Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1498/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie Sędzia NSA Marek Kołaczek (spr.),, Asr. WSA Teresa Randak, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W podstawie prawnej postanowienia powołano przepisy art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy B. dokonał określenia w stosunku do "A" S.A. w K. ul. [...] zaległości w podatku od nieruchomości w odniesieniu do położonej na terenie gminy B. działki oznaczonej w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w L. numerem [...] o powierzchni [...] m2 w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł.

Stwierdzono, że przedmiotowa decyzja została doręczona "A" S.A. w K. [...] r., co wynika z dowodu doręczenia.

W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że w odwołaniu od tej decyzji z dnia [...] r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Z kolei w odrębnym piśmie oznaczonym tą samą datą zatytułowanym : "Wnioski strony odwołującej się wraz z odwołaniem" "A" S.A. wniosła o uznanie swego odwołania za niedopuszczalne w trybie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej ze względu na brak doręczenia decyzji stronie. Ponadto z ostrożności procesowej wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania albo o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy B.. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja Wójta określająca zaległość podatkową została odebrana przez przedstawiciela strony dopiero w dniu [...] r. Zatem wbrew stwierdzeniu organu podatkowego nie była to data [...] r., bowiem wtedy nastąpiło jedynie doręczenie formularza deklaracji podatkowej.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie tego terminu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono między innymi, że doręczenie decyzji podatkowej było prawidłowe.

"A" S.A. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W wyniku powyższej skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie autokontroli uchyliło powyższe postanowienie ze względu na istotne uchybienia procesowe, które mogły mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Dodano, że ze względu na wyeliminowanie z obrotu swego rozstrzygnięcia z dnia [...]r. SKO zobligowane było do rozpatrzenia odwołania strony z dnia [...] r. Wyjaśniono także, iż w ramach czynności wyjaśniających na okoliczność doręczenia decyzji podatkowej przesłuchano trzech świadków przy obecności reprezentanta strony.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy skonstatował, że merytoryczne rozpoznanie sprawy wymaga rozważenia dwóch podstawowych kwestii.

Pierwsza z nich dotyczy prawidłowości doręczenia decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. "A" S.A. Druga zaś kwestia sprowadza się do rozstrzygnięcia oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji uznania, że doręczenie decyzji nastąpiło [...] r.

Odnośnie pierwszego zagadnienia zauważono, że istnieje zasadnicza rozbieżność między organem podatkowym a stroną co do faktu doręczenia decyzji określającej zaległość podatkową. Wedle organu podatkowego doręczenie decyzji, zgodnie z dowodem doręczenia, nastąpiło w dniu [...] r. Fakt ten kwestionuje "A" S.A. twierdząc iż w kopercie zawierającą przesyłkę z U.G. B. odebranej w tej dacie znajdował się jedynie druk deklaracji podatkowej. W związku z tym – zdaniem strony – doręczenie decyzji nie nastąpiło.

Zauważono, iż powyższe stwierdzenie strony zostało poparte następującymi dowodami przedłożonymi przez stronę:

1. oświadczeniem Radcy Biura Administracyjno – Gospodarczego "A" S.A. w O. ul. [...] z dnia [...]r., iż w kopercie otrzymanej z Kancelarii Głównej [...] w dniu [...]r. listem poleconym od "A" S.A. znajdował się druk "Deklaracji na podatek od nieruchomości",

2. oświadczeniem M. B. i L. F., pracowników "A" S.A. z dnia [...] r. o odbiorze kserokopii decyzji w U.G. B.,

3. oświadczeniem I. S. ( bez daty jego złożenia),

4. kopią dziennika korespondencji "A" S.A., gdzie pod datą [...] r. nr

[...] widnieje wpis : "[...] dot. Podatek od nieruchomości –

Deklaracja".

5. kopią pocztowej książki nadawczej "A" S.A. z wpisem o przesłaniu w dniu [...] r. przesyłki o wadze do 250 g do "A" S.A. Pion Administracji ul.

[...] w O..

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, ze w związku z istniejącymi wątpliwościami dotyczącymi daty doręczenia decyzji podatkowej Kolegium wezwało w dniu [...]r. organ I instancji oraz "A" S.A. do złożenia wyjaśnień oraz wskazania osób, które brały udział w nadaniu i odbiorze przesyłki.

Pismem z dnia [...] r. "A" S.A. wyjaśniła, że w przesyłce poleconej odebranej w dniu [...] r. Urząd Gminy B. przesłał deklarację na podatek od nieruchomości. Do pisma załączono oświadczenia pracownic kancelarii głównej "A" S.A. Obszaru w K. I. S. oraz A. F.. Strona wniosła o przesłuchanie tych osób w charakterze świadków.

Pismem z dnia [...] r. organ I instancji wyjaśnił natomiast, że przedmiotową decyzję przesłała A. K.– [...] ds. podatków w U.G. B.. W dniu [...] r. decyzja została wysłana listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, a została doręczona w dniu [...] r. o czym świadczy data na dowodzie doręczenia. Dnia [...] r. wysłano pierwsze upomnienie o numerze [...] ( doręczone [...] r.). Dnia [...] r. przedstawicielka "A" S.A. drogą telefoniczną zasięgała informacji w sprawie decyzji twierdząc, że "A" S.A. jej nie otrzymała, a w przesyłce znajdowały się druki deklaracji. Dnia [...] r. w U.G. B. stawiło się dwóch pracowników "A" S.A. celem zapoznania się z treścią decyzji. Na ich prośbę wydano im jej kserokopię. Natomiast z U.G. B. nie wysyłano żadnej deklaracji do "A" S.A. w K. ponieważ organ I instancji został poinformowany o wypowiedzeniu z dniem [...] r. umowy najmu nieruchomości, której dotyczył podatek. W dniach [...]–[...] r. organ podatkowy przesłał pisma przewodnie, deklaracje oraz uchwały Rady Gminy w sprawie podatku od nieruchomości wszystkim osobom prawnym dysponującym nieruchomościami położonymi na terenie gminy B.. Wśród tych podmiotów nie było "A" S.A. K., o czym świadczy załączona kopia dziennika wysyłanej korespondencji.

Dodano, że organ I instancji zwrócił uwagę, iż słowo "Deklaracje" zamieszczone po poz. [...] z [...] r. zamieszczone w dzienniku wysyłanej korespondencji "A" S.A. w K. jest napisane innym charakterem pisma aniżeli pozostałe zapiski na tej stronie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że ze względu na to, iż powyższe pisma nie wyjaśniły istniejących wątpliwości, organ odwoławczy postanowił wezwać na świadka wskazane osoby. O terminie i miejscu przesłuchania świadków poinformowano stronę.

W kolejnej części uzasadnienia SKO dokonało oceny powyższych zeznań.

Stwierdzono, że z zeznań A. K. – [...] ds. podatkowych w U.G. B., wynika, że przedmiotowa decyzja podatkowa została prawidłowo zapakowana do koperty, prawidłowo wysłana i doręczona adresatowi. W kopercie znajdowała się tylko decyzja podatkowa, nie było w niej deklaracji podatkowej. Zgodnie z procedurą przyjętą w U.G. B., pracownik przygotowujący decyzję przekazuje ją do podpisu Wójtowi. Decyzja podpisana i opieczętowana wraca na jego stanowisko. Pracownik dokonuje sprawdzenia kompletności podpisów i pieczęci, a następnie adresuje kopertę, wypisuje zwrotne potwierdzenie odbioru, zakleja kopertę i zanosi do sekretariatu celem wysyłki. Tryb wysyłki deklaracji podatkowych oraz decyzji jest różny, bowiem deklaracje podatkowe wysyłane są wraz z pismem przewodnim i uchwałą Rady Gminy określającą stawki podatkowe na dany rok podatkowy ( za zwrotnym poświadczeniem odbioru ). Sygnatura zamieszczona na piśmie przewodnim do deklaracji jest inna niż sygnatura decyzji podatkowej. Sygnatura decyzji ma oznaczenie [...] ( symbol podatku od nieruchomości ), następnie jest przełamana przez cyfrę "2" ( co oznacza decyzję podatkową), dalej jest przełamana przez numer oznaczający kolejność wydawanych decyzji i rok wydania. Natomiast sygnatura pisma przewodniego do deklaracji ma oznaczenie "[...]" łamane przez kolejny numer wynikający z rejestru wysłanych deklaracji i łamane przez rok wydania. Dodano, że świadek zeznał, iż w [...] r. "A" S.A. K. nie była podatnikiem podatku od nieruchomości w gminie B. i w związku z tym nie wysłano jej druków deklaracji podatkowych. Druki takie były wysyłane "A" S.A. O. wraz z pismem przewodnim i uchwałą Rady Gminy z dnia [...] r. pod nr [...].

Wszystkie pisma kierowane przez Gminę do strony dotyczące tej sprawy były opatrzone tą samą sygnaturą.

Z kolei z zeznań świadka A. F.– zatrudnionej w "A" S.A. K. pionie rachunkowości na stanowisku [...], ( do której obowiązków należała organizacja pracy sekretariatu w tym przyjmowanie dokumentów i ich przekazywanie do odpowiednich komórek w pionie ) wynika, że pisma przychodzą do Kancelarii Ogólnej, po czym za potwierdzeniem odbioru są przekazywane do poszczególnych pionów. W takim trybie została przekazana przesyłka dotycząca przedmiotowej decyzji, co zostało odnotowane w dzienniku korespondencji pod poz. "[...]" w dniu [...] r. Odnośnie okoliczności dotyczących zamieszczenia sygnatury decyzji podatkowej przy numerze pisma przychodzącego "[...]" zeznała, że "... skoro w rubryce "Treść korespondencji" jest adnotacja "Podatek – deklaracja" to prawdopodobnie do deklaracji było załączone pismo przewodnie Wójta Gminy B. z takim oznaczeniem" . Kopertę zawierającą przesyłkę z B. otrzymała już otwarta z Kancelarii Ogólnej".

Dodano, że reprezentant strony po przesłuchaniu świadka przedłożył oryginał dziennika korespondencji Pionu Rachunkowości za okres od [...]r. do [...]r., w którym pod poz. "[...]" odnotowano fakt wysłania deklaracji podatkowej otrzymanej z Gminy B. do Pionu Administracji w O.. Z dziennika wynika, że podobne postępowanie dotyczyło innych deklaracji przesłanych przez inne gminy.

Z kolei świadek I. S. ( zatrudniona w Kancelarii Ogólnej, do której obowiązków należało otwieranie przesyłek, rejestrowanie ich w dzienniku korespondencji i przekazywanie do odpowiednich pionów ) zeznała, że w kopercie otrzymanej z B. w dniu [...] r. była deklaracja na podatek od nieruchomości oraz prawdopodobnie pismo przewodnie. Wszystkie wpisy dotyczące tej przesyłki dokonane w dzienniku korespondencji są jej autorstwa. Ustosunkowując się do pytania dotyczącego wpisanej sygnatury sprawy podatkowej "[...]" zeznała, że prawdopodobnie w otrzymanej przesyłce znajdowało się pismo przewodnie oznaczone taką sygnaturą oraz opatrzone pieczęcią Wójta Gminy B.. Dane odnotowywane w dzienniku korespondencji wpisywane są dopiero po otwarciu przesyłki.

W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało oceny powyższych zeznań. Stwierdzono, że należy dać wiarę zeznaniom złożonym przez pracowników Urzędu Gminy B..

Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko w pierwszym rzędzie zauważono, że w aktach sprawy znajduje się prawidłowy dowód doręczenia decyzji podatkowej. Stwierdzono, że obalenie tego dowodu mogłoby nastąpić w sytuacji gdyby w sposób niewątpliwy zostało wykazane, iż w kopercie zawierającej przesyłkę z B. nie było decyzji np. na skutek pomyłki pracownika U.G. Gminy B. bądź też rozmyślnego działania mającego na celu wprowadzenie w błąd adresata np. w celu uchybienia przez niego terminu do wniesienia odwołania.

Po drugie, jak wynika z zeznań świadka A. K. oraz załączonych do sprawy dowodów, pisma przewodnie wraz z deklaracjami na podatek od nieruchomości opatrzone są innymi sygnaturami niż deklaracje podatkowe. Zauważono, że w dzienniku korespondencji przychodzącej prowadzonej przez Kancelarię Ogólną "A" S.A. w K. pod nr [...] ( wpis z [...] r.) została odnotowana sygnatura decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...]r. "Nr [...]". Świadek I. S. ( przyjmująca korespondencję w Kancelarii Ogólnej "A" S.A. w K. ) nie była w stanie wyjaśnić dlaczego zapisała taką sygnaturę. Jak twierdzi, prawdopodobnie taka właśnie sygnatura znajdowała się na piśmie przewodnim do deklaracji na podatek od nieruchomości. Natomiast w świetle zgromadzonych dowodów – zdaniem organu odwoławczego – przyjąć trzeba, że prawdopodobieństwo takie nie zachodzi.

Po trzecie – w tym dzienniku korespondencji pod nr [...] w rubryce "do kogo" jest adnotacja "Wójt Gminy B.". Zauważono, że pieczątka Wójta Gminy B. znajduje się na decyzji podatkowej. Na kopercie przesyłki oraz na potwierdzeniu doręczenia znajdowało się oznaczenie : "Urząd Gminy B." , na deklaracjach podatkowych nie było natomiast żadnych oznaczeń. Dodano, że pracownik dokonujący tego wpisu ( I. S. ) nie była w stanie wyjaśnić, dlaczego dokonała takiego wpisu, co - zdaniem SKO – może oznaczać że w kopercie była właśnie decyzja podatkowa. Zwrócono uwagę na fakt, iż adnotacja w części "Treść wysłanej korespondencji" – "Deklaracja" sprawia wrażenie dopisanej później innym charakterem pisma.

Po trzecie – zdaniem organu odwoławczego – nie wiadomo z jakich przyczyn przedstawiciele "A" S.A. w K. po otrzymaniu upomnienia z dnia [...] r. udali się do U.G. B. po kopię tej decyzji podatkowej, natomiast nie zażądali jej prawidłowego doręczenia.

Po czwarte – zdaniem organu odwoławczego – przedłożone przez "A" S.A. w K. deklaracje na podatek od nieruchomości, stanowiąc załącznik nr 2 do uchwały Rady Gminy B. nr [...] z [...] r. zostały przesłane faksem z "A" S.A. Oddział Zarządzania Nieruchomościami w O. w dniu [...] r. około godz. [...].

Zdaniem SKO, świadczy o tym, że "A" S.A. w K. deklaracji takiej nie otrzymała z B., ale od jednostki "A" S.A. w O., do której została ona przesłana wraz z uchwałą Rady Gminy oraz pismem przewodnim z dnia [...] r. nr [...].

W świetle przedstawionych okoliczności organ odwoławczy uznał, że dowody i wyjaśnienia złożone przez pracowników "A" S.A. nie zasługują na wiarę.

W zakończeniu zwrócono uwagę na fakt, że strona skarżąca z ostrożności procesowej wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Co do tej kwestii zwrócono uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej, przywrócenie terminu może nastąpić po spełnieniu następujących warunków :

- wniosek zainteresowanego o przywrócenie terminu,

- uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy,

- zachowanie terminu 7 – dniowego od ustania przyczyny uchybienia wraz z

wniesieniem podania.

Skonstatowano, że warunek pierwszy i czwarty niewątpliwie został spełniony. Strona natomiast nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Trudno bowiem ustalić z jakich przyczyn nie zachowano terminu i w każdym razie nie można przyjąć – zdaniem SKO –,iż miały one charakter trwały, zewnętrzny i niezależny od skarżącego. W takiej sytuacji SKO stwierdziło, że bezprzedmiotowym pozostaje kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez "A" S.A. w K. od decyzji Wójta Gminy B..

Dodano, że w dniu [...] r. strona zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i pismem z dnia [...] r. złożyła dodatkowe wyjaśnienia i uwagi. Mianowicie w piśmie tym zakwestionowano zeznania świadka A. K. dotyczące różnego oznaczenia sygnaturami decyzji podatkowych i innych pism. Stwierdzono, że cała korespondencja między Gminą a "A" S.A. ma takie oznaczenia jak decyzja podatkowa. Ponadto ustosunkowano się do kwestii adresów "A" S.A. w O..

W ocenie SKO wyjaśnienia te nie wniosły nic do sprawy. Stwierdzono, że kwestia oznaczenia różnymi sygnaturami decyzji oraz pism przewodnich do deklaracji została gruntownie wyjaśniona. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż nie mogły one być takie same. Podobnie problem adresów "A" S.A. w O. był podniesiony w piśmie A. K. ( złożonym po przesłuchaniu w charakterze świadka ) i nie miał on istotnego znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.

W zakończeniu stwierdzono, że SKO nie jest władne do rozpatrzenia wniosku strony o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie ze względu na brak właściwości w tym względzie. Organem właściwym do wznowienia postępowania jest ten, który wydał decyzję w ostatniej instancji ( art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej ). W związku z tym odrębnym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wniosek taki został przekazany Wójtowi Gminy B. do rozpatrzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" S.A. wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu streszczono dotychczasowy przebieg postępowania i ponownie wyeksponowano fakt, iż decyzja wymiarowa nie została doręczona "A" S.A.

Podniesiono, że pomimo zgłoszonych zarzutów organ II instancji wybiórczo przeanalizował akta i niewłaściwie przeprowadził postępowanie odwoławcze. Podkreślono, że strona złożyła skargę datowaną na [...] r. do NSA Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach na postanowienie SKO z [...] r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. Sformułowano pogląd, że skoro SKO, działając w ramach autokontroli na podstawie ówczesnego art. 38 ust. 2 ustawy o NSA, uchyliło swoje wcześniejsze postanowienie zaś po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydało analogiczne w treści postanowienie, to takie działanie organu odwoławczego rażąco narusza art. 38 ust. 2 ustawy o NSA zgodnie z którym, organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy. Analogiczną regulację zawarto w art. 54

§ 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Generalnie stwierdzono, że SKO nie działając w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA nie uwzględniło skargi w całości, gdyż wydając obecnie zaskarżone postanowienie nieuwzględniono wszystkich zarzutów strony podnoszonych w pierwszej skardze do NSA. Stwierdzono, że w świetle wyroków NSA z dnia 12 marca 2002 r. sygn. akt I SA/Łd 788/2000 i z dnia 20 czerwca 2001 r. sygn. akt SA/Sz 194/2000, rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA nie zezwala na wydanie przez organ odwoławczy niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia, gdyż korygując w ramach autokontroli swe poprzednie orzeczenie winien wydać postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania.

W zakończeniu skargi poinformowano o złożeniu do SKO wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. oraz o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" ( art. 1 § 2 cyt. ustawy ).

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarga uzasadniona nie jest, albowiem wbrew jej twierdzeniom, zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

W punkcie wyjścia trzeba, iż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości i stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem sformułowane w skardze zarzuty, co do zasady, odnoszą się do rozstrzygnięcia SKO wydanego w trybie autokontroli na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Tym niemniej z uwagi na sformułowane w skardze zarzuty wyjaśnić stronie skarżącej należy, iż stosownie do art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) organ, którego akt lub czynność ( bezczynność ) zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez sąd terminu rozprawy.

Powszechnie przyjmuje się, że instytucję autokontroli przewidzianą w art. 38 ust. 2 ustawy o NSA wprowadzono w celu umożliwienia organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania ( lub braku działania ) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę ich zgodności z prawem ( por. np. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999 r. s. 156). Ze swej istoty autokontrola prowadzi więc do szybszego załatwienia sprawy, i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości i prostoty postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że powyższe cele autokontroli należy zawsze brać pod uwagę przy ustalaniu w drodze wykładni treści art. 38 ust. 2 ustawy o NSA, która powinna dążyć do nadania terminu przepisowi znaczenia zapewniającego najpełniejszą realizację owych celów.

Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się wskazanymi wyżej względami, w uchwale z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. FPS 20/98 ( ONSA z 1999 r. z. 4, poz. 120 ) wskazał między innymi, że art. 38 ust. 2 ustawy o NSA daje podstawy do szerokiej jego interpretacji, nie ogranicza bowiem form rozstrzygnięć dokonującego autokontroli. Wymaga tylko uwzględnienia skargi w całości i określa termin, w jakim powinno to nastąpić. W uchwale wyjaśniono, iż uprawnienie organu dokonującego autokontroli, określone w art. 38 ust. 2 ustawy o NSA, stanowi samoistną podstawę postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej w ramach tej procedury, jak również samoistną podstawę do stosowania zróżnicowanych form rozstrzygnięć uwzględniających skargę. Unormowanie zawarte w art. 38 ust. 2 ustawy o NSA nie stwarza jednak dowolności dla organu, którego decyzja została zaskarżona, w zakresie wyboru form rozstrzygnięcia sprawy. Uwzględnienia bowiem wymaga, że uprawnienie organu do działania w ramach autokontroli powstaje w związku ze skargą skierowaną do sądu administracyjnego. Uprawnienia więc organu dokonującego autokontroli będą mogły obejmować uprawnienia wspomnianego sądu dokonującego kontroli legalności decyzji administracyjnej, określone w art. 22 ust. 1 ustawy o NSA.

Podzielając przedstawioną w powołanej uchwale wykładnię art. 38 ust. 2 ustawy o NSA należy stwierdzić, że skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając w trybie autokontroli, uchyliło swe postanowienie z dnia [...] r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzające uchybienie tego terminu, to uwzględniło skargę w całości, bo takie żądanie zawarte było w pierwszej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach.

Skoro tak, do słusznie organ odwoławczy stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane było do rozpatrzenia odwołania strony z dnia [...] r. oraz wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Przechodząc zatem do meritum niniejszej sprawy należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.)

Istota sporu sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy decyzja organu pierwszej instancji doręczona została w sposób prawidłowy, bowiem odpowiedź ta w sposób oczywisty skutkuje na ocenę legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. stwierdzającego między innymi, że odwołanie od tej decyzji wniesione zostało po upływie 14 – dniowego terminu do wniesienia odwołania. Poza sporem pozostaje, że zgodnie z dowodem doręczenia, nastąpiło ono w dniu [...] r. Fakt ten kwestionowała strona skarżąca twierdząc, iż w kopercie zawierającą przesyłkę z U.G. B. odebranej w tej dacie znajdował się jedynie druk deklaracji podatkowej. W związku z tym – zdaniem strony – doręczenie decyzji nie nastąpiło.

Odnośnie powyższych okoliczności organ odwoławczy przeprowadził bardzo szczegółowe postępowanie wyjaśniające. W ramach tego postępowania poddano ocenie wszystkie dowody przedłożone przez stronę jak również przesłuchano w charakterze świadków osoby biorące udział zarówno w wysłaniu jak i odbiorze spornej przesyłki. Dowody te zostały poddane wszechstronnej ocenie. ocena dowodów jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała ona z ochrony przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ podatkowy w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego.

W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że :

- należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

- materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

- ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich

znaczenia dla sprawy.

Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ( tak B. Adamiak w "Kodeksie postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376 – 378).

Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też jest w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się do wszystkich, zgłoszonych przez skarżącą twierdzeń i powołanych przez nią dowodów. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że strona nie podjęła nawet próby podjęcia polemiki z przeprowadzoną przez organ odwoławczy oceną dowodów w tym zakresie. W konsekwencji całkowicie uzasadnione jest stanowisko organu odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została w dniu [...] r.

Poza sporem pozostaje także, iż strona skarżąca w tym samym dniu, w którym złożyła odwołanie ([...] r. ) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z treści samego przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Brzmienie cytowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i nastąpić może jedynie w przypadku, gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Zatem przedmiotem postępowania organu jest ustalenie, czy zainteresowany jest winny uchybienia. Jak wskazano w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144 ). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa ( por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., syg. akt SA/Sz 630/906, Temida ( CD), Gdańsk 2002). A contrario zatem przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( por. B. Adamiak [ w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 295 ). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem szczególnej staranności ( por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Po 495/97, Temida ( CD ), Gdańsk 2002 ). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy ( por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 1996 r., sygn. akt S.A/Lu 176/96, Temida (CD), Gdańska 2002). Brak winy odnosić się musi do strony, a nie osób trzecich.

W świetle ostatnio poczynionych spostrzeżeń nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołań nastąpiło bez jej winy. Zaakceptować należy stanowisko SKO, że nie można było ustalić z jakich przyczyn nie zachowano terminu i nie można przyjąć, iż przyczyny te miały charakter trwały, zewnętrzny i niezależny od skarżącego. W konsekwencji nie narusza prawa rozstrzygnięcie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Powtórzyć należy, iż uprawnienia Sądu Administracyjnego ograniczone są do badania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Badając z tego punktu widzenia rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., Sąd uznał, że oparte ono zostało na właściwej ocenie stwierdzonych faktów i odpowiedniej interpretacji przepisów procedury administracyjnej w zakresie doręczeń i terminów.

Kierując się powyższymi względami Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).