Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1506/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-12-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245  par. 2,  art. 246  par. 1  pkt 1 oraz  art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2005 r. oraz odsetek za zwłokę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu wniosku, że postępowanie kontrolne i podatkowe w przedmiotowej sprawie toczy się od 2006 r. Jego sytuacja majątkowa nie uległa pogorszeniu w stosunku do momentu, w którym postępowanie zostało wszczęte. Jak wskazał, wysokość uszczuplenia wynikająca z zaskarżonych decyzji i związane z tym koszty sądowe są niemożliwe do jednorazowego zapłacenia bez uszczerbku dla jego rodziny i prowadzonej działalności gospodarczej.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz synem urodzonym w 2008 r., posiada dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną ([...] ha) oraz [...] lokale użytkowe o powierzchni [...] m2. Uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości brutto [...] zł miesięcznie.

Na wezwanie Referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego, wnioskodawca nadesłał stosowne kopie i oświadczenia do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 1505/09, w której również wnosił o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 2 listopada 2009 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Od powyższego orzeczenia (jak również od tożsamych postanowień z dnia 2 listopada 2009 r., w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1494-1517/09) wniesiony został sprzeciw. W jego uzasadnieniu skarżący wskazał, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł 24 skargi, od których obowiązany jest uiścić wpisy w łącznej kwocie 12.000 zł. Zauważył, że wszystkie postanowienia zostały wydane na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 listopada 2009 r., w związku z czym uznał jako niezrozumiałe powołanie się w ich uzasadnieniach na różny stan faktyczny w kwestii uzupełnienia wniosku na wezwanie z dnia [...] r. W postanowieniu w sprawie o sygn. I SA/Wr 1505/09 potwierdzono bowiem fakt uzupełnienia wniosku, natomiast w pozostałych sprawach stwierdzono, że pomimo wezwania wniosek nie został uzupełniony.

W związku z treścią uzasadnienia do sprawy załączone zostały kopie dokumentów przedłożonych w sprawie o sygn. I SA/Wr 1505/09, mianowicie zeznań podatkowych za lata 2007 i 2008, zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości zaliczek na podatek dochodowy za 2009 r., deklaracji VAT-7 za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2009 r., wyciągów z rachunków bankowych – dwóch osobistych i jednego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków. Z powyższych dokumentów i oświadczenia wynika, że w 2007 r. wnioskodawca uzyskał z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości [...] zł i dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu) w kwocie [...] zł. W 2008 r. przychód [...] zł, a dochód [...] zł. Organ podatkowy zaświadczył, że podatnik nie dokonał wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w okresie od lipca do września 2009 r. W deklaracjach VAT-7 wykazano, że w czerwcu, lipcu i sierpniu 2009 r. skarżący dokonywał dostaw towarów i usług, podlegających wykazaniu, o łącznej wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł (brutto).

Na wyciągach z rachunku bankowego, związanego z działalnością gospodarczą (gdzie saldo jest ujemne i wynosi około [...]-[...] zł) wykazane są liczne przelewy przychodzące i wychodzące, w tym tytułem wpłaty własnej z drugiego rachunku firmowego oraz na rachunek osobisty, którego wyciągi nie zostały przedłożone. Wyciągi dwóch z rachunków osobistych potwierdzają m.in. spłatę kredytu w kwocie ponad [...] zł, ponoszenie bieżących wydatków i przelewy kwot 100-400 zł na rachunek I. G.

W zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków wskazano, że wynoszą one łącznie [...] zł. Składają się na nie wymieniony wyżej kredyt hipoteczny, opłaty za energię elektryczną ([...] zł), wydatki na żywność, odzież, środki czystości, lekarstwa (około [...] zł), przedszkole ([...] zł), wydatki na utrzymanie domu, to jest filtry do wentylacji (konieczne ze względu na alergię), środki oczyszczalni przydomowej, filtry do wody użytkowej, bieżącą konserwację do ogrzewania oraz przygotowania ciepłej wody (około [...] zł). Skarżący wyjaśnił, że na jego utrzymaniu pozostaje nie tylko jego syn (wymieniony na urzędowym formularzu), ale również jego matka, I. G., która nie pracuje ze względu na urlop wychowawczy, oraz jej 6-letni syn z poprzedniego związku, który nie ma uznanego ojca.

Wnioskodawca dodał, że sytuacja gospodarcza kraju i świata powoduje stały spadek obrotów i dochodów prowadzonej przez niego działalności. Dodatkowo branża, którą się zajmuje (sprzedaż i serwis telefonów komórkowych) przechodzi załamanie, w związku z czym zmuszony był przeprowadzić reorganizację w firmie, co pociągnęło za sobą znaczne koszty, które jeszcze nie przynoszą efektów. Zwrócił uwagę, że aby zapłacić tak wysokie koszty sądowe, będzie musiał obciążyć i tak już od wielu miesięcy obciążoną linię kredytową, posiadaną na rachunku firmowym, którego wyciągi przedłożył. Przyznanie prawa pomocy pozwoliłoby na uniknięcie kolejnych strat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy.

Stosownie do treści art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów postępowania (w tym kosztów sądowych) jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585).

W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą bardzo wysokie dochody ([...] zł brutto). Faktycznie, porównując zeznania podatkowe za lata 2007 i 2008 r., można stwierdzić ich spadek, niemniej nie mógł on mieć wpływu na sytuację finansową wnioskodawcy, którego stopa życiowa znacznie przewyższa poziom przeciętnej rodziny. Poza tym, po wysokości dochodu, jaki uzyskał w poprzednich latach ([...] zł i [...] zł) należy się spodziewać, że dysponuje oszczędnościami, nawet przy założeniu, że jego miesięczne wydatki – jak sam zdeklarował – wynoszą około [...] zł.

W ocenie Sądu, skarżący ma możliwość poczynienia rezerw z kwoty przeznaczonej na miesięczne utrzymanie, chociażby ograniczając wydatki na podstawowe potrzeby, takie jak wyżywienie, odzież, środki czystości, na które przeznaczane jest [...] zł. Wymieniona kwota bowiem stanowi często wysokość całego dochodu w przeciętnym kilkuosobowym gospodarstwie domowym, z której pokrywane są wszystkie opłaty na utrzymanie mieszkania, wyżywienie kredyty, itp. Prowadzi to do wniosku, że poczynienie takich oszczędności nie powinno spowodować nawet uszczerbku koniecznego utrzymania dla rodziny wnioskodawcy, co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Nie uszło też uwadze Sądu, że mimo wezwania do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych, w tym dewizowych, wnioskodawca z całą pewnością pominął cztery rachunki bankowe – jeden związany z prowadzoną działalnością gospodarczą (o końcowym numerze [...]) i trzy osobiste (o numerach końcowych: [...] i [...]). Wynika to z analizy operacji dokonywanych na rachunkach, których wyciągi zostały nadesłane. Niewątpliwie też na tych kontach posiada środki w znacznej wysokości, o czym świadczą kwoty wpłat dokonywanych na rachunki, z których informacje zostały Sądowi udostępnione. Mianowicie na rachunek firmowy były wpłacane z drugiego rachunku związanego z działalnością kwoty w wysokości około [...]-[...] zł (przelewy datowane m.in. na [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) oraz dokonywane przelewy na rachunki osobiste (których wyciągów wnioskodawca nie przestawił) kwot [...]-[...] zł (przelewy datowane m.in. na [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]).

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że regulacja dotycząca przyznania prawa pomocy wskazuje, że to wnioskodawca winien wykazać okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. W rezultacie wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów na etapie rozpoznania wniosku przez Referendarza sądowego, mimo że jego postanowienie w wyniku sprzeciwu traci moc, jest dla niego wiążące i Sąd nie ma obowiązku ponownie wzywać o dokumenty, o które już raz skarżący został wezwany. Poza tym już informacje wynikające z przedłożonych dokumentów i oświadczeń wskazywały, że wnioskodawca ma możliwość ponoszenia kosztów postępowania, w tym opłacenia wpisu od skargi nie tylko w niniejszej, ale we wszystkich dwunastu sprawach, na które się powołał w sprzeciwie oraz wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika z wyboru.

Mając zatem na uwadze powyższe Sąd, w oparciu o art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.