Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 219/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 178 poz 1749
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2013 roku sprawy ze skargi A. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia z urzędu postępowania scaleniowego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania A. i M. W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia, jako k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] o odmowie wszczęcia z urzędu postępowania scaleniowego gruntów położnych nad rzeką B. oraz na południe od rzeki B. wchodzących w skład obrębu geodezyjnego [...].

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił wszczęcia postępowania scaleniowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji wnioskodawcy wskazali jaki jest cel scalenia powołując przy tym treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2003r. nr 178, poz. 1749 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako ustawa). Na załączonej do odwołania mapie geodezyjnym przedstawili obszar przeznaczony do scalenia i na podstawie własnych obliczeń wskazali, że obszar ten to ok.60 ha, na którym znajduje się ok. 130 działek. Wnioskodawcy scalenia są właścicielami 13 działek o łącznej powierzchni 4,59 ha, średnia powierzchnia działki wynosi 0,35 ha. Zdaniem strony już z samej mapy jak i przytoczonych danych liczbowych wynika celowość scalenia, zaś przeprowadzenie scalenia jest ważne dla wnioskodawców i dobrodziejstwem dla pozostałych właścicieli, posiadaczy gruntów. Odwołujący podkreślili, że spełniają warunki podmiotu legitymowanego do wnioskowania o scalenie określone w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy. Posiadają zabudowania gospodarcze w gospodarstwie położonym w Ł., w tym budynek gospodarczy o pow. 587 m², obecnie używanego jako stajnie. Strona odniosła się również do definicji "rozłogu gruntów" wskazując przy tym, że bezpodstawny jest wniosek aby wnioskodawcy posiadali zabudowania na gruntach wnioskowanych do scalenia. Następnie, wskazując na treść art. 4 ust. 1 ustawy strona podkreśliła, że decyzja w zakresie scalenia należy do zakresu tzw. uznania administracyjnego i na poparcie przytoczył uzasadnienie z wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2007r., sygn.akt II SA/Gl 640/2007 ( Lex Polonica nr 2137599). Strona skomentowała ekspertyzę w zakresie komasacji gruntów rolnych sporządzoną dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i zamieszczoną w Internecie. Wskazała też, że poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych jest jednym z celów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej. Na ten cel rezerwowane są środki w budżecie Państwa, a wg posiadanych informacji środki publiczne rezerwowane na scalenie gruntów są wykorzystywane tylko w 1%. Strona podkreśliła, że scalenie gruntów jest elementem interesu społecznego a realizacja tego interesu jest zadaniem organów administracji publicznej. W tym postępowania jej zdaniem została naruszona zasada wynikająca z treści art. 7 k.p.a. Strona zarzuciła organowi I instancji, iż wydając decyzję przesądził o braku poprawy warunków gospodarowania, ponieważ grunty leżą na obszarze Natura 2000, a jego zdaniem obszary te nie są wyłączone z możliwości scalenia, ograniczeniu zaś podlega działalność z punktu widzenia ochrony przyrody a w tym przypadku siedliska ptaków. Na koniec strona zarzuciła, że organ nie dopełnił wyjaśnienia, w jakiej odległości od gruntów ze zmienionego wniosku znajdują się grunty rolników biorących udział w zebraniu wiejskim w dniu 9 kwietnia 2011r. Zdaniem strony znajdują się w odległości ok. 5 km od gruntów nad rzeka B. i to właśnie wyjaśnia nieobecność rolników na zebraniu wiejskim w dniu 10 września 2011r.. Strona zauważa, że okoliczność, iż decyzja o wszczęciu postępowania może zostać podjęta po uprzednim uzyskaniu opinii rady sołeckiej nie oznacza, że scalenie może być podjęte mimo negatywnej opinii tej rady. W tym miejscu strona podkreśliła, że pismo sołtysa wsi S. z dnia 10 września 2011r. oparte jest o przebieg zebrania, w którym uczestniczyło tylko 6 rolników, wyraża więc wątpliwość, czy jest ono miarodajne dla całej zainteresowanej społeczności. Nieprawdziwy jest zdaniem strony argument, że większość działek znajduje się w pobliżu posesji właścicieli i że rolnicy ponieśliby koszty scalenia.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I Instancji.

W uzasadnieniu Kolegium argumentowało, iż zgodnie z treścią art. 1 ustawy, celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Postępowanie scaleniowe może zostać wszczęte w dwojakim trybie, tj. na wniosek uczestników postępowania lub z urzędu. Wniosek o wszczęcie postępowania na wniosek uczestników postępowania jest skuteczny, gdy wniosek jest złożony przez większość właścicieli gospodarstw rolnych położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia (art. 3 ust. 2). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy postępowanie scaleniowe może zostać także wszczęte z urzędu po uprzednim uzyskaniu opinii rady sołeckiej, a także działających na terenie danej wsi społeczno-zawodowych organizacji rolników, jeżeli:

1) grunty Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, których powierzchnia przekracza 10 % projektowanego obszaru scalenia i nie mogą być racjonalnie zagospodarowane bez scalenia;

2) ukształtowanie rozłogów gruntów na projektowanym obszarze scalenia wskutek działalności przemysłowej, przebiegu istniejących lub budowanych dróg publicznych, kolei, rurociągów naziemnych oraz zbiorników wodnych lub urządzeń melioracji wodnych zostało lub zostanie znacznie pogorszone;

3) o scalenie wystąpi z wnioskiem osoba, której grunty wymagają poprawienia rozłogu, a jednocześnie scalenie to nie pogorszy warunków gospodarowania innym uczestnikom postępowania.

Organ podkreślił, iż jak wynika z przywołanych uregulowań. celem postępowania scaleniowego jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw. Z celem tym należy w przedmiotowej sprawie powiązać treść art. 4 ust. 1 pkt.3 ustawy tj. wskazać na konieczność poprawienia rozłogu z jednoczesnym nie pogorszeniem warunków gospodarowania innym uczestnikom postępowania. W myśl art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy poprzez rozłóg rozumie się rozmieszczenie gruntów gospodarstwa rolnego w stosunku do gruntów zabudowanych. Wbrew twierdzeniom strony nie można pominąć faktu braku zabudowań wnioskodawców scalenia na tym terenie, ponieważ bezsprzecznie poprawa rozłogu gruntów odnosi się do przestrzennego rozmieszczenia użytków gruntowych względem działki zagrodowej, lub innego rodzaju zabudowań gospodarczych prowadzonych w ramach gospodarstwa rolnego. Bezsporna jest okoliczność, że zabudowania gospodarstwa rolnego wnioskodawców scalenia znajdują się w znacznej odległości od gruntów wsi S., w miejscowości Ł. (odległość ok. 50 km).

Następną okolicznością niezbędną, w ocenie organu, dla wszczęcia postępowania scaleniowego jest zapewnienie nie pogorszenia warunków gospodarowania innym uczestnikom postępowania. Zauważył, iż właściciele i posiadacze gruntów rolnych w miejscowości S. nie są zainteresowani scaleniem gruntów. Rada Sołecka na zebraniu wiejskim w dniu 9 kwietnia 2011r. wyraziła negatywną opinię w sprawie scalenia gruntów, następnie Sołtys wsi S. powtórnie pismem z dnia 10 września 2011r. powołując się na opinię Rady Sołeckiej z 9 kwietnia 2011r. poinformowała o negatywnym stanowisku rolników w sprawie uczestniczenia w scaleniu gruntów. W zebraniu uczestniczyło tylko 4 rolników, których grunty opcjonalnie objęte byłyby scaleniem i nie wyrazili zgody na scalenie. W tej sytuacji trudno wskazywać na pogorszenie, czy też polepszenie warunków gospodarowania skoro nie można wyłonić ewentualnych uczestników scalenia. Z powyższego wynika, że nie spełnione zostały przesłanki wszczęcia postępowania scaleniowego z urzędu określone przepisem art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy scaleniowej.

Organ stwierdził, iż nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącego o naruszeniu art. 7 k.p.a., odwołujący bliżej nie sprecyzował na czym owo naruszenie polega. Odmowa wszczęcia postępowania scaleniowego w tej sprawie nie opiera się na ewentualnym zagrożeniu interesu społecznego. Brak wykorzystania środków na prowadzenie postępowań scaleniowych na obszarach wiejskich jak również polityka rolna Unii Europejskiej nie jest tu argumentem, którym organ I instancji kierował się odmawiając wszczęcia postępowania scaleniowego. Położenie gruntów na obszarze "Natura 2000" nie wpływa na ewentualność przeprowadzenia scalenia gruntów, zmiany własności itp. Zawarte w decyzji organu I instancji informacje dotyczące wymogów jakie muszą być zachowane na obszarze "Natura 2000" nie stanowią dodatkowego argumentu przemawiającego za odmową wszczęcia postępowania scaleniowego, wymogi te będą obowiązywać każdego właściciela, posiadacza gruntów. Organ I instancji powołując się na wymogi uzasadniał tylko, że gospodarowanie na tych działkach z racji tych wymogów nie przyniesie poprawy warunków zagospodarowania. Uzasadnienie to ma nikłe znaczenie wobec zdecydowanej niechęci rolników z terenu wsi S. do przeprowadzenia scalenia.

Na koniec Kolegium podkreśliło, iż przedmiotowe postępowanie to postępowanie szczególne, w którym stronami postępowania muszą być właściciele i posiadacze gruntów objętych ewentualnym scaleniem. Równocześnie organ nie ma instrumentów aby dokonać scalenia gruntów wobec braku zgody wszystkich właścicieli tych gruntów na to postępowanie. Efektem scalenia jest zmiana kształtu, granic, lokalizacji i wielkości nieruchomości co wymaga wyjątkowego wyważenia oczekiwań uczestników scalenia. W sytuacji, gdy występuje, tak jak w przedmiotowej sprawie negatywne nastawianie do przeprowadzenia scalenia gruntów wnioskowanie takiego scalenia przez jedynych właścicieli gruntów z całego obszaru przewidywanego do scalenia uzasadnia odmowę wszczęcia tego postępowania. Zarzuty odwołującego, iż brak pozytywnego działania organu I instancji wpłynął na podjęcie negatywnego stanowiska przez rolników na ewentualność przeprowadzenia scalenia należy uznać za nietrafny, ponieważ obowiązkiem organu jest przeprowadzenia takiego postępowania w okolicznościach faktycznych i prawnych określonych przepisami ustawy o scaleniu i wymianie gruntów. Natomiast przekonywanie i nakłanianie do przeprowadzenia scalenia należy do innych organizacji zajmujących się polityką rolną pozostających poza administracją publiczną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. W. i M. W. zaskarżyli w całości decyzję z dnia [...]. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie naruszenia przepisów prawa, a mianowicie:

- błędnego rozumienia i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 1 ust. 1 w związku z przepisem art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy, przez przyjęcie, że scalenie gruntów na wnioskowanym obszarze scalenia nie stworzy korzystniejszych warunków gospodarowania;

- błędnego rozumienia i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 w związku z przepisem art. 1 ust" 2 pkt 3 ustawy przez przyjęcie, że brak zabudowań gospodarczych na obszarze scalenia wyklucza ich spośród podmiotów uprawnionych do wnioskowania o scalenie;

- naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- przepisu art. 106 § 1 k.p.a. w związku z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy, przez przyjęcie, że w sprawie miała miejsce negatywna opinia Rady Sołeckiej wsi S. odnośnie zmienionego wniosku o scalenie;

- przepisów art. 75, art. 77 § 1, art. 78 i 80 k.p.a. przez nieuwzględnienie wniosku skarżących o ustalenie, w jakiej odległości od zmodyfikowanego obszaru scalenia znajdują się grunty rolników, którzy na zebraniu wiejskim w dniu 9 kwietnia 2011r. wypowiedzieli się negatywnie w sprawie scalenia, i orzekanie w sprawie bez wyjaśnienia tej okoliczności;

- przepisu art. 7 k.p.a. przez orzekanie w sprawie z naruszeniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.

W uzasadnieniu skarżący powtórzyli argumentację odwołania, dodatkowo stwierdzając, iż organ odwoławczy podziela stanowisko pierwszej instancji, że ewentualne przeprowadzenie scalenia na wnioskowanym obszarze nie poprawi warunków gospodarowania. W ocenie strony już samo spojrzenie na mapę obszaru scalenia sprawia, że wniosku takiego nie można obronić na gruncie współczesnej wiedzy i zasad logicznego myślenia. Jest to tym bardziej oczywiste, jeżeli przytoczyć niektóre dane dotyczące tego obszaru. Na obszarze około 60 hektarów znajduje się około 130 działek, w tym:

- około 25 działek o pow. około 0,09 ha,

- około 29 działek o pow. około O,17 ha,

- 2 działki o pow. około 0,26 ha,

- około 43 działek o pow. około 0,5 ha,

- około 13 działek o pow. około 1 ha,

- około 15 działek o pow. ok. 1,5 ha.

Spośród tej liczby 54 działki mają powierzchnię mniejszą niż 0,25 ha, tylko 43 działki mają powierzchnię około 0,50 ha, a 15 działek o pow. około 1,50 ha ma kształt bardzo wąski i bardzo długi. Jest oczywiste, że na takich działkach nie można racjonalnie gospodarować, a zwłaszcza korzystać z nowoczesnych maszyn.

Kwestionowana ocena, że przeprowadzenie poprawy rozłogu gruntów na tym obszarze scalenia nie poprawi warunków gospodarowania, stanowi naruszenie ducha i litery ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, a zwłaszcza przepisów art. 1 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

Dalej, iż według art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o scalenie może wnioskować osoba, której grunty wymagają poprawienia rozłogu, a jednocześnie scalenie to nie pogorszy warunków gospodarowania innym uczestnikom postępowania. Ustawa z dnia 29 lipca 2011r. o zmianie ustawy scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 185, poz. 1097) wprowadziła do tej ustawy definicję rozłogu gruntów jako "rozmieszczenie gruntów gospodarstwa rolnego w stosunku do gruntów zabudowanych". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zdaje się wynikać, że organ odwoławczy - w ślad za organem pierwszej instancji - wyprowadza z tego wniosek, że wnioskodawcy scalenia nie posiadają legitymacji do wnioskowania o scalenie, gdyż nie posiadają zabudowań gospodarczych na obszarze scalenia. Wniosek taki przedstawia się jako bezpodstawny. Skarżący posiadają zabudowania gospodarcze w gospodarstwie położonym w Ł., a mianowicie budynek gospodarczy o powierzchni 587 m². Nie jest prawdą, że pełnomocnik Wnioskodawców odmawiał wskazania tych zabudowań, a również nie jest jasne dlaczego miałby odmawiać takiej informacji. Należy jednak przede wszystkim podkreślić, że skarżący byliby legitymowani do złożenia wniosku o scalenie również wtedy, gdyby zabudowań tych nie posiadali, gdyż ich grunty wymagają poprawienia rozłogu. Wprowadzona później definicja rozłogu nie powinna być rozumiana w ten sposób, że osłabia legitymację osób wymienionych w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy. Wyklucza to systemowa wykładnia ustawy, a przeczy temu cel nowelizacji z dnia ustawą z dnia 29 lipca 2011r. Uzasadnienie nowelizacji zawarte w druku sejmowym nr 4284 z dnia 9 lutego 2011r. wyjaśnia, że celem zmiany jest zintensyfikowanie scalania gruntów oraz podkreśla, że scalenie jest "podstawowym warunkiem efektywności ekonomicznej rolnictwo i szansą na korzystanie z osiągnięć współczesnej techniki rolniczej". Widoczne w tej kwestii niedomagania techniki legislacyjnej nie powinny być wykorzystane przeciwko rolnikom, którzy nie posiadają zabudowań na obszarze scalenia, a ich grunty wymagają poprawienia rozłogu.

Skarżący wywodzą dalej, iż według przepisu art. 4 ust. 1 ustawy postępowanie scaleniowe może być wszczęte z urzędu po uprzednim uzyskaniu opinii rady sołeckiej. Podstawowa norma prawna, która wynika z tego przepisu jest taka, że postępowanie scaleniowe może być wszczęte również w razie negatywnej opinii rady sołeckiej, gdyż odnośny przepis nie wymaga zgody rady sołeckiej. Istotną okolicznością przedstawianej sprawy jest to, że skarżący scalenia zmienili swój wniosek po zebraniu wiejskim w dniu 9 kwietnia 2011r., na którym 23 rolników odniosło się negatywnie do scalenia. Zmiana wniosku o scalenie była istotna i wynikała z tego, że ustawa dopuszcza, aby obszar scalenia ograniczyć do części tylko gruntów wsi. W ten sposób wnioskodawcy scalenia wyszli naprzeciw zastrzeżeniom uczestników zebrania w dniu 9 kwietnia 2011r. i złożyli wniosek, który grunty wnioskowane do scalenia odsuwał o około 5 kilometrów od gruntów wymienionych rolników.

Stron poddała w wątpliwość, czy opinia z dnia 9 kwietnia 2011r., przedstawiona jako opinia rady sołeckiej odnosi się do wniosku o scalenie w zmodyfikowanej treści. Według organu opinia ta jest wymaganą odnośnym przepisem opinią rady sołeckiej w tej sprawie. Stanowisku temu należy się sprzeciwić, a głównym argumentem jest to, że ta opinia dotyczy innego przedmiotu scalenia niż ten, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Wszak później doszło do zmiany wnioskowanego obszaru scalenia. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że sołtys wsi S. w piśmie z dnia 10 września 2011r. poinformował, że na drugim zebraniu, które dotyczyło już zmienionego wniosku o scalenie, rolnicy posiadający grunty na wnioskowanym obszarze scalenia wyrazili negatywną opinię w sprawie scalenia. Przy tym nie jest najważniejsze to, że w zebraniu tym uczestniczyło tylko 4 rolników, lecz to, że pismo Sołtysa z dnia 10 września 2011r. nie jest opinią rady sołeckiej. W sprawie nie można więc uniknąć wniosku, że w sprawie doszło do wydania decyzji bez wymaganej opinii rady sołeckiej. Oznacza to, że w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 106 § 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1 ustawy i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dalej skarżący wskazują, iż w sprawie nie został uwzględniony wniosek dowodowy wnioskodawców scalenia o ustalenie, w jakiej odległości od obszaru scalenia znajdują grunty 23 rolników - uczestników zebrania w dniu 9 kwietnia 2011r. Wprawdzie strona kwestionuje znaczenie wyrażonego tam stanowiska dla zmodyfikowanego wniosku o scalenie, jednakże, według organu, jest to opinia właściwa w sprawie. Zachodzi więc potrzeba zakwestionowania zaskarżonej decyzji również z punktu widzenia innych przepisów postępowaniu, a mianowicie: art. 75, art. 77 §1, art. 78, art. 80 k.p.a.. Widoczne w sprawie naruszenie wymienionych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Równocześnie strona sprzeciwiła się stanowisku, iż organ nie miał możliwości wydania decyzji o wszczęciu scalenia "...wobec braku zgody wszystkich właścicieli tych gruntów na to postępowanie" oraz, że "uzasadnia (to) odmowę wszczęcia tego postępowania." Stwierdzenia te pozostają w oczywistej sprzeczności z przytaczanymi przepisami ustawy. Na marginesie tej kwestii strona zwróciła uwagę, że ustawa reguluje nie tylko scalanie gruntów, lecz również postępowanie w sprawie wymiany gruntów. Scalenie i wymiana gruntów są odrębnymi instytucjami, chociaż w niektórych kwestiach ustawa o scalaniu zawiera dla nich przepisy wspólne. Tylko w sprawie wymiany gruntów potrzebna jest zgoda wszystkich uczestników wymiany, co wynika z przepisu art. 5 ust. 1 tej ustawy. Na koniec skarżący zwrócili uwagę na art. 7 k.p.a. i wynikającą z tej normy konieczność rozważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skargi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]. Nie oznacza to, iż postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu jest pobawione wad, niemniej są to tego rodzaju naruszenia, które nie mają wpływu na wynik sprawy. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i stanowiska stron postępowania Sąd doszedł do przekonania, iż stanowisko organu administracji publicznej zasługuje na uwzględnienie w świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scaleniu i wymianie gruntów.

Celem scalenia gruntów - jak wynika z art. 1 ustawy - jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu.

Ponadto postępowanie scaleniowe może zostać wszczęte w dwojakim trybie, a to na wniosek uczestników postępowania lub z urzędu. Wniosek o wszczęcie postępowania winna złożyć zaś większość właścicieli gospodarstw rolnych położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub właściciele gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia (art. 3 ust. 2 ustawy). Postępowanie scaleniowe może zostać także wszczęte z urzędu po uprzednim uzyskaniu opinii rady sołeckiej, lub działających na terenie danej wsi społeczno-zawodowych organizacji rolników w wypadkach wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy. Z tego rodzaju sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jak wynika bowiem z akt administracyjnych skarżący dążyli do wszczęcia postępowania z urzędu, wskazując na art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przewiduje on, iż postępowanie scaleniowe może być wszczęte z urzędu po uprzednim uzyskaniu opinii rady sołeckiej, a także działających na terenie danej wsi społeczno-zawodowych organizacji rolników, jeżeli o scalenie wystąpi z wnioskiem osoba, której grunty wymagają poprawienia rozłogu, a jednocześnie scalenie to nie pogorszy warunków gospodarowania innym uczestnikom postępowania. Uregulowanie to obowiązuje od 31 października 1989r., istotne jest jednak, iż ustawą z dnia 29 lipca 2011r. o zmianie ustawy o scaleniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 185, poz. 1097) w przepisie art. 1 wprowadzony został ust. 2 a tam m.in. definicja pojęcia "rozłóg gruntów" przez który rozumie się rozmieszczenie gruntów gospodarstwa rolnego w stosunku do gruntów zabudowanych. Odwołanie się do przytoczonej definicji jest niezbędne, gdyż w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy ustawodawca wyraźnie wskazał, iż inicjatorem scalenia ma być osoba, której grunty wymagają poprawienia rozłogu. Analizując niekwestionowane przez skarżących ustalenia faktyczne, wskazać trzeba, iż cel uzasadniający przeprowadzenie scalenia podany przez skarżących we wniosku nie ma zastosowania w przypadku ich gruntów, gdyż ani na terenie S., ani w obrębach sąsiednich nie posiadają zabudowy związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Owszem zabudowę taką posiadają ale w oddalonej o około 50 km miejscowości Ł., trudno zatem zgodzić się ze stroną skarżącą, iż dąży do poprawienia rozmieszczenia gruntów gospodarstwa rolnego w stosunku do gruntów zabudowanych, przez które rozumieć należy grunty pod budynkami, obszary do nich przyległe, w tym podwórza, umożliwiające właściwe wykorzystanie budynków (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy).

Kolejną negatywna przesłanką, na którą zasadnie zwrócił uwagę organ jest aby w wyniku scalenia nie uległy pogorszeniu warunki gospodarowania innych uczestników postępowania. Jak wynika z akt właściciele i posiadacze gruntów rolnych w miejscowości S. nie są zainteresowani scaleniem. Scalenie nie może natomiast służyć uregulowaniu swojej własności. Nie jest zatem dopuszczalne, aby dany podmiot wpierw zakupił skrawki nieruchomości na obrzeżach danego obszaru, a następnie by wystąpił o scalenie, w wyniku którego utworzona zostanie na jego rzecz określona całość a jednocześnie pogorszeniu ulegną warunki gospodarowania innych właścicieli i posiadaczy nieruchomości z tego obszaru. I wprawdzie, jak słusznie zauważyli skarżący, rada sołecka na zebraniu wiejskim w dniu 9 kwietnia 2011r. wyraziła negatywną opinię w sprawie scalenia ale po zmodyfikowaniu wniosku o scalenie do akt przedłożone zostało już tylko pismo sołtysa wsi S. z dnia 10 września 2011r.. Pismo to niewątpliwie nie stanowi opinii rady sołectwa, o której wyraźnie stanowi art. 4 ust. 1 ustawy i w tym zakresie możemy mówić o uchybieniu w postępowaniu organów. Uchybienie to jednakże pozostaje bez wpływu na wynik sprawy w świetle wcześniejszych uwag Sądu. Skoro bowiem nie ma możliwości poprawy rozłogu gruntów skarżących to nawet przy przedłożeniu do akt prawidłowo sporządzonej opinii rady sołectwa, nawet pozytywnie opiniującej inicjatywę skarżącej, postępowanie scaleniowe i tak nie doszłoby do skutku. Modyfikacja wniosku o scalenie może w skrajnych przypadkach przybierać formę permanentną, co oczywiście ma zmierzać do załatwienia jedynie interesów zainteresowanych scaleniem, to w takiej sytuacji wydaje się też za racjonalne przyjęcie jako wyznacznika intencji lokalnej społeczności, wyrażenie w sposób prawidłowy opinii rady sołectwa odnoszącej się do wniosku pierwotnego idącego najdalej w zakresie wskazanego scalenia. Tym bardziej, gdy to rozstrzygnięcie nie dopuszcza żadnej opcji scalenia i wskazuje na pokrzywdzenie dotychczasowych właścicieli w przypadku jego dokonania. Właścicieli, którzy mają grunty przy swoich zabudowaniach i utrzymane w odpowiedniej kulturze, na co pracowali przez wiele lat.

Również bez znaczenia pozostaje, podnoszona przez skarżących kwestia, w jakiej odległościom obszaru objętego scaleniem leżą grunty 23 rolników, którzy jako członkowie rady sołectwa wypowiedzieli się negatywnie co do inicjatywy skarżących. Radę sołectwa tworzą określone podmioty, których nie można dowolnie dobierać pod kątem usytuowania ich nieruchomości względem nieruchomości proponowanych do scalenia. Przede wszystkim nie można oczekiwać aby właściciele i posiadacze tych gruntów byli zadowoleni z inicjatywy skarżących, którzy niewątpliwie mają na uwadze głównie swój interes. Pamiętać należy, iż naturalna konsekwencją scalenia będzie wymiana gruntów, a na taką wymianę wymagana jest zgoda wszystkich właścicieli takich gruntów, a takiej zgody w lokalnej społeczności brak (art. 5 ust. 1 ustawy).

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela stanowisko wywiedzione przez organ administracji, znajdujące uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym, ustalonym stanie faktycznym. Prawidłowe jest ustalenie organu, iż brak poprawy rozłogu gruntów powoduje odmowę wszczęci postępowania, nie jest bowiem spełniona materialnoprawny warunek jego wszczęcia. W tej sytuacji dostrzeżone uchybienia nie mają wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów w pełni zasługują na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zastrzeżenia strony nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

LS