Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1304/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2, art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 104 Kpa, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa, art. 107 par. 1 Kpa
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 153 P.p.s.a.,art. 205 par. 2 , art. 250 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2013 sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego P. G. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] R. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu wypłaconych na rzecz syna R. K. i córki A. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami, wynikających z decyzji z dnia [...], zobowiązującej do zwrotu wypłaconych świadczeń za okres od [...].

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ ten stwierdził, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniona przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia zadłużenia, zaś przedłożone dokumenty wskazują, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, to jednakże jest osobą zdolną do pracy i posiada możliwość spłaty swojego zadłużenia. Jak zauważył organ, sytuacja materialna wnioskującego na chwilę rozstrzygania jest co prawda trudna, jednakże istnieje szansa spłaty zadłużenia w dłuższym czasie, nawet poprzez niewielkie, aczkolwiek sukcesywne wpłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. K., utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję z dnia [...], podzielając pogląd organu pierwszej instancji, że bezsprzecznie trudna sytuacja finansowa, w jakiej znalazł się R. K., nie wykazuje jednak charakteru sytuacji szczególnie uzasadnionej, stanowiącej podstawę do umorzenia zadłużenia. Poza tym istnieje jednocześnie szansa odzyskania wierzytelności Skarbu Państwa.

R. K. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia [...] w sprawie

o sygn. akt II SA/Sz 1334/11 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkich organ w uzasadnieniu swej decyzji nie wskazał precyzyjnie argumentów, jakie legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia, co nie pozwala na zweryfikowanie prawidłowości poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych.

W decyzji tej nie wskazano jakichkolwiek kwot czy to zadłużenia, czy też dochodów i wydatków skarżącego, które organ miał na uwadze orzekając w sprawie.

W szczególności organ nie rozważył w sposób należyty jaka jest rzeczywista sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego w obliczu przedstawionych przez niego wydatków, dochodów, kosztów związanych z utrzymaniem dorosłego syna, możliwości znalezienia dodatkowej lub lepiej płatnej pracy. Nie przeanalizowano, czy w kontekście wykazywanych przez skarżącego godzin pracy, stanu zdrowia, wykształcenia, wieku i sytuacji na rynku pracy realne jest podjęcie przez niego innego bądź dodatkowego zajęcia umożliwiającego uzyskanie wyższego dochodu. Ponadto Sąd wskazał, że dla oceny zastosowania instytucji umorzenia należności wypłaconych za dłużnika alimentacyjnego z funduszu alimentacyjnego istotne znaczenie ma również rozważenie przeszkód obiektywnych takich jak choroba, która może stanowić przyczynę uniemożliwiającą w pewnym okresie czasu realizację obowiązku alimentacyjnego, a w efekcie także wzrost zadłużenia. Na uwadze należy mieć również to, że wymienione przez skarżącego wydatki mają charakter niezbędny na bieżące funkcjonowanie, a do dyspozycji na zakup żywności, leków pozostaje mu kwota [...].

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 ust. 2, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), Prezydent Miasta ponownie odmówił R. K. umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Uzasadniając swą decyzję, organ pierwszej instancji wskazał na efekt poczynionych ustaleń stanu faktycznego w sprawie, z którego wynika,

że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe razem z synem R.K. (lat). Żadna z tych osób nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

Z oświadczenia R.K. wynika, że syn jest osobą zdrową, zaś wnioskodawca leczy się na przewlekłą chorobę oraz przyjmuje leki na tę chorobę. Skarżący posiada zawód technik obróbki ze skrawaniem, wykonuje zawód sprzedawcy i naprawia rowery, uzyskuje wynagrodzenie za pracę miesięcznie [...]. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie jest w stanie pracować w zakładzie po godzinach, gdyż pracodawca nie zezwala, a w innych zakładach nie może dorabiać ze względu na zdrowie i brak takiej pracy. Syn R. nie pracuje, zaś z dniem [...] utracił status osoby bezrobotnej z powodu nie stawienia się w wyznaczonym przez urząd terminie, dziecko – córka A. mieszka wraz z matką.

Dalej, po podaniu danych dotyczących kosztów miesięcznego utrzymania, stwierdzono, że po ich odliczeniu od osiąganych dochodów, pozostaje wnioskodawcy kwota [...]. R. K. nie otrzymuje pomocy materialnej od rodziny, nie korzysta z pomocy społecznej ani z dodatku mieszkaniowego. Od [...] posiada zadłużenie na rachunku bankowym w wysokości [...]. Łącznie należności R. K. z tytułu wypłaconych na rzecz A. K. i R. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...]

do [...], na dzień [...], wynoszą [...], zaś spłacono zobowiązanie w wysokości [...]. Całość wypłaconych świadczeń alimentacyjnych wyniosła [...], a odsetki liczone na dzień [...], wyniosły [...]. Według oświadczenia skarżącego wypadek przy pracy, któremu uległ w dniu [...] spowodował, że znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, jednakże pomimo tej okoliczności Sądy podtrzymały trzema wyrokami kwotę zasądzonych alimentów w łącznej wysokości [...]. Z tytułu wypadku przy pracy, wnioskodawca otrzymał odszkodowanie z PZU i ZUS w łącznej kwocie [...]. Dodatkowo organ przytoczył twierdzenia zawarte w uzasadnieniu Sądu Rejonowego, jak również z wyroku WSA z dnia wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 907/11, w tożsamym przedmiocie, co w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do twierdzeń zawartych w przedmiotowym wniosku, iż zadłużenie powstało w wyniku wypadku, organ pierwszej instancji podkreślił, że wypadek miał miejsce w dniu [...], zaś zadłużenie objęte wnioskiem o umorzenie powstało dopiero od dnia [...]. Nadto w okresie wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz swoich dzieci, wnioskodawca cały czas był osobą zatrudnioną. Z przedłożonego organowi zaświadczenia lekarskiego, nie wynikało wystąpienie u strony przeciwwskazania do podejmowania pracy.

Organ zaznaczył, że oświadczenie wnioskodawcy, iż nie może podjąć dodatkowej pracy, budzi wątpliwości w świetle zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za lata [...], z których wynikało, że oprócz dochodów ze stosunku pracy, wnioskodawca osiągał również dochody z działalności wykonywanej osobiście, w tym umowy o dzieło i zlecenia. Według organu pierwszej instancji zastanawiający jest również fakt, że syn R. K. jako młody, zdrowy mężczyzna po studiach, przez ponad rok czasu nie podjął żadnego zatrudnienia ani stażu. Istotna jest również okoliczność, że wnioskodawca spłaca zobowiązanie alimentacyjne za okres świadczeniowy [...]. Spłata z tytułu należności z funduszu alimentacyjnego, została stronie rozłożona na raty po [...], a termin ostatniej spłaty wypada [...].

Organ pierwszej instancji podkreślił, że z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, iż wnioskodawca sporadycznie kontaktuje się z córką, a nadto w znikomym stopniu troszczy się o utrzymanie i wychowanie dzieci.

W tych okolicznościach organ pierwszej instancji uznał, że nie zachodzi szczególnie uzasadniona przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia wnioskodawcy zadłużenia. Przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty

i oświadczenia oraz fakt spłacania zobowiązania w ratach, uzasadnia twierdzenie,

że R. K. posiada możliwości spłaty swojego zadłużenia. Sytuacja materialna na chwilę obecną jest trudna, jednak istnieje szansa spłaty zadłużenia wobec Skarbu Państwa w dłuższym czasie, nawet poprzez niewielkie, aczkolwiek sukcesywne wpłaty.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył R. K. zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie art. 10 K.p.a., poprzez uniemożliwienie ustosunkowania się do zebranych materiałów dowodowych oraz zgłoszonych żądań. Odwołujący się poinformował także, że jego sytuacja materialno - bytowa pogorszyła się, gdyż zmuszony jest utrzymywać bezrobotnego syna, który [...] skończył studia i nie uzyskuje stypendium ani alimentów. Następnie R. K. przedstawił szczegółowo swoją sytuację materialną i życiową wskazując, że do jej pogorszenia doszło na skutek wypadku przy pracy, któremu uległ bez swojej winy. Ustosunkował się również do przytoczonych przez organ wywodów, co do sytuacji materialno - bytowej, a także wywodów zaczerpniętych z uzasadnień orzeczeń sądu powszechnego. Zarzucił, że organ nie wskazał dokładnie poszczególnych etapów zatrudnienia strony, osiąganych wówczas dochodów, okresów w jakich płacił alimenty, ani jego relacji z córką. Wskazał również, że otrzymane tytułem wypadku odszkodowanie od PZU i ZUS, przekazał na uregulowanie zadłużenia bankowego. Natomiast dodatkowo zarobione pieniądze przeznaczył na spłatę pożyczki w Banku.

R. K. nie zgodził się z twierdzeniem organu pierwszej instancji,

że zaniechał płacenia alimentów, wskazując, że od kiedy uległ wypadkowi wpłacał przez komornika alimenty na rzecz swoich dzieci, w takiej wysokości, w jakiej było go stać. Podniósł, że organ powinien był wyszczególnić sumy jakie wpływały przez komornika, w poszczególnych latach, jak i rozważyć sprawę pod kątem jego zadłużenia całościowego wystawionego przez komornika. W odwołaniu wniósł o umorzenie należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia odwołania R. K., utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...].

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał,

że ustawodawca pozostawił kwestię umorzenia kwot podlegających zwrotowi przez dłużnika uznaniu organu wierzyciela, nakazując jedynie w art. 30 ust. 2 ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględnienie sytuacji dochodowej

i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę, na skutek wniesionego odwołania, ograniczył się zatem tylko do zbadania, czy organ pierwszej instancji nie podjął decyzji w sposób całkowicie dowolny i czy zostały zachowane zasady postępowania. Nie wydaje rozstrzygnięcia co do istoty na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., o co wnosił skarżący w odwołaniu.

W ramach uznania administracyjnego, organ pierwszej instancji winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać i na ile stan ten jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Tak więc na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, tj. stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu.

W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji rozważył zasadność umorzenia należności, ustosunkowując się do przyczyn, z jakich dłużnik zwrócił się o to umorzenie, tj. stanu zdrowia oraz możliwości zarobkowych. Tym samym zrealizowane zostały także wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , zawarte w wyroku sygn. akt II SA/Sz 1334/11.

Organ wskazał, że ustalając wysokość zobowiązań alimentacyjnych bierze się pod uwagę nie tylko wysokość aktualnych dochodów zobowiązanego, ale również jego potencjalne możliwości zarobkowe. Organ zbadał miesięczne wydatki wnioskodawcy, który prowadzi gospodarstwo domowe razem z niepracującym synem i stwierdził, że po odliczeniu tych kosztów pozostaje kwota [...].

Organ odwoławczy podniósł, że z dokonanej analizy akt sprawy wynika,

iż w okresie powstania zadłużenia, na skarżącym ciążył obowiązek alimentacyjny wobec syna R. i córki A.. Zainteresowany nie wywiązywał się z tego obowiązku systematycznie, mimo że w okresie wypłacania świadczeń alimentacyjnych na rzecz jego dzieci uzyskiwał dochody z zatrudnienia. Skarżący jest osobą w wieku, zatrudnioną na czas nieokreślony i uzyskującą wynagrodzenie w wysokości [...] zł, zaś choroba, na którą się leczy nie stanowi przeciwwskazań do podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżący nie ma już obowiązku utrzymywania dorosłego syna, zaś utrata przez syna statusu osoby bezrobotnej, nastąpiła w wyniku zaniedbania przez niego zgłoszenia się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Zdaniem Kolegium, w tych okolicznościach, organ pierwszej instancji uprawniony był do zajęcia, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji stanowiska, że wprawdzie sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jednakże istnieją możliwości spłaty zadłużenia wobec Skarbu Państwa w dłuższym czasie. Na zmianę sytuacji materialnej w późniejszym czasie będzie miało wpływ podjęcie zatrudnienia przez syna R. i uzyskanie przez niego dochodu pozwalającego na samodzielne utrzymanie się.

Według Kolegium, zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego i nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. wskazując, że R.K. doręczno skutecznie zawiadomienie o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia

[...], w skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, R.K. wniósł o umorzenie należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego dzieci świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skarżący podniósł, że wprawdzie otrzymał zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jednakże po stawieniu się w siedzibie organu uniemożliwiono jemu dokonanie powyższych czynności. Organy obu instancji nie wzięły pod uwagę: od kiedy powstało, z jakich powodów i jak przebiegało jego zadłużenie, jakie były spłaty alimentów od czasu wypadku przy pracy i w okresie wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz jakie miał dochody w okresie świadczeniowym [...]. Ponadto organy nie wskazały, jakie były wpływy

z alimentów w latach [...], a tym samym nie uwzględniły spłat, które wpłacał systematycznie poprzez komornika. Pominęły także kwestię jego relacji z dziećmi, sytuację na rynku pracy, jak i dokumenty, które przedłożył w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Podkreślił, że syna musi utrzymywać, gdyż powiatowy urząd pracy nawet nie poinformował go o możliwości odbycia rocznego stażu akademickiego dla kończących studia, a gdy syn wniósł o taki staż, to go nie otrzymał. Do skargi skarżący załączył dokumenty, które zostały mu zwrócone przez organy, tj. pisma z MOPS, zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach, świadectwo pracy, umowy o pracę, dokumenty potwierdzające otrzymane odszkodowanie z PZU oraz potwierdzające pobieranie zasiłków chorobowych i świadczeń rehabilitacyjnych, decyzje i postanowienia Starosty dotyczące należności z Funduszu Pracy, kwestii statusu osoby bezrobotnej i zasiłków otrzymywanych z tego tytułu, dokumenty potwierdzające zadłużenie z tytułu opłat eksploatacyjnych za mieszkanie oraz zaległości alimentacyjnych, dokumenty związane z postępowaniem egzekucyjnym, PIT za rok [...], zaświadczenie z PUP o zarejestrowaniu syna jako bezrobotnego bez prawa do zasiłku, saldo należności i spłat dłużnika z MOPS, odwołanie od decyzji z dnia [...], decyzje: Kolegium z dnia [..] oraz Prezydenta Miasta z dnia [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze udzielając odpowiedzi na skargę R. K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik skarżącego, ustanowiony na zasadzie prawa pomocy, radca prawny P. G. poparł skargę. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy nie dokonały pogłębionej analizy sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego. Nadto zarzuca naruszenie art. 107 § 3, art. 11 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Nadto pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie mu kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w części, ani

w całości przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotowej kontroli poddawana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury, która doprowadziła do wydania zaskarżonego aktu.

Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca organu pierwszej instancji z dnia [...], wydane zostały po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

z dnia sygn. akt II SA/Sz 1334/11, uchylającego poprzednio wydane w sprawie decyzje organów obu instancji. Oznacza to, że kontrola legalności obecnie zaskarżonej decyzji , wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja respektuje zasadę wyrażoną w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej - "P.p.s.a.". W myśl tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażona w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego dokonana

w powiązaniu z ustalonym w zaskarżonej decyzji stanem faktycznym, nie dostarczyła podstaw – wbrew odmiennym wywodom skargi – do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza wyżej wskazany art. 153 P.p.s.a.

Należy pamiętać, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, stanowi przepis w brzemieniu ustalonym w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.), zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Konstrukcja powołanego przepisu, zawiera w swej istocie kompetencję organu do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co zezwala właściwemu organowi na ograniczenie nałożonego na dłużnika obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale nie stanowi takiego obowiązku.

Działanie w ramach uznania administracyjnego, oznacza, że organ może, ale nie musi umorzyć należności, ustawodawca pozostawił swobodnemu uznaniu organu wybór możliwych równoprawnych rozstrzygnięć. Powyższe nie oznacza oczywiście,

że rozstrzygnięcia w omawianym trybie mogą być dowolne. Kontrola decyzji uznaniowej wymaga od sądu administracyjnego sprawdzenia, czy organy nie przekroczyły granic tego działania. W szczególności służą do tej kontroli przepisy ustanawiające podstawę rozstrzygania organu, co do poczynienia koniecznych ustaleń faktycznych sprawy i wywodów prawnych.

Powinnością organu jest zachowanie wymogu prawidłowego uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, zawierającego wszystkie konieczne elementy, w tym przekonującego uzasadnienia, uwzględniającego wszystkie istotne fakty, mające znaczenie dla rozpatrzenia sprawy zebrane i ocenione przy zachowaniu wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stan faktyczny sprawy ma w tym przypadku istotne znaczenie. Z uzasadnienia decyzji, musi wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy w tym te podnoszone przez stronę zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Powyższe oznacza, że rolą sądu administracyjnego, jest merytoryczna ocena prawidłowości zastosowania reguł wynikających z przepisów prawa, opartych na pełnym materiale dowodowym, uwzględniającym okoliczności i argumenty przedstawione przez stronę. Sąd bada kwestionowane rozstrzygnięcie poprzez jego zgodność z prawem, ale nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Sąd administracyjny nie może więc ingerować w merytoryczną treść rozstrzygnięcia i przejmować na siebie roli administrowania, która ustawowo została przypisana wyłącznie organom administracyjnym. Powyższa uwaga jest konieczna z uwagi na sformułowany w skardze R. K. wniosek kierowany do Sądu o umorzenie należności wynikających z długu alimentacyjnego skarżącego.

Z tego względu, Sąd podkreśla, że nie może być adresatem żądania

i podejmować się rozpatrzenia (uwzględnienia/nieuwzględnienia) prośby strony, której kompetencje określone w art. 30 ust. 2 ww. ustawy należą wyłącznie do właściwego organu.

Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, uznać należy,

że poczynione w toku ponownego rozpoznania sprawy ustalenia faktyczne oraz motywy, które legły u podstaw wydania decyzji obu instancji, wskazują, że wydające te rozstrzygnięcia organy działały w granicach uznania administracyjnego, a nadto wypełniły wskazania płynące z wydanego uprzednio w tejże sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia, sygn. akt II SA/Sz 1334/11. Organ pierwszej instancji podjął się bowiem wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla wyniku rozpatrzenia sprawy w zakresie sytuacji zdrowotnej i wskazania kwot zadłużenia, osiąganych dochodów i wydatków skarżącego, jego stanu zdrowia i możliwość dodatkowego zatrudnienia, sytuacji rodzinnej.

Obie wydane w przedmiotowej sprawie decyzje sformułowane są prawidłowo, wskazują na logiczny związek rozstrzygnięcia z jego treścią, brak jest wywodów sprzecznych. Decyzje te odzwierciedlają także uwzględnienie przez organy, wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, spełniając w ten sposób wymogi postawione w z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 K.p.a.

Podjęte przez Prezydenta Miasta ponowne czynności procesowe zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego, utrwalone w aktach administracyjnych tejże sprawy, odzwierciedlone w uzasadnieniu tego organu z dnia

[...], doprowadziły do ustalenia stanu faktycznego, z którego wynika, że prawomocną decyzją administracyjną R. K. zobowiązany został do zwrotu kwoty głównej [...] wraz z należnymi odsetkami z tytułu wypłaconego świadczenia alimentacyjnego w okresie od [...] Jak wynika natomiast z treści art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględnienie przedmiotowego żądania może mieć wyłącznie miejsce w przypadku, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwoli na wywiązanie się z ciążącego na dłużniku zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego, choćby w minimalnym zakresie.

Według oświadczenia złożonego przez R. K. oraz treści przedłożonego przezeń zaświadczenia lekarskiego, nie jest on osobą niepełnosprawną, wprawdzie choruje i przyjmuje leki, ale jednocześnie pracuje, a więc nie istnieją przeciwwskazania zdrowotne do podejmowania przez stronę dodatkowego zatrudnienia.

Jak wynika z ustaleń organów orzekających w sprawie, łącznie należności R. K. z tytułu wypłaconych na rzecz A. K. i R. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...], na dzień [...], wynoszą [...], zaś spłacono zobowiązanie w wysokości [...]. Całość wypłaconych świadczeń alimentacyjnych wyniosła [...] i odsetki na dzień [...].

Skarżący jest w wieku [...] lat, posiada wykształcenie, posiada przy tym potrzebne doświadczenie zawodowe. Zatrudniony jest [...]w sklepie. Otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w wysokości [...], a w [...] podejmował się także dodatkowego zatrudnienia. Po potrąceniu przedstawionych przez R. K. koniecznych wydatków na utrzymanie, kosztów ubezpieczenia oraz spłaty zadłużenia alimentacyjnego, pozostaje skarżącemu kwota [...].

Ponadto, jak wynika z ustaleń faktycznych, R. K. prowadzi wspólne gospodarstwo z synem, który od ponad roku nie poszukuje pracy, nie czyniąc przy tym minimalnych wymagań dla utrzymania statusu osoby bezrobotnej (nie zgłosił się w terminie wyznaczonym przez urząd pracy). Uzyskane przez syna wykształcenie w [...] wiek oraz brak przeszkód natury zdrowotnej, pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie jest zobowiązany do zapewnienia środków utrzymania pełnoletniemu dziecku. Drugie z dzieci, córka A., nie znajduje się pod opieką R. K. Wobec twierdzenia skarżącego, że ma kontakt z córką kilka razy w roku, nie sposób jest uznać, że okoliczność ta ma wpływ na ocenę sytuacji rodzinnej i bytowej strony.

Biorąc natomiast pod uwagę fakt, że skarżący ma stałe miesięczne dochody, a pod odliczeniu koniecznych kosztów pozostaje mu kwota [...], z której podejmuje się jeszcze utrzymania dorosłego syna, nie ma podstaw do uznania,

że dowolna była ocena organu pierwszej i drugiej instancji, iż sytuacja skarżącego jest trudna, jednak istnieje szansa spłaty zadłużenia wobec skarbu państwa w dłuższym czasie nawet poprzez niewielkie, aczkolwiek sukcesywne wpłaty.

Ponadto chybiona jest argumentacja skarżącego o wpływie na wynik koniecznych ustaleń, okoliczność pominięcia przez organy, skutków wypadku przy pracy, któremu skarżący uległ. Podkreślenia bowiem wymaga, że obowiązek zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dotyczy okresu od października [...] oraz miesięcy następnych, zaś w tym okresie skarżący posiadał stałe zatrudnienie.

Ponadto z okoliczności sprawy wynika, że syn skarżącego [...] wystąpił do komornika oraz ośrodka pomocy społecznej z wnioskiem o "umorzenie w zakresie bieżących [...].", należnych od skarżącego. Zaistniała tym samym korzystna dla strony sytuacja, czyniąc w nieodległej perspektywie czasu, co najmniej niepogarszanie się jej warunków materialno – bytowych. Mieć też trzeba na względzie, że skarżący nie może powoływać się obecnie na konieczność utrzymania niepracującego syna, skoro nie ma już względem niego obowiązku alimentacyjnego, jego syn jest dorosły i posiada zawód. Uwzględnienie tego typu argumentów skarżącego, stanowiłoby orzekanie wbrew zdrowemu rozsądkowi. Oznaczałoby bowiem uznanie, że łożenie na osobę, co do której na skarżącym nie ciąży obecnie obowiązek łożenia na utrzymanie, stanowić powinno argument przemawiający za umorzeniem należności z tytułu alimentów, wypłaconych zastępczo przez gminę tej osobie, w okresie w którym skarżący nie wywiązywał się względem niej ze swego obowiązku alimentacyjnego.

Reasumując przyjąć należało, że zasadnie organy uznały, iż sytuacja dochodowa i zdrowotna skarżącego, jakkolwiek trudna, to nie uzasadniała umorzenia ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych na rzecz dzieci świadczeń alimentacyjnych. Skarżący nie przedstawił tez żadnych innych okoliczności i dowodów świadczących obiektywnie o możliwości uwzględnienia jego żądania. Nie bez znaczenia pozostaje tu także uwzględnienie interesu społecznego w sprawie, który sprzeciwia się przerzucaniu obowiązku utrzymania dzieci dłużnika na wszystkich podatników.

W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, sposób załatwienia sprawy, polegający na podtrzymaniu przez organ odwoławczy stanowiska organu pierwszej instancji

o odmowie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, którego dłużnikiem jest R. K., nie narusza reguł rozpatrzenia sprawy w granicach uznania administracyjnego.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny,

na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącego wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy zostało oparte na art. 205 § 2 oraz art. 250 powyższej ustawy.