Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2105/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 983
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... maja 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca, strona lub Grupa) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z ... maja 2016r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z ... marca 2016r., nr ... odmawiającą przyznania środków finansowych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 22 grudnia 2014 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z ... grudnia 2013r. Marszałek Województwa .. wpisał skarżącą do rejestru grup producentów rolnych w grupie: "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych", a następnie Dyrektor ARiMR decyzją z ... sierpnia 2014r. przyznał stronie pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

Wnioskiem z 20 stycznia 2015 r. Grupa zwróciła się o przyznanie płatność w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" za okres od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 22 grudnia 2014 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy.

Po weryfikacji udzielonych przez stronę wyjaśnień przeprowadzono w dniach od 1 czerwca 2015 r. do 3 czerwca 2015 r. oraz ponownie w dniach 6 lipca 2015 r. do 21 lipca 2015 r. (z przerwą od 9 lipca 2015 r. do 16 lipca 2015 r.) w siedzibie Grupy kontrolę na miejscu odnośnie skarżącej oraz czterech jej członków: A. G., R. W., T. G. oraz G.Sp. z o.o.

Po przeprowadzeniu dalszego postępowania wyjaśniającego ... sierpnia 2015 r. Dyrektor ARiMR wydał decyzję nr ... o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej.

W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR decyzją z ... grudnia 2015 r., nr ... uchylił decyzję Dyrektora ARiMR z ... sierpnia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji. W ww. decyzji Prezes ARiMR nakazał przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie m.in.: przyczyn zaprzestania działalności przez grupę G. Sp. z o.o. oraz przyczyn utworzenia grupy G. Sp. z o.o., wskazania struktury sprzedaży produktów przez członków Grupy przed utworzeniem grupy producentów G. Sp. z o.o., wskazania odbiorców produktów sprzedawanych przez G. Sp. z o.o.

Pismem z 18 stycznia 2016 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w odniesieniu do kwestii wskazanych w decyzji Prezesa ARiMR z ... grudnia 2015 r. W odpowiedzi na powyższe skarżąca złożyła stosowne wyjaśnienia.

Decyzją z ... marca 2016 r., nr ... Dyrektor ARiMR odmówił przyznania środków finansowych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 22 grudnia 2014 r., tj. za pierwszy rok działalności.

W wyniku rozpoznania odwołania Grupy Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z ... maja 2016r., o wskazanym wyżej numerze utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z ... marca 2016r.

Organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne mające zastosowanie w sprawie oraz wyjaśnił, że Grupę tworzy pięciu członków, tj.: A. G., R. W., T. G., M. W., G.Sp. z o.o. w L., której wspólnikami są A. G. i R. W., a w skład zarządu spółki wchodzą L. W. oraz T. G.. Wszyscy wspólnicy posiadają po 20% udziałów. Organ II instancji zauważył, że prezesem zarządu strony jest G. P. , a członkiem R. W.. Siedziba spółki mieści się w ... Zauważył również, że powyżej wymienieni członkowie Grupy byli członkami grupy producentów G. Sp. z o.o. zajmującej się tożsamą produkcją, tj. produkcją ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, która była wpisana do rejestru grup producentów (decyzja Marszałka Województwa ... z ... lipca 2008 r.). Oprócz wskazanych osób w skład grupy producentów G. Sp. z o.o. wchodziło jeszcze pięć innych podmiotów: L. W., C. S. poprzednio G., Z. G., R. G., J. Sp. z o.o. w J., której wspólnikami byli A. G. i R. W., a w skład zarządu spółki wchodzą L. W. oraz T. G.. Siedziba G. Sp. z o.o. mieściła się także w ... Członkami zarządu G. Sp. z o.o. były te same osoby, które wchodzą obecnie w skład zarządu G. [...]Sp. z o.o.

Prezes ARiMR ustalił, że G. Sp. z o.o. jako grupa producentów zajmująca się produkcją ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, otrzymała już pomoc finansową za pięć poszczególnych okresów od 18 lipca 2008 r. do 17 lipca 2013 r., w łącznej wysokości ... zł. Następnie po uzyskaniu ww. pomocy finansowej z dniem 13 czerwca 2014 r. została postawiona w stan likwidacji i ostatecznie została wykreślona z KRS z dniem 25 listopada 2015 r.

W ocenie Prezesa ARiMR, uwzględniając, że w skład strony wchodzą osoby i jedna ze spółek, które wchodziły w skład G. Sp. z o.o., nadto te same osoby stanowiły lub stanowią zarząd, nie ma podstaw by uznać, że celowe było tworzenie kolejnego podmiotu (grupy producenckiej) do prowadzenia takiej samej działalności, która była od trzech lat deficytowa i to przy większym potencjale osobowo-podmiotowym (większa liczba producentów w G. Sp. z o.o.). Zdaniem organu II instancji powołanie nowej grupy producentów przez pięciu byłych członków grupy producentów G. Sp. z o.o., ze względu na tę samą grupę produktów, powoduje, że członkowie G. [...] Sp. z o.o., powołali nową grupę by uzyskać wsparcie finansowego dla celów, które z założenia powinna była osiągnąć już grupa producentów G. Sp. z o.o. Taka sytuacja doprowadziłaby do udzielenia po raz drugi pomocy pięciu byłym członkom G. Sp. z o.o. na osiągnięte już cele, określone w przepisie w art. 35 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparciu rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1698/2005). W jego ocenie powyższe jest sprzeczne z celami systemu wsparcia i w świetle obowiązujących przepisów jest niedopuszczalne.

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w okresie objętym wnioskiem strona sprzedawała część swojej produkcji tj. pszenicę i kukurydzę do P. G. R. W. Sp. j. z siedzibą w ... Wspólnikami, uprawnionymi do samodzielnej reprezentacji przedmiotowej spółki jawnej są: A. G. i R. W., którzy są jednocześnie członkami grupy producentów rolnych G. [...] Sp. z o.o. i byli członkami G. Sp. z o.o. Wysokość przychodów netto Grupy ze sprzedaży pszenicy i kukurydzy do wskazanej wyżej spółki jawnej wynosi ... zł w stosunku do ogółu przychodów netto osiągniętych przez G. [...] Sp. z o.o. w okresie od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 22 grudnia 2014 r. równych ... złotych, co stanowi 79,98 % przychodów netto w okresie objętym przedmiotowym wnioskiem.

Uwzględniając powyższe ustalenia, a także wymóg określony w § 7 ust. 2 pkt 1 lit c i § 8 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550, ze zm., dalej rozporządzenie wykonawcze) wyjaśnił, że Grupa zobowiązana jest nie tylko do wykazania przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które Grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami Grupy, ale także, iż sprzedaż ta powodowała wprowadzenie tych produktów na rynek, w ocenie organu odwoławczego 79,98 % przychodów grupy nie wynikało z wprowadzenia produktów na rynek. W konsekwencji powyższych ustaleń Prezes ARiMR przyjął, że produkty wyprodukowane w gospodarstwach członków Grupy i dostarczone do Grupy, a następnie sprzedane do podmiotu: P.A. G. R. W. Sp. j. nie zostały wprowadzone do obrotu zgodnie z celami wskazanymi w rozporządzeniu nr 1698/2005.

Wyjaśnił, że nietrafny jest zarzut naruszenia art. 8 § 1 i 2 oraz 22 § 1 Ksh, gdyż w jego ocenie, fakt powiązań osobowych między spółką jawną, a Grupą powoduje, że podmioty te dokonują transakcji, które nie skutkują wprowadzeniem produktów do obrotu, a jedynie dokonaniem sprzedaży między wzajemnie wobec siebie powiązanymi osobowo, poprzez osoby A. G. i R. W., podmiotami. Dodatkowo powołując się na art. 22 § 2 Ksh wskazał, że wspólnicy spółki jawnej ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia, całym swoim majątkiem. Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki jest odpowiedzialnością osobistą, nieograniczoną, solidarną i subsydiarną. Oznacza to, że odpowiedzialność wspólników za dług spółki ma charakter gwarancyjny.

Wobec powyższego w sprawie faktyczne wprowadzenie przez Grupę produktów na rynek następowało poprzez P. A. G. R. W. Sp. j., co powoduje, że część przychodu netto deklarowana we wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych", udokumentowana sprzedażą do spółki jawnej nie może zostać uwzględniona. Powiązania pomiędzy tymi podmiotami powodują, że produkty nie zostały wprowadzone na rynek, a doszło w tym wypadku do sprzedaży wewnętrznej między wzajemnie powiązanymi podmiotami. G. Sp. z o.o. stanowi zatem sztucznie utworzony podmiot w cyklu sprzedażowym realizowanym przez członków Grupy do spółki jawnej. W konsekwencji powyższych ustaleń niezasadne są zarzuty Grupy dotyczące naruszenia przepisów § 8 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.

Zdaniem Prezesa ARiMR opisane relacje handlowe pomiędzy Grupą a przedsiębiorstwem-nabywcą prowadzą do wniosku, że w sprawie mamy do czynienia z tworzeniem przez członków Grupy sztucznych warunków, bowiem strona stanowi pozorny twór w procesie sprzedaży, co ma na celu uzyskanie korzyści w postaci pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Powyższe wypełnia dyspozycję art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011r. ze zm., dalej: rozporządzenie nr 65/2011).

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych przez stronę w odwołaniu od decyzji, organ II instancji uznał je za niezasadne.

Pismem z 27 czerwca 2016r. skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR z ... maja 2016r. wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

A. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania:

1) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, polegające na zarzuceniu Grupie, że jej wspólnicy byli uprzednio członkami innej grupy producentów rolnych utworzonej w tej samej kategorii produktów, co w ocenie organu II instancji ma świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków, podczas gdy rozpatrywania wniosku o przyznanie Grupie płatności na lata 2013 - 2018 okoliczność powyższa była przez organ weryfikowana, nie była w żaden sposób kwestionowana, nie budziła żadnych zastrzeżeń mimo, iż skład osobowy Grupy był wówczas taki sam (o czym ARiMR wiedziała) i wówczas okoliczność ta nie stanowiła podstawy odmowy przyznania pomocy na lata 2013 - 2018 w konsekwencji działania i decyzje podejmowane przez ARiMR w latach poprzednich utwierdzały Grupę w przekonaniu, że sposób jej organizacji (skład członkowski) są zgodne z przepisami prawa, w rezultacie czego, że otrzyma ona płatność za kolejne lata działalności jako grupa producentów rolnych;

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k. p. a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2016r., poz. 1387 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) poprzez ich niezastosowanie w sprawie, polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn takiego a nie innego sposobu dystrybucji produktów, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu I instancji, że sposób i kanały dystrybucji produktów świadczą o niespełnieniu warunków i celów stawianych grupom producentów rolnych w szczególności poprzez niewprowadzenie produktów na rynek i do obrotu;

3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że produkty nabywane przez Grupę od członków Grupy, nie były wprowadzane przez Grupę na rynek i do obrotu oraz, że były w dalszej kolejności sprzedawane członkom Grupy;

4) art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ odwoławczy przyznał Grupie środki finansowe w zmniejszonej wysokości, odmawiając równocześnie przyznania Grupie środków finansowych za trzeci rok działalności jako grupa producentów rolnych we wnioskowanej kwocie, przejawiające się w szczególności w tym, że organ II instancji nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn oraz nie wskazał w jaki sposób naruszono przepisy prawa materialnego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia i przedstawienia subiektywnej oceny, że Grupa nie wprowadziła produktów na rynek i do obrotu, nie wyjaśniając przy tym co zdaniem organu odwoławczego należy rozumieć poprzez wprowadzenie na rynek i do obrotu oraz z jakich przepisów organ wywodzi swoje twierdzenia;

B. przepisów prawa materialnego:

1) § 8 ust. 1 oraz § 7 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że sprzedaż produktów przez Grupę do P. Sp. j. A. G. i R. W. narusza dyspozycję powołanego przepisu, gdyż sprzedaż ta nie stanowi wprowadzenia przez Grupę produktów na rynek, a pośrednio została zakwalifikowana przez organ II instancji jako sprzedaż do podmiotu będącego członkiem Grupy, podczas gdy z przedstawionego materiału dowodowego wynika, że podmiot do którego następowała sprzedaż, w świetle dyspozycji powyższego przepisu, winien być kwalifikowany jako podmiot "niebędący członkiem grupy" w konsekwencji czego łączna wartość sprzedanych do niego produktów, wskazanych w załączniku nr 3 do wniosku o płatność, winna stanowić podstawę naliczenia pomocy finansowej należnej Grupie;

2) art. 35 ust. 1 lit b) rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, że działania podjęte przez stronę nie polegają na wspólnym wprowadzaniu produktów do obrotu, że sprzedaż produktów do P. Sp. j. A. G. i R. W. nie stanowi wprowadzenia produktów do obrotu i na rynek, a w konsekwencji działania Grupy nie korespondują z celami określonymi w powołanym przepisie;

3) art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, że Grupa zobowiązana jest do łącznej realizacji wszystkich celów określonych ww. przepisie, podczas gdy z przepisu tego nie wynika obowiązek łącznego spełnienia przez Grupę wszystkich celów wskazanych ww. przepisie;

4) art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) i § 8 ust. 1-3 rozporządzenia wykonawczego poprzez błędną wykładnię i uznanie, że cała wartość produkcji Grupy zakupionej od jej członków i skierowana na rynek wykazana w załączniku nr 3 do wniosku o płatność, nie może stanowić podstawy naliczenia pomocy finansowej za wskazany we wniosku okres referencyjny, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zostały spełnione przesłanki do przyznania Grupie pomocy finansowej w wysokości obliczonej na podstawie łącznej wartości sprzedaży produktów wykazanej we wniosku o płatność;

5) art. 4 pkt 8 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez błędne przyjęcie, że działalność strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez Grupę warunków przyznania pomocy z uwagi na uprzednie uczestnictwo wspólników w innej grupie producentów rolnych, sprzedaż produktów do spółki jawnej której wspólnikami są niektórzy wspólnicy Grupy oraz brak realizacji celów określonych dla grup producentów rolnych (zwłaszcza w zakresie braku wprowadzenia produktu do obrotu i na rynek), a w konsekwencji błędne zastosowanie dyspozycji ww. przepisu w stanie faktycznym niniejszej sprawy;

W uzasadnieniu skargi stroną rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Pismem z 16 sierpnia 2017 r. strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Podniosła także zarzut naruszenia art. 16 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na zarzuceniu skarżącej tworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności, w szczególności z uwagi na fakt, iż wspólnicy Grupy byli uprzednio członkami innej grupy, w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Dyrektora ARiMR z ... sierpnia 2014r. r. o przyznaniu stronie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od 23 grudnia 2013r. do 22 grudnia 2018r., w której została rozstrzygnięta kwestia spełnienia przez stronę wymogów przyznania pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wA.i uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna, mimo zasadności części podnoszonych zarzutów.

Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983, ze zm., dalej: ustawa o grupach).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o grupach osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.

Art. 3 ustawy o grupach określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, m.in. zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4 ustawy o grupach).

Na podstawie art. 6 ustawy o grupach Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w załączniku do rozporządzenia z 9 kwietnia 2008r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (t.j. Dz. U. z. 2013 r., poz. 642, ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie wykazu produktów) określił, że minimalna liczba członków grupy producentów rolnych w grupie produktów "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych", wynosi 5 członków.

Na podstawie art. 7 ustawy o grupach, spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy o grupach).

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu w zakresie działania "Grupy producentów rolnych", na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (art. 5 ust. 1 pkt 10).

W art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju przewidziano, że pomoc jest przyznawana na wniosek i jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W myśl § 3 rozporządzenia wykonawczego pomoc jest udzielana grupie producentów, która: prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa; została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia; został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów.

Z kolei § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczonych od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Zgodnie z art. 20 pkt d) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1698/200 wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy: środki przejściowe dotyczące wspierania tworzenia grup producentów (dla Bułgarii, Republiki Czeskiej, Cypru, Estonii, Litwy, Łotwy, Malty, Polski, Rumunii, Słowenii, Słowacji i Węgier).

O tymczasowym charakterze powyższego środka stanowi również motyw 30 rozporządzenia nr 1698/2005, który stanowi, że istnieje potrzeba zapewnienia łagodnego przejścia szeregu indywidualnych środków wprowadzonych na mocy Aktu Przystąpienia z 2003 r., (Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej - Dz.U.UE L z dnia 23 września 2003 r., nr 236, s. 33) a mianowicie środka dotyczącego rolnictwa niskotowarowego oraz środka dotyczącego grup producentów.

W związku z powyższym pomoc w zakresie wspierania tworzenia grup producentów została ograniczona czasowo (do pierwszych 5 lat), a także do podmiotów, które zostały oficjalnie uznane najpóźniej w dniu 31 grudnia 2013r. Zgodnie bowiem z art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której grupa producentów została uznana. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek do pułapu określonego w załączniku I. Wsparcia udziela się grupom producentów, które zostały oficjalnie uznane przez właściwy organ Państwa Członkowskiego najpóźniej w dniu 31 grudnia 2013 r. (art. 35 ust. 3).

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.

Wobec uzyskania przez Grupę w dniu ... grudnia 2013 r. wpisu do prowadzonego przez Marszałka ... rejestru grup producentów rolnych Nr ..., Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych. Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.

Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. Wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi, ale i unijnymi.

Tak więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 i rozporządzenia nr 65/2011.

Przechodząc do oceny zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przypomnieć należy, że na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Na mocy art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w cytowanym wyżej art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Zgodnie z poglądem zawartym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, organy analizując całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiły zarówno elementy obiektywne w postaci naruszenia celów systemu jak elementy subiektywne w postaci zamiaru stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW w celu uzyskania wyłącznie korzyści sprzecznej z celami tego systemu, warunkujące zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Organy orzekające nie kwestionowały, że grupa spełniła formalne warunki konieczne do uzyskania statusu grupy producentów rolnych. Organy jednakże zasadnie zakwestionowały faktyczny powód powstania skarżącej grupy.

Zgodzić się należy ze stroną, że brak jest przepisu powszechnie obowiązującego prawa, który wprost zabraniałby zakładania przez producentów uczestniczących wcześniej w grupie producentów rolnych, kolejnej grupy. Jednakże tam, gdzie prawo ustala pewne ograniczenia (ilość członków grupy, limity pomocy, limity czasowe) lub cele, dla których ta pomoc jest przyznawana, organ ma prawo i obowiązek badać i oceniać m.in. przyczyny powstania grupy jak i sposób jej funkcjonowania.

Naczelny sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 344/15 (dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) zasadnie zauważył, że cyt. "z punktu widzenia istoty spornego w sprawie zagadnienia nie sposób nie zwrócić uwagę i na ten jego aspekt, który w kontekście odnoszącym się do odzwierciedlanej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Trybunału Konstytucyjnego tożsamości podstaw aksjologicznych obowiązywania systemu prawa krajowego oraz systemu prawa unijnego nakazuje uwzględniać tę jego konsekwencję, że prawo unijne - a więc tak samo, jak i prawo krajowe - sprzeciwia się powoływaniu się na wprost wynikające z jego uregulowań, czy też wyinterpretowane z nich przez Trybunał Sprawiedliwości uprawnienia, w sytuacji gdy, polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. To jest takich, które znajdowałyby uzasadnienie w prawnie chronionych wartościach. Znajduje to swoje potwierdzenie w tym stanowisku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. np. wyrok dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawy C - 131/13, C - 163/13 i C-164/13). Ze stanowiskiem tym, koresponduje również orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości, na które w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołuje się strona skarżąca. Z orzeczenia tego, w którym sąd europejski odwołał się również do wyroku w sprawie C – 515/03 (pkt 29) wyraźnie wynika, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie wymaga, z jednej strony, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w uregulowaniach wspólnotowych cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a z drugiej strony, wystąpienia subiektywnego elementu woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań wspólnotowych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek".

W sprawie w szczególności należy zauważyć, że grupa producentów G. [...] Sp. z o.o. nie musiała zostać stworzona [akt notarialny z [...] grudnia 2013r., wpis do KRS – [...] grudnia 2013r. – patrz odpis KRS – karta lp. 1 akt adm., wpis do Rejestru Grup Producentów Rolnych Województwa [...] w dniu [...] grudnia 2013r., - karta lp. 2 akt adm.], gdyż obecni członkowi grupy producentów rolnych G. Sp. z o.o. (A. G., R. W., T. G. zamieszkały pod tym samym adresem co A. G., M. W. zamieszkały pod tym samym adresem co R. W., G. Sp. o.o. – wspólnikami spółki są A. G. i R. W., a w skład zarządu spółki wchodzą L. i W. oraz T. G.) tworzyli wcześniej wraz z dodatkowymi podmiotami grupę producentów rolnych G. Sp. z o.o. Grupa producentów rolnych G. Sp. z o.o. zajmowała się tożsamą produkcją co skarżąca, gdyż była wpisana do rejestru w grupie "ziarna zbóż i nasiona roślin oleistych" (decyzja Marszałka Województwa ... z ... lipca 2008 r.). Oprócz powyższych podmiotów tworzących obecnie stronę w skład G. Sp. z o.o. wchodzili: L. W., C. S. poprzednio G., Z. G., R. G., "J." Sp. z o.o. w J. (wspólnikami tej spółki są A. G. i R. W., a w skład zarządu spółki wchodzą L. W. oraz T. G..

Podkreślenia wymaga także, że w skład zarządów spółek G. i G. [...] wchodzą te same osoby, tj. G. P. – prezes oraz R. W. –członek, identyczny jest także adres siedziby obydwu spółek, tj. ... Bezsporne jest także, że G. Sp. z o.o. w okresie pięciu lat (2008-2013), za poszczególne 12-miesięczne okresy otrzymała już pomoc w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w łącznej wysokości ... zł. A więc mając na względzie cytowany powyżej art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 podmiot ten nie mógłby uzyskać już dodatkowej pomocy w ramach tego działania, gdyż środek ten ma charakter tymczasowy. Trzeba bowiem zauważyć, że najpierw 5 członków będących członkami skarżącej podjęło decyzję o wystąpieniu z G. Sp. z o.o. (zbycie udziałów), a następnie pozostali członkowie tej spółki podjęli decyzję o postawieniu spółki w stan likwidacji z dniem [...] czerwca 2014 r. i z dniem [...] listopada 2015 r. "G." sp. z o.o. została wykreślona z KRS. Stąd też mając na uwadze powyższą chronologię zdarzeń podkreślenia wymaga, że pięciu dotychczasowych członków grupy producentów, jako wspólników G. sp. z o.o., było beneficjentami pomocy finansowej a następnie po uzyskaniu pomocy finansowej za pięć kolejnych lat działalności utworzyło nową grupę producentów G. sp. z o.o. w celu dalszego uzyskiwania pomocy. W ocenie Sądu takie działanie wspólników spółki mimo formalnej poprawności prowadzi do ominięcia przepisów ograniczających okres w której pomoc może być udzielana. Unia Europejska dała 5 lat na realizację celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 i celem tego działania miało być stworzenie podmiotów, które będą wstanie konkurować na rynku. Unia Europejska założyła, że ten 5-letni okres będzie wystarczający, gdyż gdyby tak nie było, to umożliwiłaby uzyskiwanie dalszej pomocy po upływie 5 lat. Zatem powołanie nowej grupy producentów przez pięciu byłych członków grupy producentów "G." sp. z o.o. funkcjonującej w ramach tej samej grupy produktów, powoduje, że członkowie "G." sp. z o.o., powołali nową grupę by uzyskać wsparcie finansowego dla celów, które z założenia powinna była osiągnąć już grupa producentów "G." sp. z o.o. Wypłata pomocy finansowej takiemu podmiotowi doprowadziłaby do udzielenia po raz drugi pomocy pięciu byłym członkom "G." Sp. z o.o. na osiągnięte już cele, określone w przepisie ww. art. 35 ust. 1 lit. a - c, co byłoby sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Nie mają przy tym znaczenia powody dla, których spółka G. Sp. z o.o. została zlikwidowana, a tym bardziej fakt nieukładania się współpracy w ramach spółki G. Sp. z o.o. oraz przynoszenie przez tę spółkę strat w okrasie 2011-2013. Pomijając fakt, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego), to nic nie stało na przeszkodzie (oprócz chęci uzyskania dodatkowej pomocy w ramach działania), aby nadal kontynuować działalność spółki G. w pomniejszonym składzie wspólników. Skoro przepisy unijne ograniczają możliwość uzyskiwania pomocy do 5 lat, to skuteczność stosowania prawa unijnego wymaga, aby Państwa Członkowskie uniemożliwiały tworzenie sztucznych tworów w celu ominięcia tego zakazu. Tym bardziej, że twór ten korzysta z renomy poprzedniej spółki, pozostał bowiem rdzeń poprzedniej nazwy "G.", a jedynie dodano cyfrę . Pozostał także ten sam zarząd spółki, co sugeruje niezasadność twierdzeń strony wskazujących, że poprzednia spółka "nie rokowała". Pozostał również adres siedziby. Jedyna różnica dotyczy składu osobowego, z tym, że udziałowcami spółki "J." Sp. z o.o. wchodzącej w składa G. Sp. z o.o. są R. W. i A. W., co wskazuje, że przy podejmowaniu ważkich decyzji w spółce G. można było forsować swoją wizję rozwoju (po dodaniu głosów podmiotów wchodzących w skład G. [...] Sp. z o.o.).

Co więcej przyjmując za stroną, że gdyby nawet utworzenie nowej spółki było konieczne, to obecnie skarżąca nie może ubiegać się o pomoc finansową z tego działania, gdyż tę pomoc poprzednia spółka już otrzymała. Pomoc ta miała posłużyć do osiągnięcia celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Niewątpliwie również pomoc ta przyczyniła się zarówno do realizacji wskazanych przez przepisy celów, jak i wzmocnienia pozycji konkurencyjnej na rynku spółki G., czego dowodem jest przekazana w formie płatności kwota ponad 1 mln zł. Zatem obecna spółka G. może działać i korzystać z wypracowanych w poprzedniej, już zlikwidowanej spółce rozwiązań. Jednakże spółka ta nie może otrzymać pomocy finansowej w tym działaniu na realizację założonych celów, gdyż cele te winny być zrealizowane w pierwszych 5 latach i nie jest dopuszczalna dalsza pomoc finansowa w tym działaniu. Podkreślenia także wymaga, że wśród celów utworzenia grupy producentów rolnych przepisy unijne nie wymieniają uzyskiwania przez beneficjentów środków finansowych uzyskiwanych od instytucji płatniczych. Zatem uzyskiwane środki finansowe nie stanową celu samego w sobie uzyskania pomocy.

Mając powyższe na względzie Sąd zgadza się z Prezesem ARiMR, że nie było podstaw aby uznać, że celowe było tworzenie kolejnego podmiotu (grupy producenckiej) do prowadzenia takiej samej działalności, która była już prowadzona przez inny podmiot i to przy większym potencjale osobowo-podmiotowym (większa liczba producentów w "G." sp. z o.o.). W tej sytuacji oczywistym staje się wniosek, że powołanie nowej grupy producentów, tj. G.sp. z o.o., miało na celu jedynie uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego niezgodnego z założeniami działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. Powyższe działania zostały podjęte w celu stworzenia nowego podmiotu mogącego ubiegać się o wsparcie w ramach działania "Grupy producentów rolnych" i uzyskiwania wsparcia na poziomie już niedostępnym dla G. Sp. z o.o. (pięcioletni limit czasowy zawarty w rozporządzeniu nr 1698/2005), a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, centralizacją sprzedaży, ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcie, co rzutuje na ocenę spełnienia celu określonego w treści art. 35 ust. 1, lit a-c rozporządzenia 1698/2005. Dodatkowo trzeba wyjaśnić, że to Grupa otrzymuje określoną pomoc finansową, jednakże nie można tracić z pola widzenia faktu, że taką pomoc otrzymują pośrednio także sami producenci rolni skupieni w grupie. Tym samym można uznać, że spółka (podobnie jak spółdzielnia) jest tylko formą prawną podmiotu, który otrzymuje pomocy. Tym samym skoro istnieje wymóg przynależności tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów, to nie można dopuścić do sytuacji, że ten wymóg jest obchodzony w ten sposób, że się likwiduje jedną grupę (zbywa udziały) i zawiązuje się grupę kolejną.

Zgodnie z cyt. wyżej art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Europejski Trybunału Sprawiedliwości (szósta izba) w wyroku z 12 września 2013 r., C-434/12, wyjaśnił, że wskazany art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego oraz subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do organów rozstrzygających w sprawie należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W ramach drugiego elementu natomiast należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o taką płatność zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami, co w niniejszej sprawie zostało uczynione.

Słusznie organ odwoławczy wyjaśnił, że członkostwo w grupie producentów rolnych nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego członkostwa, prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej, członkowie grupy przyjmują dobrowolnie. Kluczowym warunkiem jednakże jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie unijnych jak i krajowym. Sama pomoc finansowa jest udzielana wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.

Zdaniem Sądu, działania podjęte przez grupę w okresie objętym wnioskiem istotnie wskazują, że skarżąca wypełniła, zarówno obiektywny warunek wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a –c (a w szczególności pkt b -wszystkie te bowiem cele mogła realizować w poprzedniej grupie), a w ocenie także Sądu w celu ominięcia ograniczenia wynikającego z art. 35 ust. 2 rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek do uznania, poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel w konsekwencji uzyskanie płatności sprzecznej z ograniczeniami związanymi ze wsparciem oraz jego celami. Podkreślenia wymaga, że wszystkie cele wskazane w powołanym przepisie mogła realizować w poprzedniej grupie.

Sąd w tym miejscu wskazuje, że organ administracji mimo formalnego nie wskazania art. 35 ust. 2 rozporządzenia 1698/2005 jako przepisu, którego dyspozycji strona w sposób sztuczny omija, to w ocenie składu orzekającego uzasadnienie decyzji na naruszenie tego przepisu wskazuje. Zatem mimo formalnej wadliwości (brak powołania tego przepisu) uzasadnienia, wada ta nie mogła doprowadzić do uwzględnienia skargi, gdyż nieprawidłowość ta nie miała wpływu na wynik sprawy.

Wszystkie wskazane wyżej okoliczności, w ocenie Sądu, potwierdzają zasadność stanowiska organu przedstawionego w zaskarżonej decyzji.

Sąd natomiast nie podziela argumentacji organów orzekających w zakresie naruszenia przez skarżącą § 8 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.

W ocenie Sądu powyższy przepis jest jasny i wskazuje, że wysokość udzielanej pomocy uzależniona jest od sprzedaży netto produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy oraz sprzedanych odbiorcom nie będącym członkiem grupy. W przedmiotowej sprawie zatem hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie w całości została spełniona. Produkty bowiem były wytworzone w gospodarstwach członków grupy i sprzedane zostały przez Grupę odbiorcom niebędącym członkiem grupy, m.in. P. Sp. j. Z akt sprawy, co nie jest kwestionowane przez strony postępowania członkiem grupy nie jest P. Sp. j. Podmiot ten, posiada tzw. ułomną osobowość prawną. Jest podmiotem samodzielnym i odrębnym podmiotem od samych wspólników. Spółka jawna może bowiem samodzielnie, jako odrębny podmiot, stroną wszelkich transakcji handlowych, zaś majątek spółki jawnej jest majątkiem odrębnym od majątków jej wspólników. Co więcej zgodnie z art. 8 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1578, dalej: K.s.h.) spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Spółka osobowa prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą (art. 8 § 2). Nie ma przy tym znaczenia fakt, że wspólnicy spółki jawnej ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczeń, całym swoim majątkiem (art. 22 § 2 K.s.h.), gdyż spółka ta jest podmiotem odrębnym od wspólników, a jedynie wspólnicy także swoim majątkiem odpowiadają za jej zobowiązania. Jednakże odpowiedzialność wspólników ma charakter tylko gwarancyjny. Tym samym przekładając powyższe na stan sprawy spółka jawna nie jest członkiem grupy G. [...] i strona mogła dokonać sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy do tej spółki jawnej. Powyższe tym bardziej jest zasadne, że w sprawach dotyczących grupy producentów G. Sp. z o.o., podmiot ten dokonywał sprzedaży do P. Sp. j. i przyznając pomoc tej grupie nie budziło to jakichkolwiek zastrzeżeń organu (patrz wykaz faktur VAT za piąty rok działalności).

Dlatego też zasadne są zarzuty skargi w tym zakresie, gdyż przepisy rozporządzenia wprost wskazują jedynie na obowiązek sprzedaży podmiotom niebędącym członkiem grupy. W ocenie Sądu niedopuszczalna jest w tym wypadku rozszerzająca interpretacja tego przepisu, gdyż nie ma ona umocowania w jednobrzmiącym przepisie. Gdyby ustawodawca chciał, aby nie wliczać sprzedaży (do rocznej sprzedaży netto) podmiotowi nie będącemu członkiem grupy ale będącym z tym członkiem grupy spokrewnionym lub przez takiego członka utworzonym, to takie ograniczenie zawarłby w określonym przepisie. Jednakże takich ograniczeń prawodawca zarówno krajowy, jak i tym bardziej unijny nie ustanowił. Nie można zatem w drodze rozszerzającej wykładni takich ograniczeń narzucać. Należy zatem podkreślić, że z treści § 8 ust. 1 rozporządzenia nie wynika zakaz zbywania produktów przez grupę na rzecz innego podmiotu utworzonego przez niektórych członków obecnej Grupy. Z treści wskazanego przepisu wynika tylko, że wysokość udzielanej pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych jest ustalana na podstawie rocznych przychodów netto sprzedaży produktów tej grupy, jeżeli zostały wytworzone w gospodarstwach członków grupy oraz sprzedane odbiorcom, którzy nie są członkami tej grupy. Wcześniejsze utworzenie nabywcy produktów grupy (przed zawiązaniem Grupy), przez także niektórych członków grupy nie może być utożsamiane z przynależnością takiego nabywcy do grupy producenckiej, jeżeli prowadzi on samodzielną działalność gospodarczą. Przyjęcie szerokiego rozumienia członka grupy producenckiej i objęcie tym pojęciem także odrębnych podmiotów prawnych, byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą swobody działalności gospodarczej, bo ograniczałoby tę swobodę w zawieraniu umów handlowych. Oczywiście ograniczenie tej swobody może mieć miejsce, ale musi wynikać z ustawy, a nie być konsekwencją wykładni prawa, zwłaszcza rozporządzenia.

W sprawie, organ w żaden sposób nie podważył, że zarówno poszczególni członkowie Grupy jak i oddzielny podmiot (spółka jawna) prowadzą oddzielną i samodzielną działalność gospodarczą, a wiec to każdy z tych podmiotów samodzielne podejmuje strategiczne decyzje gospodarcze w ramach prowadzonych działalności gospodarczych.

W żadnym także wypadku nie można traktować sprzedaży produktów przez skarżącą P. Sp. j. jako wewnętrznej sprzedaży. Zgodnie z art. 535 § 1 K.c, przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. W sprawie niewątpliwie nastąpiła zmiana po stronie właściciela rzeczy. Trzeba bowiem wskazać, że sprzedaż została dokonana pomiędzy dwoma odrębnymi przedsiębiorcami, tj. pomiędzy skarżącą spółką z o.o., a P. Sp. j. Zauważyć także trzeba, że przedsiębiorcą jest spółka jawna, a nie jej wspólnicy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi odnoszące się do powyższej kwestii. Sąd stwierdza, że organy rozpoznające sprawę dokonały nieprawidłowej wykładni § 8 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, co jednakże nie miało wpływu na wynik sprawy.

Przechodząc do analizy zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego w zakresie w którym Sąd oddalił skargę, to należy wskazać, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy w kontekście sztucznego stworzenia przez stronę warunków wymaganych do otrzymania płatności. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zatem z treści ww. przepisu wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a., zatem zawarty w skardze zarzut dotyczący ich naruszenia nie jest zasadny. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy, w tym organ II instancji, odniósł się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonał oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. Wbrew zarzutom skarżącej organ II instancji właściwie ustalił stan faktyczny w odniesieniu do sztucznie stworzonych warunków w celu uzyskania pomocy oraz wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezes ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym. Nie naruszył tym samym również art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju.

Za niezasadne uznać również należało zarzuty dotyczące naruszenia art. 8 oraz 110 k.p.a., a także wskazanego w piśmie procesowym z 16 sierpnia 2017r. art. 16 k.p.a. Zdaniem strony kwestia ewentualnego stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności powinna i była zweryfikowana przez Dyrektora Oddziału przed wydaniem decyzji z ... sierpnia 2014 r. o przyznaniu pomocy. Wówczas nie budziła żadnych wątpliwości organu. W związku z czym działania organu utwierdziły Grupę w przekonaniu, że sposób jej organizacji (skład członkowski) są zgodne z przepisami.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem obligatoryjnym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Decyzja o przyznaniu pomocy finansowej wydawana jest po sprawdzeniu spełnienia przez Grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności Grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania. Tak więc, składając wnioski o płatność ARiMR wszczyna nowe postępowanie administracyjne. Mając na uwadze powyższe, fakt przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania płatności w całym pięcioletnim okresie na który pomoc została przyznana.

Podkreślić należy, że dopiero wraz z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów na podstawie, których ARiMR może wywieść konkretne wnioski w zakresie stworzenia sztucznych warunków przez stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie płatności przeprowadzana jest kontrola, m.in. w siedzibie Grupy, podczas której sprawdzane są dokumenty do których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Tym samym, brak jest możliwości, aby przed rozpatrzeniem dostarczanych do wniosku o płatność dokumentów ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności świadczących o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę.

Należy zwrócić uwagę, iż w trakcie badania mogą zostać ujawnione fakty, które dotychczas nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, a są istotne dla rozstrzygnięcia. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o wspieraniu stanowi, iż: "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Tym samym ARiMR zobowiązana jest rozpatrzyć ponownie całość materiału dowodowego.

Wskazać ponadto należy, iż organ dokonujący płatności (organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) ma obowiązek badać, w każdym kolejnym roku czy spełnione są warunki do otrzymania kolejnej części pomocy. Sam fakt formalnego istnienia Grupy, nie może stanowić wystarczającego warunku do uzyskania płatności. W wypadku wystąpienia przesłanki wskazującej na stworzenie przez stronę sztucznych warunków brak jest podstaw do przyznania płatności (podobnie NSA w wyroku z 28 lutego 2013 r., II GSK 2138/11 – orzecznia.nsa.gov.pl). Organy ARiMR wydając decyzje o płatności zobowiązane są sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, jak również, czy spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie występują określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty pomocy. Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi.

Odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych (o czym decyduje właściwy miejscowo marszałek województwa), a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej w ramach PROW określonych w przepisach wspólnotowych i krajowych czy też otrzymania płatności za kolejny rok. Przeciwna interpretacja prowadziłyby do sytuacji, w której rola organu sprowadzona zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa oraz otrzymania decyzji o udzieleniu pomocy na 5 lat, przesądzałby o zasadności przyznania płatności. Taką interpretację wyklucza jednak cytowany powyżej art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, który nakazuje badanie, czy przyznanie płatności nie jest konsekwencją stworzenia przez danego beneficjenta sztucznych warunków.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia zasady wynikającej z art. 8 i 16 k.p.a. Decyzja organu II instancji o odmowie przyznania płatności za pierwszy rok działalności grupy została wydana bowiem na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Raz jeszcze podkreślić należy, iż postępowanie w sprawie przyznania płatności za kolejny rok działalności grupy jest odrębną sprawą administracyjną. Tym samym także Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku z 28 marca 2017r., II GSK 2528/15. Stanowisko to jest stanowiskiem odosobnionym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zasadniczy nurt orzeczniczy w tej materii obecnie kształtuje się w formie wskazanej w przedmiotowym wyroku i wskazuje na możliwość odmawiania płatności, mimo że w obiegu prawnym funkcjonuje decyzja przyznająca pomoc na pięcioletni okres.

W powyższym kontekście niezasadnie również strona podnosi, że organ wydając decyzję o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" na pięcioletni okres związany jest jej treścią w momencie wydawania decyzji o przyznaniu płatności za poszczególne lata działalności grupy, tj. nie może badać kwestii stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności. Należy w tym miejscu także wyjaśnić, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 wskazujący na brak podstaw do przyznania płatności w wypadku stworzenia sztucznych warunków posługuje się terminem "płatność", a nie terminem "pomoc", co wskazuje na etap weryfikacji przez organ sytuacji faktycznej sprawy, a więc etap związany z przyznaniem płatności (ustaleniem jej wysokości), a nie etap z związany z przyznaniem pomocy (formalnym spełnienie warunków przyznania pomocy).

Ponadto nawet przyznając rację stronie w zakresie naruszenia przez organ art. 8 k.p.a., czego Sąd nie akceptuje, to w ocenie składu orzekającego niedopuszczalne byłoby przyznanie płatności za pierwszy rok działalności, gdyż byłoby to sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami unijnymi, a uzyskana w ten sposób płatność stanowiłaby płatność nienależną stronie.

Reasumując, w ocenie Sądu, wszystkie kwestie sporne zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną również w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa. Poprzez wykazanie chronologii zdarzeń poprzedzających powstanie grupy organ II instancji w sposób czytelny odniósł się zaś do elementu subiektywnego - zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez skarżącą zarzuty. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.