Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1136/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 30 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok skargę oddala.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w K. (dalej Dyrektor, organ II instancji, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: K.p.a.), w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.), decyzją z dnia 30 czerwca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. (dalej: Kierownik, organ I instancji) z dnia 12 lutego 2021 r. nr [...] w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 dla P.F. (dalej: Strona, Skarżący).

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął (za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, tj. w formie tzw. wniosku elektronicznego) datowany na 18 czerwca 2020 r. wniosek Strony o przyznanie na 2020 r. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 4.5 (Półnaturalne łąki świeże) - ozn. dalej RŚK 4.5 oraz w wariancie 1.1 (Rolnictwo zrównoważone - RŚK 1.1).

Ww. wniosek (jego zakres) dotyczył przyznania płatności RŚK do obszaru opisanego jako działki rolne:

- A1 - o powierzchni 0,14 ha, położona na działce ewidencyjnej nr [...],

- B1 - 0,34 ha, położona na działce ewidencyjnej nr [...] (w ramach tej działki ewid.: 0,23 ha), [...] (0,11 ha),

- C1 - 0,11 ha, dz. ewid. nr [...],

- D1 - 0,10 ha, dz. ewid. nr [...],

- E1 - 0,22 ha, dz. ewid. nr [...],

- F1 - 1,89 ha, dz. ewid. nr [...], (w ramach tej działki ewid.: 1,87 ha), [...] (0,02 ha),

- G1 - 0,10 ha, dz. ewid. nr [...],

- H1 - 0,55 ha, dz. ewid. [...],

- I1 - 0,27 ha, dz. ewid. [...],

- J1 - 0,44 ha, dz. ewid. [...],

- K1 - 0,43 ha, dz. ewid. [...],

- K2 - 0,14 ha, dz. ewid. [...],

- K3 - 0,63 ha, dz. ewid. [...],

- K4 - 0,89 ha, dz. ewid. [...], (w ramach tej działki ewid.: 0,52 ha), [...] (0,37 ha),

- K5 - 0,15 ha, dz. ewid. [...],

- L1 - 1,01 ha, dz. ewid. [...],

- M1 - 0,26 ha, dz. ewid. [...],

- N1 - 0,10 ha, dz. ewid. [...],

- O1 -1,76 ha, dz. ewid. nr [...].

Strona zadeklarowała łącznie 9,53 ha do płatności RŚK 4.5 (Półnaturalne łąki świeże), 9,53 ha do płatności RŚK 1.1 (Rolnictwo zrównoważone - RŚK 1.1).

W dniu 15 lipca 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynęła (za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, tj. w formie tzw. wniosku elektronicznego) zmiana do wniosku Strony o przyznanie na 2020 r. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Zmiana polegała na zmniejszeniu powierzchni deklarowanej do wariantu 4.5 (Półnaturalne łąki świeże) z 9,53 ha na powierzchnię 9,43 ha (działka rolna o oznaczeniu G1), jednocześnie dodając nowy wariant 4.3 (Murawy - RŚK 4.3), w którym zadeklarowano działkę wycofaną z wariantu 4.5 (Półnaturalne łąki świeże) o pow. 0,10 ha.

Następnie w dniach 25 sierpnia 2020 r., 1 września 2020 r., 2 września 2020 r. i 15 września 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynęły (za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus) kolejne zmiany do wniosku Strony o przyznanie na 2020 r. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, w której sumaryczna powierzchnia deklarowana przez Stronę nie uległa zmianie. Kolejno w dniu 22 września 2020 r. do Biura Powiatowego wpłynęło (za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus) także wycofanie z wniosku całej deklaracji dot. wariantu RŚK 1.1 (Rolnictwo zrównoważone - RŚK 1.1).

Postępowanie zainicjowane wnioskiem Strony dot. ww. płatności zostało zakończone opisaną na wstępie decyzją Kierownika z dnia 12 lutego 2021 r.

Kierownik ww. decyzją:

1. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej;

2. przyznał Stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w łącznej wysokości 9.706,71 zł, w tym Wariant: 4.5 Półnaturalne łąki świeże (kod EFRROW 080301024011100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości 9.706,71 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 300,21 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

3. odmówił przyznania Stronie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o którą ubiegano się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach:

- Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone,

- Wariant: 4.3 Murawy;

4. ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym Stronie stanowiący powierzchnię - zobowiązanie Wariant: 4.5 Półnaturalne łąki świeże podjęte w dniu 15 marca 2020 r. na powierzchnię 9,24 ha.

Kierownik wskazał, że powierzchnię uprawnioną do płatności RŚK 4.5 ustalono (w oparciu o analizę zdjęć lotniczych i wyniki kontroli terenowej) na poziomie 9,24 ha. Płatności RŚK 1.1 i 4.3 zostały stronie odmówione z uwagi na wycofanie całej pow. deklarowanej w ramach wariantu 1.1 i zbyt późne (po terminie na składanie zmian) dodanie do deklaracji wariantu 4.3. Działki rolne zadeklarowane do Wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże: H1 - 5088, E1 - 5026 i N1 - 5121 (omyłkowo opisana jako M1 - 5014 w tabeli na s. 6 decyzji I instancji), zawierały powierzchnie nieuprawnione do płatności.

W dniu 24 lutego 2021 r. do Biura Powiatowego wpłynęło pismo strony uznane za odwołanie od decyzji z dnia 12 lutego 2021 r.

W odwołaniu Strona potwierdziła, iż nie ubiegała się o dopłaty do wariantu RŚK 1.1. Za niezgodne z prawem uznała brak uwzględnienia działki G1 5084, bo była wnioskowana dnia 18 czerwca 2020 r. a zmieniono tylko wariant z 4,5 na 4,3, bo tak zadecydował po namyśle ekspert czego wymaga dobro chronionych tam gatunków. Strona zakwestionowała brak uwzględnienia działek ewid. nr [...] do płatności RŚK 4.5, których wyłączenie miał sugerować telefonicznie pracownik organu I instancji. Zarzuciła bezprawność decyzji szkodliwą dla działań chroniących sieć Natury 2000.

Dyrektor opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję Kierownika z dnia 12 lutego 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor przywołał treść art. 15, art. 16, art. 105, art. 127 § 2 i art. 138 K.p.a. i wskazał, że podstawowe warunki przyznania płatności istotnych w niniejszej sprawie (oraz konsekwencje ew. nieprawidłowości w tym zakresie) regulują:

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.; dalej: rozporządzenie RŚK z 2015 r.),

- ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r., poz. 217 ze zm.; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju),

- rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1307/2013),

- rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. - Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 640/2014),

- rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1306/2013),

- rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1 ze zm.),

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującego się obszaru działki rolnej oraz ich szerokości (Dz.U. z 2015 r., poz. 336 ze zm.),

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew (Dz.U. z 2015 r., poz. 338 ze zm.),

- oraz regulacje powiązane z ww. aktami prawnymi, w tym przepisy K.p.a.

Dyrektor przywołał treść § 2 § 11, § 12 i § 15 rozporządzenia RŚK z 2015 r. oraz załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia.

Wskazał na definicję "trwałych użytków zielonych" (TUZ), "gruntów ornych" i "upraw trwałych" oraz "traw lub innych zielnych roślin pastewnych" zapisane w art. 4 ust. 1 lit. e, lit. h, lit. g oraz lit. j rozporządzenia nr 1307/2013.

Opisał dodatkowe szczegóły wyróżniające TUZ zapisane w załączniku II w cz. II do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (Dz. Urz. WE L 329 z 15.12.2009., str. 1 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1200/2009), w tym stosowne praktyki rolnicze, jak zasiewy, czy częstotliwość orki i koszenia.

Dalej Dyrektor przywołał treść art. 32 rozporządzenia nr 1307/2013.

Opisał pojęcie maksymalnego kwalifikowalnego obszaru wskazując, że stosownych wyliczeń powierzchni dokonują pracownicy ARiMR w oparciu o wyniki kontroli terenowych, analizę zdjęć lotniczych oraz dane z ewidencji gruntów i budynków i wniosków o płatności.

Wyjaśnił charakter używanych do ww. wyliczeń ortofotomap, spełniających wymogi ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.).

Stwierdził, że zgodnie z art. 29 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 (Dz. Urz. UE L 227 z 31.7.2014 r., str. 69 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 809/2014) przepis ten jest podstawą do przeprowadzania przez ARiMR kontroli, które dzięki zastosowaniu systemów informatycznych umożliwiają wykrywanie rozbieżności między deklaracjami dot. działek zawartymi we wnioskach o płatności, a działkami referencyjnymi z systemu LPIS (tak aby możliwie jednoznacznie ustalić kwalifikowalność zadeklarowanych obszarów do tych płatności).

Organ odwoławczy przywołał treść art. 72 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013, wskazując na elektroniczną formę spersonalizowanych formularzy wniosków stosowanych celem sprawniejszej możliwości weryfikacji ww. danych.

Stwierdził, że organy ARiMR dokonują także wstecznej oceny powierzchni kwalifikowanych do płatności. Proces taki jest oparty o dokonywaną cyklicznie aktualizację i wymianę ortofotomap w systemie LPIS, a także uwzględnianie informacji pochodzących z bardziej aktualnych niż dana ortofotomapa źródeł jak np. wyniki kontroli terenowych. Konsekwencją tego może być np. wznawianie zakończonych już postępowań i ponowne ich rozstrzyganie, w sposób inny niż dotychczas.

Kolejno organ II instancji stwierdził, że do obszaru uprawnionego do płatności mogą zostać zaliczone elementy krajobrazu nie związane bezpośrednio z działalnością rolnicza, o ile spełniają warunki art. 9 ust. 1-2 rozporządzenia nr 640/2014 oraz § 2 i 3 krajowego rozporządzenia z 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu (...) i § 1 krajowego rozporządzenia z 2015 r. dot. maksymalnego zagęszczenia drzew.

Weryfikując prawidłowość decyzji I instancji organ odwoławczy stwierdził, że łączna powierzchnia uprawniona, przynajmniej do części płatności żądanych przez Stronę, była mniejsza niż łączna powierzchnia, którą Strona zadeklarowała we wniosku o przyznanie tych płatności. Zakwestionowany obszar w ramach poszczególnych płatności został wykluczony z wniosku Strony i potraktowany jako zawyżenie łącznej powierzchni uprawnionej do tych płatności. W przypadku działek i płatności, odnośnie których nie stwierdzono ww. różnic między powierzchnią zadeklarowaną a uprawnioną, za uprawnione do wsparcia uznano powierzchnie zadeklarowane w ramach tych działek. Wielkość różnicy między łączną powierzchnią zadeklarowaną a uznaną za uprawnioną oraz łączna wielkość pow. uznanej za uprawnioną do wsparcia była bezpośrednią przyczyną wydania decyzji obu instancji.

Odnośnie stanu faktycznego sprawy, dotyczących jej regulacji prawnych oraz konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości organ odwoławczy podzielił ustalenia organu l instancji i uznał je za własne. Jako najważniejsze okoliczności niniejszej sprawy wskazał:

- łączna powierzchnia zadeklarowana w dniu 18 czerwca 2020 r. (zgodnie z wnioskiem) przez Stronę do płatności RŚK 4.5 za 2020 r. została ustalona w niniejszej sprawie na poziomie: 9,53 ha (obejmowała ona obszar działek rolnych A-O1a),

- łączna powierzchnia zadeklarowana w dniu 15 lipca 2020 r. (zgodnie ze zmianą do wniosku) przez Stronę do płatności RŚK 4.5 za 2020 r. została ustalona na poziomie: 9,43 ha,

- łączna powierzchnia zadeklarowana w dniu 15 lipca 2020 r. (zgodnie ze zmianą do wniosku) przez Stronę do płatności RŚK 4.3 za 2020 r. została ustalona na poziomie: 0,10 ha (obejmowała ona obszar działki G1),

- łączna powierzchnia uprawniona do płatności (tzw. powierzchnia stwierdzona lub zatwierdzona) RŚK 4.5 za 2020 r. została ustalona na poziomie: 9,24 ha.

- różnica między łączną powierzchnią zadeklarowaną do płatności RŚK 4.5 za 2020 r., a łączną powierzchnią uznaną na uprawnioną do płatności wyniosła: 0,19 ha,

- różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności RŚK 4.3 za 2020 r., a łączną powierzchnią uznaną na uprawnioną do płatności wyniosła: 0,10 ha.

Zdaniem organu odwoławczego zakwestionowany obszar w ramach poszczególnych płatności prawidłowo został przez organ l instancji wykluczony z wniosku Strony i potraktowany jako zawyżenie łącznej powierzchni uprawnionej do tych płatności. Wielkość różnicy między łączną powierzchnią zadeklarowaną a uznaną za uprawnioną oraz łączna wielkość pow. uznanej za uprawnioną do wsparcia wpłynęła na wysokość kwot przysługujących stronie, co również zostało w decyzji I instancji określone prawidłowo.

Uprawnienia Strony do poszczególnych płatności zostały ustalone w oparciu o analizę ortofotomap i deklaracji Strony z jej wniosków o płatności. Wyniki ww. analizy zdaniem organu odwoławczego nie pozwalały na uznanie, że na części powierzchni zadeklarowanej odnośnie zakwestionowanych działek (H1, E1 oraz N1), zgodnie z normami i wymogami prowadzona była przez Stronę działalność rolnicza uprawniająca do otrzymania żądanych płatności.

Wydając decyzję dysponowano również zdjęciami lotniczymi obrazującymi tereny zakwestionowane, które pochodziły z następujących dat i źródeł:

- 28 czerwca 2019 r., 3 maja 2018 r. (system informatyczny ARiMR i ogólnodostępna witryna internetowa geoportal.gov.pl),

- 27 września 2019 r., 13 września 2019 r. (ogólnodostępny program Google Earth),

Ww. zdjęcia organy uznały za wiarygodne i przydatne dowody dot. stanu działek Strony ponieważ:

- są na tyle czytelne, że nie można mówić o takim przesunięciu granic widocznych na tych działkach, czy też istnieniu na tych zdjęciach takich zacienień bądź niedokładności, które znacząco utrudniałyby ustalenie położenia i wielkości powierzchni zadeklarowanej oraz uprawnionej i nieuprawnionej do płatności,

- mają cechy ortofotomap umożliwiających wiarygodne pomiary powierzchni i odległości,

- roślinność widoczna na tych zdjęciach (dot. to zadrzewień) pozwalała na ocenę, czy dana działka kwalifikowała się do wnioskowanych płatności RŚK.

Dyrektor szczegółowo opisał zdjęcia obrazujące teren działek H1 i E1, w tym ich obszar objęty wnioskiem (zadeklarowany), a także powierzchnię wykluczoną z płatności. Stwierdził, że analiza zawartości ww. zdjęć wskazuje, że w rejonach zakwestionowanych brak jest rzeczywistego użytkowania rolniczego tego gruntu. Teren ten nie był również poddany zabiegom agrotechnicznym mającym na celu terminowe usunięcie roślinności niepożądanej (zakrzaczeń, zadrzewień, zachwaszczeń itp.). Uwzględniając okoliczności tej sprawy zasadnym było przyjęcie, że zakwestionowany obszar z uwagi na swój stan nie był terenem prawidłowej działalności rolniczej - tj. polegającej przynajmniej na utrzymaniu gruntu w dobrej kulturze rolnej, a więc usunięciu zakrzaczeń, zadrzewień, zachwaszczeń itp. Z uwagi na swoją powierzchnię, rozmieszczenie i charakterystykę, teren zakwestionowany nie pozwalał na zakwalifikowanie go do żadnego z wyjątków umożliwiających przyznanie wsparcia do tego obszaru. Powierzchnie działek rolnych, jakie należy podać we wniosku, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym.

Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Według organu odwoławczego Strona nie odliczyła z obszaru deklarowanego do płatności za 2020 r. odpowiednio obszaru. Zdjęcia lotnicze z dnia 3 maja 2018 r. pokazują, że już w roku 2018 teren ten był mniejszy od powierzchni deklarowanej w roku 2020. Ponieważ już w 2018 r. teren ten nie stanowił TUZ, nie mógł być za taki uznany w roku 2020 (brak 5-letniego użytkowania jako TUZ) a był to warunek przyznania do tego terenu płatności RŚK 4.5.

Kolejno organ odwoławczy wskazał, że odnośnie zakwestionowanej w niniejszej sprawie działki rolnej N1 stwierdzono, że według wniosku Strona umiejscowiła ww. działkę rolną na działce ewid. nr [...] , zawartość wypełnionego przez Stronę załącznika graficznego do wniosku o ww. płatności wskazuje, że obszar ww. działki rolnej zajmował większą część obszaru działki ewid. [...] , w toku rozpatrywania sprawy powierzchnię uprawnioną do płatności określono odnośnie ww. działki rolnej na poziomie 0,00 ha (deklarowano 0,10 ha), powierzchnia wykluczona z płatności wyniosła w przypadku ww. działki rolnej - 0,10 ha, a obszar wykluczony z płatności w ramach ww. działki rolnej znajdował się na całej powierzchni ww. działki ewid.

Na dowód powyższych konstatacji organ II instancji przywołał zdjęcie lotnicze z 3 maja 2018 r., dostępne w systemie informatycznym ARiMR, obrazujące obszar dz. ewid. nr [...] (za 2020 i 2019 r. zadekl. 0,10 ha w ramach dz. rolnej [...] , za 2017 i 2018 r. zadekl. tyle samo ale dz. oznaczono lit. F [2018 r.] i D [2017 r.]). W przypadku tej działki odnośnie płatności RŚK istotna była pow. trwałego użytku zielonego (min. 5-letniej łąki/pastwiska), którego nie stwierdzono.

Ponadto jako podstawę uznania, że na działce ewidencyjnej nr [...] – N1 w roku 2020 nie istniał jeszcze TUZ organ II instancji wskazał wyniki inspekcji terenowej (raport nr [...] ), przeprowadzonej na tej działce w dniu 22 września 2017 r. dla sprawy z wniosku małżonki Strony (E.F.), dotyczący sprawy płatności za rok 2017. Organ opisał wyniki ww. kontroli, w tym zdjęcia w terenie wykonane w jej trakcie obrazujące stan spornej działki.

Odnośnie zakwestionowanej działki rolnej G1 organ odwoławczy uznał za zasadne stanowisko organu I instancji o konieczności dokonania pomniejszenia płatności w zakresie wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże z uwagi na złożenie zmiany do wniosku po terminie. Dodatkowo nie uwzględniono dodania przez stronę w dniu 15 lipca 2020 r. nowego wariantu 4.3 Murawy do deklaracji za 2020 r.

Dyrektor wyjaśnił, że składanie zmian do wniosków o płatności reguluje art. 15 rozporządzenia nr 809/2014 i powiązany z nim art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 640/2014, których treść przywołał. Wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2020 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich i płatność i niezwiązanej do tytoniu w 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 835) termin na składanie wniosków o płatności za 2020 r. upływał w dniu 15 czerwca 2020 r. Tym samym ostatnim dniem na zmiany był 10 lipca 2020 r., ale wówczas zmienione fragmenty wniosku obarczone byłyby zmniejszeniem przysługujących do nich płatności.

Z kolei wycofanie części wniosku (działki, jej części lub płatności) było możliwe aż do wydania decyzji w sprawie strony ale pod warunkiem, że strona nie została poinformowana (np. wezwaniem do wyjaśnień) o możliwych nieprawidłowościach dot. wycofanej części lub gdy części tej dot. kontrola terenowa, która wykazała jakieś nieprawidłowości - art. 3 rozporządzenia nr 809/2014.

W przedmiotowej sprawie Strona dnia 15 lipca 2020 r. złożyła zmianę, która polegała na wycofaniu 0,10 ha powierzchni z wariantu 4.5 i zadeklarowaniu tej powierzchni jako wariant 4.3. Uwzględniając powyższe regulacje wycofanie zostało uwzględnione (nie stwierdzono przeszkód do jego realizacji) ale zadeklarowanie wycofanej powierzchni w ramach innego wariantu było już niemożliwe, ponieważ taka korekta wniosku została dokonana po terminie na korekty tego rodzaju. Efektem działań strony było w praktyce zmniejszenie pow. deklarowanej w ramach wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże z pow. dekl. 9,53 ha do pow. 9,43 ha i brak skutecznego zadeklarowania jakiejkolwiek pow. w ramach wariantu 4.3 Murawy.

Podsumowując Dyrektor wskazał, że obszar wykluczony z płatności na zakwestionowanych działkach nie był do nich uprawniony, ponieważ niemożliwe było uznanie tego obszaru za grunty będące kwalifikującymi się hektarami do płatności za rok, którego dotyczył wniosek Strony, nie były to bowiem użytki rolne, na których prowadzona byłaby działalność rolnicza i które w związku z tym można by uznać za część gospodarstwa Strony. Zakwestionowany obszar (zakrzaczenia, zadrzewienia) z uwagi na swój stan nie mógł być (w związku z wnioskowanymi płatnościami) uznany za część gospodarstwa Strony. Nie był to bowiem teren prawidłowej działalności rolniczej - tj. przynajmniej polegającej na utrzymaniu gruntu w dobrej kulturze rolnej w połączeniu z wymogami dot. konkretnych wariantów RŚK. W przypadku części działek ich teren kwalifikował się np. do płatności obszarowych, ale ponieważ nie stanowił trwałego użytku zielonego (TUZ) nie mógł jednocześnie kwalifikować się do płatności RŚK.

W ocenie organu II instancji materiały zgromadzone w niniejszej sprawie pozwalały wystarczająco jednoznacznie określić powierzchnię, sposób użytkowania i stan poszczególnych działek rolnych Strony w okresie istotnym dla niniejszej sprawy. Efekty czynności wyjaśniających przeprowadzonych w niniejszej sprawie, nie pozwalały na uznanie, że w przypadku zakwestionowanych obszarów były to tereny faktycznie użytkowane rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały rok.

Organ odwoławczy wskazał, że konsekwencje stwierdzonego w niniejszej sprawie zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności RŚK reguluje art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014.

Wyliczenie różnicy przedstawia się następująco: 9,43 ha - 9,24 ha = 0,19 ha. Powierzchnia stwierdzona w czasie kontroli administracyjnej) = (stwierdzona różnica powierzchni) 0,19 ha/9,24 ha x 100% = 2,06 % (stwierdzona różnica powierzchni).

Organ II instancji przywołał również art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju i wyroki NSA na poparcie tezy, że ciężar udowodnienia określonego faktu danej sprawy spoczywa przede wszystkim na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a do momentu wydania decyzji odwoławczej Strona nie przedłożyła żadnych materiałów mogących podważyć ustalenia poczynione przez organ l instancji.

Odnosząc się do zarzutów i okoliczności wskazanych w odwołaniu organ II instancji stwierdził w kwestii zarzutu dotyczącego deklaracji wariantu 1.1, że deklaracja ta była prawdopodobnie wynikiem pomyłki zaistniałej w czasie składania pierwszego wniosku o przyznanie płatności na rok 2020.

Mimo że prawdopodobnie strona nie wypełniała wniosku samodzielnie, fakt deklaracji wariantu nie budzi wątpliwości - w każdej podrzędnej działce zaznaczony jest "dodatkowy wariant 1.1". Organ odwoławczy wskazał, że wycofanie tej płatności, które miało miejsce przez Stronę w dniu 22 września 2020 r. nie niosło żadnych skutków dla wnioskodawcy.

Organ II instancji przywołał treść art. 3 rozporządzenia nr 809/2014 i stwierdził m.in., że wnioskodawca składając wniosek oświadcza, że znane są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o płatności. Wnioskodawcy odpowiadają za to jakie wnioski składają i w jakim terminie. Wnioskodawca ponosi też odpowiedzialność za informacje podane we wniosku, które powinny być zgodne ze stanem faktycznym jak również z żądaniami i wolą samych wnioskodawców; pracownik organu nie ma podstaw modyfikowania wniosku na podstawie własnego (subiektywnego) przekonania. Zarówno wniosek o przyznanie pomocy, wniosek o wsparcie, wniosek o płatność lub inną deklarację można w dowolnym momencie w całości lub też częściowo wycofać na piśmie. Właściwy organ rejestruje takie wycofanie.

Organ II instancji odniósł się również do zarzutu dotyczącego "dobra chronionych gatunków", wskazując, że nie może on stanowić przesłanki do rezygnacji z obowiązujących przepisów, przede wszystkim regulacji związanych z terminami składania wniosków oraz zmian do uprzednio złożonych wniosków.

Stwierdził, że przyznanie przez organ administracyjny płatności do powierzchni nieuprawnionej byłoby bezwzględnie sprzeczne z zasadą praworządności (art. 6 K.p.a.).

W odniesieniu do zarzutu kontaktów telefonicznych organ II instancji wyjaśnił, że nie posiada wiedzy na temat rzekomych kontaktów telefonicznych pracownika biura ARiMR z pracownikami ODR w sprawie wyłączania jakichkolwiek działek z wniosku Strony, jakie miałyby mieć miejsce w czasie składania wniosków.

Na powyższą decyzję Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, w której zarzucił, że "Dyrektor na stronie 5/17 stwierdza co innego a na stronie 7/17 decyzji [...] - twierdzi co innego czyli ze ARiMR posługuje się co najmniej 100% mapami ogólnodostępnymi Google Earth i geoportal z tym że ze strony geoportal, przepisuję co znajduje się na stronie3/10 Geoportal krajowy co zawiera-cvt./warstwa krajowego systemu działek rolnych zawiera przybliżone informacje o działkach rolnych .dane o działkach rolnych nie są tożsame z danymi zawartymi w PEG, jednak mogą być wykorzystywane jedynie w zakresie przybliżonej identyfikacji i lokalizacji przestrzennej działki oraz szacowania powierzchni -koniec cytatu/ Z tego jasno wynika ze ARiMR jest organizacją przestępczą okradającą nie tylko mnie ale też innych rolników. Po to do pomiarów z map geoportalu stosuje się do sumy powierzchni działek gospodarstwa dopuszczalny błąd 3% powierzchni zmierzonej przy kontroli, też w terenie. Ale jak ja to podpisuję po kontroli to na drugi rok mam odjęte 3% powierzchni do dopłat bo Agencja przestępcza nigdy się nie myli a kontrole oczywiście wykonują uprawnieni geodeci którzy są pracownikami ARiMR."

Skarżący podniósł też wadliwości i niedokładności w mierzeniu powierzchni uprawnionej do płatności. Zarzucił, że "uprawniony geodeta nigdy by się nie podpisał za rozgraniczenie działek bez punktów granicznych w terenie". Podniósł, że mapy lotnicze i satelitarne są może dość dokładne w terenie płaskim, a nie w górach. Zarzucił, że wskutek wadliwego działania Agencji zarastają górskie polany, m.in. przez nierealne terminy i sposoby koszenia. Podniósł, że "młaki kosi się wg prawa co 3-5lat i ja tak robie".

Wskazał, że w górach zawsze kosiło się na przełomie lipca i sierpnia, a nie tak jak "chciał ARiMR dla całej Polski koniec czerwca". Zarzucił brak wiedzy fachowej pracowników organów na temat młak, borówczysk i "murawy bliźniczkowej w półnaturalnym etapie sukcesji".

Dyrektor w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do zarzutów skargi.

Przy piśmie procesowym z 4 lutego 2022 r. Skarżący załączył "materiał dowodowy w sprawie, gdzie przedstawiam część zdjęć, które obrazują nieprawidłowości w kontrolach ARMiR (zza biurka). Zdjęcia z opisem, wykonane podczas koszenia łąk w ubiegłym roku we wrześniu 2021 r.".

Zdaniem Skarżącego załączone zdjęcia wykonane w 2021 r. dowodzą, że zakwestionowane łąki istnieją, a były zasłaniane przez korony drzew, których liczba nie przekracza dopuszczalnej liczby 100 drzew na 1 ha.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; dalej ustawa o COVID-19). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym do dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 10 stycznia 2022 r. wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów na dzień 25 stycznia 2022 r.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wynikało z okoliczności, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby stanowić nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty, są wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów, Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora z dnia 30 czerwca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika z dnia 12 lutego 2021 r. w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 dla Skarżącego, na jego wniosek z dnia 18 czerwca 2020 r., zmieniany dnia: 15 lipca 2020 r., 25 sierpnia 2020 r., 1 września 2020 r., 2 września 2020 r. i 15 września 2020 r.

Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem sporu nie były wszystkie wnioskowane przez Skarżącego do płatności działki oznaczone od A1 do O1. Przedmiotem sporu były po pierwsze zakwestionowane przez organy działki oznaczone jako H1, E1 i N1 zadeklarowane w ramach Wariantu: 4.5 - Półnaturalne łąki świeże, po drugie nieprzyznanie płatności do działki G1, o pow. 0,1 ha, zadeklarowanej w wyniku zmiany wniosku do Wariantu 4.3 – Murawy.

Odnośnie działki:

- H1 – nr dz. [...] zadeklarowano 0,55 ha, a jako powierzchnię uznaną do płatności przyjęto 0,48 ha, zatem wykluczono 0,07 ha,

- E1 – nr dz. [...] zadeklarowano 0,22 ha, a jako powierzchnię uznaną do płatności przyjęto 0,20 ha, zatem wykluczono 0,02 ha,

- N1 – nr dz. [...] zadeklarowano 0,10 ha, a jako powierzchnię uznaną do płatności przyjęto 0,00 ha, zatem wykluczono 0,10 ha.

Powtórnie należy podkreślić zatem, że nie budzi wątpliwości, że pozostałe zgłoszone przez Skarżącego działki zostały uznane za uprawnione do wnioskowanych płatności w całości.

Mimo tego Skarżący w odwołaniu zgłosił zarzuty dotyczące braku uwzględnienia działki G1 – [...] , która zdaniem Skarżącego była wnioskowana dnia 18 czerwca 2020 r., a później zmieniono tylko wariant z 4,5 na 4,3, bo tak zadecydował ekspert ze względu na dobro chronionych tam gatunków.

Strona zakwestionowała też brak uwzględnienia działek ewid. nr [...] – N1 i [...] – M1. Należy tu wyjaśnić, że odnośnie działki M1 przyznano płatność w całości.

Z kolei w skardze przedstawiono zarzuty natury ogólnej, konkretnie zarzucając błędy w ustaleniach dotyczących działek nr "[...]".

Jak słusznie wskazał organ II instancji, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1-3 oraz § 15 ust. 3 rozporządzenia RŚK z 2015 r., płatności RŚK są przyznawane rolnikowi, którego gospodarstwo jest położone na terytorium Polski jedynie:

- gdy realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (§ 2 ust. 1 pkt 2),

- gdy spełnia warunki i wymogi przyznania płatności RŚK w ramach poszczególnych wariantów i pakietów (§ 2 ust. 1 pkt 3),

- gdy spełnia wymogi minimalne i obowiązkowe wskazane w przepisach wspólnotowych i krajowych (§ 2 ust. 2),

- do obszaru nie większego niż tzw. maksymalny kwalifikowany obszar (§ 15 ust. 3).

Trafnie również organ odwoławczy wskazał, że szczegóły dotyczące warunków uzyskania płatności RŚK w ramach poszczególnych wariantów i pakietów zawierają § 10-14 rozporządzenia RŚK z 2015 r. Wynika z nich m.in., że płatności RŚK są przyznawane:

- jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez rolnika użytków rolnych wynosi co najmniej 1 ha - w pakietach związanych z uprawą lub utrzymaniem gruntu (pakiety 2-7) ale z wyj. pakietu 1, tj. rolnictwo zrównoważone, gdzie wymagane jest posiadanie min. 3 ha (§ 11 ust. 1),

- do działek rolnych o powierzchni co najmniej 0,1 ha (§ 11 ust. 4).

Prawidłowo organ II instancji stwierdził, że szczegóły dotyczące wymogów związanych z poszczególnymi wariantami RŚK zawiera załącznik nr 2 do rozporządzenia RŚK z 2015 r.

Wymogi dotyczące istotnego w niniejszej sprawie wariantu 4.5 zawiera cz. IV ust. 6 ww. załącznika. Zgodnie z jego brzmieniem w przypadku ww. wariantu możliwe jest jedynie ograniczone nawożenie i wapnowanie. Przy użytkowaniu kośnym liczba pokosów w roku nie może być większa niż 2, jego termin to między 15 czerwca i 15 września, (podkreślenie Sądu) do 2 tygodni od pokosu skoszona biomasa powinna być zebrana i usunięta albo ułożona w pryzmy usuwane do 1 marca kolejnego roku. Konieczne jest również pozostawianie niekoszonej części działki wielkości 15-20% jej powierzchni, corocznie innej (z wyj. działek mniejszych niż 1 ha i za zgodą eksperta przyrodniczego).

Jak wskazano w odpowiedzi na skargę, odpowiadając na zarzuty dotyczące obowiązkowych terminów koszenia, w przypadku wszystkich wariantów deklarowanych przez Skarżącego, terminy końcowe koszeń nie przypadają na koniec lipca (dot. to tylko rolnictwa zrównoważonego, które Skarżący ze swojego wniosku wycofał) a na koniec października (przy murawach), września (przy półnaturalnych łąkach świeżych) - por. zapisy załącznika nr 2 do rozporządzenia dot. płatności RŚK z 2015 r.

Z kolei zgodnie z przepisem § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia RŚK z 2015 r., w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych, na których występują: a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody – w przypadku wariantów 4.1.-4.6.

Definicję trwałych użytków zielonych (TUZ) zapisano w art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 1307/2013, zgodnie z którą: "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe" (zwane łącznie "trwałymi użytkami zielonymi") oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - które nie były zaorane przez okres co najmniej pięciu lat; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także – w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych. Państwa członkowskie mogą również zadecydować o uznaniu za trwałe użytki zielone:

- gruntów nadających się do wypasu i stanowiących część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu; lub

- gruntów nadających się do wypasu w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne nie są roślinnością dominującą lub nie występują na obszarach wypasu.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia nr 1307/2013, TUZ są rodzajem użytków rolnych - obok gruntów ornych i upraw trwałych. Według art. 4 ust. 1 lit. g "uprawy trwałe" oznaczają uprawy niepodlegające płodozmianowi, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunty przez okres pięciu lat lub dłużej i dają powtarzające się plony, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji.

Według art. 4 ust. 1 lit. j rozporządzenia nr 1307/2013, "trawy lub inne zielne rośliny pastewne" oznaczają wszystkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych pastwiskach lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania pastwisk lub łąk w państwie członkowskim, niezależnie od tego czy są wykorzystywane do wypasania zwierząt.

W konsekwencji trafnie organ odwoławczy wskazał, że TUZ to takie grunty rolne, które aktualnie są i co najmniej od pięciu lat były wykorzystywane pod uprawę traw lub innych pastewnych roślin zielnych. Przez uprawę działki rolnej należy rozumieć całokształt zabiegów wykonywanych narzędziami i maszynami uprawowymi w celu stworzenia uprawianym roślinom optymalnych warunków wzrostu i rozwoju oraz podniesienia kultury roli. Uprawa roślin natomiast, oznacza kompleks zabiegów stosowanych w produkcji roślinnej, obejmujących uprawę roli, nawożenie, siew i sadzenie roślin, pielęgnację, zbiór i przechowywanie plonów. Zabiegi te mają na celu otrzymanie jak najwyższych plonów.

Prawidłowo organ II instancji wskazał na dodatkowe szczegóły wyróżniające TUZ zapisane w załączniku II w cz. II do rozporządzenia nr 1200/2009, stwierdzając m.in., że nie jest stosowany przy TUZ płodozmian (praktyka polegająca na corocznej zmianie upraw na danym polu, przeprowadzanej w zaplanowany sposób lub w zaplanowanej kolejności w kolejnych latach uprawy, tak aby te same gatunki nie były uprawiane bez przerwy na tym samym polu). Zazwyczaj co roku następuje zmiana upraw, choć mogą być one zmieniane co kilka lat. Aby wprowadzić rozróżnienie między gruntami ornymi a uprawami trwałymi lub trwałymi użytkami zielonymi, stosuje się próg pięcioletni. Oznacza to, że jeśli działka jest wykorzystywana pod tę samą uprawę przez pięć lub więcej lat bez usunięcia w tym czasie uprawy poprzedniej i wprowadzenia nowej, to nie jest uważana za grunty orne.

Trawy polowe (trawy na gruntach ornych) to wg ww. załącznika II do rozporządzenia nr 1200/2009 rośliny trawiaste przeznaczone na wypas, na siano lub kiszonki, stosowane jako element normalnego płodozmianu upraw, pozostające na polu przez przynajmniej jeden rok uprawy, a krócej niż przez pięć lat, wysiewane z trawą lub mieszankami traw. Przed ponownym zasiewem grunty są zaorywane lub przygotowywane innymi metodami, albo też rośliny niszczy się w inny sposób, np. przy użyciu środków chwastobójczych. Trawy polowe obejmują mieszanki roślin, głównie trawiastych, i innych upraw paszowych (zwykle strączkowych), przeznaczone na wypas, zbierane na zielonkę lub jako suche siano.

Trwałe użytki zielone wg ww. załącznika II do rozporządzenia nr 1200/2009 to grunt wykorzystywany w sposób ciągły (przez przynajmniej pięć lat) do uprawy bylin paszowych, zarówno uprawnych (sianych), jak również zasianych naturalnie, niewłączony do systemu płodozmianu w gospodarstwie. Takie grunty można wykorzystywać jako tereny do wypasu, kosić porastającą je roślinność na kiszonki lub siano lub wykorzystywać ją do produkcji energii odnawialnej.

Wśród rodzajów TUZ wyróżniono:

- pastwiska i łąki, z wyjątkiem terenów ekstensywnego wypasu - trwałe pastwiska na glebach średniej lub dobrej jakości, które można normalnie wykorzystywać do intensywnego wypasu;

- tereny ekstensywnego wypasu - niskourodzajne trwałe użytki zielone, zwykle na glebach niskiej jakości, na przykład w terenie pagórkowatym i na dużych wysokościach, na ogół nienawożone, nieuprawiane, bez dosiewów i drenażu, które można normalnie wykorzystywać do ekstensywnego wypasu i normalnie nie są one koszone lub są koszone ekstensywnie; nie są one w stanie wykarmić większej populacji zwierząt;

- trwałe użytki zielone niewykorzystywane już do produkcji i objęte dopłatami - TUZ utrzymywane według norm utrzymania w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, kwalifikujące się do objęcia ich dopłatami.

Uprawy trwałe zgodnie z zał. II do rozporządzenia nr 1200/2009 to uprawy nieuprawiane w systemie płodozmianu, inne niż trwałe użytki zielone, które zajmują glebę przez długi okres i przynoszą plony przez wiele lat. Są to: sady i plantacje roślin jagodowych, sady owocowe, plantacje roślin jagodowych, plantacje drzew orzechowych, plantacje owoców cytrusowych, plantacje oliwek, winnice, szkółki (winorośli, sadzonek drzew owocowych, roślin jagodowych, roślin ozdobnych, komercyjne szkółki drzew leśnych, drzewa i krzewy do sadzenia w ogrodach/parkach), pozostałe uprawy trwałe i uprawy trwałe pod szkłem.

Powierzchnia uprawniona do przedmiotowych płatności powinna być użytkiem rolnym. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt e-k rozporządzenia nr 1307/2013 użytek rolny to każdy obszar zajmowany przez: grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe albo uprawy trwałe (np. szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji).

Słusznie wskazał organ odwoławczy, że zgodnie z art. 32 ust. 2 i n. rozporządzenia nr 1307/2013, kwalifikujący się hektar to:

- wszelkie użytki rolne wykorzystywane przynajmniej w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej,

- obszary nie będące użytkami rolnymi ze względu na objęcie ochroną na mocy dyrektywy ws. ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, dyrektywy wodnej, dyrektywy ws. ochrony dzikiego ptactwa lub ze względu na zalesienie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 bądź PROW 2014-2020.

Stosownie do art. 32 ust. 4 ww. rozporządzenia nr 1307/2013, obszary uznane za kwalifikujące się hektary musza takimi pozostawać przez cały rok kalendarzowy - wyjątki dotyczą jedynie zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych lub tzw. siły wyższej.

Jak trafnie wskazał organ II instancji, maksymalny kwalifikowalny obszar (powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza – PEG, działka odniesienia, działka/powierzchnia referencyjna) to określony dla każdej działki ewidencyjnej obszar gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności, swoim zakresem obejmujący: grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe, elementy krajobrazu podlegające zachowaniu oraz strefy buforowe, a także obszary (siedliska przyrodnicze lub lęgowe) na których realizowane są wymogi związane z wdrożeniem dyrektywy "wodnej", "ptasiej" i "siedliskowej" oraz obszar gruntów rolnych, zalesionych w ramach PROW 2007-2013 (schemat l - Zalesianie gruntów rolnych) oraz PROW 2014-2020. Wyliczeń takich powierzchni dokonują pracownicy ARiMR w oparciu o wyniki kontroli terenowych, analizę zdjęć lotniczych oraz dane z ewidencji gruntów i budynków i wniosków o płatności.

Słusznie organ odwoławczy wskazał, odnośnie systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), w rozumieniu rozporządzenia nr 1306/2013, rozporządzenia nr 640/2014 i ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, że wyniki pomiarów maksymalnego kwalifikowalnego obszaru zapisywane są w prowadzonym przez ARiMR systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS).

System ten jest oparty o państwowe dane kartograficzne (pozyskiwane od starostów i za pośrednictwem Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii), a zwłaszcza zdjęcia lotnicze i satelitarne z naniesionymi granicami i oznaczeniami działek ewidencyjnych o odpowiedniej jakości (art. 70 i nast. rozporządzenia nr 1306/2013, art. 5 i nast. rozporządzenia nr 640/2014, art. 9a ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

LPIS ma na celu:

- jednoznaczną w skali kraju identyfikację deklarowanej działki rolnej i jej położenia (w oparciu o jej położenie w granicach konkretnych działek ewid.),

- kontrolę prawidłowości powierzchni zadeklarowanej do wsparcia (łącznie ze szczegółową oceną uprawnienia do dopłat w odniesieniu do wymogów danego schematu pomocowego),

- sprawdzanie, czy dany teren został zadeklarowany do danego rodzaju wsparcia tylko jeden raz za okres, którego dotyczy takie wsparcie (i tylko przez jeden podmiot starający się o to wsparcie).

Zdjęcia służące do wyliczania powierzchni uprawnionej do płatności mają formę ortofotomap. tj. są tak przetworzone metrycznie i geometrycznie, aby możliwe było dokonywanie na tych zdjęciach dokładnych pomiarów odległości i powierzchni (np. pól uprawnych), bez obaw o zafałszowania takich pomiarów wynikające np. z pokrycia gruntu czy też nachylenia mierzonego terenu. Ortofotomapy dostępne w systemach informatycznych ARiMR muszą spełniać wymogi (dot. wykonania i przechowywania) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 1990) i są częścią tzw. państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (stanowiąc własność Skarbu Państwa), gromadzonego w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej i zarządzanego przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii.

Trafnie organ II instancji stwierdził, że art. 29 rozporządzenia nr 809/2014 jest podstawą do przeprowadzania przez ARiMR kontroli, w trakcie której dzięki zastosowaniu systemów informatycznych wykrywane są rozbieżności między deklaracjami dotyczącymi działek zawartymi we wnioskach o płatności, a działkami referencyjnymi z systemu LPIS (tak aby możliwie jednoznacznie ustalić kwalifikowalność zadeklarowanych obszarów do tych płatności).

Słusznie organ odwoławczy wskazał, że w celu sprawniejszej możliwości weryfikacji ww. danych, zgodnie z art. 72 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 do rolników są wysyłane lub udostępniane w formie elektronicznej spersonalizowane formularze wniosków o płatności wraz z materiałem graficznym dotyczącym działek zawartych w takich spersonalizowanych formularzach (tzw. załączniki graficzne -wydruki lub pliki graficzne z ortofotomapami, na których zaznaczono granice i numery działek ewid.) oraz tabelarycznym zestawieniem powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru - MKO (uprawnionych do płatności) wyliczonych dla działek ewid. zadeklarowanych w roku poprzednim. Personalizacja formularza wniosku oznacza, że jest on częściowo wypełniony w oparciu o dane z wniosków i kontroli dot. tego rolnika z roku poprzedniego.

To oznacza, że takie formularze mogą być nieaktualne i w związku z tym – w oparciu o art. 16 rozporządzenia nr 809/2014 - ubiegający się o płatności jest zobowiązany do podawania danych aktualnych, tj. np. nanoszenia już przy składaniu wniosku odpowiednich poprawek dot. powierzchni rzeczywiście uprawnionej do wsparcia w ramach poszczególnych działek ewid., uwzględniających zmiany zachodzące w tym zakresie. Bez względu na ww. obowiązek dotyczący wnioskujących o wsparcie, ustalenie przez organy ARiMR powierzchni uprawnionych do płatności odbywa się w oparciu o możliwie aktualne źródła danych.

Prawidłowo organ II instancji stwierdził, że organy ARiMR dokonują także wstecznej oceny powierzchni kwalifikowanych do płatności. Proces taki jest oparty o dokonywaną cyklicznie aktualizację i wymianę ortofotomap w systemie LPIS, a także uwzględnianie informacji pochodzących z bardziej aktualnych niż dana ortofotomapa źródeł jak np. wyniki kontroli terenowych.

Trafnie organ odwoławczy wskazał, że do obszaru uprawnionego do płatności mogą zostać zaliczone elementy krajobrazu nie związane bezpośrednio z działalnością rolnicza, o ile spełniają warunki art. 9 ust. 1-2 rozporządzenia nr 640/2014 oraz przepisów krajowych rozporządzeń:

- rowy do 2 m szerokości;

- drzewa będące pomnikami przyrody (objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody);

- oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2 (w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych);

- powierzchnie zajęte pod nieutwardzone drogi dojazdowe, pasy zadrzewień, żywopłoty, ściany tarasów, murki, wiaty, których szerokość nie przekracza 2 m;

- pojedyncze drzewa, o ile ich zagęszczenie na hektar nie przekracza 100 drzew a działalność rolnicza na tych gruntach prowadzona jest w podobny sposób, jak na działkach rolnych bez drzew.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że poddane w niniejszej sprawie kontroli sądowej decyzje uwzględniły wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne sprawy, którą rozstrzygały. W związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Sąd nie stwierdził także innych powodów uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia innego od zawartego w zaskarżonej decyzji.

Weryfikacja prawidłowości zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że łączna powierzchnia uprawniona (tzw. powierzchnia stwierdzona lub zatwierdzona) do części płatności żądanych przez Skarżącego była mniejsza niż łączna powierzchnia, którą zadeklarował we wniosku o przyznanie tych płatności. Zakwestionowany obszar w ramach poszczególnych płatności (działek rolnych zadeklarowanych w ramach tych płatności) został wykluczony z wniosku i potraktowany jako zawyżenie łącznej powierzchni uprawnionej do tych płatności. W przypadku działek i płatności, odnośnie których nie stwierdzono ww. różnic między powierzchnią zadeklarowaną a uprawnioną, za uprawnione do wsparcia uznano powierzchnie zadeklarowane w ramach tych działek. Wielkość różnicy między łączną powierzchnią zadeklarowaną a uznaną za uprawnioną oraz łączna wielkość powierzchni uznanej za uprawnioną do wsparcia prawidłowo uznano za bezpośrednią podstawę wydania decyzji obu instancji.

Prawidłowo też organy uznały wycofanie w piśmie Skarżącego z dnia 22 września 2020 r., stanowiącym modyfikację pierwotnego wniosku z dnia 18 czerwca 2020 r., działek zgłoszonych do wariantu 1.1 Rolnictwo zrównoważone, jako podstawę do umorzenia postępowania w tym wycofanym zakresie, zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 809/2014.

Z kolei odnosząc się do powierzchni działki G1 – 5084 (0,1 ha), organy słusznie uznały, że z uwagi na terminy składania wniosków i zmian do wniosków określonych w art. 15 rozporządzenia nr 809/2014, art. 13 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2020 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich i płatność i niezwiązanej do tytoniu w 2020 r. (odpowiednio 15 marca do 15 czerwca, oraz 16 czerwca do 30 czerwca 2020 r.), zgłoszona przez Skarżącego dnia 15 lipca 2020 r. zmiana ww. powierzchni działki G1 z wariantu 4.5 na 4.3, skutkowała brakiem możliwości przyznania za tę powierzchnię płatności z wariantu 4.3 oraz stosownym zmniejszeniem powierzchni rozpatrywanej do wariantu 4.5 z 9,53 ha do 9,43 ha.

Po wyłączeniach zakwestionowanych obszarów o powierzchni 0,19 ha płatności zmniejszono do terenów o powierzchni 9,24 ha, a zatem o kwotę 205,77 zł.

Słusznie przy tym wskazał organ II instancji, że to wnioskodawca każdorazowo decyduje o deklaracjach do płatności, w ramach jakich schematów pomocowych wnioskuje w danym roku o płatność i w jakim terminie, poprzez złożenie odpowiedniego wniosku wraz z wymaganymi załącznikami. Natomiast obowiązkiem Agencji płatniczej jest weryfikacja, czy zostały spełnione wszystkie kryteria do otrzymania deklarowanej płatności. Wskazać również należy, iż składając wniosek za pomocą aplikacji eWniosekPIus producent po załogowaniu, ma możliwość w dowolnej chwili podglądu wysłanego wniosku, jak również wydrukowania złożonego wniosku, jak i potwierdzenia przyjęcia wniosku.

Mając na uwadze powyższe, organy w sprawie zasadnie odmówiły przyznania Skarżącemu płatności do wariantu 4.3 Murawy.

Nie mógł zatem przynieść zamierzonego skutku zarzut Skarżącego, jakoby działka G1 - 5084 była wnioskowana dnia 18 czerwca 2020 r., a po terminie zmieniono tylko wariant z 4,5 na 4,3, bo tak zadecydowano ze względu na dobro chronionych tam gatunków.

Przechodząc do oceny wniosku zgłoszonego do wariantu 4.5 Sąd wskazuje, że stwierdzone przez organy różnice między łączną powierzchnią zadeklarowaną do płatności RŚK 4.5 za 2020 r., a łączną powierzchnią uznaną na uprawnioną do płatności (0,19 ha), podobnie jak między powierzchnią zadeklarowaną do płatności RŚK 4.3 za 2020 r., a łączną powierzchnią uznaną za uprawnioną do płatności (0,10 ha), znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Zakwestionowany obszar w ramach poszczególnych płatności (działek rolnych zadeklarowanych w ramach tych płatności) prawidłowo został przez organy wykluczony z wniosku Skarżącego i potraktowany jako zawyżenie łącznej powierzchni uprawnionej do tych płatności. Wielkość różnicy między łączną powierzchnią zadeklarowaną a uznaną za uprawnioną wpłynęła na wysokość kwot przysługujących Skarżącemu, co zostało w zaskarżonej decyzji określone prawidłowo.

Należy ponownie podkreślić, że w przypadku działek i płatności, odnośnie których nie stwierdzono ww. różnic między powierzchnią zadeklarowaną a uprawnioną, za uprawnione do wsparcia uznano całe powierzchnie zadeklarowane w ramach tych działek i przyznano stosowne płatności.

Odnośnie natomiast działek H1, E1 oraz N1 prawidłowo organy stwierdziły brak prowadzenia na opisanej ich części działalność rolniczej zgodnie z normami i wymogami, a zatem w sposób uprawniający do otrzymania żądanych płatności.

I tak, co do spornej działki rolnej H1 – [...] , prawidłowo z zadeklarowanego obszaru 0,55 ha (załącznik graficzny do wniosku o płatności) wykluczono zadrzewienia i zakrzaczenia o powierzchni 0,07 ha, znajdujące się w południowo-wschodniej części działki.

Wskazane zadrzewienia i zakrzaczenia widoczne są na zdjęciu lotniczym wykonanym dnia 3 maja 2018 r. (system informatyczny ARiMR), obrazującym obszar dz. ewid. nr [...] wraz z pomiarem powierzchni uprawnionej do płatności (pod zdjęciem - kolumna PEG/MKO), zarysem powierzchni uprawnionej do płatności i zarysem powierzchni zadeklarowanej do ww. płatności w ramach tej działki ewid.

Analogiczną zawartość mają pozostałe zdjęcia lotnicze tej działki z 2019 r. (wykonane dnia 27 września 2019 r. zdjęcie lotnicze dostępne w programie Google Earth).

Z kolei odnosząc się do działki E1 - [...], prawidłowo z zadeklarowanego obszaru 0,22 ha (załącznik graficzny do wniosku o płatności) wykluczono zadrzewienia i zakrzaczenia o powierzchni 0,02 ha, znajdujące się w południowo-zachodniej części działki.

Wskazane zadrzewienia i zakrzaczenia widoczne są na zdjęciu lotniczym wykonanym dnia 3 maja 2018 r., (system informatyczny ARiMR), obrazującym obszar dz. ewid. nr [...] oraz pomiar powierzchni uprawnionej do płatności (pod zdjęciem - kolumna PEG/MKO), zarysem powierzchni uprawnionej do płatności, zarysem powierzchni zadeklarowanej do ww. płatności w ramach tej działki.

Analogiczną zawartość mają pozostałe zdjęcia lotnicze tej działki z 2019 r. (wykonane dnia 27 września 2019 r. zdjęcie lotnicze dostępne w programie Google Earth).

Organy słusznie uznały ww. zdjęcia za wiarygodne i przydatne dowody w kwestii stanu działek Skarżącego, ponieważ są na tyle czytelne, że nie można mówić o takim przesunięciu granic widocznych na tych działkach, czy też istnieniu na tych zdjęciach takich zacienień bądź niedokładności, które znacząco utrudniałyby ustalenie położenia i wielkości powierzchni zadeklarowanej oraz uprawnionej i nieuprawnionej do płatności, mają cechy ortofotomap umożliwiających wiarygodne pomiary powierzchni i odległości a roślinność widoczna na tych zdjęciach (zadrzewienia i zakrzewienia) pozwalała na ocenę, czy dana działka kwalifikowała się do wnioskowanych płatności RŚK.

Organy orzekające w sprawie, wbrew zarzutom skargi, doszły do słusznych wniosków, że zdjęcia te, z uwagi na ich wyrazistość, rozdzielczość i odpowiednią obróbkę już po ich wykonaniu, umożliwiały wiarygodne pomiary powierzchni odległości. Wiarygodność oznacza w tym wypadku również usunięcie ewentualnych zniekształceń (podnoszonych przez Skarżącego) takich pomiarów wynikających z nachylenia terenu i innych charakterystyk terenu oraz zacienienia. Opieranie ustaleń powierzchni uprawnionej do płatności w krajach UE o taki materiał zdjęciowy prawidłowo uzasadniono i wyjaśniono na str. 5-6 zaskarżonej decyzji. Zasadność wykorzystania ww. materiałów wynikała również z tego, że ich zawartość wskazywała na brak poważniejszych zmian na działkach Skarżącego od co najmniej kilku lat.

Prawidłowo organy uznały w sprawie niniejszej, że analiza zawartości ww. zdjęć działek ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...] wskazuje, że w rejonach zakwestionowanych wskazuje na brak rzeczywistego użytkowania rolniczego tego gruntu. Teren ten nie był również poddany zabiegom agrotechnicznym mającym na celu terminowe usunięcie roślinności niepożądanej (zakrzaczeń, zadrzewień, zachwaszczeń itp.). Uwzględniając okoliczności tej sprawy zasadnym było przyjęcie, że zakwestionowany obszar z uwagi na swój stan nie był terenem prawidłowej działalności rolniczej - tj. polegającej przynajmniej na utrzymaniu gruntu w dobrej kulturze rolnej. Z uwagi na swoją powierzchnię, rozmieszczenie i charakterystykę, teren zakwestionowany nie pozwalał na zakwalifikowanie go do żadnego z wyjątków umożliwiających przyznanie wsparcia do tego obszaru. W przypadku obszaru zakwestionowanego Skarżący nie dochował podstawowych wymogów związanych z płatnościami, o jakie starał się w przedmiotowej sprawie. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności, to powierzchnia wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Skarżący nie odliczył z obszaru deklarowanego do płatności za 2020 r. odpowiedniego obszaru. Zdjęcia lotnicze z dnia 3 maja 2018 r. pokazują, że już w roku 2018 rzeczywisty teren użytkowany rolniczo był mniejszy od powierzchni deklarowanej w roku 2020. Ponieważ już w 2018 r. teren ten nie stanowił TUZ, nie mógł być za taki uznany w roku 2020 (brak 5-letniego użytkowania jako TUZ) a był to warunek przyznania do tego terenu płatności RŚK 4.5.

Odpowiadając na zarzuty Skarżącego dotyczącego "kontroli zza biurka" na podstawie niewystarczająco dokładnych zdjęć, należy podkreślić po pierwsze, że podstawowym dowodem w sprawie działek E1 i H1 były zdjęcia lotnicze z dnia 3 maja 2018 r. z LPIS - systemu informatycznego ARiMR, a nie kwestionowane przez Skarżącego zdjęcia z geoportalu czy Google Earth. Po drugie, również i te zdjęcia, choć nie mają takiej mocy dowodowej jak ortofotomapy z systemu LPIS, jak najbardziej mogą stanowić materiał dowodowy w sprawie oceniany na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zastosowanie tego typu dowodów zdjęciowych nie jest kwestionowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 6 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 1127/18, z 10 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2325/14 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się kolejno do działki N1 – [...], Sąd wskazuje, że w aktach sprawy zalegają dowody dobitnie wskazujące na konieczność wkluczenia jej terenu z obszaru uprawnionego do płatności. Są to materiały dowodzące, że w roku 2017 na ww. działce nie istniał TUZ - wyniki inspekcji terenowej (raport nr [...]) przeprowadzonej na tej działce w dniu 22 września 2017 r. dla sprawy z wniosku małżonki Skarżącego (E.F.), dotyczącej sprawy płatności za rok 2017. Kontrola ta została wykonana przez działających na zlecenie ARiMR pracowników formy M. Sp. z o.o. i polegała na pomiarze pow. uprawnionych do płatności i ocenie stanu działek strony przy wykorzystaniu urządzeń GPS. Opis działki ewid. nr [...] zawarty na dotyczącym jej szkicu z ww. kontroli z 2017 r. oraz zawartość zdjęć, które wówczas sporządzone wskazuje jednoznacznie, że w 2017 r. działka ta stanowiła nieużytek rolny. Była to wówczas nieuporządkowana rolniczo śródleśna polana z dominacją różnej wielkości, gęstości i wieku roślinności leśnej piętra niskiego (paprocie itp.). Ponieważ w 2017 r. teren ten nie stanowił TUZ, nie mógł być za taki uznany w roku 2020 (brak 5-letniego użytkowania jako TUZ) a był to warunek przyznania do tego terenu płatności RŚK 4.5.

Podsumowując tę kwestię należy stwierdzić, że obszar wykluczony z płatności na zakwestionowanych działkach nie był do nich uprawniony, ponieważ niemożliwe było uznanie tego obszaru za grunty będące kwalifikującymi się hektarami do płatności za rok, którego dotyczył wniosek Skarżącego zgodnie z art. 32 ust. 2 i nast. rozporządzenia nr 1307/2013. Nie były to bowiem użytki rolne (w myśl art. 4 ust. 1 pkt e-k rozporządzenia nr 1307/2013), na których prowadzona byłaby działalność rolnicza (art. 4 ust. 1 pkt c ww. rozporządzenia nr 1307/2013) i które w związku z tym można by uznać za część gospodarstwa strony (art. 4 ust. 1 pkt b rozporządzenia nr 1307/2013).

Zakwestionowany obszar (zakrzaczenia, zadrzewienia) z uwagi na swój stan nie mógł być (w związku z wnioskowanymi płatnościami) uznany za część gospodarstwa Skarżącego. Nie był to bowiem teren prawidłowej działalności rolniczej polegającej na utrzymaniu gruntu w dobrej kulturze rolnej w połączeniu z wymogami dotyczącymi wnioskowanego wariantu RŚK.

Jak słusznie stwierdził organ II instancji, konsekwencje ustalonego w niniejszej sprawie zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności RŚK reguluje art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014. Zgodnie z ww. przepisem w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub więcej niż 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. W przedmiotowej sprawie wyliczenia kwoty przysługujących Skarżącemu oraz ich zmniejszeń nie wzbudziły zastrzeżeń Sądu.

Słusznie wskazał organ odwoławczy, że zgodnie z art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie płatności są obowiązane samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności tej sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia określonego faktu danej sprawy spoczywa przede wszystkim na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z kolei organ prowadzący postępowanie w sprawie tych płatności zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Mimo prawidłowych w tym zakresie czynności organów gwarantujących prawa strony Skarżącemu na każdym etapie postępowania, nie przedłożył on jednak, również w skardze do Sądu, żadnych materiałów mogących podważyć ustalenia poczynione przez organy.

Należy też wskazać, że wobec jednoznacznego w swej wymowie zgromadzonego przez organy materiału dowodowego dotyczącego lat 2017-2020 i wymogu pięcioletniego użytkowania TUZ, nie mogły przynieść zamierzonego skutku przesłane przez Skarżącego zdjęcia z 2021 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącego dotyczącego braku uprawnień geodezyjnych pracowników organów, należy wskazać, że trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę, iż analizą zdjęć i wykonywaniem kontroli w sprawach dotyczących płatności nie muszą zajmować się osoby z uprawnieniami geodezyjnymi, ponieważ ww. czynności nie mają charakteru czynności geodezyjnych, a są nakierowane na ustalenie powierzchni działek rolnych rozumianych jako obszary uprawnione do płatności.

Końcowo warto wskazać, że skoro część sprawy dotycząca wariantu 1.1 (który wg Skarżącego w ogóle nie był deklarowany, a de facto został skutecznie cofnięty bez negatywnych konsekwencji dnia 22 września 2020 r.) została przez organ l instancji prawidłowo umorzona z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, to dodatkowe rozstrzygnięcie w decyzji I instancji o odmowie przyznania tej samej płatności, jest wadliwe, ale jak słusznie wskazał organ odwoławczy, nie niosło żadnych negatywnych skutków dla Skarżącego. W okolicznościach sprawy zawarte w decyzji I instancji stwierdzenie o odmowie przyznania płatności RŚK w ramach wariantu 1.1 było zbędne, co mógł skorygować organ odwoławczy. Powyższe uchybienie nie powoduje jednak takiej wadliwości, która wymagałaby uchylenia decyzji II instancji.

Prawidłowo także zastosowano w sprawie § 19 ust. 2 rozporządzenia RŚK z 2015 r. w zw. z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014, zmniejszając wypłacaną kwotę płatności o 3% (300,21 zł) ze względu na złożenie wniosku dnia 18 czerwca 2020 r., a zatem z przekroczeniem terminu o 3 dni robocze.

Podsumowując należy wskazać, że uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zostało, prócz przedstawienia właściwej wykładni stosowanych przepisów, prawidłowo zindywidualizowane. Stanowisko organu co do podstaw przyjętego rozstrzygnięcia zostało rzetelnie wyjaśnione, co dało możliwość Skarżącemu ustosunkowania się do przedstawionych argumentów.

Skarżący jednak, prócz konsekwentnego, acz gołosłownego kontestowania ustaleń organów, załączenia wydruku z Wikipedii dotyczącego murawy bliźniczkowej oraz posłużenia się insynuacjami w stosunku organów ARiMR i ich pracowników, nie przedstawił żadnych dowodów mogących skutecznie poprzeć forsowane przez Niego tezy. Rzeczowej argumentacji nie mogą też zastąpić insynuacje i wyrażanie niepochlebnych opinii pod adresem pracowników organu, ani też przekonanie Skarżącego o zasadności skargi. Nie są to okoliczności, jakie mogą być uwzględniane przy ocenie zaskarżonych decyzji.

Sąd wskazuje, że strona skarżąca w skardze składanej do sądu administracyjnego, ma prawo wyrażać swoje stanowisko w sposób taki, w jaki najlepiej potrafi, jednak nie uprawnia to Skarżącego do formułowania ocen np. w postaci "ARiMR jest organizacją przestępczą" czy też ".Przesyłam dla nieuków z ARiMR wydruk z Wikipedii". Należy podkreślić, że taki sposób (język) formułowania argumentacji stanowiska procesowego zasługuje na zdecydowaną dezaprobatę Sądu. Strony postępowania winne są bowiem wykazywania elementarnego szacunku, wobec przeciwników procesowych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za bezzasadną, nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji również innych niż zarzucane w skardze uchybień, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.