Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 940/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3, art. 38 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 marca 2017 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2016 r. Nr [...]


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Po 631/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015 r., Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2015 r. znak [...] o odmowie udzielenia L. D. pomocy finansowej.

Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że dopuszczając się naruszenia art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.) organ I instancji nie informował strony o skutkach prawnych uniemożliwienia pracownikowi organu I instancji przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, w tym w szczególności, iż musi to skutkować odmową udzielenia jej pomocy finansowej. W konsekwencji zdaniem Sądu naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy, albowiem to właśnie brak współdziałania L. D. z pracownikiem socjalnym poprzez uniemożliwienie rozprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowił jedyną i wyłączną przesłankę rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji. Podkreślono, iż organ powinien wyraźnie pouczyć stronę postępowania, że brak współpracy z pracownikiem socjalnym poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w konsekwencji może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Skoro zaś organy nie pouczyły w sposób prawidłowy skarżącej o skutkach braku współdziałania z pracownikami socjalnymi to nie powinna ona ponosić negatywnych konsekwencji nieznajomości swoich obowiązków. Wobec braku pouczenia strony o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i skutkach jego nieprzeprowadzenia nieuprawnione jest twierdzenie organu II instancji, iż to na skarżącej, po odwołaniu terminu wywiadu środowiskowego wyznaczonego na 15 grudnia 2014 r., spoczywał obowiązek skontaktowania się z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia daty przeprowadzenia tego wywiadu. Sąd zalecił, by organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę ponownie podjął próbę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, poprzedzając ją jednakże pouczeniem osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy o skutkach prawnych odmowy współpracy z organem.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...] na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 5 w zw. z art. 106 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm., dalej: u.p.s.) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058) oraz art. 104 i art. 130 § 4 K.p.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) przyznał L. D. zasiłek okresowy w wysokości [...] zł za XII 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż ponownie prowadząc postępowanie przeprowadził w miejscu zamieszkania strony aktualizację wywiadu środowiskowego, w wyniku czego ustalono, że L. D. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotna, zarejestrowana w PUP. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku jej dochód stanowił dodatek mieszkaniowy w wys. 219,07 zł oraz pomoc matki w postaci opłaty czynszu w wys. 373,91 zł, łącznie 582,98 zł. Jednocześnie ustalono, że strona w listopadzie 2014 r. poniosła wydatki na czynsz: 373,91 zł, energię elektryczną – 110,37 zł oraz telefon 20-30 zł. Wskazano, w świetle przepisów art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 38 u.p.s. L. D. kwalifikuje się do przyznania jej pomocy w formie zasiłku okresowego. Wyjaśniono przy tym, że zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. Równocześnie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. D. zarzuciła organowi I instancji błędne ustalenie jej dochodu w listopadzie 2014 r. na kwotę 592,92 zł. Wskazała, iż organ nie uwzględnił okoliczności, że jej matka I. D. w ramach pomocy zapłaciła niepotrzebnie cały czynsz za mieszkanie strony, nie wiedząc, że strona otrzymuje dodatek mieszkaniowy. Wyjaśniła, że kwota nadpłaty została jej zwrócona, dodając, że intencją jej matki była regulacja płatności na koncie czynszowym, tak by nie dochodziło do zaległości. L. D. oświadczyła, że gdy zorientowała się, że w ponoszeniu opłat za czynsz powstała nadpłata w tym samym miesiącu nadpłacone środki zwróciła matce. W dowód tego przedłożyła zaświadczenie z [...] oraz oświadczenie matki – I. D.. Kończąc wskazała, że jej dochód w listopadzie 2014 r. wyniósł [...] zł, co zmienia podstawę wyliczenia zasiłku okresowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, a organ I instancji wszechstronnie rozważył sytuację strony, wobec czego decyzji nie można postawić zarzutu dowolności. Organ odwoławczy podzielił ustalenia w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej L. D. wskazując przy tym, że bez znaczenia pozostaje fakt późniejszej wypłaty nadpłaty za czynsz ze Spółdzielni Mieszkaniowej. Dodał, że matka strony regularnie od marca 2015 r. opłaca za nią czynsz dokonując wpłat bezpośrednio na konto Spółdzielni Mieszkaniowej. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł. Jako, że strona nie przekracza tegoż kryterium kwalifikowała się do przyznania pomocy finansowej na podstawie art. 38 u.p.s. W ocenie organu II instancji nie ma podstaw do kwestionowania wysokości przyznanej pomocy, gdyż organ przyznał ją w kwocie, która mieści się w ustawowych kryteriach. Jednocześnie wyjaśnił, że L. D. korzysta z pomocy społecznej także na inne cele – otrzymuje zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie [...]zł i na zakup środków higienicznych, biletów MPK, rachunki za zużycie energii. Dlatego przyznaną kwotę [...]zł Kolegium uznało za uzasadnioną.

L. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podtrzymując zarzuty powołane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodała, że do jej dochodu niesłusznie wliczono nienależne świadczenie przekazane przez jej matkę I. D., które zostało bezpośrednio wpłacone na konto czynszowe [...]. Jej celem była pomoc w zakresie bieżącego regulowania płatności czynszowej za mieszkanie córki.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2016 r. o przyznaniu L. D. zasiłku okresowego w wysokości [...] zł na grudzień 2014 r.

Należy wskazać, że w niniejszej sprawie wypowiedział się już tutejszy Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Po 631/15, którym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015r. Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2015 r., znak [...] o odmowie udzielenia L. D. pomocy finansowej. Sąd uznał, że organy błędnie stwierdziły brak współdziałania skarżącej z nimi albowiem organ I instancji nie informował strony o skutkach prawnych uniemożliwienia pracownikowi organu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, w tym w szczególności, iż musi to skutkować odmową udzielenia jej pomocy finansowej.

Stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Stosując się do wskazań Sądu wyrażonych w powołanym wyroku organ I instancji prawidłowo dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego wobec L. D.. Przepis art. 107 ust.4 u.p.s. in principio stanowi, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. Zważywszy zaś, co wynika z akt sprawy, że skarżąca po raz kolejny ubiegała się o udzielenie wsparcia z pomocy społecznej, zasadnym było dokonanie aktualizacji wywiadu.

W wyniku aktualizacji wywiadu organ I instancji ustalił, że L. D. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP, a jej dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w listopadzie 2014 r. wynosił [...] zł jako suma uzyskiwanego dodatku mieszkaniowego (219,07 zł) oraz pomocy od matki (373,91 zł). Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji co do sytuacji dochodowej strony.

W ocenie Sądu ustalenia organów obu instancji co do sytuacji dochodowej skarżącej zostały dokonane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowi przepis art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada organy administracji publicznej obowiązek określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Zgodnie z art. 75 k.p.a. § 1 zd. 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdanie drugie tegoż przepisu podaje przykładowo, że w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Co istotne w myśl art. 80 K.p.a. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Istota określonej tu zasady swobodnej oceny dowodów polega na tym, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do rodzaju poszczególnych dowodów i może zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. Niewątpliwie swobodna ocena nie oznacza oceny dowolnej, gdyż organ w uzasadnieniu decyzji musi wykazać dlaczego przyjął taki, a nie inny stan jako podstawę swego rozstrzygnięcia. Nadto dodać należy, że art. 80 k.p.a. nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie wg swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu tylko fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 K.p.a.) [por: wyroki NSA z dnia 9 sierpnia 2016 r., I OSK 484/15 oraz z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 1940/11, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl].

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie z akt sprawy wynika, że organy orzekające pominęły istotne dowody przedłożone przez stronę na okoliczność wykazania jej sytuacji dochodowej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

Zważyć należy, iż organy obu instancji do dochodu skarżącej za miesiąc listopad 2014 r. wliczyły pomoc finansową od jej matki I. D. w spłacie czynszu na kwotę 373,91 zł. Powołały się przy tym na przepis art. 8 ust. 3 u.p.s., który określa, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Nadto organ odwoławczy odnosząc się do stanowiska strony, że rzeczona spłata czynszu przez jej matkę za listopad 2014 r. została jej zwrócona, wskazał, że bez znaczenia pozostaje fakt późniejszej wypłaty nadpłaty za czynsz ze Spółdzielni Mieszkaniowej. Kolegium dodało, że matka wnioskodawczyni regularnie od marca 2015 r. opłaca za nią czynsz, dokonując bezpośrednio wpłat na konto Spółdzielni Mieszkaniowej.

W ocenie Sądu organy I i II instancji w powyższym zakresie pominęły istotne dowody. Otóż z akt sprawy wynika, że od stycznia 2014 r. matka wnioskodawczyni spłaca za nią czynsz mieszkaniowy (wywiad środowiskowy z 3 września 2014 r.). Sytuacja ta utrzymywała się co najmniej do kwietnia 2015 r. (oświadczenie I. D. z dnia [...] 2015 r.). Zgodnie z tym co stwierdziły organy L. D. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej dochód w listopadzie 2014 r. stanowił dodatek mieszkaniowy w kwocie 219,07 zł oraz pomoc od matki I. D. w wys. 373,91 zł tj. łącznie 592,98 zł. Jednocześnie wskazano, że według wywiadu przeprowadzonego z I. D. we wrześniu 2014 r. i jej oświadczenia z 20 lutego 2015 r. wpłacała ona do Spółdzielni na poczet czynszu całość opłaty mieszkaniowej. Uznano jednocześnie, że nie ma możliwości aby w grudniu 2014 r. I. D. prosiła o zwrot należności (czynszowej), ponieważ według jej oświadczenia z lutego 2015 r. nadal nie wiedziała o dodatku mieszkaniowym i wpłacała na konto Spółdzielni całość czynszu.

Organy nie wzięły jednak pod uwagę istotnego w ocenie Sądu dowodu – dokumentu wystawionego przez P. Spółdzielnię Mieszkaniową z dnia 30 marca 2016 r., z którego wynika, że w miesiącach XI i XII 2014 r. w związku z uzyskaniem przez L. D. dodatku mieszkaniowego na kwotę [...]zł i uregulowaniu czynszu w kwocie [...]zł na koncie lokatorki L. D. powstała nadpłata na kwotę [...]zł (2x219,07zł), którą jej zwrócono. W oświadczeniu z dnia 29 marca 2016 r. I. D. wskazała, że w listopadzie i grudniu 2014 r. wpłaciła na konto [...] pełną kwotę czynszu za mieszkanie jej córki L. D., zamiarem pomocy córce w utrzymaniu mieszkania. Podała, że nie wiedziała o czynsz w części pokrywany jest z otrzymywanego przez jej córkę dodatku mieszkaniowego. Dodała następnie, że powstała nadpłata została jej zwrócona łącznie w kwocie [...]zł.

Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący i rzetelny sytuacji dochodowej skarżącej, w szczególności poprzez pominięcie źródłowego dokumentu z [...] z dnia 30 marca 2016 r. i wyjaśnień I. D., z których wprost i w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że wolą I. D. było udzielanie córce pomocy wyłącznie w kwocie niezbędnej dla utrzymania mieszkania, a wpłata na rzecz [...] kwot obejmujących całość opłat czynszowych (bez uwzględnienia otrzymywanego przez córkę dodatku mieszkaniowego) była jedynie następstwem błędu, skorygowanego następnie w ten sposób, iż obdarowana L. D. zwróciła darczyńcy (matce) otrzymaną z [...] kwotę powstałej w wyniku tego błędu nadpłaty.

Naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wpływało na wysokość ustalonego dochodu strony. Przyjmując, że dochodem skarżącej w miesiącu listopadzie 2014 r. był dodatek mieszkaniowy w wys. 219,07 zł oraz kwota pomocy matki w spłacie czynszu stanowiąca różnicę pomiędzy całością opłat czynszowych obciążających stronę, a kwotą przyznanego jej dodatku mieszkaniowego prawidłowo ustalić należało, że faktyczny dochód L. D. nie kształtował się na poziomie ustalonym przez organy na kwotę 592,98 zł, lecz wynosił jedynie 373,91 zł.

Co istotne, zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Jednocześnie, stosownie do art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s. kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca ustanowił granice (dolną i górną) kwot zasiłku okresowego, uzależniając je z jednej strony od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s., z drugiej zaś od kwoty uzyskiwanego przez stronę dochodu. W tych granicach od uznania organów pomocy społecznej zależy w jakiej kwocie i na jaki czas zasiłek okresowy zostanie przyznany.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że wadliwe ustalenie kwoty uzyskiwanego przez stronę dochodu może mieć istotny wpływ na wysokość przyznanego jej zasiłku okresowego, tym bardziej w sytuacji, jak w niniejszej sprawie, że dochód skarżącej okazał się znacznie niższy, a organy orzekające przyznały jej pomoc w dopuszczalnie minimalnej kwocie.

Już zatem z tego powodu zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2016 r. należało uchylić.

Równocześnie stwierdzić należy, że organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. przyjmując w stanie niniejszej sprawy, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, której dochód obliczano za miesiąc listopad 2014 r. jako miesiąc poprzedzający złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 u.p.s.) wynosi 634 zł. Zważyć należy, że przepis art. 8 ust. 3 u.p.s. przyjmuje zasadę obliczania dochodu strony celem ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku. Równocześnie przepis art. 8 ust. 1 u.p.s. określa odpowiednio w pkt 1 i 2, jakie są kryteria dochodowe dla 1) osób samotnie gospodarujących i 2) osoby w rodzinie. Kryteria te podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej (art. 9 ust. 1 zd. 1. u.p.s.), a minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", zweryfikowane kryteria dochodowe (art. 9 ust. 7 u.p.s.). W przypadku zaś, gdy Rada Dialogu Społecznego nie uzgodni w przewidzianym terminie kryteriów dochodowych, Rada Ministrów ustala nie niższe niż w przedstawionej propozycji kryteria dochodowe oraz kwoty, o których mowa w ust. 5 i 6, w drodze rozporządzenia, w terminie do dnia 15 lipca danego roku (art. 9 ust. 8 u.p.s.).

Zweryfikowane kryteria dochodowe obowiązują od dnia 1 października roku, w którym jest przeprowadzana weryfikacja. Z powołanych przepisów jasno wynika, że zweryfikowane kryteria dochodowe mogą obowiązywać jedynie na przyszłość (in posterum), a nie wstecz.

Zważywszy, że stosownie do przepisu art. 38 ust. 1 u.p.s. przyznanie zasiłku okresowego uzależnione jest, poza innymi przesłankami, od spełnienia kryterium dochodowego, obowiązkiem organów w niniejszej sprawie było nie tylko prawidłowe ustalenie dochodu strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 u.p.s.), lecz również przyjęcie odpowiedniego do czasu za jaki ustala się ów dochód kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących (art. 8 ust.1 pkt 1 u.p.s.).

Organy obu instancji dokonując wyliczenia należnego L. D. zasiłku okresowego zastosowały kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących w kwocie 634 zł, które zostało przyjęte rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 października 2015 r. Zważywszy, że w okolicznościach niniejszej sprawy ocenie podlegała sytuacja dochodowa strony z miesiąca listopada 2014 r. niedopuszczalne było w świetle art. 9 ust. 8a w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 3 u.p.s. przyjęcie kryterium dochodowego obowiązującego od 1 października 2015 r. Należało zastosować kryterium dochodowe wynikające z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823) a określone dla osoby samotnie gospodarującej na kwotę 542 zł.

Stwierdzić należy, że błędne zastosowanie przez organy orzekające w niniejszej sprawie wyższego kryterium dochodowego (zamiast 542 zł kwoty 634 zł) w świetle metody ustalania dopuszczalnych granic kwotowych zasiłku okresowego (art. 38 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 38 ust. 3 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 3 u.p.s.) mogło mieć istotny wpływ na wysokość przyznanego skarżącej zasiłku.

Również z tego powodu w ocenie Sądu należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Nadto za istotne uchybienie art. 38 ust. 5 u.p.s. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. należało uznać brak wyjaśnienia w motywach decyzji z dnia 12 kwietnia 2016 r., czym kierował się organ I instancji przyznając skarżącej zasiłek okresowy zaledwie na okres jednego miesiąca – grudnia 2014 r. Przepis art. 38 ust. 5 u.p.s. stanowi, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. W judykaturze przyjmuje się, że obowiązkiem organu administracji publicznej, który orzeka o długości przyznanego zasiłku okresowego, jest wskazanie konkretnych, wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji okoliczności sprawy, pozostających w związku z czasem, w jakim osoba lub rodzina powinna korzystać z pomocy społecznej (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2014 r., II SA/Po 39/14, Lex nr 1493182 i z dnia 28 marca 2013 r., II SA/Po 78/13; wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., I OSK 2080/13, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem zarówno w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta P., jak i decyzji organu II instancji zabrakło jakichkolwiek rozważań w omawianym zakresie.

Zauważyć wreszcie należy, iż choć zasiłek okresowy, w przypadku spełnienia wymogów do jego otrzymania, jest świadczeniem obligatoryjnym, to w świetle art. 38 u.p.s. określenie wysokości świadczenia poddane zostało uznaniu organu administracji, przy czym ustawodawca określił granice ustawowe (art. 38 ust. 2, 3 i 4 ustawy) w ramach których wysokość ta może być określona.

Uznaniowość decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego nakłada na organy pomocy społecznej obowiązek dokonania ustaleń i szczegółowego rozważenia potrzeb wnioskodawcy, przy równoczesnym uwzględnieniu zestawienia rozmiarów udzielanej pomocy, ilości beneficjentów, środków wydatkowanych i wzglądu na możliwości pomocy społecznej. Równocześnie organy administracji publicznej orzekając w sprawie zasiłku okresowego obowiązane są do kierowania się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej, w tym zasadą pomocniczości oraz zasadą udzielania pomocy w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom konkretnej sprawy, przy uwzględnianiu możliwości pomocy społecznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2007 r. o sygn. I OSK 1557/06 oraz z dnia 16 października 2007 r., sygn. I OSK 58/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2011 r., sygn. II SA/Gd 280/11– dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W kontrolowanej sprawie organ I instancji przyznał wnioskodawczyni minimalną, wynikającą z jego obliczeń, tj. 20,51 zł., jednakże w żaden sposób nie uzasadnił jednak takiego rozstrzygnięcia. Uzasadnienia takowego brak także w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. W ocenie Sądu brak stosownego uzasadnienia w tym zakresie świadczy o przekroczeniu granic uznania administracyjnego z uwagi na naruszeni art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. Zgodnie z tymi przepisami organy administracji w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ wydając rozstrzygnięcie winie wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którym kierował się załatwiając sprawę. Wyjaśnienie to w szczególności winno znaleźć uzewnętrznienie w uzasadnieniu decyzji. Decyzji uznaniowej, która niespełna wyżej opisanych wymogów zarzucić należy dowolność rozstrzygnięcia.

Reasumując Sąd uznał, że z uwagi na przedstawione powyżej naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia 12 kwietnia 2016 r., o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zobowiązany będzie kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania sformułowane w niniejszym uzasadnieniu wyroku, a w szczególności prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy i wskazać jakimi przesłankami kierowały się przyznając stronie zasiłek okresowy w danej kwocie na przyjęty okres.