Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 873/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49b, art. 3 pkt  1, 2, 2a, 4, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 52
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: par. 12 ust. 1-5, par. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi R. W. i B. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], nakazującą B. W. i R. W. wykonanie na własny koszt rozbiórki całości budynku gospodarczego o wymiarach: długość ok. [...], szerokość ok. [...], wysokości ok. [...] - wzniesionego bez wymaganego prawem zgłoszenia na terenie działki nr [...] przy granicy z działką nr [...] (ark. mapy [...], obręb miasto P.), w P..

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] sierpnia 2019 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: "PINB") wpłynęło pismo S. M. informujące o nieprawidłowościach na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] tj. wybudowania bez zgody i porozumienia współwłaścicieli nieruchomości, budynku gospodarczego oraz garażu blaszanego.

PINB po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nakazał inwestorom wykonanie na własny koszt rozbiórki całości budynku gospodarczego o wymiarach: długość ok. [...], szerokość ok. [...], wysokości ok. [...] - wzniesionego bez wymaganego prawem zgłoszenia na terenie działki nr [...] przy granicy z działką nr [...] (ark. mapy [...], obręb miasto P.), w P. przy ul. [...].

Na skutek odwołania B. i R. W. W. Wojewódzki Inspektor Nadzory Budowalnego (dalej: "WWINB") decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W związku ze skargą B. i R. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 27 października 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję WWINB oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę organ nadzoru budowlanego winien dokonać ustalenia stanu faktycznego, czy budynek gospodarczy może być uznany za budynek wolnostojący, w kontekście przepisów art. 30 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a w rezultacie czy budowa takiego obiektu wymaga pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia budowy. Ponadto zdaniem Sądu konieczna była analiza, czy w danej sprawie nie zachodzi możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem w inny sposób, niż poprzez nakazanie rozbiórki.

Po ponownym postępowaniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z art. 52, art. 83 ust. 1 ustawy z 07 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2020r., poz. 1133) nakazał inwestorom B. i R. W. wykonanie na własny koszt rozbiórki obiektu budowlanego, całości budynku gospodarczego o wymiarach: długość ok. [...], szerokość ok. [...], wysokości ok. [...] - wzniesionego bez wymaganego prawem zgłoszenia na terenie działki nr [...] przy granicy z działką nr [...] (ark. mapy [...], obręb miasto P.), w P. przy ul. [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli B. i R. W. zaskarżając ją w całości. Wskazywali, że obiekt należy zakwalifikować jako obiekt małej architektury. Gdyby jednak organ uznał odmiennie, to wdrożone winno być postępowanie legalizacyjne, albowiem możliwe jest posadowienie budynku w granicy, jeśli na danym terenie istnieje zabudowa jednorodzinna i zagrodowa. Dodatkowo inwestorzy wskazali na trudną sytuację zdrowotną i materialną.

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB") decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] kwietnia 2021r.

W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy. Wskazał, że z uwagi na to, że sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu organy związane są na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami tego Sądu.

Organ odwoławczy, za ustaleniami PINB, przyjął, że na działce nr [...], zlokalizowanej w P. posadowiono w granicy z działką nr [...] obiekt gospodarczy wzniesiony z prefabrykowanych elementów ogrodzeniowych o wymiarach [...] x [...] m (całkowita powierzchnia [...]) oraz o wysokości [...] Działka [...] przy ul. [...] w P. zabudowana jest budynkiem wielomieszkaniowym. Inwestorzy nie posiadają dokumentów formalno–prawnych związanych z budową tego obiektu. Nie posiadają również dokumentów potwierdzających dopuszczenie do obrotu zastosowanych wyrobów budowlanych, z których wzniesiony obiekt. Organy ustaliły, że w sprawie nie były wydawane pozwolenia na budowę, nie wydano również decyzji o warunkach zabudowy. Stan formalno-prawny przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] nie uległ zmianie. Współwłaścicielami tej działki, zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym są właściciele wyodrębnionych w tym budynku trzech lokali mieszkalnych. Inwestorami przedmiotowego obiektu gospodarczego są jedni ze współwłaścicieli nieruchomości B. i R. W.. Obiekt został wzniesiony około 2009 roku, z przeznaczeniem na cele gospodarcze, w miejsce starej szopy drewnianej.

W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ w dniu [...] marca 2021 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę na terenie sąsiadującej działki nr [...] w P., na obszarze przylegającym do działki nr [...]. W toku czynności kontrolnych ustalono, że na terenie działki nr [...], sąsiadującym z przedmiotowym budynkiem gospodarczym, usytuowany jest budynek mieszkalny - w odległości ok. [...] od granicy z działką nr [...]. W granicy działek ustawiony jest płot z elementów betonowych prefabrykowanych. Budynek ten ma samodzielną konstrukcję ze słupków i płyt betonowych i nie wspiera się ani na tym ogrodzeniu, ani na innym obiekcie. Pomiędzy domem mieszkalnym na działce nr [...], a ogrodzeniem betonowym nie ma innego budynku, zlokalizowane jest tylko prowizoryczne niskie zadaszenie z blachy fałdowej na kantówce drewnianej. PINB wskazał, że w toku prowadzonego poprzednio postępowania, w wyniku kontroli z dnia [...] września 2019 r., ustalono wymiary i stan techniczny rzeczonego obiektu. Organy ostatecznie ustaliły, że obiekt ten można zakwalifikować jako wolnostojący.

Dalej organ przywołał treść art. 3 ustawy Prawo budowlane, w zakresie definicji pojęć "obiektu budowlanego", "robót budowlanych", a także "obiektu małej architektury" i wskazał, że zgodnie z przywołanym orzecznictwem sądów administracyjnych podstawowym kryterium kwalifikującym dany obiekt do tej kategorii jest jego wielkość. Obiekt będący przedmiotem niniejszej sprawy, jak ustalił PINB, ma powierzchnię zabudowy [...] m2, czyli dyskwalifikującą go do uznania jako obiekt małej architektury. Dodatkowo funkcja obiektu również nie jest tożsama z tymi, które posiadają obiekty małej architektury. Zdaniem organów obu instancji obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania, ze względu na jego powierzchnię i funkcję, nie może zostać uznany za obiekt małej architektury, jak twierdzili inwestorzy. Organy przyjęły zatem, że wzniesienie przedmiotowego obiektu budowlanego, którym jest budynek gospodarczy nastąpiło w ramach tzw. samowoli budowlanej, albowiem inwestorzy nie dokonali zgłoszenia robót budowlanych do organów administracji architektoniczno-budowlanych, które było wymagane przypadku wzniesienia budynku gospodarczego o powierzchni do [...] m˛.

Dalej organy uzasadniały dlaczego w sprawie konieczne było nakazanie rozbiórki budynku, z uwagi na brak podstaw prawnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem organów obiekt narusza bowiem przywołane w treści uzasadnienia decyzji przepisy techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym legalizację. Gabaryty, konstrukcja i lokalizacja obiektu budowlanego sprawiłyby, zdaniem PINB, że próba dostosowania do wskazanych przepisów sprowadzałaby się w istocie do rozbiórki obiektu.

Końcowo organy odniosły się do kwestii materiałów z jakich wykonano przedmiotowy obiekt budowlany wskazując, że nie wyklucza się możliwości wykorzystania do budowy budynku gospodarczego betonowych prefabrykatów ogrodzeniowych. W takim przypadku jednak, dla zastosowania tych elementów należałoby legitymować się dokumentami potwierdzającymi ich dopuszczenie do obrotu, jak również potwierdzającymi właściwości użytkowe tych wyrobów dla zamierzonego zastosowania. W przypadku przeprowadzania procedury legalizacyjnej kwestia ta musiałaby zostać rozstrzygnięta, czy to poprzez uzyskanie od producenta stosownej deklaracji właściwości użytkowych wyrobów, czy to w drodze ekspertyzy technicznej, sporządzonej na etapie opracowania projektu przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane lub rzeczoznawcę budowlanego. Z uwagi jednak na konieczność rozbiórki obiektu zbędne okazało się wykazanie wykonania obiektu z certyfikowanych materiałów budowlanych.

Zdaniem WWINB organ I instancji słusznie ustalił, że budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania jest budynkiem gospodarczym wolnostojącym, który wymagał uprzedniego zgłoszenia do organów nadzoru architektoniczno-budowalnego. W związku z tym konieczne było wszczęcie postępowania na podstawie art. 49b Prawa budowlanego. Organ odwoławczy rozważył, że w sprawie będą miały przepisy Prawa budowlanego obowiązujące przed zmianą ustawy z dnia 19 września 2020 r. Z uwagi na ustalenie niezgodności z przepisami techniczno-budowalnymi, tj. § 12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w zakresie odległości od granicy z sąsiednią działką, przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego przedmiotowego budynku okazało się niemożliwe. W tym stanie sprawy, zdaniem WWINB Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. słusznie orzekł o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Decyzja została także prawidłowo skierowana do inwestorów przedmiotowego obiektu.

Odnosząc się do kwestii trudnej sytuacji inwestorów organ odwoławczy wskazał, że jest on uprawniony wyłącznie do orzekania na podstawie przepisów prawa i tym samym nie może brać pod uwagę aktualnej sytuacji życiowej skarżących.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyli B. W. i R. W., którzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania.

Skarżący zarzucili naruszenie przepisów:

1. art. 3 ust. 2 W zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 199 r. r budowlane poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż wzniesiony obiekt stanowi budynek, a w konsekwencji orzeczenie nakazu jego rozbiórki, jako wybudowanego bez pozwolenia na budowę, podczas gdy obiekt z uwagi na pełnioną funkcję porządkową i stosunkowo niewielkie rozmiary winien zostać zakwalifikowany jako obiekt małej architektury.

2. art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego poprzez nieobjęcie obiektu procedurą legalizacji mimo spełnienia ku temu warunków,

3. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) dalej zwana jako kpa, art. 77 oraz art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, które przejawiło się w braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz braku oceny wszelkich faktów i środków dowodowych w sposób wszechstronny a także poprzez niezbadanie okoliczności podnoszonych przez skarżących, a w szczególności dotyczących funkcji posadowionego obiektu gospodarczego oraz okoliczności jego wzniesienia oraz zignorowanie słusznego interesu strony,

Skarżący w pierwszej kolejności wskazali, że obiekt winien zostać zakwalifikowany jako obiekt małej architektury i z uwagi na to nie jest wymagane pozwolenie na budowę ani zgłoszenie. Obiekt pełni funkcje porządkowe i służy przechowywaniu różnego typu narzędzi i opału.

Dalej wskazali, że w przypadku odmiennego uznania przez organ, winna w sprawie zostać przeprowadzona procedura legalizacyjna, gdyż rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dopuszczają sytuowanie budynków w granicy w przypadku zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej. Dodatkowo Skarżący podali, że obiekt został wybudowany w porozumieniu z właścicielami sąsiadujących nieruchomości. Końcowo wskazali, że są osobami schorowanymi, którzy nie poradzą sobie z dokonaniem rozbiórki.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru budowlanego II instancji wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie stała się decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego

z [...] sierpnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach: długość ok. [...] m, szerokość ok. [...] m, wysokość ok. [...] m, wzniesionego bez wymaganego prawem zgłoszenia na terenie działki zlokalizowanej w P. nr [...] przy granicy z działką nr [...] (ark. mapy [...], obręb miasto P.).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 27 października 2020 r. (sygn. akt IV SA/Po 428/20) uchylił decyzję WWINB z dnia [...] lutego 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] grudnia 2019 r.

W wyroku tym WSA wskazał, że organy w żaden sposób nie wykazały na jakiej podstawie ustaliły, że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem gospodarczym, który nie jest wolnostojący. Dla ustalenia charakteru budynku skarżącego i określenia, czy jest on wolnostojący, niezbędnym jest dokonanie analizy i niezbędnych pomiarów technicznych w celu ustalenia, w jaki sposób oba obiekty stykają się ze sobą i czy można uznać, że w miejscu ewentualnego przylegania budynku do betonowego płotu powstała konstrukcja powodująca istnienie konstrukcyjnych części wspólnych obu obiektów, a także, czy sposób połączenia wskazuje na to, że przylegają one do siebie i czy w ogóle w tym kontekście z uwagi na charakter obydwu obiektów można mówić o budynku, który nie jest wolnostojącym. Takie ustalenie stanu faktycznego wymaga jednak podjęcia stosownych działań przez powołany do tego organ nadzoru budowlanego, a dokładnie dokonania oględzin i badań na gruncie. Dodatkowo WSA wskazał, że organy nie zbadały w sposób wyczerpujący i ponad wszelką wątpliwość, że w sprawie nie zachodzi możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem w inny sposób, niż nakazanie rozbiórki. Dodatkowo zdaniem Sądu organy nadzoru budowlanego były zobligowane do odniesienia się do przedstawionego przez Skarżących wydruku zawierającego deklaracje właściwości użytkowych materiałów, z których został wykonany obiekt.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153). W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są co do zasady związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku.

Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze skargi kasacyjnej (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA"). Oznacza to, że zmiana okoliczności faktycznych mogących uzasadniać odstąpienie od zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a. musi mieć taki charakter, że ocena prawna dokonana przez sąd w prawomocnym wyroku staje się nieaktualna, nieprzystająca do nowych okoliczności faktycznych sprawy (wyr. NSA z 19 listopada 2020r., sygn. akt I OSK 863/19, CBOSA).

W świetle powyższych twierdzeń, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do zmiany stanu prawnego, czy istotnej zmiany stanu faktycznego uzasadniających odstąpienie od zastosowania przepisu art. 153 p.p.s.a. Przy czym wydany w sprawie wyrok WSA w Poznaniu z 27 października 2020 r. jest prawomocny.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie po ponownym jej rozpoznaniu, przyjąć należy, że organ I instancji wypełnił wskazania Sądu, następnie organy obu instancji ponownie prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie, który Sąd czyni podstawą do dalszych swoich rozważań.

Początkowo wskazać należy, że materialnoprawną podstawę wydania wyroku w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, dalej "P.b." lub "Prawo budowlane"). W dniu 19 września 2020 r. weszła w życie wprowadzona ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowalne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.) nowelizacja ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z treścią art. 25 tej ustawy do spraw uregulowanych ustawą - Prawo budowlane, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, przepisy ustawy – Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Organ I instancji pismem z dnia [...] października 2019 r., (znak: [...]) zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w niniejszej sprawie, zatem zastosowanie znajdują przepisy Prawa budowanego w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r.

Pierwszą kwestią do której należy się odnieść jest zakwalifikowanie obiektu będącego przedmiotem niniejszej sprawy do jednej z kategorii obiektów przewidzianych przepisami Prawa budowlanego.

Zgodnie przepisem art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest budynek, budowla lub obiekt malej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Zgodnie z pkt 2 tego przepisu budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W niniejszej sprawie przedmiotowy obiekt został wzniesiony z prefabrykowanych elementów ogrodzeniowych, trwale związany z gruntem poprzez betonowe stopy fundamentowe, wydzielony z przestrzeni ścianami z elementów betonowych oraz pokryty drewnianym dachem – stanowi, zatem budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

Tym samym twierdzenia Skarżących, że przedmiotowy obiekt uznać należy za obiekt małej architektury uznać należy za błędne. Zgodnie art. 3 pkt 4 P.b. przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury; posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej; użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Skarżący wskazują, że w przepisie tym wymieniono przykładowy katalog obiektów, natomiast na podstawie pełnionych przez nie funkcji można określić obiekty do nich podobne, również będące obiektami małej architektury. Nie można jednak przyznać racji Skarżącym, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania pełni wyłącznie funkcję porządkową. Jak wynika ze zgromadzonych akt administracyjnych w obiekcie tym przechowywane są narzędzia, rusztowania budowlane, rower (fotografia z kontroli z dnia [...] września 2019 r., k. 33-35 akt adm. I inst.).

Zgodnie z § 3 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065) budynkiem gospodarczym jest budynek przeznaczony m.in. do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego. Obiekt małej architektury to obiekt niewielki, służący m.in. do codziennej rekreacji i utrzymania porządku w postaci piaskownic, huśtawek, drabinek i śmietników. Wyliczenie zawarte w art. 3 pkt. 4 Prawa budowlanego, jak słusznie wskazali Skarżący, wskazuje także na cel jakiemu ma służyć użytkowanie takiego obiektu. Jednakże ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania ze wglądu na pełnioną funkcję przechowywania, służącą mieszkańcom budynku mieszkalnego, pełni rolę budynku gospodarczego.

Także wspomniana wielkość obiektu wykluczała zakwalifikowanie go do obiektów małej architektury. Objęty niniejszym postępowaniem administracyjnym obiekt, to budynek, który ma powierzchnię ok. [...] m2, długość ok. [...] m, szerokość ok. [...] m, wysokość ok. [...] m. Kwalifikacja obiektu jako obiektu małej architektury powinna przebiegać z jednoczesnym uwzględnieniem ogólnego kryterium "niewielkości" oraz przede wszystkim w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego w sprawie oraz otoczenia, w jakim znajduje się obiekt (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r., sygn. II FSK 1041/18, CBOSA). Rozmiary przedmiotowego obiektu znacznie odbiegają od wielkości obiektów przykładowo wymienionych w tym przepisie, a tym samym nie spełniają podstawowego kryterium "obiektu malej architektury". Podstawowym warunkiem uznania obiektu za "małą architekturę" jest bowiem to, aby obiekt był niewielkich rozmiarów, co wynika wprost z art. 3 pkt 4 P.b. Podane wyżej wymiary nie mogą być uznane jako "niewielkie". Z tych przyczyn przedmiotowy obiekt budowlany nie może podlegać kwalifikacji według definicji zawartej w art. 3 pkt 4 P.b.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozstrzygając przedmiotową sprawę wyrokiem w sprawie IV SA/Po 428/20 stwierdził, że organy w prowadzonym postępowaniu nie wykazały na jakiej podstawie ustaliły, że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem gospodarczym, który nie jest wolnostojący. Jednocześnie Sąd wskazał, że ani przepisy Prawa budowlanego, ani przepisy wykonawcze nie zawierają definicji budynku wolnostojącego. Posiłkując się w tym zakresie poglądem orzecznictwa należy uznać, że takim budynkiem jest obiekt budowlany o samodzielnej konstrukcji, który nie jest trwale połączony z innym obiektem budowlanym i nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi budowlami. Należy podkreślić, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że już sama "przerwa dylatacyjna jest wystarczająca do spełnienia wymogu wolnostojącego budynku, który wyposażony jest we własny fundament, ściany i dach, wydzielające z przestrzeni (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego). Elementy konstrukcyjne mogą też dochodzić na "styk" do innego budynku i posiadać otwory w przylegających do siebie obiektach, umożliwiające przejście i zapewniające dopływ światła. Istotne jest, że brak jest kotew, łączących drewnianą konstrukcję przedmiotowego obiektu z sąsiednim budynkiem murowanym" - tak orzekł np. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 12 września 2016 r. (sygn. akt II SA/Gl 593/16, CBOSA).

W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB w dniu [...] marca 2021 r. (k. 160-163 akt adm. I inst.) przeprowadził kontrolę na działce nr [...], sąsiadującej z działką nr [...], na której znajduje się budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania. Ustalono, że na terenie działki nr [...] usytuowany jest budynek mieszkalny w odległości ok [...] m od granicy z działką [...]. W granicy działek ustawiony jest płot z elementów betonowych prefabrykowanych o wysokości ok. [...] m. Za tym ogrodzeniem, na działce nr [...] widoczny jest, stanowiący przedmiot niniejszego postępowania budynek gospodarczy, wykonany również z elementów ogrodzeniowych prefabrykowanych. Budynek ten ma samodzielną konstrukcję ze słupków i płyt betonowych i nie wspiera się ani na ogrodzeniu, ani na innym obiekcie. Pomiędzy domem mieszkalnym na działce nr [...], a ogrodzeniem betonowym nie ma innego budynku, zlokalizowane jest tylko prowizoryczne niskie zadaszenie z blachy fałdowej wsparte na kantówce drewnianej.

Z poczynionych wcześniej ustaleń dokonanych m.in. w wyniku kontroli w dniu [...] września 2019 r. wynikało, że na terenie działki nr [...], w granicy z działką sąsiednią nr [...], wzniesiono z prefabrykatów elementów ogrodzeniowych wolnostojący obiekt budowlany. Ściany z płyt betonowych mocowane w słupkach żelbetowych posadowionych w gruncie (stopy fundamentowe zabetonowane); posadzka w obiekcie betonowa, stropodach płaski jednospadowy o konstrukcji drewnianej kryty papą na pełnym deskowaniu; spadek dachu w kierunku podwórza, okap z rynny PCV. W obiekcie, za pomocą niskich ścianek z prefabrykatów betonowych, wydzielono trzy pomieszczenia, przy czym w wydzielonej tylnej części - ściany i sufit wykończone tynkiem na styropianie. Obiekt posiada trzy wejścia zamykane drzwiami drewnianymi rozwieralnymi (dwa otwory drzwiowe w ścianie prostopadłej do granicy działki, jedne drzwi w ścianie podłużnej). Wewnątrz obiektu wykonano instalację elektryczną oświetleniową i gniazd wtykowych. Ustalenia kontroli dnia [...] marca 2021 r. potwierdziły, że obiekt ten ma samodzielną konstrukcję (słupki betonowe, płyty betonowe, stropodach), nie wspiera się na ogrodzeniu posadowionym w granicy działek, ani na innym obiekcie, zatem obiekt ten kwalifikuje się jako wolnostojący. Ustalenia te podzielił także organ odwoławczy. Tym samym stwierdzić należy, że organy wypełniły wskazania Sądu w zakresie wyjaśnienia, czy przedmiotowy budynek gospodarczy jest wolnostojący.

Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Z kolei art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego definiuje budowę jako wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. W świetle tych definicji, wzniesienie przedmiotowego budynku prawidłowo zakwalifikowano jako budowę obiektu budowlanego.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 p.b. i art. 30 P.b., które określają kiedy budowa obiektów budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę, a tylko zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru ich wykonania, jeżeli organ ten w określonym terminie nie zgłosi sprzeciwu.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do [...] m2. Przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde [...] m˛ powierzchni działki. Natomiast jak wynika z art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b., inwestorzy przed przystąpieniem do budowy budynku gospodarczego, powinni dokonać stosownego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

W tym miejscu należy wskazać, że przedmiotowy budynek gospodarczy spełnia warunki określone w art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b., co do powierzchni zabudowy, ponieważ jego całkowita powierzchnia zabudowy wynosi [...] m˛. Jednocześnie jak wynika z akt sprawy, budynek jest obiektem wolnostojącym. Jednocześnie działka [...] ma powierzchnię [...] m2, znajduje się tam aktualnie tylko budynek mieszkalny i przedmiotowy obiekt, zatem został na gruncie niniejszej sprawy spełniony trzeci warunek określony w art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. wymagany dla stosownego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zamiaru budowy przedmiotowego budynku gospodarczego. Nie było kwestionowane, że inwestorzy nie dokonali przedmiotowego zgłoszenia zamiaru wykonania budynku gospodarczego o powierzchni do [...] m˛.

Jak stanowi art. 49b P.b. (obowiązujący do dnia 19 września 2020 r.) organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Jednakże ust. 2 wskazanego przepisu mówi, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w przepisie dokumentów.

Mówiąc o zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, należy mieć na uwadze ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności zgodność ta musi wynikać z ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo – w przypadku braku takiego planu dla terenu, na którym jest zlokalizowany obiekt budowlany – z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Organy nadzoru budowalnego ustaliły, że w niniejszej sprawie brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który obejmowałby działkę nr [...], jak również nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P. (uchwała [...] Rady Miejskiej w P.) przedmiotowy teren znajduje się w obszarze oznaczonym MW/U, co oznacza istniejące i projektowane tereny o dominującej funkcji mieszkalnictwa wielorodzinnego z zabudową usługową. Jednakże słusznie wskazał organ I instancji, że na dalszym etapie postępowania legalizacyjnego konieczne byłoby uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy.

Jednakże organy nadzoru budowalnego zasadnie dostrzegły, że budynek znajdujący się na działce nr [...] narusza przepisy techniczno-budowalne, co uniemożliwiło dalsze prowadzenie postępowania legalizacyjnego. Lokalizacja obiektu przy granicy z działką nr [...] nie spełnia bowiem wymagań określonych przepisami § 12 Rozporządzenia. Zgodnie z zasadą określoną w § 12 ust. 1 Rozporządzenia, jeżeli z jego przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271- 273 (określających odległość od innych obiektów budowlanych) lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy (pkt 1); 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy (pkt 2).

Przepisy § 12 Rozporządzenia dopuszczają wyjątki od powyższej zasady:

1. sytuowanie w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę granicy działki dopuszcza się w odległości 1,5m od granicy lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość (ust. 2) – brak jest w niniejszej sprawie planu miejscowego, który dopuszczałby zabudowę w granicy,

2. dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki, jeżeli będzie on przylegał ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 3) - brak jest takiego budynku na działce sąsiedniej nr [...] w P.,

3. dopuszcza się w ust. 4 pkt 1), 2), 3) kolejne wyjątki w sytuowaniu obiektu przy granicy działki jednakże te wyjątki dopuszczalne są tylko w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej – zabudowa na działce nr [...] jest wielorodzinna.

W niniejszej sprawie nie jest możliwe zastosowanie wskazanych wyjątków z uwagi na brak obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczającego zabudowę w granicy (ust. 2), nieprzyleganie budynku do innego budynku na działce sąsiedniej (ust. 3) oraz z uwagi na to, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się wśród zwartej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym nie można zastosować § 12 ust. 4 Rozporządzenia. Wbrew temu co podnoszą Skarżący sporny budynek gospodarczy znajduje się na działce gdzie usytuowany jest budynek mieszkalny wielorodzinny, a nie jednorodzinny. Przepis art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego wyraźnie definiuje, że przez budynek mieszkalny jednorodzinny należy rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Tymczasem w niniejszej sprawie znajdujący się na przedmiotowej działce budynek mieszkalny posiada wyodrębnione trzy lokale mieszkalne, zatem stanowi budynek mieszkalny wielorodzinny. Nie można zatem w niniejszej sprawie zastosować także wyjątków przewidzianych przez przepis § 12 ust. 4 Rozporządzenia. Przy czym, zgodnie z powyższymi przepisami nie ma znaczenia dla sprawy zgoda właścicieli nieruchomości sąsiedniej na posadowienie przedmiotowego budynku przy granicy z działką nr [...].

W tym stanie sprawy organy uznały, że jedynym możliwym do spełnienia jest warunek określony w § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, wymagane byłoby jednak odsunięcie ściany wschodniej budynku (o długości ok. [...] m) na odległość [...] m od granicy z działką nr [...]. Organ I instancji słusznie wskazał, że rozebranie przedmiotowego budynku w części, celem doprowadzenia do spełnienia warunku

z § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, jest technicznie niemożliwe, bo nie posiada on konstrukcyjnie wyodrębnionych części, których likwidacja nie wyrządziłaby szkody dla pozostałych. Z kolei rozebranie budynku na szerokości [...] m od strony granicy działki spowodowałoby pozostawienie części obiektu o szerokości [...] m, która nie byłaby możliwa do użytkowania. Wiązałoby się to z rozbiórką całego dachu i koniecznych do tego części ścian bocznych. Słusznie zauważyły organy, że przeniesienie budynku stanowiłoby w istocie również jego rozbiórkę i budowę od podstaw.

Tym samym organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że przedmiotowa budowa narusza przepisy techniczno-budowlane, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, tym samym nie została spełniona jedna z pozostałych przesłanek legalizacji wymieniona w art. 49b Prawa budowlanego, których spełnienie winno nastąpić łącznie. Wskazać przy tym należy, że organy zastosowały się do poczynionych w uzasadnieniu wyroku IV SA/Po 428/20 zaleceń i wypełniły wskazania Sądu poprzednio orzekającego w sprawie.

Zasadnie przyjęły organy, że z uwagi na brak możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego nie oceniano także kwestii wykorzystania do budowy budynku gospodarczego betonowych prefabrykatów ogrodzeniowych. Jednakże jeśli faktycznie spełniają one kryteria określone w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowalnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1213) to będzie możliwe ich ponowne wykorzystanie w przypadku ewentualnej budowy budynku gospodarczego w innym miejscu, zgodnie z przepisami techniczno-budowalnymi i na podstawie przepisów Prawa budowanego.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy nadzoru budowalnego w myśl art. 153 p.p.s.a. zastosowały się do wiążących je wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 428/20. Organy ustaliły na podstawie przeprowadzonej kontroli, że budynek gospodarczy będący przedmiotem niniejszego postępowania jest budynkiem wolnostojącym. Dodatkowo jednoznacznie wskazały, że nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w związku z niezgodnością przedmiotowego obiektu z przepisami dotyczącymi warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Decyzję o rozbiórce przedmiotowego obiektu na podstawie art. 52 P.b. prawidłowo skierowano do inwestorów, którymi są Skarżący. Będąc jednocześnie współwłaścicielami nieruchomości, mają do niej dostęp i możliwe jest dokonanie nakazanych robót budowlanych.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę organy obu instancji dochowały także zasad postępowania administracyjnego i nie dopuściły się naruszenia przepisów art. 7 k.p.a, art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Sąd nie doszukał się także innych uchybień przepisów postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2021r. W tym stanie sprawy skarga okazała się niezasadna, a jej zarzuty nie odniosły zamierzonego skutku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić w całości, jak Sąd orzekł w wyroku.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 4 listopada 2021r. Stronom zapewniono także możliwość złożenia na piśmie ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które mogłyby być podnoszone na rozprawie.