Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 128/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1par.2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.3 par.2,art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.235.1,art.235.2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par.5 ust.1,par.7 ust.1,par.8 ust.1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej stwierdził u J.K. przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku określoną w poz. 19 pkt 4 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu wskazano, iż Instytut Medycyny Pracy w Łodzi jako jednostka orzecznicza II stopnia, gdzie przeprowadzono na wniosek zainteresowanej ponowne badania uznał, iż ustalone przez Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej w O. rozpoznanie w postaci zespołu ciasnoty podbarkowej jest bardziej szczegółowym określeniem lokalizacji zmian w obrębie tkanek miękkich okolicy barku. Zmiany te kwalifikuje się do zmian lokalizacji określonych jako zapalenie okołostawowe barku. Tym samym IMP w Łodzi uznał za nietrafne uzasadnienie jednostki orzeczniczej I stopnia, iż rozpoznane u J. K. schorzenie nie znajduje się w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Na podstawie analizy całości zebranej dokumentacji medycznej i oceny narażenia zawodowego oraz przeprowadzonego wywiadu z J. K. IMP w Łodzi uznał, iż istnieją podstawy do przyjęcia, z przeważającym prawdopodobieństwem, że rozpoznana u wymienionej choroba układu ruchu pod postacią zapalenia okołostawowego barku prawego jest następstwem sposobu wykonywania pracy. Biorąc pod uwagę wystąpienie u wymienionej pierwszych objawów chorobowych w sierpniu 2006r., charakter i sposób wykonywanej pracy, jako strony postępowania ustalono Zakład Produkcji Odzieży "E." J. K. w I. oraz J. M. D. S.A. K. Podano, iż w okresie pracy zawodowej w Zakładzie Produkcji Odzieży "E." J. K. wykonywała czynności prasowania odzieży męskiej, które charakteryzują się dużym obciążeniem statycznym w pozycji stojącej, a także występuje monotypia pracy ze względu na dużą liczbę powtórzeń wykonywanych czynności prawą ręką, tj. zginania, prostowania, wielokrotnego podnoszenia ciężaru. Z kolei w okresie pracy zawodowej w J. M. D. S.A. K., B. nr 1555 w I. na stanowisku sprzedawcy-kasjera J.K. obsługiwała kasę fiskalną, przewoziła towar wózkami transportowymi o napędzie ręcznym, rozkładała towar na regały, obsługiwała maszynę do czyszczenia podłóg i prasę do makulatury, podnosiła i przenosiła ręcznie towary, wykonywała prace porządkowe w pomieszczeniach i otoczeniu sklepu. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wskazał, iż czynności te mogły przyczynić się do ponownego wystąpienia dolegliwości. W ocenie organu zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy prowadzi do stwierdzenia, iż rozpoznane u J.K. schorzenie należy do katalogu przewlekłych chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywanej pracy i z wysokim prawdopodobieństwem spowodowane zostało charakterem oraz sposobem wykonywanej pracy, co uzasadnia stwierdzenie choroby zawodowej w myśl art. 235¹ Kodeksu pracy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. M. D. S.A. w K., reprezentowany przez radcę prawnego – S. C. Podniesiono, iż ustalone w toku niniejszej sprawy okoliczności faktyczne nie mogą stanowić podstawy dla stwierdzenia choroby zawodowej. Materiał dowodowy oraz ustalenia poczynione przez lekarzy wykluczają możliwość uznania schorzenia, na które cierpi J.K. za chorobę zawodową w rozumieniu art. 235¹ Kodeksu pracy. Jednocześnie podniesiono, iż uzasadnienie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej wydanej przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w I. jest bardzo lakoniczne oraz nie wyjaśnia wszystkich okoliczności sprawy. Schorzenie, na które cierpi J.K., jest to zespół ciasnoty podbarkowej, charakteryzujący się zmniejszeniem anatomicznej przestrzeni między głową kości ramiennej a wyrostkiem barkowym łopatki, której etymologia może być różna. Jedną z wielu przyczyn może być zapalenie oraz obrzęk ścięgna oraz kaletki. W konsekwencji nie sposób zgodzić się z opinią Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. Nie można bowiem w sposób rozszerzający dokonywać wykładni chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, gdyż zgodnie z terminologią medyczną istnieją dwa odrębne schorzenia: zespół ciasnoty podbarkowej oraz przewlekłe zapalenie okołostawowej barku prawego, których według strony odwołującej nie można utożsamiać - jak to uczynił Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. W związku z powyższym pełnomocnik strony złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, specjalisty w zakresie ortopedii i chirurgii. Strona odwołująca się nie zgodziła się również z twierdzeniem organu o przyczynieniu się J. M. S.A. do ponownego wystąpienia dolegliwości związanych z zespołem ciasnoty podbarkowej u J. K. Podkreślono, iż przed zatrudnieniem przez J. M. D. S.A. w K. wymieniona wykonywała ciężką pracę fizyczną związaną z nadmierną eksploatacją rąk i ramion, która mogła przyczynić się do powstania choroby zawodowej. Nadmiernie eksploatowany układ ruchowy prawej ręki poprzez wielokrotne powtarzanie ruchu unoszenia prawego ramienia obciążonego żelazkiem o wadze 2kg, jego zginanie i prostowanie, monotypia pracy prawym ramieniem mogły skutkować powstaniem zmian w tkance miękkiej wokół stawu barkowego i to na 2 lata przed podjęciem pracy przez J. K. u strony odwołującej. Jeżeli zatem faktycznie w przedmiotowej sprawie zasadnie stwierdzono chorobę zawodową to przyczyny jej powstania nie mają najmniejszego związku ze świadczeniem pracy na rzecz J. M. D. S.A. w K. Ponadto zaznaczono, iż na podstawie doświadczenia życiowego oraz podstawowej wiedzy w zakresie medycyny można stwierdzić, iż schorzenia takiego typu nigdy nie ulegają wyleczeniu, a wszelkie zabiegi medyczne mają wyłącznie charakter zachowawczy. W czasie istnienia schorzenia mogą występować okresy, gdy dolegliwości bólowe są mniej odczuwalne lub mogą one w ogóle nie występować, jednakże nie oznacza to, że schorzenie zostało całkowicie wyleczone. Jednocześnie podniesiono, iż gdyby J. K. poinformowała lekarza w czasie wstępnych badań lekarskich o swoich problemach zdrowotnych, zapewne nie zostałaby uznana za w pełni zdolną do świadczenia pracy na stanowisku kasjer-sprzedawca. Podkreślono również, iż określenie "mogło przyczynić się" sformułowane przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w uzasadnieniu wydanego orzeczenia to stanowczo za mało, aby wyczerpywało kodeksowe rozumienie terminu "wysokie prawdopodobieństwo". Rzekome działanie czynników szkodliwych w zakładzie pracy strony odwołującej na zdrowie J. K. ustalone w opinii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi oraz w decyzji z dnia "[...]" Państwowego Powiatowego Inspektora Pracy jest nieadekwatne do schorzenia, na jakie wymieniona cierpi. Bezzasadna jest też jakakolwiek konstatacja uznająca, że działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujące w środowisku zakładu pracy strony odwołującej lub w związku ze sposobem wykonywania pracy przyczyniła się do powstania schorzenia u J. K.

Decyzją z dnia "[...]" Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podniesiono, iż przepisy obowiązującego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych nie przewidują możliwości powoływania biegłych do wydania opinii. Lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Natomiast decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie zebranego materiału dowodowego oceny narażenia zawodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego. Inspekcja sanitarna może jedynie żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzupełnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, w przypadku, jeżeli materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji. W przedmiotowej sprawie organy uznały, że materiał dowodowy jest wystarczający, a orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi jest rzeczowo i przekonująco uzasadnione i wynika z niego jednoznacznie, iż rozpoznano u wymienionej chorobę zawodową ze względu na sam charakter pracy. Nie ma zatem znaczenia liczba godzin, jakie na swoim stanowisku spędzała wymieniona, co podnosi strona odwołująca. W orzeczeniu Instytutu wyjaśniono, iż czynności i sposób ich wykonywania mogły przyczynić się do ponownego wystąpienia dolegliwości. Dlatego też istnieją podstawy do przyjęcia z przeważającym prawdopodobieństwem, że rozpoznana u J. K. choroba układu ruchu pod postacią zapalenia okołostawowego barku prawego, jest następstwem sposobu wykonywania pracy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł pełnomocnik J. M. D. S.A. w K., pracownik Spółki – A. S., domagając się jej uchylenia w całości. Zarzucił naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do uchybień w uzasadnieniu decyzji, naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące zebraniem niepełnego materiału dowodowego, naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez jego błędną wykładnię i niepodjęcie czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego oraz naruszenie art. 235¹ Kodeksu pracy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że choroba zawodowa została wywołana sposobem wykonywania pracy w zakładzie pracy strony skarżącej, podczas gdy najdalej idące orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi stwierdza, że czynności wykonywane przez J. K. w okresie pracy u skarżącego mogły tylko przyczynić się do ponownego wystąpienia dolegliwości. Wskazano, iż organ odwoławczy nie odniósł się w niezbędnym zakresie do orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Pracy w O. z dnia "[...]", a w myśl art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W zaskarżonej decyzji wskazano jedynie, iż to Instytut Medycyny Pracy w Łodzi stwierdził, że nie można zgodzić się z uzasadnieniem orzeczenia z dnia "[...]". Natomiast organ nie stwierdził jednoznacznie, że miałby nie uznać za udowodniony faktu rozpoznania ciasnoty barkowej, ani nie wykluczył dowodu w postaci orzeczenia z dnia "[...]". Organ winien sam wypowiedzieć w tej kwestii i uzasadnić dlaczego nie uznaje faktu stwierdzonego w orzeczeniu z dnia "[...]" za udowodniony. W ocenie strony skarżącej materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niewystarczający, co zostało podniesione już w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponownie wskazano, iż jest wiele przyczyn zmniejszenia anatomicznej przestrzeni między głową kości ramiennej a wyrostkiem barkowym łopatki, co z kolei powoduje zespół ciasnoty podbarkowej, a w terminologii medycznej istnieją dwa odrębne schorzenia – zespół ciasnoty podbarkowej i zapalenie okołostawowe barku, których nie można ze sobą utożsamiać. Organ winien zatem wyjaśnić pozostające w sprawie wątpliwości i uzupełnić materiał dowodowy poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, specjalisty w zakresie ortopedii i chirurgii, o co wnioskowała strona skarżąca. Określenie w uzasadnieniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, iż czynności wykonywane przez J. K. w okresie pracy u skarżącego "mogły przyczynić się do ponownego wystąpienia dolegliwości" wskazuje, że rozpoznane dolegliwości występowały już wcześniej, co zmusza do dokładnego określenia momentu wystąpienia choroby. Odmawiając przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę skarżącą i ograniczając postępowanie dowodowe do zebranego, choć niepełnego materiału dowodowego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. naruszył przepis art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozstrzygnięcie na jakie schorzenie i od jakiego momentu faktycznie cierpi J. K., jest niezbędne dla stwierdzenia choroby zawodowej. Jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ze względu na braki i rozbieżność przedstawionych stanowisk, nie daje takiej możliwości. Z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych wynika jednoznacznie, że organ może podjąć praktycznie wszystkie czynności w zakresie postępowania dowodowego, niezbędne do uzupełnienia tego materiału, w tym przeprowadzić dowód z opinii biegłego. Tymczasem organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że przepisy obowiązujące w sprawach chorób zawodowych nie przewidują możliwości powołania biegłego. Taka wykładnia dokonana przez organ jest całkowicie sprzeczna z przepisami prawa i niedopuszczalna. Z kolei jeżeliby nawet uznać, że dolegliwości J. K. stanowią chorobę zawodową, nie została ona spowodowana przez sposób i charakter pracy u strony skarżącej, bowiem w momencie rozpoczynania pracy wymieniona cierpiała już na dolegliwości stawu barkowego od ponad dwóch lat. Ponadto rzekome działanie czynników szkodliwych w zakładzie pracy skarżącej na zdrowie J. K. jest nieadekwatne do stwierdzonego u wymienionej schorzenia, zaś ustalenia dotyczące czasu wykonywania poszczególnych obowiązków pracowniczych wskazują, że sposób świadczenia pracy w zakładzie strony skarżącej nie był monotonny i nie sprowadzał się do wykonywania jednej czynności. J.K. przeciętnie wykonywała swoje obowiązki na kasie fiskalnej nie dłużej niż 3,5 godziny w ciągu jednej doby pracowniczej, prawie nigdy nie pracowała w godzinach nadliczbowych, a ewentualne podnoszenie towaru odbywało się z zachowaniem obowiązujących norm w tym zakresie. Natomiast specyfika pracy w poprzednim zakładzie pracy, tj. Zakładzie Produkcji Odzieży "E." ewidentnie mogła przyczynić się do powstania choroby zawodowej. W tak ustalonym stanie faktycznym nie do przyjęcia jest zatem wykładnia art. 235¹ Kodeksu pracy przeprowadzona przez organ, bowiem w niniejszej sprawie nie zaistniały wynikające z tego przepisu przesłanki pozwalające na uznanie, że choroba zawodowa, o ile rzeczywiście zaistniała, wywołana została sposobem wykonywania pracy w zakładzie strony skarżącej. Związek przyczynowy opisywany przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nie spełnia wymogów wynikających z art. 235¹ Kodeksu Pracy, w szczególności zaś uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, w zakresie w jakim łączy chorobę zawodową J. K. z pracą na rzecz strony skarżącej jest bezpodstawne i sprzeczne z powoływanym przepisem Kodeksu pracy. Schorzenie, na które cierpi wymieniona wystąpiło przed zatrudnieniem jej w J. M. D. S.A. w K. i było skutkiem sposobu i charakteru poprzedniej pracy. Nie zostało skutecznie wyleczone i nie pozostaje w związku z pracą na rzecz strony skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Podkreślono, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych określają tryb postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, a tym samym regulują kwestie postępowania dowodowego w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Podniesiono, iż treść orzeczenia lekarskiego może zakwestionować wyłącznie badany pracownik. Organy inspekcji sanitarnej nie są zaś uprawnione do odmiennej oceny niż wyrażona w prawidłowo sporządzonym orzeczeniu lekarskim. Należy również zauważyć, iż Instytut jako jednostka wyższego stopnia nie kwestionowała rozpoznania dokonanego przez WZMP w O., lecz wskazano, iż rozpoznane schorzenie – zespół ciasnoty podbarkowej jest bardziej szczegółowym określeniem lokalizacji zmian w obrębie tkanek miękkich okolicy barku i zmiany te jednoznacznie należy zakwalifikować do zmian zapalnych określonych jako zapalenie okołostawowe barku. W ocenie organu Instytut Medycyny Pracy w Łodzi przekonywująco i rzeczowo wyjaśnił swoje stanowisko co do schorzenia rozpoznanego w jednostce orzeczniczej I stopnia. Podkreślono również, iż w przepisach rozporządzenia nie ma wymogu, aby osoba starająca się o uznanie choroby za zawodową musiała pracować w nadgodzinach, czy też podnosić ciężary przekraczające obowiązujące normy. Istota powstania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy sprowadza się do oceny, czy sposób wykonywania obowiązków zawodowych może spowodować nadmierne obciążenie narządów ruchu, liczy się bowiem sam charakter wykonywanej pracy. Zaznaczono, iż przesłanie wydanej przez organ decyzji do pracodawcy nie jest równoznaczne ze wskazaniem zakładu, w którym doszło do zachorowania, ponieważ rozpatrywanie kwestii odpowiedzialności bądź przyczynienia się zakładu do powstania choroby zawodowej nie leży w kompetencji inspekcji sanitarnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235 ² powołanej ustawy).

Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869). Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wskazanych w tym rozporządzeniu. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

W niniejszej sprawie podstawą do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej było orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi, w którym stwierdzono u zainteresowanej chorobę zawodową w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku prawego, znajdującą się w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 19 w punkcie 4. Przy czym w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, iż rozpoznane przez jednostkę orzeczniczą I stopnia schorzenie, tj. zespół ciasnoty podbarkowej jest bardziej szczegółowym określeniem lokalizacji zmian w obrębie tkanek miękkich okolicy barku. Jest to węższe rozpoznanie, które wchodzi w skład zespołu zapalenia okołostawowego barku. Wskazano również, iż czynności wykonywane przez J. K. w ramach świadczenia pracy oraz sposób ich wykonywania, szczególnie podnoszenie i przenoszenie towarów, układanie towarów na regałach, mógł przyczynić się do ponownego wystąpienia dolegliwości bólowych. Tym samym istnieją podstawy do przyjęcia, z przeważającym prawdopodobieństwem, że rozpoznana u J.K. choroba układu ruchu, pod postacią zapalenia okołostawowego barku prawego jest następstwem sposobu wykonywania pracy. Ponadto organy inspekcji sanitarnej dokonały oceny warunków pracy, stwierdzając iż rozpoznane schorzenie z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane charakterem i sposobem wykonywania pracy.

W ocenie Sądu stanowisko organów w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest uzasadnione.

Przede wszystkim podnieść należy, iż powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych ściśle określa tryb postępowania w sprawie stwierdzenia istnienia bądź braku istnienia choroby zawodowej. Warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie przez uprawnioną jednostkę choroby określonej w wykazie chorób zawodowych, zawartym w załączniku do powołanego rozporządzenia, oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy. Decyzję taką wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Należy podkreślić, iż organ administracji nie ma wiedzy specjalistycznej i nie może dokonać samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą. Orzeczenie takie, co wynika z mechanizmu postępowania w sprawie chorób zawodowych, stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Przy czym stanowisko specjalistycznej jednostki orzeczniczej winno być zupełne, logiczne i wszechstronnie uzasadnione, wyjaśniające wszelkie wątpliwości. Należy przy tym podkreślić, iż orzeczenia lekarskie jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie są aktami (administracyjnymi), wymienionymi w art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z czym nie podlegają kontroli działalności administracji publicznej. Kontroli sądów administracyjnych podlegają jedynie decyzje inspektora sanitarnego stwierdzające chorobę zawodową lub decyzje orzekające o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Badając legalność takiej decyzji Sąd może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnioną jednostkę organizacyjną, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Można również dopuścić zakwestionowanie orzeczeń lekarskich przez organ (inspektora sanitarnego) lub sąd administracyjny w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarskie uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak i w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnione do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej można żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06, niepubl.). Zatem organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia, a więc nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA w Warszawie z dn. 09.07.1998 r. sygn. akt II SA 634/98 Pr. Pracy 1998/12/38, wyrok z 24.02.1998 r. NSA 1520/97 publ. ONSA 1998/4/150).

W niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie pod względem formalnym nie budzą – wbrew twierdzeniom skarżącego – wątpliwości. Wprawdzie Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej w O. nie stwierdził u J. K. choroby zawodowej, lecz stwierdzenie takie zostało zawarte w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi jako jednostki orzeczniczej II stopnia. Przy czym słusznie skarżący podnosi, iż ocenie winny podlegać obydwa orzeczenia. Jednakże w uzasadnieniu orzeczenia Instytutu w Łodzi - co zostało przywołane w zaskarżonych decyzjach - wyjaśniono, iż ustalone w WZMP w O. rozpoznanie zespołu ciasnoty podbarkowej tzw. stawu podbarkowego jest bardziej szczegółowym określeniem lokalizacji zmian w obrębie tkanek miękkich okolicy barku, co należy zakwalifikować do zmian zapalnych określanych jako zapalenie okołostawowe barku. W związku z tym nie jest zasadny zarzut skarżącego, iż organy nie dokonały oceny obydwu orzeczeń lekarskich. Niesłusznie bowiem skarżący twierdzi, iż to organy winne same ocenić przedłożone orzeczenia, a nie opierać się na uzasadnieniu orzeczenia jednostki II stopnia. Jak bowiem wskazano wyżej organ administracji, jakim jest organ inspekcji sanitarnej, nie ma wiedzy specjalistycznej i nie może weryfikować orzeczeń lekarskich. W myśl powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w przypadku wątpliwości może jedynie zwrócić się w właściwej jednostki orzeczniczej o dodatkowe uzasadnienie lub konsultacje. Skoro zaś jednostka orzecznicza II stopnia w sposób jasny i logiczny uzasadniła swoje stanowisko, to organy administracji jak najbardziej mogły powołać się na te wyjaśnienia, dokonując oceny wydanych orzeczeń.

Zupełnie chybione są zarzuty skarżącego dotyczące merytorycznej oceny orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Skarżący jako pracodawca nie jest uprawniony do kwestionowania wydanych orzeczeń, gdyż z mocy § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych takie uprawnienie przysługuje wyłącznie pracownikowi lub byłemu pracownikowi. Ponadto – jak wskazano wyżej – zarówno tryb orzekania w sprawie chorób zawodowych, jak i właściwe jednostki orzecznicze są ściśle określone w przepisach powołanego rozporządzenia. W związku z tym słuszne jest stanowisko organu, iż wniosek o powołanie biegłego w zakresie ortopedii i chirurgii nie znajduje podstaw prawnych.

Nie mogą także odnieść skutku podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż gdyby J. K. poinformowała o swoim schorzeniu przed przyjęciem jej do pracy, to nie zostałaby zatrudniona na stanowisku kasjera-sprzedawcy, gdyż nie mają one żadnego znaczenia dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Ponadto niezasadne jest twierdzenie skarżącego, iż zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do ustalenia, iż choroba zawodowa została bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w zakładzie pracy skarżącego. Należy bowiem wskazać, iż oceny tego związku przyczynowego dokonuje organ inspekcji sanitarnej nie tylko na podstawie orzeczenia lekarskiego, ale także formularza oceny narażenia zawodowego pracownika. W związku z tym stwierdzenie zawarte w orzeczeniu lekarskim dotyczącym przyczyn powstania choroby zawodowej jest jednym z dowodów. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przepis art. 235¹ Kodeksu pracy wprost zakłada występowanie związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że zdiagnozowana u osoby zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia choroba nie zostanie uznana za chorobę zawodową tylko w przypadku, gdy zostanie wykazane bezspornie, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Jednocześnie należy wskazać, iż jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ugruntowany został pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., sygn. akt III RN 110/98 OSNAP i US 1999r./22 poz. 709). Biorąc zatem pod uwagę zebrany materiał dowodowy organ dokonał prawidłowej oceny związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a stwierdzoną chorobą zawodową. Przy czym podnieść należy - na co zwrócił uwagę organ odwoławczy - iż organy inspekcji sanitarnej nie rozstrzygają kwestii odpowiedzialności cywilnoprawnej zakładu pracy za powstanie lub przyczynienie się do powstania choroby zawodowej.

Reasumując, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja organu odwoławczego, jak również orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W związku z powyższym, skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).