Wyrok NSA, sygn. akt II SA 432-433/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 63 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 107 poz. 464
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1971 nr 27 poz. 250
law: Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
article: art. 113 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Artykuł 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/ nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 par. 1 i 3 Kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji /aktów własności ziemi/, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250 ze zm./.

TEZY

Artykuł 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/ nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 par. 1 i 3 Kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji /aktów własności ziemi/, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Bogdana A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 stycznia 1995 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 i art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej aktu własności ziemi z dnia 28 czerwca 1974 r. i zasądził od Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej na rzecz skarżącego dwadzieścia złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 207 par. 5 Kpa oddalił skargę w części dotyczącej aktu własności ziemi z dnia 30 marca 1976 r.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 stycznia 1994 r., złożonym w dniu 4 lutego 1994 r. w Wydziale Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w (...), Bogdan A. wystąpił o sprostowanie dwóch aktów własności ziemi: z dnia 30 marca 1976 r. /klauzula prawomocności i wykonalności z dnia 21 maja 1976 r./ nr RWG-4510/1440/76, wydanego przez Naczelnika Gminy w K. W. na rzecz rodziców wnioskodawcy - Henryka i Alicji małżonków A. - co do działek gruntu nr 33, 136, 249 i 251/1 o łącznej powierzchni 6,03 ha, położonych w P., gdyż zdaniem wnioskodawcy akt ten nie objął działki gruntu o powierzchni 0,57 ha, kupionej od Władysława O. nieformalną umową z dnia 15 czerwca 1960 r., i w związku z tym opiewa na łączną powierzchnię nieruchomości 6,03 ha zamiast 6,62 ha, a ponadto objął działki gruntu o łącznej powierzchni 5,60 ha, które miały stan prawny uregulowany aktami notarialnymi, oraz z dnia 28 czerwca 1974 r. /klauzula prawomocności i wykonalności z dnia 19 lipca 1974 r./ nr ON-4510/4493/74, wydanego przez Naczelnika Powiatu w R. na rzecz Antoniego i Zofii małżonków M. co do działki gruntu nr 32 o powierzchni 2,28 ha, położonej w P., gdyż zdaniem wnioskodawcy popełniony został tzw. "czeski błąd", polegający na tym, że przy przeliczaniu na hektary powierzchni 3,5 morgi, podanej w nieformalnej umowie kupna z dnia 1 sierpnia 1969 r., przyjęto 65 arów za hektar zamiast 56 arów, co spowodowało, że sąsiad - Ryszard M., następca prawny Antoniego M., zgłasza pretensje do przygranicznej części gruntu o powierzchni 0,32 ha, będącej przez cały czas w posiadaniu rodziny A. Powyższe akty własności ziemi zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250/.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wojewoda (...) decyzją z dnia 3 czerwca 1994 r., wydaną na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464 ze zm./, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych aktów własności ziemi.

Odwołanie Bogdana A. od tej decyzji nie zostało uwzględnione; Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia 31 stycznia 1995 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy, stwierdzając, że stosownie do art. 63 ust. 2 i 3 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r. do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250 ze zm./ nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie toczące się w takich sprawach podlega umorzeniu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Bogdan A. zarzucił niesprawiedliwe załatwienie sprawy, podnosząc w szczególności kwestię oczywistego, jego zdaniem, błędu w akcie własności ziemi z 1974 r., wystawionym na rzecz Antoniego i Zofii małżonków M. i opiewającym na 228 arów, mimo że przeliczenie 3,5 morgi ziemi na ary daje 196 arów i taki też jest stan posiadania od co najmniej 50 lat, do 1991 r. nie kwestionowany przez sąsiada; błąd ten wynika z dokumentów złożonych w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, gdyż nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

`Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Żądanie Bogdana A., wszczynające postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, zostało sformułowane przez niego jako wniosek o sprostowanie aktów własności ziemi.

W związku z tym należy na wstępie podać, że według art. 113 par. 1 Kpa sprostowaniu mogą podlegać tylko błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych decyzjach, przy czym organem właściwym do takiego sprostowania decyzji jest organ, który daną decyzję wydał, orzekanie zaś w przedmiocie sprostowania decyzji następuje w drodze postanowienia.

Należy także podkreślić, że rozpatrzenie sprawy wszczętej na skutek żądania strony powinno nastąpić według jego istoty, wynikającej przede wszystkim z podanych przez stronę okoliczności faktycznych, mających w jej przekonaniu uzasadnić zgłoszone żądanie, nie zaś według samych tylko sformułowań użytych przez stronę w treści żądania.

Wniosek skarżącego, wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie, zawierał w istocie dwa różne żądania dotyczące dwóch różnych decyzji - aktów własności ziemi.

Z żądań tych jedno odnosiło się wyłącznie do aktu własności ziemi z dnia 30 marca 1976 r., wydanego przez Naczelnika Gminy w K. W. na rzecz Henryka i Alicji małżonków A. i obejmującego grunty o łącznej powierzchni 6,03 ha, położone w P. Zważywszy na podane przez wnioskodawcę motywy faktyczne i zarzuty zawarte w jego żądaniu "sprostowania" tego aktu jako "wydanego nieprawidłowo" /objęcie tym aktem działek gruntu o łącznej powierzchni 5,60 ha o uregulowanym statusie prawnym, bo nabytych aktami notarialnymi w 1947 r., oraz pominięcie w tym akcie działki gruntu o powierzchni 0,57 ha, kupionej przez Henryka i Alicję małżonków A. od Władysława i Janiny małżonków O. nieformalną umową z dnia 15 czerwca 1960 r./, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie potraktowały prawidłowo wniosek jako żądanie wzruszenia w trybie nadzwyczajnym aktu własności ziemi i dokonanie w tym trybie jego merytorycznej zmiany z powodu wydania - w świetle zarzutów zawartych we wniosku - z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250/. Istota zarzutów sprowadza się do tego, że aktem tym objęte zostały działki gruntu, które nie podlegały przepisom powyższej ustawy, natomiast nie została nim objęta działka gruntu, która regulacji tej podlega. Jest zatem niewątpliwe, że żądanie "sprostowania" takich nieprawidłowości decyzji - aktu własności ziemi nie jest żądaniem sprostowania błędu pisarskiego, rachunkowego czy innej oczywistej omyłki w tym akcie, o jakich mowa w art. 113 par. 1 Kpa. Jest natomiast żądaniem uchylenia i /lub/ merytorycznej zmiany tego aktu, będącego decyzją ostateczną. Trafnie więc organy administracji obu instancji rozpatrzyły powyższe żądanie wnioskodawcy w płaszczyźnie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464 ze zm./. Przepisy te, obowiązujące od dnia 1 stycznia 1992 r., jednoznacznie wprowadziły zakaz wzruszania w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej aktów własności ziemi, wydanych na podstawie cytowanej ustawy z dnia 26 października 1971 r., oraz nakaz umarzania postępowania administracyjnego toczącego się w powyższym trybie w tych sprawach.

Zaskarżona decyzja zatem, w zakresie dotyczącym opisanego wyżej aktu własności ziemi z dnia 30 marca 1976 r., jest zgodna z prawem, co powoduje, że skarga w tej części nie może być uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny i podlega oddaleniu.

Inaczej natomiast przedstawia się sprawa aktu własności ziemi z dnia 28 czerwca 1974 r. wydanego przez Naczelnika Powiatu w R. na rzecz Antoniego i Zofii małżonków M. i obejmującego działkę gruntu nr 32 z określeniem jej powierzchni na 2,28 ha. Bogdan A. w swoim wniosku "o sprostowanie" tego aktu podniósł wyraźnie zarzut popełnienia tzw. "czeskiego błędu" przy obliczaniu powierzchni działki nr 32 w hektarach: 3,5 morgi przemnożone przez 0,56 ha daje arytmetyczny wynik 1,96 ha, a przy omyłkowym przestawieniu liczb /0,65 ha/ wynikiem takim jest 2,28 ha. Istotą więc tego żądania jest domaganie się sprostowania błędu rachunkowego w powyższym akcie własności ziemi, przez zastąpienie omyłkowo wyliczonej wielkości 2,28 ha, określającej powierzchnię działki nr 32, prawidłową arytmetycznie liczbą 1,96 ha.

Takie żądanie podlega rozpatrzeniu w trybie określonym w art. 113 par. 1 i 3 Kpa. W sprawie niniejszej omawiane w tym miejscu żądanie skarżącego nie zostało rozpatrzone w tym trybie. Żądanie to bowiem organy administracji obu instancji rozpatrzyły, wbrew jego istocie, jako żądanie wzruszenia w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji administracyjnej - aktu własności ziemi i także do tego żądania zastosowały przepisy art. 63 ust. 2 i 3 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r.

Przepisy art. 63 ust. 2 i 3 tej ustawy są przepisami szczególnymi i jako takie muszą być interpretowane ściśle. Artykuł 63 ust. 2 tej ustawy wyraźnie i wyczerpująco określa zakres wyłączenia stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r. Są to przepisy dotyczące wyłącznie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Nie ma tu mowy o przepisach dotyczących sprostowania decyzji czy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji. Tak więc art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/ nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 par. 1 i 3 Kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji /aktów własności ziemi/ wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250 ze zm./.

Z tych względów zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja w części dotyczącej opisanego wyżej aktu własności ziemi z dnia 28 czerwca 1974 r. została wydana z naruszeniem przepisów art. 63 ust. 2 i 3 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r. oraz art. 113 par. 1 i 3 Kpa. Powoduje to konieczność uchylenia tej części zaskarżonej decyzji w celu rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym omawianego żądania skarżącego jako żądania sprostowania aktu własności ziemi. Zasadność tego żądania ocenią właściwe organy administracji w płaszczyźnie art. 113 par. 1 Kpa. Należy uwzględnić, że stosownie do art. 113 par. 1 Kpa organem właściwym w pierwszej instancji w sprawie sprostowania decyzji jest organ, który wydał tę decyzję, co w razie wniesienia żądania do organu niewłaściwego powoduje obowiązek określony w art. 65 par. 1 Kpa przekazania tego żądania organowi właściwemu, stosownie zaś do art. 113 par. 3 Kpa na postanowienie o sprostowaniu, jak również o odmowie sprostowania decyzji przysługuje zażalenie.

W powyższym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa, art. 207 par. 5 Kpa i art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.