Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 512/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 33(1) ust. 3 i art 33(9) ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.
article: art 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art 7, art 77, art 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 września 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 254/07 w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 21 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A.Z. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

I

A.P. /później z męża Z./ w dniu 8 lipca 2006 r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną działającą na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego na 189 punktów, co zgodnie z przepisem art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm., dalej zwana u.r.pr.), oznaczało negatywny wynik tego egzaminu.

Skarżąca złożyła odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Wniosła o ustalenie, że wynik jej egzaminu był pozytywny. Wskazała, iż błędnie ocenione zostały udzielone przez nią odpowiedzi na pytania nr: 32, 36, 58, 74, 76, 121, 173, 202, 209 i 249 i przedstawiła swoje zarzuty dotyczące tych pytań. Podniosła, że wobec nieprecyzyjności 10 pytań testowych organ winien zaliczyć udzielone odpowiedzi na korzyść osób zdających i zwróciła uwagę, że zakwestionowane pytania budzą wątpliwości nie tylko w ocenie skarżącej, ale również w ocenie orzecznictwa i doktryny.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] października 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został prawidłowo pod względem formalnym w trybie zgodnym z wymogami u.r.pr. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze późn. zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej, a uchwała Komisji została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Minister ustosunkował się szczegółowo do podniesionych przez skarżącą argumentów i zarzutów dotyczących pytań nr: 32, 36, 58, 74, 76, 121, 173, 202, 209 i 249 wskazując zarówno na podstawę prawną swojego stanowiska, jak i poglądy doktryny oraz judykatury.

Organ nie dopatrzył się nieprawidłowości w zakwestionowanych pytaniach i uznał, iż wynik egzaminu skarżącej został prawidłowo ustalony na 189 punktów, co oznacza, że jest to wynik negatywny.

A.Z. złożyła skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie:

- przepisu art. 331 ust. 3 u.r.pr. poprzez sformułowanie pytań nr 202, 209 z zakresu prawa nie objętego normą wskazanego przepisu. Podstawę prawną przytoczonych pytań stanowią przepisy ustawy z 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nie mieszczą się w zakresie określonym art. 331 ust. 3 u.r.pr.

- przepisu art. 339 ust. 1 u.r.pr. poprzez uznanie, że pytania, na które według klucza odpowiedzi udzieliła nieprawidłowej odpowiedzi, a w szczególności pytania nr 32, 36, 58, 74, 76, 121, 173, 202, 209 oraz 249 nie spełniają określonego przepisem art. 339 u.r.pr. wymogu zaproponowania tylko jednej prawidłowej odpowiedzi.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje zarzuty przedstawione w odwołaniu dotyczące pytań testowych nr: 32, 36, 58, 74, 76, 121, 173, 202, 209 oraz 249 i podniosła, iż Minister Sprawiedliwości uznając je za nieuzasadnione, nie podał argumentów przemawiających za trafnością swojego stanowiska.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 września 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 254/07 działając na podstawie art.145 § 1 ust.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem art. 7, art. 77 i 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu rozważył szczegółowo charakter rozstrzygnięcia Ministra i wywiódł, że jest to decyzja administracyjna wydana przez organ II instancji.

Sąd uznał, że w zakresie kognicji Sądu mieści się ocena prawidłowości dokonanej przez Ministra interpretacji odpowiedzi udzielonych przez skarżącą.

W ocenie Sądu organ wszechstronnie rozważył zarzuty dotyczące pytań nr 32, nr 36, nr 58, nr 76, nr 173, nr 202, nr 209 i nr 249, a dokonana przez niego ocena, iż zarzuty te są nieuzasadnione, była prawidłowa. Sąd podzielił ocenę dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa strona skarżąca udzieliła niepoprawnej odpowiedzi na powyższe pytania. Zdaniem Sądu wskazane pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 u.r.pr., zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu.

Sąd uznał za zasadne zastrzeżenia dotyczące pytań nr 74 i nr 121.

Pytanie nr 74 dotyczyło przejścia ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy na kupującego z chwilą powierzenia jej przez sprzedającego przewoźnikowi.

W ocenie Sądu z powołanych przez Ministra przepisów kodeksu cywilnego, w szczególności z art. 544 § 2 k.c., nie wynika jednoznacznie, iż w pytaniu nr 74 prawidłowa jest odwiedź "A". Poglądy doktryny w tej kwestii są podzielone, a powołana przez organ uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 1997 r. została przyjęta krytycznie (vide: glosa Jerzego P. Naworskiego /w:/ Monitor Prawniczy z 1997 r., nr 9, s. 360; Wojciech J. Katner /w:/ System Prawa Prywatnego, Tom 7, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004 r., s. 122-123).

Sąd zwrócił uwagę, iż budzić może uzasadnioną wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań na egzaminie konkursowym na aplikację, albowiem w teście, w którym sprawdzeniu ma podlegać wiedza przyszłych dopiero aplikantów radcowskich winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika z przepisów prawa, a jedynie z niejednolitych poglądów doktryny i orzecznictwa, które budzą pewne, być może uzasadnione - wątpliwości niektórych przedstawicieli nauki prawa.

Sąd wskazał ponadto na istotne wątpliwości, co do pytania nr 121 dotyczącego odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej po jej przekształceniu w spółkę jawną, których niewyjaśnienie było powodem uchylenia decyzji.

Organ stwierdził, że spółka cywilna ulega przekształceniu w spółkę jawną wedle reguł określonych w art. 26 § 4 - 6 k.s.h. Przepisy k.s.h. nie przewidują procedury przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, w odróżnieniu od jej przekształcenia w inne spółki (art. 551 § 2 i 3 k.s.h.), gdyż w istocie przekształcenie, o którym mowa, polega na wpisaniu spółki do rejestru jako spółki jawnej (uprawnione jest używanie określenia "przerejestrowanie"). Brak procedury przekształceniowej - zdaniem organu - nie oznacza jednak, że do przekształcenia spółki cywilnej w jawną nie stosuje się żadnych unormowań działu III tytułu IV k.s.h. Wprawdzie art. 26 § 5 zd. 3 k.s.h. przewiduje odpowiednie stosowanie tylko art. 553 § 2 i 3 k.s.h., ale w rachubę wchodzą - według Ministra - także przepisy art. 574 i art. 584 k.s.h. normujące odpowiedzialność wspólników spółki przekształcanej za jej zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia. Organ, powołując się właśnie na przepis art. 584 k.s.h., zamieszczony w rozdziale 5, działu III, tytułu IV k.s.h. "Przekształcenie spółki osobowej w inną spółkę osobową", wskazał, że wspólnicy spółki przekształcanej odpowiadają za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat licząc od tego dnia. Minister uznał, że przepis ten niewątpliwie dotyczy także wspólników spółki cywilnej przekształconej w spółkę osobową, także w spółkę jawną. Organ powołał się na stanowisko A. Witosza wyrażone w publikacji: Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Orzecznictwo, pod red. J. A. Strzępki, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 1273, według którego omawiany przepis dotyczy także wspólników spółki cywilnej, jako spółki przekształcanej w inną spółkę osobową.

Sąd zwrócił uwagę na występujące w literaturze przedmiotu różnice poglądów doktryny w omawianej kwestii, które winny znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w wywodach Ministra Sprawiedliwości. Sąd wskazał, że nowelizacja kodeksu spółek handlowych z dnia 12 grudnia 2003 r. dokonała istotnej zmiany konstrukcyjnej w regulacji przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową. Mianowicie przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną (tzw. dobrowolne i przymusowe) jest regulowane w sposób wyczerpujący w przepisach art. 26 § 4-6 k.s.h., a więc w przepisach o spółce jawnej. Natomiast przepisy o przekształceniu spółki cywilnej dotyczą tylko przekształcenia tej spółki w inną spółkę handlową, niż jawna (art. 551 § 2 i 3 k.s.h.). W konsekwencji przyjmuje się, iż umiejscowienie regulacji przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną w przepisach o spółce jawnej (tj. w art. 26 § 4-6 k.s.h.) jednoznacznie przesądza sprawę, że do takiego przekształcenia nie musi się stosować przepisów art. 552-570 k.s.h. oraz przepisów art. 571-574 k.s.h. albo art. 581-584 k.s.h. (tak m.in. A. Szumański /w:/ S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, R. Zabłocki, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 459-633. Suplement do Tomu IV, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 28). Sąd wskazał także, iż w doktrynie stwierdza się wyraźnie, iż reguły zawarte w przepisach art. 551 i nast. k.s.h. obowiązują jedynie przy przekształceniu spółki cywilnej w spółkę handlową inną niż spółka jawna, co w konsekwencji powoduje, że długi zaciągnięte przez wspólników spółki cywilnej przed jej przekształceniem w spółkę jawną są nadal wspólnymi długami wspólników, za które odpowiadają oni solidarnie bez ograniczeń czasowych (tak m.in. D. Pawłyszcze /w:/ Wygaśnięcie odpowiedzialności za długi wspólników przekształcanej spółki osobowej, PPH z 2004 r., nr 9, str. 24).

W tej sytuacji w ocenie Sądu skoro przepis art. 584 k.s.h., powołany przez Ministra Sprawiedliwości, jako podstawa prawna prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 121, ma zastosowanie wyłącznie do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową inną niż spółka jawna, to wątpliwym jest, aby mógł mieć on zastosowanie w spornym pytaniu testowym.

Ponieważ Minister Sprawiedliwości nie wykazał dostatecznie jasno wszystkich okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia, w zakresie pytania testowego nr 121, Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, biorąc pod uwagę, że skarżąca uzyskała jeden punkt mniej od wymaganego minimum określonego w przepisie art. 339 ust. 3 u.r.pr.

II

W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na przebieg sprawy, to jest:

1. art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 u.r.pr. poprzez wadliwe przyjęcie, że organ nieprawidłowo sformułował pytania nr 74 i 121 z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, to jest w sposób niejednoznaczny, opierając ich treść nie na przepisach prawa, a jedynie na zagadnieniach spornych i budzących wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie;

2. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz.1269) poprzez dokonanie przez Sąd merytorycznej oceny argumentów organu, odnośnie prawidłowości wskazanych w kluczu odpowiedzi na zaskarżone pytania testowe;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, że naruszył art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu zarzutu 1. skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości przypomniał teść art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 u.r.pr. i podniósł, że nie ma podstaw do tego, aby twierdzić, iż pytania testowe mają się odnosić jedynie do konkretnych przepisów prawa i nie mogą dotyczyć zagadnień spornych czy budzących wątpliwości, znajdujących się w obrębie danej dziedziny prawa. Ograniczenie stanowi jedynie treść przepisu 339 ust. 1 u.r.pr., który określa jak powinno być sformułowane pytanie. W związku z powyższym błędne jest – zdaniem organu – stanowisko Sądu, że w pytaniach egzaminacyjnych nie powinny pojawiać się zagadnienia budzące spory, czy wątpliwości. Chodzi o znajomość poglądów występujących w literaturze i orzecznictwie. Pytania nr 74 i 121 są sformułowane prawidłowo i nie naruszają art. 331 ust. 3 w zw. z art. 339 ust. 1 u.r.pr.

W uzasadnieniu zarzutu 2. skargi kasacyjnej Minister wskazał, że wyrok narusza art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, gdyż Sąd nie ma uprawnień do oceny prawidłowości dokonanej przez organ interpretacji odpowiedzi na pytania testowe, ani wskazywania, która odpowiedź jest prawidłowa. Sąd jest uprawniony do oceny zgodności działań organu z przepisami postępowania, ale nie jest uprawniony do zastępowania organu w ustaleniu wyniku egzaminu konkursowego i interpretacji przepisów prawa w kwestii słuszności określonych odpowiedzi. Sąd nie może wskazywać, jakie rozstrzygnięcie byłoby słuszne, a jakie nie. WSA swoim wyrokiem naruszył powołany art. 1 § 1 i § 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych.

W uzasadnieniu zarzutu 3. skargi kasacyjnej Minister przypomniał treść art.7, art.77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. i wskazał, że rozpatrując odwołanie zgromadził cały materiał dowodowy i dokonał jego analizy. Zbadał prawidłowość wszystkich 250 pytań testowych. Analizując pytania testowe i odpowiedzi skarżącej Minister rozważał także podstawę prawną pytań i odpowiedzi. Nie naruszył zatem powołanych przepisów k.p.a. Argumentacja Sądu prowadzi do wniosku, że wskazuje on, jako prawidłowe, także inne odpowiedzi, niż zaproponowane w kluczu. Tymczasem rolą Sądu nie może być dokonywanie merytorycznej oceny argumentów przedstawionych przez Ministra. Skoro organ wskazuje konkretne przepisy prawa i poglądy, to nie można mu czynić zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Sąd dokonał oceny decyzji Ministra z punktu widzenia słuszności, co jest niedopuszczalne.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., a także naruszenie prawa materialnego tj. art.331 ust.3 i 339 ust.1 u.r.pr oraz naruszenie art.1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie ocenić należy najdalej idący zarzut naruszenia ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i wyjścia poza granice kompetencji sądu administracyjnego. Zarzut ten nie jest trafny. Błędny jest pogląd kasatora, że sąd administracyjny ze względów ustrojowych nie jest powołany do badania merytorycznej prawidłowości argumentacji Ministra, co do poprawności pytań i odpowiedzi testowych. Treść ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wskazuje, że sądy te zasadniczo powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepisy ustrojowe nie ograniczają płaszczyzn badania legalności decyzji, zatem podlegają one wszechstronnej ocenie, co do szeroko rozumianej poprawności merytorycznej i procesowej. W świetle treści art.1 cytowanej ustawy brak uzasadnienia prawnego by twierdzić, że sąd administracyjny kontrolując legalność decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu testowego na aplikację radcowską działa w sposób ograniczony i nie może merytorycznie oceniać argumentacji Ministra, co do poprawności odpowiedzi na poszczególne pytania testowe.

Wskazać należy, że osobie zdającej test egzaminacyjny służy odwołanie od wyniku egzaminu. Jak trafnie wywiódł Sąd I instancji postępowanie egzaminacyjne jest postępowaniem administracyjnym. Konsekwencją tego poglądu jest stosowanie do działania Ministra przepisów k.p.a. dotyczących postępowania w II instancji. Oznacza to, że Minister ocenia sprawę ustalenia wyniku egzaminu w świetle całokształtu okoliczności i bada, czy wynik ten został prawidłowo ustalony przez Komisję Egzaminacyjną działającą jako organ I instancji. Prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu zależy od 1/ prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, 2/ prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata, 3/ prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych, na które składają się np. skład komisji, prawidłowość protokołów itd. Badając prawidłowość ustalenia wyniku egzaminu Minister bada sprawę we wszystkich wskazanych wyżej aspektach, a od wyniku tego badania zależy ocena prawidłowości ustalenia wyniku egzaminu. Błędny jest pogląd, że Minister ocenia tylko poprawność procedur, albo tylko zgodność odpowiedzi udzielonych przez kandydata z tzw. kluczem odpowiedzi. Minister ocenia cały egzamin, także merytoryczną poprawność pytań i merytoryczną poprawność odpowiedzi wskazanych w kluczu, jako prawidłowe. Od wyniku tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji o ustaleniu wyniku egzaminu. Ze wskazanych względów uznać należy, że Sąd I instancji działał w granicach przyznanych mu uprawnień kontrolnych, a zarzut naruszenia przepisów Prawa o ustroju sądów administracyjnych jest nieuzasadniony.

Przechodząc do oceny dalszych zarzutów kasacyjnych przypomnieć należy, że kontroli kasacyjnej, sprawowanej w granicach zakreślonych podstawami skargi kasacyjnej, poddany został wyrok Sądu I instancji wydany w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi takie naruszenie przepisów postępowania /inne niż nieważność/, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie, w której Sąd I instancji uchylił rozstrzygnięcie administracyjne z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., aby skarga kasacyjna była skuteczna, musi opierać się na uzasadnionym poglądzie, że naruszenie tego właśnie przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, a jej autor zobowiązany jest do wykazania, że do naruszenia przepisów postępowania w toku postępowania administracyjnego w ogóle nie doszło, albo, że do uchybień proceduralnych doszło, jednak nie mogły one mieć istotnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji uznał, że Minister Sprawiedliwości nie wykazał okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia w zakresie pytania testowego nr 74 i nr 121, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Badając, czy wątpliwości, co do oceny pytania 121 były prawidłowe, należy przypomnieć, że pytanie to brzmiało:

"Za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną, wspólnicy odpowiadają po jej przekształceniu:

A. tak, jak wspólnicy spółki jawnej;

B. na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia;

C. na dotychczasowych zasadach w każdym czasie".

Według klucza odpowiedzi testowych prawidłowa jest odpowiedź "B". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A".

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił wątpliwości związane ze sformułowaniem spornego pytania testowego nr 121 i podkreślił, że test na aplikację powinien być sprawdzeniem wiedzy z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne, a nie egzaminem ze znajomości poglądów wyrażanych w doktrynie i orzecznictwie. Sąd uznał także, że przedstawione w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia Ministra, co do poprawności odpowiedzi B, wskazanej w kluczu jako prawidłowa, są niewystarczające i budzą wątpliwości. Stanowisko Sądu I instancji jest trafne.

Wystarczy wskazać, że na poparcie swego stanowiska Minister przywołał wyjaśnienia do art. 26 k.s.h. zawarte w "Komentarzu do Kodeku Spółek Handlowych" wydanym w 2001r., zaś art. 26 k.s.h., na którym opiera się pytanie 121, został w sposób istotny zmieniony ustawą z dnia 12 grudnia 2003r. o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 229 z 2003r. poz.2276), a powołana zmiana, w szczególności nowa treść § 5 art. 26 k.s.h. regulująca sytuację spółki jawnej i rzutująca na sytuację wspólników, nie mogła znaleźć żadnego odbicia w tym komentarzu. Wywody Ministra na temat zastosowania przy przekształceniu spółki cywilnej w spółkę jawną, oprócz art.26 k.s.h., także wszystkich przepisów rozdziału 5, działu III, tytułu IV k.s.h. są dowolne i nie poparte żadną argumentacją. Tymczasem od prawidłowości stanowiska w tej kwestii zależy ocena poprawności sformułowania pytania 121. Zasadnie zatem Sąd uznał, że ustalenie Ministra, co do prawidłowości pytania 121 budzi wątpliwości, a niewyjaśnienie tej kwestii stanowi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy zważywszy, że skarżącej brakowało tylko jednego punktu.

Sąd podniósł też wątpliwości związane ze sformułowaniem pytania nr 74 i podkreślił istniejące spory doktrynalne dotyczące problemu odpowiedzialności za rzeczy wydane przewoźnikowi. Stanowisko Sądu jest trafne. Pytanie nr 74 nie jest precyzyjne, a skoro zgodna z kluczem odpowiedz na to pytanie wymaga znajomości, kontrowersyjnego zresztą orzeczenia Sądu Najwyższego, to budzi wątpliwości jego zgodność z art.331 i art.339 u.r.pr. Tę kwestię powinien Minister rozważyć ponownie, gdyż jego argumentacja jej nie uwzględnia. W tym stanie rzeczy Sąd zasadnie uchylił decyzję z powodu naruszenia przez Ministra art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., gdyż wyjaśnienie poprawności pytań nr 74 i nr 121 było konieczne, a ustalenie ich wadliwości mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia przez Sąd prawa procesowego nie jest więc uzasadniony.

Wobec faktu, że w prowadzonym ponownie postępowaniu administracyjnym konieczna będzie ocena obu kwestionowanych przez Sąd pytań egzaminacyjnych pod kątem ich zgodności z przepisami u.r.pr., należy rozważyć także zarzut naruszenia prawa materialnego i skontrolować prezentowaną przez Sąd wykładnię art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 u.r.pr. Jak wynika z treści uzasadnienia kasacji, kasator zarzuca Sądowi błędną wykładnię powołanych przepisów.

Rozpatrując ten zarzut NSA stanął na stanowisku, że prezentowana przez Sąd I instancji wykładnia art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 u.r.pr. jest prawidła. W konsekwentnej linii orzeczniczej (np. wyrok z dnia 10 stycznia 2008r., sygn. akt II GSK 310/07, wyrok z dnia 7 lutego 2008r., II GSK 355/07) NSA wyraża pogląd, że z art. 339 ust. 1 u.r.pr. wynika obowiązek najdalej idącej dbałości przy redagowaniu każdego pytania i każdego zestawu odpowiedzi, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi prawidłowej i podkreśla, że relacja między odpowiedzią a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygający sprawę niniejszą pogląd ten w pełni podziela. W świetle treści art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 u.r.pr. należy uznać, że pytania egzaminacyjne powinny być precyzyjne i jednoznaczne, a taka precyzja i jednoznaczność możliwa jest wtedy, gdy poprawna odpowiedź wynika z treści przepisów prawa, nie zaś z ich interpretacji przez doktrynę i orzecznictwo. Kandydat na aplikanta powinien bowiem reprezentować szeroki, ale podstawowy poziom wiedzy z wymienionych w ustawie dziedzin prawa, którą to wiedzę będzie pogłębiać trakcie ponad 3 i pół letniej aplikacji. Nie jest więc prawidłowe formułowanie pytań testowych w taki sposób, aby zgodna z kluczem odpowiedź wymagała od kandydata opowiedzenia się po jednej ze stron sporu doktrynalnego lub orzeczniczego. Egzamin na aplikację nie jest bowiem momentem, w którym tego typu wiedza jest konieczna dla dalszego efektywnego kształcenia aplikanta. Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia przepisów u.r.pr. dotycząca sposobu sformułowania pytań egzaminacyjnych na aplikację była więc prawidłowa, a zarzut naruszenia prawa materialnego jest nieuzasadniony.

Zważywszy powyższe działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. NSA oddalił skargę kasacyjną.