Wyrok NSA, sygn. akt II SA 2371/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 57 poz. 365
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów.
article: art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Osoba, na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu, powinna udokumentować swoje prawo własności do tego pojazdu. Zarejestrowany może być bowiem jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności.

Jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu /por. art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa/ jest ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu.

TEZY

Osoba, na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu, powinna udokumentować swoje prawo własności do tego pojazdu. Zarejestrowany może być bowiem jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności.

Jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu /por. art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa/ jest ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego W.-M. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie rejestracji samochodu, stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Na podstawie wniosku Małgorzaty S., Referent Wydziału Komunikacji Urzędu Gminy W.-C. Dzielnicy M., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta (...), decyzją z 27 lutego 1996 r. zarejestrował pod numerem rejestracyjnym (...) pojazd marki Nissan NX 100, rok produkcji 1991.

23 lutego 1999 r. Tadeusz A. zgłosił wniosek o rejestrację przedmiotowego pojazdu, dołączając do niego umowę kupna-sprzedaży tego pojazdu z 22 stycznia 1999 r., zawartą z Małgorzatą S. oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej W.-Ś. z 27 marca 1998 r. (...) o umorzeniu dochodzenia w sprawie nabycia przez Małgorzatę S. przedmiotowego pojazdu. Po zapoznaniu się z materiałami prowadzonego dochodzenia, a w szczególności z ekspertyzą Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Stołecznej Policji z 19 września 1997 r. z zakresu badań mechanoskopijnych, w świetle której zarówno nr nadwozia (...), jak i nr silnika (...) nie są nabite fabrycznie, Naczelnik Wydziału Komunikacji, postanowieniem z 19 kwietnia 1999 r. (...), wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta (...), wznowił postępowanie w sprawie rejestracji wspomnianego wyżej pojazdu, pod numerem rejestracyjnym (...). Tego samego dnia podjęto decyzję (...), w której uchylono decyzję z 27 lutego 1996 r. w przedmiocie zarejestrowania wspomnianego wyżej pojazdu pod numerem WGD (...), odmawiając jednocześnie zarejestrowania go. Według tej decyzji, Małgorzata S. nie udowodniła prawa własności do przedmiotowego pojazdu. Jako podstawę prawną decyzji wskazano m.in. par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów /Dz.U. nr 57 poz. 365 ze zm./.

Od tej decyzji Tadeusz A. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które, decyzją z 17 czerwca 1999 r., (...), wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 140 Kc, uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji, umarzając jednocześnie postępowanie w zakresie wznowienia postępowania. W świetle tej decyzji, organ pierwszej instancji błędnie zastosował przepisy powołanego rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, ingerując tym samym w prawo własności, z naruszeniem art. 140 Kc.

Powyższą decyzję zaskarżył Prokurator Rejonowy dla W.-M., który następnie, pismem z 17 kwietnia 2000 r., cofnął skargę. Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie z 18 kwietnia 2000 r. zobowiązał wnoszącego skargę do szczegółowego uzasadnienia motywów jej cofnięcia. Sprawę przejęła Prokuratura Okręgowa w W., która w piśmie z 18 maja 2000 r. wniosła o merytoryczne rozpoznanie sprawy. Według Prokuratury Okręgowej, oparcie zaskarżonej decyzji na art. 140 Kc narusza prawo. Umorzenie zaś postępowania wywarłoby ten skutek, iż w obrocie prawnym pozostałaby decyzja przyznająca Małgorzacie S. dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu, wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie wykazała ona prawa własności do tego pojazdu. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z 28 lipca 2000 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./, rejestracji pojazdu dokonuje się, co wymaga podkreślenia, na wniosek właściciela. Ponadto, zgodnie z art. 72 ust. 1, tak zresztą, jak i par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, na który powołał się organ pierwszej instancji, rejestracji dokonuje się na podstawie:

1/ dowodu własności pojazdu,

2/ karty pojazdu, jeżeli była wydana,

3/ wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane,

4/ dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany,

5/ dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy.

W świetle powołanych wyżej przepisów, osoba, na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu, powinna udokumentować swoje prawo własności do tego pojazdu. Innymi słowy, zarejestrowany może być jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Tożsamość pojazdu, jako przedmiotu własności, identyfikują, obok jego marki, m.in. także numer nadwozia pojazdu i numer jego silnika. Dane te objęte są treścią dowodu rejestracyjnego pojazdu.

Ekspertyza Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Stołecznej Policji z 19 września 1997 r. z zakresu badań mechanoskopijnych, z której wynika, iż zarówno nr nadwozia, jak i nr silnika nie są nabite fabrycznie, stanowi w sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu nową istotną okoliczność faktyczną lub nowy dowód w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 6 Kpa Wspomniana ekspertyza wskazuje bowiem, iż przedmiotem rejestracji WGD (...), dokonanej decyzją Wydziału Komunikacji z 27 lutego 1996 r., był w rzeczywistości inny pojazd niż to wynika z jego numerów znamionowych. Prowadzi to zatem do wniosku, iż Małgorzata S. posiada wprawdzie przedmiotowy pojazd, lecz nie dysponuje dowodem jego własności, co z kolei ma istotne znaczenie w sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu. Zaistniały zatem uzasadnione podstawy do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu, co zostało dokonane postanowieniem organu pierwszej instancji z 19 kwietnia 1999 r.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z 19 kwietnia 1999 r., w której ten uchylił własną decyzję z 27 lutego 1996 r. w sprawie rejestracji WGD (...) oraz odmówił zarejestrowania przedmiotowego pojazdu, powinno było być rozpoznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z punktu widzenia, czy spełnione zostały warunki dla rejestracji pojazdu stosownie do powołanych przepisów art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów. Te bowiem przepisy regulują kwestię rejestracji pojazdu. Pod tym kątem odwołanie nie zostało jednak rozpoznane.

Natomiast podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 140 Kc. Przepis ten określa treść prawa własności i jej granice. Przepis ten w niniejszej sprawie został powołany nieprawidłowo. Istotą postępowania w sprawie rejestracji pojazdu /lub odmowy jego zarejestrowania/ nie jest bowiem bezpośrednie ingerowanie w prawa właścicielskie, jak to w zaskarżonej decyzji zarzucono organowi pierwszej instancji. Natomiast jedną z istotnych okoliczności, wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu /por. art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa/, jest właśnie ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu. Wskazuje bowiem na to, o czym wyżej była mowa, art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz powołane przepisy wykonawcze do tej ustawy. Uchylając zaskarżoną decyzję, organ drugiej instancji nie przeprowadził takiego ustalenia. W miejsce tego, bez wdania się w merytoryczną ocenę dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji, a w szczególności powołanej już ekspertyzy Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Stołecznej Policji, podważającej autentyczność przedmiotowego pojazdu, organ drugiej instancji, niejako z góry /a priori/ wywiódł prawo własności Małgorzaty S. do przedmiotowego pojazdu z art. 140 Kc. Nie sposób przy tym podzielić uzasadnienia takiego podejścia do sprawy. I tak m.in., według organu drugiej instancji, nie ma podstaw do odmowy zarejestrowania pojazdu nie posiadającego oryginalnych numerów identyfikacyjnych, gdyż obok możliwości ustalenia prawa własności pochodnego, istnieją także formy nabycia własności w sposób pierwotny /np. od państwa albo z mocy prawa/. Jednak, co jest istotnym mankamentem zaskarżonej decyzji, temu stanowisku nie towarzyszyło ustalenie, czy rzeczywiście na drodze postępowania cywilnego /np. w trybie zasiedzenia pojazdu na podstawie art. 174 Kc/ doszło do ustalenia prawa własności Małgorzaty S. do przedmiotowego pojazdu.

Oparcie zaskarżonej decyzji wyłącznie na art. 140 Kc, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, z pominięciem właściwych przepisów art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów powoduje, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. A zatem, istnieje podstawa do stwierdzenia jej nieważności /art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji.