Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1186/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Asesor WSA Jacek Fronczyk Protokolant Monika Niewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi K. S, na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 23 listopada 2004 r. K. S., wskazując na treść art. 44 pkt 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.) i na fakt zamieszkiwania poza granicami kraju, wystąpił do Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] o wydanie decyzji w sprawie niepowoływania go do czynnej służby wojskowej. Szef Wydziału Poboru i Uzupełnień WKU [...] pismem z dnia 3 grudnia 2004 r. poinformował K S. o pozostawieniu jego żądania bez rozpoznania, gdyż wyżej wymieniony nie figuruje w ewidencji tutejszego WKU. Wówczas pełnomocnik K. S. pismem z 20 grudnia 2004 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z żądaniem załatwienia niniejszej sprawy, jednakże przedmiot tej sprawy określił odmiennie niż w piśmie z 23 listopada 2004 r., a mianowicie zażądał wydania zaświadczenia stwierdzającego, że K. S. ma uregulowany stosunek do służby wojskowej. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. przekazał niniejsza sprawę w przedmiocie wydania stosownego zaświadczenia do rozpatrzenia Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień [...], według właściwości, wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że organ ten jest właściwy do rozpoznania sprawy z uwagi na ostatnie miejsce zamieszkania lub pobytu w kraju zainteresowanego (art. 21 § 1 pkt 3 Kpa).

Po rozpatrzeniu sprawy w przedmiocie wydania zaświadczenia żądanej treści, Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. odmówił wydania zaświadczenia stwierdzającego uregulowany stosunek do służby wojskowej K. S.. Jako podstawę prawną wskazał art. 34 i 31 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP i art. 123 § 1 Kpa. W uzasadnieniu podniósł, że K. S. nigdy nie zgłosił się do organu w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiązku obrony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wniósł o wydanie zaświadczenia stwierdzającego uregulowany stosunek do służby wojskowej ewentualnie o wydanie decyzji w sprawie niepowoływania do czynnej służby wojskowej. Wskazał, że K. S. przebywa we F. z zamiarem stałego pobytu i nie posiada w Polsce miejsca stałego pobytu, co uniemożliwia zgłoszenie się do organu w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiązku obrony. Wskazał nadto, że K. S. spełnia warunki przewidziane w przepisie art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 217 § 1 i 2 oraz art. 218 § 1 Kpa, podnosząc, że organ zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. K. S., jako obywatel Polski, posiadający zezwolenie na pobyt stały we F. nadal podlega powszechnemu obowiązkowi obrony. Ponieważ do tej pory nie zgłosił się w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiązku obrony, brak jest podstaw faktycznych i prawnych do wydania żądanego zaświadczenia. W postanowieniu tym organ przedmiot sprawy określił, jako odmowę wydania zaświadczenia stwierdzającego uregulowany stosunek do służby wojskowej lub decyzji w sprawie nie powoływania do czynnej służby wojskowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. S. wniósł o uchylenie postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. oraz poprzedzającego go postanowienia Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...], zarzucając naruszenie przepisu art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP zgodnie z którym, obywatela polskiego stale zamieszkującego zagranicą nie powołuje się do czynnej służby wojskowej oraz naruszenie przepisu art. 217 § 1 i 2 w związku z art. 218 § 1 i 2 Kpa polegające na bezpodstawnej odmowie wydania stosownego zaświadczenia. W uzasadnieniu wskazywał, iż przepis art. 44 ust. 1 pkt. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP stanowi lex specjalis w stosunku do przepisów art. 4 ust. 1 i art. 31 oraz art. 34 tejże ustawy, co w rezultacie wyłącza stosowanie art. 31 i art. 34 ustawy wobec obywateli polskich stale zamieszkujących poza granicami kraju. A zatem organ powinien wydać stosowne zaświadczenie.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu postanowienia organu II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy określić przedmiot niniejszej sprawy, albowiem w pismach strony i organu nierzadko pojecie to ulega zatarciu, co niepotrzebnie zaciemnia sprawę.

Otóż przedmiot sprawy został ostatecznie zakreślony w piśmie pełnomocnika K. S. z dnia 20 grudnia 2004 r., jako żądanie wydania przez organ stosownego zaświadczenia stwierdzającego uregulowany stosunek do służby wojskowej. Znamiennym jest tu, że pełnomocnik nie żądał wówczas, jak to wcześniej czynił K. S. w swoim piśmie z 23 listopada 2004 r. wydania decyzji w sprawie niepowoływania do służby wojskowej. Dalsze zmiany tak sprecyzowanego przedmiotu sprawy, dokonywane przez pełnomocnika K. S. poprzez dodatkowe żądanie wydania decyzji w sprawie niepowoływania do czynnej służby wojskowej, dalece wykraczają poza przedmiot sprawy i nie powinny być tu rozpatrywane łącznie z żądaniem wydania przez organ stosownego zaświadczenia. A zatem wszelkie wywody zarówno strony, jak i organu dotyczące wydania decyzji w sprawie niepowoływania K. S. do czynnej służby wojskowej nie stanowią przedmiotu niniejszej sprawy. Dlatego też określenie w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2005 r. przez organ II instancji (za błędną sugestią zawartą w określeniu przedmiotu zażalenia przez stronę) przedmiotu sprawy, jako odmowę wydania zaświadczenia stwierdzającego uregulowany stosunek do służby wojskowej lub decyzji w sprawie niepowoływania do czynnej służby wojskowej, jest wadliwe. Jednakże ponieważ organ rozstrzygnął prawidłowo przedmiot sprawy - wydanie stosownego zaświadczenia - i istota rozstrzygnięcia sprawy w tym aspekcie została prawidłowo przez organ uzasadniona, wada powyższa nie miała w ocenie Sądu, żadnego wpływu na treść powziętego postanowienia.

W aspekcie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, sprawa przedstawia się następująco.

K. S. urodził się [...] stycznia 1977 r. i do 1990 r. mieszkał w W.(dzielnica [...]), kiedy to wraz z rodzicami wyjechał za granicę i już nigdy do Polski nie powrócił. Od 2000 r. mieszka i pracuje w P. Jest nadal obywatelem polskim, posiada zezwolenie na pobyt i pracę we F. Zaświadczenie o uregulowanym stosunku do służby wojskowej jest mu potrzebne w związku ze staraniami o pracę.

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 zdanie pierwsze wyżej wskazanej ustawy: "Powszechnemu obowiązkowi obrony podlegają wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku." Art. 31 ust. 1 i 3 stanowią, że: "Mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą osiemnaście lat życia (przedpoborowi), są obowiązani zgłosić się do rejestracji w określonym terminie i miejscu. Przedpoborowi, którzy nie dopełnili obowiązku zgłoszenia się do rejestracji w określonym terminie i miejscu, są obowiązani to uczynić niezwłocznie po ustaniu przeszkody." Rozwinięciem tych przepisów jest art. 34 - " Mężczyźni, którzy z jakichkolwiek powodów nie stawili się do poboru do końca roku kalendarzowego, w którym ukończyli dwadzieścia cztery lata życia, są obowiązani zgłosić się do wojskowej komendy uzupełnień właściwej ze względu na ich miejsce pobytu stałego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiązku obrony. Obowiązek ten trwa do czasu ukończenia sześćdziesięciu lat życia."

K. S. nie mógł się zgłosić do rejestracji po ukończeniu 18 roku życia, gdyż przebywał wówczas zagranicą. Pozostaje wiec w dalszym ciągu przedpoborowym i organ nie posiada żadnej dokumentacji dotyczącej oceny jego stanu zdrowia warunkującego wykonywanie obowiązku obrony. Powyższy obowiązek zgłoszenia ciąży na skarżącym i ustaje z mocy prawa dopiero po ukończenia sześćdziesięciu lat życia, chyba, że wcześniej dokona takiej rejestracji oraz stanie przed wojskową komisją lekarską, na którą musi być wcześniej skierowany przez właściwy organ administracji publicznej.

Co do właściwości miejscowej w niniejszej sprawie Wojskowej Komisji Uzupełnień, wypowiedział się Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., wskazując na WKU [...], jako na właściwy organ do rozpatrzenia sprawy z uwagi na ostatnie miejsce zamieszkania lub pobytu w kraju K. S. (art. 21 § 1 pkt 3 Kpa). Tak więc wszelkie zastrzeżenia skarżącego, że nie ma gdzie dokonać rejestracji, jako przedpoborowy są tu w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego chybione.

Kwestię wydania zaświadczenia regulują przepisy art. 217 i 218 Kpa.

Podkreślenia wymaga, że organ zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Określenie danych znajdujących się w posiadaniu organu nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco poprzez obejmowanie nimi także danych dostarczonych temu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1997 r. SA/Ł 3105/95, publ. OSP 1998, nr 6, poz. 106).

Ponieważ skarżący nie zarejestrował się, jako przedpoborowy Wojskowa Komisja Uzupełnień [...] nie posiada o nim żadnych danych, które mogłyby stanowić podstawę do wydania żądanego zaświadczenia. Stan ten uzasadnia zatem treść wydanych przez organy postanowień w przedmiotowej sprawie.

Żądanie zatem przez stronę wydanie przez organ zaświadczenia w takim stanie faktycznym jest niemożliwe do wykonania. W takiej sytuacji organ wydaje stosowne postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści, co też organ prawidłowo uczynił.

A zatem w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji są prawidłowe.

Osobnego omówienia wymaga zarzut naruszenia przez organ art. 44 ust. 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy. Przepis ten stanowi, że: "Nie powołuje się do czynnej służby wojskowej poborowych uznanych za zdolnych do tej służby obywateli polskich, którzy stale zamieszkują za granicą.". Otóż poza kwestią ewentualnej decyzji o niepowoływaniu do czynnej służby wojskowej, który to problem został wyjaśniony wyżej, pozostaje zagadnienie, czy przepis ten nie może również kształtować treści zaświadczenia żądanego w tej sprawie przez stronę. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozumowanie takie nie jest prawidłowe, a zarzut jest chybiony. Po pierwsze stanowisku prezentowanemu przez skarżącego przeczą zasady wydawania przez organy administracji publicznej zaświadczeń uregulowane w art. 217 i art. 218 Kpa - do której to kwestii Sąd ustosunkował się już wyżej. Po drugie, osoba korzystająca z wyżej wskazanego przepisu musi posiadać status poborowego. Nadto osoba ta musi być wcześniej uznana za zdolną do odbycia czynnej służby wojskowej - a więc być do niej zdolna między innymi z uwagi na stan zdrowia, co z kolei może określić jedynie właściwa wojskowa komisja lekarska, zaś dane te powinny być w posiadaniu właściwego WKU. W przypadku skarżącego okoliczności te nie są spełnione - skarżący jest przedpoborowym, brak jest także ustaleń co do jego zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej, co jest następstwem braku dokonania przez niego rejestracji.

Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa przez oba organy w postępowaniu administracyjnym, które skutkowałoby stwierdzeniem nieważności lub uchyleniem zaskarżonych postanowień.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.