Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 833/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: par. 4 ust.1-3
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju ( dalej jako: "MR", organ odwoławczy") z dn. [...] września 2020r. znak [...], którą działając na podstawie art. 138§1 pkt.1 ustawy z dn. 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego ( t.j Dz U z 2020r. poz. 256, dalej jako "kpa’), po rozpatrzeniu odwołania spółki M. sp. [...] z siedzibą w R. od decyzji Wojewody M. Nr [...] z dn. [...] czerwca 2020r. odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dn. [...] grudnia 1990r. przez Przedsiębiorstwo Transportowe "[...]" w W., którego następca prawnym jest spółka M. sp. [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w W. przy ul. P. [...] , obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] – orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Decyzja Ministra Rozwoju wydana została w następującym stanie faktycznym i ocenie prawnej sprawy:

Wojewoda M., działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia

1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm. — dalej jako "Ugn"), decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r., przez Przedsiębiorstwo Transportowe "[...]" w W., którego następcą prawnym jest spółka M. Sp. [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w W. przy ul. P. [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...] i nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] .

Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. spółka M. Sp. [...] , reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, złożyła odwołanie od ww. decyzji Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2020 r., zarzucając m.in. naruszenie przez organ I instancji art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. poprzez nieuwzględnienie przez organ wojewódzki, iż nieruchomość znajdowała się w zarządzie Przedsiębiorstwa Transportowego "[...]". Ponadto wskazano na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.

Orzekając, po rozpatrzeniu odwołania, o utrzymaniu w całości w mocy zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł następująca argumentację:

Wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek spółki M. sp. [...] z siedzibą w R. o stwierdzenie nabycia z dn. [...] grudnia 1990r. przez Przedsiębiorstwo Transportowe "[...]" w W., którego następca prawnym jest spółka M. sp. [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w W[...] przy ul. P. [...], obręb [...] o pow. ogólnej [...] ha.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że ww. decyzja organu I instancji ( Wojewody Mazowieckiego) o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego została wydana m.in. na podstawie art. 200 ustawy z dn. 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( dalej jako: "u.g.n.").

Zgodnie z art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie

państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób.

Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu

istniejącego w dniu [...] grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Stosownie do przepisu art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., aby można było wydać decyzję uwłaszczeniową, nieruchomość w dniu [...] grudnia 1990 r. musiała stanowić własność Skarbu Państwa oraz musiało istnieć prawo zarządu do tego gruntu.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że Przedsiębiorstwo Transportowe "[...]" w W. zostało utworzone Zarządzeniem Nr [...] Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Przedsiębiorstwo Transportowe "[...]" w W.. Zgodnie z treścią § 5 ww. zarządzenia 2 dnia 31 maja 1990 r., przedsiębiorstwu przydzielono składniki mienia Zakładu [...] Przedsiębiorstwa Transportowe - Sprzętowego Budownictwa "[...] — W.", utworzonego zarządzeniem Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia 17 lutego 1951 r., w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Zakłady Transportowe B. M. –W..

Następnie umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2003 r., Rep. [...] nr [...], Przedsiębiorstwo Transportowe [...] zostało sprzedane Panu A. M. — właścicielowi firmy I. T. S. A. M. z siedzibą w R..

Aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2015 r., Rep. [...] Nr [...] firma I.T. S. A. M. z siedzibą w R., została przekształcona w spółkę z ograniczoną odpowiedzialności M. Sp. [...] (KRS [...]).

Powyższe oznacza, iż spółka M. Sp. [...] jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Transportowego "[...]", a tym samym posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu.

Jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] w W. - II Wydziału Cywilnego z dnia [...] listopada 2006 r., sygn. akt [...], Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie

z dniem [...] grudnia 1987 r. własność przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. P. [...], obręb [...] , oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.

Powyższe potwierdza również treść księgi wieczystej nr [...], gdzie prawo własności dla przedmiotowych działek nr [...] i nr [...] przysługuje Skarbowi Państwa na postawie ww. postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] w W. - II Wydziału Cywilnego z dnia [...] listopada 2006 r., sygn. akt [...].

Nabycie własności przez zasiedzenie jest pierwotnym nabyciem prawa własności

i następuje z mocy prawa z chwilą spełnienia ustawowo określonych przesłanek z art. 172 Kodeksu cywilnego. Jedną z nich jest upływ określonego w przepisach okresu samoistnego posiadania i nabycie własności następuje z ostatnim dniem upływu tego okresu, a nie najpóźniej z tym dniem. Gdyby Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł własności spornych działek gruntu na innej podstawie i wcześniej niż to zostało orzeczone przez Sąd Rejonowy w postanowieniu o zasiedzeniu to niedopuszczalne byłoby wydanie tego postanowienia. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1430/15, publ. CBOSA).

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż na gruncie niniejszej sprawy zarówno Wojewoda [...] jaki i Minister Rozwoju związani są ww. postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] w W. – II Wydziału Cywilnego z dnia [...] listopada 2006 r., sygn. akt [...], a zatem nie mogą odmiennie ocenić kwestii własności Skarbu Państwa nad przedmiotowym gruntem.

Odnosząc się natomiast do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], należy stwierdzić, iż zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], własność przedmiotowej działki wpisana jest na rzecz Prezydenta [...] W. - reprezentującego Skarb Państwa, na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1920 r. Nr [...] Rep. [...]

Oznacza to, że w dniu [...] grudnia 1990 r. przedmiotowe działki nr [...], nr [...] i nr [...] stanowiły własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości została spełniona przesłanka własności państwowej.

Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest natomiast to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie Przedsiębiorstwa Transportowego "[...]" w W..

W pierwszej kolejności należy zauważyć iż zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu [...] grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.

Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź

umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.). Takimi dokumentami są:

- decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd;

- decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.;

- umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu;

- umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa;

- odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości;

- decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością;

- decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.;

- uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji

i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości;

- protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] sierpnia 1985 r.;

- umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno - zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Zgodnie z kolejnymi ustępami § 4 ww. rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przechodząc do oceny spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki pozostawania przedmiotowego gruntu w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie Przedsiębiorstwa Transportowego "[...]" w W., należy wskazać, iż wnioskodawca wywodzi prawo zarządu do przedmiotowych działek nr [...], nr [...] i nr [...] z pisma Prezydium Rady Narodowej [...] W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 1969 r., znak: [...], zawiadamiającego o naliczeniu opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu obejmującego powierzchnię [...] m2.

W ocenie organu odwoławczego, wskazane powyżej pismo Prezydium Rady Narodowej [...] W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 1969 r., znak: [...], nie potwierdza istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu. Jak wynika z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości może nastąpić na podstawie m.in. decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością.

W tym miejscu organ odwoławczy wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99, stwierdził, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.

Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia.

Powyższe stanowisko zostało odzwierciedlone w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych w przedmiocie ustalenia wartości dowodowej decyzji

o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu. Co najważniejsze spójnie podkreśla się, iż dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Powyższe oznacza, że w przypadku wywodzenia prawa zarządu z postanowień decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomości, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt l OSK 1406/13; por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 marca 2013 r. syn akt II SA/Kr 97/13).

Podkreśla się również, że inne rozumienie przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób

prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu

w powyższym zakresie oznaczałaby jego niezgodność z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W aktach niniejszego postępowania nie znajduje się jednakże decyzja administracyjna o przekazaniu przedmiotowego gruntu w zarząd lub użytkowanie.

Należy także wskazać, że ww. pismo nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek aktu

o charakterze indywidulanym, na podstawie którego zostało ustanowione prawo zarządu do przedmiotowych działek.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, nieuwzględnienia przez Wojewodę M. ww. decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., że nieruchomość znajdowała się w zarządzie Przedsiębiorstwa Transportowego "[...]" w W., należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego wydane w przedmiotowej sprawie zostało oparte na stanowisku wyrażonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 oraz na ugruntowanym orzecznictwie sądowo- administracyjnym, zgodnie z którym decyzje o naliczeniu opłat nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do uznania, że na gruncie ustanowiono prawo zarządu w sposób prawem przewidzianym,

Wobec powyższego należy wskazać, że Wojewoda M. w zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez Przedsiębiorstwo Transportowe "[...] " w W. w dniu [...] grudnia 1990 r., prawa zarządu do działek nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, i nr [...] o pow. [...] ha.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. [...] listopada 2020r. wniosła spółka M. sp. [...] ( dalej jako: "skarżąca") reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy:

naruszenie art. 200 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. § 4 ust. 1 pkt 7) Rozporządzenia wykonawczego poprzez bezpodstawne uznanie, że decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w W. z dnia [...] grudnia 1969 r., nie stanowi dokumentu potwierdzającego istnienie prawa zarządu przez poprzedników prawnych Skarżącego w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem postępowania, a w konsekwencji podstawą do odmowy uwzględnienia wniosku o uwłaszczenie tych nieruchomości.

2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 16 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę wyrażoną w ten sposób, że pominięto twierdzenia zawarte w decyzji Wojewody z dnia [...] października 1993 r. ([...]), z którego to jednoznacznie wynika, że grunt będący przedmiotem niniejszego postępowania został przekazany w użytkowanie na rzecz poprzedników prawnych Skarżącego na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 1969 roku ([...]).

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca spółka wniosła o:

1/ uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji

2/ zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego

W uzasadnieniu skargi jej autor wyeksponował, że na podstawie art. 200 u.g.n. i § 6 ust. 1 pkt 2 oraz § 4 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia wykonawczego, Skarżący M. Sp. [...] legitymuje się wystarczającą podstawą do stwierdzenia prawa użytkowania wieczystego (zarządu) przedmiotowego gruntu. Bowiem ostateczne, trwałe i korzystające z waloru legalności decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 1969 r., znak: [...] oraz Wojewody M. z dnia [...] października 1993 r., sygn. akt [...] jednoznacznie dowodzą prawo użytkowania do gruntu, będącego przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego. Jednocześnie na uzasadnienie naruszenia przepisów postępowania skarżąca wskazała, że w odwołaniu od decyzji Wojewody M. zarzucano, że organ nie przeprowadził dowodu z zeznań świadka J. B. (wnioskowanego w ramach postępowania sądowego w przedmiocie zasiedzenia) na okoliczność ustalenia przekazania nieruchomości w zarząd poprzednikom prawnym M. Sp. [...] Wobec tego, Wojewoda M. nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. u z 2018 r. Nr 121 ze zm dalej u.g.n)., odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Reguluje on zatem tryb potwierdzania następującej z mocy prawa konwersji przynależnego państwowej osobie prawnej w ww. dacie prawa zarządu nieruchomością w prawo użytkowania wieczystego.

Kluczowe zatem dla podjęcia na tej podstawie decyzji było ustalenie, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie (w tym wypadku wymieniona wyżej skarżąca spółka jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego) na dzień [...] grudnia 1990 r. legitymował się prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Użyte przy tym w tym przepisie pojęcie "zarządu", chociaż nie zostało określone ustawowo i sporny był w doktrynie jego charakter, stanowiło jednak niewątpliwie kategorią prawną, która określała prawną formę władania nieruchomością. Zarządu nie można było uzyskać w sposób dorozumiany a zatem jego powstanie musiało powodować określone zdarzenie prawne np. decyzja administracyjna, czy akt erekcyjny państwowej osoby prawnej (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1992 r. I SA 1419/91 ONSA 1992/2 poz. 99 oraz "Prawo obrotu nieruchomościami" pod red. St. Rudnickiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 77 i 78). Zarząd zaś (obecnie trwały zarząd), był prawną formy władania, która uprawniała określony podmiot do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości tego prawa zatem nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej z 29 września 1990 r.- tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. W art. 206 u.g.n. wskazano ponadto, że Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120). Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3).

W konsekwencji istnienia powyższego prawa, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (którego przykłady przywołał w uzasadnieniu decyzji Minister), nie można domniemywać.

Zdaniem Sądu tego rodzaju dokumentami kreującymi prawo zarządu skarżąca spółka nie legitymuje się.

W niniejszej sprawie jako dokument potwierdzający prawo zarządu przedłożone zostało pismo Prezydium Rady Narodowej [...] W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej znak [...] z dnia [...] grudnia 1969r kierowane do Zakładów Transportowych Budownictwa W., poprzednika prawnego Przedsiębiorstwa Transportowego [...] (zgodnie z Zarządzeniem Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa Nr 62/Or z dnia 31 maja 1990r), z którego wynika, iż w związku z użytkowaniem terenu położonego przy ulicy P. [...] o powierzchni [...] m2 została - zgodnie z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962r w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach z dniem 1 stycznia 1969r ustalona odpłatność za grunt. Zgodnie z niniejszym pismem, w oparciu o uchwalę nr 105 Rady Ministrów z 22 marca 1962r. (M.P. 1969r., nr 3 poz. 33) oraz uchwałę nr 84/335 Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia 2 października 1962r. w sprawie podziału obszaru [...] W. na strefy oraz zatwierdzenia cennika opłat rocznych za użytkowanie i wieczyste użytkowanie gruntów (Dz.Urz. R.N. nr 20, poz. 77) roczna oplata została wyliczona dla przedsiębiorstwa w wysokości [...] zł.

W dacie wydania pisma z dnia [...] grudnia 1969r. o naliczeniu opłaty za użytkowanie, aktem prawnym regulującym przekazywanie terenów państwowych w użytkowanie była ustawa z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. 1969r. nr 22 poz. 159 tj.). Celem ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach była realizacja zasady jednolitej dyspozycji terenami, polegającej na tym, że gospodarka terenami położonymi w granicach administracyjnych miast i osiedli należała wyłącznie do prezydiów rad narodowych, a jednostki państwowe oraz organizacje społeczne mogły korzystać z terenu państwowego jedynie na podstawie decyzji administracyjnej przyznającej im użytkowanie określonego terenu. W myśl art. 3 ust. 1 tej ustawy tereny państwowe mogły być przekazywane jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie (..). Użytkowanie terenu państwowego przez jednostkę państwową lub organizację społeczną uprawniało do korzystania z terenu z wyłączeniem innych osób - zgodnie z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego (art. 5). Przepisy ustawy ujęły definicję użytkowania szerzej (uwarunkowując je jedynie zgodnością z przeznaczeniem planu) niż kodeks cywilny, w myśl którego użytkowanie zostało określone jako obciążenie rzeczy prawem do jej używania i do pobierania pożytków, a prawo to musiało być wykonywane zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki. Użytkownik z ustawy oraz właściciel i użytkownik wieczysty mieli prawo korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób, z tym, że użytkowanie z mocy ustawy o gospodarce terenami miast i osiedli nie przewidywało możliwości rozporządzania użytkowanymi terenami, przyznając takie uprawnienie, i to w ograniczonym zakresie, jednostce nadrzędnej nad jednostką użytkownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach - Dz. U. z 1962 r. Nr 35, poz. 159). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, "Przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu; decyzja powinna zawierać określenie czasu i warunków użytkowania".

W ocenie Sądu, zgodnej ze stanowiskiem organów, przedłożonego pisma z dnia [...] grudnia 1969 r nie wynika nawet pośrednio, iż dla terenu przy ulicy P. [...] - obecnie [...] kiedykolwiek została wydana decyzja o ustaleniu prawa użytkowania. Dokumentu takiego nie przedłożył także wnioskodawca, powołując się przy tym, iż na podstawie ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1969 r Wojewoda W. decyzją Nr [...] z dnia [...] października 1993r zmienioną decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 1994r uwłaszczył Przedsiębiorstwo Transportowe [...] projektowanymi działkami nr [...], [...],[...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2.

Ubocznie należy wskazać, iż wnioskiem z dnia [...] marca 2020r znak [...] Prezydent [...] W., działając jako organ reprezentujący Skarb Państwa wystąpił do Ministra Rozwoju o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody.

Dodatkowo, w niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę, iż działki nr[...] i nr [...] z obrębu [...] stały się własnością Skarbu Państwa dopiero z dniem [...] grudnia 1987r, co zostało potwierdzone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] w W. II Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2006r sygn.. akt [...] o zasiedzeniu. A zatem w dacie [...] grudnia 1969r przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa i tym samym nie mogła zostać oddana w użytkowanie przedsiębiorstwu.

Zdaniem Sądu przedstawiony przez stronę skarżącą dokument nie wskazuje, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, że dokument taki nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1764/15). Niezależnie od powyższego ww. pismo b. Prezydium Rady narodowej [...] W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dn. [...] grudnia 1969r., nie wskazuje za jakie konkretnie działki opłata jest wnoszona. podaje jedynie ogólną powierzchnię gruntu za jakie opłata jest ustalana. Zatem również z tych przyczyn nie może ona zostać uznana za dowód potwierdzający prawo zarządu na podstawie ww. rozporządzenia.

Tym samym za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odnośnie niewykazanie się przez skarżącą prawem zarządu do przedmiotowego gruntu.

Zdaniem Sądu, wbrew temu co twierdzi skarżąca, również stan faktyczny w kluczowych jego elementach został ustalony w sposób prawidłowy i znajduje oparcie w zgromadzonych w aktach dokumentach, które zostały przez organy ocenione w sposób nieprzekraczający ustanowionej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Samo postępowanie prowadzone zaś było w sposób rzetelny, przy respektowaniu wynikającej z art. 7 k.p.a., dyrektywy z dążeniem do ustalenia tego stanu zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Sąd, w kontekście zarzutu zaniechania organów dopuszczenia dowodu z zeznań świadka J. B.

, stwierdza, że powyższe nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, gdyż brak jest podstaw do uznania, że tego rodzaju dowód miałby istotny wpływ na wynik sprawy w związku z przeprowadzonymi dowodami z dokumentów.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).