Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 929/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. Z., reprezentowanej przez D. S., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1961 r., nr [...], oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...], przejęło na własność Państwa nieruchomość rolną zapisaną w księgach wieczystych Sądu Rejonowego w [...] tom [...] karta [...] i tom [...] karta [...], o pow. [...] ha, położoną w [...], będącą własnością spadkobierców po zmarłym S. Z.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 1961 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. Z., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B. O., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1961 r., nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Po 667/07, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi B. O., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], ponieważ w jej wydaniu brał udział pracownik organu administracji publicznej podlegający wyłączeniu w myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], utrzymało w decyzję własną z dnia [...] marca 2007 r., nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Po 536/08, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi B. O., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zarzucił organowi niedostateczne wyjaśnienie sprawy, a także niezapewnienie wszystkim stronom czynnego udziału w postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], przekazało wniosek B. O. do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności odmówiło stwierdzenia nieważności Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1961 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...].

K. Z. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], w związku z powzięciem informacji o śmierci B. O., stwierdził z urzędu nieważność decyzji własnej z dnia [...] października 2015 r. jako skierowanej do osoby zmarłej. W tym stanie rzeczy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], umorzył postępowanie z wniosku K. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z dnia [...] października 2015 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku B. O. z dnia, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1961 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...].

K. Z., reprezentowana przez D. S., wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2016 r.

K. Z., reprezentowana przez D. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], zarzucając jej:

1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego i art. 2 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym z dnia 22 marca 1928 r. poprzez brak uznania, że wydanie decyzji przez organ niewłaściwy nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności;

2) naruszenie art. 158 § 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] oraz decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] zostały wydane z naruszeniem prawa;

3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że przejęta nieruchomość w [...] miała charakter wyłącznie rolny;

4) naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez brak ustalenia stanu prawnego oraz rzeczywistego stanu faktycznego sprawy obowiązującego w chwili wydawania decyzji przez Prezydium Rady Powiatowej w [...] oraz Prezydium Rady Wojewódzkiej w [...];

5) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego poprzez pominięcie przesłanek wykluczający przejęcie nieruchomości;

6) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 ust. 1 i art. 80 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym z dnia 22 marca 1928 r. poprzez pominięcie naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności , należy podkreślić, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.

Oznacza to, że przedmiotem postępowania była kontrola prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1961 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1960r., korzystającego z przymiotu ostateczności.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym należy pamiętać, że ich zaistnienie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

Przesłanką stwierdzenia nieważności rozważaną na gruncie przedmiotowej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, że nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex nr 51233). Dlatego też, w tezie wyroku NSA z dnia 12 grudnia 1988 r. (II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa".

Rozważając wystąpienie bądź niewystąpienie przesłanki rażącego naruszenia prawa należy zawsze oddzielać od rażącego naruszenia prawa przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem.

W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, iż rażące naruszenie prawa zachodzi, gdy przepis prawny został naruszony w sposób oczywisty i bezsporny i niemożliwe jest dokonanie jego odmiennej wykładni. Sytuacja, w której organ dokonał wyboru jednej z dopuszczalnych interpretacji treści przepisu nie uzasadnia stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste i bezsporne, zachodzące gdy zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność.

Nadto wskazać należy, że rozpatrując wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ nie orzeka w sprawie na nowo, lecz ogranicza się do oceny, czy wydana decyzja narusza prawo w sposób rażący.

Będąca przedmiotem kontroli decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1961 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1960 r. została wydana na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.), zwanej dalej ustawą z dnia 12 marca 1958 r.

Art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. stanowił, że:

1. nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne.

2. przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31).

3. o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa orzeka organ administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej, a o przejęciu nieruchomości leśnych - rejon lasów państwowych. O uznaniu służebności za niezbędne orzeka organ właściwy do wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości na własność Państwa.

4. postępowanie sądowe o przywrócenie posiadania lub wydanie nieruchomości określonych w ust. 1 podlega umorzeniu, a nie wykonane tytuły egzekucyjne zasądzające te roszczenia są pozbawione skutków prawnych.

Art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. przewidywał, że nieruchomości rolne będące w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu Państwa lub przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym, podlegają przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania.

Z mocy art. 9 ust. 2, przepis art. 9 ust. 1 tej ustawy nie znajdował zastosowania do gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Ustawą tą uchylono dekret z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40). Art. 2 tej ustawy przewidywał, że grunty, które zostały na podstawie dekretu przekazane w użytkowanie, zwraca się poprzedniemu posiadaczowi po upływie terminu, na jaki zostały oddane w użytkowanie (zagospodarowanie). Przed upływem tego terminu grunt może być zwrócony za zgodą użytkownika i poprzedniego posiadacza (ust. 1). Jeżeli jednostki gospodarki uspołecznionej dokonały inwestycji budowlanych na gruntach, otrzymanych w użytkowanie na podstawie dekretu, grunty te mogą być przejęte na własność Państwa wolne od obciążeń w zamian za przyznanie właścicielowi innych gruntów o przybliżonej wartości. Grunty przejmowane na własność Państwa, jak również grunty wydzielane w zamian szacuje się według przepisów stosowanych przy przeprowadzeniu reformy rolnej (ust. 2).

W świetle powyższych przepisów stwierdzenie, że grunt został przekazany w użytkowanie Państwa na podstawie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych wyłączało zastosowanie normy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i uzasadniało bądź jego zwrot właścicielowi na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, bądź jego przejęcie na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 2 tego dekretu, a więc w zamian za przyznanie właścicielowi gruntów o przybliżonej wartości.

Organ administracji wydając kontrolowaną decyzję z dnia [...] grudnia 1960 r., a następnie utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia [...] lipca 1961r., stwierdził, że będąca przedmiotem postępowania nieruchomość położona w [...], będąca własnością spadkobierców S. Z., nie została przekazana w użytkowanie Państwa na podstawie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, a co za tym idzie w sprawie nie znajduje zatem zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., co oznacza, że grunt ten podlega przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Okoliczność, że objęta postępowaniem nieruchomość pozostawała przed dniem 5 kwietnia 1958r. we władaniu Państwa jest bezsporna.

Istota sporu sprowadza się zaś do ustalenia czy w sprawie znajduje zastosowanie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a ponadto czy część nieruchomości miała charakter rolny ze wszystkimi konsekwencjami tego faktu oraz czy doszło do uchybień formalnych decydujących o wadliwości kontrolowanych decyzji.

W ocenie Sądu, brak jest podstaw do stwierdzenia, by przyjęta przez organy administracji ocena prawna w tym zakresie naruszała przepisy prawa, a tym bardziej by w tym przypadku doszło do naruszenia prawa o charakterze rażącym.

Z okoliczności sprawy wynika, że przekazanie będącej przedmiotem sporu nieruchomości w użytkowanie Skarbu Państwa nastąpiło w konsekwencji wniosku, który W. K. (Z.) złożyła w piśmie z dnia [...] stycznia 1954 r. argumentując go swoim stanem zdrowia oraz niepełnoletnością dzieci, które się uczą. Wskazane pismo, które identyfikowało nieruchomość skierowała do Zespołu PGR [...]

Tymczasem dekret z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, przewidywał szczególny tryb przekazywania nieruchomości, precyzując przypadki i sposób przekazania nieruchomości oraz organ właściwy do orzekania o przekazaniu nieruchomości w trybie decyzji, jak i warunki tego przekazania. Zgodnie z postanowieniami dekretu posiadacz gruntu, który nie mógł go całkowicie i należycie zagospodarować, obowiązany był zgłosić to na piśmie prezydium gminnej rady narodowej przed terminem wiosennych prac polowych najpóźniej 15 lutego, a przed terminem jesiennych prac polowych najpóźniej 1 sierpnia (art. 3 ust. 1 dekretu). Organ jakim było prezydium gminnej rady narodowej sprawdzało zasadność zgłoszenia, a w razie uznania, że przeszkody w całkowitym i należytym zagospodarowaniu gruntu mogą być usunięte przez zastosowanie przewidzianych form pomocy w rolnictwie, udzielało posiadaczowi gruntu pomocy w zagospodarowaniu, przez wykorzystanie pomocy sąsiedzkiej zgodnie z przepisami dekretu z dnia 12 września 1947 r., pomocy kredytowej lub technicznej bądź innego rodzaju pomocy (art. 4 i 5 dekretu). Zgodnie z art. 6 dekretu w przypadku uznania przez prezydium gminnej rady narodowej, że zgłoszenie jest zasadne, a przeszkody w całkowitym i należytym zagospodarowaniu gruntu nie dadzą się usunąć w sposób określony w art. 5, zgłaszało ono do prezydium powiatowej rady narodowej wniosek o przekazanie gruntu lub jego części w użytkowanie zespołowi uprawowemu, spółdzielni produkcyjnej, mało - i średniorolnym chłopom albo innym osobom fizycznym lub prawnym, które podejmą zobowiązanie zagospodarowania gruntu. Przy czym zgodnie z art. 7 dekretu, prezydium gminnej rady narodowej mogło dokonać czynności określonych w art. 4-6 również w tych przypadkach, gdy posiadacz nie wykonał obowiązku zgłoszenia o niemożności zagospodarowania gruntu, a Prezydium z urzędu stwierdziło niezagospodarowanie gruntu. Art. 8 dekretu przewidywał, iż orzekanie na podstawie przepisów art. 5-7 dekretu następowało w formie decyzji, od której posiadaczowi gruntu przysługiwało odwołanie do prezydium powiatowej rady narodowej. Wniosek prezydium gminnej rady narodowej o przekazanie gruntu lub jego części w użytkowanie, rozpatrywany był przez prezydium powiatowej rady narodowej, które wydawało orzeczenie o przekazaniu gruntu lub jego części w użytkowanie na okres co najmniej 3 lat zespołowi uprawowemu, spółdzielni produkcyjnej, mało- i średniorolnym chłopom albo innym osobom fizycznym lub prawnym bądź o pozostawieniu wniosku prezydium gminnej rady narodowej bez uwzględnienia. (art. 10 ust. 1 dekretu). Jednocześnie dekret w art. 11 przewidywał, iż po upływie czasu, na który grunt został oddany w użytkowanie prezydium powiatowej rady narodowej może przywrócić poprzedniemu posiadaczowi użytkowanie gruntu, jeżeli uzna, że może on grunt zagospodarować, a okoliczności wskazują, że istotnie to uczyni.

W aktach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, które dawałyby podstawę do stwierdzenia, by sporna nieruchomość położona w [...], została przekazana Państwu w trybie przepisów dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Przede wszystkim z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, że wydana została stosowna decyzja o , której mowa w art.8 dekretu , a sam wniosek współwłaścicielki gospodarstwa skierowany został nie do właściwego prezydium gminnej rady narodowej, lecz do miejscowego PGR.

Sporna nieruchomość nie figuruje także w arkuszu zmian w gromadzie [...], wymieniającym nieruchomości objęte dekretem z dnia [...] lutego 1953 r. Arkusz ten został sporządzony w dniu [...] kwietnia 1955 r. w [...], a zatem [...] miesięcy po złożeniu przez W. K. rzekomego wniosku o zagospodarowanie nieruchomości w trybie dekretu z dnia [...] lutego 1953 r.

Wskazane okoliczności nie pozwalają, w ocenie Sądu , na przyjęcie domniemania, że wydano decyzję wyłączającą nacjonalizację omawianej nieruchomości , gdyż powinny być one, zdaniem Sadu , interpretowane zgodnie z tezą NSA wyrażoną w wyroku z dnia 10 grudnia 2010 r. sygn. I OSK 1695/09 w której jednoznacznie Sąd wskazał, że przejęcie mienia na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego następowało bez względu na to, czy Państwo objęło nieruchomość we władanie w sposób prawem przewidziany, czy też obowiązujących procedur nie zachowano. Skutek nacjonalizacyjny nie następował tylko w przypadku gdy dotyczyło to sytuacji wymienionych w art. 9 ust. 2., który to przepis jako wyjątkowy powinien, zdaniem NSA, podlegać ścisłej interpretacji.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że część nieruchomości objętej postępowaniem w niniejszej sprawie stanowiła las, co oznacza, że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości , ponieważ zapadły sprzecznie z treścią art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego , który to przepis wskazywał różne organy w zależności od tego, czy przejęciu podlegała nieruchomość rolna czy leśna.

Wskazano także, że z tej samej przyczyny nie mogło dojść do skutecznego przekazania całej nieruchomości w użytkowanie PGR [...], ponieważ przekazanie mogło dotyczyć wyłącznie gruntów użytkowanych rolniczo.

W ocenie Sądu przytoczone argumenty nie zasługują na akceptację. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni akceptuje pogląd organu II instancji, że postępowanie nadzorcze, którego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, której przysługuje przymiot ostateczności, wymaga jednoznacznego i bezspornego wykazania jej wadliwości. Unieważnienie decyzji nie może być tym samym oparte na przypuszczeniach, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Tymczasem jedynymi dokumentami potwierdzającymi, że częścią gospodarstwa rolnego stanowiącego przedmiot kontrolowanych decyzji był las są dołączone do akt zaświadczenia sądu wieczystoksięgowego z dnia [...] kwietnia 2009 r., które nie precyzują jednak powierzchni tego gospodarstwa.

Podkreślić także należy, że wskazane zaświadczenia zawierają informację o lesie wynikającą z orzeczenia potwierdzającego prawa do spadku oraz umowy darowizny, które to zdarzenia miały miejsce w 1948 r., a zatem [...] lat przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 1960r. Okres ten jest wystarczająco długi aby przyjąć, że na jego przestrzeni mogło zaistnieć szereg zdarzeń faktycznych (wycięcie) lub prawnych (sprzedaż), które spowodowały, że w dacie wydawania spornych decyzji las nie był elementem przejmowanego gospodarstwa rolnego.

Jednocześnie w aktach sprawy znajdują się dokumenty wprost potwierdzające, że przedmiotem przejęcia w ramach spornych decyzji było gospodarstwo rolne. Szczegółowe dane dotyczące rodzajów i klasy poszczególnych użytków zawarte zostały w dokumencie zatytułowanym "Wyniki badań klasyfikacji gruntów" z lat 1953-1954, gdzie jednoznacznie wskazano, że na nieruchomość S. Z. składały się wyłącznie grunty orne ([...] ha) oraz nieużytki ([...] ha). Formularz, na którym sporządzony został ten dokument, zawiera rubrykę "Lasy", jednak jest ona pusta w wierszu obejmującym nieruchomość S. Z.

Powyższe determinuje zdaniem Sądu ocenę, że skoro istnienie lasu nie zostało potwierdzone niebudzącymi wątpliwości dokumentami, w przeciwieństwie do jednoznacznego udokumentowania faktu przejęcia nieruchomości rolnej, to brak jest uzasadnionych podstaw do wzruszenia ostatecznych decyzji, które zostały wykonane, od kilkudziesięciu lat funkcjonują w obrocie prawnym, a stan prawny nimi ukształtowany zyskał cechy trwałości.

Tym samym rozważania na temat ewentualnego zastosowania w sprawie niniejszej przepisów, obowiązującej wówczas ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz.U. Nr 39, poz. 172) są, w ocenie Sądu, zbędne.

Wbrew zarzutom skargi wskazanie w decyzji tylko ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów, bez opisu konkretnych działek nie oznacza , że organ nie określił przedmiotu przejęcia, a zatem w decyzji brak jest istoty rozstrzygnięcia, co rażąco narusza art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, nie narusza prawa.

Przejęta nieruchomość została prawidłowo opisana poprzez wskazanie jej ogólnej powierzchni i numerów ksiąg wieczystych. Trafnie Minister przywołał w odniesieniu do tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., I OSK 451/07) wskazując , że oznaczenie przejmowanej nieruchomości może nastąpić w dowolny sposób, na podstawie bardziej lub mniej przejrzystych kryteriów. Niewskazanie numerów działek ewidencyjnych nie może być poczytane za rażące naruszenie prawa, ponieważ żaden przepis prawa nie nakazywał umieszczania takich danych w treści decyzji.

Także niewskazanie w decyzji stron postępowania - współwłaścicieli przejętej nieruchomości – nie stanowi rażącego naruszenia cyt. wyżej art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928r. Przepis ten - inaczej niż obecnie art. 107 § 1 k.p.a. - nie wymieniał oznaczenia stron jako koniecznego elementu decyzji administracyjnej.

Poza sporem jest także , że kontrolowana decyzja nie została stronom doręczona na piśmie, zgodnie z art. 80 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., lecz wywieszona na tablicy ogłoszeń Prezydium GRN w [...]. Pomimo powyższego B. O. złożyła od niej odwołanie, w którym wskazała, że orzeczenie zostało jej doręczone w dniu [...] marca 1961 r. Sąd podziela pogląd organu II instancji, że wzmianka o doręczeniu orzeczenia PPRN w [...] i merytoryczne rozpatrzenie odwołania przez PWRN w [...], nie dają podstaw do przypisania temu orzeczeniu wady rażącego naruszenia prawa z powodu jego rzekomego niedoręczenia.

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. miał charakter nacjonalizacyjny. Skutki jego zastosowania były dla strony niewątpliwie dotkliwe. Unormowanie o takim charakterze budzi wątpliwości co do jego słuszności w świetle aktualnie obowiązujących standardów ochrony prawa własności. Niemniej przepis ten wydany w innych warunkach ustrojowych był przepisem obowiązującym i organ administracji zobligowany był do jego stosowania.

Dodatkowo wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20 lutego 1991 r. W.5/90 (Dz. U. Nr 20, poz. 88) dokonywał wykładni art. 9 ust. 1 (po zmianie art. 16 ust. 1) ustawy z dnia 12 marca 1958 r., wskazując, iż w świetle tego przepisu o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych (z wyjątkiem określonym w art. 16 ust. 2 ustawy) decydują wyłącznie przesłanki wymienione w powołanym przepisie, a mianowicie: a) objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r., oraz b) pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Trybunał Konstytucyjny wskazał w tej uchwale, iż przejęciu na własność Państwa podlegały także te nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli odzyskania swej nieruchomości bądź z przyczyn obiektywnych od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę jako bezzasadną.