Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 69/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2008 nr 214 poz 3  art. 2 pkt 7, zał I art. 2 i 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w  zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) - Tekst mający znaczenie dla EOG
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25  art. 60
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. K. Spółki Jawnej na decyzję Agencji Wspierania Przedsiębiorczości . z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2010 r. K. K. Spółka Jawna z siedzibą w L. w odpowiedzi na konkurs nr [...] złożyła w Agencji Wspierania Przedsiębiorczości (dalej jako LAWP) – wniosek o dofinansowanie projektu nr [...] w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa , I osi Priorytetowej, Działania 1.1 Dotacje inwestycyjne dla nowych mikroprzedsiębiorstw.

W wyniku przeprowadzonej oceny wniosek uzyskał 75 punktów (na 100 możliwych do uzyskania). Z uwagi na wyczerpanie środków finansowych dofinansowanie nie zostało udzielone, jednakże pismem z dnia 19 lipca 2011 r. LAWP poinformował skarżącą o tym, że dofinansowanie może zostać przyznane z uwagi na zwiększenie funduszy przeznaczonych na ten cel. Dlatego zobowiązano wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień dotyczących podstaw wskazania statusu jako przedsiębiorstwa samodzielnego lub złożenia prawidłowego oświadczenia o spełnianiu kryteriów MŚP, uwzględniającego powiązania z innymi podmiotami albo przedsiębiorstwami, zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) – Dz. Urz. UE L 214 z 9 sierpnia 2008 r., str. 3.

Pismem z dnia 5 grudnia 2011 r. LAWP odmówiła podpisania umowy o dofinansowanie projektu z K. K. sp. j. w L., uzasadniając takie stanowisko faktem stwierdzenia powiązania wnioskodawcy z przedsiębiorstwem Drukarnia D. K. i Wspólnicy sp. j. w L., tak w zakresie osobowym, jak i przedmiotowym. Wyjaśniono, że weryfikacja wyjaśnień wnioskodawcy wskazuje, że "status K. K. sp. j. nie uprawnia do uzyskania pomocy w ramach działania 1.1. RPO WL na lata 2007-2013".

Na powyższą informację spółka w dniu [...] grudnia 2011 r. złożyła protest. Zarzuciła w nim, że LAWP nieprawidłowo dokonała oceny jej statusu, bowiem K. K. sp. j., podobnie jak Drukarnia D. K. i Wspólnicy sp. j. jest przedsiębiorstwem samodzielnym i każda z tych spółek jest odrębnym przedsiębiorcą. W ocenie wnioskodawcy skala jego działalności wyklucza naruszenie zasad konkurencji. Odwołano się także do wysokości udziałów poszczególnych wspólników w obu spółkach podnosząc, że nie jest prawdziwa teza, iż te same osoby decydują o polityce i działaniu obu spółek. Dodatkowo podniesiono również, że nieruchomość na której ma być zrealizowany projekt jest przedmiotem umowy dzierżawy zawartej pomiędzy K. K. sp. j. a Drukarnią D. K. i Wspólnicy sp. j., co zostało spowodowane m.in. faktem, że w mieście L. większość terenów to tereny przeznaczone w planach pod zabudowę mieszkaniową, co uniemożliwiało znalezienie innej odpowiedniej nieruchomości.

W rozstrzygnięciu protestu z dnia [...] stycznia 2012 r. LAWP uznała go za niezasadny.

W obszernym uzasadnieniu, z odwołaniem się do judykatury sądów krajowych oraz Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wyjaśniono, że przy ocenie statusu podmiotu ubiegającego się o pomoc, należało wziąć pod uwagę związki przedsiębiorstw z innymi przedsiębiorcami w celu zapewnienia, aby korzyści przysługujące MŚP z tytułu środków pomocowych czerpały wyłącznie te podmioty, które faktycznie tego potrzebują i spełniają przewidziane kryteria.

W ocenie Instytucji Zarządzającej regionalnym programem operacyjnym, obie spółki (K. K. sp. j. oraz Drukarnia D. K. i Wspólnicy sp. j.) mają charakter spółek osobowych, a J. K. oraz J. K., wspólnicy K. K. sp. j., są również wspólnikami Drukarnia D. K. i Wspólnicy sp. j. z siedzibą w L., uprawnionymi do jej reprezentowania. Ponadto zamierzenie obejmuje budowę magazynu związanego z działalnością prowadzoną przez ten ostatni podmiot (drukarnię), udzielenie więc pomocy skarżącej na realizację przedmiotowego projektu, w istocie prowadziłoby do spożytkowania dofinansowania w interesie grupy podmiotów – obejmującej także przedsiębiorstwo Drukarnia D. K. i Wspólnicy sp. j. w L., określające się jako średnie przedsiębiorstwo.

LAWP nie podzieliła argumentu wnioskodawcy, iż spółka nie znalazła innej nieruchomości wskazując, że Miasto L. jest beneficjentem projektu "Czas na L. – kompleksowe przygotowanie terenów pod inwestycje", dofinansowanego w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej. Podkreślono, że projekt zlokalizowany jest na terenie podstrefy L., objętej Specjalną Strefą Ekonomiczną [...], która zlokalizowana jest w pobliżu drogi krajowej nr [...].

Odnosząc się do zarzutów zawartych w proteście wskazano, że wnioskodawca nieprawidłowo zakłada, że podstawą odmowy podpisania umowy o dofinansowanie realizacji projektu, było zakwestionowanie zasadności lub innowacyjności projektu polegającego na budowie powierzchni magazynowej. Pismo informujące o odmowie podpisania umowy odwołało się do wyciągu z projektu budowlanego budynku magazynowego objętego wnioskiem, z którego wynika, że magazyn zaplanowany do wybudowania zaprojektowano w ten sposób, że nie może funkcjonować bez infrastruktury drukarni (tak w odniesieniu do pomieszczeń socjalnych, jak i sieci wodociągowej), jednocześnie bezpośrednio służąc działalności drukarni (tak w odniesieniu do pomieszczenia gospodarczego służącego do przechowywania materiałów i sprzętu związanego z obsługą budynku drukarni). W ocenie organu brak jest podstaw do zaakceptowania oświadczeń wnioskodawcy, w świetle których inni przedsiębiorcy będą mogli przechowywać zamówione towary w magazynie, który – zgodnie z wyciągiem z projektu budowlanego – został zaprojektowany do przechowywania papieru w belach.

Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych oceniający stwierdzili, że status wnioskodawcy nie uprawnia go do uzyskania pomocy w ramach Działania 1.1 RPO WL na lata 2007-2013, którego celem jest poprawa zdolności mikroprzedsiębiorstw do utrzymania się na rynku, ukierunkowanego na zwiększenie konkurencyjności nowych mikroprzedsiębiorstw.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu protestu naruszenie art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z późn. zm.) oraz zapisów Wytycznych dla Wnioskodawców w ramach I i II Osi Priorytetowej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013, poprzez uznanie, że K. K. sp. j. w L. nie kwalifikuje się do udzielenia wsparcia – podpisania umowy w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa , I osi Priorytetowej, Działania 1.1. Dotacje inwestycyjne dla nowych mikroprzedsiębiorstw.

W konsekwencji skarżąca wniosła o stwierdzenie, że odmowa podpisania umowy o dofinansowanie narusza prawo i wnosiła o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Instytucji Zarządzającej i podpisania stosownej umowy.

W ocenie skarżącej odmowa podpisania umowy nie odniosła się w żadnym miejscu do dokumentów obowiązujących podmioty aplikujące o dofinansowanie w ramach działania nr 1.1. Tymczasem K. K. sp. j. w L. spełnia kryterium nowego mikroprzedsiębiorstwa i kwalifikuje się do uzyskania wsparcia.

Według skarżącej, pobieżna analiza statusu spółki sprowadzała się jedynie do zarzutu dzierżawy nieruchomości od Drukarni D. K. i Wspólnicy sp. j. w L., która jest najlepszą lokalizacją w L. pod względem logistycznym. Również zarzut dotyczący budowy powierzchni magazynowej jest nieuzasadniony, skoro projekt wpisuje się w innowacyjność działań RPO WL Innowacyjna Gospodarka – co zostało potwierdzone pozytywną oceną merytoryczną wniosku i może stanowić jedynie przesłankę przemawiającą za podpisaniem umowy.

Zarówno K. K. Sp. j. w L., jak i Drukarnia D. K. i Wspólnicy Sp. j. w L. są przedsiębiorstwami samodzielnymi. Każda z tych spółek jest odrębnym przedsiębiorcą – jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa – Kodeks spółek handlowych – przyznaje zdolność prawną. Wynika to zarówno z brzmienia umów spółek jak i tego, że stanowią one dwa niezależne przedsiębiorstwa. Fakt, że udziały w spółce K. posiadają dwaj wspólnicy spółki D. nie wypełnia definicji przedsiębiorstw powiązanych, ani partnerskich. Spółka D. nie sprawuje kontroli nad spółką K.. J. K. dysponuje jedynie 50% udziałów w spółce K., tak jak J. K.. Natomiast J. K. posiada jedynie 1% udziału w spółce D., a J. K. jedynie 25% udziałów w tej spółce. Udział większościowy w spółce D., a zatem decydujący we wpływie na politykę przedsiębiorstwa ma D. K. dysponująca w spółce 74% udziałów. Natomiast w spółce K. bracia J. i J. K. mają równe prawo do stanowienia o kierunku rozwoju spółki. Nie można wiec przyjąć tezy postawionej w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odmownego, że te same osoby decydują o polityce i działaniu obu spółek jawnych – K. i D..

W uzasadnieniu skargi podniesiono również, że nowa firma generować będzie nowe miejsca pracy, a osiągając zyski przyczyni się do rozwoju regionu. Lokalizacja Spółki K. i zasięg jej działania – region lokalny, w opozycji do zasięgu działania Spółki D. – rynek ogólnopolski, generujący 95% przychodów spółki świadczy o tym, że w przedmiotowej sprawie nie ma ryzyka zakłócenia konkurencji. Województwo lubelskie posiada jeden z najniższych wskaźników w skali kraju, co do powstawania nowych podmiotów gospodarczych. Jest to też jeden z biedniejszych regionów kraju. Działki, na których ma być zrealizowany projekt są przedmiotem umowy dzierżawy zawartej z Drukarnią D. K. i Wspólnicy sp. j. na okres 7 lat. Bardzo ciężko jest bowiem znaleźć nieruchomość w dogodnym lokalizacyjnie miejscu i za cenę, którą skarżąca będzie w stanie uiszczać. To, że przedmiotem przedsięwzięcia jest budowa budynku magazynowo-gospodarczego, wpisuje się w innowacyjność projektu. W L. brak jest bowiem obiektów tego typu a powstanie takiego obiektu stworzy efekt dźwigni inwestycyjnej dla innych lokalnych przedsiębiorców, którzy zamiast płacić firmom zewnętrznym na terenie kraju za przechowanie zamówionych towarów, będą mogły skorzystać z oferty skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Podtrzymując argumentację zawartą w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r., odniesiono się do zarzutów skargi. Podkreślono, że ocena w zakresie powiązania oraz faktycznego potencjału strony skarżącej odwoływała się zarówno do tożsamości osób zarządzających skarżącą oraz Drukarnią D. K. i Wspólnicy sp.j., jak i miejsca realizacji projektu w kontekście umożliwienia przez Drukarnię D. K. i Wspólnicy sp.j. realizacji projektu na jej nieruchomości a także ścisłego powiązania magazynu, planowanego do budowy przez skarżącą, z budynkami drukarni. Podkreślono, że z wyciągu z projektu budowlanego wynika, że projekt skarżącej jest ściśle i nierozerwalnie powiązany z działalnością drukarni, a obydwa przedsiębiorstwa ze względu na powiązania osobowe koordynują swoją działalność, realizują wspólną strategię rozwoju.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ odmowa podpisania umowy przez Agencję Wspierania Przedsiębiorczości jako Instytucję Zarządzającą RPO WL o dofinansowanie projektu, o który aplikowała skarżąca – jest zgodna z prawem.

Tryb przyznawania dofinansowania projektów zgłaszanych w ramach programów operacyjnych regulowany jest przepisami unijnymi i krajowymi. W okolicznościach faktycznych tej sprawy zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) – Dz. U. UE. L. 2008.214.3) oraz przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1-5 ustawy, do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności:

1) wypełnianie obowiązków wynikających z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999;

2) przygotowanie szczegółowego opisu priorytetów programu operacyjnego oraz jego zmian, z uwzględnieniem wytycznych ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, o których mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1;

3) przygotowanie i przekazanie Komitetowi Monitorującemu do zatwierdzenia propozycji kryteriów wyboru projektów;

4) wybór, w oparciu o kryteria, o których mowa w pkt 3, projektów, które będą dofinansowane w ramach programu operacyjnego;

5) zawieranie z beneficjentami umów o dofinansowanie projektu lub podejmowanie decyzji, o której mowa w art. 28 ust. 2;

Według art. 26 ust. 2 ustawy, instytucja zarządzająca, wykonując zadania, o których mowa w ust. 1, powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów.

Oznacza to, że instytucja zarządzająca odpowiada za kompleksowe zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację. Jest podmiotem, który zapewnia, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji. W konsekwencji to instytucja zarządzająca zawiera umowy o dofinansowanie projektów z podmiotami, które spełniają przewidziane w procedurze konkursowej kryteria.

Gdyby Sąd zobowiązany był odnieść się jedynie do zarzutu skarżącej podniesionego w skardze, odnoszącego się do naruszenia przez LAWP przepisu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.), należałoby jednoznacznie stwierdzić, że zarzut ten jest oczywiście bezzasadny. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą.

Trzeba zaakcentować, że przepis ten nie był podstawą prawną odmowy zawarcia ze skarżącą umowy o dofinansowanie, a co więcej, instytucja zarządzająca w ogóle nie kwestionowała tego, że skarżąca spółka jawna jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. LAWP w ogóle nie stosował wskazanego przepisu i zgoła odmienne powody zadecydowały, że do zawarcia umowy nie doszło. Dlatego ten jedyny zarzut zawarty w skardze należało uznać za chybiony.

Jednakże sądowa kontrola legalności zaskarżonych aktów organów administracji publicznej sprawowana jest w granicach danej sprawy, sąd jednak nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Dlatego bez względu na treść zarzutów zawartych w skardze, ocena legalności winna uwzględniać całokształt okoliczności (faktycznych i prawnych) sprawy.

W stanie faktycznym tej sprawy, pierwotnie wniosek skarżącej K. K. sp. j. z siedzibą w L. o dofinansowanie zgłoszonego projektu, został pozytywnie oceniony w zakresie spełniania kryteriów formalnych oraz merytorycznych obligatoryjnych i fakultatywnych – na poszczególnych etapach dokonywanej oceny. Jednakże na podstawie weryfikacji wniosku już na etapie przed podpisaniem umowy, do czego instytucja zarządzająca była uprawniona, pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. LAWP poinformowała skarżącą o odmowie podpisania umowy o dofinansowanie projektu "Wzrost konkurencyjności poprzez ofertę nowych usług".

Z uzasadnieniu tego stanowiska wynika, że instytucja zarządzająca na etapie weryfikacji formalno-prawnej przedłożonych przez spółkę dokumentów niezbędnych do podpisania umowy stwierdziła, iż status K. K. Sp. j. z siedzibą w L. nie uprawnia do uzyskania pomocy w ramach Działania 1.1 RPO WL na lata 2007-2013 – z uwagi na istniejące powiązania skarżącej z Drukarnią D. K. i Wspólnicy Sp. j. w L..

Dlatego kluczowym zagadnieniem pozostającym do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie była kwestia, czy zgodną z prawem jest wyrażona przez Instytucję zarządzającą ocena, że K. K. sp. j. w L. nie spełnia kryteriów do przyznania jej pomocy. Istota sporu sprowadzała się zatem do rozstrzygnięcia kwestii statusu skarżącej w świetle warunków konkursu nr [...], w ramach którego spółka wnioskowała o dofinansowanie zgłoszonego projektu.

Zgodnie z treścią ogłoszenia w ramach konkursu nr [...], do składania wniosków o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013, Osi Priorytetowej I: Przedsiębiorczość i Innowacje, Działania 1.1: Dotacje dla nowopowstałych mikroprzedsiębiorstw, do składania wniosków o dofinansowanie w ramach tego działania, mogły ubiegać się mikroprzedsiębiorstwa, które rozpoczęły działalność gospodarczą (dzień uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub wpisu do rejestru przedsiębiorców) nie wcześniej niż 24 miesiące przed dniem złożenia wniosku.

W "Szczegółowym opisie osi priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013. Uszczegółowienie programu" wskazano, że celem Działania 1.1. Dotacje dla nowopowstałych mikroprzedsiębiorstw, jest zwiększenie zdolności inwestycyjnej w początkowym okresie funkcjonowania mikroprzedsiębiorstw realizujących projekty na terenie województwa . Zdolność mikroprzedsiębiorstw do utrzymania się na rynku to przede wszystkim możliwość szybkiego rozwoju przedsiębiorstwa poprzez realizację inwestycji w krótkim okresie po rozpoczęciu działalności gospodarczej. Realizacja działania przyczyni się do poprawy oferty produktowej i technologicznej przedsiębiorstw. Preferowane będą projekty uwzględniające rozwiązania innowacyjne. Działanie ukierunkowane jest na zwiększenie konkurencyjności nowych mikroprzedsiębiorstw poprzez wyposażenie w nowoczesny sprzęt i technologie.

Oznacza to, że podstawowym warunkiem przyznania dofinansowania (zawarcia umowy) było spełnienie przez wnioskującego o dofinansowanie wymogu spełnienia statusu – "nowopowstałego mikroprzedsiębiorstwa".

Skarżąca twierdziła, że status ten spełnia. Nie kwestionowała, że w konkursie realizowanym w ramach Osi I: Przedsiębiorczość i innowacje; Działania 1.1. Dotacje dla nowopowstałych mikroprzedsiębiorstw, mogły uczestniczyć wyłącznie małe przedsiębiorstwa (art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008). Zgodnie z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 800/2008 "małe i średnie przedsiębiorstwa" lub "MŚP" oznaczają przedsiębiorstwa spełniające kryteria, o których mowa w załączniku I.

Wymieniony załącznik I do rozporządzenia nr 800/2008 zawiera w art. 3 definicję przedsiębiorstwa samodzielnego, partnerskiego i powiązanego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tego załącznika, przedsiębiorstwo samodzielne oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2, ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3.

Ten ostatni przepis (art. 3 ust. 3) załącznika I do rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorstwa powiązane oznaczają natomiast przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Dalej powołany przepis wyjaśnia, iż zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy.

Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem, lub inwestorów, o których mowa w ust. 2, również traktuje się jako powiązanych.

Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również traktuje się jak przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych.

Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do właściwego rynku.

Z powyższej regulacji wynika po pierwsze, że istnienie chociażby jednego z tych powiązań wyklucza możliwość przyznania wnioskowanej pomocy, po drugie, że status przedsiębiorstwa aplikującego o dofinansowanie projektu należy oceniać łącznie z podmiotem powiązanym z wnioskodawcą.

W przeciwnym wypadku prawo do dofinansowania w ramach ogłoszonego konkursu (skierowanego do nowopowstałych mikroprzedsiębiorstw), mógłby uzyskać podmiot, który nie spełnia zarówno kryterium statusu mikroprzedsiębiorcy oraz kryterium podmiotu nowopowstałego. Przyznanie pomocy podmiotom powiązanym w sposób wpływający na zmianę statusu podmiotu bezpośrednio wnioskującego o pomoc, byłoby zaprzeczeniem istoty ogłoszonego konkursu oraz przyjętego w konkursie założenia, iż mikroprzedsiębiorcy należy pomóc w utrzymaniu się na rynku w początkowej fazie funkcjonowania na rynku – w okresie nie dłuższym niż 2 lata), zapewniając możliwość rozwoju przedsiębiorstwa poprzez realizację inwestycji w krótkim okresie po rozpoczęciu działalności gospodarczej.

Skarżąca spółka formalnie jest – zgodnie z art. 2 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 – nowopowstałym mikroprzedsiębiorstwem (na rynku działa przez okres nie dłuższy niż 2 lata, zatrudnia mniej niż 10 osób, a roczny obrót nie przekracza 2 milionów EURO).

Trzeba jednak zauważyć, na co trafnie zwróciła uwagę LAWP, że skarżąca spółka nie jest podmiotem samodzielnym, gdyż jest podmiotem powiązanym w rozumieniu cytowanego art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008.

Wniosek ten znajduje oparcie w niewadliwym ustaleniu organu, że wspólnicy K. K. sp. j. w L. posiadają udziały w przedsiębiorstwie Drukarnia D. K. i Wspólnicy sp. j. w L., które to przedsiębiorstwo istnieje na rynku od wielu lat i ma status średniego przedsiębiorstwa. W okolicznościach faktycznych tej sprawy dla tego rodzaju kwalifikacji, która zmienia status skarżącej wykluczając ją z możliwości uzyskania dofinansowania w ramach omawianego konkursu, nie ma decydującego znaczenia podnoszona przez skarżącą kwestia ilości udziałów jaką posiadają jej wspólnicy w D. K. i Wspólnicy sp. j. w L. (pakiet mniejszościowy), bowiem nie tylko ten element decyduje o stwierdzonym powiązaniu. Także treść zawartej umowy dzierżawy nieruchomości na czas oznaczony, na którym miał być zrealizowany projekt wskazuje, że przedsiębiorstwo powiązane na tej zasadzie z wnioskodawcą będzie miało istotny (decydujący) wpływ na strategię działalności skarżącej. Co więcej, zwrócić trzeba uwagę, że z zawartej pomiędzy spółkami umowa dzierżawy wynika, że skarżąca aplikowała o dofinansowanie projektu, który miał zostać zrealizowany na nieruchomości cudzej –D. K. i Wspólnicy sp. j. w L., a w takich warunkach to w istocie ten podmiot byłaby w realiach tej sprawy rzeczywistym beneficjentem dofinansowania.

Prawidłowe jest ustalenie LAWP, że aplikujące o dofinasowanie przedsiębiorstwo jest powiązane z Drukarnią D. K. i Wspólnicy sp. j. – zarówno w aspekcie podmiotowym, jak i przedmiotowym.

J. i J. K. posiadający po 50% udziałów w K. sp. j. w L., to synowie D. K. – większościowego (74%) udziałowca Drukarni D. K. i Wspólnicy sp. j w L. (wyjaśnienie pełnomocnika skarżącej zawarte w protokole rozprawy z dnia 8 marca 2012 r. – k. 43-44 akt sprawy). Sami posiadają w spółce powiązanej odpowiednio 1% i 25 % udziałów.

W związku z powyższym Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, iż można uznać K. K. sp. j. za przedsiębiorstwo samodzielne, gdyż przeczą temu ustalenia stwierdzające istniejące powiązania z innym podmiotem, a powiązanie to wpływa na ocenę statusu skarżącej, jako przedsiębiorstwa ubiegającego się o dofinansowanie.

Na powiązanie przedmiotowe wskazuje zawarta umowa dzierżawy omówiona wcześniej. Zasadnie również LAWP podniosła, że z założeń projektu wynika, iż jego realizacja ma w istocie służyć Drukarni D. i Wspólnicy sp. j. w L.. Wybudowany magazyn jest wedle projektu ściśle powiązany z istniejącym budynkiem drukarni. Miałby służyć jako magazyn makulatury i do przechowywania materiałów i sprzętu związanego z obsługą drukarni. Inwestycji tej nie da się zrealizować bez współdziałania z Drukarnią D.. W istniejącym budynku drukarni znajduje się planowane do wykorzystania w ramach projektu – zaplecze socjalne oraz sieć wodociągowa. Za przyjęciem występowania ścisłych związków technicznej natury przemawia brak fizycznego rozdzielenia istotnych dla przedmiotowych budynków urządzeń technologicznych między obie spółki, a tym samym założenie wspólnego z nich korzystania.

W ramach oceny, czy skarżąca spełnia wszystkie kryteria przyznania dofinansowania, instytucja zarządzająca obowiązana była wziąć pod uwagę istnienie tych powiązań (technicznych, funkcjonalnych i strategicznych).

W konsekwencji prawidłowa jest ocena organu, że istnieją – na podstawie art. 3 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 – pomiędzy skarżącą a Drukarnią D. i Wspólnicy sp. j. w L. powiązania w aspekcie osobowym, organizacyjnym i majątkowym.

Zgodzić się należy z instytucją zarządzającą, że dla zbadania, czy nie dojdzie do naruszenia zasad udzielania wsparcia finansowego z RPO WL w ramach omawianej osi, należało przede wszystkim ocenić status przedsiębiorstwa, a więc ustalić, czy skarżąca jest nowopowstałym mikroprzedsiębiorcą z uwzględnieniem ewentualnych powiązań z innymi przedsiębiorcami. Powiązania takie mogą, choć nie muszą wpłynąć na ocenę statusu przedsiębiorstwa wnioskującego o dofinansowanie projektu. Poza sporem jest to, że instytucja zrządzająca zobowiązana była przestrzegać tych kryteriów wyboru, które zostały ustanowione w regionalnym programie operacyjnym i jeżeli wskazują one limit w zakresie wysokości wydatków kwalifikowalnych dla poszczególnych projektów, nakłada to na instytucję zarządzającą powinność dbałości o to, by nie doszło do obejścia obowiązujących regulacji w zakresie rozdziału środków pomocowych.

W tym stanie rzeczy trafna jest argumentacja LAWP, która doprowadziła do wniosku, że nie zachodziły podstawy do zawarcia ze skarżącą umowy o dofinansowanie. Z art. 30a ust. 1 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wynika, że podpisanie umowy jest czynnością obligatoryjną w sytuacji, kiedy projekt pozytywne przeszedł wszystkie etapy jego oceny i został zakwalifikowany do dofinansowania. Jak już powiedziano, weryfikacja możliwa jest również na etapie bezpośrednio poprzedzającej zawarcie umowy, bowiem spełnienie kryteriów do przyznania wnioskowanej pomocy dotyczy całego okresu, od chwili zgłoszenia wniosku do wykorzystania przyznanych środków pomocowych.

Swoją ocenę LAWP wsparła wykładnią prawa wspólnotowego dokonaną także przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, obecnie Trybunał Sprawiedliwości UE, co miało wyjaśnić podstawowe zasady wyjątkowego przyznawania przedsiębiorcom prywatnym pomocy publicznej oraz wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych (w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego) poglądy prawne na tle korzystania przez przedsiębiorstwa z dotacji i subwencji państwowych. Zasadnicza argumentacja LAWP nie budzi zastrzeżeń i wątpliwości co do tego, że dostęp do funduszy pomocowych powinny mieć wyłącznie przedsiębiorstwa samodzielne.

Zadaniem LAWP było – zgodnie z treścią art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 2006.210.25) – zapewnienie, że operacje są wybierane do dofinansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one zasady wspólnotowe i krajowe przez okres ich realizacji.

W ocenie Sądu, dokonana w tej materii przez instytucję zarządzającą ocena była zgodna z prawem, gdyż nie może być uznana za dowolną lub sprzeczną z przywołanymi uregulowaniami.

Miało również uzasadnienie odniesienie się przez LAWP do treści zaleceń Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczących definicji mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, gdyż zalecenia te powołane zostały wprost w pkt 53 preambuły do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008.

Instytucja zarządzająca trafnie wywiodła, po przeanalizowaniu okoliczności faktycznych sprawy, ustalonych na podstawie posiadanej dokumentacji, że wobec istniejących powiązań skarżącej spółki z innym podmiotem o statusie średniego przedsiębiorstwa, skarżąca nie może zostać uznana za podmiot samodzielny, z którym mogłaby zostać zawarta umowa o dofinansowanie zgłoszonego projektu. Kryteria, jakie zastosowała instytucja zarządzająca przy ocenie, odpowiadają tym, o jakich mowa w treści zastosowanych norm unijnych. Wywiedzione przez nią wnioski mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów opartej na wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Podnoszony w skardze argument, że to przede wszystkim zawarta umowa dzierżawy nieruchomości zadecydowała o odmowie zawarcia umowy o dofinansowanie nie jest w pełni prawdziwy. Wskazanie przez skarżącą podstawy wyboru lokalizacji realizacji projektu, z powołaniem się na m.in. na wysokość opłat za dzierżawę innych nieruchomości, był tylko jednym z elementów wskazujących na istnienie powiązań i odmienną ostatecznie ocenę statusu skarżącej. Element ten potwierdza w ocenie Sądu istnienie powiązania, gdyż wskazuje niedwuznacznie na ścisły związek we wzajemnej relacji między podmiotami powiązanymi, był to jednak tylko jeden z elementów, który doprowadził do stwierdzenia przez LAWP okoliczności uzasadniających odmowę zawarcia ze skarżąca umowy o dofinansowanie.

Z argumentacji organu wynika, ze dostrzegł on strategiczne powiązanie poprzez występowanie wspólnego celu gospodarczego pomiędzy podmiotami, wyrażającego się stworzeniem budynku magazynowego dla istniejącej drukarni. Twierdzenia, że z projektowanego magazynu będą korzystały również inne firmy funkcjonujące na rynku lokalnym oraz wskazanie na innowacyjność projektu związaną z brakiem w tym rejonie podobnych obiektów, nie wpływa na wykluczenie istniejącego powiązania, co nakazywało status skarżącej oceniać przez pryzmat statusu powiązanego z nią podmiotu o charakterze średniego przedsiębiorstwa, nie zaś mikroprzedsiębiorstwa.

Końcowo, odnosząc się do podnoszonych w skardze argumentów, że projekt przeszedł pozytywnie ocenę zarówno w zakresie spełniania kryteriów formalnych jak i merytorycznych i dopiero na etapie weryfikacji formalno-prawnej przedłożonych przez Spółkę dokumentów niezbędnych do podpisania umowy stwierdzono, iż wnioskowana pomoc nie może zostać przyznana, skarżąca zdaje się sugerować, że pierwotna pozytywna ocena projektu obliguje instytucję zarządzającą do zawarcia umowy.

Tymczasem trzeba zwrócić uwagę, że dopiero podpisanie umowy o dofinansowanie kończy ocenę zgłoszonego projektu, a zatem aż do tego momentu instytucja zarządzająca jest uprawniona, a zarazem zobowiązana, do dokonywania oceny spełniania przez wnioskodawcę warunków konkursu. Dokonanie negatywnej oceny formalnej dokumentów przedłożonych przez Spółkę na etapie poprzedzającym zawarcie umowy, nie może w tych warunkach być uznane za naruszające prawo unijne lub krajowe. Jeżeli zatem na tym (ostatnim) etapie instytucja zarządzająca stwierdziła, że skarżąca spółka nie spełnia warunków ustalonych dla przedmiotowego konkursu, obowiązana była odmówić podpisania umowy o dofinansowanie projektu.

Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, skargę oddalił, skoro nie miała ona uzasadnionych podstaw.