Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1059/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art.134 par.1;
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...)lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez B. O. (dalej: "strona"

lub "skarżąca") jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR"

lub "organ odwoławczy") nr (...) z (...) lutego 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") nr (...) z (...) grudnia 2015 r. o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości

112 188,88 zł.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Płatność z tytułu zalesiania została przyznana J. O. decyzją

z dnia (...) marca 2006 r. w łącznej wysokości 67 899,20 zł i przekazana na rachunek bankowy w dniu 31 grudnia 2005 r. Po wznowieniu postępowania, w dniu (...) czerwca 2007 r. została wydana decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności w łącznej kwocie 58 535,28 zł. Różnica wynikająca z powyższych decyzji (9 363,92 zł) została zwrócona przez spadkobierców J. O.. W latach 2006-2009 J. O. składał wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie i otrzymał płatności w wysokości po 13 413,40 zł za ww. lata. W dniu 8 lipca 2010 r. J. O. złożył wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie i przed jego rozpoznaniem - dniu 6 września 2010 r. zmarł. Na wniosek B. O. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2004 r. w związku z przejęciem własności działek

i pozytywnym jego zweryfikowaniem, w dniu 12 stycznia 2011 r. została wydana decyzja przyznająca skarżącej na 2010 r. pozostałą premię zalesieniową w kwocie 2 653,20 zł. Środki finansowe w takiej samej kwocie zostały przyznane skarżącej na jej wniosek także na rok 2011. W dniu 9 lipca 2012 r. do organu I instancji wpłynął akt notarialny, z którego wynika, iż skarżąca przekazała swoją współwłasność zalesionego w ramach PROW 2004-2006 gruntu pozostałym współwłaścicielom, w tym A.O.. W tym samym dniu A. O. złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2004 r. w związku z przejęciem własności działek. Z uwagi na złożenie wniosku po terminie, zobowiązania B. O. nie zostały skutecznie przejęte. W tych okolicznościach organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, zakończone decyzją z dnia (...) sierpnia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności do zwrotu na kwotę 117 495,28 zł. Po rozpoznaniu odwołania, decyzja ta została przez organ odwoławczy uchylona w całości, jednocześnie organ ten orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 5 306,40 zł. Wskazał jednoczenie, iż należy przeprowadzić odrębne postępowanie administracyjne, mające na celu ustalenie kwoty do zwrotu w zakresie decyzji, które nie zostały wymienione w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Z uwagi na powyższe organ I instancji w dniu (...) listopada 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie i decyzją z (...) grudnia 2015 r. ustalił skarżącej do zwrotu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 112 188,88 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji, wniesionego przez pełnomocnika skarżącej (P. O.), zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z (...) lutego 2016 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR

z (...) grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i jej ramy prawne. Powołał m.in. treść art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.; dalej także: "ustawa o ARiMR"), § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.; dalej także: "rozporządzenie"),

§ 11 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 4 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia. Wskazał, iż w związku śmiercią J. O. skarżąca, 15 grudnia 2010 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w O. "Oświadczenie przejmującego własność/współwłasność wszystkich zalesionych gruntów lub ich części w ramach PROW 2004-2006", z którego wynika, że w dniu 22 listopada 2010 r. strona przejęła posiadanie gruntów rolnych objętych zobowiązaniem zalesieniowym zmarłego J. O. (decyzja Nr (...) z (...) stycznia 2011 r.). W kolejnym roku realizacji zobowiązania do organu

I instancji wpłynęło "Oświadczenie przejmującego własność/współwłasność wszystkich zalesionych gruntów lub ich części w ramach PROW 2004-2006", z treści którego wynika, iż A. O. w dniu 22 listopada 2010 r. przejęła posiadanie gruntów rolnych objętych zobowiązaniem zalesieniowym zmarłego J. O., przejętym przez B. O.. Do oświadczenia dołączono akt notarialny z 20 stycznia 2012 r., zgodnie z którym w wyniku działu spadku po zmarłym J. O., A. O. nabyła 1/3 nieruchomości leśnej oznaczonej jako działki nr (...) i (...). W wyniku rozpatrzenia powyższego, Kierownik ARiMR decyzją Nr (...) z dnia (...) września 2012 r. odmówił A. O. przyznania płatności na zalesianie. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy (decyzja Nr (...) z (...) października 2013 r.). Z uwagi na powyższe Kierownik ARiMR ostateczną decyzją Nr (...)

z (...) sierpnia 2015 r. wstrzymał skarżącej płatność na zalesienie z uwagi na utratę posiadania gruntów objętych programem zalesieniowym przy jednoczesnym braku skutecznego przejęcia zobowiązania przez nowego posiadacza gruntów.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca nie wykonała zatem obowiązku określonego w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia. W takiej sytuacji, zgodnie

§ 13 ust. 3 pkt 3 płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania. Wobec powyższego, kwota w wysokości 112 188,88 zł stanowiąca sumę płatności zrealizowanych na rachunek bankowy zmarłego J. O. na mocy decyzji Kierownika ARiMR Nr (...) z (...) sierpnia 2005 r. oraz Nr (...) z (...) czerwca 2007 r. stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności., tj.:

- za rok 2005: 58 535,28 zł (w tym wsparcie na zalesienie 46 723,48 zł, premia pielęgnacyjna 2 725,80 zł, premia zalesieniowa 9 086,00 zł),

- za rok 2006: 13 413,40 zł (w tym premia pielęgnacyjna 3 095,40 zł, premia zalesieniowa 10 318,00 zł),

- za rok 2007: 13 413,40 zł (w tym premia pielęgnacyjna 3 095,40 zł, premia zalesieniowa 10 318,00 zł),

- za rok 2008: 13 413,40 zł (w tym premia pielęgnacyjna 3 095,40 zł, premia zalesieniowa 10 318,00 zł),

- za rok 2009: 13 413,40 zł (w tym premia pielęgnacyjna 3 095,40 zł, premia zalesieniowa 10 318,00 zł).

Odnosząc się natomiast do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, Dyrektor ARiMR powołał się na treść art. 28a ustawy z dnia

7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U.

z 2013 r., poz. 173), zgodnie z którym w przypadku określonym w art. 33 ust.

7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, ze zm.) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.), który stanowi, iż w odniesieniu do operacji, dla których nie jest określony termin operacyjny w sektorowych przepisach rolnych, stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane.

Ponadto zgodnie z art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE)

nr 885/2006, warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a) oraz w art. 33 ust.

7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej

w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek. Zgodnie z tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, odpowiada aktualnie art. 54 i 56 rozporządzenia (UE)

nr 1306/2013. Przywołał także brzmienie art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE)

nr 1306/2013.

Podniósł, iż w przedmiotowej sprawie ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zostały wypłacone J. O. płatności na zalesianie gruntów rolnych za lata 2006-2009, które przekraczają kwoty stanowiące równowartość 100 euro. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Podkreślił, iż przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie.

Wskazał zatem, że w przedmiotowym postępowaniu Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. był zobowiązany do ustalenia, czy skarżąca pobrała nienależnie płatności za lata 2005 - 2009, a także do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008; (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.). Podkreślił, iż z dniem

1 stycznia 2010 r. rozporządzenie nr 796/2004 utraciło moc, jednakże stosuje się je nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r., o czym stanowi art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Zgodnie z art. 43 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 rozporządzenie Komisji (WE) Nr 65/2011 oraz rozporządzenie 1122/2009 straciło moc z dniem

1 stycznia 2015 r. Nie mniej jednak z uwagi na fakt, że - jak wynika z art.

44 rozporządzenia Komisji UE) Nr 640/2014 rozporządzenie to stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r. Tym samym

w niniejszej sprawie podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych J. O. decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR

w O. Nr (...) z dnia (...) sierpnia 2005 r. oraz Nr (...) z dnia (...) czerwca 2007 r. stanowi art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003

i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej

w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18,

z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.)

Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004 r. zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Podniósł, że w przypadku skarżącej wypłata płatności na zalesianie gruntów rolnych uznanych następie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 31 grudnia 2005 r. (za rok 2005), w dniu 24 grudnia 2007 r. (za rok 2006), w dniu 24 grudnia 2007 r. (za rok 2007), w dniu 3 października 2008 r. (za rok 2008) oraz w dniu 3 września 2009 r. (za rok 2009), natomiast decyzja Nr (...) wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. została doręczona za potwierdzeniem odbioru pełnomocnikowi strony w dniu 7 grudnia 2015 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Zatem za bezsporne uznano, iż B. O. została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty płatności na zalesianie gruntów rolnych przekazanych na rachunek bankowy producenta rolnego za lata 2005-2009 do daty pierwszego powiadomienia skarżącej przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, upłynęło więcej niż cztery lata. Za zasadne organ odwoławczy uznał zatem rozważenie czy działanie B. O. nosiło cechy "działania w dobrej wierze", o której mowa w art. 73 ust.

5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przywołując poglądy sądów administracyjnych dot. pojęcia "dobrej wiary" wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie dobra wiara strony, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 796/2004, nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, jak również

- w ocenie organu - strona nie wykazała, że jej działanie w tym zakresie nosiło cechy działania w dobrej wierze. Zdaniem organu odwoławczego, w okolicznościach niniejszej sprawy trudno jest przyjąć, iż skarżąca działała w dobrej wierze, skoro sama w dniu

14 grudnia 2010 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności, zaś w dniu 15 grudnia 2010 r. oświadczenie o kontynuacji zobowiązania podjętego przez J.O. wraz z zobowiązaniem do zapłaty na rzecz Agencji kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego posiadacza w sytuacji wystąpienia okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu tych płatności (w rozumieniu przepisów § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia). W sekcji XII przedmiotowego wniosku (oświadczenia) w pkt 14 strona potwierdziła, iż zna zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych. Ponadto w sekcji dotyczącej zobowiązań (pkt 1) wskazany został warunek prowadzenia uprawy leśnej przez okres 20 lat od daty otrzymania pierwszej płatności, zaś w pkt 3 zobowiązanie do informowania Agencji o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności w szczególności związany

z przeniesieniem własności części lub wszystkich działek objętych wnioskiem

o wsparcie.

Zdaniem Dyrektora ARiMR skarżąca nie wykazała, że działała w dobrej wierze, a zatem w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma dziesięcioletni termin przedawnienia. W ocenie tego organu w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały również okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, wymienione w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Płatności przyznane J. O. stały się płatnościami nienależnymi

w wyniku ujawnienia, że B. O. (przejmująca posiadanie zalesionych gruntów) nie dotrzymała zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa

w programie zalesieniowym w związku z wyzbyciem się działki ewidencyjnej objętej ww. wsparciem. Fakt ten miał miejsce po wydaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR O. ww. decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych i po realizacji przedmiotowych płatności. Nie zostały zatem spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez skarżącą kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji 796/2004.

Rozstrzygnięcie organu I instancji zostało zatem uznane za prawidłowe,

a zarzuty odwołania nie zasługujące na uwzględnienie.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. B. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z (...) lutego 2016 r. W skardze skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania postawiła zarzuty naruszenia:

- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa") poprzez błędną jego interpretację i niezastosowanie,

co skutkowało przeprowadzeniem postępowania dowodowego w sposób niepełny, niepodjęciem wszystkich niezbędnych czynności celem należytego zbadania okoliczności sprawy,

- art. 8 Kpa poprzez nie podjęcie żadnych działań zmierzających do wskazania odwołującemu konsekwencji nie złożenia w terminie właściwych wniosków o przyznanie płatności oraz przejęciu zobowiązań dotychczasowego płatnika;

- art. 9 Kpa poprzez niepodjęcie właściwych działań w celu przekazania odwołującemu informacji dotyczących działań związanych z przeniesieniem prawa własności nieruchomości stanowiących przedmiot postępowania,

- art. 77 § 1 Kpa poprzez błędną jego interpretację i niezastosowanie,

co skutkowało przeprowadzeniem postępowania dowodowego w sposób nierzetelny, niewyczerpujący,

- art. 77 § 2 Kpa poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie,

co skutkowało brakiem inicjatywy organu w kwestii uzupełnienia postępowania dowodowego w przypadku wątpliwości o nowe dowody,

- art. 86 Kpa poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania strony, pomimo nie wyjaśnienia istoty sprawy,

- art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie 4 letniego okresu, po którym winien upłynąć obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności;

- art. 29 ustawy o ARiMR poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie wystąpiły przesłanki do dochodzenia zwrotu przyznanych płatności;

- art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, że w sprawie kwota nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, podczas gdy zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że w zaistniałym stanie faktycznym organ w toku postępowania nie podjął żadnych kroków, które pozwoliłyby odwołującemu podjąć jakiekolwiek działania zmierzające do usankcjonowania sytuacji prawnej związanej z przekazaniem współwłasności gospodarstwa rolnego. W trakcie składania wniosków o kolejne płatności skarżący oraz B. O. wielokrotnie osobiście podczas wizyt w siedzibie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. rozmawiali z obecnymi tam urzędnikami i wówczas nie zostali poinformowani o konieczności składania jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń. Takie działanie organu jest sprzeczne z treścią art. 8 Kpa. Bierność organu, który przez okres 5 lat nie udzielił żadnej wskazówki nie pozwoliła skarżącej na uniknięcie szkody poprzez obowiązek zwrotu płatności.

Zdaniem skarżącej zupełnie niezrozumiałe jest również przyjęcie przez organ,

iż B. O. działała w złej wierze. Podkreślono, że organy obu instancji

w uzasadnieniach decyzji nie podały jakimi kryteriami się kierowały dokonując oceny działania B. O., jako działania w złej wierze. Wskazano także, że

w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego (art. 7), którymi w zaistniałym stanie faktycznym należy się posiłkować, przy uzależnieniu skutków prawnych od dobrej lub złej wiary ustawodawca konstruuje domniemanie prawne istnienia dobrej wiary.

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. w pierwszej kolejności, z uwagi na brak formalny skargi wniósł o jej odrzucenie, w dalszej kolejności zaś wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia kryteriów, o których mowa w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "ppsa"), a przy tym niezależnie od zarzutów i wniosków skargi oraz powołanej w niej podstawy prawnej (art. 134 § 1 ppsa) Sąd stwierdza, że nie narusza ona prawa w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia.

Z ustaleń orzekających w niniejszej sprawie organów wynika, iż zmarły w okresie realizacji zobowiązania J. O., otrzymał płatności na zalesianie gruntów rolnych przyznawane i wypłacane za lata od 2004 r. do 2009 r. w łącznej kwocie 112 188,88 zł, przy czym pierwsza płatność została zrealizowana w dniu 31 grudnia 2005 r. J.O. zmarł (...) września 2010 r., a skarżąca złożyła oświadczenie

o przejęciu w dniu 22 listopada 2010 r. po zmarłym J. O. własności/współwłasności gruntów objętych zobowiązaniem zalesieniowym

o powierzchni 7,37 ha i zobowiązała się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela zalesionych gruntów, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie w przypadku wystąpienia takich okoliczności, zgodnie

z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.; zwanego także rozporządzeniem). Na wniosek B. O. zostały skarżącej przyznane i wypłacone płatności za lata 2010 i 2011 w kwotach po 2 653,20 zł (łącznie 5 306,40 zł). Odnośnie tej kwoty zostało przeprowadzone odrębne postępowanie administracyjne i decyzją z dnia (...) listopada 2015 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. uchylając decyzję organu I instancji orzekł o tej kwocie jako nienależnie pobranych płatnościach z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Jednocześnie orzekające w sprawie organy podniosły, iż w dniu 9 lipca 2012 r. A. O. złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2004 r. w związku z przejęciem własności działki ewidencyjnej nr 24 objętej wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych B. O.. W dniu 9 lipca 2012 r. wpłynęło także "Oświadczenie przejmującego własność/współwłasność wszystkich zalesionych gruntów lub ich części w ramach PROW 2004-2006", z treści którego wynika, iż A. O. w dniu 22 listopada 2010 r. przejęła posiadanie gruntów rolnych objętych zobowiązaniem zalesieniowym zmarłego J. O., przejętym przez B. O.

o powierzchni 7,37 ha. Do oświadczenia dołączono akt notarialny z 20 stycznia 2012 r., zgodnie z którym w wyniku działu spadku po zmarłym J. O., A. O. nabyła 1/3 nieruchomości leśnej oznaczonej jako działki nr 22 i 24. Organ

I instancji decyzją Nr (...) z dnia (...) września 2012 r. odmówił A. O. przyznania płatności na zalesianie z uwagi na złożenie wniosku o przyznanie płatności z uchybieniem terminu 35 dni z § 11 ust. 1 rozporządzenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy na mocy decyzji Nr (...) z (...) października 2013 r. Wobec tego, iż skarga A. O. na ta decyzję została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2014 r., decyzja jest ostateczna. Jednocześnie organ

I instancji ostateczną decyzją Nr (...) z (...) sierpnia 2015 r. wstrzymał skarżącej płatność na zalesienie z uwagi na utratę posiadania gruntów objętych programem zalesieniowym przy jednoczesnym braku skutecznego przejęcia zobowiązania przez nowego posiadacza gruntów. W tych okolicznościach płatności na zalesianie wypłacone J. O. w łącznej kwocie 112 188,88 zł zostały uznane za nienależne. Kwota ta przekracza wartość 100 euro. Decyzja organu

I instancji – z dnia (...) grudnia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona w dniu 7 grudnia 2015 r., to jest przed upływem terminu 10 lat z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 786/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych

w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; także jako: "rozporządzenie Komisji (WE)

nr 786/2004"). Organy zastosowanie czteroletniego terminu wskazanego w tym przepisie uznały za niemożliwe, z uwagi na brak okoliczności wskazujących na działanie skarżącej w dobrej wierze.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art. 29 ust. 2 ww. ustawy właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa

w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania,

w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy,

a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnił warunków,

o których mowa w § 11. Z § 11 ust. 1 rozporządzenia wynika zaś, iż w przypadku gdy

w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji

w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli:

1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji;

2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa

w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.

Zastosowanie w niniejszej sprawie ma także art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 786/2004 oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005

i (WE) nr 485/2008(1) (Dz. U. UE. L. 2013.347.549; także jako: "rozporządzenie Nr 1306/2013").

Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust.

3. W myśl art. 73 ust. 5 rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Zgodnie zaś z art. 54 ust. 3 rozporządzenia Nr 1306/2013 w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:

a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony

(i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub

(ii) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100

a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym

w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;

b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

W przypadku gdy decyzja, o której mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, podejmowana jest zanim pozostająca kwota należna podlegała przepisom,

o których mowa w ust. 2, skutki finansowe nieodzyskania kwot ponosi budżet Unii.

Odnosząc ustalenia stanu faktycznego do mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa, uznać należy, iż zasadnie orzekające w sprawie organy uznały wskazane w zaskarżonej decyzji płatności jako nienależne.

Z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia wynika wprost wstrzymanie i zwrot płatności na zalesianie w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rzecz innego producenta rolnego, gdy ten nie spełnił warunków z § 11 rozporządzenia. Jak wyżej wskazano jednym z tych warunków jest złożenie w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek wniosku o przyznanie płatności. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego oraz akt administracyjnych wynika, iż A. O. w dniu 9 lipca 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2004. W tym też dniu złożyła oświadczenie przejmującego własność/współwłasność wszystkich zalesionych gruntów lub ich części w ramach PROW 2004-2006, w którym poddała, iż w dniu 22 listopada 2010 r. przejęła własność gruntów objętych zobowiązaniem zalesieniowym. Jednocześnie dołączyła notarialną umowę działu spadku i podziału majątku wspólnego z dnia (...) stycznia 2012 r., zgodnie z którą stała się współwłaścicielem w 1/3 gruntów objętych zalesianiem. Uchybienie przez A. O. terminu 35 dni z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia legło u podstaw odmowy przyznania płatności na zalesianie. Decyzja organu I instancji z dnia (...) września 2012 r. została ostatecznie decyzją organu odwoławczego z dnia (...) października 2013 r. utrzymana w mocy i jest ostateczna i prawomocna. Z twierdzeń organu odwoławczego, nie kwestionowanych przez skarżącą wynika także, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja organu I instancji z dnia (...) sierpnia 2015 r. o wstrzymaniu płatności na zalesianie. W tych okolicznościach organ I instancji był zobligowany do wydania na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Trafnie organy oceniły także okoliczności, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu płatności z art. 54 ust. 3 rozporządzenia

Nr 1306/2013, jak i braku możliwości żądania zwrotu z uwagi na upływ terminu przedawnienia z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż kwota nienależnie pobranych płatności przekracza 100 euro, a organ odwoławczy przedstawił wyczerpujący wywód w tym przedmiocie. Nie ulega także wątpliwości, iż pomiędzy datą płatności pomocy (31 grudnia 2005 r.) a datą pierwszego powiadomienia skarżącej o nieuzasadnionym charakterze płatności (7 grudnia 2015 r.) nie upłynęło 10 lat. Trafne są także wywody organu o braku podstaw do zastosowania terminu 4 lat z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004. Skarżąca bowiem w dniu 15 grudnia 2010 r. złożyła "Oświadczenie przejmującego własność/współwłasność wszystkich zalesionych gruntów lub ich części w ramach PROW 2004-2006", z którego wynika, że w dniu 22 listopada 2010 r. przejęła własność/współwłasność gruntów rolnych lub ich części objętych zobowiązaniem zalesieniowym zmarłego J. O. oraz zobowiązała się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela zalesionych gruntów, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby zobowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie – w przypadku wystąpienia takich okoliczności, zgodnie z przepisami rozporządzenia. W sytuacji złożenia oświadczenia o nie budzącej wątpliwości treści,

z przywołaniem aktu prawnego mającego zastosowanie do płatności, brak jest podstaw do uznania, iż skarżąca nie miała świadomości treści i skutków związanych

z przejęciem gruntów objętych zalesianiem i swoim w odniesieniu do płatności zobowiązaniem. Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

5 marca 2015 r. w sprawie sygn. akt II GSK 21/14 (LEX nr 1666189): "1. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. 2. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną.

3. W złej wierze jest zaś ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. 4. Strona będąca w złej wierze nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego." Brak jest zatem podstaw do uznania istnienia u skarżącej dobrej wiary w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004, albowiem o braku świadomości o obowiązku zwrotu płatności w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem

o płatność, gdy osoba przejmująca nie dopełni warunków do przyznania płatności przeczy treść złożonego oświadczenia. Wskazać w tym miejscu wypada, iż skarżąca dla uzyskania płatności zobowiązana była dopełnić warunków z § 11 rozporządzenia, które przywoływane jest w oświadczeniu. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie płatności na zalesianie wskazuje, iż skarżąca wymagane warunki wypełniła. Tym samym twierdzenia o braku świadomości o okolicznościach skutkujących obowiązkiem zwrotu płatności, w szczególności, że oświadczenie, o którym mowa występuje

w powiązaniu z oświadczeniem i zobowiązaniem zawartymi we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych z 14 grudnia 2010 r. nie zasługują na uwzględnienie. Nie ulega też wątpliwości, iż o ile skarżąca takiej świadomości nie miała, przy zachowaniu należytej staranności mogła powziąć taką wiedzę. Ubocznie zauważyć wypada, iż rozporządzenie z dnia 11 sierpnia 2004 r. zarówno w dacie składania oświadczenia przez skarżącą, jak i przez A. O. miało taką samą treść.

Z tych też względów brak jest podstaw do uznania za zasadne zarzutów skargi, zmierzających do wykazania naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004, art. 29 ustawy o ARiMR oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia Nr 1306/2013.

Wbrew zarzutom skargi ustalony przez organy stan faktyczny został ustalony

w stopniu wystarczającym dla wydania rozstrzygnięcia. Postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 j.t., także jako Kpa), a jego ocena wyczerpuje przesłanki z art. 77 § 1 i 2 Kpa. Z dołączonych do akt sprawy akt administracyjnych nie wynika, aby skarżąca składała wniosek o przesłuchanie

w charakterze strony. Dowody, na których organy oparły rozstrzygnięcie pozwoliły na wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, co sprawiało, iż brak było po ich stronie podstaw do działania z urzędu. Tym samym brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 86 Kpa. Składane przez skarżącą oświadczenia i zobowiązania wskazują na istnienie świadomości obowiązków beneficjenta w zakresie podjętego zobowiązania, w szczególności gdy dotyczą one tak podstawowej kwestii jak jego kontynuacja, czy przeniesienie własności działek objętych wnioskiem o płatność. Powyższe wskazuje także na to, iż jak już była o tym mowa wyżej, skarżąca dysponowała stosowną w tej mierze wiedzą, a zarzut naruszenia przez organy art. 8 i 9 Kpa nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił, zgodnie z treścią wyroku.