Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 799/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 80
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi WB na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 31 grudnia 2009 r. WB wniósł o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu decyzją [...] r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.), odmówił umorzenia należności. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań Grunwald oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań Grunwald i Jeżyce, a żaden z tych organów nie orzekł o bezskuteczności postępowania z uwagi na brak składników majątkowych należących do dłużnika. Zobowiązany od dnia 1 sierpnia 2007r jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu na UAM w Poznaniu i uzyskuje stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.537,07 zł netto miesięcznie, jest też właścicielem samochodu Fiat Punto Active rocznik 2002. Ma 60 lat, jest rozwiedziony i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wynagrodzenie wnioskodawcy jest częściowo obciążone przez komornika. Według oświadczenia WB jego miesięczne wydatki wynoszą 1.505 zł (500 zł na mieszkanie, prąd i gaz, około 800 zł na zajęcie komornicze, 64 zł dojazd na leczenie do poradni, 27 zł dojazd do pracy, 64 zł leki, 25 zł telefon, 50 zł środki czystości). Decyzją z dnia 19 listopada 2009 r. wyrażono zgodę na rozłożenie na raty spłatę należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Układem ratalnym objęto kwotę 600 zł. Zadłużenie zobowiązanego z tytułu karty kredytowej wynosi 5.679,80 zł. Wnioskodawca nie posiada majątku ruchomego (za wyjątkiem samochodu zabezpieczonego zastawem skarbowym) i nieruchomego, zamieszkuje w wynajmowanym pokoju (zalega z opłatą za mieszkanie na sumę 2.400 zł). Strona ma zadłużenie wobec funduszu alimentacyjnego, kredytowe i u osób fizycznych, bieżące alimenty wynoszą 300,-zł. Zakład ustalił ponadto, iż zobowiązany posiada wierzytelności z tytułu niezapłaconych faktur VAT za wykonane roboty budowlane w kwocie 97.644,13 zł. Nie korzysta z pomocy społecznej.

W ocenie organu sytuacja materialna wnioskodawcy jest trudna, ale nie udokumentował on trudności w regulowaniu bieżących płatności. Wynika stąd, iż zapłata należności z tytułu składek nie pozbawi stronę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Pomimo dokumentów dotyczących leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego od 2006 r. i pobytu w Szpitalu Neuropsychiatrycznym w Kościanie od dnia 10 listopada 2009 r., zobowiązany nie wykazał ponadto, iż jest osobą trwale niezdolną do pracy, co pozbawiłoby go możliwości uzyskania dochodu w dłuższym okresie czasu.

Zakład nie stwierdził więc istnienia przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Organ wskazał też, iż do należności strony za okres do listopada 2001 r. miały zastosowanie przepisy ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych dla przedsiębiorców i dlatego nie ma zastosowania w sprawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.).

Pismem z dnia 4 czerwca 2010 r. WB wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił niezastosowanie w sprawie art. 28 ust. 3 pkt. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ze względu na brak majątku umożliwiającego przeprowadzenie skutecznej egzekucji. Według strony aktualnie nie jest prowadzona jakakolwiek egzekucja zaległych składek.

Wnioskodawca podniósł, że wskutek zaprzestania działalności gospodarczej utracił zdolność spłaty zadłużenia. Majątek, w skład którego wchodzi samochód osobowy o znikomej w stosunku do kwoty zadłużenia wartości oraz wierzytelność z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie nieznacznie przekraczającej najniższy dopuszczalny poziom nie może być uznany za pozwalający na ściągnięcie zaległych składek. Sytuacja majątkowa strony będzie się ponadto pogarszać ze względu na stan zdrowia i zbliżające się ustanie aktywności zawodowej. Z osiąganego wynagrodzenia potrącana jest kwota 100 zł na rzecz Funduszu Alimentacyjnego oraz zadłużenie wobec banku (100 zł) i osób prywatnych. W ocenie strony organ wyciągnął błędne i nielogiczne wnioski odnośnie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie może też Zakład twierdzić, że nie zachodzą trudności w regulowaniu bieżących płatności, skoro jednocześnie uznaje za udowodnione zadłużenia m. in. z tytułu wynajmowanego pokoju. Wnioskodawca wskazał również, że organ nie zbadał, jaka będzie jego sytuacja materialna po przejściu na emeryturę. Nie wykazał też realnych sposobów na uiszczenie przez stronę istniejących zaległości. Strona podniosła ponadto, iż przesłanka trwałej niezdolności do pracy nie jest tożsama z pojęciem przewlekłej choroby, na którą może cierpieć oraz, że upadłość głównego kontrahenta, w wyniku której w nieoczekiwany sposób utraciła płynność finansową, jest sytuacją nadzwyczajną, której nie mogła przewidzieć i jej zapobiec.

Po rozpatrzeniu wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję [...] r.

Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia [...] r. Sąd administracyjny uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 11 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wytycznych nakazał organowi, by ten przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał wnikliwej i rzetelnej oceny stanu faktycznego, biorąc pod uwagę wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne. W szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma przeprowadzić analizę możliwości płatniczych strony, mając na względzie jej wiek (ur. 19.06.1950 r.), konieczność przejścia na emeryturę, stan zdrowia oraz biorąc pod uwagę bardzo wysokie zadłużenie wobec ZUS (łącznie 186.848,46 zł) z jednoczesnym zadłużeniem o charakterze alimentacyjnym (zaległym i bieżącym).

Decyzją z dnia [...] r. ZUS odmówił umorzenia zaległych składek.

Następnie po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w zw. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. Id71 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. roku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy wskazał, że zadłużenia zobowiązanego z tytułu nieuregulowanych składek, na dzień złożenia wniosku tj. 31 grudnia 2009 roku na łączną kwotę 172.53S,28 zł.

Rozstrzygnięcie oparto na szeregu dowodach, m.in. na: karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 16.11.2007-23.01.2008; decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - Grunwald z dnia 21.09.2007r.; piśmie syndyka z dnia 14.04.2008r.; potwierdzeniu wpłaty z dnia 10.04.2008r.; decyzji ZUS z dnia 25.01.2007r.; protokole rozprawy z dnia 08.05.2009r.; wyroku z dnia 22.05.2009r.; wypisie z Rejestru Zastawów Urzędu Skarbowego Poznań - Grunwald; piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - Grunwald z dnia 07.03.2007r.; piśmie Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego z dnia 11.04.2008r.; zaświadczeniu z UAM w Poznaniu z dnia 06.11.2009r.; zaświadczeniu lekarskim z dnia 11.08.2009r.; zaświadczeniu z dnia 20.11.2009r.; zaświadczeniu lekarskim z dnia 20.01.2009r.; odcinku od wynagrodzenia za 1.11.2009r.; zajęciu wynagrodzenia za pracę z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia 19.11.2008r.; piśmie syndyka z dnia 15.12.2009r.; piśmie ZUS z dnia 13.09.2007r.; wyciągu z rachunku Kredytu Bezpiecznego za okres 26.10.2009-25.11.2009; decyzji o wykreśleniu działalności gospodarczej z ewidencji z dnia 24.08.2006r.; zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 (PIT-37); zaświadczeniu z dnia 14.12.2009r.; wyciągu z rachunku Kredytu Bezpiecznego za okres 26.11.2009-25.12.2009; fakturze VAT za gaz z dnia 27.10.2009r.; fakturze VAT za prąd z dnia 14.12.2009r.; decyzji Prezesa ZUS z dnia 13.1 l,2009r.; zaświadczeniu z dnia 18.01.2010r.; zaświadczeniu z UAM w Poznaniu z dnia 14.01.2010r.(znak Ks-311/2010); zaświadczeniu z UAM w Poznaniu z dnia 14.10.2010r. (znak KO-137-2009/10); postanowieniu z dnia 25.11.2009r.; zawiadomieniu o przyjęciu sprawy do dalszego prowadzenia z dnia 26.01.2010r.; zaświadczeniu z dnia 22.10.2008r.; zaświadczeniu z dnia 04.05.2009r.; karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 09.01.2007-06.02.2007; karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 29.09.2008-12.12.2008; karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 22.04.2009-14.07.2009; karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 10.11.2009-01.02.2010; piśmie syndyka z dnia 16.06.2010r.; zaświadczeniu z UAM w Poznaniu z dnia 16.06.2010r.; karcie informacyjnej Szpitalnego Oddziału Ratunkowego z dnia 13.04.2009r.; zaświadczeniu lekarskim z dnia 21.06.2010r.; zaświadczeniu z dnia 06.08.2010r.; karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 14.08.2006-11.09.2006r.; karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 09.01.2007-06.02.2007; karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 02.12.2010-23.02.2011; karcie informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie 13,07.2010-04.10.2010; wyciągu z

rachunku Kredytu Bezpiecznego za okres 26.04.2011-25.05.2011; zaświadczeniu z UAM w Poznaniu z dnia 29.06.201 Ir.; poświadczeniu zameldowania na pobyt czasowy z dnia 06.07.2009r.; KOM karcie; paragonie niefiskalnym z Zarządu Transportu miejskiego z dnia 02.06.201 Ir.; wyniku testów skróconych z dnia 22.10.2009r.; informacji dla lekarza kierującego z dnia 22.10.2009r.; piśmie z Centrum Teleradiologii z dnia 09.11.2009r.; piśmie ze Szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego UM w Poznaniu (data badania 31.]2.2010r.); zaświadczeniu lekarskim z dnia 30.06.201 Ir.; postanowieniu Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu z dnia 02.02.201 Ir.; zaświadczeniu z Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego w Kościanie z dnia 10.08.20nr.; postanowieniu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 08.11.201 Ir.; piśmie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 27.07.201 Ir. (skierowanym do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań Grunwald i Jeżyce); piśmie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 27.07.2011 r.; piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 06.07.2011r. Dokumenty powyższe stanowią oryginały lub kserokopie, których zgodność z oryginałami została urzędowo poświadczona i fakty w nich zawarte zostały przez ZUS uznane za udowodnione.

Natomiast nie uwzględniono kserokopii dokumentów, których zgodność z oryginałem nie została poświadczona urzędowo, ij; pisma syndyka z dnia 9.10.2007r.; pisma syndyka z dnia 19.11.2004r.; zaświadczeń lekarskich z dnia 24.10.2007r., 04.09.2007r., 09.03.2007r.; 02.01.2007r.; 21.l2.2006r.; 07.04.2008r.; 14.04.2008r., odcinków od wynagrodzenia za 10.12.2009r.; 10.11.2009r.; 02.02.2010r.; zaświadczenia z UAM w Poznaniu z dnia 13.04.2010r.; rocznego obliczenia podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym 2010 (PIT-40); rocznego obliczenia podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym 2009 (PIT-40).

W stosunku do zadłużenia z tytułu składek jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - Grunwald oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań Grunwald i Jeżyce. Do dnia wydania decyzji żaden z organów egzekucyjnych nie orzekł o bezskuteczności postępowania z uwagi na brak składników majątkowych należących do dłużnika. W tym stanie rzeczy nie można wykazać zaistnienia przesłanki określonej w art.28 ust. 3 pkt.5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani też wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy). Co do przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład uznaje, iż nastąpiło wprawdzie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże istnieje składnik majątkowy, z którego możliwe jest dochodzenie należności z tytułu składek. WB uzyskuje bowiem stały dochód z tytułu zatrudnienia na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu - średnie miesięczne wynagrodzenie za wyniosło 2.016,55 zł brutto.

Zdaniem ZUS WB podnosi, że niezgodne ze stanem faktycznym stwierdzenie, iż wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne celem zaspokojenia należności z tytułu składek, bowiem od momentu jego wszczęcia organ egzekucyjny nie wyegzekwował żadnych środków. Zakład nadmienia, iż dotychczas żaden z organów egzekucyjnych nie orzekł o bezskuteczności postępowania z uwagi na brak składników majątkowych należących do dłużnika, pomimo, iż potrącenia z wynagrodzenia za pracę są aktualnie przekazywane na poczet należności alimentacyjnych. Przytoczone przez stronę stwierdzenie należy zatem uznać za oczywiście bezzasadne albowiem postępowanie w zakresie należności składkowych jest formalnie prowadzono i nie zostało ono zakończone bądź umorzone. Natomiast okoliczność, iż w związku z dokonanym zajęciem wynagrodzenia nie zostały dotychczas przekazane środki na poczet zadłużenia z tytułu składek, nie świadczy bynajmniej, iż z. gdyż może to nastąpić po spłacie wierzytelności korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia.

Badając, czy spełnione zostały przesłanki § 3 ust. l pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi dłużnika możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych należy mieć na uwadze fakt, iż przepisy nie wskazują jakimi kryteriami powinien kierować się Zakład. Dlatego też oceniając sytuację majątkową dłużnika organ ma na uwadze przede wszystkim zasady doświadczenia życiowego i bierze pod uwagę indywidualną sytuację życiową zobowiązanego. W świetle § 3 ust. 2 Rozporządzenia, za rodzinę, o której mowa w ust. ! pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. Z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, iż WB z dniem 10.08.2006r. wykreślił działalność gospodarczą. Strona od 1.08.2007r. jest zatrudniona na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Wyżej wymieniony według dokonanych ustaleń uzyskał z tego tytułu wynagrodzenie za 03/2012 w wysokości 2.100,17 zł brutto. Zgodnie z zajęciem wynagrodzenia za pracę z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia 19.11.2008 r. Zastępca Komornika przy Sądzie Rejonowym Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu zobowiązał pracodawcę Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do potrącania dłużnikowi do wysokości egzekwowanego świadczenia - nie więcej jednak niż trzy piąte wynagrodzenia za pracę kwoty alimentów bieżących w miesięcznej kwocie po 600,00 zł, alimentów zaległych na kwotę 33.000,00 zł, zaległości względem ZUS na kwotę 6.730,50 zł. Z ustaleń Zakładu wynika, iż z wynagrodzenia WB potrącana jest kwota w wysokości ok.. 900,00 zł, przy czym 300,00 zł tytułem bieżących alimentów, natomiast ok, 600,00 zł na poczet na alimentów zaległych. Nadto ustalono, iż na dzień 31.01.2012r. zaległość na rzecz wierzyciela wynosiła 3.500,00 zł i powinna być wyegzekwowana do czerwca 20I2r. Po spłaceniu zaległych alimentów potrącenia będą przekazywane celem zaspokojenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego w wysokości 5.330,50 zł.

Według złożonego przez stronę oświadczenia prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona mieszka w pokoju, który jest wynajmowany. Wydatki z tytułu comiesięcznych opłat strona oszacowała następująco: czynsz za mieszkanie - 400,00 zł; bilet miesięczny MPK na dojazd do pracy

27,00 zł; środki czystości - 30,00 zł; leki - 45,00 zł; wyżywienie ok. 350,00 zł; dojazd na leczenie do Szpitala w Kościanie - 64,00 zł, co łącznie daje kwotę ok. 916,09 zł miesięcznie. W celu wykazania przedstawionych opłat strona przedstawiła dokumenty, w świetle których znajdują odzwierciedlenie następujące wydatki: - 27,00 zł - bilet miesięczny na kwotę (paragon niefiskalny z dnia 02.06.2011r.) - 400,00 zł - oplata za mieszkanie na kwotę (zaświadczenie z dnia 29.06.2011r.). Ponadto rachunki za energię elektryczną (ok. 62,80 zł miesięcznie - faktura VAT za okres rozliczeniowy 13.10.2009-14.12.2009). W przedmiotowym zestawieniu uwzględniono faktury za gaz i energię elektryczną, pomimo, iż w zaskarżonym rozstrzygnięciu Zakład nie zakwalifikował ich do grupy udokumentowanych wydatków. Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, że WB posiada kredyt z limitem przyznanym w kwocie 5.700,00 zł - zadłużenie na dzień 25.05.201 Ir. wynosiło 3.282,1 7zł, a minimalna kwota do zapłaty do dnia 14.06.2011r. - 75,00 zł. Według oświadczenia IK z dnia 03.02.2010r. zobowiązany zalegał z opłatą za mieszkanie w kwocie 2.400,00 zł. Ze względu na to, iż w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej złożonym w dniu 30.06.201 Ir. dłużnik wskazał jedynie posiadanie zobowiązań wobec Polbanku, Funduszu Alimentacyjnego oraz z tytułu alimentów Zakład przyjął zatem, że powyższa należność z tytułu najmu została przez stronę uregulowana. Zainteresowany w ww. oświadczeniu nie wymienił również zobowiązań wobec osób fizycznych, które wcześniej wskazywał, a zatem Zakład i w tym zakresie przyjął, że zobowiązania te zostały uregulowane.

Zakład poczynił również ustalenia odnośnie wierzytelności zainteresowanego z tytułu nieopłaconych faktur za roboty budowlane z dnia 24.01.2001r. oraz 15.03.2001r, wystawionych na łączna kwotę 97.644,13 zł, wykazanej w piśmie Syndyka masy upadłości P z dnia 16.06.2010r. Zgodnie z treścią postanowienia z dnia [...]. wydanego przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych zaspokojeni zostali wierzyciele kategorii IIB do wysokości 100% oraz kategorii III w wysokości 14,276%. Z uwagi na fakt, iż wierzytelność strony została zaliczona do kategorii VI, stąd też nie została ona zaspokojona w zakończonym postępowaniu upadłościowym.

W ramach przeprowadzonych czynności ustalono, iż strona w okresie 01/2012 - 03/2012 uzyskała średnie miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2.016,55 zł brutto - ok. 1.470,00 zł netto. Uwzględniając wysokość dokonywanych potrąceń w kwocie ok. 900,00 zł stwierdzić należy, iż kwota jaką dysponuje może świadczyć o potencjalnych trudnościach w pokrywaniu opłat związanych z utrzymaniem, determinując uznaniem, iż wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej która wypełnia przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3! lipca 2003r. Okoliczności faktyczne sprawy wskazują jednakże, że obecny stan rzeczy ma charakter przejściowy.

Strona nie wykazała, iż jest niezdolna do wykonywania pracy, o czym świadczy chociażby okoliczność, iż od 08/2007 jest zatrudniona na UAM w Poznaniu. Ponadto należy zaznaczyć, iż pomimo uznania zaistnienia ww. przesłanki, sytuacja wnioskodawcy nie wskazuje jednoznacznie by jego egzystencja była zagrożona, gdyż jak sam oświadczył podstawowe potrzeby życiowe takie jak mieszkanie, lekarstwa i wyżywienie są zaspokajane. Nadto pomimo wykazania niewielkich możliwości płatniczych wskazał, iż reguluje ciążące na w/w zobowiązania cywilnoprawne związane z utrzymaniem. W świetle przedstawionego stanu faktycznego oraz uwzględniając okoliczność, iż zobowiązany jest osobą zdolną do świadczenia pracy, uznano zatem, że sytuacja materialna wnioskodawcy może ulec poprawie. Za powyższym przemawia również okoliczność, iż głównym obciążeniem dla strony oprócz zadłużenia z tytułu składek są generalnie zobowiązania alimentacyjne, których egzekucja skutkuje tym, iż wnioskodawca dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi. Uwzględniając wysokość potrąceń, stwierdzić należy, iż w krótko bądź średnioterminowej perspektywie czasowej struktura zadłużenia alimentacyjnego objętego postępowaniem egzekucyjnym ulegnie zmianie doprowadzając do całkowitego zaspokojenia niektórych wierzytelności np. alimentów zaległych, skutkując tym, iż strona będzie dysponowała większą kwotą środków finansowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu WBi wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji ZUS, zarzucając naruszenie art. 28 ust. 3 pkt. 3 oraz art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń poprzez ich błędną wykładnię mającą wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż ustalenie realnych możliwości spłaty spornych należności w dłuższym okresie czasu zostało dokonane przez organ w sposób dowolny i nie wynikało z analizy sytuacji materialnej i finansowej strony ujawnionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.470,- zł netto ma umożliwić spłatę zadłużenia w kwocie ok. 170.000 zł. Nie wykazano żadnych okoliczności uzasadniających możliwość przyjęcia tezy, iż w przyszłości sytuacja skarżącego ulegnie zmianie, poza tym organ miał obowiązek skupić się na aktualnej sytuacji zobowiązanego, a nie na hipotetycznych stanach przyszłych i niepewnych. Przesłanka przewlekłej choroby nie musi być też tożsama z pojęciem trwałej niezdolności do pracy, wbrew stanowisku przyjmowanemu przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga okazała się nieuzasadniona.

Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ) – dalej p.p.s.a, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku.

W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie – zdaniem danego sądu – zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem ( zob. m. in. T. Woś i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 472-473 ). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999r., IV S.A. 1681/97, LEX nr 47848 ).

W wyroku z dnia [...] r. WSA w Poznaniu ([...]) nakazał organowi, by ten przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał wnikliwej i rzetelnej oceny stanu faktycznego, biorąc pod uwagę wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne. W szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma przeprowadzić analizę możliwości płatniczych strony, mając na względzie jej wiek (ur. 19.06.1950 r.), konieczność przejścia na emeryturę, stan zdrowia oraz biorąc pod uwagę bardzo wysokie zadłużenie wobec ZUS (łącznie 186.848,46 zł) z jednoczesnym zadłużeniem o charakterze alimentacyjnym (zaległym i bieżącym).

Zdaniem Sądu organ wykonał właściwie wytyczne zawarte w wyroku z dnia [...]

Sąd uznał, że trafne jest stanowisko ZUS, że nie zachodzą w sprawie przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm.).

Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3 a).

Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Trzeba w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma charakter uznaniowy. Oznacza, to jednak że nie może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2007 r., V S.A./Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2009 r., I S.A./Gd 874/08, lex nr 483118).

Nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca nie opłaciła w terminie składek w łącznej wysokości ok. 172.535,28 zł, mimo, że to na płatniku ciąży obowiązek rozliczania i terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w obowiązującym terminie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonując wytyczne Sądu ustalił m.in., że strona skarżąca zatrudniona jest na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, strona w okresie 01/2012 - 03/2012 uzyskała średnie miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2.016,55 zł brutto - ok. 1.470,00 zł netto. Uwzględniając wysokość dokonywanych potrąceń w kwocie ok. 900,00 zł stwierdzić należy, iż kwota jaką dysponuje może świadczyć o potencjalnych trudnościach w pokrywaniu opłat związanych z utrzymaniem, determinując uznaniem, iż wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej która wypełnia przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3! lipca 2003r. Okoliczności faktyczne sprawy wskazują jednakże, że obecny stan rzeczy ma charakter przejściowy, bowiem jak trafnie podnosi organ strona nie wykazała, iż jest niezdolna do wykonywania pracy, o czym świadczy chociażby okoliczność, iż od 08/2007 jest zatrudniona na UAM w Poznaniu. Ponadto sytuacja wnioskodawcy nie wskazuje jednoznacznie by jego egzystencja była zagrożona, gdyż jak sam oświadczył podstawowe potrzeby życiowe takie jak mieszkanie, lekarstwa i wyżywienie są zaspokajane. Nadto pomimo wykazania niewielkich możliwości płatniczych wskazał, iż reguluje ciążące zobowiązania cywilnoprawne związane z utrzymaniem.

Sąd podziela pogląd organu, że strona przedstawia swoją sytuację w sposób wybiórczy i fragmentaryczny w celu ukazania jej w jak najmniej korzystnym świetle.

Ma także rację organ rentowy, że w świetle przedstawionego stanu faktycznego oraz uwzględniając okoliczność, iż zobowiązany jest osobą zdolną do świadczenia pracy, uznano, że sytuacja materialna wnioskodawcy może ulec poprawie. Za powyższym przemawia również okoliczność, iż głównym obciążeniem dla strony oprócz zadłużenia z tytułu składek są generalnie zobowiązania alimentacyjne, których egzekucja skutkuje tym, iż wnioskodawca dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi. Uwzględniając wysokość potrąceń, stwierdzić należy, iż w krótko bądź średnioterminowej perspektywie czasowej struktura zadłużenia alimentacyjnego objętego postępowaniem egzekucyjnym ulegnie zmianie doprowadzając do całkowitego zaspokojenia niektórych wierzytelności np. alimentów zaległych, skutkując tym, iż strona będzie dysponowała większą kwotą środków finansowych.

Za bezzasadne i niewłaściwe należy też uznać stanowisko skarżącego co do jego wątpliwości jak wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.470,- zł netto ma umożliwić spłatę zadłużenia w kwocie ok. 170.000 zł. Przyjmując tok rozumowania strony, trzeba by pochwalić działania zmierzające najpierw do maksymalnego, często celowego zadłużenia się a następnie oświadczenia, że nie dysponuje się środkami, które pozwolą na spłatę należności. Jeszcze raz należy przypomnieć, że obowiązkiem ustawowym skarżącego było terminowe opłacanie składek i gdyby strona wywiązała się ze swojego ustawowego obowiązku nigdy by nie powstała zaległość w wysokości 170.000 zł, której teraz strona w sposób niezwykle roszczeniowy domaga się umorzenia.

Należy też pamiętać, że ZUS dokonując oceny w konkretnej sprawie musi dokonywać tego w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności, bo zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Wreszcie należy brać pod uwagę i to, że organy administracyjne zasadnie przyjmują, iż istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie zatem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich uregulowanie (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 05 listopada 2007 r., V SA/Wa 1231/07, lex nr 484909 oraz z 23 października 2007 r., V S.A./Wa 1368/07, lex nr 492274).

Na zakończenie wymaga ponownego podkreślenia, iż w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, tylko w rzeczywiście wyjątkowych okolicznościach ustawodawca daje organowi możliwość umorzenia tych należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zobowiązany musi jednak wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W tej sytuacji organ dokonuje oceny stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej skarżącego oraz m.in. możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych nie tylko skarżącego, ale także jego rodziny. W niniejszym postępowaniu jedynie skarżącego, bowiem prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe.

W tym stanie rzeczy, skoro w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS nie bada się zasadności istnienia samych zaległości, a jedynie przesłanki umożliwiające podjęcie ewentualnej decyzji o ich umorzeniu, w sytuacji braku po stronie skarżącej przesłanek prawnych przemawiających za możliwością przychylenia się do jej wniosku, organ zasadnie odmówił ich umorzenia.

Zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy i zrealizowano wytyczne zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Dokonana zaś przez organ ocena tego materiału, ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), oddalił skargę.