Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 316/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 545 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 298
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska,, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Beata Karczewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej Oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...]Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ", "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania [...]Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej jako: "skarżąca", "Spółka", "Strona") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej również jako: "[...]") z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...]w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 282 868,00 zł za wprowadzanie do środowiska w 2014 r. ścieków, z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] grudnia 2017 r. wymierzył administracyjną karę pieniężną w wysokości 282 868 ,00 zł za wprowadzanie do środowiska w 2014 r. ścieków z obiektu zlokalizowanego w m. [...], os. [...], z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia .[...] lipca 2013 r. znak: [...]).

Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji [...].

Organ odwoławczy, rozpatrując sprawę w II instancji stwierdził, że godnie z art. 545 ust. 3a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624, z póżn. zm.), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących:

1) administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy zmienianej w art. 493, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,

2) odroczenia terminu płatności administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy zmienianej w art. 493, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

- stosuje się przepisy dotychczasowe.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 519, z późn. zm.). Wskazał również, że przy dokonywaniu pomiarów muszą być też spełnione wymogi zawarte w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, obowiązującej w dacie wydawania pozwolenia wodnoprawnego (Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z póź. zm.) zwanej dalej "Pw 2001".

Zgodnie z delegacją zawartą w art. 45 ust. 1 pkt 3 Pw 2001, w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 8 września 2006 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. nr 137 poz. 984 ze zm.), którego przepisy stanowiły merytoryczną podstawę ustalenia warunków pozwolenia wodnoprawnego, został również zawarty sposób oceny, czy ścieki odpowiadają wymaganym warunkom.

GIOŚ wskazał, że w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...], która stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2013 r., w punkcie IV. 1) zostały ustalone najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach. Ponadto w punkcie IV.5) został nałożony obowiązek wykonywania badań jakości ścieków wprowadzanych do potoku bez nazwy w zakresie wskaźników określonych w punkcie IV. 1) z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące.

Jeżeli rok obowiązywania pozwolenia nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym, to:

- należy dokonać oceny spełniania warunków pozwolenia w tych latach jego obowiązywania, których części wchodzą w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara,

- w przypadku naruszenia warunków pozwolenia w określonym roku jego obowiązywania należy ustalić wielkość naruszenia dla tego roku,

- wymierzyć karę pieniężną dla danego roku kalendarzowego, przyjmując tylko te części wielkości naruszenia warunków pozwolenia w kolejnych latach jego obowiązywania, które miały miejsce w danym roku kalendarzowym, bowiem przepis art. 305 ust. 4 Poś przewiduje, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym.

W związku z powyższym [...] dokonał oceny spełniania warunków określonych w ww. pozwoleniu wodnoprawnym w okresach:

- od dnia [...] lipca 2013r. do dnia [...]lipca 2014 r.,

- od dnia [...]lipca 2014 r. do dnia [...]lipca 2015 r.

i stwierdził przekroczenie jego warunków. W I rozpatrywanym okresie obowiązywania pozwolenia wykonano 3 analizy jakości ścieków na 6 wymaganych. W II rozpatrywanym okresie obowiązywania pozwolenia wykonano 5 analiz jakości ścieków na 6 wymaganych. Ponadto we wszystkich wykonanych pomiarach stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego stężenia siarczanów, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym. Zaskarżoną decyzją [...]wymierzył karę pieniężną w wysokości 282 868,00 zł, za wielkość przekroczenia, która wystąpiła w 2014 r

Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania w niniejszej sprawie nie znalazł przesłanek do uwzględnienia żądania Strony, dotyczącego uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania ewentualnie jej przekazania do organu I instancji celem ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy wskazał, że administracyjną karę pieniężną ustalono zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód i do ziemi (Dz. U. z 2005 r. nr 260, poz. 2177). Z uwagi na zarzut przedstawienie w zaskarżonej decyzji tabelarycznego przedstawienia obliczonej kary i wzoru jaki miał do tego posłużyć, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji przestawił sposób wyliczenia kary w postaci działań matematycznych, uwzględniając konkretne czynniki przyjęte przez organ I instancji do wyliczeń. Przy czym organ odwoławczy zaznaczył, że aby wymierzyć karę pieniężną za rok kalendarzowy 2015 należy przyjąć tylko tę część wielkości naruszenia, która miała miejsce w 2014 r. , tj. w I okresie od dnia [...]stycznia 2014 r. do [...] lipca 2014 r. (210 dni), w II okresie : od [...] lipca 2014 r do [...]grudnia 2014 r. w którym wprowadzono do wód z naruszeniem wymaganych warunków.

Organ odwoławczy po dokonaniu szczegółowych wyliczeń i mając na uwadze przepisy rozporządzenia z 2005 r. stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie administracyjna kara pieniężna powinna wynosić łącznie 911 721,83 zł. W przypadku uwzględnienia górnej jednostkowej stawki kary w zakresie wskaźnika temperatura nawet przy nieuwzględnieniu kary w zakresie wskaźnika chlor wolny (wymierzonej w zaskarżonej decyzji w wysokości 5 055,38 zł), skutkowałoby to koniecznością ustalenia wyższej kary pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 139 Kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza rażąco prawa ani interesu społecznego, a także nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji organ odwoławczy był zobowiązany orzec na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 pkt 1 Kpa. Dlatego wysokość kary pozostaje w wymiarze ustalonym w zaskarżonej decyzji [...] i wynosi 282 868,00 zł.

Odnosząc się do argumentów i wyjaśnień strony zawartych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że są one bezzasadne, wobec czego nie mogą być uwzględnione.

Zarzuty dotyczyły m.in.:

- wymierzenia kary nieproporcjonalnej i nieuwzględniającej zasady ponoszenia odpowiedzialności za zanieczyszczenia środowiska tylko przez podmioty, które to zanieczyszczenie powodują,

- wymierzenia kary pomimo tego, że wykonywane przez Spółkę pomiary nie wykazywały przekroczeń w zakresie temperatury i wskaźników zanieczyszczeń w ściekach,

- niepełnego rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, w tym w szczególności w zakresie prowadzenia przez Stronę pomiarów temperatury oraz pominięcie faktu, że skład odprowadzanych ścieków determinowany jest bezpośrednio przez skład chemiczny pobieranej wody termalnej,

- poinformowania Strony, że przedmiotem toczącego się postępowania jest wymierzenie kary finansowej za odprowadzanie ścieków w 2014 r., a następnie poszerzenie ustaleń faktycznych o okoliczności zaistniałe w 2013 r. i 2015 r., co stanowiło o wprowadzeniu Strony w błąd co do zakresu prowadzonego postępowania wyjaśniającego,

- nieuwzględnienie zapisów rozporządzenia z 2006 r. dopuszczającego wprowadzanie ścieków przemysłowych o zawartości chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, jeżeli nie narusza to warunków określonych w § 3 rozporządzenia

GIOŚ stwierdził, że w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z dnia z dnia [...]lipca 2013 r. m.in. zostały ustalone najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach oraz został nałożony obowiązek wykonywania badań jakości ścieków wprowadzanych do potoku bez nazwy w zakresie wskaźników określonych w punkcie IV. 1) z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące. W związku z powyższym w niniejszym postępowaniu mogą być uwzględnione wyłącznie warunki, które zostały określone w treści pozwolenia obowiązującego w okresie analizowanym w tej sprawie. Pozwolenie to nie zawierało warunku dopuszczającego wprowadzanie ścieków przemysłowych o zawartości sumy chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l do śródlądowych wód powierzchniowych płynących. Punkt ten został dodany w decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. (która zmieniała pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] lipca 2013 r.), pomimo to pozostaje on bez wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Po pierwsze dokonana zmiana nie obowiązywała w analizowanym w tej sprawie okresie obowiązywania pozwolenia, a po drugie Starosta [...] dodając ten punkt jako IV.8) nie usunął z punktu IV. 1) pozwolenia, warunków dopuszczalnych ustalonych indywidualnie dla siarczanów = 500 mg/l oraz chlorków = 1000 mg/l. Organ odwoławczy wskazał, że § 17 ust. 1 rozporządzenia z 2006 r. nie odnosi się do zawartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach ale stanu wód powstałego na skutek wprowadzania ścieków do tych wód. Pozwolenie z 2013 r. nie uzależnia również stanu i składu odprowadzanych ścieków od stanu i składu pobieranej wody termalnej.

Pozwolenie wodnoprawne, zgodnie z art. 131 Pw 2001, zostało wydane na wniosek Spółki. Jeżeli Strona była niezadowolona z treści udzielonego jej pozwolenia, to mogła skorzystać z trybu odwołania od decyzji. Tymczasem Strona nie podjęła takich działań, miała zatem obowiązek przestrzegania warunków w nim zawartych.

Mając na uwadze treść art. 305a Poś, organ odwoławczy stwierdził, że nie ma znaczenia dla sprawy, czy doszło do zanieczyszczenia środowiska (na marginesie tylko można wskazać, że w tej sprawie doszło do zanieczyszczenia bowiem we wszystkich wykonanych przez Spółkę pomiarach wystąpiły rzeczywiste przekroczenia we wskaźniku siarczany). Ponadto powołując się na podjętą w składzie 7 Sędziów NSA z dnia 17 grudnia 2014 r. o sygn. akt. II OPS 1/14, wskazał, że "odpowiednie stosowanie art. 305a ust. 1 dotyczy tego, że przepis ten określa różnego rodzaju przekroczenia warunków korzystania ze środowiska i określa zarazem konsekwencje w zakresie wielkości tych przekroczeń, które nie są zależne od tego, jaka była rzeczywista wielkość emisji. Podmiot korzystający ze środowiska nie może kwestionować wielkości przekroczeń określonych w tym przepisie powołując się na to, że nie przekroczył warunków korzystania ze środowiska, jeżeli nie prowadzi wymaganych pomiarów. Jest to zasada, która na podstawie art. 305a ust. 2 p.o.ś. ma wprost zastosowanie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie spełnia warunku prowadzenia pomiarów, o których mowa art. 147a p.o.ś., przez to, że nie dopełnia ustawowego obowiązku zapewnienia wykonywania pomiarów przez odpowiednie laboratorium, co oznacza, że nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji. Z tego względu odpowiednie stosowanie art. 305a ust. 1 p.o.ś. nie może prowadzić do podważenia zasady, że do podmiotu korzystającego ze środowiska, który nie zapewnia wykonania pomiarów wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska przez uprawnione do tego laboratorium, stosuje się wielkości przekroczeń określone w art. 305a ust. 1 p.o.ś. bez względu na rzeczywiste wielkości emisji. Odpowiednie stosowanie art. 305a ust. 1 p.o.ś., w przypadku niezapewnienia wykonywania pomiaru wielkości emisji przez uprawnione laboratorium, dotyczy przede wszystkim tego, że przepis ten określa różne konsekwencje w zakresie wielkości przekroczeń w zależności od rodzajów emisji. "

Zdaniem GIOŚ przedstawione przez Stronę wyniki pomiarów temperatury z I analizowanego okresu obowiązywania pozwolenia nie mogły być uwzględnione w toczącym się postępowaniu ponieważ:

- pomiary wykonane przez Spółkę nie spełniają warunków prowadzenia pomiarów, o których mowa art. 147a Poś,

- przedłożone sprawozdania z badań ścieków wykonane przez laboratorium akredytowane, zawierają jeden wynik pomiaru wskaźnika temperatura, a powinny zawierać 12 wyników, na podstawie których powinna być dokonana ocena, czy nie doszło do przekroczenia wartości dopuszczalnej tego wskaźnika określonej w ww. pozwoleniu, ponieważ zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2006 r. każda wartość temperatury zmierzona w okresie doby, w odstępach co najwyżej dwugodzinnych, nie powinna przekraczać wartości dopuszczalnej.

Organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 9 w zw. z art. 8 Kpa poprzez poinformowanie Strony, ze przedmiotem toczącego się postępowania jest wymierzenie kary finansowej za odprowadzanie ścieków w 2014 r., a następnie poszerzenie ustaleń faktycznych o okoliczności zaistniałe w 2013 r. i 2015 r., co stanowiło o wprowadzeniu Strony w błąd co do zakresu prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Administracyjna kara pieniężna została wymierzona zgodnie z art. 305 ust. 4 Poś i w tej sprawie zostało wszczęte i przeprowadzone postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją. Natomiast sposób dokonywania oceny spełniania warunków pozwolenia przez ścieki, który uwzględnia dwa kolejne okresy obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego jest zgodny z przepisami i wynika z faktu, że rok obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Organ nie ma obowiązku informowania we wszczęciu postępowania w jaki sposób będzie dokonywał oceny, natomiast informuje o przedmiocie postępowania. W toku prowadzonego przez [...]postępowania administracyjnego, dokonano oceny wyników pomiarów wykonanych przez Stronę w I i II okresie obowiązywania pozwolenia, natomiast wymiar administracyjnej kary pieniężnej został ustalony zgodnie z art. 305 ust. 4 Poś proporcjonalnie za przekroczenie stwierdzone w 2014 r.

GIOŚ uznał za niezasadny zarzut Strony o przedawnieniu prawa do wymierzenia kary. Przepis art. 281 Poś w zakresie wymierzania administracyjnych kar pieniężnych odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Działu III ustawy Ordynacja podatkowa. GIOŚ zwrócił uwagę, że w rozpatrywanej sprawie pozwolenie wodnoprawne rozpoczyna obowiązywanie nie od początku roku kalendarzowego, ale w trakcie roku. W takiej sytuacji, w ocenie GIOŚ, ustalenia czy ścieki spełniają wymagania, dokonuje się zgodnie z rocznymi okresami oceny, których początek wyznacza data obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. Jeżeli okresy oceny nie pokrywają się z rokiem kalendarzowym (jak w niniejszej sprawie), ustalenia czy ścieki spełniają wymagania dokonuje się na podstawie oceny dwóch kolejnych okresów obowiązywania pozwolenia, obejmujących dany rok kalendarzowy. Zgodnie z wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonaną w analogicznych sprawach (tak np. w wyroku NSA z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3325/17, w wyroku NSA z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 505/17, w wyroku NSA z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1622/17) bieg przedawnienia prawa organu do wydania decyzji ustalającej wymiar administracyjnej kary pieniężnej należy odnosić do każdego okresu oceny. Jednakże zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, w sytuacji, w której Strona nie przedkładała Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska wyników badań, zobowiązanie do zapłaty kary nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, liczonego od końca I okresu oceny. W rozpatrywanej sprawie I okres oceny spełniania warunków upływał z dniem [...]lipca 2014 r., a więc dopiero po tym okresie organ mógł dokonać oceny, czy w tym okresie ścieki spełniały wymagania. Licząc od końca roku 2014, w tej sprawie nie doszło do przedawnienia prawa organu do wydania decyzji ustalającej wymiar kary, doręczonej stronie przed końcem 2019 r. ([...]stycznia 2018 r.), a więc przed upływem pięcioletniego okresu przedawnienia.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. GIOŚ podkreślił, że w niniejszej sprawie podstawę przekroczenia warunków korzystania ze środowiska stanowiło naruszenie polegające na niewykonaniu wymaganej liczby analiz, wadliwym wykonaniu pomiarów temperatury oraz przekroczeniu dopuszczalnego stężenia siarczanów, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym, we wszystkich wykonanych pomiarach. Trzeba przy tym mieć na względzie, że ciężar monitorowania wielkości emisji (tj. jakości ścieków wprowadzanych do środowiska) spoczywa na podmiotach korzystających ze środowiska, a nie na organie kontroli. Z uwagi na niepowtarzalność wyników pomiarów oraz fakt, że to podmiot korzystający ze środowiska jest zobowiązany do monitorowania wielkości emisji do środowiska, ustawodawca w sposób jednoznaczny określił obowiązek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku niewykonania wymaganej liczby pomiarów, a decyzje te mają charakter związany. Biorąc ponadto pod uwagę okoliczności związane z doniosłą wagą społeczną obowiązków związanych z ochroną środowiska jako dobra wspólnego, nie sposób uznać, że waga stwierdzonego naruszenia prawa, ma charakter znikomy. Ponadto Strona nie zaprzestała naruszania prawa co potwierdza kara pieniężna wymierzona za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w latach 2015-2017.

W takim stanie sprawy nie została spełniona przesłanka określona w art. 189f § 1 pkt 1 Kpa. W odniesieniu do przypadku określonego w art. 189f § 1 pkt 2 Kpa GIOŚ stwierdził, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak jest prawomocnej decyzji o nałożeniu Stronie kary pieniężnej przez inny uprawniony organ administracji publicznej, a także brak jest informacji o tym, aby Strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe w tym zakresie. Strona nie przedłożyła w tym aspekcie jakichkolwiek dokumentów i informacji, w związku z tym GIOŚ uznał, że nie są spełnione przesłanki zawarte w ww. art. 189f § 1 pkt 2 Kpa.

Organ odwoławczy za bezzasadny uznał zarzut, że organ wymierzył uprzednio karę, poprzez skierowanie do Kierownika obiektu [...] w [...]mandatu i pouczeń podczas kontroli przeprowadzonych w 2016 r. oraz 2018 r., co zobowiązywało go do odstąpienia od ponownego karania za to samo po raz kolejny tym razem w formie administracyjnej kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie 7 Sędziów NSA z dnia 17 grudnia 2014 r. o sygn. akt. II OPS 1/14, podkreślił, "że przepis art. 340 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. wprowadza odpowiedzialność karną w formie grzywny za wykroczenie, które popełnia podmiot nie realizujący obowiązku zapewnienia wykonania pomiarów wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska przez laboratorium spełniające wymogi, o których stanowi art. 147a ust. 1 p.o.ś. Nie ma tu jednak zastosowania reguła ne bis in idem, bowiem przepis ten przewiduje odpowiedzialność karną zobowiązanego podmiotu w odróżnieniu od odpowiedzialności administracyjnej, którą reguluje art. 305a ust. 1 i 2 p.o.ś. w związku z art. 298 ust. 1 i art. 299 ust. 1 oraz art. 305 ust. 1 pkt 2 p.o.ś.". Dodatkowo należy zauważyć, że mandatem karnym i pouczeniem ukarano osobę fizyczną - Kierownika obiektu [...] w [...], a karę wymierzono osobie prawnej – [...] Sp. z o.o.

W sprawie nie ma z kolei zastosowania art. 189f § 2 Kpa, dotyczący fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia sankcji pieniężnej, gdyż przepisy materialne ustawy Prawo ochrony środowiska przewidują instrumenty prawne umożliwiające docelowo zaliczenie kwoty kary na poczet realizowanej inwestycji usuwającej przyczynę ponoszenia kar, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w tej ustawie. Art. 317 Poś stanowi, że termin płatności administracyjnej kary pieniężnej może być odroczony na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do jej uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. Szczegółowe wymagania, jakie musi spełnić wnioskodawca aby ubiegać się o ewentualne odroczenie terminu płatności, zawarte są w przepisach art. 318-321 Poś. Zgodnie z art. 319 ust. 1 Poś w przypadku gdy terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia będącego podstawą odroczenia płatności usunęło przyczyny ponoszenia kary, właściwy organ, w drodze decyzji, orzeka o zmniejszeniu odroczonych kar o sumę środków własnych wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia. Jeżeli odroczenie dotyczy przedsięwzięcia służącego realizacji zadań własnych gminy, do środków własnych wlicza się także środki pochodzące z budżetu gminy. A zgodnie z art. 319 ust. 5 i 6 przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sytuacji, gdy przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewniło usunięcie przyczyn wymierzenia kar, zostało zrealizowane przed wydaniem przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną. Wydanie przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska decyzji orzekającej o zmniejszeniu kary w sytuacji, o której mowa w ust. 5, wymaga złożenia wniosku do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, przed upływem terminu, w którym ma być ona uiszczona.

Jeżeli natomiast podmiot nie spełnia warunków do skorzystania z przewidzianego odroczenia, tj. nie realizuje konkretnej inwestycji, która zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia kar, to na podstawie przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm ), a w szczególności art. 67a ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może ubiegać się o rozłożenie płatności na raty.

[...]Sp. z o. o. z siedzibą w [...] wniosła skargę na powyższą decyzję GIOŚ. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego:

1) § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. nr 137 poz. 984 z późn. zm.), dalej "rozporządzenie z 2006 r.", w zw. z pkt IV.1) decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r. poprzez błędną wykładnię § 17 rozporządzenia skutkującą dalej jego niezastosowaniem i pominięciem w ocenie spełnienia przez Spółkę w okresie do [...] grudnia 2014 r. (data utraty mocy rozporządzenia) warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie siarczanów, przejawiające się uznaniem, że Strona dopuściła się niezgodnego z prawem przekroczenia zawartości chlorków i siarczanów w odprowadzanych ściekach, co w dalszej kolejności uzasadniało wg organu wymierzenie kary, podczas gdy rozporządzenie odnosi się do wartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach i dopuszcza aby ścieki przemysłowe o zawartości sumy chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l z wyłączeniem wskaźników określonych w lp. 16 i 17 w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia mogły być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, jeżeli nie narusza to warunków określonych w § 3, a sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w tych wodach, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, nie przekroczy 1 g/l, które to warunki zostały przez Spółkę zrealizowane,

2) § 19 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1800), dalej "rozporządzenie z 2014 r.", w zw. z pkt IV.1) decyzji Starosty [...] z dnia [...]lipca 2013 r. poprzez błędną wykładnię § 19 rozporządzenia skutkującą dalej jego niezastosowaniem i pominięciem w ocenie spełnienia przez Spółkę w okresie od [...] grudnia 2014 r. (data wejścia w życie rozporządzenia) warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie siarczanów, przejawiające się uznaniem, że Strona dopuściła się niezgodnego z prawem przekroczenia zawartości chlorków i siarczanów w odprowadzanych ściekach, co w dalszej kolejności uzasadniało wg organu wymierzenie kary, podczas gdy rozporządzenie odnosi się do wartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach i dopuszcza aby ścieki przemysłowe o zawartości sumy chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l z wyłączeniem wskaźników określonych w lp. 16 i 17 w tabeli II w załączniku nr 4 do rozporządzenia mogą być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, jeżeli sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w tych wodach, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, nie przekroczy 1 g/l, które to warunki zostały przez Spółkę zrealizowane,

3) art. 298 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2017 r. - Dz. U. z 2017 r. poz. 519, z późn. zm.), dalej "Poś", w zw. z art. 7 Poś w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz.U. Nr 260 poz. 2177), dalej "rozporządzenie z 2005 r.", poprzez niezastosowanie drugiego i trzeciego z wymienionych przepisów i wymierzenie kary za stan ścieków bez rozpatrzenia, czy zarzucane Spółce naruszenia skutkowały jakąkolwiek szkodą dla środowiska, jak również poprzez wymierzenie kary pomimo udokumentowania przez Stronę, iż nie dopuściła się ona naruszeń w postaci przekroczenia wysokości temperatury i składu ścieków, a zatem organ wymierzył karę wbrew zasadzie ponoszenia odpowiedzialności jedynie przez podmioty, których działania mają negatywny wpływ na środowisko naturalne,

4) pkt IV.4 i 5 decyzji Starosty [...] z dnia [...]lipca 2013 r. w zw. z art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś w zw. z art. 299 ust. 1 pkt 2 Poś oraz art. 305 ust. 3 Poś i art. 147a Poś w zw. z pkt 61 załącznika nr 10 do rozporządzenia z 2006 r. poprzez ich wadliwe zastosowanie i uznanie, iż Strona dopuściła się naruszenia postanowień pozwolenia wodnoprawnego w zakresie badania temperatury ścieków, pomimo, że Spółka przedstawiła badania (wykonane zarówno przez laboratorium akredytowane jak i badania własne) z których wynikało, że do przekroczeń temperatury nie dochodzi, a pomiary te dokonane były zgodnie pozwoleniem wodnoprawnym i przywołanym rozporządzeniem, zgodnie ze wskazaną w rozporządzeniu metodą,

5) art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś w zw. z art. 305a Poś w zw. z art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613), dalej "Op", w zw. z art. 281 ust. 1 Poś poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie kary za odprowadzanie w 2014 r. ścieków do środowiska z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym pomimo upływu 3 letniego okresu przedawnienia,

6) art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś w zw. z art. 305a Poś w zw. z art. 68 § 2 Op, w zw. z art. 281 ust. 1 Poś poprzez jego zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie 5 letni termin przedawnienia, podczas gdy przepis ten nie mógł zostać zastosowany w niniejszej sprawie, a prawidłowa wykładnia tych przepisów nakazuje przyjąć, że odpowiednie stosowanie przepisów działu III Op do ponoszenia administracyjnych oznacza brak możliwości stosowania art. 68 § 2 Op z uwagi na to, że żadne przepisy Poś nie przewidują składania deklaracji w związku z obowiązkami wynikającymi z pozwolenia wodnoprawnego, w tym w szczególności deklaracji co do wysokości należności publicznoprawnej (administracyjnej kary pieniężnej), a nawet gdyby uznać, że przepisy te można stosować, to na gruncie niniejszej sprawy organ miał wiedzę co do wyników pomiarów składu i stanu ścieków za 2013 r. i 2014 r. przed końcem 2014r., stąd również z tego powodu nie mógł on znaleźć zastosowania.

Ponadto Strona podniosła, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania:

1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn.zm.), dalej "Kpa", poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo tego, iż wydana została ona z naruszeniem przepisów prawa, co skutkować winno jej uchyleniem, a to w szczególności z naruszeniem:

a) art. 7 Poś w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wymierzenie kary nieproporcjonalnej i nieuwzględniającej zasady ponoszenia odpowiedzialności za zanieczyszczenia środowiska tylko przez podmioty, które to zanieczyszczenie powodują, a to wymierzenie kary pomimo tego, że:

i. temperatura odprowadzanych przez Stronę ścieków nie naruszała postanowień uzyskanego przez nią pozwolenia wodnoprawnego, a jej badania prowadzone były metodą zgodną z prawem,

ii. wymierzenie kary pomimo tego, że skład odprowadzanych przez Stronę ścieków determinowany jest przez skład chemiczny wody termalnej pobieranej od [...]S.A., a więc Strona w tym zakresie nie przyczynia się do powstania zanieczyszczenia, w szczególności w odniesieniu do wskaźników chlorków i siarczanów,

iii. wymierzenie kary za przekroczenia w zakresie wskaźnika węglowodory ropopochodne, pomimo tego, że badania ścieków przeprowadzone przez laboratorium akredytowane nie wykazały w 2014 r. naruszeń dopuszczalnych poziomów w tym zakresie,

iv. wymierzenie kary bez rozpatrzenia, czy na skutek działalności Spółki doszło do zanieczyszczenia środowiska w odniesieniu do stanu ścieków (temperatury),

b) art. 7 w zw. z art. 77 i 80 Kpa przejawiającym się w dowolności oceny dowodów, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej poprzez wadliwą ocenę przejawiającą się w:

i. uznaniu, że Strona nie zrealizowała obowiązku pomiaru temperatury ścieków, podczas gdy w 2014 r. temperatura ta podlegała stałemu monitoringowi na dowód czego przedstawiono comiesięczne zestawienie odczytów oraz dwa sprawozdania z badań wykonane w 2014 r. przez certyfikowane laboratorium,

ii. pominięcie faktu, iż ścieki odprowadzane przez Spółkę składają się zasadniczo z wód termalnych jakimi wypełniane są niecki basenowe obiektu o szczególnym składzie chemicznym i właściwościach, których skład determinowany jest bezpośrednio przez skład chemiczny wody pobieranej od [...]S.A.,

c) art. 107 § 1 i § 3 Kpa poprzez niepełne uzasadnienie decyzji, które zasadniczo ogranicza Stronie możliwość weryfikacji jej poprawności, w tym w szczególności brak rozważenia, czy zarzucane Spółce naruszenia stanu ścieków (temperatury) skutkowały szkodą dla środowiska, który to element w świetle art. 7 Poś oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2005 r., stanowić winien obligatoryjny element wydanej decyzji,

d) § 17 rozporządzenia z 2006 r. w zakresie w jakim ocenie organ poddawał okres odprowadzania ścieków do [...] grudnia 2014 r. oraz naruszenia § 19 rozporządzenia z 2014 r. oceniając okres od [...]grudnia 2014 r., w zw. z pkt IV.1) decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r. poprzez uznanie, że Strona dopuściła się naruszeń pozwolenia wodnoprawnego w zakresie wskaźnika siarczany, podczas gdy skład odprowadzanych przez nią ścieków realizował warunki wymienione w przywołanych przepisach rozporządzeń stanowiących wyjątek od obowiązku odprowadzenia ścieków zawierających stężenie wskaźnika siarczany określone w pkt IV.1) pozwolenia wodnoprawnego,

e) art. 68 § 1 Op, w zw. z art. 281 ust. 1 Poś poprzez wydanie decyzji pomimo upływu terminu przedawnienia,

2) art. 7 w zw. z art. 77 i 80 Kpa poprzez poczynienie błędnych, sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że organ wiedzę na temat wyników badań ścieków przeprowadzonych przez Spółkę w I okresie oceny pozyskał dopiero po wydaniu zarządzeń pokontrolnych [...] grudnia 2014 r. podczas gdy wydanie zarządzeń pokontrolnych jasno wskazuje, że organ w 2014 r. przeprowadził kontrolę realizacji obowiązków przez Spółkę, a więc w czasie tej kontroli pozyskał on wszelkie dane niezbędne do stwierdzenia ewentualnych naruszeń zaistniałych w okresie do [...] lipca 2014 r., a więc wszelkie informacje niezbędne do ustalenia naruszeń w I okresie oceny pozyskał on przed końcem 2014 r.,

3) art. 189c Kpa w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 Kpa w zw. z art. 189b Kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz w zw. z art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś, art. 299 ust. 1 pkt 2 Poś, art. 305 ust. 1-4 Poś, art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a i c oraz ust. 2 Poś oraz w zw. z art. 340 Poś i art. 351 Poś poprzez zaniechanie zastosowania przepisów Kpa regulujących zasady odstąpienia od wymiaru kary, w sytuacji gdy przepis ten statuuje obligatoryjne podstawy do odstąpienia przez organ od nałożenia sankcji na Stronę w skutek czego organ II instancji błędnie nie podjął decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji i odstąpieniu od wymierzenia kary pomimo, że organ I instancji wymierzył już uprzednio karę za wadliwie w jego ocenie dokonywanie pomiarów temperatury jak również za przekroczenia w zakresie wskaźnika siarczany oraz brak realizacji części pomiarów w roku kalendarzowym, co zobowiązywało go do odstąpienia od ponownego karania za to samo po raz kolejny, tym razem w formie administracyjnej kary pieniężnej,

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, Strona wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym pod względem zgodności z prawem decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2021 r. wymierzająca skarżącej administracyjną karę pieniężną została wydana na podstawie: art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1 i 4 oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219, z późn. zm.), oraz w związku z art. 545 ust. 3d ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624). W zakresie wykazanej podstawy prawa materialnego zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310, z późn. zm.), która na mocy art. 493 pkt 27 uchyliła art. 298 ust. 1 pkt 2, na mocy art. 493 pkt 30 uchyliła art. 305a ust. 1 pkt 2, na mocy art. 493 pkt 37 uchyliła art. 314 i na mocy art. 493 pkt 34 uchyliła art. 310 ustawy Prawo ochrony środowiska. Niemniej zgodnie art. 545 ust. 3d ww. ustawy Prawo wodne, który został dodany ustawą z dnia 28 lutego 2018 r. o zmianie ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 710) i wszedł w życie 12 kwietnia 2018 r. z mocą od 1 stycznia 2018 r. - w terminie nie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia wejścia w życie powołanej ustawy wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza, na podstawie przepisów dotychczasowych, administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, za przekroczenie określonych w pozwoleniach wodnoprawnych oraz pozwoleniach zintegrowanych warunków, dotyczących ilości pobranej wody oraz ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu, które wystąpiło do dnia [...] grudnia 2017 r.

Administracyjne kary pieniężne, zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś, wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3 Poś, warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu. Stosownie zaś do art. 299 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów. Przy czym zgodnie z art. 305 ust. 1 i 4 p.o.ś - wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 2, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji i spełnione są warunki określone w art. 147a. W przypadku o którym mowa w ust. 1 organ inspekcji ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym, uwzględniając zmiany stawek opłat i kar, o których mowa w art. 304 Poś, w okresie objętym karą.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżąca posiadała pozwolenie wodnoprawne – decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], które w punkcie IV.1) ustalało najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach; w punkcie IV.5 nakładało obowiązek wykonywania badań jakości ścieków wprowadzanych do potoku bez nazwy w zakresie wskaźników określonych w punkcie IV.1) z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące. Przeprowadzone kontrola przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w dniach [...] maja 2016 r. (protokół kontroli [...]) wykazała, że w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...]lipca 2014 r. wykonano 3 analiz jakości ścieków na 6 wymaganych. W II okresie (od [...]lipca 2014 r. do [...]lipca 2015 r.) wykonano 5 analiz jakości ścieków na 6 wymaganych. Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego stężenia chloru wolnego i siarczanów, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] grudnia 2017 r. wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości 282 868,00 zł za odprowadzenie w 2014 roku do środowiska ścieków z naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Sąd wskazuje, że większość podnoszonych przez skarżącą w skardze kwestii była przedmiotem rozważań organu odwoławczego i w zaskarżonej decyzji w sposób przekonywujący GIOŚ odniósł się do tych zagadnień.

Spółka zarzuciła nieuwzględnienie § 17 rozporządzenia z 2006 r. dopuszczającego wprowadzanie ścieków przemysłowych o zawartości chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, jeżeli sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w tych wodach, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, nie przekroczy 1 g/l, które to warunki zostały przez Spółkę zrealizowane. Zdaniem Sądu zarzut ten jest bezzasadny. W niniejszym postępowaniu mogą być uwzględnione wyłącznie warunki, które zostały określone w treści pozwolenia, tj. w decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r., obowiązującego w analizowanym w tej sprawie okresie. Pozwolenie to nie zawierało warunku dopuszczającego wprowadzanie ścieków przemysłowych o zawartości sumy chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l do śródlądowych wód powierzchniowych płynących. Punkt ten został dodany w decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. (która zmieniała pozwolenie wodnoprawne z dnia [...]lipca 2013 r.), pomimo to pozostaje on bez wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Po pierwsze dokonana zmiana nie obowiązywała w analizowanym w tej sprawie okresie obowiązywania pozwolenia, a po drugie Starosta [...] dodając ten punkt jako IV.8 nie usunął z punktu IV.1) pozwolenia, warunków dopuszczalnych ustalonych indywidualnie dla siarczanów = 500 mg/l oraz chlorków = 1000 mg/l. Należy także mieć na uwadze, że § 17 ust. 1 rozporządzenia z 2006 r. nie odnosi się do zawartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach ale stanu wód powstałego na skutek wprowadzania ścieków do tych wód.

Należy zauważyć, że treść § 19 rozporządzenia z 2014 r. jest analogiczna z treścią § 17 rozporządzenia z 2006 r. W niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia z 2014 r., zastosowanie mają natomiast przepisy rozporządzenia z 2006 r. Podkreślić wypada, że przy dokonywaniu pomiarów muszą być spełnione wymogi zawarte w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, obowiązującej w dacie wydawania pozwolenia wodnoprawnego. Zatem oceny spełnienia wymagań określonych w pozwoleniu dokonuje się na podstawie przepisów, które stanowiły merytoryczną podstawę ustalenia warunków pozwolenia wodnoprawnego. W rozpatrywanej sprawie w dacie wydania pozwolenia wodnoprawnego (decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2013 r.) obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r.

Sąd uznał za nietrafne zarzuty dotyczące wymierzenia skarżącej kary za stan ścieków bez rozpatrzenia czy zarzucane Spółce naruszenia skutkowały jakąkolwiek szkodą dla środowiska. Organ odwoławczy wyjaśnił Spółce w zaskarżonej decyzji, a Sąd w pełni podziela tę argumentację, że przepis art. 305a Poś, zgodnie z wolą ustawodawcy jest podstawą swego rodzaju niewzruszalnego domniemania faktycznego. Ustalony w oparciu o to domniemanie fakt (przekroczenie warunków korzystania ze środowiska o ściśle określoną wartość) może być następnie podstawą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś. Art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś jest zatem w istocie elementem (razem z art. 298 powołanej ustawy) sankcji administracyjnej wymierzanej z powodu nieprowadzenia przez podmiot korzystający ze środowiska wymaganych pomiarów wielkości emisji (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1530/13 oraz z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 33/18). W związku z powyższym nie ma znaczenia dla sprawy, czy doszło do zanieczyszczenia środowiska.

Odnosząc się do zarzutów nieuwzględnienia przez organy wyników pomiarów temperatury przedstawionych przez stronę, to stwierdzić należy, że wyjaśnienia organu dotyczące tej kwestii zawarte w zaskarżonej decyzji, Sąd również w pełni podziela. Otóż przedłożone sprawozdania z badań ścieków wykonane przez laboratorium akredytowane, zawierają jeden wynik pomiaru wskaźnika temperatury, a powinny zawierać 12 wyników, na podstawie których powinna być dokonana ocena, czy nie doszło do przekroczenia wartości dopuszczalnej tego wskaźnika określonej w ww. pozwoleniu, ponieważ zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2006 r. każda wartość temperatury zmierzona w okresie doby, w odstępach co najwyżej dwugodzinnych, nie powinna przekraczać wartości dopuszczalnej. Pomiary dokonane przez Spółkę nie spełniają warunków prowadzenia pomiarów, o których mowa w art. 147a Poś.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że GIOŚ dokonał szczegółowej analizy możliwości zastosowania przepisów Kpa regulujących zasady odstąpienia od wymierzenia kary. Przede wszystkim, w sprawie nie można było przyjąć, że waga naruszenia była znikoma. Należy podkreślić bowiem, że celem obowiązujących przepisów zastosowanych w niniejszej sprawie, a skutkujących ww. dotkliwymi sankcjami, jest ochrona interesu środowiska poprzez realizację wskazanej wyżej zasady wyrażonej w art. 7 Poś ("zanieczyszczający płaci"), znajdującej odzwierciedlenie również w treści stosowanych w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego. Powyższe ma na celu zmobilizowanie podmiotów korzystających ze środowiska do przestrzegania warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.

Związana z brakiem wymaganej ilości pomiarów kara wymierzona skarżącemu ma za zadanie zapewnienie należytej ochrony środowiska. W ochronie prawnej środowiska należy przyjąć, że odstąpienie od prowadzenia wymaganej ilości pomiarów jest jednoznaczne z przekroczeniem norm. Administracyjna kara pieniężna za wprowadzanie ścieków do środowiska z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, stanowi instrument finansowo-prawny chroniący środowisko jako dobro wspólne. Jest to instrument prawny o charakterze sankcji administracyjnej, zabezpieczający realizację obowiązków dotyczących działania na podstawie i w granicach pozwolenia wodnoprawnego, określającego warunki korzystania ze środowiska, w tym przypadku w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi na podstawie udzielonego skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego. Odprowadzania ścieków z oczyszczalni bez wymaganej ilości pomiarów - nie może być potraktowane jako naruszenie, którego waga ma charakter znikomy. Zgodnie z wolą ustawodawcy, jeżeli nie są spełnione warunki prowadzenia pomiarów wielkości emisji, o których mowa w art. 147a Kpa, w tym pobierania próbek, przyjmuje się, że doszło do przekroczenia warunków korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r., II OSK 579/15). W przypadku takiego naruszenia nie ma podstaw do złagodzenia kary. Podane w skardze argumenty nie pozwalają na przyjęcie, że odstąpienie od nałożenia kary pozwoliłby na spełnienie celów kary. Co z kolei też oznacza, że zachodzi oczywisty brak przesłanek do zastosowania instytucji fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia kary, czyli nie zachodzi inny przypadek niż wymieniony w § 1 art. 189f Kpa. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przeprowadził bardzo obszerny wywód zawierający argumentację przemawiającą za brakiem podstaw do zastosowania przywołanych przepisów Kpa regulujących instytucję odstąpienia od wymiaru kary.

W ocenie Sądu brak jest również podstaw do uznania, że w sprawie kara nie powinna zostać wymierzona ze względu na jej przedawnienie. W tym względzie trzeba podkreślić, że do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 281 ust. 1 Poś.). I tutaj mając na względzie brzmienie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej należy zauważyć, że obowiązek zapłaty administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie warunków odprowadzania ścieków ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca zobowiązanie zostanie doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek stanowiący podstawę naliczenia kary. Bieg przedawnienia prawa organu do wydania decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną należy odnosić do każdego okresu oceny (wyroki NSA z 2.12.2019 r. II OSK 3325/17, 8.05.2019 r. II OSK 1622/17 i 29.012019 r. II OSK 505/17). Sąd zauważa przy tym, że zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej - tak liczony bieg terminów przedawnienia jest prawidłowy w sytuacji, w której strona zgodnie z art. 149 ust. 1 Poś przedkłada wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska wyniki pomiarów, o których mowa w art. 147 ust. 1, 2 i 4 Poś. Natomiast gdy strona nie wywiązuje się z obowiązku przedkładania tych wyników, to zobowiązanie do zapłaty kary nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania zostaje doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek. W niniejszej sprawie I okres oceny spełniania warunków pozwolenia upływał z dniem [...] lipca 2014 r., a więc dopiero po tym okresie organ mógł dokonać oceny, czy w tym okresie ścieki spełniały wymagania. Organ prawidłowo wywiódł, że licząc od końca roku 2014 oraz biorąc pod uwagę odpowiednio stosowany art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, w tej sprawie nie doszło do przedawnienia prawa organu do wydania decyzji ustalającej wymiar kary, doręczonej skarżącej przed końcem 2019 r., a więc przed upływem pięcioletniego okresu przedawnienia.

W ocenie Sądu, GIOŚ prawidłowo wypełnił obowiązki wynikające z treści: art. 7, 77 i 80 k.p.a., ponieważ dokonał czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej, przez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. GIOŚ rozpoznał sprawę w zakresie, który należał do jego kompetencji - w ocenie Sądu dokonał prawidłowych czynności zmierzających do ustalenia, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej.

Sąd nie stwierdził naruszenia przez orzekające organy: art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, według którego "W procedurze administracyjnej ciężar wykazania okoliczności istotnych dla sprawy spoczywa co do zasady na organie. Podważenie ustaleń organu wymaga jednak inicjatywy strony". (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1864/18, LEX 3094961). Zdaniem Sądu, skarżąca nie podważyła ustaleń GIOŚ w niniejszej sprawie w zakresie wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości w wysokości 282 868 zł za przekroczenie w 2014 r. warunków określonych w ww. pozwoleniu wodnoprawnym. Ocena materiału dowodowego przeprowadzona przez GIOŚ w zaskarżonej nie była sprzeczna z normą wynikającą z art. 80 k.p.a., ponieważ była dokonana w sposób logiczny i spójny. Organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku z określonych twierdzeń strony wyciągnięcia tożsamych wniosków co strona postępowania, formułująca te twierdzenia. Organ nie może się ograniczyć tylko do przyjęcia punktu widzenia przedstawionego przez stronę. Organ ma obowiązek dokonać oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, zostało to wykonane w niniejszej sprawie, ponieważ GIOŚ wyjaśnił podstawy prawne i faktyczne do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione, również z urzędu nie dopatrzył się naruszeń prawa uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę, orzekając, jak w sentencji wyroku