Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 476/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1, art. 149 par. 1-3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Wojewody z dnia [...] 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] 2016r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 lipca 2012 r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., A. J. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia 1 lipca 1964 r., nr [...] Wnioskodawczyni wskazała, iż ww. decyzja został wydana z pominięciem jej poprzedników prawnych, co w konsekwencji dyskwalifikuje ją jako osobę uprawnioną od wspólnoty gruntowej w miejscowości S..

Postanowieniem z dnia [...] 2012 r., nr [...] r., Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia [...] 1964 r., nr [...], w sprawie wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi S., z uwagi na upływ terminów określonych w art. 146 K.p.a.

W dniu 2 grudnia 2016 r. do Starosty [...] wpłynął wniosek A. J., o powtórne rozpoznanie wniosku i wznowienie postępowania w sprawie rozszerzenia kręgu uprawnionych do udziału w wspólnocie wsi S.. Wnioskodawczyni wskazała, iż w związku z nowelizacją ustawy o wspólnotach wiejskich, tj. nowego brzmienia art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 6a, spełnia warunki do udziału we wspólności gruntowej wsi. Wskazała, iż posiada grunty rolne o pow. 5.16 ha w miejscowości S., gmina K., pow. K. i jest właścicielką gospodarstwa rolnego od 15 marca 1996 r., które to gospodarstwo odziedziczyła po rodzicach, którzy z kolei odziedziczyli je po dziadkach skarżącej.

Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. o nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej K.p.a.) i art 8o ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 703) po rozpatrzeniu wniosku A. J. z dnia 28 listopada 2016 r., dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi S., postanowił odmówić wznowienia postępowania w sprawie wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi S., zakończonej decyzją ostateczną Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia 1 lipca 1964 r., nr [...]

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 9 czerwca 1964 r., nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K., w oparciu o protokół z odbytego zebrania we wsi S. w dniu 28 października 1963 r., ustalono które grunty stanowią Wspólnotę Gruntową wsi S. oraz uznało uprawnionych do udziału we Wspólnocie. Podstawę prawną stanowił przepisy art. 1, art. 3, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Następnie, na podstawie zaświadczenia Biura Gromadzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 01 lipca 1964 r. nr [...], rozszerzono krąg uprawnionych do udziału we Wspólnocie. Dalej Starosta [...] opisał dotychczasowy przebieg postępowania od momentu złożenia wniosku o wznowienie postępowania z 22 lipca 2012 r., wskazując m.in., że postanowieniem z dnia 17 września 2012 r. o nr [...] r. Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia 1 lipca 1964 r. nr [...] Następnie organ stwierdził, iż podstawowym powodem odmowy wznowienia postępowania są przyczyny wynikające z art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, który stanowi, że do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych na podstawie niniejszej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. J. wskazując, iż w jej ocenie istnieją przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia 1 lipca 1964 r. nr [...] Powołała się na przepisy art. 154, 155 i 156 ust. 1 i 2 K.p.a., podnosząc, że decyzja z 1964 roku była wydana z rażącym naruszeniem prawa. Strona wniosła o zbadanie legalności decyzji z 1 lipca 1994 r. i ustalenie na jakiej podstawie należące do niej gospodarstwo nie nabyło prawa do Wspólnoty Gruntowej Wsi S..

Wojewoda postanowieniem z [...] 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w czasie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia 9 czerwca 1964 r., nr [...], stronom przysługiwało prawo do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie ustalenia nieruchomości stanowiącej wspólnotę gruntową oraz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie w terminie 14 dni od daty zdjęcia z tablicy ogłoszeń Prezydium Gromadzkiej Rady N.. W przedmiotowej sprawie decyzja PPRN w K. z dnia 9 czerwca 1964 r., [...] była wywieszona na tablicy ogłoszeń zarówno w siedzibie Biura Gromadzkiej Rady Narodowej w K., jak i na tablicy ogłoszeń u sołtysa wsi S. przez przewidziany ustawowo okres 14 dni. Tym samym organ wydający decyzję w I instancji dał możliwość mieszkańcom lokalnej społeczność wsi S., by dowiedzieli się o podjętym rozstrzygnięciu w przedmiocie ustanowienia osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej we wsi S.. Dalej Wojewoda omówił zasady wzruszania decyzji ostatecznych w trybie wznowienia postępowania wskazując, iż niezbędnym jest zaistnienie przynajmniej jednej z wyszczególnionych w ustawie przesłanek, o których mowa w art. 145, 145a i 145b K.p.a. Nadto ustawodawca w trybie wznowieniowym przewidział termin, w którym można uchylić decyzję w wyniku wznowienia postępowania wynoszący odpowiednio dla przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. - 10 lat oraz wart. 145 § 1 pkt 3-8. 145a i 145b K.p.a. - 5 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Dodatkowo podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania.

Wojewoda zauważył, że sprawa wznowienia postępowania zakończonego decyzją PPRN w K. z dnia 1 lipca 1964 r., [...], była już rozpatrzona przez Starostę K., który postanowieniem z dnia 17 września 2012 r., [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi S.. Rozstrzygnięcie organu nie było kwestionowane przez A. J., która nie wniosła zażalenia na postanowienie.

Dalej Wojewoda wskazał, że główna przeszkoda uniemożliwiająca wznowienie przedmiotowego postępowania zakończonego ostateczną decyzją PPRN w K. z 1963 r. wynika bezpośrednio z art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zgodnie z tym przepisem do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie niniejszej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Od wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia 1 lipca 1964 r., [...] ustalającej nieruchomość stanowiącą Wspólnotę Gruntową wsi S. oraz wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie minęły już ponad 52 lata, a więc czas znacznie dłuższy od ustawowo przewidzianego okresu 5 lat, od dnia kiedy decyzja stała się ostateczna.

Z uwagi na wejście w życie art. 80 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wyeliminowana została podstawa materialno-prawna do rozpatrzenia wniosku A. J., co skutkuje wyłączeniem możliwości zastosowania przepisów dot. wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych starszych niż 5 lat.

Tylko z tego powodu - z uwagi na brak podstawy prawnej orzekania organu, nie jest możliwe wznowienie postępowania w sprawie ustalenia wykazu osób uprawnionych

Skargę na powyższe postanowienie A. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podtrzymując stanowisko, iż decyzja z Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. [...] został wydana z rażącym naruszeniem prawa bowiem pominięto w niej wstępnych skarżącej jako osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej – skarżąca jako datę wydania kwestionowanej decyzji wskazała 20 czerwca 1964 r. A. J. podniosła, iż właściciele gospodarstwa – jej dziadkowie – nie żyli w momencie wydania decyzji, natomiast ich następcy byli tylko użytkownikami gospodarstwa, którego właścicielami stali się w 1974 r., zatem ww. decyzja został skierowana do osób, które niebyły stronami w sprawie. Nie było osoby, która mogłaby wnieść odwołanie od decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. [...] Wskazała, iż jej rodzice w korzystali z gruntów należących do Wspólnoty Gruntowej wsi S. nie wiedząc, iż nie są do tego uprawnieni. Dopiero Wójt Gminy K. w 2010 r. ujawnił listę osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie i w tym czasie dowiedziała się, iż jej wstępni nie znajdowali się na tej liście.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważy, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi wynika ponadto, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady będące przyczynami wznowienia postępowania bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca A. J. żądała wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia 9 czerwca 1964 r., nr [...], w sprawie wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi S.. Wnioski z tak określonym żądaniem skarżąca złożyła dwukrotnie: pismem z dnia 22 lipca 2012 r. oraz pismem z dnia 2 grudnia 2016 r., przy czym wówczas podała, ze żąda rozszerzenia kręgu uprawnionych do udziału we Wspólnocie. W rozpatrzeniu pierwszego z tych wniosków Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] 2012 r., nr [...] r., odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną, z uwagi na upływ terminów określonych w art. 146 K.p.a. Postanowienie to z uwagi na brak jego zaskarżenia jest ostateczne.

Z kolei po rozpatrzeniu drugiego wniosku - z dnia 2 grudnia 2016 r., Starosta [...] postanowieniem z dnia 14 grudnia 2016 r., nr [...], ponownie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 1 lipca 1964 r., nr [...], tym razem działając na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. i art. 8o ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 703).

W uzasadnieniu obu tych postanowień organ przyjął, że upływ 5-letniego terminu o jakim stanowi art. 146 K.p.a. oraz art. 8o ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, stanowią ujemną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego.

W tych okolicznościach faktycznych w pierwszej kolejności rozważenia wymagało, czy procedując w wyżej opisany sposób Starosta [...] w sposób prawidłowy zastosował przepis art. 149 § 3 K.p.a., zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, w zw. z art. 146 K.p.a. Zgodnie z art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Rozważając tę kwestie wyjaśnić należy, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Innymi słowy, w sytuacji, gdy w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się podstawy wznowienia przewidzianej przepisem art. 145 § 1 (także 145a i 145b) K.p.a. Jeżeli natomiast są jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje. Podnieść nadto należy, że tej wstępnej fazie organ może się wypowiadać jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, LEX nr 47857, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148. Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 bądź nie został zachowany termin jego złożenia przewidziany w art. 148 - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 wydać decyzję (obecnie postanowienie) odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151.

W wyroku NSA w Warszawie z dnia 24 marca 1998 r., II SA 122/98, ONSA 1999, nr 2, poz. 53, postanowiono, że wydanie decyzji (obecnie postanowienia) o odmowie wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 149 § 3, może nastąpić tylko z trzech następujących przyczyn: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w rozumieniu art. 28; podanie o wznowienie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i 2; w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 (także 145a i 145b). Badanie sprawy o wznowienie postępowania w zakresie określonym zarówno w art. 151 § 1, jak i w art. 151 § 2 może nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 1 i 2, a więc po ustaleniu, że nie zachodzi żadna z przyczyn uzasadniających odmowę wznowienia postępowania. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 1999 r., IV SA 598/99, LEX nr 48672, z przepisu art. 151 § 2 wynika, iż przesłanki wymienione w art. 146 mogą stanowić wyłącznie podstawę odmowy uchylenia decyzji, w wyniku wznowienia postępowania, nie zaś decyzji (obecnie postanowienia) o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3). Z wyroku NSA w Warszawie z dnia 12 lutego 1998 r., II SA 932/97, LEX nr 43191, orzeczono, że postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera następną fazę postępowania, tj. postępowanie wyjaśniające - rozpoznawcze. Postanowienie to jako wszczynające postępowanie nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Celem postępowania wyjaśniającego - rozpoznawczego - (art. 149 § 2) jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikacji decyzji ostatecznej (por. M. Jaśkowska Lex Komentarze do art. 149 K.p.a.).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że zarówno Starosta [...], jak i Wojewoda, z naruszeniem ww. wymogów i zasad, odmówili wznowienia postępowania w sprawie z przyczyn o charakterze materialnoprawnym, które mogą być oceniane na etapie późniejszym – już po wszczęciu postępowania wznowieniowego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 marca 2013 r., II SA/Gl 1132/12, LEX nr 1299513). Na etapie wstępnym badania wniosku organy pominęły ocenę, czy skarżąca powołała podstawy wznowieniowe oraz czy dochowała terminów do złożenia wniosku o wznowienie postępowania – w odniesieniu do właściwych przesłanek wznowieniowych. Powyższe stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i stanowi o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewody oraz postanowienia Starosty [...] z [...] 2016 r. nr [...]

Niezależnie od powyższego rozważenia również wymagało, czy rozstrzygając po raz drugi sprawę z wniosku A. J. o wznowienie postępowania w oparciu o taką samą argumentację, Starosta [...] nie naruszył zasady res iudicata (powaga rzeczy osądzonej).

Jak wyżej przytoczono, zgodnie z art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Natomiast zgodnie z art. 8o ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie niniejszej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Wymieniony przepis został dodany do ustawy w wyniku jej nowelizacji ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1276), obowiązuje od dnia 1 stycznia 2016 r. i jednocześnie stanowi regulację szczegółową (lex specialis) w stosunku do przepisu art. 146 K.p.a. Mając to na uwadze Sąd uznał, co do zasady, że Starosta [...] był uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w sprawie wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi S.. Poczynione w tym zakresie ustalenia organu uprawniałyby do zastosowania powyższego przepisu, lecz jak wyżej wyjaśniono, dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

W tym miejscu zauważyć należy, iż w postanowieniu z dnia 17 września 2012 r. Starosta uznał, że wniosek skarżącej dotyczył decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. z dnia 9 czerwca 1964 r., nr [...], natomiast w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2016 r. uznano, ze sprawa dotyczy decyzji z dnia 1 lipca 1964 r. nr [...] Z akt sprawy wynika, że postanowienie z 17 września 2012 r. jest ostateczne, lecz z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia 9 czerwca 1964 r. została zmieniona decyzją z dnia 1 lipca 1964 r. Zatem przy ponownym rozpoznawaniu sprawy kwestia ta wymaga wyjaśnienia i oceny, w tym w zakresie wzajemnych relacji obu tych decyzji.

Niezależnie od powyższego na gruncie niniejszej sprawy, zdaniem składu orzekającego, podstawowe znaczenie ma ocena sposobu rozpatrzenia przez Starostę K. wniosku skarżącej z dnia 2 grudnia 2016 r. Uzasadnienie tego wniosku, jak i uzasadnienie zażalenia, a następnie skargi wniesionej do Sądu, jednoznacznie bowiem wskazują, że skarżąca domaga się uwzględnienia jej osoby w wykazie Wspólnoty Gruntowej tej wsi. Skarżąca wskazała, iż w związku z nowelizacją ustawy o wspólnotach wiejskich, tj. nowego brzmienia art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 6a, spełnia warunki do udziału we wspólności gruntowej wsi, jako następczyni prawna rodziców oraz dziadków, którzy gospodarowali nieruchomością rolną na trenie wsi S.. Wskazała, iż posiada grunty rolne o pow. 5.16 ha w miejscowości S. oraz, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego od 15 marca 1996 r., które to gospodarstwo odziedziczyła po rodzicach, którzy z kolei odziedziczyli je po dziadkach skarżącej. Wobec takiej treści wniosku obowiązkiem organu było prawidłowe odczytanie wniosku skarżącej, tym bardziej, że w świetle jednoznacznego brzmienia art. 8o przedmiotowej ustawy, wniesiony po 52 latach wniosek o wznowienie postępowania nie mógł doprowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie istotnym dla skarżącej.

Skarżąca w treści wniosku powołała przepis art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty (ust. 1). Natomiast jeżeli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, uprawnionymi do udziału w takiej wspólnocie są osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania lub osoby prawne mające siedzibę na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę, lub osoby mające miejsce zamieszkania na terenie innej miejscowości, a prowadzące gospodarstwo rolne, chyba że w okresie 5 lat przed dniem wejścia w życie ustawy osoby te faktycznie ze wspólnoty nie korzystały (ust. 2).

Od wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a więc od 1 stycznia 2016 r., ustawodawca wprowadził na podstawie dodanego do ustawy przepisu art. 6a, zgodnie z którym możliwość ustalania osób uprawnionych do udziału we wspólnocie na podstawie stanu faktycznego istniejącego pomiędzy 1 stycznia 2006 r. a 31 grudnia 2015 r. Zatem istnieje norma prawa materialnego, na podstawie której skarżąca może domagać się oceny merytorycznej jej ewentualnych uprawnień do objęcia wykazem. O tym, czy w przypadku skarżącej przepis art. 6a ustawy ma zastosowanie, organ powinien rozstrzygnąć w drodze decyzji merytorycznej.

Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 K.p.a.). Ze wskazanych przepisów wynika obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego obejmuje bowiem również ustalenie przez organy administracji treści rzeczywistego żądania strony. Obejmuje również obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości.

W cenie Sądu organy administracji publicznej obu instancji, wbrew wskazanym zasadom i regułom, nie wyjaśniły w pełni treści żądania skarżącej. Wprawdzie skarżąca w swoich pismach wskazywała na tryb wznowienia postępowania, to zważywszy, że dodany do ustawy przepis art. 8o nie zmieniał na korzyść sytuacji prawnej strony w stosunku do przepisu art. 146 K.p.a., obowiązkiem organów było rozważenie, czy znowelizowana ustawa zawiera przepisy umożliwiające merytoryczne rozpatrzenie zgłoszonego żądania uwzględnienia jej osoby w wykazie Wspólnoty Gruntowej wsi S.. Zaniechanie rozważenia i wyjaśnienia tej kwestii doprowadziło do zakończenia sprawy z przyczyn formalnych – z uwagi na upływ terminów określonych w zastosowanych przez organy przepisie art. 8o ww. ustawy.

Pismo skarżącej z dnia 2 grudnia 2016 r. należało więc potraktować nie jako wniosek o wznowienie postępowania, lecz ocenić czy wskazane przez skarżącą okoliczności mogą stanowić podstawę do wydania decyzji, która merytorycznie odniosłaby się do podnoszonych przez skarżącą kwestii. W tym zakresie należy nadto zauważyć, że uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień nie wyjaśniają skarżącej istoty instytucji uregulowanych w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz zmian wprowadzonych w wyniku jej nowelizacji w 2015 roku.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...]

Rozpoznając ponownie sprawę Starosta [...] poczyni ustalenia w zakresie wynikającym z treści uzasadnienia wyroku, w pierwszej kolejności na okoliczność trybu, w jakim wniosek skarżącej powinien zostać rozpatrzony.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy, zasadzając na rzecz skarżącej od organu koszty uiszczonego wpisu od skargi.