Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3546/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 114/19 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 10 grudnia 2018 r. nr IFXIV.7840.11.61.2018 w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 114/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 10 grudnia 2018 r., nr IFXIV.7840.11.61.2018 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 8 lipca 2018 r. W. C. i U. C. zwrócili się do Starosty Bielskiego o unieważnienie decyzji tego organu z dnia 13 lutego 2018 r. nr 255/18 o pozwoleniu na budowę inwestycji realizowanej na działkach nr [...] i [...] w R.. We wniosku wnioskodawcy, jako właściciele działki nr [...], na którą w ich opinii oddziałuje inwestycja objęta ww. decyzją o pozwoleniu na budowę, zarzucili również organowi, że nie zostali uznani stronami postępowania zakończonego tą decyzją. W ich ocenie postępowanie w sprawie przedmiotowego pozwolenia na budowę zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., co stanowi przesłankę wznowienia postępowania.

W piśmie z dnia 11 lipca 2018 r., organ I instancji wezwał wnioskodawców do wskazania dokładnej daty uzyskania informacji o wydanej ww. ostatecznej decyzji.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy wskazali, że o budowie na działkach nr [...] i [...] w R. dowiedzieli się z postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej (dotyczącego zabezpieczenia roszczenia w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej po działce nr [...] do działek nr [...] i [...]), doręczonego im dnia 9 lipca 2018 r. W tym samym dniu pozyskali ustną informację o numerze pozwolenia na budowę.

Powołując się na korespondencję, jaką wnioskodawcy prowadzili z organem nadzoru budowlanego na przełomie miesiąca kwietnia i maja 2018 r., Starosta Bielski uznał, że wiedzę o wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę wnioskodawcy uzyskali 6 czerwca 2018 r. Stwierdziwszy, że wnioskodawcy uchybili terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a., Starosta Bielski - postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r., nr WB.6740.1.31.2018.71 - odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją własną nr 255/18 z dnia 13 lutego 2018 r.

Wnioskodawcy wnieśli zażalenie na ww. postanowienie zarzucając organowi I instancji, że nie przekazał ich wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji do rozpatrzenia Wojewodzie Śląskiemu zgodnie z właściwością. Ponadto przedstawili argumenty wskazujące ich zdaniem na dotrzymanie przez nich terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 148 § 2 K.p.a.

Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia 10 grudnia 2018 r., nr IFXIV.7840.11.61.2018 uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty Bielskiego nr 255/18 z dnia 13 lutego 2018 r.

Wojewoda wskazał, że postępowanie wznowieniowe jest nadzwyczajnym trybem postępowania, w którym postępowanie prowadzone jest dwuetapowo. W pierwszej fazie organ bada jedynie, czy we wniosku wskazano ustawowe przesłanki wznowieniowe, a także - czy został zachowany termin do złożenia podania określony w art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r.. poz. 2096 ze zm., dalej jako "K.p.a.").

Art. 148 § 1 K.p.a. stanowi, że: "podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania", natomiast zgodnie z art. 148 § 2 K.p.a.: "Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji".

Jak wynika z wniosku U. C. i W. C. - dopiero w dniu 9 lipca 2018 r. wnioskodawcy dowiedzieli się o decyzji nr 255/18 w sposób umożliwiający jej identyfikację. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby wcześniejsza korespondencja z PINB - tak jak to przyjął organ I instancji - umożliwiała identyfikację jakiejkolwiek konkretnej decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem przyjąć należy, iż tak jak wskazują wnioskodawcy - o decyzji nr 255/18 dowiedzieli się w dniu 9 lipca 2018 r., a podniesione w tym zakresie argumenty zażalenia zasługują na uwzględnienie.

Skargę na to postanowienie do tutejszego Sądu złożyła inwestor M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. podnosząc zarzuty:

1. błędnego zastosowania w sprawie art. 148 § 2 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. mimo braku przesłanek faktycznych określonych normą tego artykułu,

2. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez błędną ocenę i kwalifikację normatywną zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z konsekwencją przyjęcia iż zachodzą ustawowe przesłanki zachowania terminu miesięcznego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a.,

3. art. 81a K.p.a. poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji wątpliwości co do stanu faktycznego, które winny być rozstrzygane na korzyść strony,

4. art. 6 w związku z art. 107 § 1 pkt. 6 K.p.a. poprzez nie wykazanie uzasadnienia faktycznego, co do przyjęcia ustaleń w zakresie stanu faktycznego, odmiennego od ustaleń poczynionych przez organ I instancji.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 114/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 10 grudnia 2018 r. w przedmiocie wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy szczególne znaczenie ma § 2 tego artykułu, który stanowi, że "termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji" zaś w sprawie dochowanie tego ostatniego terminu jest sporne.

Wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Starosty Bielskiego z dnia 13 lutego 2018 r. został złożony 10 lipca 2018 r. Wnioskodawcy wskazali, iż informacje pozwalające sprecyzować powyższy akt uzyskali po otrzymaniu postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej (dotyczącego zabezpieczenia roszczenia w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej po działce nr [...] do działek nr [...] i [...]), doręczonego im dnia 9 lipca 2018 r.

Organ I instancji uznał to oświadczenie za nieprawdziwe gdyż w jego ocenie wnioskodawcy dowiedzieli się o wydaniu pozwolenia na budowę w maju albo czerwcu 2018 r., kiedy to na skutek interwencji W. C. i U. C, zostało wszczęte postępowanie w sprawie legalności budowy na działkach nr [...] i [...]. Okazało się wówczas, iż po działce wnioskodawców oznaczonej numerem [...] odbywa się ruch pojazdów dojeżdżających na budowę.

W ocenie Sądu stanowisko organu I instancji nie jest zasadne i rację miał Wojewoda uchylając postanowienie Starosty Bielskiego i orzekając o wznowieniu postępowania. Nie można bowiem "domniemywać" wiedzy wnioskujących o istotnych elementach rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. Wnioskujący o wznowienie wykazali konkretną okoliczność, w oparciu o którą można było ustalić datę kiedy to W. C. i U. C. powzięli informacje pozwalające na zidentyfikowanie rozstrzygnięcia organu administracji architektoniczno-budowlanej. Było to doręczone im dnia 9 lipca 2018 r. postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Białej.

W kontekście powyższego, odnosząc się do zarzutów skargi, Sądu uznał je za bezzasadne.

Sąd uznał za konieczne odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 81a K.p.a. poprzez niepodjęcie rozstrzygnięcia na korzyść strony. Wskazał, że § 2 pkt 1 K.p.a. wyraźnie stanowi, iż rozwiązania powyższego nie stosuje się w sytuacji, gdy w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach. Niezależnie od tego, zastosowania powyższego rozwiązania mogliby domagać się również wnioskujący o wznowienie.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę kasacyjną wniosła M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. podnosząc zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przejawiające się w tym iż Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie ustalił, iż w sprawie zachodzą przesłanki dające podstawy do przyjęcia, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu określonego art. 148 § 1 i § 2 K.p.a., to jest po upływie jednego miesiąca, od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowieniu postępowania, a zgromadzone w sprawie środki dowodowe, wskazują na zaistnienie uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, przy braku ze strony Sądu I instancji uzasadnienia dlaczego odmówił wiarygodności zgromadzonym dowodom w sprawie, przyjmując za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia wyłącznie uzasadnienie W. C., to jest wnioskodawcy o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę U. C. i W. C. wnieśli o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Za niezasadny uznać należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Z art. 148 § 2 K.p.a. wynika, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Strona, która bez własnej winy nie uczestniczyła w postępowaniu może złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o wydaniu decyzji. Przez dowiedzenie się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o wydaniu rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Powzięcie wiedzy o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z uzyskaniem wiedzy o pełnej treści decyzji. Aby uznać, że strona dowiedziała się o wydaniu decyzji wystarczające jest ustalenie, że strona powzięła takie informacje jak nazwa organu wydającego decyzję oraz zawarte w niej rozstrzygnięcie, przy czym nie jest konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia. Za wystarczające uznać należy posiadanie przez stronę informacji czego dana decyzja dotyczy.

W oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty stwierdzić należy, że wnioskodawcy w piśmie z dnia 16 kwietnia 2018 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru zawarli informację, że wiedzą o tym, iż:

─ w R. przy ul. O. na małej działce rozpoczęto budowę dwóch budynków "potężnych bliźniaków" oraz że

─ "dziwi nas uzyskanie pozwolenia i jego legalność".

Następnie w piśmie z dnia 21 maja 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Bialskiego poinformował wnioskodawców, że inwestor posiada zatwierdzony projekt budowlany i uzyskał pozwolenie na budowę.

W oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty stwierdzić należy, że wnioskodawcy mieli możliwość dowiedzenia się jaki organ wydał pozwolenie na budowę z pisma z dnia 3 lipca 2018 r., które otrzymali z Urzędu Gminy Buczkowice. Pismo to zostało doręczone m.in. W. C.. W tym piśmie zawarta jest informacja, że "w celu uzyskania informacji dotyczącej podstawy na jakiej zostało udzielone pozwolenie na budowę to zapytanie należy kierować do Starosty Bielskiego, który jest właściwym organem w powyższej sprawie". Innych dowodów, które wskazywałyby, że wnioskodawcy dowiedzieli wcześniej niż 3 lipca 2018 r. jaki organ administracji wydał pozwolenie na budowę w aktach sprawy nie ma. Tym samym uznać należy, że wnioskodawcy posiadali informacje niezbędne do złożenia wniosku o wznowienie postępowania co najmniej 3 lipca 2018 r. Składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu 10 lipca 2018 r. (data wpływu pisma do Starostwa Powiatowego w Bielsku Białej) wnioskodawcy zmieścili się w terminie wynikającym z art. 148 § 2 K.p.a. Zgodzić należy się z poglądem, że twierdzenie wnioskodawców, iż o pozwoleniu na budowę dowiedzieli się dopiero z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest niewiarygodne. W uzasadnieniu tego postanowienia nie ma informacji o pozwoleniu na budowę a jedynie informacja o realizacji inwestycji, miejscu inwestycji oraz inwestorze. Informacje te były już znane wnioskodawcom wcześniej. Jak wynika z treści wniosku o wznowienie, wnioskodawcy znali wcześniej, kto jest inwestorem, gdyż podejmowali z nim negocjacje mające na celu zawarcie umowy o ustanowieniu drogi koniecznej. Podanie przez wnioskodawców niewiarygodnej informacji, że o wydaniu pozwolenia na budowę dowiedzieli się z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej nie zmienia faktu, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie. Nadmienić przy tym należy, że rozstrzygnięcie stwierdzające, że wniosek został złożony w terminie nie przesądza o tym, że wnioskodawcom przysługuje status strony postępowania. W przypadku powoływania się na przesłankę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. badanie, czy wnioskodawcom przysługuje status strony postępowania następuje po wznowieniu postępowania.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.