Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 677/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 140 aa ust. 3 pkt 1 , art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant specjalista Michał Syta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) decyzją z [...] lipca 2018 r.nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) art. 64 ust. 1 i 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1,4 art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260, dalej: p.r.d.), art. 41 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. 2017 r., poz. 2222 zwanej dalej udp), § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: [...]WITD) z dnia [...] kwietnia 2018 r., nakładającą karę pieniężną w wysokości [...]zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Do wydania powyższych decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu 1 lutego 2018 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr. rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował J. G., który wykonywał krajowy przejazd drogowy z miejscowości [...] do miejscowości [...] z ładunkiem pospółki (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy J.G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...]. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r.

Po przeprowadzeniu postępowania [...]WITD nałożył na przedsiębiorcę J. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] (dalej: strona, skarżący) karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ciężarowego.

W odwołaniu strona wnosiła o uchylenie decyzji i umorzenie postepowania. Zarzuciła naruszenie przepisów postepowania poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, co polegało m. in. na niewykazaniu w sposób niewątpliwy okoliczności popełnienia przez stronę naruszeń. Wskazała między innymi, że w sprawie niniejszej materiał dowodowy zebrano i przeanalizowano wybiórczo jedynie w celu potwierdzenia zaistnienia rzekomego naruszenia. Strona zarzuciła, że protokół kontroli zawiera błędy merytoryczne będące podstawą odmowy jego podpisania przez skarżącego. Błąd dotyczył miejsca zatrzymania pojazdu do kontroli i jest to w ocenie odwołującego się błąd istotny, bowiem wskazane w protokole kontroli miejsca to jest najpierw ul. S.w [...], a następnie droga krajowa nr [...] w miejscowości [...] sa drogami zupełnie innej kategorii. Mimo wskazania tego błędu od razu przez kierującego pojazdem funkcjonariusze przeprowadzający kontrolę nie uwzględnili tego faktu w samym protokole kontroli. Kolejnym błędem jest fakt, że kontrolowany pojazd na wniosek kierowcy J. G. został poddany ponownemu ważeniu o czym inspektorzy prowadzący kontrolę nadmienili w załączniku do protokołu. Natomiast w samym protokole w tabeli w której zapisuje się wyniki ważenia, kontrolujący po powtórnym ważeniu w ogóle nie zapisał jego wyników. Tym samym w ocenie odwołującego się kontrolujący zaprzeczyli sami sobie lub celowo ukryli wyniki powtórnego ważenia, gdyż były one korzystniejsze dla strony. Zdaniem strony protokół kontroli z błędami rzeczowymi co do miejsca zatrzymania i przebiegu kontroli nie powinien być podstawa do ukarania przedsiębiorcy. Nadto strona wskazała, że podczas kontroli kierowca posiadał i okazał funkcjonariuszom przeprowadzającym kontrole zezwolenie wydane przez Wójta Gminy [...] na poruszanie się po drogach publicznych tej gminy pojazdem nienormatywnym, a w uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, ze kierujący nie okazał żadnego zezwolenia, co nie jest prawdą. Wskazał też, ze na drodze na której doszło do zatrzymania dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej wynosi 11,5 t. W żadnym fragmencie protokołu kontroli czy uzasadnieniu decyzji nie ma wzmianki, ze dopuszczalny nacisk tyczy również pojazdu o dwóch lub większej ilości osi, a organ I instancji nie może poza dokładnym brzmieniem przepisów rozszerzać wymogów z pojazdów jednoosiowych na wszystkie pozostałe. W decyzji wskazano, ze w kontrolowanym pojeździe nacisk na podwójną oś napędową przekraczał dopuszczalną normę 11,5 t. zatem karę nałożono bezprawnie ponieważ dopuszczalny nacisk na drodze na której zatrzymano pojazd do kontroli dotyczył wyłącznie pojedynczej osi napędowej.

Organ odwoławczy, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie podzielił stanowiska strony i skarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie [...]WITD.

Organ II instancji odwołał się do art. 64 ust. 1, 2, 3 p.r.d., określających warunki poruszania się pojazdu nienormatywnego: uzyskanie zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1); przestrzeganie warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1(pkt 2). Zauważył też, że według art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Stosownie do art. 140 ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu o którym mowa w art. 64 ust. 2 ustanawia się zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż niepodzielny. Zatem przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma znaczenia, bowiem ustawodawca przyjął, że nakłada się wówczas karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ wskazał, ze przewożono pospółkę - ładunek sypki, lecz podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ciężarowego co sprawia , że nie znajduje zastosowania art. 140 aa ust. 4 pkt 2 w/w ustawy.

Konsekwencje nieprzestrzegania powyższych wymogów określa art. 140aa ust. 1 p.r.d., zgodnie z którym za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, jaki pojazd traktować należy za pojazd nienormatywny w rozumieniu art. 2 ust. 35a p.r.d. Uwzględnił treść § 3 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku pojazdu samochodowego o liczbie osi większej niż trzy - 32 tony, a zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c tego samego rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m lub w przypadku pojazdów, o których mowa w § 4 ust. 2, nie większej niż 2,00 m (1,30 <_ d<_ 1,80 lub 2,00) – 18 ton; dopuszcza się 19 ton jeżeli oś napędowa jest wyposażona w koła bliźniacze lub pojedyncze wyposażone w szerokie opony (typu "Super Single") i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne o którym mowa w § 5 b, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w koła bliźniacze, a największy nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony. Norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje w ocenie GITD zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie.

Dokonując oceny ustaleń organu I instancji, GITD zauważył, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 27 maja 2016 r. Samochód ciężarowy został zważony przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do dnia 30 kwietnia 2019 r. (dla wagi o nr [...]) i do dnia 30 listopada 2018 r. (dla wagi o nr [...]). Samochód zważono jeden raz.

W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego stwierdzono nacisk na podwójnej osi napędowej 27,3 t. (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t. w górę) – przekroczenie o 8,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 43,68 %), rzeczywistą masę całkowitą samochodu ciężarowego 43,2 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 11,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 35%). Kierowca w trakcie kontroli okazał zezwolenie kategorii I nr 4/2018 na przejazd pojazdu nienormatywnego które z uwagi na stwierdzone parametry pojazdu, kategorię drogi na której zatrzymano pojazd, było niewystarczającym do uznania, że przejazd odbywa się na jego podstawie.

Organ odwoławczy, po rozważeniu argumentów strony uznał, że w świetle obowiązujących regulacji prawnych nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Dlatego w tak ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, określonego w Ip. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. Wysokość kary w sytuacji, jak ustalona określa art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d. W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi [...] zł.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w protokole kontroli w tabeli pomiarów zawarto wyniki tylko jednego ważenia, a w treści opisu naruszenia inspektor stwierdził, że kierujący złożył wniosek o ponowne ważenie w związku z powyższym dokonano ponownego ważenia. Celem wyjaśnienia powyższego organ I instancji przeprowadził przesłuchanie w charakterze świadka A. M. - przeprowadzającego kontrolę inspektora, który zeznał, że nie było powtórnego ważenia. Wartości z ważenia zostały podane w protokole kontroli, a zapis w załączniku do protokołu kontroli, że dokonano ponownego ważenia wynika z omyłki pisarskiej. Wskazał, że prawidłowo powiadomiona o czynności strona nie skorzystała z prawa do zadawania pytań podczas przesłuchania. W trakcie przesłuchania wyjaśniono też, że pojazd zatrzymano w miejscowości [...] przy drodze krajowej nr [...], a następnie skierowano na punkt kontrolny w [...] przy ul. S.tj. droga krajowa nr [...], gdzie przeprowadzono kontrolę. Zdaniem organu II instancji brak podstaw do podważania wiarygodności zeznań kontrolującego inspektora, który wyjaśnił wątpliwości odnośnie zapisów w treści protokołu kontroli. Nadto kierowca zeznał, że samochód zatrzymano w [...] na drodze krajowej nr [...].

Odnosząc się do kolejnego zarzutu strony GITD wskazał, że nacisk osi oznacza sumę nacisków, jaka na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi (art. 2 pkt 57 p.r.d.). Tym samym o kwestii "nie normatywności" danego pojazdu decyduje to czy jego parametry odpowiadają parametrom przewidzianym dla danej drogi. Zatem skoro mowa jest o "naciskach osi" to należy to rozumieć jako przekroczenie nacisku zarówno pojedynczej jak i wielokrotnej osi napędowej, nie napędowej, czyli każdej osi pojazdu. Ustawodawca posługując się pojęciem "w przepisach o drogach publicznych", co świadczy że miał na myśli wszelkie regulacje dotyczące dróg publicznych a nie tylko przepisy ustawy o drogach publicznych zatem również rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych i niezbędnego wyposażenia, które w dziale II reguluje wymiary, masy i naciski osi pojazdów. Treść art. 41 u.d.p. i w/w rozporządzenia zostały implementowane z dyrektywy Rady nr 96/53/WE zatem nie można ich rozpatrywać w oderwaniu od siebie. Tak jak wskazano wyżej kwestię wartości dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej reguluje § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c cyt. rozporządzenia. Kwestia kategorii drogi publicznej na której zatrzymano kontrolowany pojazd nie miała znaczenia dla kwalifikacji prawnej i wysokości kary pieniężnej. Dopuszczalna wartość nacisku jest identyczna we wszystkich kategoriach dróg publicznych, zatem przekroczenie tej wartości powoduje automatycznie zakwalifikowanie naruszenia do zezwolenia kategorii VII. Żadne z zezwoleń od kategorii I do VI nie reguluje kwestii nacisku na podwójnej osi napędowej. Zgodnie z art. 64 d ust. 1 p.r.d. zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego wydaje się dla pojazdu którego ruch ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I – VI. Poza tym art. 41 ust. 1 u.d.p. reguluje tylko kwestię dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej, w którą konstrukcyjnie kontrolowany pojazd nie był wyposażony.

Podnoszona przez stronę kwestia niezapoznania kierowcy z treścią świadectw legalizacji wag, protokołu z pomiaru pochylenia terenu nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca nie wskazywał, że nie umożliwiono mu zapoznanie się z treścią świadectw legalizacji urządzeń pomiarowych, protokołu z pomiaru pochylenia terenu, nie zgłosił uwagi do treści protokołu kontroli a jedynie odmówił jego podpisania. Okoliczność zapoznania z treścią świadectw legalizacji urządzeń pomiarowych, protokołem z pomiaru pochylenia nie ma żadnego wpływu na prawidłowy przebieg czynności.

Organ odwoławczy przyjął, że z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Nadto organ wskazał, co rozumie pod pojęciem "należytej staranności" oraz "braku wpływu" i stwierdził, że miedzy zachowaniem strony niniejszego postepowania a stwierdzonymi naruszeniami istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy

Organ odwoławczy doszedł do wniosku, że [...]WITD nie naruszył przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.

W konkluzji, GITD stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i karę pieniężną w wysokości [...] zł nałożył zgodnie z przepisami prawa.

Na decyzję tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 140aa ust. 4 p.r.d. przez nieprzeprowadzenie oceny istnienia (lub braku) wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych; naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, co polegało na niewykazaniu w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności popełnienia przez stronę naruszeń.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), czy też stwierdzenie, że akt ten dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie. Przesłanek takich Sąd dopatrzył się zarówno w świetle argumentacji skargi, jak i z urzędu.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na stronę za wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Stwierdzono bowiem naruszenie polegające na przekroczeniu dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ciężarowego. Przy czym dla zakwalifikowania naruszenia jako braku zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach miał wpływ stwierdzony nacisk na podwójnej osi napędowej – 27,3 t.

Zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w ust. 1 (za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia) nakłada się na podmiot wykonujący.

W myśl art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 (Zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.) za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie miały następujące okoliczności, które spowodowały, że zaskarżoną decyzję jak i ją poprzedzającą należało uchylić.

Ważenia spornego pojazdu dokonano przy użyciu dwóch wag SAW 10C, które posiadały aktualne świadectwa legalizacji ponownej. Z zebranego materiału dowodowego, w tym także protokołu kontroli nie wynikało czy obie wagi w trakcie ważenia (pomiaru nacisku osi) były połączone. Jak wynika z instrukcji obsługi tychże wag, przy odczytywaniu nacisku osi powinno używać się co najmniej dwóch wag połączonych przy pomocy 5 – metrowego przewodu łączącego (pkt 2.4, pkt 2.6 instrukcji obsługi omawianych wag w aktach adm.). Obowiązku takiego nie ma przy pomiarze nacisku koła.

Niewyjaśnienie tej okoliczności stanowiło naruszenie przepisów postępowania, jak art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zwłaszcza w postępowaniach odnoszących się do podmiotów, którym organ przypisuje delikt administracyjny. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło w sposób niewątpliwy do ustalenia, że ważenie przeprowadzone przy użyciu wag typu SAW 10C było zgodne z procedurą zawartą w instrukcji obsługi wag wskazanego typu i odzwierciedlało w sposób niewątpliwy zastaną w momencie kontroli sytuację, która znalazła odbicie w protokole kontroli.

Kolejną wada protokołu jest jego niespójność. Z opisu naruszenia wynika, ze kierujący złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego ważenia pojazdu i takie ponowne ważenie w związku z tym wnioskiem przeprowadzono. Brak jest natomiast danych co do wyników obu ważeń, w protokole zawarto jedynie dane z jednego ważenia, co w ocenie Sądu podważa wiarygodność zawartych w nim ustaleń. Zauważyć też należy, że skarżący nie podpisał tego protokołu, jak również jego załącznika, a sporządzający go inspektor nie wskazał przyczyny odmowy podpisu wbrew treści art. 74 u.d.p. Motywy jakimi kierował się skarżący odmawiając podpisania załącznika do protokołu i protokołu są istotne dla oceny wiarygodności protokołu, który jest istotnym dowodem na potwierdzenie ewentualnych uchybień jakich dopuścił się kontrolowany kierowca.

Wskazać należy, że protokół z kontroli drogowej jest kluczowym dokumentem w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, w zakresie odnoszącym się do jego treści nie może zawierać żadnych wątpliwości co do rzeczywistych, faktycznych okoliczności sprawy (por. wyroki NSA z dnia 11.10.2011r. II GSK 1003/10; z dnia 17.02.2010r. II GSK 379/09). Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny, wręcz niemożliwy do odtworzenia. Ustalenia z protokołu kontroli drogowej sporządzonego przez Inspektorów Transportu Drogowego z udziałem przewoźnika, dotyczące naruszenia przez przewoźnika przepisów ustawy, zwłaszcza w sytuacji gdy jest to zagrożone sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej, wyznaczają granice przyszłego postepowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Brak jest podstaw prawnych do zmiany ustaleń stanu faktycznego zawartych w protokole kontroli w drodze przesłuchania w charakterze świadka sporządzającego go inspektora. Takie przesłuchanie nie możne bowiem prowadzić do swoistego konwalidowania tej czynności. Zmiana ustaleń zawartych w protokole kontroli możliwa jest ewentualnie poprzez sporządzenie w trybie art. 74 ustawy o transporcie drogowym protokołu weryfikującego (przy czym nie można tego uczynić jednostronnie), co nie miało miejsca. W takiej sytuacji jak w sprawie niniejszej, protokół z 1 lutego 2018 r., nie obrazuje rzeczywistego stanu faktycznego i nie może korzystać z wiarygodności zawartych w nim ustaleń jako dokument urzędowy, nie może zatem być podstawą do ustalenia stanu faktycznego zaistniałego w trakcie kontroli drogowej.

Dodatkowo wskazać należy za skarżącym, że w protokole istnieje też rozbieżność co do miejsca zatrzymania pojazdu (str. 1 protokołu - ul. S.; załącznik miejscowość [...] gmina [...]), co do rzeczywistej szerokości pojazdu (str. 2 – 2,52 m ; załącznik – 2,51m), co do nie okazania zezwolenia na przejazd. Uchybienia te, aczkolwiek pozostają bez wpływu na wynik postępowania, potwierdzają niestaranność przeprowadzonej czynności kontroli drogowej, która winna znaleźć odzwierciedlenie w protokole kontroli.

Kolejna istotną kwestią było to, czy kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Fundamentalne znaczenie dla stwierdzenia deliktu administracyjnego określonego w art. 140aa ust. 1 w powiązaniu z ust. 3 p.r.d., ma pojęcie "pojazdu nienormatywnego". Pojęcie to zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem "pojazd nienormatywny" oznacza pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach p.r.d. Przez "nacisk osi" należy przy tym rozumieć sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi (art. 2 pkt 57 p.r.d.).

W świetle tej definicji określenie górnych dopuszczalnych wartości nacisku osi dla danej drogi wymaga sięgnięcia do przepisów u.d.p.

Przepisy tej ustawy, do których odsyła art. 2 pkt. 35a p.r.d., to regulacje znajdujące się w ustawie. Ustawa problematykę nacisku osi ujmuje wyłącznie w przepisach art. 41. Zgodnie z jego ust. 1 po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Zgodnie z ust. 2 wskazanego przepisu Minister właściwy do spraw transportu, ustala w drodze rozporządzenia, wykaz: 1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, 2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t - mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego. Drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (ust. 3). Na podstawie wskazanego wyżej art. 41 ust. 2 u.d.p. wydane zostało rozporządzenie w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, w którym ustalony został wykaz dróg krajowych obejmujący odcinki dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (§ 1; wykaz ten został umieszczony w załączniku nr 1), wykaz dróg wojewódzkich obejmujący odcinki dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (§ 2, załącznik nr 2) oraz wykaz dróg krajowych obejmujący odcinki dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (§ 3, załącznik nr 3).

Wobec tego w stanie prawnym obowiązującym w chwili dokonania kontroli ustawodawca określił dla dróg publicznych dopuszczalny nacisk osi jedynie wobec pojedynczych osi napędowych. W art. 41 ust. 1 u.d.p. wyraźnie jest bowiem mowa o "nacisku pojedynczej osi napędowej", z kolei regulacje zawarte w ust. 2 i ust. 3 tego art., stanowią przepisy szczególne wobec ust. 1 (świadczy o tym użycie w tym ostatnim sformułowania - "z zastrzeżeniem"), przez co także i one odnosząc się do "nacisku pojedynczej osi" stanowią o nacisku pojedynczej osi napędowej. Podkreślić trzeba, że niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca regulacji prawnej wyznaczającej granice odpowiedzialności administracyjnej.

Należy również zauważyć, że analizowana kwestia była odmiennie uregulowana w stanie prawnym obowiązującym przed 19 października 2012 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), kiedy to istota odpowiedzialności administracyjnej za przejazd pojazdem nienormatywnym znajdowała regulację w przepisach ustawy o drogach publicznych. Wówczas przepisy tej ustawy normowały dla dróg publicznych oprócz nacisków pojedynczych osi napędowych, także naciski pojedynczych osi nienapędowych oraz osi wielokrotnych.

Zatem w stanie prawnym obowiązującym w chwili kontroli pojazdu brak było podstaw do przyjęcia, w oparciu o art. 140aa ust. 1 p.r.d., że podmiot wykonujący przejazd lub inne czynności związane z przewozem drogowym ponosi odpowiedzialność administracyjną za przejazd po drodze publicznej pojazdem w zakresie nacisków osi nienapędowej wielokrotnej, bowiem u.d.p., do której w tym zakresie odwołuje się art. 2 pkt. 35a p.r.d., nie przewiduje dla tego rodzaju osi żadnych wartości dopuszczalnych. Dla wyznaczenia tych wartości nie jest przy tym prawnie uzasadnione sięganie do regulacji rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, jak czyni to organ administracji na gruncie kontrolowanej sprawy. Delegacja do wydania tego rozporządzenia nie została zamieszczona w ustawie o drogach publicznych, lecz wynika z art. 66 ust. 5 p.r.d. W związku z tym definicji "pojazdu nienormatywnego", norm dopuszczalnych nacisków jakiejkolwiek osi, wynikających z rozporządzenia nie można uwzględniać przy ustalaniu normatywności bądź nienormatywności pojazdu w tym zakresie. Przepisy tego rozporządzenia nie regulują dopuszczalnych nacisków osi "przewidzianych dla danej drogi", bo są decydujące w zakresie możliwości dopuszczenia danego pojazdu do ruchu. W zakresie przewozu o "nienormatywności" danego pojazdu decyduje bowiem to, czy jego parametry odpowiadają parametrom przewidzianym dla danej drogi, a nie czy pojazd ten spełnia ogólne warunki dopuszczenia go do ruchu.

Dlatego o tym, jakie pojazdy mogą się poruszać po danej drodze, nie decydują przepisy określające maksymalne dopuszczalne naciski osi pojazdów dopuszczonych do ruchu, a wartość techniczna tej drogi, to jest dopuszczalne obciążenie osi na danej drodze, co określone jest w przepisach o drogach publicznych (art. 41 u.d.p.).

Jak wynika z dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i zastosowanych przepisów prawa, przesłanką odpowiedzialności administracyjnej skarżącej w niniejszej sprawie, nie był przejazd pojazdem po drodze publicznej z przekroczeniem nacisku na pojedynczą oś napędową, a odpowiedzialność ta związana jest z przekroczeniem nacisku na podwójnej osi napędowej. Tymczasem z przytoczonej regulacji art. 41 u.d.p. wynika, że ustawodawca w u.d.p. uregulował jedynie dopuszczalny nacisk pojedynczej osi dla danej drogi, natomiast nie przewidział dopuszczalnych norm, ani nacisku osi wielokrotnych dla danej drogi, jak również osi nienapędowych. Oznacza to, że zarówno w dniu dokonania kontroli drogowej w niniejszej sprawie, jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji, brak było w przepisach u.d.p. norm naciski osi wielokrotnych dla danej drogi, w oparciu, o które można byłoby stwierdzić jaki nacisk osi wielokrotnych na danej drodze stanowi o nienormatywności danego pojazdu ze względu na ten właśnie parametr. Przepisy mające zastosowanie w sprawie, regulujące administracyjną odpowiedzialność i będące podstawą wymierzania administracyjnej kary pieniężnej, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Niedopuszczalna jest bowiem, w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) sytuacja, w której dany podmiot będzie ponosił odpowiedzialność administracyjną za okoliczności nie wynikające wprost z powszechnie obowiązujących przepisów prawa (por. wyrok NSA z 12 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3692/15,

Odmienne pojmowanie "pojazdu nienormatywnego" przez organ spowodowało istotne naruszenie przepisów prawa materialnego.

W tej sytuacji organ, badając ponownie sprawę będzie zobowiązany do uwzględnienia przedstawionych wyjaśnień.

Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję ja poprzedzającą.

O kosztach orzeczono na mocy art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony występującej osobiście, uiszczony wpis sądowy w kwocie [...] zł.