Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 52/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz E. Sp. z o. o. z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

ISA/WA 52/08

UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta W. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r. Nr [...]

w części odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności budynku mieszkalnego znajdującego się na gruncie położonym w W. przy [...], oznaczonym w dniu 27 maja 1990 r. w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] – uchyliła decyzję organu I instancji w części zaskarżonej, tj. w pkt. 2; oraz stwierdziła nabycie przez Gminę Miejską W. z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności budynku mieszkalnego, stanowiącego część składową gruntu opisanego w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości [...], położonego we W. przy [...].

W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny:

Wojewoda Dolnośląski zawiadomieniem z dnia 18 sierpnia 2006 r. poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W., własności nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa na mocy art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U Nr 13, poz. 87 ze zm.). W operacie ewidencji gruntów nieruchomość oznaczona jako działka numer [...] zgodnie z przedłożonym wypisem z rejestru gruntów sporządzonym według stanu na dzień 27 maja 1990 r. wykazana została we władaniu W. Na wniosek tego Przedsiębiorstwa Prezydent Miasta W. wszczął postępowanie w sprawie podziału nieruchomości w celu uregulowania stanu prawnego tej nieruchomości użytkowanej przez wymienione Przedsiębiorstwo. Postępowanie to zakończone zostało decyzją Prezydenta W. z dnia [...] listopada 1993 r., nr [...] zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości w trakcie którego wydzielono działkę [...], jako pozostająca w użytkowaniu W. od 1957 roku bez uregulowanego stanu prawnego.

Wnioskiem z dnia 17 stycznia 1994 r. Przedsiębiorstwo wystąpiło do Kierownika Urzędu Rejonowego w W. o regulację stanu prawnego nieruchomości zabudowanej oznaczonej jako działka nr [...]. Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik decyzją z dnia [...] lutego 1994 r., nr [...] ustanowił prawo użytkowania wieczystego w/w działki na rzecz W. oraz prawo własności budynku posadowionego na tej nieruchomości z przeznaczeniem na mieszkania zakładowe. Na podstawie powyższej decyzji założono księgę wieczystą nr [...], w której w dziale II wpisano W., jako użytkownika wieczystego działki nr [...] i właściciela budynku.

Zdaniem organu w wyniku uwłaszczenia W. na mocy wyżej opisanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lutego 1994 r., budynek posadowiony na tej nieruchomości przestał być częścią składową gruntu będącego mieniem ogólnonarodowym, a stał się odrębnym od gruntu przedmiotem własności tego przedsiębiorstwa i nie mógł być przedmiotem rozstrzygnięcia jako mienie państwowe.

Wobec powyższego Wojewoda Dolnośląski uznał, że nieruchomość gruntowa będąca przedmiotem postępowania spełnia przesłanki do komunalizacji z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.) zgodnie, z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do:

1. rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

2. przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego,

3. zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organem określonym w pkt 1

- staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Bowiem w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe, a uprawnienia właścicielskie w stosunku do niej wykonywał w imieniu Skarbu Państwa terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Jednocześnie odmawiając stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W. własności budynku mieszkalnego znajdującego się na gruncie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta W. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r. w części odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. własności budynku mieszkalnego znajdującego się na gruncie położonym w W. oznaczonym jako działka nr [...], uchyliła decyzję Wojewody Dolnośląskiego w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. z siedzibą we W Skarżąca spółka podniosła, że jej zdaniem decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r. jest zgodna z prawem.

Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 czerwca 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2006 r. z uwagi na to, że rozstrzygnięcie w decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej naruszało w szczególności art. 138 § 1 pkt. 2 kpa oraz 136 kpa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta W. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r. w części odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności budynku mieszkalnego znajdującego się na gruncie położonym w W. przy [...] – uchyliła decyzję organu I instancji w części zaskarżonej, tj. w pkt. 2; oraz stwierdziła nabycie przez Gminę Miejską W. z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności budynku mieszkalnego, stanowiącego część składową gruntu opisanego w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości [...], położonego w W. przy [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że stan prawny całej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., czyli na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o został ustalony w sposób nie budzący żadnych wątpliwości.

Oznacza to, że według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość tj. grunt wraz z znajdującym się na niej budynkiem mieszkalnym stanowiła własność Skarbu Państwa w faktycznym władaniu bez tytułu prawnego W.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że nieruchomość nierozdysponowana w formie prawem przewidzianej, stosownie do dyspozycji art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wytłaczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. (Dz.U. Nr 14/1989 r. poz. 74) należała do t.o.a.p stopnia podstawowego. Z tego też względu podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zgodnie zaś z zasadą wynikającą z wówczas obowiązującego art. 48 Kodeksu cywilnego (superficies solo cedit) budynek mieszkalny znajdujący się na nieruchomości oznaczonej działką nr [...] stanowił część składową gruntu i jako taki dzielił los prawny nieruchomości, czyli konkretnego gruntu. Nieruchomość wg stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r. z mocy art. 5 ust. 1 cyt. ustawy podlegała w całości komunalizacji, tj. zarówno składający się na nią grunt, jak też budynek mieszkalny.

Organ odwoławczy zaznaczył, że decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie ma charakteru konstytutywnego, prawo kształtującego, a ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający zaistniały w dniu 27 maja 1990 r. stan prawny z mocy prawa.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. z siedzibą w W. Skarżąca spółka wnosiła o wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006r.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że uzasadniona jest odmowa stwierdzenia przez Wojewodę Dolnośląskiego nabycia przez Gminę Miejską W. własności budynku mieszkalnego znajdującego się na gruncie objętym inwentaryzacją - karta nr [...].

Skarżąca podniosła, ze w następstwie wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lutego 1994 r. o ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania gruntu, oraz konstytutywnego wpisania nabytych praw do księgi wieczystej, nastąpiły nieodwracalne skutki w sferze cywilno-prawnej W. Mianowicie, przedsiębiorstwo to nabyło prawa wieczystego użytkowania gruntu (art. 232 i następne Kodeksu Cywilnego) oraz stało się właścicielem budynku, który stał się odrębną własnością przedsiębiorstwa.

Skarżąca E. w W. podniosła, że na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 2004r. kupiła od Wojewody Dolnośląskiego W. w W, jako zespół składników materialnych i niematerialnych obejmujących wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 55 kodeksu cywilnego w tym prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych oraz posadowione na nich budynki stanowiące odrębne nieruchomości (§3 aktu notarialnego). W §5 umowy sprzedaży ustalono, iż E w W. wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki W., bez względu na charakter stosunku prawnego, z którego te prawa i obowiązki wynikają.

Skarżąca podniosła, że wstąpiła w prawo własności budynku mieszkalnego posadowionego na gruncie, do którego przysługuje jej prawo użytkowania wieczystego. Okoliczności powyższe uzasadniają interes prawny Spółki, który został naruszony zaskarżoną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje jednoznacznie, że W. nie legitymowało się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990r., z którym ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn zm.), wiąże przejście na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone wart. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy. Nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, nabytą na podstawie art. 2 ust.1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U Nr 13, poz. 87, z późno zm.)

Na tle przepisów art. 5 ust. 1 powołanej ustawy należy odróżnić władztwo administracyjno-prawne (imperium), które przysługiwało wyłącznie organom terenowym administracji państwowej, od władztwa cywilnoprawnego (dominium), które mogło przysługiwać m. in. przedsiębiorstwom państwowym. W orzecznictwie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2006 r. I OSK 1259/05) utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym zarówno obecny trwały zarząd, który jest sprawowany przez państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jak też dawny zarząd (użytkowanie), który mógł być sprawowany m. in. również przez przedsiębiorstwa państwowe, powstaje i powstawał na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu, w wyniku przekazania oraz z mocy prawa w wyniku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną. Posiadanie jako stan faktyczny nie dawało natomiast tytułu prawnego do nabycia prawa zarządu, jak również nie stanowiło przeszkody w nabyciu tego prawa przez gminy w drodze komunalizacji.

Brak po stronie W. tytułu prawnego do spornego gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa. Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego wskazane przedsiębiorstwo do przedmiotowej nieruchomości nie posiadało.

Wojewoda Dolnośląski w decyzji z dnia [...] października 2006 r. w pkt. 1 stwierdził nabycie z moc prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W. nieodpłatnie prawa własności gruntu położonego w W. przy [...] oznaczonego w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...], zaś w kt 2 odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W. własności budynku mieszkalnego znajdującego się na gruncie, opisanego w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości o nr [...].

Powołana wyżej decyzja Wojewody Dolnośląskiego w pkt 1 nie została zaskarżona i jest prawomocna.

Natomiast odnośnie pkt 2 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła go i stwierdziła nabycie przez Gminę Miejską W. z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności budynku mieszkalnego, stanowiącego część składową gruntu opisanego w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości [...].

Jednakże należy mieć na uwadze, ze zgodnie z art. 48 kodeksu cywilnego z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Oznacza to, ze decyzja Wojewody Dolnośląskiego stwierdzająca w pkt 1 nabycie z mocy prawa przez gminę miejską W., prawa własności gruntu położonego w W. przy [...] oznaczonego w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...], w rzeczywistości obejmuje również budynki i urządzenia znajdujące się na tym gruncie.

Jeżeli budynki nie stanowiły odrębnego od gruntu przedmiotu własności, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodziła, to nie jest prawidłowe oddzielne orzekanie w jednym punkcie o komunalizacji gruntów, a w następnym o komunalizacji budynków.

W tej sytuacji wydając decyzję o komunalizacji budynków organ odwoławczy po raz kolejny rozstrzygnął tę samą kwestię merytorycznie.

Zatem organ odwoławczy uchylając pkt. 2 decyzji Wojewody Dolnośląskiego winien umorzyć postępowanie.

W tej sytuacji decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, aczkolwiek z innych przyczyn niż podane w skardze jest nieprawidłowa.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a i c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.