Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1167/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005r. sprawy ze skargi Rady Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych wynika, iż pismem z dnia [...] stycznia 2003r. A. S. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o powłanie go na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby w P. Stosownie do dyspozycji art. 10 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawa o notariacie (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369) Minister Sprawiedliwości zwrócił się pismem z dnia [...] lutego 2003 r. do Rady Notarialnej w [...] o zaopiniowanie złożonego wniosku.

W odpowiedzi Rada Notarialna poinformowała Ministra Sprawiedliwości, iż podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w uchwale z dnia 31 sierpnia 2001 r.

i postanowiła nie opiniować wniosku do czasu ustalenia przez Ministerstwo planu rozmieszczenia kancelarii notarialnych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości powołał na stanowisko notariusza A. S. i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w P. Decyzja została wydana na podstawie art. 10 i art. 11 pkt 1-3 Prawa o notariacie. Zgodnie z art. 10 tej ustawy notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Natomiast przepis art. 11 ustawy określa wymagania kwalifikacyjne na stanowisko notariusza, które w ocenie Ministra Sprawiedliwości spełniał A. S.

Izba Notarialna złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, upatrując w powołanej decyzji naruszenie przepisu art. 10 cytowanej ustawy. Zdaniem Rady brak planu siedzib kancelarii powoduje dowolność

i przypadkowość nominacji na stanowisko notariusza, dlatego do czasu ustalenia przez Ministra Sprawiedliwości planu siedzib kancelarii notarialnych, stosownie do przepisu art. 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. Nr 42, poz. 188) Rada wstrzymała się z wydawaniem opinii. Ponadto, jak to wywodziła Rada Izby Notarialnej, podjęto dwie uchwały o wstrzymaniu się z wydawaniem opinii do czasu ustalenia przez Ministra Sprawiedliwości planu siedzib kancelarii notarialnych. Uchwał tych Minister Sprawiedliwości nie zaskarżył do Sądu Najwyższego powinien więc uznać zasadność ustalenia planu siedzib kancelarii notarialnych. Rada zwróciła również uwagę, iż wniosek o powołanie na stanowisko notariusza złożony został w dniu [...] stycznia 2003 r., tak więc sprawa wydania opinii rozpatrywana była przez Radę poprzedniej kadencji. Po ukonstytuowaniu się nowych władz Minister Sprawiedliwości nie zwrócił się do nowo wybranej Rady Izby Notarialnej w [...] o wydanie opinii.

Uznając za nieuzasadnione zarzuty postawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ostateczną decyzją Minister Sprawiedliwości z dnia

[...] maja 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. Według Ministra Sprawiedliwości art. 10 ustawy Prawo

o notariacie zobowiązywał ten organ do zasięgnięcia opinii rady właściwej izby notarialnej, o co zwrócono się do Rady Izby Notarialnej. Rada Izby Notarialnej, z naruszeniem art. 106 § 3 k.p.a., uchyliła się od ustawowego obowiązku zajęcia stanowiska w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. Odmowa ta nie może jednakże być przeszkodą dla wykonywania przez Ministra Sprawiedliwości zadań określonych

w art. 10 Prawa o notariacie. W ramach nadzoru sprawowanego nad notariatem Minister posiada wiedzę odnośnie zapotrzebowania ludności na usługi notarialne. Z danych statystycznych posiadanych przez minisertstwo za rok 2004 r. wynikało, iż średnia ilość aktów notarialnych sporządzonych przez jednego notariusza w P. wyniosła 76 miesięcznie, a zatem istnieje celowość utworzenia w mieście kolejnej kancelarii. Za bezzasadny Minister uznał zarzut niezwrócenia się do nowo wybranych władz Rady o wydanie opinii albowiem wybór nowej Rady nie rozpoczyna działaności rady na nowo.

W skardze z dnia [...] czerwca 2005 r. na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciła narusznie art. 10 ustawy Prawo o notariacie w zw. z art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 Nr 98 poz. 1071 ze zm.).

Zdaniem strony skarżącej wykładnia art. 106 k.p.a jednoznacznie wskazuje, iż prowadzący postępowanie Minister Sprawiedliwości nie mógł wydać rozstrzygnięcia w sprawie bez ostatecznego uzyskania opinii przez organ współdziałający jakim jest Rada Izby Notarialnej. Dlatego też zakończenie postępowania poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, bez uzyskania opinii uznać należy za istotną wadę proceduralną stanowiącą przesłankę wznowienia postępowania na postawie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.

Rada podniosła ponadto, iż nałożono na nią obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w zakresie przyznanych jej kompetencji, a istotnym elementem takiego postępowania może stać się ocena całokształtu problematyki rozmieszczenia kancelaraii notarialnych. Brak takiego planu powoduje dowolność i przypadkowość nominacji na stanowisko notariusza. Dlatego samorząd posiada ineteres prawny w tym by siedziby kancelarii były wyznaczone w sposób uporządkowany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpoznając zatem sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 10 ustawy Prawo o notariacie zgodnie z którym notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii Rady właściwej izby notarialnej. Nie budzi wątpliwości, iż

w niniejszej sprawie stosownie do treści powołanego przepisu Minister zwrócił się do Rady Izby Notarialnej w [...] o zaopiniowanie ubiegającego się

o stanowisko notariusza A. S. Rada odmówiła jednak wydnia opinii argumentując tym, iż do czasu ustalenia przez ministerstwo planu siedzib kancelarii wstrzymuje się od opiniowania wniosków osób kandydującyh na stanowsiko notariusza. Niewątpliwie Rada swoim działaniem naruszyła przepisy prawa, w tym przede wszystkim art. 35 Prawa o notariacie zgodnie z którym do zakresu działania rady należy opiniowanie wniosków w przedmiocie powoływania i odwoływania notariuszy. W kwestii tej wielokrotnie wypowiadał się w swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy, który stwierdził że art. 35 pkt 1 Prawa o notariacie, ustanawiający obowiązek opiniowania przez radę izby notarialnej wniosków, o których mowa w art. 10 wymienionej ustawy, nie przewiduje żadnych zwolnień od tego obowiązku. Oznacza to, że ilekroć wpłynie wniosek osoby zainteresowanej powołaniem na notariusza, tylekroć rada izby notarialnej ma obowiązek wydać opinię w tej sprawie. Podjęcie zaś uchwały zawieszającej wykonywanie tego obowiązku bądź odmawiającej jego wykonania, np. do czasu wydania przez Ministra Sprawiedliwości planu siedzib kancelarii notarialnych jest sprzeczne z wymienionymi wyżej przepisami Prawa o notariacie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1994.05.24 I PO 7/94,OSNP 1994/6/106; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1995.09.21 I PO 8/95 OSNP 1996/7/106).

Tym samym wbrew zarzutom skargi naruszenia art. 35 Prawa o notariacie dopuściła się Rada Izby Notarialnej w [...] a nie Minister Sprawiedliowości.

Wobec powyższego powstaje jednak pytanie czy Minister Sprawiedliwości wydając decyzję o powołaniu kandydata na stanowisko notariusza nie dysponując opinią Rady Izby Notarialnej naruszył prawo w tym art. 10 powoływanej ustawy. Zdaniem Sądu działaniu Ministra Sprawiedliwości nie można zarzucić naruszenia prawa. Dyspozycja art. 10 nałożyła na organ decydujący obowiązek zasięgnięcia opinii przed podjęciem rozstrzygnięcia. Tym samym Minister Sprawiedliwości zwracając się do Rady o wydanie opinii postąpił zgodnie z prawem. Jednakże Rada wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi uchyliła się od zajęcia w sprawie stanowiska, pozbawiając się możliwości wyrażenia opinii o kandydacie. Zdaniem Sądu takie działania są niedopuszczalne i w rzeczywistości prowadzą do przedłużenia postępowania administracyjnego, godząc z jednej strony w interes prawny osób ubiegających się o stanowisko notariusza z drugiej w interes publiczny, który przemawia za rozszerzaniem dostępu obywateli do usług notarialnych .

Jednocześnie Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżoną decyzję dokonał oceny kandydata tj. czy ubiegający się na stanowisko notariusza A. S. spełnia wymogi przewidziane w art. 11-13 ustawy Prawo o notariacie.

Należy mieć przy tym na uwadze, iż zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem opinia rady izby notarialnej w sprawie powołania notariusza

i wyznaczenia siedziby jego kancelarii nie jest wiążąca dla Ministra Sprawiedliwości i podlega jego ocenie jak każdy inny dowód. Albowiem "na gruncie art. 10 ustawy z 1991 r. Prawo o notariacie nie mamy do czynienia

z uprawnieniami, czy swobodnym uznaniem rady właściwej izby notarialnej, lecz z kategorią ustawowego obowiązku związanego z realizacją interesów publicznych przez samorząd notarialny. Stąd opiniowanie przez samorząd zawodowy w ramach współdziałania przy wydawaniu decyzji przez Ministra Sprawiedliwości nie może zmierzać do obrony partykularnych interesów całej korporacji zawodowej, czy jej członków." ( tak w: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2001.08.28 II SA 1736/00, LEX nr 53469; podobnie w: wyroku NSA z dnia 10 września 2001 r., II SA 1488/00; Lex nr 53471).

Za powyższym stanowiskiem wydaje się przemawiać zmiana jakiej ustawodawca dokonał w art. 10 ustawy Prawo o notariacie z dniem 10 września 2005 r. W obecnym brzmieniu tego artykułu dodano § 2., który stanowi,

iż niewyrażenie opinii, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej. Tym samym ustawodawca potwierdził, iż niewykonanie przez organ samorządu ustawowego obowiązku opiniowania nie stanowi przeszkody do wydania przez Ministra Sprawiedliwości decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie.