Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 498/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90-91
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2022 roku sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 marca 2022 r., II GSK 153/22, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej D.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 09 kwietnia 2021 r. III SA/Po 906/20 w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 20 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzania gier na automatach poza kasynem gry – uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok, jak wynika z jego uzasadnienia, został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

WSA w Poznaniu wyrokiem z 09 kwietnia 2021 r., III SA/Po 906/20, objętym skargą kasacyjną, po rozpoznaniu skargi D.K. (dalej jako: "skarżąca") na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 20 października 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z 24 listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. orzekł o wymierzeniu M s. c. D. K., W. K. kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach do gry poza kasynem gry. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że [...] października 2015 r. w sklepie "M" przy ul. R. [...] w B., w toku kontroli, funkcjonariusze Urzędu Celnego w L. ujawnili dwa automaty do gry. W drodze eksperymentu procesowego przeprowadzono gry kontrolne wykazujące, że są to automaty, na których można uzyskać wygrane pieniężne lub rzeczowe, a gra zawiera element losowości.

Ujawniono jednocześnie, że po śmierci wspólnika W.K. 21 sierpnia 2013 r. następnego dnia (tj. 22 sierpnia 2013 r.) sporządzono aneks do umowy spółki z [...] grudnia 1994 r. Zgodnie z nim W.K. posiadał 40% udziału w spółce, a jego spadkobiercami są jego dzieci: D.K. i W.K.. W.K., przystępując do spółki, zgodził się na warunki określone w umowie spółki z [...] grudnia 1994 r. z późniejszymi aneksami, a [...] marca 2016 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej.

Decyzją z 16 maja 2018 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przy czym jako stronę decyzji organu odwoławczego, w odróżnieniu decyzji organu pierwszej instancji, oznaczył nie M s. c. D. K., W. K., lecz D. K. i W.K., będących w dniu kontroli wspólnikami M s. c. D. K., W. K.. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano m.in., że zebrany materiał dowodowy uzasadniał orzeczenie o wymierzeniu D.K. i W.K. kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach do gry poza kasynem gry.

Uchylając obie decyzje, prawomocnym wyrokiem z 06 listopada 2018 r., III SA/Po 414/18, WSA w Poznaniu napisał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, polegające braku wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie oznaczenia strony.

Ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu, decyzją z 03 marca 2020 r. wymierzył D.K., jako urządzającemu gry na automatach poza kasynem gry, karę pieniężną w łącznej wysokości 24.000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach. Na skutek odwołania skarżącej, wskazaną na wstępie decyzją z 20 października 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego z 20 sierpnia 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła skarżąca. WSA w Poznaniu wymienionym na wstępie wyrokiem z 09 kwietnia 2021 r. III SA/Po 906/20 skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ wykonał zakreślone przez Sąd wytyczne wyznaczając skarżącą jako adresata decyzji. Ze znajdującego się w aktach sprawy aneksu do umowy przedmiotowej spółki cywilnej, sporządzonego 22 sierpnia 2013 r., wynika, że W.K. zmarł 21 sierpnia 2013 r., zaś skarżąca od 22 sierpnia 2013 r. uznała się za wspólnika spółki, razem z W.K. Jest zatem oczywiste, że w przypadku tej konkretnej umowy i tych konkretnie automatów do gier W.K. nie mógł podejmować jakichkolwiek ustaleń. Z kolei umowę dzierżawy powierzchni z [...] maja 2015 r. podpisała skarżąca, a z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, aby W.K. brał udział w podejmowaniu decyzji o wstawieniu automatów do sklepu M ani też, aby podejmował jakiekolwiek czynności związane z ich eksploatacją w tym lokalu. W ocenie Sądu organy obu instancji miały podstawy do przyjęcia, że podpisanie przedmiotowej umowy dzierżawy powierzchni z [...] maja 2015 r., na podstawie której w sklepie znajdowały się automaty do gier, ujawnione w trakcie kontroli, było samodzielną decyzją strony skarżącej.

Dalej Sąd wskazał, że w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i uznaje słuszność zajętego przez ten organ stanowiska, co do charakteru przedmiotowych urządzeń w świetle art. 2 ust. 3-5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 ze zm.; dalej jako: "u.g.h.").

Ustosunkowując się do zarzutu skargi, że skarżąca nigdy nie była właścicielem automatów do gry, a więc, że decyzja została wydana wobec osoby nie urządzającej gier na automatach, Sąd wskazał, że podmiotem wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej ani osoba prawna nie mająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.

W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego w postaci art. 189g § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") poprzez jego niezastosowanie i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej pomimo upływu pięcioletniego terminu liczonego od [...] października 2005. tj. od daty dokonania kontroli w lokalu, w którym ujawniono i zatrzymano automaty do gry.

Naczelny Sąd Administracyjny, uzasadniając opisany na wstępie wyrok z 17 marca 2022 r., II GSK 153/22 którym uchylił wyrok WSA w Poznaniu z 09 kwietnia 2021 r. III SA/Po 906/20 napisał, że skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

NSA wskazał, że istota sporu zakreślona granicami skargi kasacyjnej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w sprawach dotyczących kar pieniężnych nakładanych w oparciu o przepisy ustawy o grach hazardowych stosuje się przepisy Działu IVA - "Administracyjne kary pieniężne" Kodeksu postępowania administracyjnego.

NSA stwierdził, że w zakresie dotyczącym przepisów procesowych ustawa o grach hazardowych odsyła wprost albo odpowiednio do przepisów Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że w postępowaniach dotyczących nakładania kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych zastosowanie mają zasady określone w Ordynacji podatkowej i przepisy tej ustawy w zakresie w niej uregulowanym.

Dalej NSA napisał, że nie ulega wątpliwości, że przepisy ustawy o grach hazardowych nie odnoszą się do kwestii przedawnienia nakładania kar pieniężnych, o których mowa w tej ustawie. Nie budzi również wątpliwości na tle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r. sygn. P 32/12, że kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (w brzmieniu wiążącym w tej sprawie) rekompensuje nieopłacony podatek od gier.

Zdaniem NSA decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. jest decyzją kształtującą dopiero stosunek administracyjnoprawny, a zatem mającą charakter konstytutywny (ustalający). Decyzja ta - w przeciwieństwie do decyzji podatkowej, o które mowa w art. 21 § 1 pkt 2 w zw. z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej - nie konkretyzuje obowiązku prawnego wcześniej istniejącego, ale go od podstaw kształtuje w sposób od razu zindywidualizowany i skonkretyzowany. Jest to decyzja całkowicie odmienna od decyzji wymiarowej dotyczącej zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powstałych z dniem doręczenia decyzji, a więc do zobowiązań do których ma zastosowanie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślono niemożność zastosowania w odniesieniu do decyzji nakładającej karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. instytucji przedawnienia prawa do wydania decyzji z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ostatecznie NSA wskazał, że w tej sytuacji należałoby rozważyć, czy do spraw dotyczących kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych mogą być stosowane przepisy Działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujące kwestie administracyjnych kar pieniężnych. Zdaniem składu orzekającego niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której nawet gdyby przyjąć, że ustawa szczególna nie reguluje kwestii przedawnienia nakładania kary pieniężnej, to prawo nałożenia tej kary nie jest ograniczone żadnym terminem.

Odpowiadając na to pytanie NSA zauważył, że po pierwsze - przepisy określające przedawnienie są przepisami materialnoprawnymi. Po wtóre, biorąc pod uwagę, że przepisy Działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w takim zakresie, w jakim przepisy odrębne, dotyczące nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia ulg w jej wykonaniu, nie zawierają swoistych regulacji m.in. terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, a tak się dzieje w przypadku kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ustawy o grach hazardowych, zdaniem NSA wydaje się zasadnym przyjęcie, że przepisy komentowanego Działu winny pełnić funkcję ujednolicania zasad nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej również w sprawach hazardowych. (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2433/17; publ. CBOSA).

NSA stwierdził zatem, że ponieważ w art. 189g § 1 k.p.a. przyjęto, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa, to obowiązkiem Sądu pierwszej instancji jest rozważenie w rozpoznawanej sprawie, czy spełniona została przesłanka przedawnienia, czego Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził w kwestionowanym wyroku. Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut wskazujący na wadliwość rozstrzygnięcia Sądu poprzez brak oceny zaistnienia w niniejszej sprawie możliwości zastosowania art. 189g § 1 k.p.a. – jest zasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Przy czym, co należy podkreślić, Sąd orzekając w niniejszej sprawie jest związany wyrokiem NSA z 17 marca 2022 r., II GSK 153/22. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 p.p.s.a. przewiduje, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę.

Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę kierował się wskazaniami wyroku z 17 marca 2022 r., II GSK 153/22 Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie dalszego postępowania przed sądem I instancji. Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd stwierdza, że przesłanka przedawnienia nie została spełniona.

W niniejszej sprawie należy zastosować art. 189g § 1 k.p.a., który stanowi, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Termin początkowy wskazanego pięcioletniego terminu rozpoczyna się od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Przy delikcie polegającym na trwałym (ciągłym) utrzymywaniu stanu niezgodnego z prawem, momentem naruszenia prawa jest ostatni moment działania sprawcy, a taki delikt występuje w przedmiotowej sprawie. Zatem bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od momentu ustania stanu niezgodnego z prawem, np. w sytuacji ujawnienia nielegalnego działania, zaprzestania naruszenia.

Dokonując wykładni art. 189g § 1 k.p.a. należy rozważyć, czy termin przewidziany w tym przepisie odnosi się do decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, czy też taka decyzja nie przerywa biegu terminu przedawnienia. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji nie przerywa biegu terminu przedawnienia nałożenia kary pieniężnej (por. A. Krawczyk [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), komentarz do art. 189g, nb. 2; Lex). Sąd podziela to stanowisko. Ustawodawca dostrzegł w art. 189h k.p.a. potrzebę uregulowania przyczyn przerwania lub zawieszenia lub nierozpoczęcia biegu terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, ale nie umieścił pośród nich wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. W szczególności art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a. przewiduje, że bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia środka zaskarżenia od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego, albo skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej. Zatem ustawodawca wiąże skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia dopiero z aktem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji, nie zaś z wniesieniem odwołania od decyzji organu I instancji. Należy więc uznać, że wydanie i doręczenie decyzji przez organ I instancji nie wpływa na bieg terminu przedawnienia.

W realiach niniejszej sprawy należy jednak pamiętać, że do liczenia biegu terminu przedawnienia, zastosowanie znajdzie art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374). Zgodnie z tym przepisem, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Powyższa regulacja została dodana do ustawy z 2 marca 2020 r., na mocy art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568 z późn. zm.), która weszła w życie, w tymże zakresie, z dniem ogłoszenia. Regulacja ta utraciła moc z dniem 24 maja 2020 r., a to na podstawie art. 46 pkt 20 w zw. z art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875).

Analizowana regulacja istniała więc w porządku prawnym w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 r., łącznie przez okres 54 dni. O taki czas, właśnie tych 54 dni, został wstrzymany bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 07 czerwca 2022 r., III FSK 5032/21; CBOSA).

Kontrola, w toku której funkcjonariusze ujawnili oba automaty do gry, miała miejsce [...] października 2015 r. Decyzja organu II instancji została wydana 20 października 2020 r. i doręczona skarżącej 23 października 2020 r. Ustawowy pięcioletni termin przedawnienia upłynąłby już 20 października 2015 r. Z uwagi jednak na to, że bieg terminu przedawnienia został wstrzymany na 54 dni, wydanie decyzji organu II instancji jak i doręczenie tej decyzji nastąpiło przed przedawnieniem prawa do nałożenia kary pieniężnej. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 189g § 1 k.p.a.

Powyższa ocena prawna ma daleko idące konsekwencje procesowe. Należy bowiem podkreślić, że istota sporu zakreślona granicami skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą w sprawie II GSK 153/22 sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy w sprawach dotyczących kar pieniężnych nakładanych w oparciu o przepisy ustawy o grach hazardowych stosuje się przepisy Działu IVA - "Administracyjne kary pieniężne" Kodeksu postępowania administracyjnego. NSA w wyroku z 17 marca 2022 r., II GSK 153/22, przekazując sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, przesądził wyłącznie to, że przepisy Działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego winny pełnić funkcję ujednolicania zasad nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej również w sprawach hazardowych, zaś obowiązkiem sądu pierwszej instancji jest rozważenie w rozpoznawanej sprawie, czy spełniona została przesłanka przedawnienia. Skoro zostało wyżej ocenione i ustalone , że przesłanka przedawnienia nie została spełniona, obowiązkiem WSA w Poznaniu jest ocena zgodności tej decyzji z pozostałymi przepisami prawa, znajdującymi zastosowanie w sprawie.

W tym zakresie na gruncie art. 153 P.p.s.a pozostaje aktualne związanie oceną, że organ pierwszej instancji, oznaczając jako stronę M s. c. D. K., W. K., nie uzasadnił wystarczająco swej decyzji w tym zakresie; organ pierwszej instancji uznał, że spółka trwa mimo tego, że po śmierci W.K. jedynym wspólnikiem pozostała D.K. Dalej Sąd pozostaje związanym tym, że organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 24 listopada 2016 r., uznał , że stroną jest inny podmiot tj. D.K. i W.K., będący w dniu kontroli wspólnikami M s. c. D. K., W. K .

WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z 06 listopada 2018 r., III SA/Po 414/18 nakazał, żeby organ pierwszej instancji ustalił kolejne przekształcenia podmiotowe zachodzące w M s.c. D. K, W. K od daty jej powstania, w tym skutek prawny śmierci wspólnika W.K. dla istnienia M s.c. D. K., W. K. i ocenił walor prawny aneksu z 22 sierpnia 2013 r. do umowy spółki z [...] grudnia 1994 r. W razie uznania, że spółka trwa mimo śmierci W.K., organ winien wyczerpująco uzasadnić stanowisko i ustalić jego spadkobierców na podstawie stosownych dokumentów.

Skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdza , że organ wykonał tak zakreślone wytyczne, trzeba przy czym trzeba mieć na uwadze, że skoro organ uznał, iż w ustalonym przez siebie stanie faktycznym istnieją podstawy do wydania decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach, zaś stroną wobec której należy prowadzić postępowanie, która powinna być adresatem decyzji, jest D.K.(zdaniem Sądu słusznie), to zbędne stało się analizowanie, dla potrzeb niniejszej sprawy, czy spółka trwa mimo śmierci W.K. i ustalanie jego spadkobierców, na podstawie stosownych dokumentów, bowiem ustalenia takie nie wniosłyby nic do sprawy. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 kwietnia 2021, sygn. akt III SA/Po 906/20 i które nie zostało zakwestionowane przez NSA w orzeczeniu uchylającym ten wyrok.

Jak wynika z akt sprawy, sporne automaty do gier zostały wprowadzone i zainstalowane w sklepie M na podstawie ramowej umowy dzierżawy powierzchni z [...] maja 2015 r., którą w imieniu "M" podpisała D.K. (k. 22-21). Ze znajdującego się w aktach sprawy aneksu do umowy przedmiotowej spółki cywilnej, sporządzonego 22 sierpnia 2013 r., wynika że W.K. zmarł 21 sierpnia 2013 r., zaś skarżąca od 22 sierpnia 2013 r. uznała się za wspólnika spółki, razem z W.K.. Jest zatem oczywiste, że w przypadku tej konkretnej umowy i tych konkretnie automatów do gier, W.K. nie mógł podejmować jakichkolwiek ustaleń. Z kolei umowę dzierżawy powierzchni z [...] maja 2015 r. podpisała skarżąca, a z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, aby W.K. brał udział w podejmowaniu decyzji o wstawieniu automatów do sklepu M ani też, aby podejmował jakiekolwiek czynności związane z ich eksploatacją w tym lokalu. W ocenie Sądu organy obu instancji miały podstawy do przyjęcia, że podpisanie przedmiotowej umowy dzierżawy powierzchni z [...] maja 2015 r., na podstawie której w sklepie znajdowały się automaty do gier, ujawnione w trakcie kontroli, było samodzielną decyzją strony skarżącej.

Jak wynika z akt sprawy funkcjonariusze celni [...] października 2015 r. przeprowadzili eksperyment procesowy na obu urządzeniach zatrzymanych w sklepie. Każde z urządzeń trzeba było zasilić pieniędzmi, aby móc zagrać, symbole na bębnach zatrzymywały się samodzielnie, bez udziału osoby przeprowadzającej eksperyment, jedno z urządzeń (Hot Cash) wypłaciło pieniądze, po przeprowadzeniu gier (k. 14-13). Nadto P.K., sprzedawczyni w kontrolowanym sklepie, zeznała do protokołu między innymi, że aby zagrać na skontrolowanych urządzeniach trzeba wrzucić monetę 5 zł, wybrać stawkę i grać. Przesłuchiwana dodała także, że automaty same wypłacają pieniądze (k. 12-11). Fakt przyjmowania i wydawania pieniędzy przez przedmiotowe automaty został także potwierdzony w zeznaniach właścicielki skontrolowanego sklepu D.K., z [...] listopada 2015 r. (k. 24).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przedstawioną przez DIAS argumentację i uznaje słuszność zajętego przez ten organ stanowiska, co do charakteru przedmiotowych urządzeń w świetle art. 2 ust. 3-5 u.g.h. W stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie warunki urządzania gier hazardowych, w tym gier na automatach, jak również zasady prowadzenia działalności w tym zakresie uregulowane zostały w przepisach u.g.h. Zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier, m.in. gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach przewidzianych w ustawie. Jak natomiast wynika z art. 6 ust. 1 u.g.h., działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, przy czym w myśl ustępu 4 tego artykułu, działalność w zakresie określonym w ust. 1 -3 może być prowadzona wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mającej siedzibę na terytorium RP.

Konsekwencje prawne naruszenia ww. warunku określa art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym na dzień kontroli, stanowiąc że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, zaś kara ta zgodnie z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy - wynosi 12 000 zł od każdego automatu. W myśl art. 90 ust. 1 u.g.h. (stan prawny po 01 marca 2017 r.), kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celno-skarbowego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Ustęp 4 powołanego artykułu określa z kolei, co oprócz wygranych (które w sposób oczywisty i bezsporny są rzeczami) należy również uznać za wygraną rzeczową. Natomiast w ust. 5 tego artykułu ustawodawca wskazał, że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Użycie przez ustawodawcę w art. 2 ust. 5 u.g.h. sformułowania "są także" oznacza, że aby gry urządzane na danym automacie uznać za gry na automatach w świetle przepisów ustawy, wystarczającym jest zarówno spełnienie jednego z warunków opisanych w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak również ma to miejsce, gdy spełnione są obydwa warunki. Przepisy te uzupełniają się bowiem nawzajem.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi, że skarżąca nigdy nie była właścicielem automatów do gry, a więc, że decyzja została wydana wobec osoby nie urządzającej gier na automatach, Sąd wskazuje, że podmiotem wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej ani osoba prawna nie mająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Oznacza to, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Osoba, uznana za urządzającego gry na automatach, nie musi być właścicielem urządzeń.

Sankcja określona w art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdy z nich jest urządzającym gry na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu pojęcia podmiot urządzający gry na automatach, jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 09 listopada 2106 r., GSK 2736/16, dostępny na stronie internetowej tego Sądu, dalej jako CBOSA).

Bezspornie zadaniem organów w sprawie było wykazanie, czy gry na przedmiotowych urządzeniach są grami na automatach, o jakich mowa w ustawie o grach hazardowych. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukaranie podmiotu prowadzącego gry na automatach, wymaga przeprowadzenia postępowania, w którym organy samodzielnie mogą i muszą ustalić ustawowe przesłanki nałożenia takiej kary. W tym zakresie mogą korzystać z wszelkich środków dowodowych, a ich ustalenia są samodzielne (por. wyrok NSA z 24 września 2015 r., II GSK 1788/15, CBOSA). Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, gromadząc materiał dowodowy w tym zwłaszcza zebrany w toku czynności przeprowadzonych w lokalu z automatami, a także dokumentację udostępnioną przez skarżącą. Skarżąca miała też zapewniony czynny udział w postępowaniu i mogła wypowiadać się, co do zebranych dowodów. Nie została spełniona przesłanka przedawnienia.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.