Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1032/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 26 par 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7 i 77 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał J. J. rozbiórkę trzech budynków konstrukcji drewnianej o wymiarach 19,80 m x 9,40 m, 19,50 m x 9,40 m oraz 19,70 m x 9,40 m w południowej i [...] części działki nr [...] przy ul. [...] w S., którą Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [..] r., nr [...] utrzymał w mocy.

Po ustaleniu niewykonania przez zobowiązanego obowiązku rozbiórki, organ nadzoru budowlanego upomniał inwestora do podporządkowania się decyzji nakazującej rozbiórkę.

Następnie powiatowy organ nadzoru budowlanego w K. w dniu [...] r. wystawił tytuł wykonawczy nr[...] , w którym jako zobowiązanego do wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki trzech budynków wskazał J. J. . Nadto postanowieniem z tej samej daty nr [...] nałożył na inwestora grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł.

W zażaleniu na opisane postanowienie J. J. złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej w skrócie "ustawy egzekucyjnej" – brak wymagalności rozbiórki z powodu negatywnego stanowiska współwłaściciela nieruchomości (brak zgody na rozbiórkę),

- art. 33 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej - określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

- art. 33 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej – niewykonalność obowiązku rozbiórki z powodu negatywnego w tym zakresie stanowiska współwłaściciela nieruchomości,

- art. 33 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej – niedopuszczalność egzekucji zmierzającej do rozbiórki budynku, w stosunku do której drugi ze współwłaścicieli nieruchomości nie został powiadomiony,

- art. 33 § 1 pkt 8 ustawy egzekucyjnej - zastosowanie zbyt uciążliwego środka – grzywny, zamiast środka mniej uciążliwego.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Do zażalenia skarżący załączył oświadczenie K. J. z dnia [...] r., że jest współwłaścicielką nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] , działka nr [...] i nie wyraża zgody na dokonanie przez drugiego współwłaściciela rozbiórki żadnego z budynków.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nie uwzględnił zarzutów J. J. .

Organ wskazał, iż decyzja o nakazie rozbiórki z dnia [...] r. została skutecznie doręczona K. J. w dniu [...] r., a nadto wydana ona została na skarżącego jako inwestora obiektu, zatem to na nim spoczywa obowiązek jego rozbiórki.

J. J. złożył zażalenie na powyższe postanowienie powielając merytoryczną argumentację podnoszoną w zażaleniu z dnia [...] r. dotyczącą naruszenia art. 33 ustawy egzekucyjnej. Skarżący ponowił również argumenty dotyczące braku zgody współwłaściciela nieruchomości na wykonanie egzekwowanej rozbiórki.

Nadto zarzucił wadliwe przyjęcie przez organ powiatowy, że inwestorem jest tylko on, pomimo, że faktycznie inwestorami jest on wraz z żoną.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem wydanym w dniu [...] r., nr [...] utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, następnie, odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, za bezzasadny uznał zarzut o zbyt uciążliwym środku egzekucyjnym (art. 33 pkt 8) wyjaśniając, iż wykonanie zastępcze określone w art. 127 powołanej ustawy jest środkiem egzekucji mającym wprawdzie zastosowanie do obowiązków niepieniężnych, polegających na wykonaniu czynności przez inną osobę za zobowiązanego, jednakże jest środkiem bardziej dolegliwym oraz następuje na koszt zobowiązanego, któremu organ egzekucyjny doręcza odpis tytułu wykonawczego. Przy środku egzekucyjnym zastosowanym w przedmiotowej sprawie zobowiązany ma natomiast możliwość wyboru wykonania rozbiórki lub wyboru podmiotu, któremu ewentualnie zleci jej wykonanie. Dokonując wyboru środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny kieruje się nie tyle niedogodnościami zobowiązanego co skutecznością egzekucji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że podstawą rozpatrzenia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może być sprawa wysokości wymierzonej grzywny w celu przymuszenia, tylko zastosowanie określonego środka egzekucyjnego. Dlatego też w niniejszej sprawie organ powiatowy uzasadniając powód nieuwzględnienia zarzutu o zbyt uciążliwym środku egzekucyjnym nie jest obowiązany do wyjaśniania wysokości nałożonej grzywny oraz badania przyczyn niewykonania obowiązku.

Ponadto powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że o niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym w rozumieniu art. 33 pkt 5 ww. ustawy można mówić, wówczas, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym, zaś obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki.

Za bezzasadny organ uznał także podnoszony przez skarżącego zarzut o niemożliwym do wykonania nakazanej rozbiórki z powodu negatywnego stanowiska współwłaściciela. Według organu, w przypadku braku zgody do wykonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, współwłaściciel którego udział wynosi co najmniej połowę może żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli (art. 199 Kodeksu cywilnego). Ponadto o nieuwzględnieniu powyższego zarzutu przesądza fakt, że nakaz rozbiórki obiektu wydany w oparciu o przepisy art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy Prawo budowlane winien zostać wykonany bezzwłocznie, dlatego termin wykonania rozbiórki trzech budynków nie został określony. A zatem nie można tu mówić o odroczeniu terminu wykonania nakazanego obowiązku. Natomiast nakaz wykonania rozbiórki stał się wymagalny w dniu [...] r. niezależnie od zgody współwłaściciela na jej wykonanie.

Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że określony w tytule wykonawczym egzekwowany obowiązek jest zgodny z treścią obowiązku nakazanego decyzją ostateczną PINB w K. z dnia [..] r. i dlatego zarzut wynikający z art. 33 pkt 3 ww. ustawy nie może zostać uwzględniony.

Podobnie, zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej wynikający z art. 33 pkt 6 powołanej ustawy stanowi o niedopuszczalności egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, co przesądza o nieuwzględnieniu zarzutów skarżącego, iż w przedmiotowej sprawie nastąpiła niedopuszczalność egzekucji administracyjnej – rozbiórki budynku co do której drugi ze współwłaścicieli nieruchomości nie został powiadomiony oraz o dowolnym ustaleniu inwestora w postępowaniu administracyjnym, bowiem dotyczą one przesłanek merytorycznych.

Na opisane postanowienie organu odwoławczego J. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. .

Wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, ewentualnie umorzenie postępowania zarzucił mu naruszenie:

- art. 7 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie czy tytuł wykonawczy nadaje się do wykonania w sytuacji, gdy drugi ze współwłaścicieli nieruchomości wyraża sprzeciw wobec jego wykonania,

- art. 8 i 9 K.p.a. poprzez działanie w sposób nie budzący zaufania obywatela do władzy publicznej oraz poprzez nakazywanie mu działań wbrew stanowisku drugiego współwłaściciela,

- art. 10 K.p.a. – poprzez brak wysłuchania strony przed wydaniem postanowienia

Nadto zarzucił nie zastosowanie w sprawie:

- art. 33 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej – mimo braku wymagalności rozbiórki z powodu negatywnego stanowiska współwłaściciela nieruchomości,

- art. 33 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej – mimo określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku orzeczenia o którym mowa w art. 3 i 4,

- art. 33 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej - mimo niewykonalności obowiązku rozbiórki z powodu negatywnego w tym zakresie stanowiska współwłaściciela nieruchomości,

- art. 33 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej - mimo niedopuszczalności egzekucji zmierzającej do rozbiórki budynku, w stosunku do której drugi ze współwłaścicieli nie został powiadomiony,

- art. 33 § 1 pkt 8 ustawy egzekucyjnej umożliwiającego zastosowanie środka mniej uciążliwego.

Końcowo skarżący zarzucił wadliwe przyjęcie, że inwestorem był jedynie on, podczas gdy inwestorami byli on wraz z żoną K. J., co ma bezpośredni wpływ na niemożliwość wykonania tytułu wykonawczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w S. , w oparciu o przepis art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił zgłoszony przez skarżącego wniosek o wezwanie do udziału w sprawie K. J. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydane w niniejszej sprawie postanowienia organów obu instancji są zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym z dnia [..] r., nr[..] .

Natomiast przedmiotem egzekucji jest obowiązek rozbiórki samowolnie wybudowanych trzech budynków konstrukcji drewnianej o wymiarach 19,80 m x 9,40 m, 19,50 m x 9,40 m oraz 19,70 m x 9,40 m w południowej i [...] części działki nr [...] przy ul. [...] w S., orzeczony decyzją organu powiatowego z dnia [..] r., utrzymany w mocy decyzją ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr[..] , od której Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Sz 768/15 oddalił skargę.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619) zwanej dalej "ustawą". Stosownie do treści art. 26 § 1 ustawy, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (§ 4). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (§ 5 pkt 1).

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności wymienione taksatywnie w art. 33 ustawy, co oznacza, że zarzuty można wnieść tylko z przyczyn w przepisie tym określonych.

Zgodnie z dyspozycją powołanego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1/ wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2/ odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3/ określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia o którym mowa w art. 3 i 4,

4/ błąd co do osoby zobowiązanego,

5/ niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6/ niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7/ brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8/ zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9/ prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10/ niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (wymogi treści tytułu wykonawczego).

Uwzględniwszy treść powołanych przepisów organy egzekucyjne orzekające w niniejszej sprawie uznały, że nie ziściła się żadna z wymienionych w tych przepisach przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd stanowisko to podziela.

Podniesione przez skarżącego zarzuty i argumenty opierają się na stanowisku, że nie może on dokonać nakazanej rozbiórki z uwagi na brak zgody współwłaściciela nieruchomości oraz, że nie istnieje żadne orzeczenie administracyjne, które taką rozbiórkę współwłaścicielowi by nakazywało.

Tak sformułowany przez skarżącego zarzut w istocie odnosi się do zasadności orzeczonego nakazu rozbiórki. Podnosi on bowiem błędne określenie osoby zobowiązanej, co doprowadziło jego zdaniem m.in. do niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz stanowi podstawę pozostałych zarzutów wymienionych w skardze. Skarżący oświadczył bowiem, że nie istnieje żadne orzeczenie administracyjne, nakazujące rozbiórkę spornych obiektów K. J. , a która będąc ich współwłaścicielem nie wyraża na powyższe zgody.

Zarzuty te są niezasadne. Jak wynika z treści art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Reguła określona w tym przepisie jest jedną z fundamentalnych zasad postępowania egzekucyjnego, zgodnie z którą organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej, bo ten zakres obejmowało już wcześniej prowadzone postępowanie administracyjne, które zostało ostatecznie zakończone. Strona w tamtym postępowaniu mogła i była uprawniona do podważania zasadności nałożonego na nią obowiązku. Zasada ta wynika z samej istoty postępowania egzekucyjnego, które ma na celu doprowadzenie do realizacji nałożonego obowiązku ostateczną decyzją administracyjną, który nie jest wykonywany dobrowolnie przez zobowiązanego. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ nie może zatem kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej – podjętej w ramach innego postępowania.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przeciwko skarżącemu, który w tytule wykonawczym określony został jako zobowiązany, w oparciu o decyzję administracyjną nakładającą na niego obowiązek rozbiórki, potwierdzoną wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r. oddalającym skargę w przedmiocie rozbiórki. Zatem podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z brakiem zgody współwłaściciela nie mogły, z uwagi na treść art. 29 § 1 ustawy, być rozstrzygane ani przez organy egzekucyjne ani przez Sąd w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy wskazywany w tym zakresie zarzut braku wymagalności rozbiórki z powodu braku zgody współwłaściciela (art. 33 pkt 2) uznać należy za całkowicie bezzasadny.

Również wskazywany z tego powodu (brak zgody współwłaściciela) zarzut niewykonalności decyzji (art. 33 pkt 5) uznać należy za bezzasadny. Sąd podziela reprezentowany w orzecznictwie pogląd, że przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku powinny istnieć niezależnie od podmiotu zobowiązanego oraz mieć charakter trwały. Przyjąć zatem należy, że obowiązek jest niewykonalny z przyczyn faktycznych, jeżeli nie istnieją techniczne możliwości jego realizacji. Chodzi w tym miejscu o sytuację, w której w świetle aktualnego stanu wiedzy i techniki nikt nie może wykonać obowiązku. Będący przedmiotem przymusowego wykonania obowiązek wynika z decyzji administracyjnej. Dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego strona zobowiązana musi dostosować się do nałożonego nakazu. Powoływanie się na brak zgody współwłaściciela nie stanowi żadnej przeszkody do jej wykonania.

Egzekwowany obowiązek nakazu rozbiórki jest zgodny z treścią obowiązku nakazanego decyzją ostateczną z dnia [..] r., nr [...] co powoduje, że uwzględniony nie może zostać również zarzut naruszenia art. 33 pkt 3 powołanej ustawy.

Także zarzut oparty na art. 33 pkt 6 dotyczący niedopuszczalności egzekucji administracyjnej zmierzającej do rozbiórki budynków, w stosunku do której drugi ze współwłaścicieli nie został powiadomiony, nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Jak już wyjaśniono w niniejszym uzasadnieniu, ustalenie inwestora dotyczy przesłanek merytorycznych wystawionego tytułu wykonawczego, które w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu.

Za chybiony należało również uznać zarzut o zbyt uciążliwym środku egzekucyjnym - art. 33 pkt 8 ustawy. Skarżący, w ramach podniesionych zarzutów, myli uciążliwość grożącego mu środka egzekucyjnego z uciążliwością egzekwowanego od niego obowiązku rozbiórki, wskazując na potencjalne niedogodności wiążące się z jej przeprowadzeniem. Uciążliwość samego, egzekwowanego obowiązku, a nie środka egzekucyjnego, nie może zaś stanowić skutecznego zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy obu instancji słusznie uznały zarzuty wniesione przez zobowiązanego za bezzasadne i stanowisko swe w tym zakresie trafnie uzasadniły. Brak zatem było przesłanek przemawiających za umorzeniem postępowania egzekucyjnego, czego domagał się skarżący. Podjęte przez niego działania mające na celu uchylenie się od wykonania nałożonego ostateczną decyzją administracyjną obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych, oparte na opisanych zarzutach, nie mogą zostać uznane za skuteczne.

W niniejszej sprawie nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 K.p.a. w postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu oraz wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa, ustosunkowano się także do zarzutów skarżącego.

Konkludując skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. , na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.