Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1471/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 2 ust. 3, art. 2a, art. 3a, art. 6g, art. 6o.
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku art. 165a i art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 613, dalej także o.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 16 lipca 2015 r. na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...], nr [...];[...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami z wniosku M.W. z tytułu własności wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w K. przy ulicy [...] – utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że pismem z dnia 10 czerwca 2015 roku M. W. zwrócił się do organu pierwszej instancji o wszczęcie postępowania w sprawie zobowiązań wynikających z art. 6h i 6m ust. 1 ustawy z 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, związanych z własnością ww. lokalu.

Powołanym wyżej postanowieniem z [...] roku organ pierwszej instancji odmówił stronie wszczęcia postępowania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami od lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w K. przy ulicy [...].

W zażaleniu na to postanowienie M. W. (dalej: właściciel lokalu) wskazał na naruszenie art. 133 § 1 o.p. w związku z art. 6h i art. 6m ust. 1 oraz art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1399 ze zm., dalej: u.c.p.g.).

Powołując się na treść znowelizowanej z dniem 1 lutego 2015 roku u.c.p.g. podkreślił, że "skoro każdy właściciel ponosi opłatę w części przypadającej na niego, to opłaty tej nie może już ponosić wspólnota. Na wspólnocie może ciążyć jedynie obowiązek przekazania na rachunek gminy sumy kwot należnych od właścicieli lokali. Z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. wynika także, że wspólnota mieszkaniowa jest zobowiązana do złożenia deklaracji za właściciela lokalu. Nie może jej jednak sporządzić samodzielnie, gdyż nie dysponuje danymi niezbędnymi do obliczenia kwoty opłaty, a ponadto nie może za właściciela lokalu zadeklarować, że odpady będą zbierane i przekazywane w sposób selektywny. Nie jest też uprawniona do weryfikacji danych przekazanych przez właściciela". Podkreślił także, że jako właściciel lokalu jest zobowiązany do poniesienia opłaty, a zatem jest podatnikiem i wobec tego przysługują mu prawa strony w postępowaniu podatkowym dotyczącym jego obowiązków w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W dalszej części uzasadnienia postanowienia Kolegium przytoczyło art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., zgodnie z którym przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Z powyższego wynika, że katalog podmiotów uznawanych za właściciela zobowiązanego do uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w rozumieniu wyżej wskazanej ustawy jest bardzo szeroki. Z całą pewnością prawodawca przyjął szerszą definicję niż ta, która wynika z art. 140 i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny.

Treść art. 2 ust. 3 wyżej powołanej ustawy odnosi się do szczególnego przypadku, jakim jest nieruchomość zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali. I tak, w stanie prawnym obowiązującym od 1 lutego 2015 roku, teść tego przepisu została doprecyzowana w następujący sposób: "jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową". Ponadto dodano ust. 2a regulujący sytuację, gdy obowiązki wskazane w ustawie mogą dotyczyć jednocześnie kilku podmiotów spośród wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz ust. 3a odnoszący się do zakresu ponoszenia opłat (bez ograniczeń w odniesieniu do wspólnoty i częściowego w odniesieniu do właścicieli lokali).

Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że obowiązki właściciela lokalu mieszkalnego obciążają wspólnotę mieszkaniową, reprezentowaną przez zarząd (powierzony lub ustawowy) i to wobec wspólnoty mieszkaniowej, a nie poszczególnych właścicieli lokali mieszkalnych powinno być prowadzone postępowanie w sprawie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami.

W końcowej części uzasadnienia postanowienia organ odwoławczy wskazał, że z pisma właściciela lokalu mieszkalnego wynika, że wniosek o wszczęcie postępowania został wniesiony na skutek otrzymania przez niego zawiadomienia z dnia 25 maja 2015 roku o posiadanych przez niego zaległościach z tytułu zadeklarowanych opłat. Wydział Księgowo – Rachunkowy (działający w imieniu Prezydenta Miasta) błędnie przyjął, że to na właścicielu lokalu spoczywa obowiązek podatkowy w zakresie gospodarowania odpadami. Podkreślił, że "wszystkie wymienione wyżej służby realizują zadania organu I instancji, którym jest prezydent Miasta K., w związku z tym nie może być tak, że są one ze sobą sprzeczne". Z tego zatem powodu żądanie od ww. opłaty za gospodarowanie odpadami, sformułowane w zawiadomieniu z dnia 25 maja 2015 roku było nieuprawnione.

Z powyższych przyczyn prawidłowo organ pierwszej instancji wydał postanowienie odmowie wszczęcia postępowania (art. 165a § 1 o.p.).

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o jego zmianę i uznanie zasadności wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania podatkowego lub o "jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.".

W skardze skarżący podniósł zarzut naruszenia:

1) art. 7 § 1 o.p., poprzez błędne uznanie – wbrew treści art. 2 ust. 3a u.c.p.g – iż skarżący nie jest podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

2) art. 133 § 1 o.p. – poprzez błędne jego zastosowanie, gdyż jako właściciel lokalu, podatnik jest stroną postępowania podatkowego w sprawie tej opłaty;

3) art. 165 § 1 o.p. – poprzez błędne jego zastosowanie, gdyż skarżący będąc stroną postępowania podatkowego miał prawo żądać jego wszczęcia;

4) art. 2 ust. 3 u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2015 r.) – poprzez błędne uznanie, że dotyczy on Wspólnoty Mieszkaniowej w K. ul. [...] (dalej: [...]), a nie poszczególnych właścicieli lokali;

5) art. 2 ust. 3a oraz art. 6m ust. 1c u.c.p.g. – poprzez nieuwzględnienie, że przepisy te czynią skarżącego podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

6) art. 6h i art. 6m u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2015 r.) – poprzez błędne uznanie, że przepisy te dotyczą wspólnoty mieszkaniowej, a nie poszczególnych właścicieli lokali.

W uzasadnieniu skargi skarżący w pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (dalej: dyrektywa) koszty gospodarowania odpadami muszą być ponoszone przez pierwotnego wytwórcę lub posiadacza odpadów. W budynku przy ul. [...] w K. wytwórcami odpadów komunalnych byli i są wyłącznie właściciele lokali. Pojemniki służące do zbierania odpadów usytuowane były i są poza granicami działki, na której położony jest ww. budynek. Jest to konsekwencją faktu, że działka ta nie spełnia wymogów działki budowlanej i nie ma na niej miejsca na usytuowanie jakichkolwiek urządzeń służących do zbierania odpadów komunalnych.

Zanim zaczęła obowiązywać opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odpady te odbierane były przez MPGK w K. na podstawie umowy zawartej przez [...] w imieniu właścicieli lokali. Na pokrycie wydatków wynikających z tej umowy właściciele wpłacali stosowne zaliczki, choć nie były to zaliczki w rozumieniu u.w.l., gdyż wydatki te nie stanowiły wydatków na utrzymanie nieruchomości wspólnej. Nie ma więc wątpliwości, że wydatki ponoszone były, choć za pośrednictwem Wspólnoty, przez poszczególnych właścicieli lokali.

Dalej skarżący wyjaśnił, że z chwilą wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 25 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach praktycznie nie uległ zmianie sposób gromadzenia i odbierania odpadów. W dalszym ciągu są od odbierane bezpośrednio od właścicieli lokali, z użyciem pojemników usytuowanych na terenie należącym do miasta K.. Zasadniczej zmianie uległ natomiast sposób rozliczania kosztów z tym związanych. Dotychczasowe zobowiązanie cywilnoprawne wynikające z zawartej umowy zostało zastąpione zobowiązaniem publicznoprawnym, jakim jest opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do której mają zastosowanie przepisy o.p. Ze względu na swój charakter opłata ta musi spełniać wymagania określone w art. 217 Konstytucji RP oraz respektować zasady określone w o.p., a to przesądza o tym, że musi zostać określone bezpośrednio w ustawie, kto jest podatnikiem tej opłaty. Zgodnie z art. 4-7 o.p. podatnikiem jest podmiot zobowiązany do uiszczenia podatku - w tym przypadku opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązanie to musi zostać uregulowane ze środków podatnika, w przeciwnym razie nie będzie mogło być uznane za wypełnione. Potwierdza to uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt I FPS 8/07.

Dalej skarżący wskazał, że zgodnie z art. 6h u.c.p.g. obowiązani do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są właściciele nieruchomości. Wprawdzie zgodnie z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. - w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2015 r. - w przypadku, gdy nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomość wspólną w rozumieniu u.w.l. lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

Kontynuując, autor skargi przywołał stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt. K 17/12, w którym TK odnosząc się do treści art. 2 ust. 3 u.c.p.g. stwierdził, że "Odesłanie do ustawy o własności lokali oznacza, że nałożone na właścicieli obowiązki, o których mowa w art. 6h i art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, w zależności od stanu faktycznego i prawnego, są wykonywane: po pierwsze - przez osobą fizyczną albo prawną, której właściciele lokali w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust 1 in principio ustawy o własności lokali); po drugie - przez osobą fizyczną albo prawną której właściciele lokali w umowie zawartej w formie aktu notarialnego po ustanowieniu odrębnej własności lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust 1 in fine ustawy o własności lokali); po trzecie - przez właścicieli samodzielnie (art. 19-20 ustawy o własności lokali). Zarząd kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali).

Trybunał Konstytucyjny potwierdził zatem, że w przypadku, gdy zarząd nieruchomością wspólną sprawowany jest w oparciu o art. 19-20 u.w.l. - a tak właśnie jest w przypadku [...] - obowiązki w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wykonują samodzielnie właściciele lokali. Trybunał stwierdził ponadto, że zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.l. zarząd kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz. Skoro właściciele lokali winni wykonywać swe obowiązki samodzielnie, to nie może robić tego za nich zarząd, który reprezentuje wspólnotę mieszkaniową a nie właścicieli lokali. W tej sytuacji nie może być wątpliwości, że w stanie prawnym obowiązującym do 31 stycznia 2015 r., obowiązki określone w art. 6h i art. 6m u.u.c.p.g., obciążały właścicieli lokali w budynku przy ul. [...] w K. i to oni - każdy we własnym zakresie - winni złożyć deklarację i wnosić wykazaną w niej opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W dalszych wywodach skargi wskazano, że nowelizacją, która weszła w życie w dniu 1 lutego 2015 r. do u.c.p.g. dodano nowe przepisy, a niektórym nadano nowe brzmienie. W art. 2 u.c.p.g. zmieniony został ust. 3 i dodany m.in. ust. 3a.

Art. 2 ust. 3 u.c.p.g. określa obecnie, że obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową. Natomiast art.2 ust. 3a stanowi, że wspólnota mieszkaniowa ponosi wynikające z u.c.p.g. opłaty bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu ponosi opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w części należnej od niego. Skoro zatem każdy właściciel lokalu ponosi opłatę w części przypadającej na niego, to opłaty w tym zakresie nie może już ponosić wspólnota. Na wspólnocie może ciążyć jedynie obowiązek przekazania na rachunek gminy sumy kwot pobranych od właścicieli lokali.

Z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. wynika także, że wspólnota mieszkaniowa jest zobowiązana do złożenia deklaracji za właściciela lokalu. Nie może jej jednak sporządzić samodzielnie, gdyż nie dysponuje danymi niezbędnymi do obliczenia kwoty opłaty. Z tego zapewne względu zgodnie z ust. 1c dodanym w art. 6m może żądać od właściciela lokalu podania tych danych. Przyznanie takiego uprawnienia wspólnocie mieszkaniowej potwierdza, że może ona być jedynie płatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należnej od właścicieli lokali. Wymagać podporządkowania się takiemu żądaniu można jedynie od podatnika. Prawo nie może czynić podatnikiem kogoś, kto - pomijając konsekwencje wynikające z art. 14 ust. 1 dyrektywy - nie ma możliwości samodzielnego ustalenia wysokości zobowiązania, nakazując jednocześnie właśnie podatnikowi obliczyć i zadeklarować wysokość tego zobowiązania. Nie jest też możliwe, by prawo czyniło podatnikiem kogoś, kto ma jedynie obliczyć i zadeklarować wysokość zobowiązania, ale podatek ma już zapłacić ktoś inny.

W ocenie skarżącego, zarówno w stanie prawnym obowiązującym w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r., jak i w stanie prawnym obowiązującym obecnie, w przypadku budynku wielolokalowego położonego w K., w którym ustanowiono odrębną własność lokalu i w którym zarząd nieruchomością wspólną sprawowany jest w oparciu o art. 20 u.w.l., podatnikami opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są wyłącznie właściciele lokali, w których zamieszkują mieszkańcy. Potwierdza to Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyżej wyroku, a także art. 2 ust. 3a i art. 6m ust. 1c u.c.p.g.

Zdaniem skarżącego warunkiem prawidłowego określenia, na kim ciążą obowiązki w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest ustalenie kogo u.c.p.g. czyni podatnikiem tej opłaty i czy zobowiązuje go do osobistego wykonania wszystkich czynności związanych z realizacją obowiązku podatkowego, czy może ustanawia płatnika, który wykona za niego część tych obowiązków. Tak nakazują przepisy o.p., a przede wszystkim art. 217 Konstytucji RP.

W u.c.p.g. nie występują pojęcia podatnika i płatnika, w związku z czym konieczna staje się analiza przepisów tej ustawy, by właściwie odczytać te, które przesądzają o statusie podatnika i ewentualnie płatnika. Tymczasem zarówno organ I instancji, jak i Kolegium uchyliły się od rozstrzygnięcia kto jest podatnikiem, a kto płatnikiem opłaty, ale nawet ustosunkowania się do argumentacji skarżącego dotyczącej tego zagadnienia.

Skarżący podkreślił, że przez ponad półtora roku jego status podatnika w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie był kwestionowany. Stwierdzono nawet, że zalega z wpłatami z tego tytułu, co pośrednio potwierdza, że uznawano go za podatnika tej opłaty.

Skarżący zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek zapłaty. Nie może jednak ono wygasnąć, jeżeli zapłaty dokonano z innych środków niż środki podatnika. Jeżeli właściciel lokalu nie przekaże wspólnocie mieszkaniowej danych niezbędnych do obliczenia wysokości opłaty, a także jeśli nie przekaże środków na jej uiszczenie, to wspólnota nie będzie mogła wywiązać się z obowiązków nałożonych na nią u.c.p.g. Żeby określić wysokość opłaty, którą winna przekazać wspólnota mieszkaniowa, niezbędne jest określenie przez organ podatkowy kwoty opłaty należnej od każdego z właścicieli lokalu Określenie wysokości tej kwoty nie może odbyć się bez udziału zainteresowanego właściciela lokalu, czyli podatnika.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Dodatkowo wyjaśnił, że "w odrębnym trybie zakończyła się sprawa postępowania odwoławczego, dotycząca odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...] określającej Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. [...]" (w skład której wchodzi między innymi lokal mieszkalny skarżącego) wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2013 roku oraz od 1 stycznia 2014 roku (i nadal), za każdy miesiąc. Decyzją z dnia [...] roku SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami – Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z [...]., którym organ ten orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami z wniosku skarżącego z tytułu własności wyodrębnionego lokalu nr [...] w budynku położonym w K. przy ul. [...].

Analizowana sprawa ma swój początek w piśmie skarżącego z dnia 10 czerwca 2015 r. skierowanego do Prezydenta Miasta K., w którym wniósł on "o wszczęcie postepowania podatkowego w sprawie moich zobowiązań wynikających z art. 6h oraz 6m ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, związanych z własnością lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...]".

Z odpowiedzi na skargę wynika, że postępowanie podatkowe zostało wszczęte wobec Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. postanowieniem z dnia [...], a decyzją organu I instancji z dnia [...] określono dla ww. Wspólnoty (w skład której wchodzi między innymi lokal mieszkalny skarżącego) wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami obowiązującej w określonych okresach 2013 r. i począwszy od 1 stycznia 2014 r. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] w K.utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 165a i art. 216 § 1 o.p. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami z wniosku skarżącego. Organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku utrzymał w mocy ww. postanowienie organu pierwszej instancji.

Sąd w składzie orzekającym podziela wywody prawne poczynione przez tutejszy Sąd w sprawie o tożsamym charakterze zakończonej wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1004/15 (dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i w dalszej części uzasadnienia powtórzy oceny prawne tam powołane.

Zgodnie z art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy Ordynacji podatkowej.

Ordynacja podatkowa w art. 165 § 1 stanowi, że postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (§ 2), a datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania (§ 4). Z kolei datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (§ 3). Jak przyjmuje się

w orzecznictwie i piśmiennictwie (por. m.in. B.Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2011 r., Wyd. Unimex, Wrocław 2011 r., str. 734) "Artykuł 165 § 1 musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji, ale i normują inicjatywę do podjęcia załatwienia określonych rodzajów spraw. Sposób regulacji w ustawach podatkowych zasady skargowości czy zasady oficjalności może być różny, a zatem bądź przez uregulowanie inicjatywy wszczęcia postępowania expressis verbis w przepisie prawa, bądź z przedmiotu regulacji (...) Przykładem drugiej metody jest rozwiązanie przyjęte w art. 21 § 3, który stanowi: Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

Ustawa podatkowa przewiduje zatem "dwa sposoby wszczęcia postępowania, które nawiązują do zasady skargowości oraz do zasady oficjalności w zakresie inicjatywy procesowej. Przebieg postępowania podatkowego jest w istotny sposób uzależniony od prawa materialnego. Zależność ta jest również widoczna na etapie wszczęcia postępowania. Sposób wszczęcia postępowania wynika bowiem bezpośrednio lub pośrednio z przepisów prawa podatkowego materialnego, w tym zarówno przewidzianych na gruncie Ordynacji podatkowej, jak również w poszczególnych ustawach regulujących określone podatki" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 374/08, LEX nr 548650, (wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne także

w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontekście powyższego przywołać należy art. 6o u.c.p.g., który

w brzmieniu obowiązującym w 2015 roku stanowił, że w razie niezłożenia deklaracji

o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Z zacytowanej regulacji wynika zatem bezspornie, że określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi następuje w ramach postępowania podatkowego wszczynanego z urzędu, co podkreślił WSA w Gliwicach m.in. w prawomocnym wyroku z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1092/14, LEX nr 1754599).

Mając zatem na uwadze, że – jak wykazano w powyższych rozważaniach – "postępowanie nie może być jednocześnie wszczęte z urzędu i na wniosek, tylko może być wszczęte albo z urzędu postanowieniem organu podatkowego, albo na żądanie strony" (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2011 r., Wyd. Unimex, Wrocław 2011 r., str. 634) wniosek skarżącego o wszczęcie wobec niego postępowania dotyczącego określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] nie mógł zostać uwzględniony. Postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie może być bowiem wszczęte na wniosek.

Pomijając w tym miejscu szczegółowe rozważania na temat formy w jakiej należało odmówić uwzględnienia wniosku strony (przyjmując, że art. 165a o.p. ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek, za wystarczające uznać można by pisemne poinformowanie strony, że nie może skutecznie żądać wszczęcia wobec niej postępowania z urzędu) stwierdzić należy, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na wniosek skarżącego nie narusza prawa.

Warto w tym miejscu przywołać art. 133 § 1 o.p., który stanowi, że stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117b, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Jak wyjaśniają cytowani już komentatorzy część przepisu art. 133 § 1 stanowiąca o podmiotach, "które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego", jest źródłem normy, dotyczącej wszczęcia postępowania na wniosek strony, a dalsze jej część stanowiąca o osobie "do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy" jest źródłem drugiej normy dotyczącej przypadków wszczęcia postępowania z urzędu. Zastosowanie każdej z nich prowadzi do tego samego skutku, tj. wszczęcia postępowania, jednakże zastosowanie jednej z nich uniemożliwia zastosowanie drugiej, gdyż – jak już wyżej podkreślono – postępowanie nie może być jednocześnie wszczęte z urzędu i na wniosek. (por. B.Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2011 r., Wyd. Unimex, Wrocław 2011 r., str. 634).

Weryfikacja kręgu podmiotów, wobec których należy prowadzić wszczynane z urzędu postępowanie administracyjne (w rozpatrywanym przypadku dotyczące określenia opłaty za gospodarowanie odpadami) następuje w ramach kontroli instancyjnej, a w dalszej kolejności w ramach ewentualnego postępowania sądowoadministracyjnego (czego przykładem może być wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 374/15, LEX nr 1926527). Niezawinione przez stronę pozbawienie jej udziału w postępowaniu stanowi także określoną w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. przesłankę wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

Sąd związany, zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, granicami sprawy nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości postępowania, co do którego skarżący podniósł w piśmie z dnia 17 lutego 2015 r., że "przysługuje mu prawo udziału w nim", w tym do weryfikacji kręgu podmiotów, wobec których jest ono prowadzone.

Stosownie do wspomnianego art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza bowiem, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych. Sprawa oznacza sprawę w znaczeniu materialnym, a nie procesowym (por. wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 888/11, LEX nr 1415234 i powołane w nim orzecznictwo, z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1315/12, LEX nr 14814848, z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 886/12, LEX nr 1480822, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, 2012, s. 347, 353).

Tak rozumiane granice niniejszej sprawy nakazują poprzestać na ocenie, czy skarżący mógł skutecznie wnioskować o wszczęcie wobec niego postępowania dotyczącego określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami Dokonując tak zakreślonej oceny skład orzekający uznał, że zaskarżone postanowienie mimo wskazania odmiennych niż wyżej omówione przesłanek rozstrzygnięcia nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania. Nie ustosunkował się natomiast, ze względów wyżej wyjaśnionych, do zarzutów skargi, które dotyczą prawidłowości postępowania wszczętego wobec Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. postanowieniem organu I instancji z dnia [...],

Wobec powyższego Sąd w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.