Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1491/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 43, art. 107 par. 3 oraz art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2011 r. sprawy ze skarg T.B. , W.S. i L.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 11 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących W.S. i L.S. po 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 28 czerwca 2010r., nr [...], orzekł o ustaleniu na wniosek M. M. - Nieruchomości [...], warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku biurowego z usługami w parterze, garażem podziemnym, naziemnymi miejscami postojowymi oraz układem dróg wewnętrznych na działkach nr "1" i "2" obr. [...] wraz z budową zjazdu z dziatki drogowej nr "3" obr. jw. przy ul [...] w K.".

Od powyższej decyzji odwołali się: T. B., W. S. i L. S..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 11 października 2010r., działając na podstawie art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 28 czerwca 2010 r., nr [...].

W uzasadnieniu tego postanowienia, odnosząc się do skuteczności odwołania wniesionego przez T. B., organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została odebrana przez żonę T. B. – T. B. w dniu 19 lipca 2010r. Organ II instancji podał, że ostatnim dniem, w którym dopuszczalne byłoby złożenie niniejszego odwołania był dzień 2 sierpnia 2010r. Odwołanie od decyzji organu I instancji T. B. złożył osobiście w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu 11 sierpnia 2010r. Ponadto wskazano, iż na podaniu zawierającym odwołanie znajduje się data 10 sierpnia 2010r., co dodatkowo zdaniem SKO potwierdza, iż pismo zostało sporządzone po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Uznano więc, że termin do wniesienia w/w odwołania od decyzji nie został dotrzymany.

Następnie dokonano ustaleń w przedmiocie odwołania wniesionego przez W. S..

Wskazano, że decyzję skierowaną do W. S. odebrał w dniu 12 lipca 2010r. sąsiad – J. B. (mieszkający w mieszkaniu nr 14), który podjął się oddania pisma stronie. W ocenie SKO prawidłowo zastosowano tryb doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a.

Według organu odwoławczego wystarczy, aby na podpisywanym przez osobę jako sąsiada "potwierdzeniu" odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Takie pokwitowanie jest wystarczającym dowodem podjęcia się oddania pisma adresatowi. Podkreślono, iż w takim przypadku datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. Datą doręczenia nie jest natomiast dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez te osoby. Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2000r., I SA/Lu 1731/98 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 3 września 2008r., IV SA/Po 873/07). Niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem z mocy art. 43 k.p.a. wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2009r., I OSK 480/08, LEX nr 515193). W świetle powyższego organ przyjął, że dniem, od którego zaczynał bieg termin do złożenia odwołania był dzień 12 lipca 2010r.

Podkreślono, iż ewentualne przeszkody w wykonaniu przyjętego przez dorosłego domownika (sąsiada, dozorcę) zobowiązania do oddania pisma adresatowi mogą jedynie uzasadniać ewentualne przywrócenie uchybionego terminu do dokonania określonej czynności procesowej w przypadku złożenia odpowiedniej prośby w tym zakresie (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 1999 r., SA/Sz 31/98). Wskazano, że W. S. składając odwołanie nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 28 czerwca 2010r., nr [...], wpłynęło do Urzędu Miasta K. w dniu 3 sierpnia 2010r. Organ II instancji wskazał, iż na podaniu znajduje się data 2 sierpnia 2010r., co jego zdaniem oznacza, iż pismo zostało sporządzone po upływie 14 dni od doręczenia decyzji. Ostatnim dniem, w którym dopuszczalne było złożenie odwołania był dzień 26 lipca 2010r.

Dalej ustalono, że również odwołanie L. S. złożone zostało po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Podkreślono, iż decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 28 czerwca 2010r., nr [...] została skutecznie doręczona odwołującej w dniu 12 lipca 2010r. Decyzja ta odebrana została przez sąsiada – J. B. (mieszkający w mieszkaniu nr 14). Odwołanie od decyzji wysłane zostało w dniu 15 września 2010r. Podkreślono, iż zgodnie z dyspozycją art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż okoliczność, iż organ I instancji ponownie wysłał decyzję do L. S. nie ma wpływu na kwestię terminowości wniesienia odwołania. Ponowne doręczenie decyzji nie spowodowało rozpoczęcia na nowo biegu terminu do wniesienia odwołania.

W konsekwencji, zgodnie z art. 134 k.p.a. wniesienie odwołania po terminie skutkuje stwierdzeniem przez organ odwoławczy uchybienia terminu do jego złożenia. Kolegium nie znalazło również podstaw do przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia na podstawie art. 58 k.p.a., ponieważ ani T. B., ani W. S., ani L. S. nie złożyli stosownego wniosku. Rozpatrzenie przez Kolegium odwołania wniesionego z uchybieniem terminu byłoby niedopuszczalne i stanowiłoby rażące naruszenie prawa, oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości.

W skardze do Sądu skarżący T. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Skarżący W. S. w skardze z dnia 22 listopada 2010r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu:

- naruszenie art. 43 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie możliwe było zastosowanie sposobu doręczenia decyzji za pośrednictwem sąsiada, w sytuacji gdy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania nie była czasowa, a ponadto poprzez przyjęcie, że doręczenie zostało dokonane skutecznie, w sytuacji gdy z pokwitowania odbioru nie wynika podjęcie się przez sąsiada oddania pisma adresatowi, a ponadto doręczający nie powiadomił adresata, iż pismo zostało odebrane przez sąsiada;

- naruszenie art. 58 § 1 i 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do

przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy prośba o przywrócenie

terminu została złożona w terminie, a jego uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego;

- naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż skarżący uchybił terminowi do

wniesienia odwołania, w sytuacji gdy fakt ten został spowodowany działaniem organu,

który to naruszył zasady doręczeń pism obowiązujące w procedurze administracyjnej;

- naruszenie art. 7 K.p.a. art. 8 K.p.a. oraz 9 K.p.a. w zw. z art. art. 64 § 2 K.p.a. poprzez nieustalenie rzeczywistej woli skarżącego, tj. nieustalenie iż skarżący wnosił o przywrócenie terminu to wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu skargi powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2008 roku, sygn. akt IV SA/G1 138/08 skarżący wskazał, iż z uwagi na fakt, że jego nieobecność nie była krótkotrwała, gdyż do dnia 30 lipca przebywał na wakacjach za granicą, nie można stwierdzić, że zastosowanie art. 43 kpa było zasadne.

Ponadto skarżący zaznaczył, iż nie łączy go z sąsiadem taka relacja, która uzasadniałaby przekazywanie mu korespondencji. W szczególności nie utrzymują ze sobą żadnych kontaktów towarzyskich, nie odwiedzają się w mieszkaniu, ani nie kontaktują się telefonicznie, a ich spotkania są przypadkowe.

Co więcej zastosowanie sposobu doręczeń wymienionego w art. 43 K.p.a. stawia skarżącego w niekorzystnej sytuacji, gdyby zastosowano sposób doręczenia wymieniony w art. 44 K.p.a., doręczenie byłoby skuteczne dopiero z upływem 14 dni od dnia awizowania przesyłki, a skarżący miałby szansę na dochowanie terminu do wniesienia odwołania.

Ponadto doręczenie skarżącemu decyzji na zasadzie art. 43 K.p.a. nie może zostać uznane za skuteczne również z powodu niezawiadomienia skarżącego o pozostawieniu przesyłki u sąsiada (Por. Piotr Przybysz, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, str. 138, Lexis Nexis, Warszawa 2004), pracownik organu administracyjnego nie pozostawił bowiem w skrzynce pocztowej, ani na drzwiach mieszkania skarżącego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki u sąsiada.

Nieuzasadnione również są twierdzenia SKO, iż sam fakt pokwitowania odbioru przez sąsiada jest wystarczającym dowodem podjęcia się przez niego oddania pisma adresatowi.

Na potwierdzeniu odbioru korespondencji skierowanej do skarżącego widnieje jedynie podpis J. B. oraz adnotacja, iż jest on sąsiadem mieszkającym w lokalu numer [...]. Z przedmiotowego potwierdzenia nie wynika w żaden sposób, aby sąsiad zobowiązał się do oddania pisma adresatowi.

W ocenie skarżącego nie można stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie możliwe było zastosowanie sposobu doręczenia przewidzianego w art. 43 K.p.a. oraz że decyzja Prezydenta Miasta K. została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 12 lipca 2010 roku. Skarżący odebrał od sąsiada J. B. korespondencję dopiero w dniu 30 lipca 2010 roku, w związku z czym należy przyjąć, iż w tej dacie korespondencja została mu skutecznie doręczona.

Skarżący nie zgodził się również z poglądem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które stwierdziło, iż brak było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Mając na uwadze fakt, iż skarżący odebrał decyzję dopiero w dniu 30 lipca 2010 roku, o czym świadczy oświadczenie sąsiada J. B. dołączone do odwołania od decyzji wniesionej przez SKO, należy stwierdzić, iż siedmiodniowy termin przewidziany dla prośby o przywrócenie terminu został zachowany (odwołanie wniesiono 3 sierpnia 2010 roku). Ponadto niewątpliwe jest, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego, skoro korespondencja nie została mu doręczona (z przyczyn zawinionych po stronie organu administracji), to nie mógł wiedzieć kiedy upływa termin do złożenia odwołania. O okoliczności tej skarżący poinformował organ odwoławczy, dołączając do odwołania oświadczenie sąsiada. Mając to na uwadze, zachowanie skarżącego należy interpretować jako prośbę o przywrócenie terminu.

Ponadto rozstrzygnięcie podjęte przez SKO pozostaje w sprzeczności z zasadą wyrażona w art. 7 K.p.a nakazującą organom administracji publicznej stanie na straży praworządności. Niedopuszczalne było stwierdzenie, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy fakt ten został spowodowany działaniem organu, który to naruszył zasady doręczeń pism obowiązujące w procedurze administracyjnej. Takie działanie jest nie do pogodzenia z zasadą rzetelnej procedury, a przez to z konstytucyjną zasada państwa prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), która to zasada nakazuje organom administracji prowadzenie postępowania w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy oraz obliguje je do ustalenia rzeczywistej woli strony. Skoro organ miał wątpliwości co do wniosków zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. tj. czy skarżący wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (czemu dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia rozważając kwestię przywrócenia terminu), powinien był dążyć do ustalenia rzeczywistej woli strony (Por. Piotr Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, str. 49, Lexis Nexis, Warszawa 2004). W związku z tym organ miał obowiązek zwrócić się do skarżącego o zajęcie jednoznacznego stanowiska w tym przedmiocie.

Skarżąca L. S. w skardze z dnia 22 listopada 2010r. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu:

- naruszenie art. 43 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie możliwe było zastosowanie sposobu doręczenia decyzji za pośrednictwem sąsiada, w sytuacji gdy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania nie była czasowa, a ponadto poprzez przyjęcie, że doręczenie zostało dokonane skutecznie, w sytuacji gdy z pokwitowania odbioru nie wynika podjęcie się przez sąsiada oddania pisma adresatowi, a ponadto doręczający nie powiadomił adresata, iż pismo zostało odebrane przez sąsiada;

- naruszenie art. 134 kpa w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. poprzez stwierdzenie, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy skarżąca wniosła odwołanie w terminie, tj. w trzynastym dniu od doręczenia decyzji;

- naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż skarżąca uchybiła terminowi do

wniesienia odwołania, w sytuacji gdy fakt ten został spowodowany działaniem organu,

który to naruszył zasady doręczeń pism obowiązujące w procedurze administracyjnej.

Argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi jest taka sama jak w skardze W. S..

W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na zarzuty skargi SKO wskazało, że nie jest możliwe przywrócenie terminu z urzędu bez złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2008r. (sygn. akt I OSK 268/07), który wskazał również, iż nie można podzielić poglądu, zgodnie z którym organ administracji w drodze interpretacji treści oświadczenia strony winien mieć na uwadze cel wynikający z treści tego oświadczenia. Nawet gdyby przyjąć, że celem strony było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wniosek taki powinien wynikać wprost z pisma (podania lub odwołania), a nie być ustalany przez organ w procesie interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego we wniosku. Obowiązek wyjaśnienia, czy skarżący wnioskują o przywrócenie terminu, wywiedziony z art. 7 k.p.a. stoi w sprzeczności ze szczegółową regulacją określoną w art. 58 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi, iż nieobecność adresata w mieszkaniu nie miała charakteru krótkotrwałego, Kolegium wskazało, iż art. 43 k.p.a. wprowadza wymóg "nieobecności adresata". Pod pojęciem "nieobecności" rozumie się: "każde spowodowane przejściowymi okolicznościami niezastanie odbiorcy w miejscu, które jest dla doręczeń właściwe" (W. Czapiński, Nowe prawo o postępowaniu administracyjnym, s. 34), "każdą, chociażby krótkotrwałą, nieobecność wywołaną zwykłymi okolicznościami" (B. Graczyk, Postępowanie administracyjne..., s. 87), "wszelkiego rodzaju czasową nieobecność, lecz nie zmianę miejsca zamieszkania lub też wyjazd na stałe do innej miejscowości lub za granicę" (J. Pokrzywnicki, Postępowanie administracyjne). Podstawowym kryterium odróżniającym "czasową nieobecność" od innych sytuacji jest brak zerwania, chociażby przejściowo, z dotychczasowym mieszkaniem jako ośrodkiem życia (G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w z dnia 5 sierpnia 1997 r. (I SA/Ka 7/96), pobyt adresata w szpitalu i związana z tym czasowa nieobecność w miejscu zamieszkania nie wyklucza możliwości doręczenia decyzji w sposób prawnie skuteczny, choć oczywiście nie będzie to doręczenie właściwe, ale zastępcze. SKO stwierdziło, iż w przedmiotowej sprawie znajdował zastosowanie przepis art. 43 k.p.a., nieobecność stron w mieszkaniu była czasowa, nie uległo bowiem zmianie miejsce ich zamieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z póź. zm.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem więc dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia). W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem postępowania sądowego w niniejszej sprawie było rozpoznanie skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołań.

Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest – zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W przypadku obliczania terminu do wniesienia odwołania ważnym jest więc ustalenie daty doręczenia pisma, czyli dnia, w którym termin ten rozpoczyna bieg. Co do zasady wynikającej z art.39 i 40 K.p.a. pisma doręcza się za pokwitowaniem stronie (jej przedstawicielowi lub pełnomocnikowi). Pisma osobom fizycznym doręcza się w mieszkaniu lub miejscu pracy (art.42 K.p.a.) a strona ma obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu (art.41 K.p.a.).

W przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazła instytucja, tzw. doręczenia zastępczego, uregulowana w art. 43 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Dla przyjęcia, iż doręczenie zastępcze było prawidłowe, powinny być spełnione łącznie wszystkie przesłanki w/w przepisu. Po pierwsze, adresat jest nieobecny w lokalu mieszkalnym i jest to nieobecność w czasie samego doręczania. Po drugie, pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem pełnoletnie osoby wymienione w tym przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej, tzn. domownik, sąsiad, dozorca domu. Po trzecie, osoby te zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi.

Podstawowym skutkiem prawnym doręczenia zastępczego w trybie art. 43 k.p.a. jest powstanie domniemania prawnego doręczenia pisma adresatowi. Powyższe domniemanie prawne ma charakter niewzruszalny. W związku z powyższym adresat pisma ma możliwość jedynie wykazania, że przepis art. 43 k.p.a. nie powinien być stosowany albo został zastosowany wadliwie, a wobec tego brak było przesłanek do wywołania skutków prawnych związanych z domniemaniem ustanowionym w tym przepisie (tak NSA w wyroku z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II FSK 748/08).

Bezspornym w sprawie jest, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 28 czerwca 2010r., nr [...] doręczona została dnia 19 lipca 2010r. dorosłemu domownikowi - żonie skarżącego T. B. – T. B.. Na odwrocie poświadczenia odbioru podkreślono, iż doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi, zaznaczając, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi. Doręczenie to spełnia zatem wymogi art. 40 § i art. 43 k.p.a. Nie ulega również wątpliwości, że od 19 lipca 2010r. rozpoczął się dla strony bieg terminu 14-dniowego do wniesienia odwołania. Należało zgodzić się z SKO, że skarżący terminowi temu uchybił składając w dniu 11 sierpnia odwołanie od w/w decyzji. Brak jest podstaw do jakiegokolwiek kwestionowania ustaleń organu odwoławczego w tym zakresie. Co więcej odwołujący nie złożył nawet wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Uczynił to dopiero w skardze skierowanej do Sądu, który jednak nie jest właściwym adresatem dla takiego wniosku, gdyż nie rozstrzyga o przywróceniu terminów do złożenia odwołania

Sąd nie podziela natomiast zaskarżonego postanowienia odnośnie rozstrzygnięcia w przedmiocie odwołania złożonego przez W. S. i L. S..

W tym miejscu podkreślić należy, iż omawiany wyżej przepis art. 43 K.p.a. wprowadza dodatkowy warunek odnoszący się do doręczenia zastępczego pisma sąsiadowi lub dozorcy, który będzie spełniony dwojako w zależności od osoby doręczającej pismo: doręczyciel pisma przesłanego pocztą pozostawia zawiadomienie o doręczeniu zastępczym w oddawczej skrzynce pocztowej, a tylko wyjątkowo w drzwiach mieszkania.

W dalszej kolejności wskazać należy, że o skuteczności doręczenia dokonanego w takim trybie decyduje prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane (por. postanowienia NSA z dnia 14 stycznia 2011r., sygn. akt l GSK 997/10). Zatem w celu uznania takiego doręczenia za skuteczne i prawidłowe, konieczne jest zaznaczenia przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2011r. sygn. akt. l GSK 1037/10, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2006r. sygn. akt II FSK 709/05, opublikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001r. sygn. III RN 70/00 opubl. OSNAPiUS 2001, nr 19, poz. 574).

Podsumowując, skuteczność doręczenia w omawianym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które ma być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi w razie niespełnienia warunków określonych w art. 43 k.p.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej.

Ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odwołań wniesionych przez skarżących – W. S. i L. S., należy poprzedzić odpowiedzią na pytanie czy przesyłka zawierająca decyzję z dnia 28 czerwca 2010r. została doręczona skarżącym w sposób prawidłowy.

Na odwrocie poświadczenia odbioru przesyłek zawierających w/w decyzję zostało zakreślone, iż doręczenia dokonano sąsiadowi, z zaznaczeniem, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi.

W ocenie Sądu wywody zawarte w skardze, że z przedmiotowego potwierdzenia nie wynika, aby J. B. zobowiązał się oddać pismo adresatowi nie są trafne.

Z treści art. 43 k.p.a. nie wynika, że norma prawna zawarta w nim wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę "wyraźnego oświadczenia, w którego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie się do osobistego przekazania pisma adresatowi". Przepis ten nie wymaga stosowania tak sformalizowanego uzewnętrznienia gotowości przyjęcia pisma i podjęcia się oddania go adresatowi. Natomiast wystarczy, aby na podpisywanym przez osobę jako sąsiada "potwierdzeniu" odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Takie pokwitowanie jest wystarczającym dowodem podjęcia się oddania pisma adresatowi (vide wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2008r., I SA/Wr 203/08). Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek wyraźnie zostało zaznaczone, iż przesyłkę doręczono sąsiadowi J.B., "który podjął się oddania przesyłki adresatowi." Z sąsiadem, który zobowiązuje się oddać przesyłkę adresatowi nie muszą łączyć tegoż adresata żadne relacje (przyjacielskie, sąsiedzkie, towarzyskie itp.). Zarzuty skarg W. S. i L. S. są więc w tym zakresie całkowicie niezasadne.

Jednakże żeby można było uznać, iż doręczenie zastępcze określone w art. 43 kpa dokonane zostało prawidłowo, muszą zostać spełnione wszystkie określone w tym przepisie przesłanki.

Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy organu odwoławczego, tzw. "zwrotek", doręczyciel wobec pozostawienia pism sąsiadowi – J. B., nie pozostawił adresatom (W. S., L. S.) zawiadomień o tym, komu to pismo doręczono. W miejscu określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o pozostawieniu pisma sąsiadowi (lub dozorcy) wraz ze wskazaniem czy nastąpiło to w skrzynce oddawczej czy na drzwiach adresata (pkt 1 zwrotnego potwierdzenia odbioru), nie dokonano stosownych zakreśleń. "Niezawarcie przez doręczyciela ani na dokumencie "potwierdzenie odbioru", ani na kopercie zawierającej doręczaną decyzję adnotacji, gdzie w tym konkretnym przypadku umieścił zawiadomienie o przesyłce, jest przeszkodą do uznania, że doręczenie zastępcze było skuteczne." - wyrok WSA z 27.10.2010r., sygn. akt II SA/Gd 450/10, a także por. wyrok WSA z 11.03.2009r., sygn. akt II SA/Gd 846/08

"Rolą organów administracji publicznej jest również wyegzekwowanie, by przesyłki doręczone adresatom za zwrotnym poświadczeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia były szczegółowo i prawidłowo wypełniane. Z dokumentu tego musi jednoznacznie wynikać, w jaki sposób przesyłka została doręczona. W przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne." – wyrok WSA z 10.11.2009r., sygn. akt II SA/Go 739/09, a także por. wyrok NSA z 24.03.1999r., sygn. akt I SA/Lu 151/98

W tej sytuacji, przy braku adnotacji doręczyciela na tzw. "zwrotce", organ odwoławczy nie mógł przyjąć, jak to uczynił w zaskarżonym postanowieniu, iż w dniu 12 lipca 2010r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji z dnia 28 czerwca 2010r. Dowód doręczenia dotknięty wadą w postaci braku informacji, że listonosz umieścił zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata bądź w skrzynce listowej, nie może stanowić podstawy do uznania przez organ administracyjny, że doręczenie zostało dokonane w sposób skuteczny prawnie.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie uznało, iż w niniejszej sprawie przesyłka zawierająca decyzję z dnia 28 czerwca 2010r. została doręczona skarżącym - W. S. i L. S. w sposób prawidłowy.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skargi, że brak było podstaw do zastosowania trybu zastępczego doręczenia z art. 43 kpa z uwagi na fakt, iż nieobecność skarżących nie była krótkotrwała, bowiem w dacie doręczenie przesyłki sąsiadowi, przebywali oni na wakacjach za granicą (co najmniej od dnia 12 lipca 2010r. do dnia 30 lipca 2010r.)

Dokonując analizy brzmienia przepisu art. 43, czytanego łącznie z art. 42 kpa należy zauważyć, iż podstawowym warunkiem zastosowania trybu w nim przewidzianego jest nieobecność adresata w mieszkaniu. Przez nieobecność adresata należy rozumieć nieobecność czasową niezwiązaną ze zmianą miejsca zamieszkania lub pobytu, wyjazdu na stałe do innej miejscowości lub za granicę. W artykule tym chodzi zatem o "czasową niemożność doręczenia."

W ocenie Sądu z przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z czasową niemożnością doręczenia.

Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 listopada 2008r., sygn. akt IV SA/GI 138/08, stanowiącego o tym, "że skuteczne doręczenie w trybie art. 43 kpa następuje (...) jeżeli ewentualna nieobecność adresata w mieszkaniu ma charakter wyłącznie krótkotrwały, a przekazanie przesyłki przez domownika jej adresatowi w niewielkim odstępie czasowym od momentu jej doręczenia jest obiektywnie możliwe".

Taka interpretacja w/w przepisu prowadziłaby do sytuacji, w której każde pozostawienie przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. powodowałoby niepewność co do skuteczności jej doręczenia, niwecząc jednocześnie cel istnienia tej regulacji.

Cytowane wyżej orzeczenie nasuwa pytanie jak w praktyce miałoby wyglądać dochowanie proponowanym tam standardom skutecznego doręczenia zastępczego. W takiej sytuacji należałoby zobowiązać doręczyciela, by w przypadku, w którym mogłaby wystąpić ewentualność doręczenia zastępczego, do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego czy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania jest dłuższa czy krótsza.

W ocenie Sądu dostateczną podstawę dla doręczenia zastępczego stanowi jedynie nieobecność adresata stwierdzona jednorazowym niezastaniem go pod wskazanym adresem, jeżeli nie zawiadomił on organu o zmianie swojego miejsca pobytu lub nie wskazał innego adresu dla doręczeń przesyłek.

Od stron należy bowiem wymagać należytej staranności w dbałości o swoje interesy. W interesie (a wręcz obowiązkiem wynikającym z K.p.a.) skarżących jako stron postępowania administracyjnego, toczącego się od 2008r. było poinformowanie organu administracyjnego, że w określonym czasie, w związku z np. planowanym urlopem będą przebywać poza miejscem zamieszkania. Nie może bowiem zostać uznane za prawidłowe doręczenie pisma w trybie art. 43 w sytuacji, gdy organowi wiadomo, że adresat w danym miejscu nie przebywa (zob. wyrok NSA z 14.02.1994 r., SA/Wr 19/92, Hauser, KPA z orzecznictwem, s. 173). Skarżący nie poinformowali organu o zmianie miejsca pobytu, czy też nie wskazali innego adresu dla doręczeń. Prawidłowo zatem przesyłki organu były ekspediowane na adres przy ul. [...] w K., gdyż brak było jakichkolwiek przesłanek do uznania, że nieobecność skarżących w mieszaniu nie ma charakteru czasowego. Skoro skarżący W. S. i L. S. uważali, iż ich nieobecność pod wskazanym wyżej adresem "nie była czasowa" – jak podają w skardze, to byli zobowiązani do poinformowania organu, przed swoim wyjazdem, o takiej okoliczności. Jednak tego nie uczynili, próbując uchylić się obecnie od skutków wynikających z ich zaniedbania.

Skarżący mogli również na czas swojej nieobecności wyznaczyć pełnomocnika do prowadzenia sprawy. Zatem wobec niedopełnienia przez skarżących powyższych powinności, zaistniałe wobec takiego zaniechania skutki obciążają skarżących. Tym bardziej, że skarżący mieli świadomość toczącego się postępowania, gdyż osobiście odbierali wszystkie wcześniejsze przesyłki w sprawie.

Pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za bezzasadne. Zgodzić się należało ze stanowiskiem SKO podniesionym w odpowiedzi na skargę, że nie jest możliwe przywrócenie terminu z urzędu bez złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. W aktach sprawy takiego wniosku brak. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu.

Należy jednak wskazać, że Kolegium błędnie rozstrzygnęło jednym postanowieniem o odwołaniach, wniesionych przez trzy strony postępowania. Niedopuszczalnym jest aby organ w sentencji postanowienia orzekł o "stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołań", bez przynajmniej wypunktowania każdego z tych odwołań osobno. Każda ze stron wnosi bowiem odwołanie na podstawie przysługującego jej interesu prawnego – odrębnego od interesów prawnych innych osób. Naruszono w ten sposób art. 107 § 3 kpa oraz nie uwzględniono słusznego interesu procesowego stron. Ze względu na to występujące uchybienie procesowe Sąd musiał uchylić całe postanowienie, chociaż przy poprawnym zredagowaniu sentencji postanowienia utrzymałby w mocy w części dotyczącej odwołania wniesionego przez T. B..

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organ odwoławczy rozstrzygający niniejszą sprawę naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 43, art. 107 § 3 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, i z tych przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.

W wyniku uchylenia zaskarżonego postanowienia akta sprawy zostaną zwrócone do organu odwoławczego, który winien podjąć rozstrzygnięcie w sprawie każdego z odwołań skarżących oddzielnie, mając na uwadze wskazania zawarte w przedmiotowym uzasadnieniu

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 2 i § 3 p.p.s.a.