Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 3/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2010 r. sprawy ze skargi G.W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Po 3/10

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz. z dnia [...] sierpnia 2009r., nr [...] na podstawie art.105 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm. dalej kpa) umorzono postępowanie administracyjne w sprawie legalności powstania okien znajdujących się w ścianie szczytowej budynku wielorodzinnego dz. Nr [...] przy Pl. Z. [...] i [...] w K.W. od strony Dz. Nr [...], wykonanych w lokalach mieszkalnych będących własnością Gminy K.W., Pani G.W. zam. K.W.. Pl. Z. [...] m. [...] oraz Pani H.T. zam. K.W.. Pl. Z. [...] m[...].

W uzasadnieniu podniesiono, iż z uwagi na treść podania Pana B.L. z dnia 15 kwietnia 2008r., będącego właścicielem działki nr [...] oraz pisma uzupełniającego z dnia 26 maja 2008r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Cz. najpierw zawiadomił, a następnie w dniu 3 lipca 2008r. inspektorzy organu przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego na podstawie art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156. poz 1118 z późniejszymi zmianami) w lokalu mieszkalnym nr [...] na pierwszym piętrze, w budynku wielorodzinnym przy PI. Z. [...] w K.W. (Wspólnota Mieszkaniowa PI. Z. [...] i [...] w K.W.), dz. nr [...], należącego do Pani H.T., co do legalności powstania okna trzyskrzydłowego, o wymiarach 138x205 cm, usytuowanego w pokoju w ścianie szczytowej budynku, od strony dz. nr [...]. Według ustnego oświadczenia Pani H.T. oraz Pana K.T.-syna Pani H.T., przedmiotowe okno powstało w 1987r. po wydzieleniu z części pokoju skrytki. Mieszkanie w tym okresie było własnością Gminy K.W. a wykonawcą montażu przedmiotowego okna był ZGM co zostało zapisane w książce obiektu. W toku postępowania ustalono, że Pani H.T. z rodziną powyższy lokal zamieszkuje od 1 sierpnia 1958r. a prawo własności nabyła w roku 2004.

Dnia 11 lipca 2008r. do inspektoratu wpłynęło pismo Pana K.T., w którym poinformował iż nie udało mu się odnaleźć dokumentu, potwierdzającego legalność powstania powyższego okna. W piśmie tym poinformował iż inni mieszkańcy tejże wspólnoty mieszkaniowej, to jest Pani W. oraz Pani P. również posiadają okna w ścianie szczytowej od strony działki nr [...].

Po wcześniejszym zawiadomieniu dnia 29 lipca 2008r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Cz. przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego na podstawie art.81 ust.4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zmianami) w lokalu mieszkalnym na pierwszym piętrze nr 12 w oficynie budynku wielorodzinnego przy PI. Z. [...] w K.W., dz. nr [...] należącego do Pani G.W. co do legalności powstania trzech okien usytuowanych w pomieszczeniach (w kuchni-dwuskrzydłowego o wym. 138x105 cm, łazience-jednoskrzydłowego o wymiarach I38x79cm oraz pokoju-dwuskrzydłowego o wymiarach 138x197 cm) w ścianie szczytowej budynku od strony dz. nr [...]. W trakcie kontroli ustalono, że Pani G.W. powyższy lokal zamieszkuje od 1964r. a prawo własności nabyła w roku 1994.

Również 29 lipca 2008r. inspektorzy organu przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego w lokalu mieszkalnym nr [...] na parterze w oficynie budynku wielorodzinnego przy PI. Z. [...] w K.W., dz. nr [...] należącego do Gminy K., najmowanego przez Panią S.P., co do legalności powstania dwóch okien usytuowanych w pomieszczeniach (pokoju o wymiarach 138x79cm oraz w drugim pokoju o wymiarach 138x197 cm) w ścianie szczytowej oficyny budynku położonej na działce [...] od strony dz. nr [...]. Według ustnego oświadczenia Pana M.M., prezesa Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. w K.W.., zarządcy budynków przy PI. Z. [...] i [...] w K.W., złożonego do protokołu podczas kontroli w/w okna zostały wykonane w połowie lat dziewięćdziesiątych, wówczas administratorem budynków było MPGK, przedmiotowe okna istniały w roku 1990, w którym to Pan M. podjął pracę w Urzędzie Miasta w K. w Wydziale Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, ponadto w roku 1990 był kierownikiem Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Urzędzie Miasta K.W., a w 1991r. wykonano remont elewacji budynku przy PI. Z. [...] i [...] i przedmiotowe okna już istniały, co poświadczają zapisy w książce obiektu.

Pismami z dnia: 31 lipca 2008r., 2 września 2008r., 23 października 2008r., 17 listopada 2008r., 29 kwietnia 2009r. oraz 22 lipca 2009r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Cz. zwracał się do Burmistrza K.W. o jednoznaczne zajęcie stanowiska czy powstanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku przy PL. Z. [...] i [...] w K.W. nie było sprzeczne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w chwili ich wykonania dla działki [...] oraz czy istnienie powyższych otworów okiennych nie było sprzeczne z decyzjami wydanymi przez Burmistrza Miasta i Gminy w K.W.: o warunkach zabudowy Nr [...] z dnia [...] lipca 1997r. wydaną dla Pana B.L., zam. D., ul. N. - [...] oraz o warunkach zabudowy Nr [...] z dnia [...].09.1997r. wydaną dla Pana E.Z., zam. K.W., ul. W.P. [...], w których to decyzjach widnieją zapisy: " 1. Ustala się wysokość zabudowy - jedną kondygnację. 2. Przy zabudowie należy uwzględnić położenie istniejących otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego przy Placu Z. [...] i [...] oraz zapewnić odpowiedni dostęp światła dziennego do tych okien." Na legalność wykonania przedmiotowych okien wskazuje fakt uwzględniania ich istnienia w powyższych urzędowych dokumentach jak i fakt braku - przez co najmniej dwadzieścia lat - jakichkolwiek działań w tej sprawie właściwych organów administracji publicznej.

Odpowiadając na powyższe zapytania Burmistrz K.W.. poinformował inspektorat, że : "nie może zająć stanowiska w powyższej sprawie, ponieważ w swojej dokumentacji nie posiada dokumentów, na podstawie których mógłby zająć jednoznaczne, zgodne z prawem stanowisko". Pani Burmistrz K.W.. oznajmiła, że "pozwolenia na budowę, przebudowę i rozbudowę obiektów budowlanych wydane przez tut. Urząd zostały zgodnie z przepisami o archiwizowaniu dokumentów, zarchiwizowane i zniszczone." Dopiero z wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K.W. uchwalonego przez Radę Miejską w Krzyżu WIkp. uchwałą Nr XXX/221/2005 z dnia 03.06.2005r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego Nr 101/2005 poz. 2849 z dnia 06.07.2005r., działki nr [...] i [...] położone w K.W.. stanowią tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (MW) z możliwością zabudowy do czterech kondygnacji, w planie tym: "Dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej MW ustala się:

1. dla rejonu centrum-typ kamienicy o wysokości od dwóch do czterech kondygnacji nadziemnych, w tym poddasze użytkowe". Powyższy zapis tworzy możliwość takiej zabudowy, a nie obowiązek.

Natomiast w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego uchwalonego przez Radę Miejską w Krzyżu Wlkp. uchwałą nr XXVIII/196/93 z dnia 28.01.1993r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Pilskiego nr 2/93 z dnia 24.02.1993r. powyższe działki, oznaczone symbolem A-29 MW, stanowiły: " Teren budownictwa wielorodzinnego mieszkaniowego z małymi pawilonami - bez możliwości rozbudowy funkcji mieszkaniowej." Z zapisu tego wynika, że w powyższym planie zagospodarowania przestrzennego, gdy okna już istniały, uwzględniono zachowanie okien w ścianie szczytowej budynku położonego na działce nr [...] od strony działki [...] w K.W.

Dnia 23 czerwca 2009r. do organu wpłynęło pismo z dnia 23 czerwca 2009r. od Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o., ul. W.P. [...],[...] K.W. - zarządcy budynków przy PI. Z. [...] i [...] w K.W., w którym w załączeniu przesłano pisemne oświadczenia, potwierdzające daty powstania przedmiotowych okien jak również legalność ich powstania: Pana J.O. z dnia 8 czerwca 2009r. - ówczesnego dyrektora MPGKiM, Pana Z.C. z dnia 11 czerwca 2009r. - ówczesnego majstra ekipy remontowej MPGKiM oraz mieszkańców przedmiotowych budynków: Pani S.P. z dnia 4 czerwca 2009r. i Pana K.T. z dnia 3 czerwca 2009r. Pan J.O. oświadczył, że: " na podstawie pisemnego zezwolenia z Urzędu Miasta i Gminy w K.W. Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K.W. wykonało instalację okien w budynku przy Placu Z. Nr [...] w roku 1986-8'", co potwierdza zapis w książce obiektu. W oświadczeniu swym Pan Z.O. stwierdził, że: " MPGKiM otrzymało zlecenie z Urzędu Miasta i Gminy na wykucie otworów okiennych osadzenie okien w budynkach mieszkalnych [...] i [...] od strony ulicy P. w ścianie szczytowej. Zlecenie było wydane w latach 1985-8". Pani P. w swym oświadczeniu również stwierdziła, że: okna na ścianie szczytowej wybite były we wrześniu 1987r. przez urząd MPGK w K. za zgodą naczelnika Pana B.". Natomiast Pan K.T. oświadczył, że " otwory okienne w ścianie szczytowej budynku wykonano w 1987 roku, za zgodą urzędującego w owym czasie Naczelnika Miasta i Gminy p. A.B.".

Skoro zatem okna te zostały wykonane około 20 lat temu i zebrany materiał dowodowy nie świadczy o ich nielegalności (tzn. nie można udowodnić samowolnego wykonania robót budowlanych), to niedopuszczalne jest (art. 7 k.p.a.) wydanie w odniesieniu do nich jakichkolwiek nakazów (tzn. nakazów formułowanych na podstawie przepisów rozdziału 5 "Budowa i oddanie do użytku obiektów budowlanych" ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (jedn. tekst: Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 z późniejszymi zmianami), a tym samym postępowanie administracyjne w sprawie legalności ich wykonania staje się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. analizując szczegółowo materiał dowodowy stwierdził, że strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji z powodu nie dysponowania przez organ administracji publicznej stosownymi dokumentami z uwagi na upływ czasu. Nie można wszak wykluczyć, że podmiot realizujący inwestycje w 1987-1988r. nie dopełnił obowiązujących wówczas wymogów formalnych.

B.L. odwołał się od powyższej decyzji, podnosząc, iż od 1928r. kiedy weszło w życie Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o Prawie budowlanym i zabudowie, aż do obowiązującej obecnie ustawy z 7 lipca 1994 r. prawo nie dopuszczało wybijania okien w ścianach szczytowych budynków przylegających do granic nieruchomości. Jakakolwiek przebudowa budynku polegająca na wybiciu w nim otworów okiennych wymagała uzyskania pozwolenia budowlanego. Takie pozwolenie do dnia dzisiejszego nie zostało przedstawione.

Dodatkowo norma pożarowa (art.198 d. pr. bud.) uzależniała możliwość wykonania jakichkolwiek otworów w ścianie znajdującej się na granicy od uzyskania dodatkowej decyzji administracyjnej i zamurowania takich otworów materiałem o wysokiej odporności ogniowej (szkłem drutowym lub szklanymi cegłami). Podobne wymagania występują również dzisiaj (Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie).

Wobec tego osoba, która chciała wykonać okna w szczytowej ścianie budynku zlokalizowanej na granicy działki, musiała wystąpić o wydanie dwóch różnych rozstrzygnięć: zezwalającego na odstąpienie od norm pożarowych oraz pozwolenia na budowę. Oba musiały być zgodne nie tylko z normami prawa materialnego wyrażonymi w d. pr. bud., ale również z przepisami procedury administracyjnej, którą wtedy regulowało wyżej wspomniane rozporządzenie RP. Takie zezwolenia do dnia dzisiejszego również nie zostały przedstawione.

Okoliczność, iż nielegalne okna wykonano przed kilkudziesięciu laty, a sprawcy samowoli nie są już właścicielami przebudowy kamienicy, nie ma żadnego wpływu na możliwość doprowadzenia do usunięcia popełnionych naruszeń prawa. Przepisy prawa budowlanego nie znają bowiem instytucji przedawnienia samowoli.

Obecne prawo stanowi, iż jeśli wykonane przed laty okna nie spełniają norm pożarowych, zastosowanie powinien znaleźć art. 66 ustawy z 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 grudnia 2007 r., II SA/Łd 758/07). Przepis ten obliguje powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego do nakazania w decyzji usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, gdy budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym lub stwarza zagrożenia życia lub zdrowia ludzi albo niebezpieczeństwo dla mienia. Jeśli okna nie spełniają norm pożarowych, to jedynym sposobem usunięcia stwierdzonego w tym zakresie naruszenia prawa jest nakazanie ich zamurowania.

W związku z tym, że do dnia dzisiejszego nie przedstawiono wyżej wymienionych zezwoleń, można uznać obecnie istniejące otwory okienne za samowolę budowlaną. Podkreślić należy, iż w tym wypadku nie jest możliwa legalizacja stwierdzonej samowoli, np. poprzez zamurowanie istniejących otworów materiałem odpornym na ogień i przepuszczającym światło, albowiem nie można pominąć interesu prawnego właścicieli sąsiednich nieruchomości, którzy przez nielegalne okna nie mogą rozbudować własnych działek.

Decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z dnia [...] listopada 2009r., nr [...] na podstawie art.104 §1 i 2 oraz art.138 §2 kpa uchylono w całości zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I intsnacji. Organ II instancji podniósł, że w przedmiotowej sprawie dotyczącej legalności robót budowlanych w latach 1986-1988 punktem wyjścia wszelkich rozważań winien być art.103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jeden. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz.1118 ze zm.; dalej: Prawo budowlane). Zgodnie z którym przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Przez przepisy dotychczasowe należy rozumieć regulacje ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jednocześnie należy wskazać iż, ustawę tą stosuje się nawet wówczas, gdy obiekt budowlany został samowolnie pobudowany pod rządami przepisów obowiązujących przed wejściem jej w życie, czyli przed dniem 1 marca 1975 r. (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002r., wyrok NSA z dnia 22 listopada 2006 r., II OSK 1384/05). Zgodnie z opinią prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 25 marca 1997 r. (IV SA 1226/95) wyrażono, że konieczne jest ustalenie, czy inwestor po 1 stycznia 1995r. prowadził faktycznie roboty budowlane. Jeżeli wcześniej zostały zakończone uzasadnione jest stosowanie do takich robót przepisów dotychczasowych zgodnie z art.103 ust. 2. NSA w tym orzeczeniu uznał zatem, że także w wypadkach innych niż określone w art. 48, czyli w odniesieniu do innych niż budowa robót budowlanych, stosuje się art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji powyższego stosuje się art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia."

Jednocześnie należy wskazać, iż w dacie powstania spornych okien (1986-1988) obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, zgodnie z § 12 w/w rozporządzenia Budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Niemniej jednak należy zauważyć, iż jak podnoszą strony niniejszego postępowania, sporne okna powstały "za zgodą Urzędu Miasta", jednak nikt nie dysponuje wymaganym prawem pozwoleniem lub zgłoszeniem, zatem należy uznać, iż przedmiotowe okna powstały samowolnie i doprowadził do naruszenia rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji ponownie analizując sprawę rozważy czy w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania a także ponownie przeanalizuje krąg osób, którym w niniejszym postępowaniu przysługuje przymiot strony. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działka nr 404 posiada 10 współużytkowników wieczystych a przedmiotowa decyzja został skierowana tylko do 2 z nich. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 08 sierpnia 2001r., II SA/Gd 894/99(nie publ.) "jeżeli w sprawie nie uczestniczyły wszystkie strony postępowania, a uczestnictwo polega co najmniej na tym, by wszyscy mający interes prawny (obowiązek lub uprawnienia) zostali o prowadzonym postępowaniu administracyjnym powiadomieni, przeto nie miał organ odwoławczy innej możliwości, jak zastosować się do treści art. 138 § 2 kp.a, chyba że brak ten można było usunąć w postępowaniu odwoławczym. Z reguły jednak taka sytuacja nie będzie występowała, ponieważ postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, a pozbawienie strony udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji prowadzi do uznania, że decyzja jest wadliwa".

Ze względu na powyższe uchybienia jak i konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowił uchylić w całości zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła G.W. podnosząc, iż decyzja organu II instancji narusza przepisy prawa materialnego, które miały upływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż organ I instancji zebrał i rozważył w sposób wyczerpujący i wnikliwy materiał dowodowy, jednoznacznie wykazując bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania, a prowadzenie ponowne tegoż postępowania nie może wnieść do sprawy nic nowego, bowiem dowody zgromadzone w postępowaniu I instancji nie budzą żadnych wątpliwości i w pełni wystarczają na ustalenie stanu faktycznego i prawnego. Należy zauważyć również, iż organ odwoławczy nie wskazał w jaki sposób ma postępować organ I instancji w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, ograniczając się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że ,,(...)organ I instancji ponownie analizując sprawę rozważy czy w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania (...)", co samo w sobie narusza treść art. 138§2 K.p.a.

Skarżąca wskazuje również na fakt, iż wykonanie otworów okiennych nie mogło być sprzeczne z decyzjami Burmistrza Miasta i Gminy w K.W.. o warunkach zabudowy z dnia [...] lipca 1997r. oraz obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem decyzje te były wydane (co ustalono ponad wszelka wątpliwość w trakcie postępowania przed organem I instancji) niemal 10 lat po wykonaniu przedmiotowych otworów okiennych.

Ponadto, zdaniem skarżącej w wydanej przez siebie decyzji organ odwoławczy prowadzi szeroko rozbudowane rozważania prawne na temat norm intertemporalnych, natomiast w żaden sposób nie odnosi się do meritum sprawy oraz do ustaleń poczynionych przez organ I instancji w prowadzonym przez siebie postępowaniu i wyartykułowanych w wydanej decyzji. Decyzja oranu odwoławczego nie ustosunkowuje się również do dowodów zebranych w postępowaniu I instancyjnym, które to dowody w sposób jednoznaczny wskazują, iż okna będące przedmiotem prowadzonego postępowania zostały wybudowane zgodnie z uzyskanym pozwoleniem i ówcześnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, za zgodą stosownych organów, władnych do podjęcia decyzji w tej materii.

Co więcej, powoływanie się przez organ II instancji na treść art. 37 ustawy prawo budowlane z 1974r. jest pozbawione podstaw , bowiem zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji, przedmiotowe okna zostały wykonane legalnie, na podstawie zezwolenia kompetentnego organu tj. Naczelnika Miasta i Gminy K.W. (vide: znajdujące się w aktach sprawy pisemne oświadczenia osób biorących udział w postępowaniu). Na marginesie należy zauważyć iż o samowoli budowlanej nie może być mowy, ponieważ doświadczenie życiowe wskazuje, że w latach osiemdziesiątych samowolne wykonanie jakichkolwiek robót na substancji mieszkaniowej gminy było praktycznie niemożliwe.

Należy również wskazać , iż skoro podstawą umorzenia postępowania była jego bezprzedmiotowość, to fakt ustalenia wszystkich stron postępowania i ich powiadomienia o toczącym się postępowaniu jest bez znaczenia zarówno prawnego jak i faktycznego dla sprawy, bowiem brak udziału pozostałych stron postępowania nie może mieć żadnego wpływu na jego bezprzedmiotowość, ponieważ zgodnie z niekwestionowanym stanowiskiem zarówno doktryny jak i orzecznictwa NSA, bezprzedmiotowość postępowania polega na braku podstaw faktycznych i prawnych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art.3 §1 i art.145 Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm. dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 ppsa).

W przedmiotowej sprawie dotyczącej legalności robót budowlanych w latach 1986-1988 punktem wyjścia wszelkich rozważań winien być art.103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jeden. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz.1118 ze zm.; dalej: Prawo budowlane). Zgodnie z którym przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Przez przepisy dotychczasowe należy rozumieć regulacje ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jednocześnie należy wskazać iż, ustawę tą stosuje się nawet wówczas, gdy obiekt budowlany został samowolnie pobudowany pod rządami przepisów obowiązujących przed wejściem jej w życie, czyli przed dniem 1 marca 1975 r. (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002r., wyrok NSA z dnia 22 listopada 2006 r., II OSK 1384/05). Zgodnie z opinią prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 25 marca 1997 r. (IV SA 1226/95) wyrażono, że konieczne jest ustalenie, czy inwestor po 1 stycznia 1995r. prowadził faktycznie roboty budowlane. Jeżeli wcześniej zostały zakończone uzasadnione jest stosowanie do takich robót przepisów dotychczasowych zgodnie z art.103 ust. 2. NSA w tym orzeczeniu uznał zatem, że także w wypadkach innych niż określone w art. 48, czyli w odniesieniu do innych niż budowa robót budowlanych, stosuje się art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji powyższego stosuje się art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia."

Jednocześnie należy wskazać, iż w dacie powstania spornych okien (1986-1988) obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, zgodnie z § 12 w/w rozporządzenia Budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Niemniej jednak należy zauważyć, iż jak podnoszą strony niniejszego postępowania, sporne okna powstały "za zgodą Urzędu Miasta", jednak nikt nie dysponuje wymaganym prawem pozwoleniem lub zgłoszeniem, zatem należy uznać, iż przedmiotowe okna powstały samowolnie i doprowadził do naruszenia rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji ponownie analizując sprawę rozważy czy w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania a także ponownie przeanalizuje krąg osób, którym w niniejszym postępowaniu przysługuje przymiot strony. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działka nr [...] posiada 10 współużytkowników wieczystych a przedmiotowa decyzja został skierowana tylko do 2 z nich. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 08 sierpnia 2001r., II SA/Gd 894/99(nie publ.) "jeżeli w sprawie nie uczestniczyły wszystkie strony postępowania, a uczestnictwo polega co najmniej na tym, by wszyscy mający interes prawny (obowiązek lub uprawnienia) zostali o prowadzonym postępowaniu administracyjnym powiadomieni, przeto nie miał organ odwoławczy innej możliwości, jak zastosować się do treści art. 138 § 2 kp.a, chyba że brak ten można było usunąć w postępowaniu odwoławczym. Z reguły jednak taka sytuacja nie będzie występowała, ponieważ postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, a pozbawienie strony udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji prowadzi do uznania, że decyzja jest wadliwa".

Ze względu na powyższe uchybienia jak i konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie postanowił uchylić w całości zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w CZ.

Dlatego też Sąd na podstawie art.151 ppsa oddalił skargę.

L.S.