Wyrok NSA, sygn. akt V SA 681/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1 pkt 39
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Na tle unormowania zawartego w art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ zarówno wartość wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego wprowadzonego na polski obszar celny jak i dysproporcja wartości tego aportu do wartości przyznanych udziałów w spółce z o.o., nie stanowią przeszkód w uznaniu sprowadzonego aportu za wolny od cła przywozowego.

TEZY

Na tle unormowania zawartego w art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ zarówno wartość wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego wprowadzonego na polski obszar celny jak i dysproporcja wartości tego aportu do wartości przyznanych udziałów w spółce z o.o., nie stanowią przeszkód w uznaniu sprowadzonego aportu za wolny od cła przywozowego.


SENTENCJA

zaskarżoną, decyzję uchyla oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 25 lutego 1998 r. opartą na podstawie art. 127 par. 3 w związku z art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 14 ust. 1 pkt 39 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ w związku z art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ i par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737 ze zm./ utrzymał w mocy swoją, decyzję z dnia 6 listopada 1997 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. z dnia 3 lipca 1996 r. zawartej w JDA nr 120110/002901 jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. decyzją z dnia 3 lipca 1996 r. zawartą w JDA dokonał odprawy celnej maszyny do formowania termicznego tworzyw sztucznych, model CUP-755, sprowadzonej przez Spółkę "Sinplast Thermoform", dopuszczając ją do obrotu na polskim obszarze celnym i zwalniając ją od cła przywozowego na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy - Prawo celne.

Pismem z dnia 7 sierpnia 1997 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zawartej w JDA a decyzją z dnia 6 listopada 1997 r. (...) stwierdził na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa nieważność decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. z dnia 3 lipca 1996 r. zawartej w JDA nr 120110/002901 z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

Po ponownym - na wniosek strony - rozpatrzeniu sprawy Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 6 listopada 1997 r., wskazując, że według aktu założycielskiego kapitał zakładowy "Sinplast Thermoform" Spółki z o.o. wynoszący 175.000 zł z podziałem na 1.750 udziałów, pokryto gotówką 1.330 udziałów, zaś podmiot zagraniczny "Commerce Electronics" objęte udziały w ilości 420 w kapitale zakładowym Spółki o wartości 42.000 zł pokrył aportem w postaci linii do wytłaczania folii typ MBC 100/26 oraz termoformierki CUP-755.

W dniu 20 kwietnia 1996 r. /JDA nr 120110/001776/ dokonano odprawy celnej towaru w postaci linii do wytłaczania folii typ MBC 100/26 o wartości około 50.000 zł, zaś wartość maszyny do formowania termicznego model CUP-755 odprawionej według JDA 120110/002901 z dnia 3 lipca 1996 r. wynosi około 73.000 zł, a zatem wartość sprowadzonych towarów znacznie przekracza kwotę aportu rzeczowego określonego w akcie założycielskim Spółki.

Zdaniem Prezesa GUC, stosownie do art. 163 par. 1 Kodeksu handlowego, jeżeli wspólnik pokrywa swój udział w spółce wkładami niepieniężnymi, jego osobę, przedmiot wkłady /aportu/ oraz ilość i wysokość przyznanych w zamian udziałów należy wymienić w umowie spółki.

Umowa spółki winna zatem określać rodzaj rzeczy wnoszonych jako aport, ich liczbę a także wartość i rodzaj prawa przysługującego wspólnikowi do tych rzeczy, a ponadto przedmiot aportu winien w umowie być oznaczony dokładnie aby nie było wątpliwości co do jego tożsamości.

W ocenie Prezesa GUC - ze względu na to, że wartość sprowadzonego towaru przekracza wartość aportu określonego w akcie założycielskim Spółki, przyjąć należy, iż towar sprowadzony przez Spółkę nie jest tożsamy z towarem określonym w akcie założycielskim, a zatem nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do zastosowania zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy Prawo celne.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka "Sinplast Thermoform" wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 6 listopada 1997 r. (...), zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 163 par. 1 w kontekście przepisu art. 176 par. 1 Kodeksu handlowego i art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy Prawo celne oraz naruszenie przepisów art. 6-8, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa wyrażających zasady praworządności i dochodzenia prawdy obiektywnej, a ponadto art. 249 par. 2 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, mimo upływu roku od dnia jej doręczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podniesiono, że wbrew stanowisku Prezesa GUC umowa Spółki, a zwłaszcza zapisy dotyczące objęcia udziałów i pokrycia ich aportem w całości jest zgodna z przepisem art. 163 par. 1 Kh, bowiem określono wspólnika zagranicznego, ilość i wysokość przyznanych mu udziałów, a także przedmiot wkładu niepieniężnego za przyznane udziały w postaci dwóch dokładnie opisanych maszyn. Zdaniem strony skarżącej, Prezes GUC bezpodstawnie utożsamia pojęcie aportu z wartością udziałów przyznanych wspólnikowi, podczas gdy aportem jest sama rzecz wnoszona do spółki na pokrycie kapitału zakładowego. Przyznanie wspólnikowi liczby udziałów o łącznej wartości mniejszej niż rzeczywista wartość wkładu niepieniężnego jest działaniem normalnym i zgodnym z Kodeksem handlowym, który nigdzie nie zawiera zakazu zaniżania wartości wkładu wnoszonego do spółki z o.o. Niedopuszczalne natomiast jest zawyżenie wartości aportów, tj. przyznanie udziałów o wyższej nominalnej wartości od niepieniężnego wkładu, gdyż mogłoby to narazić ewentualnych przyszłych wierzycieli spółki z o.o. na niemożność zaspokojenia ich roszczeń /art. 176 par. 1 Kh/. Skarżąca Spółka zakwestionowała stanowisko Prezesa GUC wyrażone w zaskarżonej decyzji a sprowadzające się do twierdzenia, że skoro wartość przyznanych udziałów w zamian za wniesione do spółki z o.o. przez wspólnika zagranicznego aporty jest mniejsza niż wartość maszyn będących przedmiotem aportów, to wniesione maszyny nie są tożsame z maszynami wymienionymi jako aporty w umowie spółki. Opis, model i typ maszyny zawarty w akcie założycielskim w pełni odpowiada danym zawartym w rachunku dołączonym do JDA. Ponadto skarżąca podniosła, że z art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy - Prawo celne nie wynika aby zwolnienie aportu od cła było uwarunkowane jego wartością odpowiadającą wartości udziałów w spółce z o.o. przyznanych podmiotowi zagranicznemu.

Zdaniem skarżącej Spółki zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 249 par. 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, bowiem wszczęcie z urzędu w dniu 18.12.1997 r. postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia 3 lipca 1996 r. zawartej w JDA nastąpiło po upływie roku od jej doręczenia, które miało miejsce dnia 20.04.1996 r. /faktycznie doręczono 03.07. 1996 r./.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano na wyrażoną w art. 16 par. 1 Kpa zasadę trwałości decyzji ostatecznych, co oznacza, że nie mogą, być one zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie. Jedną, z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, w przypadku gdy została ona dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 par. 1 Kpa, a wśród nich z powodu "rażącego naruszenia prawa". Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym i samodzielnym postępowaniem zmierzającym do ustalenia, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, czy też naruszenie zwykle, bowiem ustawa procesowa z pojęciami tymi łączy różne skutki prawne.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa będące podstawą, stwierdzenia nieważności decyzji stanowi kwalifikowaną, postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą,, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest wyraźne wskazanie jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to ocenił jako rażące, przy czym w ocenie tej niezbędne jest także uwzględnienie podstawowej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 Kpa, nakazującej rozważenie nie tylko interesu społecznego, lecz także słusznego interesu strony.

Podstawowym zagadnieniem w rozpoznawanej sprawie wymagającym rozważenia i oceny jest kwestia czy wkład niepieniężny /aport/ podmiotu zagranicznego, którego wartość znacznie przekracza przyznane mu udziały w spółce z o.o. wolny jest od cła, jak przyjął to Dyrektor Urzędu Celnego w Sz., czy też rozstrzygnięcie to nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa - jak wywodzi to organ nadzoru w zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy - Prawo celne przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest wolny od cła i od wymaganego zgodnie z art. 7 pozwolenia, jeżeli przedmiotem przywozu są środki trwale stanowiące przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego z zastrzeżeniem nieodstępowania przez okresu 3 lat, licząc od dnia odprawy celnej. Oznacza to, że wolne od cła są towary, które spełniają następujące przesłanki:

- zostały wniesione do kapitału zakładowego spółki jako przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego,

- mają charakter środków trwałych, określone zostały w akcie założycielskim spółki oraz we wpisie do rejestru handlowego jako wkład niepieniężny podmiotu zagranicznego.

Pojęcie aportu i warunki pokrycia nim udziałów objętych w spółce z o.o. określone zostały w art. 163 par. 1 Kh, w myśl którego w umowie spółki należy wymienić osobę wspólnika pokrywającego swój udział wkładami niepieniężnymi, przedmiot wkładu /aportu/ oraz ilość i wysokość przyznanych mu w zamian udziałów. Akt założycielski skarżącej spółki spełnia te wymagania i została ona dnia 13 marca 1996 r. zarejestrowana przez Sąd Rejonowy w Sz. W akcie notarialnym wskazano, że podmiot zagraniczny "Commerce Electronics" z siedzibą w Singapurze zarejestrowany w rejestrze Spółek i Przedsiębiorstw pod numerem 38878600X obejmuje 420 udziałów po 100 zł każdy /spośród 1750/ i pokrywa je w całości aportem w postaci linii do wytłaczania folii typ MBC 100/26 i termoformierki typ CUP-755.

Przyznane zatem udziały w Spółce z o.o. podmiot zagraniczny pokrył wkładami niepieniężnymi szczegółowo określonymi w akcie założycielskim przy czym dodać należy, że żaden z przepisów Kodeksu handlowego nie wymaga określenia w umowie spółki z o.o. wartości aportu bądź przyjęcia jego niższej wartości od przyznanych udziałów. /Komentarz do Kodeksu handlowego t. I str. 1014-1015, Wyd. H.Beck Warszawa 1997/. Przyjęcie natomiast aportów w cenach nadmiernie wygórowanych w stosunku do rzeczywistej ich wartości, może w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 176 Kh spowodować obowiązek wspólnika wnoszącego aport i członków zarządu solidarnego wyrównania spółce brakującej wartości.

Podkreślić również należy, że na tle unormowania zawartego w art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy - Prawo celne zarówno wartość wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego wprowadzonego na polski obszar celny jak i dysproporcja wartości tego aportu do wartości przyznanych udziałów w spółce z o.o., nie stanowią przeszkód w uznaniu sprowadzonego aportu za wolny od cła przywozowego.

Dowolne i oparte na przypuszczeniach jest twierdzenie organu nadzoru jakoby z powodu przekroczenia wartości sprowadzonego towaru w stosunku do wartości aportu określonego w akcie założycielskim istniała wątpliwość co do ich tożsamości. Przeciwnie typ i opis sprowadzonej maszyny do formowania termicznego tworzyw sztucznych zawarty w dokumencie odprawy celnej i w dołączonej fakturze odpowiadają danym dotyczącym przedmiotu aportu, wskazanych w akcie założycielskim, zaś przytoczone w zaskarżonej decyzji różnice wartości wcale nie muszą, oznaczać sprowadzenia innej maszyny od opisanej w akcie notarialnym. w toku postępowania nadzorczego z wyraźnym naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia czy rzeczywiście zgłoszono do odprawy celnej inną maszynę od opisanej w akcie założycielskim. Tylko bowiem w takim przypadku można byłoby rozważać kwestę nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. zawartą w JDA z dnia 3 lipca 1996 r. o uznaniu towaru za wolny od cła.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 6 listopada 1997 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3, art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r.

O Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, należało je uchylić i orzec o kosztach postępowania sądowego.