Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 741/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 lipca 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu sprawy z odwołania J. J. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 23 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzje te zostały wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu 25 kwietnia 2022 r. (data wpływu podania do urzędu) J. J. (dalej również: wnioskodawczyni; skarżąca; strona) złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad mężem R. J..

Burmistrz Miasta i Gminy K. (dalej: Burmistrz; organ I instancji) decyzją z dnia 23 maja 2022 r. odmówił J. J. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na męża R. J., legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odmowa nastąpiła przede wszystkim z powodu niespełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, jak również warunku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) - dalej: u.ś.r. Ponadto Burmistrz wskazał również m.in. na treść przepisów art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a pkt 1 i 2 u.ś.r.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji wnioskodawczyni, działająca za pośrednictwem pełnomocnika procesowego, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz przepisów postępowania - art. 77 § 1 w zw. z art. 9 k.p.a. Skarżąca wskazała na błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, podnosząc m.in. wadliwe uznanie, że uprawnienie do emerytury uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a naruszenie przepisów postępowania doprowadziło do niezapewnienia skarżącej o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu przez nią prawa do emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, decyzją z dnia 29 lipca 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach swojego rozstrzygnięcia Kolegium, wskazując na ustalony stan faktyczny sprawy, wyjaśniło, że R. J. - mąż wnioskodawczyni został wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 20 marca 2020 r. sygn. akt IV U [...] zaliczony na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; faktyczną opiekę nad chorym mężem sprawuje skarżąca.

W ocenie organu II instancji stanowisko Burmistrza było błędne co do tego, że wnioskodawczyni nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności R. J. była nieuzasadniona. Również fakt pozostawania osoby niepełnosprawnej w związku małżeńskim nie może, w ocenie organu odwoławczego, stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia. Kolegium podkreśliło, że uregulowania zawarte w przepisach art. 27 i art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy potwierdzają, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek alimentacyjny, w którym bez wątpienia mieści się również obowiązek opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, wobec czego zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek. Dlatego też organ odwoławczy przyjął, że art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. ma w pełni zastosowanie do małżonka ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; natomiast art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy powinien być rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim, ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji.

Stwierdzając zaistnienie podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium wskazało na niekwestionowane ustalenia faktyczne co do tego, że skarżąca przebywa na emeryturze od 2012 r.; ostatnie jej zatrudnienie zakończyło się w 1997 r., a następnie, do czasu nabycia uprawnień emerytalnych, strona pobierała rentę chorobową. W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie brak jest wymaganego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, lub jego niepodejmowaniem, a koniecznością zapewnienia opieki mężowi. Niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawczynię wynika bowiem bezpośrednio z jej uprawnienia do świadczenia emerytalnego, a nie z powodu konieczności zapewnienia opieki mężowi. Strona bowiem, jak wyżej wskazano, uprawnienie do świadczeń emerytalnych uzyskała w 2012 r. (a wcześniej od 1997 r. pobierała rentę chorobową), natomiast orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wobec jej męża - R. J., wydano w dniu 20 marca 2020 r. Zdaniem organu II instancji, skarżąca w momencie powstania znacznego stopnia niepełnosprawności męża od dawna nie pracowała zawodowo, ponieważ uprawniona była do emerytury. Organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale tylko do osób, które rezygnują z zatrudnienia, lub go nie podejmują, w celu zapewnienia konicznej opieki choremu członkowi rodziny. Dodał, że podstawową przesłanką, którą musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z pracy zarobkowej, bądź jej niepodejmowanie, spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Organ odwoławczy stwierdził, że w uwarunkowaniach faktycznych przedmiotowej sprawy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia przede wszystkim z powodu ustalonego prawa do świadczenia emerytalnego, a nie z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem, wobec czego nie można uznać, że niepodejmowanie zatrudnienia, bądź rezygnacja z zatrudnienia, wynika z konieczności opieki nad mężem. Dlatego też końcowo Kolegium uznało, że pomimo tego, iż wnioskodawczyni faktycznie opiekuje się chorym mężem, brak jest podstaw do ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji, modyfikując uzasadnienie zaskarżonej decyzji, organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji co do odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze na decyzję organu II instancji wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, zarzuciła kwestionowanej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art 17 ust. 1 u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Przy tak sformułowanym zarzucie, umotywowanym w uzasadnieniu skargi, strona wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy nie sprzeciwił się wnioskowi strony o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, ani nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym – a to z uwagi na stanowisko procesowe stron postępowania i treść przepisów art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: p.p.s.a.

W następnej kolejności Sąd zauważa, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w przepisach ustrojowych i proceduralnych, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podkreślenia również wymaga, że uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego może nastąpić tylko wówczas, gdy uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie też w przypadku naruszenia przepisów postępowania, przez możliwość istotnego wpływu na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego.

W wyniku przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego aktu Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza prawa materialnego i w tym wypadku, w konsekwencji również przepisów postępowania, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych przez organy w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualnie: Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.).

Przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei art. 17 ust. 5 powołanej ustawy przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (pkt 1 lit. a), jak i w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 2 lit. a).

W okolicznościach badanej sprawy poza sporem pozostaje, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury [decyzja organu emerytalnego z dnia 10 lutego 2012 r. przyznająca świadczenia emerytalne od 25 grudnia 2021 r.], zaś mąż skarżącej, w związku z opieką nad którym strona wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności [ustalony stopień od 2019 r.]. Żaden z organów nie kwestionował faktu wykonywania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem. Warto jednak ubocznie zauważyć, że okoliczności sprawy wskazują na to, że wprawdzie na skarżącej ciąży w przeważającej mierze obowiązek codziennej opieki nad niepełnosprawnym mężem, jednakże opieka ta jest zapewniona R. J. nie wyłącznie przez samą skarżącą, lecz również przy pewnym zaangażowaniu dorosłych dzieci osoby niepełnosprawnej, co wynika z wywiadu środowiskowego z dnia 20 maja 2022 r. Według informacji z wywiadu, córka M. G. "w razie potrzeby wspiera (...) [skarżącą] w opiece nad ojcem, a syn I. J. "pomaga w codziennej opiece, jeśli zachodzi taka potrzeba". M. G. następnie oświadczyła (oświadczenie z dnia 21 maja 2022 r., dostarczone do organu 22 czerwca 2022 r.), że z uwagi na pracę w systemie dwuzmianowym opiekuje się "w miarę możliwości ojcem", z kolei I. J. oświadczył w dniu 2 czerwca 2022 r., że z uwagi na załatwianie pracy zarobkowej nie zajmuje się ojcem "tyle co wcześniej", wobec czego "obowiązek ten spadł na mamę". Z oświadczeń dwojga dorosłych dzieci R. J. wynika zatem, że w pewnym, choć mniejszym niż dotychczas, stopniu wspierają skarżącą w wykonaniu tej opieki. Okoliczności te nie prowadziły jednak do zakwestionowania przez organy tego, że wnioskodawczyni faktycznie wykonuje stale opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Zarzut skargi (ogólna argumentacja zawarta w uzasadnieniu) jest w tym zakresie nietrafny.

Idąc dalej, Sąd zauważa, że Kolegium trafnie skorygowało stanowisko organu I instancji co do braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Pomimo omyłkowego przywołania w tym kontekście przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 zamiast art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (wskazanego przez organ I instancji) stanowisko to jest trafne. Ten ostatni przepis ma w pełni zastosowanie do małżonka ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy należy rozumieć w ten sposób, że pozostawanie osoby niepełnosprawnej, wymagającej opieki, w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem na to, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 2298/21 i 17 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1212/21, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozbieżności interpretacyjne w tym względzie zostały aktualnie rozstrzygnięte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22 (dostępnej jw.), która w pkt 2 stwierdza, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).

Natomiast zbyteczne było korygowanie przez Kolegium domniemanego stanowiska Burmistrza co do odmowy przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. (generalnie warunkującego przysługiwanie świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała do ukończenia 18 roku życia lub później, w trakcie nauki do ukończenia 25 roku życia). Jakkolwiek pogląd prawny Kolegium jest całkowicie trafny co do rozumienia tego przepisu, to jednak organ I instancji, pomimo przywołania treści omawianego przepisu, nie wskazał jako podstawy odmowy przyznania świadczenia przesłanki czasu powstania niepełnosprawności R. J.. Zatem w istocie nie zastosował przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sprawie. Dla porządku sprawozdawczego należy dodać, że moment powstania niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie stanowi relewantnej przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności (por. np. wyroki NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 i 23 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 786/21, dostępne jw.).

W następnej kolejności należy zauważyć, że Kolegium wprawdzie nie wypowiedziało się wprost co do przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., jednak mimo wskazywania na okoliczności związane z pozostawaniem przez skarżącą na emeryturze nie zaprzeczyło expressis verbis samej możliwości ubiegania się przez emeryta o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji skupił się natomiast na umotywowaniu stanowiska, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną osobą dorosłą. Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie brak jest wymaganego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię a koniecznością zapewnienia opieki mężowi. Zdaniem organu odwoławczego, niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą wynika bowiem bezpośrednio z jej uprawnienia do świadczeń emerytalnych, a nie z powodu konieczności zapewnienia opieki mężowi. W tym względzie organ argumentował, że niekwestionowane ustalenia faktyczne wskazują na to, iż uprawnienie do emerytury strona uzyskała w 2012 r., a wcześniej od 1997 r. pobierała rentę chorobową do czasu nabycia uprawnień emerytalnych; ostatnie zatrudnienie skarżącej zakończyło się w 1997 r.

Aktualnie, samo posiadanie ustalonego prawa do emerytury przez osobę ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne nie jest, na płaszczyźnie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., uznawane za bezwzględną przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Emeryt może bowiem wystąpić do organu rentowego o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 504 ze zm.) i w ten sposób dokonać wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym (por. wyroki NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2220 r. sygn. akt I OSK 254/20 i 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20, dostępne jw.). Niemniej jednak niezbędne jest zachodzenie związku przycznowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia (wykonywania innej pracy zarobkowej) przez emeryta, a realizacją celu w postaci konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu organ II instancji ma rację stwierdzając, że skarżąca nie spełnia tej ostatniej przesłanki (o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Stan faktywny sprawy wskazuje jednoznacznie na to, że skarżąca jest w wieku poprodukcyjnym; przy tym jej ostatnie zatrudnienie ustało jeszcze w 1997 r., kiedy to przeszła na rentę chorobową, z której korzystała do czasu nabycia prawa do emerytury w 2012 r. Takie okoliczności zostały ustalone m.in. na podstawie świadectwa pracy i oświadczenia strony (protokół z dnia 20 lipca 2022 r.), pozyskanego przez organ II instancji w wyniku przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego. Ustalony stopień niepełnosprawności jej męża datowany jest od 3 czerwca 2019 r. (sama niepełnosprawność od 2018 r.), jak to wynika z wcześniej przywołanego orzeczenia sądowego. W stosunku do skarżącej uprawniona jest teza, że od wielu lat pozostaje poza rynkiem pracy; przede wszystkim z powodu stanu zdrowia

(wskazanym przez stronę powodem przejścia na rentę chorobową były schorzenia stawów i kręgosłupa), skoro już w 1997 r. była niezdolna do pracy i pozostawała na zasiłku chorobowym, a wyczerpanie okresu przysługiwania tego świadczenia stanowiło podstawę rozwiązania stosunku pracy (jak wynika ze świadectwa pracy zawartego w aktach sprawy). Od czasu ustania zatrudnienia, do czasu nabycia uprawnień emerytalnych, tj. przez ok. 15 lat, skarżąca pozostawała na rencie z tytułu niezdolności do pracy. Nie była zatrudniona również w okresie późniejszym, okresie pobierania świadczeń emerytalnych. Zdaniem Sądu nabycie przez rencistę prawa do emerytury nie zmienia tej zasadniczej cechy osoby, jaką jest jej obiektywna niezdolność do pracy. Strona, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika procesowego, nie wykazała zaś okoliczności przeciwnej. Tymczasem art. 7 k.p.a., w aktualnym brzmieniu, wprawdzie nie eliminuje zasady prawdy obiektywnej, której realizacja spoczywa na organie prowadzącym postępowanie, jednak przenosi również na stronę postępowania część odpowiedzialności za ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego prawy.

W istocie rzeczy zatem, powstanie niepełnosprawności u męża skarżącej, skutkujące potrzebą zapewnienia mu odpowiedniego wsparcia ze strony najbliższej rodziny, jakkolwiek stanowiło przyczynę, dla której skarżąca podjęła się opieki nad niepełnosprawnym mężem, to nie wiązało się z niepodejmowaniem przez nią zarobkowania (powstrzymaniem się od zarobkowania), ani tym bardziej z rezygnacją z wykonywania pracy zarobkowej. Skarżąca, według stanu na 2019 r. (rok stwierdzonego znacznego stopnia niepełnosprawności męża oraz trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji), od lat nie pozostawała w zatrudnieniu ani nie wykonywała innej pracy zarobkowej. W istocie nie była zdolna i gotowa do podjęcia pracy zarobkowej. Wobec tego nie można uznać, że to właśnie konieczność wykonywania opieki nad mężem w warunkach, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., stanowiła faktyczną przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej i zmuszała stronę do rezygnacji lub powstrzymania się od zarobkowania. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz za związany z taką opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia (zarobkowania). Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między zaprzestaniem zarobkowania (powstrzymaniem się od zarobkowania) a sprawowaną opieką. Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie związku między zaprzestaniem zarobkowania, czy powstrzymaniem się od tego, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyroki NSA z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21 i 9 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 136/22, dostępne jw.).

Z uwagi na poczynione ustalenia faktyczne organów, nie można na gruncie niniejszej sprawy obronić tezy o związku czasowo-organizacyjnym pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (powstrzymywaniem się od zarobkowania) przez skarżącą a wykonywaną opieką nad osobą niepełnosprawną. Po stronie Kolegium nie miało zatem miejsca naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Na taki wniosek końcowy nie ma też wpływu stanowisko orzecznictwa dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie częściowo niezdolnej do pracy, które bazuje na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz.U. z 2019 r., poz. 1257; OTK-A 2019/36). W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z Konstytucją. Uwarunkowania faktyczne niniejszej sprawy jednoznacznie wskazują na to, że sytuacja skarżącej jest inna. Nie jest ona osobą mającą ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie podejmuje zatrudnienia, mimo że mogłaby je podjąć, przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego.

Podsumowując, słusznie Kolegium końcowo uznało, że pomimo faktycznego opiekowania się przez skarżącą niepełnosprawnym mężem, brak jest podstaw do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Trafne było zatem utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z jednoczesną korektą uzasadnienia prawnego w tym względzie. Sygnalizowane wcześniej błędy, czy niedostatki, uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie stanowiły zaś takiego naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogłoby mieć jakikolwiek wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Mając powyższe na uwadze i uznając, że skarga okazała się finalnie niezasadna, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.