zakresie wskazać przede wszystkim należy, iż Spółka nie przedłożyła kluczowych dla oceny jej sytuacji finansowej dokumentów, do złożenia których została wezwana, to jest dokumentów dotyczących likwidacji Spółki, takich jak bilans otwarcia likwidacji, listy wierzytelności, podziału majątku Spółki, sprawozdań sporządzonych przez likwidatora. Ponadto nie przedstawiła żądanych zeznań podatkowych CIT-8 za rok 2015 i 2016, rocznego sprawozdania finansowego za rok 2016 czy wyciągów z rachunków bankowych za wskazany okres.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odmowę przyznania prawa pomocy uzasadnia także sytuacja, gdy strona podaje fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04). W jednym z ostatnich orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że wybiórcze przedstawienie dokumentów pozbawia Sąd możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. akt II GZ 916/15). Należy również podkreślić, iż referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GZ 774/13).

Przed odniesieniem się do twierdzeń pełnomocnika skarżącej o niemożności przedłożenia żądanych dokumentów wskazać należy, iż Spółka w ostatnim okresie występowała już o prawo pomocy w innych zainicjowanych przez siebie sprawach. Zarówno referendarze sądowi rozpoznający wnioski, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie udzielili jak dotąd Spółce prawa pomocy w żadnym z tych postępowań, szczegółowo wyjaśniając motywy swoich decyzji. Starszy referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek w pełni podziela stanowisko zajęte w sprawach o sygn. akt VIII SA/Wa 246/17, VIII SA/Wa 247/17 oraz VIII SA/Wa 248/17, odnoszące się do kwestii nieprzedstawienia dokumentacji finansowej, iż skarżąca miała możliwość uzyskania żądanych dokumentów zwracając się do Prokuratury Okręgowej w B. o wydanie ich uwierzytelnionych kopii, jednakże o takie dokumenty nie wystąpiła, co prowadzi do konkluzji, iż nie podjęła próby uprawdopodobnienia okoliczności, na które się powołuje. Ponadto zauważono, iż skoro skarżąca zabezpieczyła środki finansowe celem zapłaty "z góry" za usługi prawnicze świadczone przez jej pełnomocnika, lecz nie zabezpieczyła żadnych środków niezbędnych do kontynuowania postępowania sądowego, to nie można przyjąć by podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych. Nie bez znaczenia pozostaje również stwierdzenie, iż Sądowi z urzędu wiadome było, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, jednakże nie przedstawiła okoliczności towarzyszących utracie zgromadzonego w przeszłości majątku.

Wskazać również warto na stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2017 r. o sygn. akt III SA/Wa 3229/17, zgodnie z którym, zarówno liczba wszczętych przez Spółkę procesów sądowych, jak i łączna kwota zobowiązań (zaległości) podatkowych z tytułu podatku akcyzowego, nie stanowią automatycznie podstawy do przyznania Spółce prawa pomocy. Podkreślono przy tym, iż pełnomocnik Spółki zdaje się nie dostrzegać, że w świetle przepisów dotyczących prawa pomocy, to wnioskujący obowiązany jest wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa bowiem na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rolą Sądu nie jest zaś poszukiwanie za Spółkę takich dowodów lub (i) okoliczności, które świadczyłyby o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Pomimo tego, że kwota ciążących na skarżącej zobowiązań jest niewątpliwie znaczna (wielomilionowa), to nie przesądza okoliczność ta automatycznie o tym, że należy przyznać jej prawo pomocy.

Dodatkowo zauważyć należy, iż pełnomocnik nie nadesłał i w żaden sposób nie usprawiedliwił z jakich powodów nie jest w stanie przedłożyć dokumentów dotyczących likwidacji Spółki (bilans otwarcia likwidacji, listy wierzytelności, podziału majątku Spółki, sprawozdań sporządzonych przez likwidatora), które przecież winny znajdować się w dyspozycji likwidatora, z którym pozostaje w kontakcie, skoro powołuje się na jego oświadczenia w piśmie z dnia [...] 2017 r.

Odnosząc się do kwestii zajęcia rachunków bankowych Spółki wskazać w pierwszej kolejności należy, iż wykonując wezwanie referendarza sądowego skarżąca nie przedłożyła żądanych wyciągów z tych rachunków, czy też dokumentów bankowych potwierdzających wysokość zajętych środków pieniężnych Spółki, ulokowanych na tych rachunkach. Z nadesłanych przez pełnomocnika zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wynika jedynie suma kwot zajętych, natomiast nie można ustalić jakie środki Spółka ewentualnie posiada na rachunkach bankowych, jak również ile rachunków w istocie posiada. Niezależnie od tego bardziej istotne jest to, iż sama okoliczność zablokowania środków pieniężnych nie mogła wpłynąć na pozytywne rozpoznanie niniejszego wniosku. Przypomnieć bowiem trzeba, iż zgodnie z art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej.

Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskującą, nie można dokonać oceny, czy spełnia ona ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że jej wniosek nie może zostać uwzględniony. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.