Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 681/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 7 ust. 1  pkt 8   w zw.  z art. 26  ust. 1  i art. 31
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
article: Art. 8  ust. 1, art. 88  ust. 1  i 4a
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Ewa Michna WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na zarządzenie Wójta Gminy Iwanowice z dnia 6 listopada 2020 r. Nr O.95.2020 w przedmiocie powołania pełnomocnika p.o. organu prowadzącego szkołę skargę oddala


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżonym przez Wojewodę Małopolskiego zarządzeniem nr O.95.2020 z dnia 6 listopada 2020 r. w sprawie powołania pełnomocnika pełniącego obowiązki organu prowadzącego szkołę Podstawową im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie Wójt Gminy Iwanowice, działając na podstawie art. art. 7 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 713, zwanej dalej ustawą o samorządzie gminnym) w §1 w związku ze śmiercią organu prowadzącego Szkołę Podstawową im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie w celu zapewnienia ciągłości procesu edukacji powołał pełnomocnika pełniącego obowiązki organu prowadzącego Szkołę Podstawową im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie w osobie M. Ś.; w § 2: 1) Zobowiązał pełnomocnika do przeprowadzenia likwidacji Szkoły Podstawowej im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie z dniem 31 sierpnia 2021 r.; 2) Wskazał, że do obowiązków pełnomocnika należeć będzie pełnienie obowiązków organu prowadzącego, w tym w szczególności:

- zapewnienie warunków działania Szkoły w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki;

- wychowania i opieki;

- zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod;

- pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;

- wykonywanie bieżących remontów w budynku szkoły, jeśli nastąpi taka konieczność;

- zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie;

- wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 351), i obsługi organizacyjnej Szkoły;

- wyposażenie Szkoły w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;

- wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły;

- nauczycieli oraz pracowników niepedagogicznych;

- przekazanie do Szkoły informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych;

- sporządzenie inwentaryzacji majątku szkoły.

Powyższe zarządzenie zostało wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:

Pismem z dnia 4 marca 2021 r. nr NP.021.22.2021.JE Małopolski Kurator Oświaty, działając na podstawie ar. 56 ust. 7 ustawy z dnia 14 rudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 910 ze zm., zwanej dalej Prawem oświatowym) zawiadomił Wojewodę Małopolskiego o naruszeniu, jego zdaniem, prawa przez Wójta Gminy Iwanowice.

Kurator wskazał, że Wójt Gminy Iwanowice nie posiada kompetencji ustawowych ani podstawy prawnej umożliwiającej przejęcie szkoły publicznej prowadzonej przez osobę fizyczną i przeprowadzenia procesu jej likwidacji oraz wniósł o podjęcie adekwatnych działań nadzorczych w stosunku do Wójta Gminy Iwanowice.

Wskazał, że na szczególną uwagę zasługuje fakt, że Wójt Gminy Iwanowice zwrócił się do Małopolskiego Kuratora Oświaty (FK. 3 032, 186.2020 z 3 listopada 2020 r.) o wskazanie sposobu zapewnienia uczniom szkoły możliwości kontynuowania nauki. W odpowiedzi na powyższe udzielono Wójtowi obszernych wyjaśnień, wskazując zgodne z przepisami prawa działania, które wójt gminy może podjąć w przedmiotowej sytuacji (NP.021.191.2020.PY).

Niepokojącym jest również długofalowy skutek działań Wójta Gminy Iwanowice, uniemożliwiający podjęcie zgodnej z prawem uchwały o klasyfikowaniu uczniów, a co za tym idzie wydanie uczniom ważnych świadectw promocyjnych i ukończenia szkoły podstawowej.

Pismem z dnia 8 marca 2021 r., znak: 4100.139.21, Wojewoda Małopolski zwrócił się do Wójta Gminy Iwanowice o zajęcie stanowiska w ww. sprawie.

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 17 marca 2021 r., znak: 4100.139.21, Wójt Gminy Iwanowice podał, co następuje:

1. W dniu 29 października 2020 r. zmarł nagle M. Z., który od 2005 r. pełnił funkcję Organu Prowadzącego dla Szkoły Podstawowej w Poskwitowie, utworzonej decyzją nr l/OW/2005 Wójta Gminy Iwanowice z dnia 9 maja 2005 r. M. Z. nie zostawił oświadczenia, w którym wskazałby osobę fizyczną lub prawną do prowadzenia szkoły w przypadku swojej śmierci.

2. W celu zachowania ciągłości pracy szkoły zarządzeniem Wójta Gminy z dnia 6 listopada 2020 r. powołano pełnomocnika, który do 31 sierpnia 2021 r. będzie pełnił funkcję organu prowadzącego i przeprowadzi proces likwidacji placówki. W związku z brakiem rozwiązania ustawowego regulującego kwestię dalszego prowadzenia szkoły po śmierci osoby prowadzącej, która nie pozostawiła oświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 5a Prawa oświatowego, zwrócono się o opinię do Ministerstwa Edukacji Narodowej. W odpowiedzi zaproponowano rozwiązanie polegające na oparciu się na ogólnych zasadach wynikających z ustawy o samorządzie gminnym oraz powołaniu pełnomocnika pełniącego obowiązki organu prowadzącego Szkołę Podstawową im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie. Jako podstawę prawną zaproponowano art. 7 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy o samorządzie gminnym. Z przepisu tego wywodzić można uprawnienie, ale także obowiązek organu wykonawczego gminy zagwarantowania

po pierwsze możliwości edukacji dla społeczności lokalnej, a po drugie zapewnienie jej ciągłości - także w kontekście art. 70 ust. 1 Konstytucji RP wprowadzającego prawo do nauki oraz jej obowiązek do 18 roku życia. W związku z powyższym nieuprawnione są twierdzenia Małopolskiego Kuratora Oświaty, że przedmiotowe zarządzenie wydane zostało bez podstawy prawnej.

3. Natychmiast po otrzymaniu informacji o śmierci M. Z., o tym fakcie poinformowano telefonicznie Małopolskie Kuratorium Oświaty. Ponieważ rozmowa z Panią Kurator i dyrektorami nie była możliwa, szczegółowe informacje przekazano M. J., który pełni funkcję starszego wizytatora szkół z terenu gminy Iwanowice wraz z prośba o niezwłoczne zajęcie stanowiska. Część pracowników szkoły nie otrzymało wynagrodzeń za miesiąc październik, nie były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne i do urzędu skarbowego za kilka miesięcy, nie można było uregulować bieżących płatności szkoły bowiem Bank zablokował konto w związku ze śmiercią M. Z. Pisemna odpowiedź Małopolskiego Kuratora Oświaty wpłynęła na dziennik podawczy Urzędu Gminy w dniu 10 listopada 2020 r. z zastrzeżeniem, że nie należy jej traktować jako wiążącej wykładni prawa.

4. Od dnia 1 września 2021 r. w budynku szkoły w Poskwitowie będzie funkcjonowała nowa placówka oświatowa, której organem prowadzącym będzie Stowarzyszenie Przyjaciół Szkoły w oparciu o decyzję nr 1/2020 Wójta Gminy Iwanowice z dnia 19 października 2020 r. oraz umowę użyczenia budynku.

5. Wprowadzone rozwiązanie prawne było jedynym możliwym do szybkiego zastosowania i zostało ono wypracowane w rozmowach z pracownikami Departamentu Kształcenia Ogólnego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Konieczne bowiem było wypłacanie pensji nauczycielom i innym pracownikom oraz regulowanie należności związanych z bieżącym funkcjonowaniem szkoły. Dokończony musi zostać także proces edukacyjny, bowiem do momentu likwidacji tej placówki uczniowie są przypisani do Szkoły Podstawowej w Poskwitowie, której organem prowadzącym był M. Z. (ma to choćby odzwierciedlenie w bazie SIO i jest podstawą do otrzymywania z MEN subwencji i wypłacania szkole dotacji). Powyższe działania uzyskały pełną akceptację kadry pedagogicznej, Rady Rodziców Szkoły w Poskwitowie oraz Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły, które będzie prowadzić tą placówkę od dnia 1 września 2021 r.

6. Powołanie M. Ś. na pełnomocnika pełniącego obowiązki organu prowadzącego Szkoły w Poskwitowie w żaden sposób nie naruszyło procesu edukacyjnego placówki. Dyrektorem szkoły w dalszym ciągu jest A. R., radę pedagogiczną tworzą nauczyciele zatrudnieni przez M. Z. Zgodnie z art. 70 Prawa oświatowego do kompetencji stanowiących rady pedagogicznej należy m.in. podejmowanie uchwał w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów. Zgodnie z art. 44f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty klasyfikacja śródroczna polega na okresowym podsumowaniu osiągnięć edukacyjnych ucznia z zajęć edukacyjnych i zachowania ucznia oraz ustaleniu śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z tych zajęć i śródrocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania. Klasyfikację śródroczna uczniów przeprowadza się co najmniej raz w ciągu roku szkolnego, w terminach określonych w statucie szkoły. Klasyfikacja roczna polega na podsumowaniu osiągnięć edukacyjnych ucznia z zajęć edukacyjnych i zachowania ucznia w danym roku szkolnym oraz ustaleniu rocznych ocen klasyfikacyjnych z tych zajęć i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania,

z tym, że w klasach I-III szkoły podstawowej w przypadku obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych ustala się odpowiednio jedną roczną ocenę klasyfikacyjną z tych zajęć. Natomiast na klasyfikację końcową składają się roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych ustalone w klasie programowo najwyższej oraz roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych, których realizacja zakończyła się w klasach programowo niższych w szkole danego typu oraz roczna ocena klasyfikacyjna zachowania ustalona w klasie programowo najwyższej. Należy także zauważyć, że w art. 73a Prawo Oświatowe zostało zawarte, że jeżeli rada pedagogiczna nie podejmie uchwały w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów, o wynikach klasyfikacji i promocji uczniów rozstrzyga dyrektor szkoły. W Szkole w Poskwitowie dokonano już klasyfikacji śródrocznej i nie ma żadnych podstaw prawnych, aby twierdzić, że rada pedagogiczna Szkoły w Poskwitowie nie może przeprowadzić klasyfikacji rocznej oraz wydać świadectw promocyjnych i ukończenia szkoły podstawowej.

8. Propozycje Małopolskiego Kuratora Oświaty sugerujące utworzenie nowej szkoły lub zapewnienie obowiązku szkolnego w innej szkole gminnej w pierwszej kolejności musiałoby uzyskać akceptację Rady Gminy Iwanowice i przede wszystkim wydłużyłoby o kilka miesięcy czas na rozwiązanie tej trudnej sytuacji. Małopolskie Kuratorium Oświaty ma wszelkie możliwości i narzędzia, aby na miejscu sprawdzić, czy proces edukacyjny w Szkole w Poskwitowie przebiega zgodnie z prawem. Do tej pory nikt z pracowników Kuratorium tego nie uczynił. Poza jednorazową rozmową telefoniczną przeprowadzoną z Panią dyrektor A. R. przez M. J. – pracownika Kuratorium przy okazji Świąt Bożego Narodzenia, Kuratorium nie wykazało żadnego zainteresowania sytuacją w szkole w Poskwitowie. Niezrozumiałe zatem jest działanie Małopolskiego Kuratora Oświaty, który dopiero 5 miesięcy po wydaniu Zarządzenia podjął działania weryfikujące jego legalność.

9. Najwyższym dobrem jakie należało chronić w zaistniałej sytuacji było zapewnienie dalszego niezakłóconego kształcenia uczniów uczęszczających do Publicznej Szkoły Podstawowej im. Św. Franciszka z Asyżu. Każde inne rozwiązanie niż to przyjęte przeze mnie w dniu 6 listopada 2020 r. wiązałoby się z naruszeniem ciągłości procesu edukacji oraz, co równie istotne, zerwaniem więzi edukacyjnej pomiędzy nauczycielami, a uczniami.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu 23 kwietnia 2021 r.) Wojewoda Małopolski złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na zarządzenie Wójta Gminy Iwanowice nr O.95.2020 z dnia 6 listopada 2020 r.

W uzasadnieniu skargi Wojewoda Małopolski wskazał, że ww. zarządzenie wydane zostało, w jego ocenie, z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na przekroczeniu przez Wójta Gminy Iwanowice upoważnienia ustawowego pozwalającego na powołaniu pełnomocnika, który przejął obowiązki po zmarłej osobie - tj. organu prowadzącego szkołę podstawową w oparciu o art. 7 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy o samorządzie gminnym oraz przepisów art. 88 ust. 5a o założeniu szkoły lub placówki publicznej zawartych w Prawie oświatowym.

Według Wojewody przytoczone przez Wójta Gminy Iwanowice w piśmie z dnia 17 marca 2021 r. okoliczności uzasadniające powołanie pełnomocnika jako "szczególnie uzasadniony przypadek", w sytuacji śmierci osoby fizycznej pełniącej funkcję Organu Prowadzącego dla Szkoły Podstawowej w Poskwitowie, w związku z brakiem pisemnego oświadczenia wskazującego osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego, która przejmie prowadzenie szkoły w przypadku zgonu osoby składającej wniosek o którym mowa w przepisie art. 88 ust. 5a Prawa oświatowego - nie stanowiły wystarczającej podstawy do powołania przez wójta gminy pełnomocnika w trybie ostatnio przywołanego przepisu oraz art. 7 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy o samorządzie gminnym.

Zgodnie z art. 88 ust. 4 pkt 1 i ust. 5a Prawa oświatowego założenie szkoły lub placówki publicznej przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną wymaga: zezwolenia właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, której zadaniem jest prowadzenie szkół lub placówek publicznych odpowiednio danego typu lub rodzaju, wydanego po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. W sytuacji gdy następuje śmierć osoby fizycznej będącej organem prowadzącym publiczną szkołę podstawową prowadzoną na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 88 ust. 4 pkt 1 wskazanym powyżej, a osoba ta nie pozostawiła oświadczenia o którym mowa w art. 88 5a i 5b Prawa oświatowego dochodzi do sytuacji braku organu prowadzącego szkołę. Tym samym w świetle ww. przepisu w takiej sytuacji dochodzi do wygaśnięcia zezwolenia będącego decyzją administracyjną na prowadzenie szkoły.

Również przepisy art. 88 ust. 5a Prawa oświatowego nie stanowiły wystarczającej podstawy do powołania przez Wójta Gminy Iwanowice pełnomocnika w miejsce zmarłej osoby fizycznej pełniącej funkcję organu prowadzącego publiczną szkołę podstawową prowadzoną na podstawie zezwolenia, oświadczenia (o którym mowa powyżej) w trybie przywołanego w podstawie prawnej zarządzenia przepisu oraz art. 7 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy o samorządzie gminnym. Nie można wywieść podstawy do podjęcia kwestionowanego zarządzenia nawet w sytuacji braku rozwiązania ustawowego regulującego kwestię dalszego prowadzenia szkoły po śmierci osoby prowadzącej, która nie pozostawiła oświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 5a ustawy Prawo oświatowe.

Powierzenie funkcji pełnomocnika gminy, nastąpić może tylko i wyłącznie w zakresie kompetencji wójta związanych z prowadzeniem określonych spraw gminy. Akt wykonawczy ustanawiający powyższe upoważnienie, wydawany jest w formie zarządzenia na podstawie konkretnego przepisu, na podstawie którego akt jest ten jest wydawany. Powierzenie więc funkcji pełnomocnika do spraw, które nie mieszczą się w zakresie kompetencji wójta może być uznane za próbę obejścia prawa w kontekście przekształcenia szkoły publicznej w przypadku śmierci osoby fizycznej pełniącej funkcje organu prowadzącego.

Wojewoda Małopolski poddał w wątpliwość stanowisko Wójta Gminy Iwanowice, zgodnie z którym w celu zachowania ciągłości pracy szkoły Zarządzeniem z dnia 6 listopada 2020 r. należało powołać pełnomocnika, który do dnia 31 sierpnia 2021 r. będzie pełnił funkcję organu prowadzącego i przeprowadzi proces likwidacji placówki. W związku z brakiem rozwiązania ustawowego regulującego kwestię dalszego prowadzenia szkoły po śmierci osoby prowadzącej, która nie pozostawiła oświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 5a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Jak wskazał Wójt najwyższym dobrem jakie należało chronić w zaistniałej sytuacji było zapewnienie dalszego niezakłóconego kształcenia uczniów uczęszczających do Publicznej Szkoły Podstawowej im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie. Wójt gminy ma obowiązek zapewnić niezakłócony proces kształcenia w szkole publicznej, nie może jednak tak realizować powyższego obowiązku (nawet w sytuacji braku rozwiązania ustawowego), że w miejsce zmarłej osoby fizycznej wprowadzi osobę pełnomocnika realizującego funkcje organu prowadzącego szkołę bez wyraźnego umocowania ustawowego. Żaden przepis Prawa oświatowego takiego upoważnienia wójtowi nie daje.

Zdaniem Wójta Gminy Iwanowice podstawę powołania pełnomocnika stanowiła: śmierć organu prowadzącego dla Szkoły Podstawowej w Poskwitowie, który od 2005 r. pełnił funkcję organu prowadzącego dla Szkoły Podstawowej, utworzonej decyzją nr 1/OW/2005 z dnia 9 maja 2005 r. Organ prowadzący nie zostawił oświadczenia, w którym wskazałby osobę fizyczną lub prawną do prowadzenia szkoły w przypadku swojej śmierci; brak rozwiązania ustawowego regulującego kwestię dalszego prowadzenia szkoły po śmierci osoby prowadzącej, która nie pozostawiła oświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 5a Prawa oświatowego; Śmierć organu prowadzącego dla Szkoły Podstawowej w Poskwitowie w związku z tym brak ciągłości procesu edukacyjnego.

Zdaniem Wojewody ww. okoliczności nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do powołania przez wójta gminy pełnomocnika w miejsce osoby fizycznej będącej organem prowadzącym publiczną szkołę podstawową prowadzoną na podstawie zezwolenia, oświadczenia (o którym mowa powyżej) w trybie przywołanego w podstawie prawnej zarządzenia przepisu oraz art. 7 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy o samorządzie gminnym.

Zaskarżone zarządzenie nie znajduje też uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej mogą działać jedynie na podstawie i w granicach przyznanych im uprawnień. Oznacza to, że podczas gdy jednostka posiada swobodę działania zgodnie z zasadą, iż co nie jest wyraźnie zabronione przez prawo jest dozwolone, to organy władzy publicznej mogą działać tylko w tych przypadkach i w takim zakresie, w których upoważnia je do tego prawo. Z powołanego artykułu Konstytucji organ nadzoru wywiódł, że zawiera on normę zakazującą domniemywania kompetencji organu i tym samym nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej.

W orzecznictwie i doktrynie przeważa pogląd, że o ile w sferze praw jednostki obowiązuje zasada, że "czego prawo wyraźnie nie zakazuje, to jest to dozwolone", do działań organów administracji publicznej zasadą jest, że "dozwolone jest to, co prawo wyraźnie przewiduje". Przy ustalaniu zakresu działań dozwolonych przez prawo należy mieć jednak na względzie charakter czynności podejmowanych przez organy administracji publicznej. Z całą pewnością nie wolno im bez wyraźnego upoważnienia ustawowego wkraczać w prawa jednostki poprzez ich ograniczenie lub wprowadzenie nieprzewidzianych ustawowo zakazów czy obowiązków (por. Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/GI 204/12, por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 254/14, por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt. I SA/Bd 758/14, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 15 września 2014 r., sygn. akt. II SO/Gd 12/14 ).

Podniesiono, że Wójt Gminy Iwanowice nie może wprowadzać własnej procedury w celu zachowania ciągłości pracy Szkoły Podstawowej im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie, po śmierci osoby fizycznej pełniącej funkcję organu prowadzącego szkołę jeśli nie znajduje to oparcia w przepisach prawa, w sytuacji śmierci osoby fizycznej pełniącej funkcję organu prowadzącego szkołę w związku z brakiem rozwiązania ustawowego regulującego kwestię dalszego prowadzenia szkoły po śmierci osoby prowadzącej, która nie pozostawiła oświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 5a ustawy Prawo oświatowe.

W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem jest nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia orzeka organ nadzoru we wskazanym w tym przepisie terminie, wydając rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające ich nieważność w całości

lub w części.

Wobec tego, że w zakreślonym 30 - dniowym terminie zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym organ nadzoru nie stwierdził nieważności przedmiotowego zarządzenia, z uwagi na złożoność, wielość i różnorodność problematyki, która musiała być rozstrzygnięta w postępowaniu wyjaśniającym, wniesienie powyższej skargi jest w pełni zasadne.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Iwanowice wniósł o jej oddalenie.

Wójt wyjaśnił, że w związku z brakiem rozwiązania ustawowego regulującego kwestię dalszego prowadzenia szkoły po śmierci osoby prowadzącej, która nie pozostawiła oświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 5a Prawa oświatowego zwrócono się o opinię do Ministerstwa Edukacji Narodowej. Pracownik Ministerstwa - Radca Generalny zaproponował rozwiązanie polegające na oparciu się na ogólnych zasadach wynikających z ustawy o samorządzie gminnym oraz powołaniu pełnomocnika pełniącego obowiązki organu prowadzącego Szkołę Podstawową im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie. Jako podstawę prawną zaproponował art. 7 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy o samorządzie gminnym.

W związku z powyższym Wójt Gminy Iwanowice w celu zachowania ciągłości pracy szkoły Zarządzeniem z dnia 6 listopada 2020 r. powołał pełnomocnika, który do 31 sierpnia 2021 r. będzie pełnił funkcję organu prowadzącego i przeprowadzi proces likwidacji placówki.

Zdaniem Wójta powyższe rozwiązanie było jedynym możliwym do szybkiego zastosowania i zostało ono wypracowane w rozmowach z pracownikiem Departamentu Kształcenia Ogólnego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Konieczne bowiem było wypłacanie pensji nauczycielom i innym pracownikom oraz regulowanie należności związanych z bieżącym funkcjonowaniem szkoły. Dokończony musi zostać także proces edukacyjny, bowiem do momentu likwidacji tej placówki uczniowie są przypisani do Szkoły Podstawowej w Poskwitowie, której organem prowadzącym był M. Z. (ma to choćby odzwierciedlenie w bazie SIO i jest podstawą do otrzymywania z MEN subwencji i wypłacania szkole dotacji). Powołanie M. Ś. na pełnomocnika pełniącego obowiązki organu prowadzącego Szkołę w Poskwitowie w żaden sposób nie naruszyło procesu edukacyjnego placówki. Dyrektorem szkoły w dalszym ciągu jest A. R., radę pedagogiczną tworzą nauczyciele zatrudnieni przez M. Z.

Powyższe działania uzyskały pełną akceptację kadry pedagogicznej, Rady Rodziców Szkoły w Poskwitowie oraz Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły, które będzie prowadzić szkołę w Poskwitowie od 1 września 2021 r. w oparciu o decyzje nr 1/2020 Wójta Gminy Iwanowice z dnia 19 października 2020 r. oraz umowę użyczenia budynku. Pełnomocnik rozpoczął już procedurę likwidacji Szkoły Podstawowej im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie, a wszyscy jej uczniowie zostali zrekrutowani do nowo powstałej placówki.

Wskazane powyżej argumenty przemawiały za tym, że konieczne było wypracowanie rozwiązania, które mogłoby jak najszybciej zażegnać pojawiające się problemy.

Odnosząc się do podstawy prawnej zaskarżonego zarządzenia należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym "Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: (...) 8) edukacji publicznej". Z przepisu tego wywodzić zatem można uprawnienie, ale także obowiązek organu wykonawczego gminy zagwarantowania po pierwsze możliwości edukacji dla społeczności lokalnej, a po drugie zapewnienie jej ciągłości - także w kontekście art. 70 ust. 1 Konstytucji RP wprowadzającego prawo do nauki oraz jej obowiązek do 18 roku życia. Pozostałe przytoczone w zarządzeniu przepisy stanowią o tym, że organem wykonawczym gminy jest wójt oraz, że to on kieruje bieżącymi sprawami gminy i reprezentuje ją na zewnątrz. Wskazane w podstawie prawnej przepisy traktowane łącznie dały, w ocenie organu, podstawę do wprowadzenia zakwestionowanego przez Wojewodę rozwiązania.

Okoliczności wskazywane przez Wójta Gminy jako "szczególnie uzasadniony przypadek" nie stanowiły wystarczającej podstawy do powołania pełnomocnika pełniącego obowiązki organu prowadzącego Szkołę w Poskwitowie. Wójt nigdy nie powoływał się na fakt zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", który miałby niejako usprawiedliwiać działanie niezgodne z prawem i stoi on na stanowisku, że podstawa prawna zarządzenia jest prawidłowa i wystarczająca. Dalej Wojewoda podaje, że art. 88 ust. 5a Prawa oświatowego nie stanowił wystarczającej podstawy do powołania przez Wójta pełnomocnika w miejsce zmarłej osoby prowadzącej szkołę. Konstatacja ta jest o tyle niezrozumiała, że w podstawie prawnej zarządzenia nie wskazano ww. artykułu - stanowi ono możliwości złożenia oświadczenia o osobie mającej prowadzić szkołę po zmarłej osobie fizycznej. Przepis ten miał o tyle istotne znaczenie na gruncie niniejszej sprawy, że M. Z. nie pozostawił stosownego oświadczenia, jednakże nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonego zarządzenia.

Odnosząc się do stanowiska Wojewody, polegającego na przyjęciu, że wraz ze śmiercią osoby prowadzącej szkołę przestaje ona istnieć "z dnia na dzień", nie można tracić z pola widzenia faktu, iż zgodnie z art. 89 Prawa oświatowego szkoła nie może zostać zlikwidowana w trybie natychmiastowym. Likwidacja placówki to kilkumiesięczna procedura - 6 miesięcy przed likwidacją należy powiadomić wszystkich rodziców, kuratorium, zapewnić uczniom możliwość kontynuowania nauki w szkole takiego samego typu, uzyskać zgodę organu wydającego zezwolenie na prowadzenie szkoły. Przy przyjęciu takiego rozwiązania jakie sugeruje Wojewoda - czyli, że w momencie śmierci M. Z. szkoła przestaje istnieć, pozostaje wątpliwość kto i w jakim trybie dokonałby procedury jej likwidacji, zakończyłby wszystkie bieżące sprawy, zapewnił naukę w szkole takie samego typu. M. Ś. wszczęła procedurę likwidacji szkoły i zajęła się jej bieżącym funkcjonowaniem do 31 sierpnia 2021 r. Jak już wskazano powyżej od dnia 1 września 2021 r. powstaje nowa placówka, do której zrekrutowano uczniów Szkoły Podstawowej im. Ś w. Franciszka z Asyżu. Placówka ta mieścić się będzie w tym samym budynku. Takie rozwiązanie spotkało się z pełną akceptacją rodziców, uczniów, pracowników szkoły oraz społeczności lokalnej. Niezrozumiała jest również argumentacja Wojewody, że Wójt wydając zaskarżone zarządzenie naruszył procedurę przekształcenia szkoły publicznej. Przyjęte rozwiązanie miało na celu utrzymanie szkoły w dotychczasowym kształcie aby do czasu likwidacji uczniowie mieli zapewnione prawo do nauki i nie dążyło ono w żaden sposób do przekształcenia placówki w szkołę samorządową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 rudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1081 ze zm., zwanej dalej Prawem oświatowym), szkoła i placówka może być szkołą i placówką publiczną albo niepubliczną.

Szkoła i placówka, z zastrzeżeniem ust. 4-13, może być zakładana i prowadzona przez:

1) jednostkę samorządu terytorialnego;

2) inną osobę prawną;

3) osobę fizyczną. (art. 8 ust. 2 Prawa oświatowego).

W myśl art. 4 pkt 16 Prawa oświatowego przez organ prowadzący szkołę lub placówkę - należy przez to rozumieć ministra, jednostkę samorządu terytorialnego, inne osoby prawne i fizyczne.

Art. 88 ust. 1 Prawa oświatowego stanowi, że szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa odpowiednio jej typ lub rodzaj, nazwę i siedzibę.

Akt założycielski publicznej szkoły podstawowej, oprócz danych wymienionych w ust. 1, określa także jej zasięg terytorialny (obwód), w szczególności nazwy miejscowości, a w miastach - nazwy ulic lub ich części, należących do jej obwodu, oraz podporządkowane jej organizacyjnie szkoły filialne. Publicznej szkole podstawowej prowadzonej przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną nie ustala się obwodu, chyba że osoba prowadząca wystąpi z takim wnioskiem (ust. 2 art. 88 Prawa oświatowego).

Stosownie do postanowień ust. 4 art. 88 Prawa oświatowego założenie szkoły lub placówki publicznej przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną wymaga:

1) zezwolenia właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, której zadaniem jest prowadzenie szkół lub placówek publicznych odpowiednio danego typu lub rodzaju, wydanego po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty;

2) w przypadku szkół artystycznych:

a) realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne - zezwolenia ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,

b) realizujących także kształcenie ogólne - zezwolenia ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wydanego po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty.

W myśl ust. 4a. art. 88 Prawa oświatowego minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego udziela zezwolenia, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, po uzyskaniu opinii specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1.

Wniosek o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 4, składa się wraz z projektem aktu założycielskiego i statutu; wniosek zawiera także dane niezbędne do wpisania szkoły lub placówki do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej. Wniosek składa się nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok, w którym ma nastąpić uruchomienie szkoły

lub placówki. Termin ten może zostać przedłużony za zgodą odpowiednio organu jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w ust. 4, albo ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (ust. 5 art. 88 Prawa oświatowego).

Osoba fizyczna składająca wniosek o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 4, może dołączyć do wniosku pisemne oświadczenie wskazujące osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego, która przejmie prowadzenie szkoły lub placówki w przypadku zgonu osoby składającej wniosek. Oświadczenie zawiera zgodę osoby fizycznej albo osoby prawnej, która ma przejąć prowadzenie szkoły lub placówki (ust. 5a art. 88 Prawa oświatowego).

Z kolei, w myśl ust. 5b art. 88 Prawa oświatowego oświadczenie, o którym mowa w ust. 5a, może zostać złożone przez osobę fizyczną również po uzyskaniu zezwolenia, o którym mowa w ust. 4.

Z analizy wyżej przytoczonych regulacji Prawa oświatowego wynika zatem, że w sytuacji, gdy szkoła jest prowadzona przez osobę fizyczną (art. 8 ust. 2 Prawa oświatowego), to osoba ta, składając wniosek o udzielenie zezwolenia właściwego organu samorządu terytorialnego na prowadzenie szkoły może dołączyć do wniosku pisemne oświadczenie wskazujące osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego, która przejmie prowadzenie szkoły lub placówki w przypadku zgonu osoby składającej wniosek (ust. 5a art. 88 Prawa oświatowego). Wniosek taki może zostać złożony przez osobę fizyczną także

po uzyskaniu zezwolenia na prowadzenie szkoły ust. 5b art. 88 Prawa oświatowego).

Z kolei w świetle ust. 4 art. 90b Prawa oświatowego, w przypadku zgonu osoby fizycznej prowadzącej szkołę lub placówkę publiczną przejęcie prowadzenia szkoły lub placówki przez osobę wskazaną w oświadczeniu, o którym mowa w art. 88 ust. 5a lub 5b, wymaga zmiany zezwolenia na założenie szkoły lub placówki. Wniosek o zmianę zezwolenia składa osoba wskazana w oświadczeniu, o którym mowa w art. 88 ust. 5a lub 5b. Przepisy art. 88 ust. 4-5 i 6 stosuje się odpowiednio, z tym że wniosek o zmianę zezwolenia może być złożony w każdym czasie. Przepisów art. 89 ust. 1-9 nie stosuje się.

W rozpatrywanej sprawie spór dotyczył kwestii, czy w jej stanie faktycznym i prawnym, wójt mógł wydać kwestionowane zarządzenie o powołaniu pełnomocnika pełniącego obowiązki organu prowadzącego Szkołę Podstawową im. Św. Franciszka z Asyżu w Poskwitowie w osobie M. Ś., zobowiązując ją do przeprowadzenia likwidacji szkoły i określając jej obowiązki, a to w związku ze śmiercią osoby fizycznej - organu prowadzącego przedmiotową szkołę i braku pisemnego jej oświadczenia wskazującego osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego, która przejmie prowadzenie szkoły lub placówki w przypadku zgonu organu prowadzącego szkołę.

Wójt Gminy Iwanowice stanął na stanowisku, że w sytuacji gdy osoba fizyczna prowadząca szkołę, nie pozostawiła oświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 5a Prawa oświatowego i braku rozwiązania ustawowego regulującego kwestię dalszego prowadzenia szkoły po śmierci organu prowadzącego szkołę, jedynym rozwiązaniem było wydanie kwestionowanego zarządzenia w oparciu o ogólne zasady wynikające z ustawy o samorządzie gminnym - art. 7 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy o samorządzie gminnym.

Wojewoda Małopolski natomiast stwierdził, że przepisy te nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do powołania przez Wójta pełnomocnika w miejsce zmarłej osoby fizycznej będącej organem prowadzącym publiczną szkołę podstawową prowadzoną na podstawie uzyskanego zezwolenia.

Zdaniem Sądu podniesione przez Wojewodę Małopolskiego zarzuty braku podstawy prawnej w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy do wydania przedmiotowego zarządzenia przez Wójta Gminy Iwanowice nie są uzasadnione w stopniu skutkującym wyeliminowaniem tego zarządzenia z obrotu prawnego.

Zwrócić należy bowiem uwagę, że szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze pozbawione są osobowości prawnej.

Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.) osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Szkoły i placówki są więc tego pozbawione. Nie mają też zdolności prawnej ani sądowej. Z tych też powodów organ prowadzący szkołę musi być m. in. osobą w rozumieniu prawa cywilnego. Osoba fizyczna prowadząca szkołę ( art. 8 ust. 2 Prawa oświatowego) powinna mieć pełną zdolność do czynności prawnych, gdyż w przeciwnym razie nie mogłaby składać ważnych oświadczeń woli wobec organów państwowych i samorządowych nadzorujących działalność szkoły, a także osób trzecich nawiązujących stosunki publiczno- i cywilnoprawne ze szkołą lub jej osobą prowadzącą. (jakkolwiek żaden przepis ustawy nie zakazuje udzielenia zezwolenia na prowadzenie szkoły np. osobie małoletniej lub ubezwłasnowolnionej, za którą działa wówczas przedstawiciel ustawowy np. rodzic, opiekun lub kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy, to jednak posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych jest celowe i pożądane; tak Pilich Mateusz, Prawo oświatowe, Komentarz, Wyd. II, LEX)).

Prawo oświatowe przewiduje w art. 90b ust. 1 sytuację następstw prawnych osoby prowadzącej szkołę lub placówkę. Osoba fizyczna prowadząca szkołę lub placówkę publiczną na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 88 ust. 4, może bowiem przekazać prowadzenie szkoły lub placówki publicznej osobie prawnej innej niż jednostka samorządu terytorialnego lub innej osobie fizycznej. Przekazanie, o którym mowa w ust. 1, wymaga wówczas zmiany zezwolenia na założenie szkoły lub placówki publicznej. Przepisy art. 88 ust. 4–5 i 6 stosuje się odpowiednio, z tym że wniosek o zmianę zezwolenia może być złożony w każdym czasie. Przepisów art. 89 ust. 1–9 nie stosuje się.

Natomiast w sytuacji opisanych we wskazanym już art. 88 ust.5a i 5b Prawa oświatowego, w przypadku zgonu osoby fizycznej prowadzącej szkołę lub placówkę publiczną przejęcie prowadzenia szkoły lub placówki przez inną osobę jest możliwe. Może to uczynić osoba wskazana w oświadczeniu, o którym mowa

w art. 88 ust. 5a lub 5b. Także i w tym przypadku wymaga to, co rzecz jasna, zmiany zezwolenia na założenie szkoły lub placówki. Wniosek o zmianę zezwolenia składa wówczas osoba wskazana w oświadczeniu, o którym mowa w art. 88 ust. 5a lub 5b. Przepisy art. 88 ust. 4–5 i 6 stosuje się odpowiednio, z tym że wniosek o zmianę zezwolenia może być złożony w każdym czasie. Przepisów art. 89 ust. 1–9 nie stosuje się.

Pierwsza z opisanych sytuacji dotyczy więc przekazania prowadzenia szkoły publicznej między dotychczasową osobą prowadzącą i jej następcą w sposób dobrowolny, która opiera się zasadniczo na konstrukcji umowy między poprzednikiem a następcą prawnym (inter vivos – między osobami żyjącymi lub istniejącymi prawnie w dniu przekazania).

Druga z opisanych sytuacji, opisana w ust. 4 art. 90b Prawa oświatowego, to zmiana zezwolenia w przypadku przekazania prowadzenia szkoły publicznej, która następuje na wniosek dotychczasowego organu prowadzącego, który zgodnie z ust. 3 ma obowiązek złożyć wraz z wnioskiem pisemne oświadczenie następcy o przejęciu zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę.

Opisane regulacje nie przewidują zatem rzeczywiście sytuacji, gdy osoba prowadząca szkołę za życia lub co najmniej w chwili śmierci nie złożyła oświadczenia, o którym mowa w 88 ust.5a Prawa oświatowego. Brak następstwa prawnego osoby fizycznej prowadzącej szkołę pociągać musi w efekcie wygaśnięcie zezwolenia, które jest przypisane do tej osoby (utrata osobowości przez dotychczasowy organ prowadzący szkołę) przez wydający zezwolenie na prowadzenie szkoły lub placówki (art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.), a w konsekwencji likwidację szkoły.

Skoro w sytuacji faktycznej i prawnej sprawy, osoba fizyczna prowadząca szkołę nie złożyła oświadczenia, o którym mowa w 88 ust.5a Prawa oświatowego za życia, ani nie było to możliwe co najmniej w dacie jej śmierci, to przyznać należy, że z uwagi na okoliczność nagłej śmierci osoby fizycznej prowadzącej szkołę, nie było innej możliwości szybkiej reakcji, by przedmiotowa szkoła mogła zachować swoją ciągłość funkcjonowania w takim stanie rzeczy.

Co prawda kwestionowane zarządzenie Wójta jest aktem zewnętrznym, ale w ocenie Sądu podjętym jednakże w zakresie działań mieszczących się w zakresie zadań własnych gminy. Bezsprzecznie z art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że zadania własne gminy obejmują m. in. sprawy edukacji publicznej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że podmiotem obowiązanym do zakładania i prowadzenia publicznych szkół podstawowych, gimnazjów i przedszkoli jest gmina. Obowiązek gminy polegający na zakładaniu i prowadzeniu publicznych placówek oświatowych nie może być przekazany odrębnej osobie prawnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 453/11, LEX nr 1101379). Gmina (powiat, województwo) nie może więc przekazywać, a w konsekwencji de facto rezygnować z realizacji obowiązkowego zadania własnego, jakim jest zadanie oświatowe. Dobitnie potwierdza także tę tezę orzeczenie NSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1372/05, LEX nr 194880, w którym Sąd uznał, że "obowiązkowy charakter zadań własnych gminy w postaci prowadzenia szkół podstawowych i przedszkoli powoduje, że gmina nie może z wykonywania tych zadań zrezygnować czy też przekazać ich do wykonania innemu podmiotowi, nawet fundacji, na której powstanie i działalność będzie wywierała znaczący wpływ".

Podkreślić należy, że z obowiązkiem realizacji zadań publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego łączy się bezpośrednio przesłanka samodzielności (tak J. Jagoda (w:) B. Dolnicki (red.), Ustawa o samorządzie województwa. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art.6 ustawy o samorządzie województwa, s. 54–58) . Samodzielność gminy oznacza, że w granicach wynikających z ustaw nie jest ona podporządkowana czyjejkolwiek woli oraz że w tych granicach podejmuje czynności prawne i faktyczne, kierując się wyłącznie własną wolą, wyrażoną przez jej organy pochodzące z wyboru. A zatem samodzielność ta wynika z granic określonych przez ustawy, które precyzyjnie ustalają zakres przedmiotowy, w którym samodzielność ta obowiązuje. Tak więc zakres i treść tej samodzielności można ustalić dopiero za pomocą wykładni w odniesieniu do konkretnej sytuacji (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1302/97, LEX nr 41959). Zatem w zakresie określonym w ustawach jednostki samorządu terytorialnego mogą podejmować działania zmierzające do zaspokojenia potrzeb społeczności lokalnych, czyniąc to we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność (J. Jagoda, Prawne środki ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (w:) J. Boć, A. Chajbowicz (red.), Nowe problemy..., s. 576 i n.). Samodzielność zadaniowa gminy jest ustawowo ograniczona przez wprowadzenie instytucji obowiązkowych zadań własnych. Gmina nie może zatem uchylić się od ich wykonania, jeśli tak stanowi ustawa. Nie można także przyjąć założenia, że organ administracyjny może swobodnie decydować komu i na jakich warunkach przekazać wykonanie zadania, które nałoży na niego ustawodawca (por. Pierzchała Jacek, Prawo oświaty prywatnej, WK 2016).

Zadania oświatowe to zatem zespół norm administracyjnych za pomocą których regulowana jest problematyka organizacji i zarządzania oświatą.

Mając powyższe na uwadze alternatywą zatem byłoby zanegowanie nie tylko samodzielności, ale w ogóle realizacji zadania własnego gminy jakim jest sprawa edukacji publicznej.

Zdaniem Sądu działania Wójta, jako organu wykonawczego gminy (art. 26 ustawy o samorządzie gminnym), kierującego bieżącymi sprawami gminy i reprezentującego gminę na zewnątrz (art. 31 ustawy o samorządzie gminnym), nie można było zatem ocenić inaczej, jak działań w celu zaspokojenia dobra ogółu społeczności lokalnej – edukacji. Wskazane przepisy należy wykładać funkcjonalnie i systemowo, stąd wydanie przedmiotowego zarządzenia, nie mogło być w tym konkretnym przypadku ocenione przez Sąd, jako wydane bez umocowania prawnego, czy też z rażącym naruszeniem prawa, jak zdaje się twierdzić Wojewoda. Nie można bowiem postawić w takim stanie rzeczy Wójtowi zarzutu w odniesieniu do podjętego działania, które byłyby nie do zaakceptowania z prawnego punktu widzenia. Mieszczą się one bowiem w granicach samodzielności zadaniowej gminy, od których realizacji uchylić się ona nie może. Przepisy te dawały więc wystarczającą podstawę w tej specyficznej, podkreślić należy, sytuacji do wydania przedmiotowego zarządzenia. Zarzut więc, że przedmiotowe zarządzenie zostało wydane w sposób skutkujący stwierdzeniem jego nieważności jest nieuzasadniony, skoro nie jest to sytuacja w ogóle braku podstawy prawnej do działania. Nieuzasadnione byłoby twierdzenia, że Wójt dopuścił się w tym przypadku rażącego naruszenia prawa, skoro za takie uznaje się tylko takie działanie organu, w którym wydaje on akt w oparciu

o normę prawną, która ani podmiotowo, ani przedmiotowo nie wykazuje powiązania ze sprawą administracyjną, tj. gdy organ stosuje normę prawną wywołującą całkowicie odmienny skutek, niż pożądany na gruncie sprawy zawisłej przed nim. Wójt nie powierzył też realizacji zadania własnego komukolwiek, lecz wyraźnie upoważnionej do tego osobie z doświadczeniem oświatowym.

Wobec tego skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł, jak w sentencji wyroku.