Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 140/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi P. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu [...] z [...] 2006 r., (bez numeru), 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2006 r. Prodziekan Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu [...], działając na podstawie art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z przepisami Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] z dnia [...] 2005 r. orzekł o skreśleniu M. L. z dniem [...] 2006 r. z listy studentów pierwszego roku studiów: uzupełniające magisterskie, zaoczne, kierunek informatyka. Powodem rozstrzygnięcia uczyniono okoliczność nie uiszczenia opłaty za studia, uzasadniając przy tym, iż do dnia wydania decyzji student nie uiścił opłaty za zajęcia dydaktyczne mimo upływu dodatkowego 7 - dniowego terminu do jej zapłacenia, który został określony w uprzednio dostarczonym wezwaniu do zapłaty. Taka sytuacja, zdaniem organu I instancji, jest niewykonaniem ciążącego obowiązku wynikającego z § 38 ust. 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] z dnia 26 kwietnia 2005 r., w związku z czym, zgodnie z § 38 ust. 6 cyt. Regulaminu orzeczono jak w sentencji.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. L. podniósł, iż jest osobą niepełnosprawną z orzeczoną grupą niepełnosprawności, a fakt długotrwałej choroby uniemożliwia jemu podjęcie zatrudnienia. Odwołujący wskazuje, że z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej zwrócił się, pismem z 13 października 2005 r. oraz z grudnia 2005 r. do Dziekana Wydziału Matematyki i Informatyki [...], z wnioskiem o rozłożenie na raty czesnego za semestr zimowy, lecz nie uzyskał na nie odpowiedzi. Zwraca też uwagę, że jego wniosek z dnia 17 marca 2006 r. o podanie informacji dotyczącej kwoty zaległości z tytułu czesnego, również pozostało bez odpowiedzi w związku z czym uznał, że sprawa jest w toku załatwiania. Odwołujący podkreśla, że nie otrzymał wezwania do zapłaty określonego w decyzji o skreśleniu z listy studentów, a nieterminowe wnoszenie opłat za studia wynikało jedynie z trudnej sytuacji materialnej.

Prorektor d/s studenckich Uniwersytetu [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał regulację zawartą w § 3 pkt 3 Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] z dnia [...] 2004 r. w sprawie zasad pobierania opłat za zajęcia dydaktyczne, z której wynika, że student studiów zaocznych może dokonać wyboru sposobu uiszczania płatności za zajęcia dydaktyczne w zależności, czy wpłata dotyczy całego roku akademickiego, jednego semestru lub poszczególnych rat. Ponadto organ wskazał, że do dnia 1 grudnia 2005 r. odwołujący nie uiścił żadnej opłaty za zajęcia dydaktyczne, a próba doręczenia wezwania do usunięcia zaległości skończyła się niepowodzeniem (niemożliwość doręczenia). Zwrócono też uwagę, iż pozytywnie został rozpatrzony wniosek P. L. do Prodziekana Wydziału Matematyki i Informatyki [...] o zgodę na uiszczanie płatności za zajęcia dydaktyczne w ratach, w wyznaczonych przez niego terminach i zaproponowanej wysokości. Pomimo zaliczenia na poczet czesnego przyznanego uprzednio stronie stypendium specjalnego z tytułu niepełnosprawności tj. kwoty 400 zł oraz przyznanej zapomogi w wysokości 300 zł., a także wpłaty własnej w wysokości 300 zł z dnia 23 grudnia 2005 r., do dnia 11 kwietnia 2006 r. tytułem opłaty za zajęcia dydaktyczne na konto Uczelni wpłynęło łącznie 1300 zł, podczas gdy zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Rektora [...] z dnia [...] 2005 r. w sprawie zasad pobierania opłat za zajęcia dydaktyczne na studiach dziennych, zaocznych, wieczorowych, eksternistycznych i podyplomowych w roku akademickim 2005/2006, opłata za zajęcia dydaktyczne na zaocznych magisterskich studiach uzupełniających, kierunek informatyka wynosiła 2300 zł - semestr letni i 2300 zł - semestr zimowy. Zdaniem organu odwoławczego, skreślenie odwołującego z listy studentów stanowiło wykonanie sankcji wynikającej z przepisu § 38 ust. 6 Regulaminu Studiów [...], wobec jedynie częściowego uregulowania opłaty czesnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy P. L. wyraził swoje niezadowolenie z wyniku postępowania administracyjnego w sprawie jego skreślenia z listy studentów podnosząc, iż rozstrzygnięcie oparto na faktach, które nie są prawdziwe, a znacząco wpłynęły na jego treść. Argumentując jak w odwołaniu, skarżący wskazał na trudną sytuację materialną i zdrowotną w jakiej się aktualnie znalazł, co stanowiło podstawową przyczynę podejmowanych działań w celu prolongaty płatności z tytułu czesnego za studia. Ponadto wskazał, że pismo w sprawie rozłożenia na raty płatności z studia wystosował do władz uczelni już 13 października 2005 r., a w grudniu 2005 r. ponowił jedynie jego treść, lecz zarówno na jedno jak i drugie nie uzyskał odpowiedzi. Podobnie też bez odpowiedzi pozostawiono jego wniosek z dnia 17 marca 2006 r. o podanie informacji dotyczącej kwoty zaległości z tytułu czesnego, w związku z czym skarżący uznał, że sprawa jest w toku załatwiania. Skarżący zwrócił też uwagę na dodatkową okoliczność – wystąpienia o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych, z późniejszym wnioskiem o jego przekazywanie na konto uczelni tytułem pokrycia zaległości. Powstała w ten sposób sytuacja, zdaniem skarżącego, uniemożliwiła mu dokonanie jednoznacznej oceny wysokości jego zadłużenia wobec uczelni, a kierowana przez niego korespondencja do właściwych organów pozostawała bez odpowiedzi. Podniesiono też, że jedyną decyzją w sprawie skarżącego była decyzja z [...] 2006 r. o skreśleniu z listy studentów, która, jak sam podkreślił, nie została mu doręczona. Skarżący zarzucił też brak wezwania do zapłaty określonego w decyzji o skreśleniu z listy studentów, a także okoliczność, że wszystkie decyzje o przyznaniu stypendium za okres od marca 2005 r. do maja 2006 r. otrzymał dopiero 12 maja 2006 r. W konsekwencji skarżący wskazał, że chciał uiścić zaległą kwotę czesnego, lecz pismem z 27 maja 2006 r. otrzymał negatywną odpowiedź Rektora [...] ds. Dydaktyki w tej sprawie, co nie przeszkodziło następnie organowi odwoławczemu podnosić argumentacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do faktu braku możliwości anulowania decyzji o skreśleniu z listy studentów, wobec dalszego trwania przyczyny skreślenia tj. braku części opłaty za zajęcia dydaktyczne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, wskazując na uchybienie proceduralne związane z naruszeniem przez skarżącego trzydziestodniowego terminu na wniesienie skargi do sądu administracyjnego na wydane w sprawie rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta uchybia prawu.

Celem ustalenia przesłanek dotyczących możliwości uznania, iż w konkretnym przypadku doszło do zasadnoegoi skreślenia z listy studentów, odwołać należy się do regulacji prawnej tego zagadnienia, zawartej w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym. Stosownie do art. 190 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Redakcja przytoczonego przepisu oznacza, że niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów, nie stanowi automatycznej podstawy do skreślenia z listy studentów. Fakultatywny charakter decyzji kierownika oznacza konieczność indywidualnej oceny okoliczności konkretnej sprawy. Zastosowana sankcja jest najsurowsza, jaka może dotknąć studenta, stąd zachodzi konieczność szczególnie wnikliwej oceny konkretnego stanu faktycznego i wzięcia pod uwagę całokształtu okoliczności, które mają wpływ na wystąpienie przesłanki uzasadniającej skreślenie z listy studentów.

Należy zwrócić uwagę, że jeżeli przepisy niższego rzędu, jak np. regulamin czy zarządzenie nie precyzują bliżej okoliczności, które należy rozważyć przed podjęciem ewentualnej decyzji o skreśleniu z listy studentów z tego właśnie powodu, trzeba się odwołać do ogólnych reguł postępowania. Zgodnie z art. 207 ust. 1 cyt. ustawy do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). Przepisy tego aktu formułują szereg zasad, którymi powinien odpowiednio kierować się kierownik jednostki przy podejmowaniu konkretnej decyzji. Zwrócić bowiem należy uwagę, że podstawową funkcją jaką spełnia kodyfikacja postępowania administracyjnego, jest ujednolicenie wymagań, którym powinno odpowiadać prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne prowadzone przed organem administracji publicznej, celem którego jest wydanie opartej na przepisach prawa decyzji administracyjnej. Jednym z takich wymogów, statuowanym przez zasadę ogólną Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 7, jest obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ administracji oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jest uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, które zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zgodnie natomiast z art. 8 K.p.a. organ obowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Na organie administracji ciąży więc obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.), przy czym uwzględniać należy też wynikającą z art. 10 K.p.a. zasadę zapewniania stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Zdaniem Sądu w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, przy badaniu ustawowych przesłanek wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów doszło do naruszenia przepisów postępowania zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, i to w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Uczynienie zadość przedstawionym regułom postępowania administracyjnego w minimalnym choćby zakresie, wymagałoby przed wydaniem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, poinformowania o wysokości zadłużenia i wezwania do zapłaty zaległego czesnego w odpowiednim terminie. Jak wynika z akt sprawy bez odpowiedzi pozostawiono wniosek skarżącego o rozłożenie na raty należności za studia oraz wniosku z dnia 17 marca 2006 r. o podanie informacji dotyczącej kwoty zaległości z tytułu czesnego, co również stanowi zaprzeczenie przywołanych powyżej podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Istotną w sprawie okolicznością, która nie została bliżej rozpatrzona przez orzekające organy, jest sytuacja finansowa i zdrowotna zainteresowanego. Zarówno bowiem w decyzji organu I jak i II instancji brakuje jakiegokolwiek odniesienia do tych okoliczności. Biorąc jednak pod uwagę, że mają one bezpośredni związek z przyczynami nieuregulowania zaległych opłat, zaniechanie w tym przedmiocie stanowi o rażącym naruszeniu zasad postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że materiał dowodowy nie został w niniejszej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwe organy administracji winny uwzględnić rozważania dotyczące prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy uwzględnieniu dyspozycji art. 7 i 77 K.p.a. oraz przesłanek dopuszczających wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów, określonych w art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.