Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 171/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną w części
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 106
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną w części, w której uznaje stanowisko J. D. za nieprawidłowe, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz J.D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

We wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe: J. D. (zwany dalej: Wnioskodawcą lub Podatnikiem I) prowadzi na podstawie wpisu do CEIDG jednoosobową działalność gospodarczą od lutego 1998 r. (zwaną dalej: Przedsiębiorstwem I). Przeważającym rodzajem działalności gospodarczej wykonywanej przez Wnioskodawcę jest: Działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju (46.19.Z). Obok tych czynności, Wnioskodawca dokonał zgłoszenia do CEIDG także działalności gospodarczej w zakresie następujących kodów PKD: 46.90.Z, 47.91.Z, 47.99.Z, 71.11.Z, 81.30.Z (zwane dalej łącznie: Czynnościami handlowymi). W ramach Przedsiębiorstwa I Wnioskodawca zajmuje się przede wszystkim sprzedażą detaliczną obuwia sportowego (zwaną dalej: Handlem Towarem). W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej Wnioskodawca dokonał nabycia towarów handlowych, które aktualnie składowane są przez Niego na magazynie (zwanych dalej: Towarem). Nabycie przez Wnioskodawcę Towaru zostało udokumentowane poprzez wystawienie przez sprzedawcę na Wnioskodawcę odpowiedniego dokumentu sprzedaży - faktury VAT (zwanych dalej: Fakturami VAT). Podatnik dokonał odliczenia podatku VAT naliczonego zawartego w treści Faktur VAT. Wnioskodawca jest zarejestrowany w Polsce jako czynny podatnik podatku od towarów i usług i na dzień złożenia niniejszego wniosku Wnioskodawca nadal zachował ten status. Prowadzona przez Wnioskodawcę sprzedaż Towarów jest opodatkowana VAT. Wnioskodawca nie korzystał z żadnego zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego przewidzianego przez postanowienia ustawy o VAT. Małżonka Wnioskodawcy, M. D. (zwana dalej: Podatnikiem II) planuje po dniu [...] listopada 2020 r. rozpocząć prowadzenie na podstawie wpisu do CEIDG jednoosobowej działalności gospodarczej w zakresie: Działalności agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju (46.19.Z). Obok czynności w tym zakresie, Podatnik dokona zgłoszenia do CEIDG także działalności gospodarczej w zakresie następujących kodów PKD: 46.90.Z, 47.91.Z, 47.99.Z, 71.11.Z, 81.30.Z. W ramach Przedsiębiorstwa II, Podatnik II będzie zajmował się przede wszystkim sprzedażą detaliczną obuwia sportowego. Podatnik II zarejestruje się w Polsce jako czynny podatnik podatku od towarów i usług i będzie zachowywał ten status przez cały okres prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Planowana przez Podatnika II sprzedaż Towarów będzie opodatkowana VAT. Podatnik II nie będzie korzystał z żadnego zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego przewidzianego przez postanowienia ustawy o VAT (zwane dalej: Przedsiębiorstwem II). Podatnik I oraz Podatnik II są małżeństwem od dnia [...] kwietnia 1982 r. Pomiędzy małżonkami obowiązuje ustrój wspólności ustawowej, o którym mowa w art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Prawo własności opisanego powyżej Towaru przynależy do majątku wspólnego małżonków. Wnioskodawca planuje, po dniu [...] listopada 2020 r., zawrzeć z Podatnikiem II umowę prawa cywilnego, na podstawie której Towar zostanie przeniesiony z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II. Przeniesienie Towaru zostanie zrealizowane nieodpłatnie, co oznacza, że Wnioskodawca nie otrzyma od Podatnika II jakiegokolwiek wynagrodzenia z tego tytułu. Po przeniesieniu Towaru do Przedsiębiorstwa II Towar ten będzie przedmiotem odpłatnej dostawy w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, realizowanej przez Przedsiębiorstwo II na rzecz jego klientów. W dacie przeniesienia Towaru Podatnik I oraz Podatnik II będą zarejestrowani w Polsce jako czynni podatnicy podatku od towarów i usług.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1. Czy na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego czynność przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II będzie stanowiła odpłatną lub nieodpłatną dostawę towarów i czy w związku z tym po stronie Wnioskodawcy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług oraz czy po stronie Wnioskodawcy zaistnieje konieczność wystawienia faktury dokumentującej tę transakcję?

2. W przypadku uznania przez Organ, że stanowisko przedstawione przez Wnioskodawcę w odpowiedzi na pytanie nr [...] jest nieprawidłowe, Wnioskodawca wnosi o udzielenie przez Organ odpowiedzi na następujące pytania:

a) Czy na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego czynność przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II będzie stanowiła nieodpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o VAT?

b) Czy na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego dla czynności przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II, zrealizowanego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, podstawa opodatkowania VAT tej czynności powinna zostać ustalona w oparciu o treść art. 29a ust. 2 ustawy o VAT, co tym samym oznacza, że będzie to "cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów", przez co powinno się rozumieć wartość rynkową Towaru ustaloną przez Wnioskodawcę na datę przeprowadzenia transakcji?

c) Czy na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego dla czynności przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II, zrealizowanego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, po stronie Wnioskodawcy powstanie obowiązek wystawienia faktury dokumentującej tę transakcję?

d) Czy na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego Wnioskodawca, po przeniesieniu Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II, zrealizowanego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, będzie zobowiązany do sporządzenia korekty podatku VAT odliczonego od zakupionych Towarów na zasadzie art. 91 ust. 1 ustawy o VAT?

Zdaniem Wnioskodawcy:

1) Odpowiedź na pytanie nr [...] powinna brzmieć następująco - Nie, na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego czynność przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II nie będzie stanowiła odpłatnej lub nieodpłatnej dostawy towarów i w związku z tym po stronie Wnioskodawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług oraz po stronie Wnioskodawcy nie zaistnieje konieczność wystawienia faktury dokumentującej tę transakcję.

2) Odpowiedź na pytanie nr [...] lit. a) powinna brzmieć następująco - w przypadku uznania przez Organ, że stanowisko przedstawione przez Wnioskodawcę w odpowiedzi na pytanie nr [...] jest nieprawidłowe, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego czynność przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II będzie stanowiła nieodpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o VAT.

3) Odpowiedź na pytanie nr [...] lit. b) powinna brzmieć następująco - w przypadku uznania przez Organ, że stanowisko przedstawione przez Wnioskodawcę w odpowiedzi na pytanie nr [...] jest nieprawidłowe, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego dla czynności przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II, zrealizowanego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, podstawa opodatkowania VAT tej czynności powinna zostać ustalona w oparciu o treść art. 29a ust. 2 ustawy o VAT, co tym samym oznacza, że będzie to "cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów", przez co powinno się rozumieć wartość rynkową Towaru ustaloną przez Wnioskodawcę na datę przeprowadzenia transakcji.

4) Odpowiedź na pytanie nr [...] lit. c) powinna brzmieć następująco - w przypadku uznania przez Organ, że stanowisko przedstawione przez Wnioskodawcę w odpowiedzi na pytanie nr [...] jest nieprawidłowe, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego dla czynności przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II, zrealizowanego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, po stronie Wnioskodawcy nie powstanie obowiązek wystawienia faktury dokumentującej tę transakcję.

5) Odpowiedź na pytanie nr [...] lit. d) powinna brzmieć następująco - w przypadku uznania przez Organ, że stanowisko przedstawione przez Wnioskodawcę w odpowiedzi na pytanie nr [...] jest nieprawidłowe, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego po przeniesieniu Towaru z Przedsiębiorstwa I do Przedsiębiorstwa II, zrealizowanego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do sporządzenia korekty podatku VAT odliczonego od zakupionych Towarów na zasadzie art. 91 ust. 1 ustawy o VAT.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] stycznia 2021 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że stanowisko Wnioskodawcy w zakresie:

- ustalenia, że czynność przekazania Towaru z działalności gospodarczej Wnioskodawcy do działalności gospodarczej żony nie będzie stanowiła odpłatnej lub nieodpłatnej dostawy towarów w rozumieniu ustawy – jest nieprawidłowe,

- opodatkowania podatkiem VAT przekazania Towaru z działalności gospodarczej Wnioskodawcy do działalności gospodarczej żony – jest prawidłowe,

- podstawy opodatkowania czynności przekazania Towaru z działalności gospodarczej Wnioskodawcy do działalności gospodarczej żony – jest prawidłowe,

- braku obowiązku wystawienia faktury dokumentującej transakcję przekazania Towaru z działalności gospodarczej Wnioskodawcy do działalności gospodarczej żony - jest prawidłowe,

- braku obowiązku dokonania korekty podatku naliczonego z tytułu nabycia Towaru na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy – jest prawidłowe.

W uzasadnieniu interpretacji organ przywołał przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r.

o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r., poz. 106, ze zm.), zwanej dalej u.p.t.u., a w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 6, art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 15 ust. 1 oraz przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), w tym art. 195, art. 196 § 1, art. 31 § 1, art. 35, art. 36 § 1 i § 2, art. 43 § 1, mające mieć zastosowanie w sprawie. Dokonując analizy powołanych wyżej regulacji prawnych w odniesieniu do okoliczności sprawy przedstawionych we wniosku w pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że Wnioskodawca w oparciu o majątek wspólny prowadzi indywidualną jednoosobową działalność gospodarczą. Zatem Wnioskodawca w oparciu o składniki majątku wspólnego posiada odrębne przedsiębiorstwo (odrębną własność ekonomiczną), natomiast jako małżeństwo współwłasność łączną. Wnioskodawca prowadząc swoje przedsiębiorstwo w oparciu o część składników majątku wspólnego ma nad tym majątkiem kontrolę ekonomiczną. Mimo faktu, że Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w oparciu o część majątku wspólnego, to on w sensie ekonomicznym jest właścicielem tej części majątku wspólnego. Zatem, pomimo zakupu składników majątku w ramach istniejącej małżeńskiej wspólnoty majątkowej, składniki te były przeznaczone wyłącznie do działalności gospodarczej Wnioskodawcy (jednego z małżonków) w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Tym samym Wnioskodawca z tytułu przekazania Towaru do działalności gospodarczej żony, będzie działał jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy i obowiązujące przepisy, organ stwierdził, że planowane przez Wnioskodawcę przeniesienie Towaru na rzecz żony występującej jako odrębny przedsiębiorca, będzie stanowić nieodpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Powyższe wynika z faktu, że w przypadku nieodpłatnego przekazania żonie Towaru wykorzystywanego przez Wnioskodawcę w prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 7 ust. 2 tej ustawy. Jak bowiem wynika z treści wniosku, w związku z nabyciem ww. Towarów, Wnioskodawcy przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z którego to uprawnienia Wnioskodawca skorzystał. Tym samym, zdaniem organu, spełnione zostały przesłanki zawarte w ww. przepisie, tj. Wnioskodawca jest podatnikiem podatku od towarów i usług, a przedmiotem nieodpłatnego przekazania jest towar, przy nabyciu którego przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego i z którego Wnioskodawca skorzystał. Wobec powyższego, stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 wniosku jest nieprawidłowe.

Natomiast stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2 lit. a), b), c) i d) organ uznał za prawidłowe, podzielając argumentację Wnioskodawcy w tym zakresie.

W skardze do tut. Sądu, Skarżący zaskarżył powyższą interpretację indywidualną w części uznającej stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe. Przedmiotowej interpretacji zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 7 ust. 2 u.p.t.u., polegające na błędnej jego wykładni i zastosowaniu poprzez uznanie, że Skarżący w opisanym zdarzeniu przyszłym dokonując czynności przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa

I (Skarżącego) do Przedsiębiorstwa II (żony Skarżącego), dokona czynności nieodpłatnej dostawy towarów w rozumieniu Ustawy o VAT, w związku z czym po stronie Skarżącego powstanie obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług, podczas gdy z treści powszechnie obowiązujących przepisów prawa oraz praktyki ich wykładni przez organy skarbowe oraz sądy administracyjne wypływa konkluzja, że czynność taka dokonana pomiędzy małżonkami znajdującymi się w ustroju wspólności ustawowej, nie stanowi nieodpłatnego przeniesienia towaru, albowiem małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności: art. 14c § 1 i art. 14h w zw. z art. 120, art., 121, art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), dalej "O.p.", mające istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenie tych przepisów polegało na braku przedstawienia przez organ pełnego uzasadnienia swojego stanowiska, w szczególności nie przedstawieniu kontrargumentów przeciwko argumentom powołanym przez Skarżącego w treści wniosku o wydanie interpretacji - w treści interpretacji brak było wszechstronnej polemiki z tezami mającymi swoje źródło w powołanych przez Skarżącego orzeczeniach, w szczególności w zakresie odniesienia się przez organ do wpływu istnienia pomiędzy małżonkami ustroju wspólności ustawowej na opodatkowanie czynności przeniesienia Towaru z Przedsiębiorstwa I (Skarżącego) do Przedsiębiorstwa II (żony Skarżącego) podatkiem od towarów i usług.

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że organ uznając stanowisko Skarżącego w zakresie pytania nr 1 za nieprawidłowe i przedstawiając własne stanowisko w sprawie przede wszystkim dopuścił się naruszenia przepisu prawa materialnego wskazując, iż czynność dokonana przez Skarżącego będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług, podczas gdy jako nieodpłatna czynność dokonana pomiędzy małżonkami w ustroju wspólności ustawowej, czynność ta nie podlega opodatkowaniu, gdyż po pierwsze nie stanowi odpłatnej dostawy towarów, po drugie nie stanowi nieodpłatnego przekazania towarów należących do przedsiębiorstwa. Skarżący wskazując na art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 u.p.t.u. zwrócił uwagę, że w ww. przepisach chodzi o przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Tymczasem w przypadku osób fizycznych będących małżonkami nabywanie przez te podmioty towarów w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej oznacza, że towary te są ich własnością i pozostają ich własnością także mimo dokonania formalnej czynności przekazania składnika majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej z działalności jednego małżonka do działalności drugiego małżonka. Ustrój majątkowy małżeński wyklucza bowiem możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel z jednego małżonka na drugiego. Zdaniem Skarżącego w opisanym we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego zdarzeniu przyszłym nie będzie miała miejsca dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.t.u., gdyż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpi element wynagrodzenia. W opisanym przypadku, co do zasady, nie ma możliwości dokonywania wypłaty wynagrodzenia z wzajemnych świadczeń między małżonkami, co wynika z istoty wspólności majątkowej. Analogicznie, nie ma też możliwości przeniesienia własności towaru - tym samym, w ocenie Strony, prowadzi to do konkluzji, że w niniejszej sytuacji brak jest możliwości opodatkowania tej transakcji w oparciu o postanowienia art. 7 ust. 2 u.p.t.u. Oczywistym jest bowiem, że art. 7 ust. 2 tej ustawy nie ma zastosowania do małżonków znajdujących się we wspólności ustawowej łącznej, ponieważ nie występuje tu przeniesienie wspólnego majątku z jednego podatnika na drugiego. Na potwierdzenie swojego stanowiska Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

W zakresie naruszenia prawa procesowego Skarżący zarzucił, że organ nie rozważył wpływu istnienia pomiędzy Skarżącym i jego żoną ustroju wspólności ustawowej na możliwość opodatkowania podatkiem VAT czynności przeniesienia Towaru z przedsiębiorstwa Skarżącego do przedsiębiorstwa żony Skarżącego, co w niniejszej sprawie jest kluczową kwestią. Organ nie przedstawił kontrargumentów przeciwko argumentom powołanym przez Skarżącego w treści wniosku o wydanie interpretacji. W treści interpretacji brak było wszechstronnej polemiki z tezami mającymi swoje źródło w powołanych przez Skarżącego orzeczeniach. W zaskarżonej interpretacji organ ograniczył się do zacytowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz stwierdzenia, iż "istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej)". Zdaniem Strony, organ nie zbadał jednak wpływu istnienia takiego ustroju na możliwość opodatkowania podatkiem VAT czynności przeniesienia Towaru z przedsiębiorstwa Skarżącego do przedsiębiorstwa żony Skarżącego. Skarżący jasno wskazywał, że w związku z istniejącym ustrojem majątkowym, małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać w ramach majątku wspólnego, a co za tym idzie opisana w zdarzeniu przyszłym czynność między małżonkami nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż po pierwsze nie stanowi odpłatnej dostawy towarów, po drugie nie stanowi nieodpłatnego przekazania towarów należących do przedsiębiorstwa. Organ jednak całkowicie pominął tę kwestię i nie przedstawił argumentów, które pozwoliły mu na przyjęcie stanowiska, że istnienie niniejszego ustroju majątkowego pomiędzy małżonkami nie stoi na przeszkodzie przyjęciu, iż sporna czynność mieści się w zakresie regulacji art. 7 ust. 2 u.p.t.u., w związku z czym będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z [...] maja 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli, stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Zgodnie z art. 57a zdanie pierwsze p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. W tej kategorii spraw sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, o czym stanowi zdanie drugie art. 57a p.p.s.a.

Na tle przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego spór dotyczy tego, czy przeniesienie towarów handlowych nabytych przez Skarżącego w ramach działalności gospodarczej, do działalności gospodarczej drugiego z małżonków, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy między małżonkami istnieje ustrój wspólności ustawowej. Organ prezentuje stanowisko, że w przypadku nieodpłatnego przekazania żonie towaru wykorzystywanego przez Wnioskodawcę w prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 7 ust. 2 tej ustawy. Jak bowiem wynika z treści wniosku, w związku z nabyciem ww. towarów, Wnioskodawcy przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z którego to uprawnienia Wnioskodawca skorzystał. Tym samym spełnione zostały przesłanki zawarte w ww. przepisie, tj. Wnioskodawca jest podatnikiem podatku od towarów i usług, a przedmiotem nieodpłatnego przekazania jest towar, przy nabyciu którego przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego i z którego Wnioskodawca skorzystał. Z kolei Skarżący podnosi, że w sytuacji, gdy między małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje jakie zawierane są między małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą, nie mogą mieć charakteru odpłatnego. Nie można ich również uznać jako nieodpłatne przeniesienie towaru, albowiem małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać w ramach majątku wspólnego. Tym samym opisana w zdarzeniu przyszłym czynność między małżonkami nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż po pierwsze nie stanowi odpłatnej dostawy towarów, po drugie nie stanowi nieodpłatnego przekazania towarów należących do przedsiębiorstwa.

W zaistniałym sporze rację należy przyznać Skarżącemu. Sąd w obecnym składzie przychyla się do poglądu zaprezentowanego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt I FSK 887/16 i w wyroku WSA w Gdańsku z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 939/18 oraz posłuży się argumentacją w nich zawartą.

Na wstępie podać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. opodatkowaniu podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...). Jak stanowi art. 7 ust. 2 ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności: 1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, 2) wszelkie inne darowizny - jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych. Dostawa towarów mieści się w definicji sprzedaży określonej w art. 2 pkt 22 ustawy, zgodnie z którym przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Na podstawie powyższych przepisów stwierdzić należy, że co do zasady, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), a także wszelkie inne przeniesienie towarów bez wynagrodzenia, a w szczególności darowizny, pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Przy czym w ocenie organu, autonomia prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, która zakładałaby, że wspólność majątkowa istniejąca między małżonkami na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ma wpływ na prawa i obowiązki podatników w podatku od towarów i usług.

Tego stanowiska tut. Sąd nie podziela. Podnieść należy, że z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług wynika, iż dla uznania dostawy i wystąpienia obowiązku podatkowego konieczne jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Tymczasem w przypadku osób fizycznych będących małżonkami nabywanie przez te podmioty towarów w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej oznacza, że towary te są ich własnością i pozostają ich własnością także mimo dokonania formalnej czynności przekazania składnika majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej z działalności jednego małżonka do działalności drugiego małżonka. Ustrój majątkowy małżeński wyklucza bowiem możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel z jednego małżonka na drugiego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt I FSK 887/16, odwołując się do autonomii prawa podatkowego w zakresie podatku VAT należy mieć głównie na względzie, że podatek ten rządzi się określonymi zasadami m.in., poza wyjątkami wskazanymi w u.p.t.u., z uwagi na treść art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. oraz art. 2 ust. 1a Dyrektywy Rady z dnia 28 listopada 2006 r. nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE seria L z 2006r. Nr 347/1 ze zm., dalej: Dyrektywa 112), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega, co do zasady, odpłatna dostawa towarów. To odpłatność stanowi element konieczny dla powstania obowiązku w podatku od towarów i usług. Odpłatność oznacza wykonanie dostawy, czy świadczenia usług za wynagrodzeniem. Wyjaśniając znaczenie tego pojęcia, które nie jest definiowane ani na gruncie ustawy o VAT, ani Dyrektywy 112, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wielokrotnie podkreślał konieczność istnienia bezpośredniego związku pomiędzy otrzymaną zapłatą a wykonanym świadczeniem w postaci dostawy towarów, czy też usługą (por. wyrok w sprawie C-16/93 R.J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden). Dalej NSA wskazał, że jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, podstawą opodatkowania dostawy towarów lub świadczenia usług jest wynagrodzenie rzeczywiście otrzymane z tego tytułu. Owo wynagrodzenie jest zatem wartością subiektywną, czyli rzeczywiście otrzymaną, a nie wartością oszacowaną według kryteriów obiektywnych. Wspomniane wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu. Ponadto nie można domniemywać, że element wynagrodzenia istnieje w każdej sytuacji, w której mowa jest o dostawie towarów (zob. podobnie wyroki TS z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie Astra Zeneca UK,C-40/09, ECLI:EU:C:2010:450, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo oraz z 19 grudnia 2012 r. w sprawie Orfey Byłgarija, C-549/11, ECLI:EU:C:2012:832, pkt 44 oraz Opinia Rzecznika Generalnego z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie C-665-16, pkt 57, pkt 59, pkt 87).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego zdarzeniu przyszłym nie będzie miała miejsca dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.t.u., gdyż w rozpatrywanej sprawie nie jest możliwe wystąpienie elementu wynagrodzenia. W opisanym przypadku co do zasady nie ma możliwości dokonywania wypłaty wynagrodzenia z wzajemnych świadczeń między małżonkami, co wynika z istoty wspólności majątkowej. Na powyższą okoliczność powołuje się także Skarżący we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (jest to ich majątek wspólny). Wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna, którą charakteryzuje to, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Wspólność ta jest wspólnością masy majątkowej, to znaczy obejmuje cały zbiór praw majątkowych takich jak własność i inne prawa rzeczowe czy wierzytelności. Pomimo trwania wspólności każdy z małżonków ma zarówno prawo do udziału i rozporządzania tak całym majątkiem wspólnym, jak i w odniesieniu do poszczególnych składników majątku wspólnego. Wspólność majątkowa małżeńska nie jest bowiem samodzielnym i niezależnym od małżonków bytem, który realizuje swoje własne uprawnienia do określonych lub wszystkich składników tego mienia. Podmiotami uprawnionymi do dysponowania i zarządzania całym mieniem są zawsze małżonkowie tworzący wspólność majątkową małżeńską. Z powyższego wynika, że prowadzenie przez małżonków odrębnych działalności gospodarczych nie ma wpływu na uprawnienie do dysponowania i zarządzania majątkiem.

Analogicznie skoro w niniejszej sprawie nie ma możliwości zapłaty za towar między małżonkami, to też nie ma możliwości przeniesienia własności towaru. Dlatego też błędne jest stanowisko organu w zakresie wykładni art. 7 ust. 2 u.p.t.u. Zdaniem Sądu, art. 7 ust. 2 u.p.t.u. nie ma zastosowania do małżonków będących we wspólności majątkowej (wspólność ustawowa), ponieważ nie występuje tu przeniesienie wspólnego majątku z jednego podatnika na drugiego. W takiej sytuacji na gruncie u.p.t.u. nie mamy do czynienia z dwoma podmiotami (w relacjach między nimi), z których jeden dokonuje nieodpłatnego świadczenia, a drugi z tego nieodpłatnego świadczenia korzysta. Nie ma znaczenia fakt, że małżonkowie prowadzą oddzielne działalności gospodarcze i każdy jest podatnikiem VAT, bowiem każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy między małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są między małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą, nie mogą mieć charakteru odpłatnego. Nie można ich również uznać jako nieodpłatne przeniesienie towaru, albowiem małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać. W związku z tym należało uznać, że opisana w zdarzeniu przyszłym czynność między małżonkami nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż po pierwsze nie stanowi odpłatnej dostawy towarów, po drugie nie stanowi nieodpłatnego przekazania towarów należących do przedsiębiorstwa, jak trafnie podniesiono w skardze.

W tym stanie rzeczy autonomia prawa podatkowego nie stoi na przeszkodzie by uznać, że przesunięcie towarów z działalności gospodarczej jednego małżonka do działalności gospodarczej drugiego małżonka, dokonywane w ramach tych działalności, gdy małżonków łączy wspólność majątkowa istniejąca na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie stanowi odpłatnej ani też nieodpłatnej dostawy towarów i nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Mając na uwadze powyższe, Sąd będąc związany zarzutami skargi stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania art. 7 ust. 2 u.p.t.u. w kontekście zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 14c § 1 i art. 14h O.p. w związku z art. 120, art. 121 i art. 124 O.p. poprzez brak przedstawienia przez organ pełnego uzasadnienia swojego stanowiska, w szczególności nieprzedstawienia kontrargumentów przeciwko argumentom powołanym przez Skarżącego w treści wniosku o wydanie interpretacji. Interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku i jego uzupełnieniu zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Organ interpretacyjny nie ma obowiązku odnoszenia się w sposób szczegółowy do wszystkich argumentów strony zawartych we wniosku. Instytucja postępowania w zakresie wydawania interpretacji indywidualnej nie stanowi pola do polemiki z danym wnioskodawcą. Nie dokonuje się także polemiki z poglądami judykatury czy orzecznictwa sądowego, a także ocenami zawartymi w interpretacjach indywidualnych (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 211/18). Organ przedstawił pogląd prawny dotyczący rozumienia treści przepisów prawa podatkowego i sposób ich odniesienia do niniejszej sprawy. Okoliczność, że organ wyraził odmienny pogląd nie stanowi automatycznie o naruszeniu ww. przepisów, gdy jednocześnie uzasadnił swoje stanowisko.

Z podanych wyżej powodów zaskarżoną interpretację należało uchylić na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), na które składają się wpis uiszczony od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...]) zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

s.T.Wójcik s.J.Szulc s.H.Adamczewska-Wasilewicz