Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 847/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Dnia 19 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] września 2019 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] [...] Inspektor Transportu Drogowego, wskazując na art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58 z późn. zm., dalej jako u.t.d.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] maja 2019 r., nałożył na Z. L., pełniącego funkcję zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie: [...], karę pieniężną w wysokości [...] zł, za:

1) wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego (załącznik nr 4 do u.t.d., lp. 15.1.),

2) wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju lub zespołu pojazdów (załącznik nr 4 do u.t.d., lp. 4.4.).

W odwołaniu od opisanej decyzji Z. L. (dalej także jako strona, skarżący) wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie przedmiotowego postępowania w całości. Uzasadniając odwołanie skarżący napisał, że brak aktualnego badania technicznego pojazdu jest faktem bezspornym. Naruszenie to zostało niezwłocznie usunięte i było to niedopatrzenie ze strony przewoźnika - M. K.. Odwołujący się ocenił, że kontrola ważności badania technicznego nie jest w zakresie jego odpowiedzialności. Podczas kontroli nie stwierdzono żadnych uchybień w stanie technicznym pojazdu. Stosownie do art. 81 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchy drogowym (Dz. U. z 2018, poz. 1990 z późn. zm., dalej jako P.r.d.) to właściciel pojazdu samochodowego jest obowiązany przedstawić go do badania technicznego, logicznym zatem jest karanie przewoźnika/właściciela/użytkownika pojazdu za brak badania, co w niniejszej sprawie uczyniono w innej decyzji administracyjnej, skierowanej do przewoźnika.

Odnośnie kary za brak prawa jazdy odwołujący się napisał, że kontrolowany kierowca w dniu kontroli dysponował aktualnymi orzeczeniami od lekarza i psychologa oraz szkoleniem okresowym dla kierowców. Kierowca faktycznie nie wymienił prawa jazdy, ale prawo jazdy jest osobistym dokumentem kierowcy i przedsiębiorca/przewoźnik, a tym bardziej odwołujący się, na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie ma możliwości zmuszenia kierowcy do wymiany dokumentu. Dalej podkreślił, że ustawodawca rozróżnił naruszenia: brak szkolenia okresowego (kwalifikacji zawodowej), brak orzeczenia lekarskiego, brak orzeczenia psychologicznego. Naruszenie opisane w lp. 4.4. dotyczy braku posiadania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, a nie prawa jazdy bez wpisów, niezbędnych do wykonywania zawodu kierowcy, w przypadku posiadania ww. dokumentów. Dalej ocenił, że całkowicie chybiona jest interpretacja organu, twierdzącego że kontrolowany kierowca nie miał uprawnień do prowadzenia pojazdów ciężarowych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 8 i pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011r. nr 30 poz.151 z późn.zm., dalej jako u.k.p.) prawo jazdy upoważnia do kierowania. Zatem nie może być mowy o braku "posiadania ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju lub zespołu pojazdów". Skarżący wskazał, że kierowca posiadał ważne prawo jazdy kategorii C, C+E, miał przy sobie i okazał podczas kontroli dokumenty wymagane do bycia kierowcą zawodowym. Sankcjonowany jest brak dokumentów, a kontrolowany kierowca je posiadał, i okazał podczas kontroli drogowej.

Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Inspektor Transportu Drogowego, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 39, art. 92a ust. 2, art. 92a ust. 4, art. 92c ust. 1 u.t.d., lp. 4.4, lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., art. 71, art. 81, art. 82 P.r.d., § 6a ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. nr 132 poz. 841), art. 1, art. 2 oraz art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE, zwanego dalej "rozporządzenie 1071/2009" (Dz. Urz. UE. L Nr 300, str. 51), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, w całości.

Uzasadniając decyzję organ napisał, że stosownie do art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba fizyczna uprawniona do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu mikroprzedsiębiorcy, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 2 rozporządzenia 1071/2009 "zawód przewoźnika drogowego rzeczy" oznacza działalność każdego przedsiębiorcy wykonującego w celach zarobkowych transport rzeczy, środkami takimi, jak pojazd silnikowy lub zespół pojazdów; "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Natomiast zgodnie z art. 4 ww. rozporządzenia, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która:

a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;

b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz

c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.

Odnosząc się do naruszenia wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii, wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów (lp. 4.4 załącznika nr 4 do u.t.d.) organ napisał, że stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.k.p. dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy, jest wydane w kraju: a) prawo jazdy, b) pozwolenie wojskowe, c) międzynarodowe prawo jazdy. Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 4.4 załącznika nr 4 do u.t.d., która sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów karą pieniężną w wysokości [...] zł. W trakcie przeprowadzania kontroli drogowej kierowca okazał prawo jazdy nr [...], na odwrocie którego w kolumnie nr 11 dla kategorii C i C+E widniała data [...].07.16. Powyższe oznacza, iż od wskazanej daty kierowca nie posiada ważnych uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E. Ponadto w kolumnie nr 12 dla powyższych kategorii widniała data [...].07.2016 z dopiskiem kodu 95. Organ wyższego stopnia wskazał, że kierowca posiadał blankiet prawa jazdy, lecz po dacie [...].07.2016 r. dokument nie uprawniał do prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E. Ponadto zarządzający transportem ma obowiązek sprawdzać i potwierdzać czy kierowcy posiadają stosowne uprawnienia do wykonywania przewozów. Niewymienienie prawa jazdy uniemożliwia wykonywanie przewozów, w związku z czym zarządzający powinien ich kierowcy nie zlecać. Organ ocenił, że strona z całą pewnością miała wpływ na powstanie powyższego naruszenia i mogła wcześniej zareagować na brak ważnego prawa jazdy kierowcy.

Odnosząc się do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego (lp., 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.) organ wyższego stopnia napisał, że stosownie do art. 82 P.r.d. organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu. Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta, po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego. Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść przepisu ww. lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. Kontrolowany pojazd nie posiadał ważnego badania technicznego, bowiem ważność badania technicznego upłynęła w dniu [...] marca 2019 r. Powyższe potwierdzają dane ze strony [...] W czasie kontroli oraz postępowania przed organem I instancji nie okazano innego dokumentu potwierdzającego terminowe wykonanie badania technicznego. Organ wyższego stopnia stwierdził, że żadne wewnętrzne regulacje i zakresy obowiązków nie wyłączają odpowiedzialności zarządzającego transportem. Stosownie do art. 4 rozporządzenia 1071/2009 zarządzający transportem w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa. Powyższe oznacza, iż zarządzający transportem ponosi odpowiedzialność za wszystkie aspekty przewozów, w tym również za stan techniczny pojazdów. Strona powinna zatem przed zleceniem przewozu upewnić się, czy przewóz będzie spełniał wszystkie wymogi prawne, w tym czy pojazd posiada aktualne badanie techniczne.

Organ podkreślił, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., za względu na fakt, iż do wskazanych naruszeń doszło w okolicznościach, które zarządzający transportem powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Z. L., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił: a) naruszenie art. 7 K.p.a. nakładającego na organy administracji obowiązek dokonywania wszelkich czynności, na wniosek lub z urzędu, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, b) naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. obligującego organ administracji do zebrania w sposób wyczerpujący oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, c) błędne określenie podmiotu odpowiedzialnego za powstanie naruszenia, d) błędne zastosowanie przepisów prawa zawartych w u.t.d.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy zasadności nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie: kary za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego oraz kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii, wymaganego dla danego rodzaju lub zespołu pojazdów. Nie budzą przy tym wątpliwości i są poza sporem ustalenia faktyczne, że pojazd nie miał ważnego aktualnego badania technicznego, zaś kierowca wylegitymował się blankietem prawa jazdy, zgodnie z którym po dacie [...] lipca 2016 r. dokument ten nie uprawniał do kierowania pojazdami kategorii C i C+E. Skarżący nie zgadza się na pociągnięcie jego osoby do odpowiedzialności prawnej i ocenia, że podmiotami odpowiedzialnymi za naruszenia są przewoźnik-właściciel pojazdu oraz kierowca.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanej skargą decyzji stanowił art. 92a ust. 2, 4 i 8 u.t.d. Organy prawidłowo wskazały, że na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba fizyczna uprawniona do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu mikroprzedsiębiorcy, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 2 rozporządzenia 1071/2009 "zawód przewoźnika drogowego rzeczy" oznacza działalność każdego przedsiębiorcy wykonującego w celach zarobkowych transport rzeczy, środkami takimi, jak pojazd silnikowy lub zespół pojazdów; "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Natomiast zgodnie z art. 4 ww. rozporządzenia, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która:

a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;

b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz

c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.

Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Obowiązkiem zarządzającego transportem jest znajomość przepisów regulujących problematykę jego praw i obowiązków. Sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. Wbrew więc twierdzeniom skarżącego, mogła zostać na niego, jako zarządzającego transportem, nałożona przez orzekające organy kara pieniężna, za stwierdzone naruszenia u.t.d. Zarządzający transportem ma obowiązek sprawdzać czy też potwierdzać, że kierowcy posiadają stosowne uprawnienia do prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Nie jest rolą inspekcji transportu drogowego ustalanie, dlaczego kierowca nie legitymuje się prawem jazdy z aktualnymi uprawnieniami do kierowania pojazdami. Nawet jeżeli przyjąć, że kierowca zaniedbał jedynie wymiany blankietu prawa jazdy na blankiet z którego wynika, że uprawnienia do kierowania pojazdami pozostają aktualne, to brak dokonania wymiany blankietu prawa jazdy uniemożliwia wykonanie przewozów. W konsekwencji zarządzający transportem nie powinien polecać (akceptować polecenia) temu kierowcy takich przewozów, do wykonania których niezbędne są uprawnienia C i C+E. Skarżący, jako zarządzający transportem ma nie tyle uprawnienie, co obowiązek sprawdzenia, czy kierowca posiada stosowne uprawnienia do kierowania danym pojazdem. Skarżący miał możliwość reakcji, poprzez odmowę zlecenia przewozu temu kierowcy, do czasu uzyskania potwierdzenia tych uprawnień.

Podobnie Sąd ocenia zakres obowiązków skarżącego związany z kontrolą czy pojazdy posiadają ważne, aktualne badanie techniczne. Sąd podziela pogląd zawarty w odpowiedzi na skargę, że wewnętrzne regulacje i zakresy obowiązków nie wyłączają odpowiedzialności zarządzającego transportem. W konsekwencji swoboda zawierania umów nie może znosić obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa publicznego. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia 1071/2009 zarządzający transportem w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, co oznacza, że zarządzający transportem ponosi odpowiedzialność za wszystkie aspekty przewozów. W konsekwencji strona przed zleceniem zadania przewozowego powinna upewnić się czy przy jego wykonywaniu nie zostaną naruszone obowiązujące przepisy prawa. Nie może być tak, że zarządzający transportem akceptuje transport wykonywany pojazdem co do którego nie ma pewności, że jest zdatny do ruchu drogowego czy też akceptuje transport wykonywany przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju lub zespołu pojazdów.

W powyższym zakresie nie sposób skutecznie zarzucić organowi zarówno I jak i II instancji naruszenia przepisów postępowania wskazywanych w skardze. Organy z urzędu przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w celu zbadania kwestii odpowiedzialności Z. L. i w tym względzie w sposób wyczerpujący – zgodny z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, a na podstawie jego całokształtu oceniły w uzasadnieniach decyzji zarówno I, jak i II instancji wskazane powyżej prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne. Ocena ta jest racjonalna i spójna oraz znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Także zastosowane w niniejszej sprawie normy prawa materialnego zostały w sposób prawidłowy zinterpretowane. Podkreślić należy, że organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W obu przypadkach wskazanych w Załączniku Nr 4 lp. 4.4. oraz 15.1. do art. 92 a ust. 2 u.t.d. ustawodawca wskazuje, że kara pieniężna nakładana jest na zarządzającego transportem za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który (a) "nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów" (kara pieniężna w wysokości [...] zł); (b) "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem: nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego" (kara pieniężna w wysokości [...] zł). W obu ww. przypadkach sam brak posiadania ww. dokumentów (a więc zachowanie o charakterze formalnym) skutkuje powstaniem odpowiedzialności karno-administracyjnoprawnej adresata decyzji. Tak więc biorąc pod uwagę językową metodę wykładni ww. przesłanek odpowiedzialności zarządzającego transportem Sąd stwierdza, iż organy w sposób prawidłowy dokonały interpretacji materialnoprawnych przepisów prawa znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie.

Także rozważania organu odwoławczego w zakresie adresata kar pieniężnych – w aspekcie ich prawidłowości – nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu. Organ oparł się w tym zakresie na piśmie z dnia [...] maja 2019 r. [...] Inspektora Transportu Drogowego wskazującego, że Z. L. jest osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie – [...] z siedzibą w [...] (k. 44 akt administracyjnych). Te okoliczności nie zostały podważone skutecznie w toku postępowania administracyjnego, a rozważania w zakresie adresata decyzji przedstawił organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji.

Wskazać należy, że kara pieniężna za oba naruszenia została nałożona w sposób prawidłowy, w wysokości określonej ww. przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe rozważania na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.