Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1519/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5,  ust. 1, 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 34 i 34 a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: asesor WSA Joanna Skiba (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi P. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Wojewoda Dolnośląski stwierdził nabycie przez Gminę T. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w G. gmina T., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha (po podziale w 2006 roku działki nr [...]/1 o powierzchni [...] ha, [...]/2 o powierzchni [...] ha i [...]/3 [...]o powierzchni [...] ha). W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa we władaniu, bez tytułu prawnego, przedsiębiorstwa państwowego P. z siedzibą w W.. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego gminy T. zatwierdzonym Uchwałą gminnej Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1983 roku oraz Uchwałą Miasta i Gminy T. z dnia [...] grudnia 1990 roku ta nieruchomość przeznaczona była pod tereny intensywnego zagospodarowania wiejskiego oraz pod transport [...]. W związku z tym powyższa nieruchomość jako należąca w dniu 27 maja 1990 roku do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, stała się z mocy prawa własnością Gminy T..

W wyniku wniesionego przez "P" S.A. odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2007 r. umorzyła postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ powołał się na panujący w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, zgodnie z którym trwały zarząd który jest sprawowany przez państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jak też dawny zarząd (poprzednio użytkowanie), który mógł być sprawowany również przez przedsiębiorstwa państwowe, powstawał i powstaje na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu, w wyniku przekazania oraz z mocy prawa w wyniku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną.

Za niezasadny organ odwoławczy uznał również zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gdyż P. S.A. nie jest organem administracji rządowej, sądem albo organem władzy państwowej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała również, że z przepisu art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" wynika jedynie, że mienie P. stanowiło wydzieloną część. Z tych względów organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie P. nie jest właścicielem rzeczonej nieruchomości ani też nie przysługuje mu do niej żadne prawo rzeczowe, nie przysługuje mu również zarząd w stosunku do rzeczonej nieruchomości. Z tych względów organ odwoławczy wydał decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podst. art. 138 §1 pkt 3 kpa.

Skargę na powyższą decyzję złożyły "P." S.A. domagając się jej uchylenia. W skardze P. SA twierdzi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Organ II instancji pominął uregulowania wynikające z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1990 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". W szczególności pominął uregulowania dotyczące art. 16 tej ustawy. Ponieważ skarżące przedsiębiorstwo dysponowało przedmiotową nieruchomością, to nieruchomość stała się jego mieniem, co do którego wykonywało wszelkie uprawnienia. W związku z powyższym mienie nie mogło należeć do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, nie została zatem spełniona przesłanka przewidziana w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Ponadto organ administracji pominął uregulowania wynikające z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W uzupełnieniu skargi skarżąca podniosła również naruszenie przez organ II instancji art. 7, 77 i 28 kpa.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaiskrzonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć, w tym przypadku przedmiotem badania pod wskazanym kątem jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2007 roku umarzająca postępowanie odwoławcze.

Istotą w niniejszej sprawie jest to, jaki krąg podmiotów jest stronami postępowania komunalizacyjnego, zakończonego decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2007 r.

Postępowanie komunalizacyjne toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), art. 5 ust. 1. W postępowaniu tym, którego celem jest przejście prawa własności mienia Skarbu Państwa na właściwą gminę z dniem 27 maja 1990 r., stronami są Skarb Państwa i gmina. Inne podmioty mogą uczestniczyć w tym postępowaniu, o ile legitymują się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Tylko bowiem taki tytuł powoduje, iż dany podmiot ma w postępowaniu interes prawny, a zatem przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Z kolei uczestniczenie jakiegoś podmiotu w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony postępowania administracyjnego, musi ona wykazać, że ma materialnoprawny interes w uczestniczenie w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 10 maja 2001 r., sygn. akt I Sa 2595/99 LEX 54752).

Stosownie do treści art. 127 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Zatem obowiązkiem organu odwoławczego jest przede wszystkim ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, a więc m.in., czy zostało wniesione przez podmiot mający legitymację do wniesienia tego środka odwoławczego. W myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji należały one do terenowego organu władzy państwowej. W przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane żadnym dokumentem, że przedsiębiorstwo państwowe P. uzyskało tytuł prawny do władania nieruchomością. Fakt wywodzenia swojego prawa do nieruchomości przez P. na podstawie rozporządzenia z dnia 25 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" nie jest wystarczające do uznania posiadania przez PKP interesu prawnego, bowiem akt ten miał charakter ogólny i nie naruszał stanu prawnego poszczególnych nieruchomości (takie stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1457/07 niepublikowany). Również normy zawarte w art. 34-34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nie kreują interesu prawnego P. w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1. Decyzja wojewody wydana w postępowaniu komunalizacyjnym, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), potwierdza nabycie mienia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Ewentualne stwierdzenie nabycia z tym dniem przedmiotowej nieruchomości przez Gminę T., wyłącza możliwość zastosowania art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), który odnosi się wyłącznie do nieruchomości Skarbu Państwa. Zgodnie z tym przepisem grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 września 2000 r., z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P.. Również art. 34a ustawy z 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe ma na względzie grunty będące przedmiotem własności Skarbu Państwa w dniu 27 października 2000 r., zatem przedmiotem unormowania tego artykułu nie mogą być grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego, w tym nabyte przez gminy z mocy prawa z dniem 27maja 1990 r. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. (takie stanowisko zawarte zostało w wyroku trybunału konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 roku K 30/03 OTK-A 2005 /4/35).

Również za niezasadne należy uznać naruszenie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o pracownikach samorządowych poprzez jego pominięcie, gdyż przepis ten wyłączał spod komunalizacji mienie służące wykonywaniu zadań publicznych, ale należące do organów administracji rządowej, sądów i organów władzy państwowej, a P. z pewnością nie należy do żadnej z tej kategorii podmiotów.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak na wstępie wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.