Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 149/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 205 b ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 959
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jedn.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2500/15 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej oraz uchylił poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2014 r.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej jako "Prezes ULC", "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.),w zw. z art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 ze zm.), w związku z art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz.Urz. WE L 46 s.1, 2004 – dalej jako "Rozporządzenie"), po rozpatrzeniu wniosku S. Sp. z o.o. (dalej jako "skarżący", "przewoźnik lotniczy") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...], którą Prezes ULC stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku wypłacenia E. B. i G. B. zryczałtowanego odszkodowania w wysokości po 400 euro dla każdego z pasażerów, ustalił termin usunięcia tej nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę w łącznej wysokości 2.000 zł.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że pasażerowie E. B. i G. B. na podstawie potwierdzonej rezerwacji mieli odbyć w dniu [...] lipca 2013 r. podróż na trasie W. – R. o oznaczeniu kodowym [...] z planowaną godz. startu 18.25 UTC. Lot ten został odwołany. Skarżący odbyli podróż na lotnisko w R. w dniu [...] lipca 2013 r. lotem z zaplanowaną godziną startu na 21:45 UTC o oznaczeniu kodowym [...]. Z wyjaśnień skarżących wynika, iż lot nie odbył się w zaplanowanym pierwotnie terminie. Skarżący oświadczyli, że zapewniono im pomoc określoną w art. 9 Rozporządzenia 261/2004, jednakże nie zostali oni poinformowani o przysługujących im prawach. W związku z powyższym zdarzeniem pasażerowie wnieśli do przewoźnika reklamację, a następnie złożyli skargę do organu.

Przewoźnik lotniczy w dniu [...] lipca 2014 r. przesłał wyjaśnienia, z których wynika, że przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 pkt. b Rozporządzenia (WE) 261/2004 był przewoźnik litewski S. UAB. W ocenie przewoźnika S. sp. z o.o. prawidłowe oznaczenie przedmiotowego lotu to [...] (oznaczenie ICAO: [...]), a nie jak podano w wezwaniu [...] (oznaczenie ICAO: [...]). na dowód powyższego dołączono wydruk Flight Statistics Report z dnia [...] lipca 2013 r. Ze względu na powyższe wskazano, iż postępowanie powinno toczyć się z udziałem S. UAB z siedzibą w W., a nie S. sp. z o.o. z siedzibą w W., gdyż zgodnie z brzmieniem Rozporządzenia (WE) 261/2004 obowiązki z niego wynikające obciążają "obsługującego przewoźnika lotniczego".

Z oświadczenia spółki G. sp. z o.o. z siedzibą w P. nadesłanego przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynika, że w umowie czarterowej zawartej między G. sp. z o.o. a T. Sp. z o.o. nie było określonego z nazwy przewoźnika na trasie W. – R., natomiast przewoźnikiem był S. Powyższa spółka nie posiada informacji o zmianie przewoźnika lotniczego, który miał wykonać skarżony lot. Ponadto spółkę G. sp. z o.o nie wiązała ze S. żadna umowa, gdyż miejsca na skarżony lot spółka zakupiła od T. sp. z o.o. z siedzibą w W. Zgodnie z informacjami posiadanymi przez spółkę G. sp. z o.o. wylot skarżonego lotu nastąpił w dniu [...] lipca 2013 r. o godzinie 23:55 czasu lokalnego. G. sp. z o.o. jednocześnie zaznaczyła, iż nie występowała z wnioskiem czy też propozycją zmiany linii lotniczej, która miała wykonać skarżony lot.

W dniu [...] września 2016 r. do organu wpłynęło pismo T. sp. z o.o. z którego wynika, że spółkę T. sp. z o.o. wiązała umowa czarteru ze spółką S. sp. z o.o. Jednakże T. sp. z o.o. nie posiada przesyłanej specyfikacji wskazującej, który lot będzie realizowany którym przewoźnikiem. Taką informację T. sp. z o.o. otrzymuje dopiero w momencie przekazania rozkładów na dany sezon. Rozkład na przewoźnika [...] był wprowadzony na tę datę wylotu w dniu [...] kwietnia 2013 r. Jednakże w dniu odlotu skarżonego rejsu biuro podróży otrzymało informację o planowanej godzinie odlotu i przewoźniku obsługującym ten rejs. Zgodnie z poprzednim planem rejs [...] miał odlecieć o godzinie 18:25 UTC i dotrzeć na miejsce docelowe o godzinie 20:55 UTC. Natomiast zgodnie ze zmienionym rozkładem skarżony rejs miał zostać wykonany pod numerem lotu [...] z planowaną godziną startu 21:45 UTC i planowaną godziną lądowania 00:15 UTC. Ostatecznie skarżony lot odleciał o godzinie 00:10 czasu lokalnego w dniu [...] lipca 2013 r.

Natomiast z zeznań złożonych przez spółkę S. sp. z o.o. z siedzibą w O. w piśmie z dnia [...] września 2014 r. wynika, iż w świetle umowy czarteru lotniczego przewoźnikiem obsługującym lot na trasie W. – R. o oznaczeniu kodowym [...] z dnia [...] lipca 2013 r. był S. sp. z o.o. Przewoźnikiem faktycznie obsługującym w dniu [...] lipca 2013 r. lot na trasie W. – R. był S. UAB. S. sp. z o.o. z siedzibą w O. wiązała ze spółką S. sp. z o.o. umowa czarterowa, na podstawie której S. miał wykonać przedmiotowy lot. Wylot samolotu w dniu [...] lipca 2013r. na trasie W. – R. o oznaczeniu kodowym [...], nastąpił o godz. 21:58 UTC. Przylot na miejsce docelowe nastąpił o godz. 00:45 UTC dnia [...] lipca 2013 r. Spółka S. sp. z o.o. zaznaczyła, iż nie nastąpiła zmiana przewoźnika wykonującego lot z dnia [...] lipca 2013 r. o oznaczeniu kodowym [...] na trasie W. - R.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku wypłacenia E. B. i G. B. zryczałtowanego odszkodowania w wysokości po 400 euro dla każdego z pasażerów, ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę w łącznej wysokości 2.000 zł.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał, że mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem we W. ([...]) a lotniskiem R. ([...]) /[...]/ wynosi 1722 km. Organ podał również, że w terminalu portu lotniczego we W. wywieszone są plakaty traktujące o prawach pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004, do pulpitów stanowisk odpraw przytwierdzona jest w sposób trwały informacja o możliwości uzyskania od obsługi tekstu określającego prawa pasażerów. Ponadto w terminalu wyłożone są broszury informacyjne traktujące o prawach pasażerów.

Organ nie dał wiary wyjaśnieniom przewoźnika lotniczego S. sp. z o.o., w których wskazano, iż przewoźnikiem lotniczym obsługującym skarżony lot była spółka S. UAB z siedzibą w W. Zdaniem organu z pisemnych zeznań spółek: S. sp. z o.o. z siedzibą w O., T. sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz G. sp. z o.o. z siedzibą w P. jednoznacznie wynika, że to S. sp. z o.o. było przewoźnikiem pierwotnie obsługującym skarżony lot [...] z dnia [...] lipca 2013 r. W ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z uwagi na fakt, że przewoźnik nie wykonał lotu zgodnie z uprzednim planem, to należy stwierdzić, że w dniu [...] lipca 2013 r. lot o oznaczeniu kodowym [...] na trasie W. – R. /[...]/ w godzinach 20:50 UTC - 22:55 UTC został odwołany w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Organ uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów Rozporządzenia, bowiem podróżni o anulowaniu połączenia [...] dowiedzieli się po przybyciu do portu lotniczego we W. Jako, że lot podróżnych do docelowego miejsca podróży miał miejsce ponad 3 godziny później niż lot pierwotny [...], nie zaistniały okoliczności pozwalające zwolnić przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania na mocy art. 5 ust. 1 lit. c) pkt iii).

Organ zaznaczył, że stosownie do pkt 1.5 załącznika nr 2 do ustawy Prawo lotnicze naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 Rozporządzenia podlega karze pieniężnej od 1.000 do 2.500 zł. Z uwagi na fakt, iż przewoźnik nie wykonał względem skarżących obowiązku wypłaty odszkodowania w kwocie €400 dla każdego pasażera, zasadnym jest, w ocenie organu, nałożenie kary na S. sp. z o.o. z siedzibą w W. W ocenie Prezesa Urzędu kara pieniężna w wysokości 1.000 zł za każdy stwierdzony przypadek naruszenia obowiązków wynikających z rozporządzenia 261/2004/WE, którego beneficjentem był dany pasażer spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 Rozporządzenia, tj. kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a na przyszłość powodować będzie, iż przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła S. Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji w części stwierdzającej naruszenie prawa przez przewoźnika oraz w części nakładającej na przewoźnika karę pieniężną, a także o orzeczenie braku naruszenia przez przewoźnika przepisów art. 7 ust. 1 lit. b w związku z art. 5 Rozporządzenia.

Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego poniósł, że w skarżonej decyzji wskazano podstawę rozstrzygnięcia, przywołano przepisy ustawy Prawo lotnicze, jak i przepisy rozporządzenia - tj. art. 5, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 i przepisy k.p.a, a w sentencji wyraźnie wskazano jaki przepis został naruszony - art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia. Zdaniem organu wskazanie art. 5 Rozporządzenia jako podstawy prawnej decyzji wyraźnie sugeruje, iż stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika prawa ma miejsce w związku z odwołaniem lotu a nie innym zdarzeniem tj. odmową wpuszczenia na pokład (art. 4 rozporządzenia) czy opóźnieniem rejsu (art. 6 rozporządzenia).

Organ odwoławczy podał ponadto, że pasażerowie posiadali rezerwację wystawioną przez biuro podróży G. Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] na rejs z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] operujący w godzinach 20:15 - 23:55 czasu lokalnego (18:15 - 20:55 UTC) na trasie W. - R. Tymczasem do miejsca docelowego udali się rejsem [...] z planowaną godziną startu 21:45 UTC i godziną lądowania 00:15 UTC. Ponadto z urzędu organowi wiadome jest, iż oznaczenie lotu [...] oraz [...] odnosi się do przewoźnika S. Sp. z o.o.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego odnosząc się do pozostałych zarzutów wniosku podał, że art. 2 lit. 1 Rozporządzenia wyznacza dwie istotne przesłanki, które należy mieć na uwadze przy ocenie czy doszło do odwołania lotu. Po pierwsze jest to nieodbycie się lotu wcześniej planowanego, a po drugie na dany lot musi być zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. Zdaniem Prezesa Urzędu w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie wymagane przesłanki - lot [...] z dnia [...] lipca 2013 r. na trasie W. – R. z godziną startu 18:15 nie odbył się oraz na to połączenie było zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce - rezerwację posiadali E. B. i G. B.. W związku z odwołaniem rejsu [...] przewoźnik S. Sp. z o.o. zapewnił pasażerom lot zastępczy [...] z godz. 21:45, wykonywany przez S. UAB.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że w związku z faktem odwołania lotu [...] z dnia [...] lipca 2013 r. przez przewoźnika S. Sp. z o.o. decyzja została skierowana do prawidłowego przewoźnika. Organ odwoławczy uznał również, że do odwołania skarżącego rejsu doszło z przyczyn operacyjnych, wewnętrznych w stosunku do przewoźnika lotniczego, bowiem składając w sprawie wyjaśnienia przewoźnik lotniczy nie podał jaka była przyczyna odwołania lotu [...] z dnia [...] lipca 2013 r., w szczególności przewoźnik lotniczy nie wykazał, że do odwołania przedmiotowego lotu doszło w wyniku nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia, podczas gdy zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów rozporządzenia nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego.

Jednocześnie Prezes Urzędu zauważył, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c pkt iii) Rozporządzenia, gdyż połączenie, którym skarżący ostatecznie udali się do miejsca docelowego, nie umożliwiał ww. pasażerom wylotu nie więcej niż godzinę przed planowanym pierwotnie połączeniem i dotarcia do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowanym czasie przylotu.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej, bowiem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 Rozporządzenia, gdyż przewoźnik lotniczy nie wypłacił stosownego odszkodowania.

Skargę na powyższą decyzję złożyła S. Sp. z o.o. wnosząc o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- prawa procesowego, w tym art. 28 k.p.a., 107 § 1 k.p.a., skutkujące nieważnością decyzji administracyjnej w myśl art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 2 pkt b) oraz pkt 1), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 6, art. 7 ust. 1 lit b) Rozporządzenia oraz przepisów art. 209b ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze;

- naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji publicznej z mocy art. 77 i 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2016 r. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej oraz uchylił poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2014 r.

Zdaniem Sądu I instancji nie budzi wątpliwości, że rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 stosuje się bezpośrednio.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 lit c rozporządzenia nr 261/2004 z dnia 17 lutego 2004 r.) w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 rozporządzenia w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust.1 lit c pkt I, II, III rozporządzenia stanowiącym, że pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr (...) w którym wskazano, że przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Sąd I instancji argumentował, że nie ulega więc wątpliwości, iż podmiotem zobowiązanym w myśl przepisów przywołanego rozporządzenia jest "obsługujący przewoźnik lotniczy". Zgodnie z art. 2 Rozporządzenia zawierającym definicje dla celów niniejszego rozporządzenia: a) "przewoźnik lotniczy" oznacza przedsiębiorstwo transportu lotniczego posiadające ważną licencję na prowadzenie działalności; b) "obsługujący przewoźnik" oznacza przewoźnika lotniczego wykonującego lub zamierzającego wykonać lot zgodnie z umową zawartą z pasażerem lub działającego w imieniu innej osoby, prawnej lub fizycznej, mającej umowę z tym pasażerem.

Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest właściwe ustalenie podmiotu będącego właśnie "obsługującym przewoźnikiem lotniczym".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że jak wynika z akt postępowania administracyjnego pasażerowie E. B. i G. B. posiadali rezerwację wystawioną przez biuro podróży G. Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] na rejs z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] operujący w godzinach 20:15 - 23:55 czasu lokalnego (18:15 - 20:55 UTC) na trasie W. - R. Tymczasem do miejsca docelowego udali się rejsem [...] z planowaną godziną startu 21:45 UTC i godziną lądowania 00:15 UTC. Zaplanowanym pierwotnie do wykonania skarżącego rejsu był przewoźnik S. Sp. z o.o. zaś lot posiadał oznaczenie [...], co jak twierdzi strona umowy – S. sp. z o.o w O. - wynika z umowy czarteru lotniczego . Przewoźnikiem faktycznie obsługującym w dniu [...] lipca 2013 r. lot na trasie W. –R., którym to lotem odbyli podróż E. B. i G. B. był S.UAB z siedzibą w W.

Skarżąca S. Sp. z o.o. wskazała, iż w dniu [...] czerwca 2013 r. spółka S. otrzymała rozkład na sezon letni, w którym lot na trasie W. – R. oznaczono jako [...] tj. jako wykonywany przez S. UAB- przewoźnika litewskiego.

Sąd I instancji stwierdził, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego okoliczności tej nie wyjaśnił, nie żądając przedmiotowego rozkładu na sezon letni od S. sp. z o.o. celem zweryfikowania twierdzeń skarżącej . Nie wyjaśnił także na podstawie jakiej umowy i zawartej z jakim podmiotem S. UAB - przewoźnik litewski wykonał lot [...], podczas którego doszło do opóźnienia.

Przedwcześnie uznając , iż lot [...] obsługiwany przez skarżąca został odwołany w rozumieniu rozporządzenia nr 261/2004 z dnia 17 lutego 2004r., organ nie poczynił ustaleń czy faktycznie obsługujący lot przewoźnik lotniczy nie wykonywał przewozu w imieniu innego przewoźnika. Tymczasem okoliczność ta jest warunkiem wskazania podmiotu zobowiązanego w świetle cytowanego wyżej art. 2 Rozporządzenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja tego samego organu z dnia [...] grudnia 2014r. zapadła z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a oraz art. 2 pkt b) oraz pkt 1), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 6, art. 7 ust. 1 lit b) Rozporządzenia oraz przepisów art. 209b ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie jednoznaczne ustalenie jaki podmiot był obsługującym przewoźnikiem lotniczym w rozumieniu przepisów rozporządzenia i czy w konsekwencji doszło do odwołania lotu przez skarżącą spółkę czy też do jego opóźnienia przy wykonywaniu obsługi przez S.UAB.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80k.p.a. polegające na:

- uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 roku z powodu niewyjaśnienia przez Prezesa - Urzędu Lotnictwa Cywilnego istotnych okoliczności sprawy, niezbadania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy wskazywane przez sąd do wyjaśnienia fakty oraz okoliczności zostały w sposób wyczerpujący zebrane przez Prezesa Urzędu, rozpatrzone z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, w tym z uwzględnieniem okoliczności przyznanych przez skarżącego — S. sp. z o.o.;

- zarzucaniu, iż Prezes Urzędu nie żądał od biura podróży S. sp. z o.o. rozkładu lotów na sezon letni 2013 i uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. z tego powodu, podczas gdy przedmiotowy rozkład lotów został załączony przez przewoźnika do akt wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy;

- zarzucaniu, iż Prezes Urzędu nie wyjaśnił na podstawie jakiej umowy i zawartej z jakim podmiotem S. UAB z siedzibą w W. wykonał lot [...]i uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. z tego powodu, podczas gdy skarżący wyraźnie przyznał w toku postępowania, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany rozkładu lotu i w miejsce połączenia o oznaczeniu [...] wprowadzono połączenie [...], które to połączenie jest wykonywane przez przewoźnika S. UAB, i powyższa operacja lotnicza nie ma nic wspólnego z przewoźnikiem S. sp. z o.o.;

b) art. 205b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 605, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i obciążenie Prezesa Urzędu obowiązkiem poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska S. sp. z o.o., podczas gdy ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego i w tym zakresie wyłącza zastosowanie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.,

c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

- brak dokładnego umotywowania i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, które dawałoby rękojmię, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia,

- brak wskazania na jakiej podstawie Sąd przyjmuje poszczególne elementy stanu faktycznego, poprzez niewyjaśnienie dlaczego okoliczności, które zostały przez przewoźnika lotniczego przyznane i są bezsporne pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, w ocenie Sądu zostały uznane za niedostatecznie wyjaśnione,

- brak uwzględnienia w stanie sprawy przyjętego - stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego sprawy,

d) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, ze zm., dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, które to naruszenie polegało na uchyleniu zaskarżonej decyzji w sytuacji kiedy decyzja z dnia [...] sierpnia 2015 roku oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] grudnia 2014 roku zostały wydane w zgodzie z obowiązującym prawem materialnym oraz przy ich wydawaniu dochowana została wymagana przepisami prawa procedura, jak również, które to naruszenie polegało na niepodjęciu merytorycznego rozstrzygnięcia zmierzającego do wyjaśnienia istoty postępowania;

II. naruszenie prawa materialnego, tj. naruszenie:

a) art. 7 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/9l/EWG (Dz.Urz. WE L 46 s. 1, 2004, s.l, dalej: "Rozporządzenie (WE) 261/2004") polegające na jego niezastosowaniu i uznaniu, że w sprawie przedwczesne jest ustalenie, że lot [...] obsługiwany przez przewoźnika S. sp. z o.o. został odwołany, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że na przedmiotowy lot ([...]) zarezerwowane było co najmniej jedno miejsce i, że w/w lot się nie odbył, co w świetle definicji odwołanego lotu zawartej w art. 2 lit. ł) Rozporządzenia (WE) 261/2004 pozwala na jednoznaczne przyjęcie, iż rejs [...] został odwołany;

W przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach sądowych zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono;

1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak dokładnego umotywowania i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, które dawałoby rękojmię, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia;

2. naruszeniu art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt. a) w zw. z §6 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za- czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490) polegające na zasądzeniu od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącego kwoty w wysokości 1434 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skarżącemu ewentualnie, w razie uwzględnienia skargi przysługiwałby zwrot kwoty 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz zwrot kwoty 200 zł tytułem wpisu.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że w zaskarżonym wyroku z dnia 17 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarzucił Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego, że ten rozpoznając sprawę nie zweryfikował twierdzeń przewoźnika S. sp. z o.o. m.in, nie żądając rozkładu na sezon letni 2013, jak również, że Prezes Urzędu nie wyjaśnił na podstawie jakiej umowy i zawartej z jakim podmiotem przewoźnik litewski – S. UAB wykonał lot [...].

Poczynione przez Sąd uwagi są błędne, bowiem wskazane wyżej okoliczności zostały dostatecznie wyjaśnione i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, WSA pomija w całości w swoich rozważaniach.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie kuriozalnym jest także stawiany przez Sąd I instancji zarzut niewyjaśnienia przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwestii związanych ze zmianą rozkładu lotu, w szczególności brak wezwania do przedłożenia zmienionego rozkładu, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się przedmiotowy rozkład lotów, który został przedłożony przez przewoźnika wraz z korespondencją mailową pomiędzy przewoźnikiem a biurem podróży N. sp. z o.o. W związku z czym żądanie uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego i wyjaśnienia tych kwestii jest bezcelowe, a zarzut naruszenia przez Prezesa Urzędu przy rozpatrywaniu sprawy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. bezzasadny.

Podkreślono także, iż art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze stanowi, że ciężar udowodnienia, iż uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. Brak przedstawienia przez przewoźnika wyjaśnień i dowodów skutkuje przyjęciem za wiążące wskazania pasażerów zawarte we wniesionych skargach.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazano, że w zaskarżonym wyroku WSA w Warszawie nie wskazał na jakiej podstawie przyjmuje poszczególne elementy stanu faktycznego. Z jednej strony, o czym była już mowa, Sąd czyni prawidłowe ustalenia, wynikające z materiału dowodowego, z drugiej jednak rozpoznając sprawę wydaje rozstrzygnięcie nie oparte na materiale dowodowym, pomija okoliczności bezsporne, przyznane przez przewoźnika lotniczego i wykazane w dowodach znajdujących się w aktach, jednocześnie nie wskazując w jakim zakresie Sąd je przyjął. W żaden sposób Sąd meriti nie odniósł się do argumentacji stron postępowania, nie wyjaśnił też dlaczego okoliczności, które zostały ustalone i są bezsporne, w ocenie Sądu zostały uznane za niedostatecznie wyjaśnione.

Wywodzono, że zgodnie z art. 2 lit. 1) Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 odwołanie oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio zaplanowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. Art. 2 lit. 1) Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wyznacza dwie istotne przesłanki, które należy mieć na uwadze przy ocenie czy doszło do odwołania lotu. Po pierwsze jest to nieodbycie się lotu wcześniej planowanego, a po drugie na dany lot musi być zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie wymagane przesłanki - lot [...] z dnia [...] lipca 2013 r. na trasie W. – R. z godziną startu 18:15 nie odbył się oraz na to połączenie było zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce - rezerwację posiadali E. B. i G. B.. Za przedmiotowym faktem przemawia również stanowisko przewoźnika, który we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pisze, że "w przedmiotowej sytuacji zaplanowanym pierwotnie (na etapie podpisywania umowy czarteru) do wykonania skarżonego rejsu był przewoźnik S. Sp. z o.o.".

W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącego kasacyjnie, należało uznać, iż w niniejszej sprawie doszło do odwołania lotu [...], tym samym pasażerom przysługują uprawnienia wskazane przez art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).

ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dokładnego umotywowania i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, które dawałoby rękojmię, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, rak wskazania na jakiej podstawie Sąd przyjmuje poszczególne elementy stanu faktycznego, poprzez niewyjaśnienie dlaczego okoliczności, które zostały przez przewoźnika lotniczego przyznane i są bezsporne pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, w ocenie Sądu zostały uznane za niedostatecznie wyjaśnione, brak uwzględnienia w stanie sprawy przyjętego - stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego sprawy,

Zarzut ten jako zasadny zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. stanowi, że: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie". Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14 funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia przesłanek zakreślonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskazała bowiem z jakich przyczyn okoliczności, które są w sprawie bezsporne zostały w ocenie tego Sądu uznane za niewyjaśnione.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że stan faktyczny w sprawie nie budził wątpliwości i został ustalony w oparciu o informacje przedstawione przez przewoźnika lotniczego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, że uprawnienie przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów Rozporządzenia (WE) nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego. W kontekście treści powyższego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił z jakich przyczyn przerzucił ciężar dowodowy z przewoźnika lotniczego na organ. Dotyczy to w szczególności kwestii umowy jaka ewentualnie wiązała S. Spółkę z.o.o. w W. z S. UAB z siedzibą w W. Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu nakazała bowiem ustalenie jaki rodzaj umowa wiązała te podmioty. Zauważyć należy, że okoliczność ta przesądza jednocześnie o zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego.

Istotne przy tym jest iż Wojewódzki Sąd Administracyjny poza przytoczeniem przepisów prawa materialnego nie wyjaśnił zastosowanej w sprawie podstawy rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że organ przyjął, iż przewoźnikiem wykonującym lot był S. Spółka z.o.o. z siedzibą w W., przy czym w ocenie organu lot ten został odwołany. Uchylając zaskarżoną decyzję jak i poprzedzająca ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. Sąd i instancji wskazał jedynie na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ, to jest ustalenia rodzaju umowy jaka wiązała S. Spółka z.o.o. z siedzibą w W. z S. UAB z siedzibą w W. oraz zażądania od S. Spółki z.o.o. rozkładu lotów na sezon letni wywodząc, iż brak takich ustaleń wskazuje na przedwczesność przyjęcia, że lot został odwołany. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji wyjaśnił co rozumie pod pojęciem odwołania lotu i w oparciu o jakie ustalenia faktyczne uznała, że lot został odwołany. Organ wyjaśnił także przyczyny dla których uznał, że przewoźnikiem wykonującym lot był S. Spółka z.o.o z siedzibą w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do powyższych ustaleń i wywodów organów, przede wszystkim nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co należy uznać przez odwołanie lotu i z jakich przyczyn rozumowanie organu przedstawione w zaskarżonej decyzji jest wadliwe.

Organ wyjaśnił bowiem, że miało miejsce odwołanie lotu albowiem na lot ten zostało zarezerwowane co najmniej jedno miejsce a lot ten nie odbył się, co pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki zawarte w definicji odwołania lotu, o których mowa w art. 2 lit. l Rozporządzenia (WE) 261/2004. Sąd I instancji - nie wyjaśniając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku czy i z jakich przyczyn uznał, że tak ustalony stan faktyczny jest nieprawidłowy, a rozumienie definicji odwołania lotu przyjęte przez organ jest wadliwe – uchylił obje decyzje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny poza przytoczeniem przepisu art. 2 Rozporządzenia nie wyjaśnił jak należy rozumieć pojęcie "obsługujący przewoźnik", przyjmując jednocześnie, że jest to zagadnienie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie z uzasadnienia Sądu I instancji wynika, że przewoźnikiem faktycznie wykonującym lot był S. UAB z siedzibą w W.

Brak więc wyjaśnienia przez Sąd I instancji zasadniczych elementów dotyczących rozstrzyganej sprawy uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej orzeczenia i czyni zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnionym.

Zwrócić przy tym należy uwagę, że zasadnie wywiedziono w skardze kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał organ do zażądania od biura podróży S. Spółka z.o.o. rozkładu lotów za sezon letni 2013 r. w sytuacji, gdy rozkład ten został załączony do akt sprawy wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodzić się wiec należy, ze skarżącym kasacyjnie, że w uzasadnieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest dokładnego umotywowania wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności Sąd I instancji nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym w jaki sposób należy rozumieć pojęcia, opóźnienie lotu, odwołanie lotu i obsługujący przewoźnik oraz w kontekście tak rozumianych pojęć jakie znaczenie prawne nadać określonym stanom faktycznym zaistniałym, w sprawie.

Za usprawiedliwiony uznać należy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w odniesieniu do kosztów postępowania, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, iż zasadne jest zasądzenie od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz S. Sp. z.o.o. kwoty 1434 zł.

Skoro trafny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to przedwczesne było wypowiadanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wadliwość uzasadnienia wyroku czyni przedwczesną ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2015 r., I GSK 465/15).

Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 185 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 2 pkt a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265, t.j.).