Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 397/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 165a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 397/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Grażyna Firek (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010r., sprawy ze skargi J. M., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 8 stycznia 2010r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania., I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 457 zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

I SA/Kr 397/10

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia 5 października 2009 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.). w związku ze złożonym w dniu 7 września 2007 r. zgłoszeniem przez J. M. o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z1 tytułem darowizny ze strony F.M. odmówił wszczęcia postępowania w/w sprawie.

W jego uzasadnieniu organ w pierwszym rzędzie powołał treść art.165a § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a następnie wskazał treść art. 4a ust 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, który stanowi, że "zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi

urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego

powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2) udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub

polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art.9. ust. 1 pkt 1 - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczednościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Z okoliczności faktycznych w nin. sprawie , zd. organu wynikało, że środki pieniężne które były przedmiotem darowizny nie wpłynęły na rachunek nabywcy tj. należący do J.M., zatem zwolnienie przewidziane w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie miało zastosowania w niniejszej sprawie, a to musiało skutkować odmową wszczęcia postępowania.

W zażaleniu od powyższego postanowienia J.M. zarzucając naruszenie art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn poprzez jego błędną wykładnię, art. 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa poprzez niewyczerpujące zbadanie wszelkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą w celu stworzenia jej rzeczywistego obrazu i uzyskania podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa oraz art.888 1 w zw. z art. 392 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny poprzez ich nieuwzględnienie, domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 r. Nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W jego uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył okoliczności faktyczne sprawy , wskazując , że w dniu 7 września 2007r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z1 wykazujące nabycie przez J.M. udziału w nieruchomości zgodnie z aktem notarialnym z dnia 14 sierpnia 2007r. RP A 5832/2007 o wartości 275.000,00 zł tytułem polecenia darczyńcy, wskazujące jako osobę darczyńcy F.M., do którego dołączone zostały umowa darowizny z dnia 14 sierpnia 2007r. zawartej pomiędzy F.M. a J.M., kserokopia umowy sprzedaży udziału wynoszącego 9/100 części w zabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę nr 173/1 o powierzchni 0,0744 ha położonej w K. przy ul. K. obręb [...], jedn. ewid. Ś. objętą księgą wieczystą nr [...], sporządzona w formie aktu notarialnego z dnia 14 sierpnia 2007r. Rep [...]. oraz potwierdzenie przelewu kwoty 275.000,00 zł na konto bankowe z datą księgowania 14 sierpnia 2007r.

Następnie organ wskazał na treść art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn , zgodnie z którym podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej m. in. tytułem darowizny oraz art. 5 w/cyt ustawy , stosownie do treści którego obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy lub praw majątkowych, zaś zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 pkt. 4 w/cyt ustawy przy nabyciu tytułem darowizny obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia.

Natomiast w myśl art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych (....), jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2) udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust.1 pkt 1 – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym, a w myśl ust. 3 w/cyt artykułu, w przypadku niespełnienia wymienionych warunków, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Odnosząc okoliczności faktyczne sprawy do treści powołanych zasad organ odwoławczy stwierdził, że nie zostały dochowane warunki wynikające z przytoczonego wyżej art. 4a ust. 1 pkt. 2. Środki pieniężne, o których mowa w umowie darowizny z dnia 14 sierpnia 2007 r. darczyńca przekazał bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanej tytułem zakupu udziału w nieruchomości, zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 14 sierpnia 2007 r. o wartości 275000,00 zł, co bezspornie dokumentuje potwierdzenie wykonania przelewu. Zatem, zd. organu , przedmiotem darowizny były faktycznie środki pieniężne, które nie wpłynęły na rachunek nabywcy J.M.

Słusznym więc, zd. organu odwoławczego, było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, skoro zgodnie z treścią art. 165a §1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania m.in. w przypadku, gdy z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

W skardze od powyższego postanowienia wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. M. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego : art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn poprzez jego błędną wykładnię , art. 888§1 w zw. z art. 392 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez ich nieuwzględnienie , a także narusznie przepisów postępowania : art. 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa poprzez niewyczerpujące zbadanie wszelkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą w celu stworzenia jej rzeczywistego obrazu i uzyskania podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa oraz art. 217§2 tej ustawy poprzez niewyjaśnienie zasadności zastosowania przesłanek przez organ podatkowy wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 c/ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla te akty w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę należało uwzględnić i uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji albowiem organy podatkowe naruszyły przepis postępowania tj. art. 165 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj. z 2005 r. Dz.U. Nr 8 poz.60 ze zm.) , a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści tego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu postanowień I i II instancji brak jest jakichkolwiek rozważań pozwalających uznać , że przesłanki określone w cyt. przepisie zostały rzeczywiście spełnione, a tylko w takiej sytuacji organy uprawnione byłyby do odmowy wszczęcia postępowania.

Zdaniem Sądu przesłanki określone w art. 165a Ordynacji podatkowej w nin. sprawie nie zachodzą. Skarżąca jako osoba , u której wystąpiło przysporzenie majątkowe wskutek darowizny i która zalicza się do podmiotów wymienionych w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 o podatku od spadków i darowizn wprowadzonego nowelą z dnia 16 listopada 2006 r. ( Dz. U. Nr 222 poz. 1629) niewątpliwie ma interes prawny w złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie zwolnienia od podatku od darowizny, a zatem ma przymiot strony w takim postępowaniu.

Co do zawartego w powołanym przepisie art. 165a sformułowania "lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte", zd. Sądu, nie można sformułowania tego interpretować rozszerzająco. Należy je odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Organy podatkowe błędnie uznały, że w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja wystąpiła.

Organy obu instancji wiedząc, że w dniu 7 września 2007r. wpłynęło zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z1 wykazujące nabycie przez J.M. udziału w nieruchomości zgodnie z aktem notarialnym z dnia 14 sierpnia 2007r. RP [...] o wartości 275.000,00 zł tytułem polecenia darczyńcy, wskazujące jako osobę darczyńcy F.M., do którego dołączone zostały umowa darowizny z dnia 14 sierpnia 2007r. zawartej pomiędzy F.M. a J.M., kserokopia umowy sprzedaży udziału wynoszącego 9/100 części w zabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] o powierzchni 0,0744 ha położonej w K. przy ul. K., obręb [..], jedn. ewid. Ś. objętą księgą wieczystą nr [...], która to umowa sporządzona została w formie aktu notarialnego z dnia 14 sierpnia 2007r. Rep A [...] potwierdzenie przelewu kwoty 275.000,00 zł na konto bankowe z datą księgowania 14 sierpnia 2007r. oraz znając stan prawny – treść art. 4a ust 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 o podatku od spadków i darowizn nie miały prawa odmówić wszczęcia postępowania, ale miały obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przy zastosowaniu właściwego trybu postępowania tj. zbadania przesłanek określonych we wskazanym przepisie i stosownie do wyniku postępowania wniosek uwzględnić lub odmówić zwolnienia od podatku od darowizny.

Na zakończenie tych rozważań należy wskazać , że zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest postanowieniem o charakterze formalnym. Zatem szczegółowa analiza i ocena zarzutów zawartych w skardze odnoszących się do kwestii o charakterze materialnym nie była możliwa, bowiem stanowiłaby przekroczenie granic przedmiotowej sprawy.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 i 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, polecając by przy ponownym rozpoznaniu sprawy mieć na uwadze przytoczone wyżej okoliczności i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.