Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2869/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 6
journal: Dz.U. 1968 nr 3 poz 14
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych.
article: § 1 pkt 1 i 2, § 2 ust. 2 i 5, § 2 ust. 2 w zw. z § 3 ust. 1-4
journal: Dz.U. 1968 nr 11 poz 58
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom  produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów.
article: art. 134 § 1 w zw. z art. 151, art. 174 pkt 1, art. 183 § 1, art. 184, art. 193
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy O. G. po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1742/15 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1742/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1969 r., nr [...], o wszczęciu postępowania w sprawie przymusowego wykupu gospodarstwa rolnego w drodze licytacji o pow. [...] ha, położonego w [...], należącego do M. K., obejmującego działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...].

W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik E. K. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1968 r. Nr 3, poz. 14), przez ich błędne zastosowanie polegające na wszczęciu postępowania o przymusowy wykup w drodze licytacji gospodarstwa rolnego nadanego na podstawie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), podczas gdy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. wyłącza stosowanie przepisów rozdziału I tej ustawy wobec przedmiotowych nieruchomości,

- art. 6 ust. 1 ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, przez ich błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji o przymusowym wykupie w drodze licytacji zamiast wydania decyzji administracyjnej o wykupie na rzecz Skarbu Państwa, co w konsekwencji prowadziło do rażącego naruszenia przepisów procedury przez mylne stosowanie przepisów rozdziału I tej ustawy,

- art. 1 ust. 2 ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz.U. Nr 11, poz. 58), przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu, że przedmiotowe gospodarstwo rolne spełniało kryteria do uznania go za gospodarstwo o niskim poziomie produkcji, podczas gdy okoliczność taka nie została należycie wykazana z uwagi na nie przeprowadzenie na tę okoliczność prawem przewidzianych dowodów,

- § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów przez brak powołania zespołu specjalistów do oceny poziomu produkcji przedmiotowego gospodarstwa,

- § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów przez zaniechanie sporządzenia protokołu o którym mowa w tym przepisie, w którym wyrażano opinię dotyczącą kwalifikacji gospodarstwa,

- art. 6 ust. 1 ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów przez ich błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu subsydiarnego charakteru udziału w postępowaniu osoby posiadacza (w stosunku do bezwzględnego pierwszeństwa udziału w postępowaniu właściciela nieruchomości),

- § 2 ust. 2 w zw. z § 3 ust. 1 - 4 powołanego wyżej rozporządzenia, przez zaniechanie zawiadomienia właściciela gospodarstwa o obowiązku przeprowadzenia lustracji i rozpatrzenie wniosku o przymusowy wykup bez udziału właściciela gospodarstwa mimo braku jego zawiadomienia.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej ppsa, w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego (wskazanych w pkt 1 skargi kasacyjnej),

- art. 151 w zw. z art. 141 § 4 ppsa, przez sporządzenie uzasadnienia wyroku nie spełniającego warunków określonych ustawą, tj. nieustosunkowanie się w nim do zarzutu z pkt 3 skargi,

- art. 134 § 1 w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, przez oddalenie skargi przy równoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia przez Sąd I instancji należytej kontroli legalności działania organów obydwu instancji w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w oparciu o całokształt materiału dowodowego oraz dokonania wszechstronnej oceny tego materiału pod kątem naruszeń prawa materialnego (wymienionych w pkt 1 powyżej), a w rezultacie odmowy stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej opisano dotychczasowy tok postępowania, przytoczono treść przepisów prawa, których naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej i wskazano, że część gospodarstwa będąca w posiadaniu M. K. stanowiła (uregulowaną w księdze wieczystej nr [...]) własność J. Z., które to gospodarstwo J. Z. otrzymał na podstawie aktu nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1959 r. wydanego na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Organ nie mógł więc zastosować przepisów rozdziału I ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, tym samym nie mógł dokonać przymusowego wykupu w drodze licytacji (art. 2 ust. 1 tej ustawy). Przedmiotową nieruchomość należy zaliczyć do nieruchomości nadanych na podstawie przepisów o reformie rolnej do których zastosowanie miałaby treść art. 6 ust. 1 - rozdział II ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych - zatem ewentualny przymusowy wykup mógł nastąpić w drodze decyzji administracyjnej wyłącznie na rzecz Skarbu Państwa, a nie na rzecz licytanta - osoby prywatnej (podobnie NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 1217/06). Oznacza to, że zastosowanie przez ówczesne organy przepisów rozdziału I ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych należy oceniać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, co uszło uwadze Sądu I instancji. Rażącym naruszeniem prawa było stosowanie procedury o przymusowy wykup w drodze licytacji - czyli stosowanie przepisów rozdziału I ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych zamiast wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej przymusowy wykup w ramach procedury określonej w II rozdziale tej ustawy. W konsekwencji powyższego organ dopuścił się kolejnego rażącego naruszenia polegającego na zlicytowaniu nieruchomości na rzecz osoby prywatnej, zamiast wykupienia na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto organ nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił niski poziom produkcji przedmiotowego gospodarstwa. Z dokumentacji przy wydawaniu decyzji o przejęciu gospodarstwa powinno wynikać, że dane świadczące o niskim poziomie produkcji były zgromadzone z ostatnich trzech lat, jak wymaga tego § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. Oznacza to, że Prezydium powinno dysponować opisem stanu zainwestowania gospodarstwa nie jednorazowo, lecz z kolejnych po sobie następujących trzech latach. Taka konstrukcja przepisu gwarantowała, że będą podlegały przejęciu te gospodarstwa, które są zaniedbane trwale, nie zaś jednorazowo z przyczyn choćby losowych. Ta okoliczność tj. występowanie stanu zaniedbania przez okres przynajmniej trzech lat musi wynikać z akt postępowania. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji z 1969 r. wskazano jedynie, że gospodarstwo: "wykazuje niski poziom produkcji wskutek zaniedbania" zaś w protokole z posiedzenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1969 r. znalazła się informacja: "biorąc pod uwagę ustne oświadczenie właściciela gospodarstwa, że ze względu na zły stan zdrowia gruntów w dalszym ciągu nie będzie uprawiać". Informacje zawarte w decyzji i w protokole z dnia [...] lipca 1969 r. nie stanowią o realizacji przesłanek wymienionych w § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów. Z materiału dowodowego oraz treści decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, a tym bardziej z lustracji nieruchomości (której nie przeprowadzono) nie wynika, aby istniały w gospodarstwie grunty niewykorzystywane rolniczo oraz, aby plony 4 zbóż i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych uzyskiwanych w danej wsi na podobnych glebach, a przy tym obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosiła łącznie na 1 ha użytków rolnych mniej niż 0,4 sztuki przeliczeniowe. Uszło uwadze Sądu I instancji, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób nieprawidłowy. Jedynym dokumentem, na podstawie którego ustalono poziom produkcji przejmowanego gospodarstwa jest protokół z posiedzenia Prezydium z dnia [...] lipca 1969 r., w którym powołano się na ustne oświadczenie M. K., zaś w samej decyzji organ powołuje się co prawda na opinię specjalistów z tego posiedzenia, która de facto nie została w nim zawarta. Obligatoryjny zespół specjalistów nie został powołany, w konsekwencji czego nie dokonano lustracji gospodarstwa i nie sporządzono protokołu. Z materiału sprawy nie wynika, kto wchodził w skład zespołu specjalistów, a tym samym jakie kwalifikacje osoby te posiadały, co było konieczne wobec warunku wynikającego z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. Chybione jest stanowisko Sądu dotyczące skutecznego dowodu na okoliczność przeprowadzenia lustracji oraz sporządzenia z niej protokołu na podstawie treści protokołu z posiedzenia z dnia 16 lipca 1969 r. Protokół ten stanowił początkowy etap procedury, w którym złożono wniosek o zaliczenie gospodarstwa M. K. do kategorii wykazującej niski poziom produkcji (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 2 ust 2 powołanego rozporządzenia, Prezydium dopiero po otrzymaniu tego wniosku powoływało zespół specjalistów, który mógł przeprowadzić lustrację. Powoływanie się przez Sąd jedynie na powyższy protokół stanowi rażące naruszenie prawa. Okoliczność braku powołania zespołu specjalistów i oparcie się w decyzji na ustnym oświadczeniu M. K. sama w sobie prowadzi do wniosku, że organ zaniechał dokonania lustracji gospodarstwa, a w konsekwencji i sporządzenia protokołu. Stwierdzenie Sądu jakoby protokoły często tworzone były dla większych obszarów nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, jak również nie znajduje poparcia w żadnych weryfikowalnych źródłach. Poza tym, nawet jeżeli uznać tezę Sądu I instancji o "zbiorczym sporządzaniu protokołów" za prawdziwą, to wzmianka o istnieniu takiego dokumentu znajdowałaby się również w aktach innych postępowań z tamtego okresu, co - jako wiadomość znana organom z urzędu - musiałoby zostać ujawnione w toku niniejszego postępowania, a ewentualne braki w tym zakresie potraktowane jako naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które nie zostały dostrzeżone przez Sąd I instancji. Brak stosownych dokumentów nie może być rozstrzygany na korzyść legalności zaskarżonej decyzji, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że dokumenty takie nigdy nie zostały wytworzone. Skoro Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w uzasadnieniu swojej decyzji ani słowem nie wspomniało o istnieniu protokołu lustracji przedmiotowego gospodarstwa i nie powołało tego protokołu jako podstawy decyzji, to fakt ten pozwala zasadnie domniemywać, że protokół ten nigdy nie istniał, ponieważ lustracji tego gospodarstwa nie przeprowadzono. Jest bowiem rzeczą logiczną, że gdyby lustrację przeprowadzono, to zostałby sporządzony protokół lustracji, a gdyby w dacie wydania omawianych decyzji istniał protokół lustracji, to niechybnie zostałby on powołany w uzasadnieniu chociażby jednej decyzji. To samo dotyczy istnienia opinii zespołu specjalistów, której powinno zasięgnąć Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] przed wydaniem decyzji. Konsekwencją prawidłowo przeprowadzonej procedury byłoby sporządzenie protokołu, który powinien określać poziom produkcji danego gospodarstwa (§ 1 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia), czyli wskazać dane liczbowe stwierdzone w tym gospodarstwie, aby możliwe było następnie porównanie tych danych do średniej wsi. Niewystarczające byłoby nawet wskazanie, że gospodarstwo wykazuje niski poziom produkcji rolnej, bez wyjaśnienia co należy przez to rozumieć.

Prawna dopuszczalność prowadzenia postępowania w stosunku do posiadaczy samoistnych nie może prowadzić do wniosków w ramach których uprawnienia właściciela będą stały za uprawnieniami posiadacza samoistnego. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że możliwość prowadzenia postępowania w stosunku do posiadacza samoistnego jest trybem niejako subsydiarnym w stosunku do trybu postępowania wobec właściciela nieruchomości. Warunkiem prowadzenia postępowania z udziałem posiadacza samoistnego były okoliczności związane z powszechnym brakiem regulacji własnościowych gospodarstw rolnych. W okolicznościach sprawy niniejszej sytuacja wyglądała w sposób zgoła odmienny, gdyż treść decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1969 r. jednoznacznie wskazywała, że postępowanie skierowane było do osoby właściciela, którą dostrzegano w osobie M. K. Co więcej, sentencja decyzji odnosiła się wprost do dowodu własności jakim miała być decyzja z dnia [...] grudnia 1959 r. wydana w oparciu o przepisy dekretu z dnia [...] kwietnia 1955 r. o nadaniu własności nieruchomości. Wskazanie w treści decyzji z dnia [...] listopada 1969 r. M. K. jako właściciela nieruchomości nie mogło być oczywistą omyłką polegającą na wskazaniu atrybutu "właściciel" w miejsce "posiadacz samoistny". Nawet gdyby przyjąć, że wolą organu było wskazanie samoistnego posiadacza samoistnego jako strony, byłoby to działanie tym bardziej nieuprawnione, a to z uwagi na subsydiarny charakter postępowania wobec posiadacza samoistnego (subsydiarny w stosunku do właściciela). Skoro przedmiotowa nieruchomość była hipotecznie uregulowana na rzecz J. Z. (KW nr [...]), to jakakolwiek dowolność w tym zakresie była po stronie organu całkowicie wykluczona. Niezależnie od istnienia złych praktyk w zakresie aspektów własnościowych, okoliczność taka nie może wpływać na ocenę prawną naruszenia podstawowych obowiązków, które ówcześnie jednoznacznie wypływały z przepisów prawa i dostępnych rejestrów. W realiach konkretnie rozpatrywanej sprawy można założyć, że to właśnie brak lustracji na przedmiotowej nieruchomości mógł przyczynić się do utrwalenia błędnego przekonania organów co do przysługiwania praw do przedmiotowego gruntu poszczególnym osobom. Błędne ustalenie osoby właściciela gospodarstwa samo w sobie stanowi niezaprzeczalny dowód na wykazanie okoliczności, że doszło do rażącego naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów, na podstawie których organ zobowiązany był do zawiadomienia właściciela o wydaniu wniosku o zaliczenie gospodarstwa do kategorii wykazującej niski poziom produkcji, o terminie rozpoznania przedmiotowego wniosku, o terminie lustracji oraz umożliwienia mu brania udziału przy lustracji gospodarstwa. Z akt sprawy nie wynika, że zapewniono udział posiadacza jak również właściciela stwierdzić zatem należy, że rażące naruszenie chociażby w tym zakresie jest oczywiste.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego wiążą się ściśle z zarzutami naruszenia prawa materialnego. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa - wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa - spełniona jest wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Organ wydający decyzję jak również organy ją kontrolujące w jasny i oczywisty sposób rażąco naruszyły przepisy wymienione w skardze kasacyjnej. Naruszenia te nie zostały właściwie rozpoznane i ocenione przez Sąd I instancji. Jednoznaczność (brak wątpliwości interpretacyjnych) przepisów ustawy i rozporządzenia w zakresie dopuszczalności objęcia nieruchomości przymusowym wykupem stanowi o tym, że ich niezastosowanie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, że kontrolowana decyzja może być obarczona wadą stanowiącą naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Zarzut ten nie został jednak rozpatrzony przez Sąd I instancji, co pozostaje w sprzeczności z art. 141 § 4 ppsa. Skłania to do wniosku, że kontrola działalności administracji publicznej nie została wykonana w sposób wyczerpujący. Sąd w niniejszej sprawie pominął obligatoryjne stosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 23 marca 1968 w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów, które były podstawą do oceny stanu gospodarstwa rolnego, co stanowiło najpewniej przyczynę braku zbadania stanu faktycznego sprawy według przesłanek z przepisów tych aktów prawnych. Żaden z przepisów powołanego rozporządzenia nie jest wskazany ani w podstawie decyzji z 1969 r., co jednak nie znalazło właściwego usankcjonowania w późniejszych rozstrzygnięciach organów nadzorczych oraz Sądu I instancji. Zebrane w sprawie dowody Sąd ocenił z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 kpa, co w szczególności odnosi się do:

- nieuzasadnionego logicznie uznania, że ustne zapewnienie M. K. udokumentowane w treści protokołu z posiedzenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1969 r. wskazuje na to, że lustracja gospodarstwa przy udziale zainteresowanego miała miejsce i wywiedzenie takiego wniosku faktycznego,

- niewszechstronnie przeprowadzonej oceny dowodu w postaci protokołu z przebiegu posiedzenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1969 r., w ramach której pominięto wnioski wynikające z treści zapisów na 3 stronie tego protokołu, podczas gdy w przypadku innego gospodarstwa znalazła się szczegółowa informacja dotycząca lustracji gospodarstwa, zaś w przypadku przedmiotowego gospodarstwa odnotowano wyłącznie, że M. K. złożył oświadczenie ustne,

- pominięcia rozważenia kwestii, czy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] miało podstawy do ustalenia osoby właściciela nieruchomości objętej postępowaniem i jakie znaczenie dla sprawy miała wadliwość ustaleń w tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, a także art. 6 ust. 1 powołanej ustawy w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów oraz § 2 ust. 2 i 5 i § 2 ust. 2 w zw. z § 3 ust. 1 - 4 powołanego rozporządzenia nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ skarżąca kasacyjnie nie wyjaśniła - zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa - na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie powołanych przepisów przez Sąd I instancji. Zamiast tego, skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie tych przepisów bezpośrednio organowi administracji orzekającemu w sprawie licytacji nieruchomości, co w żaden sposób nie odpowiada wymaganiom art. 174 pkt 1 ppsa.

Zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 powołanej ustawy i § 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. również nie jest zasadny. O ile bowiem podmiotem poddanym licytacji gospodarstwa rolnego był - według powołanych przepisów - właściciel nieruchomości, o tyle Sąd I instancji prawidłowo wskazał przepisy ówcześnie obowiązującego prawa, które uprawniały do licytacji gospodarstwa rolnego także od samoistnego posiadacza, który nie legitymował się tytułem własności tego gospodarstwa, jak w niniejszej sprawie. Jeżeli bowiem ówcześnie obowiązujące prawo dopuszczało licytację gospodarstwa rolnego także od samoistnego posiadacza, to nawet błędne określenie takiej osoby w procedurze licytacji, jako właściciela, nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa można bowiem przypisać jedynie takiemu działaniu, które nie było uprawnione w obowiązującym ówcześnie prawie. Błędne więc określenie samoistnego posiadacza gospodarstwa rolnego właścicielem nieruchomości, w okolicznościach niniejszej sprawy, należy uznać za naruszenie obowiązującego ówcześnie prawa, ale nie mającego cechy rażącego naruszenia.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, ponieważ skarżąca kasacyjnie nie wskazała, które przepisy prawa zostały rażąco naruszone przez Sąd I instancji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, aby można było uznać niewłaściwe zastosowanie przez Sąd art. 151 ppsa.

Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, ocenił większość okoliczności związanych z zarzutem naruszenia przez organy administracji art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Sąd ocenił bowiem okoliczność błędnego uznania w procedurze licytacyjnej samoistnego posiadacza gospodarstwa rolnego za właściciela tego gospodarstwa. Ustosunkował się także do podniesionej przez skarżącą kwestii lustracji licytowanego gospodarstwa rolnego. Nie było zatem podstaw do uznania, aby kwestionowana w niniejszym postępowaniu decyzja o wszczęciu postępowania licytacyjnego z dnia [...] listopada 1069 r. była niewykonalna, skoro po jej wydaniu podjęto kolejne rozstrzygnięcia skutkujące dokonaniem licytacji i nabyciem przedmiotowego gospodarstwa rolnego przez osobę ustaloną na nabywcę w drodze licytacji. Natomiast ta część powołanego zarzutu naruszenia przez organy administracji art. 156 § 1 pkt 5 kpa, która nie została przez Sąd oceniona, nie miała wpływu na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wyłączenie bowiem stosowania przepisów Rozdziału 1 ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych wobec nieruchomości nadanych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej i osadnictwie nie było bezwzględne, skoro na podstawie art. 5 ust. 2 tej ustawy Rada Ministrów wydała w dniu 1 marca 1968 r. rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 8, poz. 45), w którym określiła sytuacje stosowania przepisów Rozdziału 1 ustawy także do nieruchomości nadanych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej i osadnictwie.

Także zarzut kasacyjny naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ stanowi polemikę z ustaleniami i ocenami Sądu I instancji bez skutecznego podważenia tych ustaleń i ocen.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.