Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 193/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156,  art. 157,  art. 158,  art. 7,  art. 77  par. 1 i  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 46  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r.

nr [...].

Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na cele budowy ujęcia wody dla ośrodka szkoleniowego Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej, nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, b. gm. kat. S., stanowiącej własność M. D. i o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia za grunt w kwocie [...] zł i za studnię w kwocie [...] zł.

Pismem z dnia [...] lutego 2006 r., sprostowanym w dniu [...] listopada 2007 r., M. D. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji podnosząc, iż wywłaszczenie nastąpiło z naruszeniem obowiązującego prawa, gdyż miało ono miejsce po fakcie zrealizowania inwestycji, tj. po wybudowaniu ujęcia wody, które powstało w 1968 r. Zaznaczył, że zbiornik i ujęcie wody dla ośrodka szkoleniowego Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej zostały zlikwidowane i w chwili obecnej już nie istnieją.

Po rozpoznaniu tego wniosku, Wojewoda [....] decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, b. gm. kat. S., stanowiącej własność M. D. i o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia: za grunt w kwocie [...] zł i za studnię w kwocie [...] zł.

Wojewoda ustalił, że wywłaszczona powyższą decyzją działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] (plan podziału nieruchomości z dnia 10 listopada 1983 r.). Działka nr [...] o pow. [...] ha odpowiada w aktualnym operacie ewidencji gruntów działce nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], jedn. ewid. [...] m. K. Zgodnie z odpisem zupełnym księgi wieczystej nr [...] właścicielem działki nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], jedn. ewid. [...] m. K. (nowe oznaczenie działki nr [...] o pow. [...] ha nie zostało ujawnione w księdze wieczystej) - jest Skarb Państwa.

Wojewoda stwierdził też, że ww. decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U z 1991 r. Nr 30, poz. 127). Wywłaszczana nieruchomość została przeznaczona i zajęta pod budowę ujęcia wody dla ośrodka szkoleniowego Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej, a postępowanie przeprowadzono w ramach regulacji stanu prawnego nieruchomości zajętych pod budowę ujęcia wody dla tego ośrodka.

Organ podniósł, że wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wskazują na to, iż będące celem wywłaszczenia ujęcie wody powstało wiele lat przed wywłaszczeniem i mimo, że istnieją trudności w precyzyjnym wskazaniu daty zrealizowania przedmiotowego ujęcia wody, bezspornym jest fakt, iż powstało ono w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Informacje takie wynikają zarówno z pism mieszkańców S., jak również z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wywłaszczeniowej (m.in. z pisma A. P. - właściciela sąsiedniej działki nr [...], z dnia [...] czerwca 1994 r., skierowanego do Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej w K.; z odpowiedzi Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej z dnia 17 czerwca 1994 r.; elaboratu szacunkowego studni z listopada 1991 r., sporządzonego przez inż. arch. W. H.). Wymieniony elaborat szacunkowy był podstawą do ustalenia odszkodowania za wywłaszczaną nieruchomość i składniki budowlane. Należy zatem przyjąć, iż stan nieruchomości przedstawiony w tym dokumencie istniał już przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości - a organ orzekający o wywłaszczeniu wiedział, że cel wywłaszczenia w chwili orzekania o wywłaszczeniu był już zrealizowany.

W opinii organu wojewódzkiego ustalenia te potwierdzają także zgromadzone w toku postępowania: projekt wodociągu dla fortu W., opracowany przez Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego w K. w listopadzie 1965 r. i archiwalna mapa ośrodka szkoleniowego Prezydium WRN – K. [...], opatrzona datą wpływu do Urzędu Miasta K. z dnia [...] września 1975 r., nr [...], na której zaznaczono instalację wodociągową i "ujęcie wody zasadnicze - studnia na terenie parceli Ob. D. S. [...].".

Wojewoda stwierdził zatem, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości -+ formułującym przesłanki wywłaszczenia nieruchomości.

Zgodnie z ww. przepisem, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, ustawodawca uzależnił możliwość skorzystania z instytucji wywłaszczenia od spełnienia trzech przesłanek:

- wywłaszczenie dopuszczalne było tylko na cele publiczne, wymienione w ust. 2 art. 46 ustawy,

- odjęcie lub ograniczenie prawa rzeczowego musiało być niezbędne na cele publiczne, tzn. cel publiczny nie mógł być zrealizowany w inny sposób niż przez ograniczenie lub odjęcie prawa własności,

- cel publiczny musiał być oczywisty.

Jedną z zasad postępowania wywłaszczeniowego jest zasada obejmowania nim nieruchomości, na których dopiero po pozbawieniu dotychczasowego właściciela prawa własności, będzie realizowany cel wywłaszczenia. Zrealizowanie na nieruchomości celu publicznego przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, pozbawia inwestora możliwości skutecznego wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości, gdyż cel publiczny został zrealizowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

1 kwietnia 1996 roku, sygn. akt IV S.A. 1706/94).

Organ stwierdził ponadto, że kwestionowana decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Prezydent Miasta K. wskazując, iż powołane przez Wojewodę [...] dokumenty nie potwierdzają w sposób bezpośredni i bezsprzeczny, kiedy wybudowane zostało ujęcie wody, będące celem wywłaszczenia, a tym samym nie udokumentowano rażącego naruszenia prawa.

Odwołujący się podniósł, iż projekt wodociągu dla fortu W., wykonany w listopadzie 1965 r., na załączonych do niego mapach, wskazuje umiejscowienie studni, zaś w opisie przekroju B-B studni zaznaczono "odpływ do Wytwórni Wody". Opisane dokumenty pozwalają jedynie stwierdzić, iż na przedmiotowej nieruchomości przed jej wywłaszczeniem znajdowała się studnia służąca prowadzonej przez M. D. Wytwórni Wód Gazowanych. Powyższy fakt wynika również z elaboratu szacunkowego studni wykonanego w listopadzie 1991 r. przez inż. arch. W. H.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...].

Minister wskazał, że przepisy regulujące zasady wywłaszczania nieruchomości, jako szczególnej formy odjęcia prawa własności w drodze aktu władczego, będące wyjątkiem od ogólnych - cywilnoprawnych - zasad przenoszenia własności nieruchomości, muszą być stosowane literalnie, z wyłączeniem dopuszczalności wykładni rozszerzającej. Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) wywłaszczenie było możliwe, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób, niż przez ograniczenie lub odjęcie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz gminy, a nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy.

Podniósł, że ustalono, iż będące celem wywłaszczenia ujęcie wody dla ośrodka szkoleniowego Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej zostało zrealizowane przed wywłaszczeniem. We wniosku Urzędu Miasta K. Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej z dnia 22 listopada 1984 r. o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa działek stanowiących własność prywatną, jednoznacznie wskazano, iż ujęcie wody dla ośrodka szkoleniowego we W. przy ul. [...] wybudowano pod koniec lat 60-tych - okoliczności tej nie podważa żaden z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Oznacza to, że decyzję wywłaszczeniowo-odszkodowawczą Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. wydano z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącym naruszeniem ówcześnie obowiązującego art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury wniósł Prezydent Miasta K. reprezentujący Skarb Państwa, zarzucając naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące, błędne zbadanie materiału dowodowego i przyjęcie przez organ orzekający, jako niepodważalny fakt, iż cel wywłaszczenia nastąpił, przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej.

Skarżący zwrócił uwagę na to, że dokumenty wskazane przez Wojewodę [...] na stwierdzenie faktu, iż cel wywłaszczenia zrealizowany został przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej, nie dowodzą powyższego w sposób nie budzący wątpliwości - zatem wątpliwości budzi uznanie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wydaniem decyzji. W niniejszej sprawie nie wskazano bowiem dokumentów potwierdzających w sposób bezpośredni i bezsprzeczny, kiedy wybudowane zostało ww. ujęcie wody. W związku z tym wyniki przeprowadzonego przez organ nadzorczy postępowania wyjaśniającego nie wykazały niezbicie, iż decyzja wywłaszczeniowa została wydana z naruszeniem prawa.

Skarżący dodał, iż Wojewoda [...]w decyzji z dnia [...]czerwca 2008 r. nie wskazał dokładnie jaki konkretny przepis prawa został naruszony podczas wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...]listopada 1991 r. W decyzji nadzorczej stwierdzono jedynie, iż naruszona została jedna z podstawowych zasad postępowania wywłaszczeniowego. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego to naruszenie organ ocenił jako rażące.

Ponadto Prezydent Miasta K. podniósł, że argumentacja przedstawiona w odwołaniu nie została uwzględniona przez Ministra Infrastruktury. Wątpliwości budzi uznanie samego wniosku wywłaszczeniowego (w którym nie wskazano oznaczeń geodezyjnych nieruchomości) za wystarczający dowód w sprawie. Zgodnie z pismem Zakładu Obsługi [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] zachował się jedynie projekt techniczny z 1965 r. budowy studni, jednak brak jest dokumentacji budowy zbiornika. W związku z powyższym przywołane przez organy nadzorcze dokumenty nie stanowią dowodów wykazujących wprost, iż ujęcie wody zostało wybudowane przed wywłaszczeniem. Stwierdzenie Ministra Infrastruktury, iż fakt wybudowania ujęcia wody przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu "nie podważa żaden z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy", stanowi zaprzeczenie zasady dowodowej, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższego wynika, że organ naczelny założył na wstępie, że twierdzenie wnioskodawcy jest zgodne z prawdą.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, że nie zawiera ona nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w postępowaniu nadzorczym, a stanowią jedynie powtórzenie zarzutów, do których organ ustosunkował się w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to,

że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...]listopada 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca

2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...], stanowiącej własność M. D. i o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia: za grunt w kwocie [...] zł i za studnię w kwocie [...] zł - tak więc kontroli sądowej podlegało orzeczenie organu administracji wydane w postępowaniu nadzorczym.

Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art.156-158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad oraz podstawy prawnej wydanej decyzji, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego.

Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ wojewódzki i naczelny w swoich decyzjach słusznie stwierdziły nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...], stanowiącej własność M. D. i o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia za grunt w kwocie [...] zł i studnię w kwocie [...] zł - zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Stosownie bowiem do obowiązującego wówczas przepisu art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U z 1991 r. Nr 30, poz. 127), formułującym przesłanki wywłaszczenia nieruchomości, przepisy niniejszego rozdziału (wywłaszczanie nieruchomości) stosuje się, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez ograniczenie lub odjęcie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz gminy, a nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy.

Nieruchomość może być wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz gminy, jeżeli jest niezbędna na cele:

1) budowy i utrzymania dróg i urządzeń komunikacji publicznej, obiektów budowlanych i urządzeń koniecznych do zapewnienia łączności publicznej, ochrony środowiska, pomieszczeń dla urzędów publicznych, komunalnych ujęć wody, regulacji cieków i wznoszenia wałów przeciwpowodziowych,

2) budowy i utrzymania szkół podstawowych, szpitali, domów opieki społecznej, urządzeń sanitarnych i cmentarzy,

3) budowy i utrzymania obiektów budowlanych i urządzeń niezbędnych do obronności państwa oraz do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, w tym budowy i utrzymania zakładów karnych oraz zakładów dla nieletnich,

4) zorganizowanego budownictwa wielorodzinnego,

5) inne oczywiste cele publiczne (ust. 2).

Słusznie zauważyły organy, że przepisy regulujące zasady wywłaszczania nieruchomości, jako szczególnej formy odjęcia prawa własności w drodze aktu władczego, będące wyjątkiem od ogólnych - cywilnoprawnych - zasad przenoszenia własności nieruchomości, muszą być stosowane literalnie, z wyłączeniem dopuszczalności wykładni rozszerzającej. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1992 r., sygn. akt IV SA 112/92, publ. ONSA z 1993 r. Nr 2 poz. 40).

Zdaniem Sądu nie budzi w niniejszej sprawie wątpliwości fakt, iż przedmiotowa studnia powstała przed zrealizowaniem celu wywłaszczenia, bowiem - poza dokumentami powołanymi w decyzji nadzorczej - także w orzeczeniu z 1991 r. przyznano odszkodowanie za studnię w kwocie [...] zł. Zatem w dniu wydania kwestionowanej decyzji obiekt ten już istniał i został w ww. operacie opisany. Poza tym organy powołały szereg dokumentów - pochodzących z różnych niezależnych źródeł - potwierdzających fakt istnienia ww. obiektu od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku.

Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie na wywłaszczanej działce wykonano dwie studnie, jedną wykorzystywano do ujęcia wody dla ośrodka szkolenia WRN, a następnie drugą wybudował właściciel nieruchomości, prowadzący wytwórnię wód gazowanych. Archiwalna mapa ośrodka szkoleniowego WRN K. nr EWDT-129 potwierdza, że istniała instalacja wodociągowa i "ujęcie wody zasadnicze – studnia na terenie parceli Ob. D. S. [...].". Fakt ten potwierdzony został także we wniosku Zastępcy Szefa Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej K. do Urzędu Dzielnicowego P. o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, który stwierdza, że "...wybudowano pod koniec lat 60-tych ujęcie wody dla ośrodka szkoleniowego UMK we W., ul. [...]...".

Uznając zatem ten fakt za bezsporny można uznać, że cel wywłaszczenia, wskazany w kontrolowanej decyzji, określony jako budowa ujęcia wody, został zrealizowany przed dniem wydania ww. decyzji wywłaszczeniowej z 1991 r.

Przepis określający przesłanki samego wywłaszczenia jednoznacznie stanowił, że cel wywłaszczenia nie może być zrealizowany w inny sposób, zatem wywłaszczenie należy uznać za nieuzasadnione, jeśli określony cel wywłaszczenia jest możliwy do osiągnięcia za pomocą rozwiązań, które wymagałyby węższej ingerencji niż w postaci wywłaszczenia (por. E. Drozd, Z. Truszkiewicz, Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości, Komentarz, Kraków 1995 r., str. 206 i nast.).

Skoro zatem organ ustalił, że cel ten był już zrealizowany przed wydaniem decyzji, to należało orzec o stwierdzeniu jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Brak było bowiem ustawowych przesłanek do podjęcia decyzji, tj. umożliwienia realizacji celu wywłaszczenia w przyszłości, a zatem kontrolowaną decyzję z 1991 r., wydano z rażącym i oczywistym naruszeniem prawa.

Sąd nie może podzielić także zarzutu skargi dotyczącego nie powołania w decyzjach organu pierwszej i drugiej instancji przepisu, który rażąco naruszono. Przepisem tym jest właśnie wskazany powyżej art. 46 ust 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – jest on powołany w decyzjach obu instancji, a rażąca sprzeczność z tym przepisem została w nich udowodniona.

Należy także stwierdzić, że podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż organ oparł się na dowodach pośrednich, zakładając z góry, że ujęcie wody istniało przed dniem wywłaszczenia - nie jest podzielana przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

W postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasadę tę realizują m.in. przepisy k.p.a. poświęcone postępowaniu dowodowemu, tj. art. 77 § 1 i art. 80 – stosownie do których organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a oceniając, czy dana okoliczność została udowodniona wziąć pod uwagę całokształt materiału dowodowego. Ustawodawca nie wprowadził obowiązku zebrania przez organ tylko określonego rodzaju dowodów – w tym przypadku pośrednich lub bezpośrednich, lecz na rozważeniu wszystkich zgromadzonych dowodów i ich ocenie, biorąc pod uwagę całokształt akt sprawy.

Podsumowując należy uznać, że organy orzekające w sprawie - oceniając w postępowaniu nadzorczym zgodność z prawem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. i o ustaleniu odszkodowania z tego tytułu - słusznie stwierdziły, że kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i zasadnie stwierdziły jej nieważność.

Ponadto wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.