Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 257/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Protokolant Asystent Sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

E. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2015 r., nr [...], uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy z dnia 5 września 2014 r., nr [...] i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji, która zobowiązywała właściciela działki nr [...] w gminie K. – K. N. do odbudowy rowu melioracyjnego na działce nr [...] obręb ewidencyjny Z. i wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie oraz do poinformowania Wójta Gminy o wykonaniu powyższych prac, celem przywrócenia poprzedniego stanu rowu melioracyjnego.

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 21 maja 2013 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne, w związku z wnioskiem E. L., P. Ż. i M. L., zobowiązał K. N. - właściciela działki nr [..], obręb Z. do przywrócenia stanu poprzedniego rowu znajdującego się na tej działce, poprzez usunięcie umieszczonych przez właściciela zanieczyszczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 grudnia 2013 r., rozpatrując odwołanie K. N., uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy decyzją z dnia 5 września 2014 r., na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, zobowiązał K. N. do odbudowy rowu melioracyjnego na działce nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie oraz do powiadomienia Wójta Gminy o wykonaniu powyższych prac. Ustalono na podstawie dowodów z oględzin i przesłuchania świadków, że zasypanie rowu mogło spowodować zmiany w stosunkach wodnych. Oględziny ujawniły, że na wskazanej działce przebiega rów melioracyjny o długości około 60 cm, który został zasypany. Rów nie widnieje w ewidencji rowów melioracyjnych szczegółowych. Z dokumentacji fotograficznej wynika, że wzdłuż prawdopodobnej trasy zastano lekkie zagłębienie wypełnione wodą. Trasę rowu można było odtworzyć na podstawie istniejącego przepustu na drodze gminnej. Z protokołu dokumentacji wynika, że mimo długotrwałej suszy wiosennej pozostające w sąsiedztwie łąki od strony drogi gminnej nr [...] były podtopione a rowy wypełnione wodą. Z zeznań świadków J. B. i J. B. wynika, że do powstania rowu doszło w wyniku prowadzonych prac melioracyjnych w 1969 r. przez Rejonowe Przedsiębiorstwo Melioracyjne. Mieszkający od urodzenia w miejscowości Z. – B. i P. świadkowie twierdzili, że rów powstał wraz z przepustem pod drogą gminną nr [...]. Nie został jednak nigdy naniesiony na mapę ewidencyjną jako rów melioracyjny. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych przekazał kopię mapy stanowiącej część składową projektu melioracji wodnych dla projektu "[...]" zrealizowanego w latach 1969 - 1971 informując, że w obrębie działki nr [...] zlokalizowane były trzy rowy w tym jeden uchodzący od strony brzegu lewego do starorzecza rzeki N. Projekt nie zakładał odbudowy przedmiotowych rowów, a jedynie przewidywał odwodnienie obszaru w obrębie starorzecza, w tym także gruntu objętego działką nr [...], rowami nr [...] i "[...]" uchodzącymi do zasadniczego koryta rzeki N. Z pisma wynika, że nie ma informacji, czy powyższe rowy zostały wykonane ani o ewentualnych powodach odstąpienia od ich wykonania lub realizacji innych rozwiązań.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji ze względu na jego bezprzedmiotowość. Odwołujący oświadczył, że w granicach działki nr [...] nie występują żadne urządzenia melioracyjne.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 marca 2015 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ powołał przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis ten, oprócz zakazu zmiany stanu wody na gruncie, zawiera zakaz zmiany kierunku odpływu wody opadowej, jeżeli zmiana taka mogłaby być szkodliwa dla gruntów sąsiednich. Według SKO wykładnia przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Aby nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, musi zostać wykazane, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Według SKO organ pierwszej instancji nie wykazał, żeby na działce nr [...] istniał rów melioracyjny, a tym samym czy rów ten mógł być zasypany, czyli czy mogło dojść do zmiany stanu wody, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Wprawdzie organ pierwszej instancji wezwał wnioskodawców do wykazania szkodliwego wpływu podwyższonego stanu wody na ich łąki, jednak w toku postępowania wnioskodawcy nie przedstawili tych informacji. Z akt sprawy wynika, że rów ten nie istnieje w ewidencji melioracji szczegółowych. Brak jest dowodów, że rów został zasypany, a jeżeli tak to kiedy i przez kogo.

Wobec tego według SKO brak było podstaw do wydania decyzji zobowiązującej odwołującego do odbudowy rowu melioracyjnego na działce nr [...] obręb ewidencyjny Zamość lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie. Przepis będący podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie dotyczy zmiany stanu wód z własnego gruntu na grunty sąsiednie. Zmiany stanu wód spowodowane przez właściciela nieruchomości, które pociągają za sobą szkodliwe skutki dla nieruchomości sąsiednich dają podstawę do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub zbudowanie urządzeń zapobiegających szkodom. Według SKO nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Organ pierwszej instancji nie wykazał, że właściciel działki nr [...] zmienił stan wody na swoim gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

W tej sytuacji organ odwoławczy uznał za uzasadnione umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Wskazano też na marginesie, że Starosta wydał w dniu 18 stycznia 2013 r., z wniosku E. L., decyzję w sprawie uregulowania stosunków wodnych w kompleksie łąk w miejscowości Z. oraz niedrożności rowu znajdującego się na działce nr [...] i zobowiązał E. L. do wykonania bieżącej konserwacji rowu przebiegającego wzdłuż działki nr [...], a P. Ź. wzdłuż działki nr [...], polegającej na usunięciu roślinności z dna rowu melioracyjnego, usuniecie osadów tworzących namuły zachowując jego prawidłowy spadek i skoszeniu roślinności z brzegów rowów.

W skardze E. L. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia skargi wynika, że zarzuca się organom naruszenie przepisów postępowania, w szczególności uchybienia w zakresie przeprowadzonych dowodów i ich oceny. Skarżący zarzucił pominięcie przy ustaleniach stanu faktycznego, a zwłaszcza przy ustaleniu istnienia rowu, zeznań świadków, oględzin i fotografii dokumentujących istnienie i przebieg rowu. Zarzucił nadto nieuzasadnione pominięcie okoliczności istnienia przepustu pod drogą w linii spornego rowu i funkcję jaką ten przepust spełnia. W ocenie skarżącego SKO nie uzasadniło dostatecznie odmowy uznania, że zasypanie rowu mogło wywrzeć negatywny wpływ na grunty sąsiedzkie. Zwłaszcza zaś nie powołano biegłego, podczas gdy sprawa wymagała informacji specjalistycznych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli pod względem zgodności z obowiązującym prawem w przedmiotowej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzję Wójta Gminy i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji, który nałożył na właściciela działki nr [...] położonej w gminie obowiązki określone w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015, poz. 469). Zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).

Materialną podstawę prawną rozstrzygnięć w kontrolowanej sprawie był art. 29 ustawy Prawo wodne, którego przepisy ust. 1, 2 i 3 stanowią:

1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

a. zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

b. odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Przytoczone przepisy określają obowiązki właścicieli nieruchomości związane z prawidłowym gospodarowaniem wodą na nieruchomościach oraz zasady odpowiedzialności za ich naruszenie. Właścicieli nieruchomości obciążają dwa podstawowe obowiązki: w postaci zakazu zmiany stanu wody na gruncie, w tym zwłaszcza zmiany kierunku odpływu wody opadowej lub kierunku odpływu ze źródeł, jeśli wywołuje to szkodę na gruntach sąsiedzkich, oraz zakaz odprowadzania wody oraz ścieków na grunty sąsiedzkie (art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2). W tym zakresie właściciel ponosi odpowiedzialność za swoje działania bądź zaniechania. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy Prawo wodne właściciel obciążony jest również obowiązkiem usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W tym zatem zakresie obciążony jest odpowiedzialnością za działania osób trzecich oraz za skutki zdarzeń losowych.

Treść przytoczonych unormowań prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie tylko zakazał właścicielowi gruntu zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, odprowadzania wód i ścieków na inne grunty, ale również zobowiązał go do dbania, aby stan stosunków wodnych na jego gruncie nie przyczyniał się do powstania szkód na gruntach sąsiednich i to nie tylko przez jego działania, ale też działania osób trzecich, jak też na skutek zdarzeń obiektywnych, niezależnych od niego oraz innych osób (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 13/06, LEX nr 271601).

Naruszenie przez właściciela nieruchomości stosunków wodnych powodujących szkodę na gruntach sąsiednich rodzi skutek w postaci nałożenia sankcji nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkody, przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Sankcje te mogą być nałożone jedynie na właściciela lub współwłaściciela, względnie użytkownika wieczystego nieruchomości, na której dokonano zmian stanu wód, które doprowadziły do powstania szkody, i to niezależnie od jego winy, czy nawet przyczynienia się do tychże zmian (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 416/07, LEX nr 384113). To właściciel bowiem odpowiada za skutki zmiany stanu wód na swojej nieruchomości i to niezależnie od tego, czy to on był sprawcą tej zmiany, czy osoba trzecia, czy wreszcie zmiany te powstały wskutek przypadku. Wykładnia systemowa całego przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne nie pozostawia wątpliwości, że odpowiedzialnymi za doprowadzenie nieruchomości do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom są właściciele nieruchomości. Inną kwestią jest natomiast sprawa wzajemnych roszczeń pomiędzy właścicielami oraz faktycznymi sprawcami zmiany stanu wody na gruncie, które należą do kategorii stosunków regulowanych przepisami prawa cywilnego, w konsekwencji rozstrzyganych przez sądy powszechne.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy najistotniejsze jest jednak w świetle dyspozycji art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, że wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających powstawaniu szkody poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 Prawa wodnego jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Z tych względów przesłankami warunkującymi łącznie wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne są:

1. zmiana stanu wody na gruncie,

2. szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie,

3. związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie.

Zaistnienie określonych w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne okoliczności stwarza obowiązek wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego, albowiem decyzja ma charakter decyzji związanej.

Właśnie charakter decyzji wydanej w trybie art. 29 ust. 3 tej ustawy wymaga szczególnej dbałości o przestrzeganie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności określonej w art. 6 k.p.a., oznaczającej zgodność z prawem każdej czynności procesowej oraz zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. i wynikającego z niej dla organów nakazu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez przeprowadzenie niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego dowodów.

W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że zastosowanie przez organy administracji publicznej wskazanej w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne normy prawnej wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - z jakiej przyczyny, w szczególności czy dokonane zmiany spowodowały szkody na gruntach sąsiednich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 613/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 638/2009, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 642/2009, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl)

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie prowadzi do wniosku, że oba organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły obowiązki w zakresie postępowania dowodowego, co wywarło istotny wpływ na jej wynik. Organ pierwszej instancji nie podjął wszystkich możliwych do wykonania czynności dowodowych niezbędnych dla prawidłowego i dokładnego wyjaśnienia sprawy wszczętej i prowadzonej w trybie określonym w art. 29 ustawy Prawo wodne. Organ drugiej instancji natomiast na uchybienia te nie zwrócił uwagi, w efekcie czego rozstrzygnięto sprawę przedwcześnie oceniając ją jako bezprzedmiotową, na podstawie stanu faktycznego, który nie został należycie wyjaśniony.

W świetle przesłanek odpowiedzialności określonych w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne istotnym dla ewentualnego zastosowania przewidzianych tam sankcji było ustalenie, czy i w jaki sposób na nieruchomości K. N. doszło do zmiany stanu wody. Czy tak zaistniała zmiana stanu wody spowodowała jakieś negatywne skutki dla gruntów sąsiednich, a zatem czy spowodowała szkodę dla właścicieli tych nieruchomości. Wreszcie koniecznym ustaleniem było zbadanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie (działce nr [...]), a szkodą w gruntach sąsiednich.

Jak wynika z materiału dowodowego, w rozpoznawanej sprawie przeprowadzono trzykrotne oględziny działki nr [...] - w dniach: 19 grudnia 2012 r., 10 maja 2013 r. i 20 marca 2014 r. Protokoły z przeprowadzonych czynności, z wyjątkiem ostatniego, były podpisywane również przez właściciela działki nr [...]. Z protokołów tych wynika, że przez teren działki nr [...] przebiegał rów melioracyjny, który został wypełniony gałęziami, darnią i trawami z łąk, co potwierdził materiał wygarnięty w rowu. K. N. w toku pierwszych oględzin w 2012 r. nie przeczył istnieniu na jego działce rowu ani faktowi jego zasypania. Oświadczył, że jako właściciel działki był do tego uprawniony, albowiem rów ten nie był uwzględniony w żadnej dokumentacji ani w rejestrach. Zasypanie rowu ułatwiło mu poruszanie się po działce w czasie prowadzonych prac polowych.

W trakcie oględzin przeprowadzonych w 2014 r. właściciele działek sąsiednich zwrócili uwagę na wysoki poziom wód na ich łąkach, który nigdy wcześniej nie występował. Taki stan rzeczy łączyli z zasypaniem rowu na działce nr [...]. Organ pierwszej instancji przesłuchał nadto świadków: J. B. i J. B., którzy potwierdzili fakt istnienia na wskazanej działce rowu melioracyjnego, łączącego się z przepustem pod drogą gminną nr [...].

W toku postępowania organ pierwszej instancji zdołał wykazać zgromadzonymi dokumentami, że istnienie rowu melioracyjnego na działce [...] nie zostało odnotowane formalnie w żadnych rejestrach. Z pisma Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, z dnia 18 kwietnia 2014 r., wynikało tyle tylko, że w ramach projektu melioracji wodnych "[...]" zrealizowanego w latach 1969-1971, w obrębie przedmiotowej działki planowano realizację 3 rowów. Projekt przewidywał odwodnienie obszaru w obrębie starorzecza, w tym gruntu objętego działką nr [...]. W zasobach archiwalnych Oddziału Terenowego nie odnaleziono jednak żadnych dokumentów potwierdzających wykonanie rowów bądź uzasadniających przyczyny odstąpienia od realizacji projektu melioracyjnego. Jednak z posiadanego rejestru pomiarowego wykonanego w 1972 r. dla potrzeb obliczenia opłaty melioracyjnej za realizację melioracji wynika, że działka [...] (dawniej nr [...]) została zmeliorowana na powierzchni 1,74 ha.

Na podstawie wskazanego materiału dowodowego organ pierwszej instancji nałożył na właściciela działki nr [...] sankcje z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jednak organ odwoławczy w oparciu o te same dowody uznał postępowanie za bezprzedmiotowe i umorzył kontrolowane postępowanie administracyjne. Według sądu oba rozstrzygnięcia są wadliwe.

Organ pierwszej instancji procedował w oparciu o niedostatecznie wyjaśniony stan sprawy, który nie pozwalał na weryfikację wystąpienia przesłanek zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, przez co przedwcześnie nałożył na właściciela działki nr [...] opisane obowiązki. Jeśli przyjąć, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, że rów melioracyjny na działce nr [...] istniał i został zasypany, czemu nie przeczy przede wszystkim jego właściciel i czego nie podważa fakt braku odnotowania jego istnienia we właściwych rejestrach, to organ nie ustalił pozostałych istotnych dla sprawy przesłanek jej rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy nie pozwalał bowiem na potwierdzenie, że doszło wskutek zasypania rowu do takiego zmiany stanu wody na działce nr [...], że spowodowała ona szkody na gruntach sąsiednich.

Tymczasem zmiana stanu wody na gruncie oraz jej szkodliwość dla gruntów sąsiednich wymagają rzetelnego i wyczerpującego ustalenia. W tym zakresie sąd orzekający w niniejszym składzie podziela szeroko prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że ocena zmiany stosunków wodnych wymaga - co do zasady - wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Oględziny nieruchomości czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy w odnośnym zakresie nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Regułą jest, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie powinien być przeprowadzony dowód z opinii biegłego, między innymi na okoliczność, czy na działce sąsiedniej powstała szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a szkodą (tak też w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 373/14, LEX nr 1479326; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 336/13, LEX nr 1344924; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 586/10, LEX nr 668618; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 99/09, LEX nr 60295; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 669/08, LEX nr 530466).

Wobec tego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skorzystanie z dowodu z opinii biegłego wydaje się konieczne, gdyż zaistnienie wskazanych wyżej przesłanek nałożenia nakazów, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie zostało ani wykazane, ani jednak wykluczone. Koniecznym do wyjaśnienia przy pomocy opinii biegłego elementem stanu faktycznego sprawy będzie okoliczność, czy w istocie zasypanie istniejącego na działce nr [...] rowu można zakwalifikować jako zmianę stanu wody. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, powodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi i daje organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływały wody opadowe z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 265/13, LEX nr 1512940). Ustalenie organu pierwszej instancji, że ze względu na długotrwałość istnienia rowu na działce nr [...] jego zasypanie mogło spowodować zmiany stosunków wodnych, stanowi wyłącznie hipotezę niepotwierdzoną wymaganymi w tym zakresie obiektywnymi dowodami. Stanowi jedynie spekulację, która nie może być podstawą nałożenia sankcji, o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

Równocześnie jednak, w ocenie sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawniał organu odwoławczego do umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., czyli gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W przeciwnym wypadku umorzenie prawa będzie stanowiło niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty.

W kontrolowanej sprawie postępowanie administracyjne zainicjowane zostało przez właścicieli gruntów sąsiednich, żądających zaprzestania zasypywania rowu melioracyjnego na działce nr [...], które według nich spowodowało niedrożność systemu melioracyjnego na tym terenie i podtapianie, a nawet zalewanie ich gruntów. Następnie ujawnione w sprawie okoliczności wykazały, że na wskazanej działce istniał niezaewidencjonowany rów, który został zasypany. Oględziny przeprowadzone w dniu 20 marca 2014 r. oraz zgromadzona w sprawie dokumentacja fotograficzna ujawniła występujące na działkach sąsiadujących z działką nr [...] zalewania łąk i pastwisk (podtopienia). W tym okolicznościach nie można było twierdzić, że nie ma przedmiotu postępowania administracyjnego. Stanowiska tego nie zmienia fakt, że właściciele działek sąsiednich nie udowodnili faktu poniesienia szkody w związku ze zmianami stanu wody na gruncie K. N. Związek pojawiających się podtopień i zalewań łąk i pastwisk sąsiednich ze zmianami na działce nr [...] może potwierdzić wyłącznie opinia biegłego, uwzględniająca całokształt okoliczności, które pominął organ odwoławczy, a między innymi fakt niedrożności przepustu pod drogą gminną nr [...], który łączył rów na działce nr [...] z pozostałymi rowami w okolicy.

W ocenie sądu istnieje również element podmiotowy sprawy i podstawa prawna działania władczego organów administracji w postaci art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Wobec tego niedopuszczalne, a co najmniej przedwczesne, było umorzenie niniejszego postępowania administracyjnego.

Brak należycie i wszechstronnie przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym niewyjaśnienie okoliczności, na które powoływał się skarżący, oznacza, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia zasad procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozstrzygnięcie na podstawie stwierdzeń zawartych w protokołach z oględzin, które nie zostały poparte należytym materiałem dowodowym oraz wszechstronnie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, wreszcie zawierające błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, należało uznać za wadliwe.

Mając na względzie przedstawione wyżej naruszenia przepisów postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zgodnie z art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Ze względu na wynikający z art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi zakaz wydania orzeczenia na niekorzyść skarżącego, sąd nie mógł sięgnąć do również wadliwej prawnie decyzji organu pierwszej instancji, bowiem jej treść była korzystna i zgodna z interesem prawnym skarżącego. Orzeczenie sądu nie może bowiem pogorszyć sytuacji podmiotu składającego skargę. Wadliwość prawna decyzji Wójta Gminy będzie jednak podlegała usunięciu poprzez rozstrzygnięcie organu odwoławczego po ponownym rozpoznaniu sprawy w tej instancji.

Skutkiem uchylenia decyzji organu odwoławczego zaktualizuje się ponownie potrzeba rozpoznania odwołania K. N. od decyzji Wójta Gminy. Rozstrzygnięcie sprawy winno nastąpić po uzupełnieniu postępowania dowodowego w kierunku wskazanym przez sąd i wyjaśnieniu okoliczności mających kluczowe znaczenie dla zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, z uwzględnieniem ograniczenia wynikającego dla organu odwoławczego z przepisu art. 136 k.p.a.