Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 640/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 3a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka (spr.) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokat J. W. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu 13 stycznia 2015r. W.S. (skarżący) wystąpił o umorzenie zaległych składek, uzasadniając wniosek trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Szczegółowe uzasadnienie złożył ojciec wnioskodawcy W. S., który wskazał, że syn nie może prowadzić samodzielnie egzystencji z powodu inwalidztwa od urodzenia związanego ze zwyrodnieniem stawów biodrowych oraz pogarszającym się poruszaniem. Podał, że skarżącemu przysługuje renta inwalidzka, ponieważ pracował

w Spółdzielni Inwalidów w G.. Obecnie wnioskodawca ma 55 lat i wymaga opieki osób trzecich. Jednocześnie W.S. podkreślił, że skarżący jest osobą niesprawną umysłowo, a sprawami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej (Zakład Krawiecki) zajmowała się jego matka – L.S.. Zakład, w którym prowadził działalność gospodarczą znajdował się w piwnicy pod mieszkaniem i zajmował powierzchnię 8 m2. Z uwagi na brak klientów skarżący nie był w stanie opłacać czynszu za wynajmowany lokal. Zadłużenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstało z niewiedzy oraz błędnie przekazanych informacji na temat zgłoszenia i wyrejestrowania działalności gospodarczej uzyskanej w Urzędzie Miasta i Urzędzie Skarbowym. Ponadto ojciec wnioskodawcy podał, że 12 kwietnia 2015r. skończy 80 lat, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości trochę ponad 1.000,00 zł. i wyraził obawę co do samodzielnej egzystencji syna po jego śmierci. Dodatkowe wyjaśnienia złożył pełnomocnik strony, który podał, że wnioskodawca urodził się z wrodzonym zwyrodnieniem stawów biodrowych. Posiada orzeczenie lekarskie wydane przez lekarza orzecznika ZUS, w którym ustalono trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Ponadto skarżący nie posiada zdolności oceniania konsekwencji podejmowanych decyzji zarówno prawnych i finansowych i jest osobą nie przystosowaną do życia w społeczeństwie i tylko dzięki rodzicom zdobył przyuczenie do zawodu krawca. Pełnomocnik podał, że matka skarżącego zarejestrowała działalność gospodarczą i pomagała w jej prowadzeniu oraz załatwiała wszystkie formalności związane z działalnością w urzędach. Traktowała prowadzenie przez syna działalności gospodarczej jako formę rehabilitacji zdrowotnej oraz społecznej. Działalność gospodarcza, oprócz korzyści rehabilitacyjnych nie przynosiła żadnych dochodów, albowiem dochody z działalności gospodarczej nie przekraczały kosztów energii elektrycznej i zakupionych materiałów. Po śmierci matki skarżący pozostał pod opieką osiemdziesięcioletniego, ojca, a będąc nieświadomym konsekwencji (oprocentowania, konieczności spłaty) podpisywał umowy kredytowe pośredników finansowych, niekorzystne umowy z firmami telekomunikacyjnymi oraz firmami działającymi na "telefon". W wyniku podjęcia powyższych decyzji wnioskodawca posiada zobowiązania dochodzone w drodze egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego, w wyniku czego dokonywane są potracenia ze świadczenia rentowego w miesięcznej kwocie 241,63 zł. Pełnomocnik podał również, że ojciec strony jest osobą chorą i niedołężną, prowadzącą odrębne gospodarstwo domowe, natomiast skarżący jest najemcą lokalu i ponosi w całości opłaty związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat za czynsz media oraz za zakup rzeczy niezbędnych do życia. Po opłaceniu z otrzymanej renty inwalidzkiej wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem nie wystarcza skarżącemu na opłacenie rehabilitacji, w związku z czym jego stan zdrowia bardzo się pogarsza. Obecnie jest obłożnie chory.

Rozpatrując złożony wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami.

W wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]

Organ przedstawił przebieg postępowania oraz zebrany materiał dowodowy w tym złożone przez skarżącego dokumenty. Podał, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą od 2 stycznia 2003r. Wpis został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 22 listopada 2014r. W konsekwencji z tego tytułu skarżący miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy. Z uwagi na fakt niewywiązania się z tego obowiązku w sposób prawidłowy, na koncie powstało zadłużenie.

Przestawiając sytuację wnioskodawcy organ podał, że skarżący pobiera świadczenie rentowe w wysokości 826,56 zł powiększone o przyznany dodatek pielęgnacyjny w kwocie 206,76 zł. Z pobieranego świadczenia potrącana jest kwota 241,63 zł. tytułem zajęcia komorniczego. Za lata 2009-2014 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca osiągnął przychód: w 2009 roku 1.865,00 zł, w 2010 roku 369,90 zł, w 2011r. 420,00 zł, w 2012r. 390,00 zł, w 2013 330,00 zł, w 2014 roku 145,00 zł. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe i ponosi wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat w kwocie 517,81 zł (opłata za czynsz). W złożonym oświadczeniu nie wykazał wydatków z tytułu opłat za energię elektryczną oraz gaz, jednak przedłożył dokumentację potwierdzającą koszty związane ze zużyciem energii i gazu oraz dowody potwierdzające dokonanie zapłaty. Poza zadłużeniem wobec Zakładu skarżący posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, które dochodzone są w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego (na dzień 9 marca 2015r. zaległość wynosi 876,31 zł. plus odsetki w kwocie 3,46 zł. Organ podsumował, że dochody miesięczne w gospodarstwie domowym skarżącego wynoszą 1.173,31 zł. brutto (1.033,32 zł. netto), natomiast koszty związane z utrzymaniem wynoszą 630,96 zł. miesięcznie (w tym z tytułu opłat za: czynsz w kwocie 517,81 zł., energię w kwocie 162,24 zł za okres dwóch miesięcy i gaz w kwocie 64,05 zł za okres dwóch miesięcy). Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, majątku ruchomego, wierzytelności, akcji, obligacji oraz jakichkolwiek lokat.

Uzasadniając rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] organ przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zakład podał, że na podstawie tego przepisu w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), należności z tytułu składek mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W ocenie organu w sytuacji skarżącego została wypełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych. Jednocześnie zdaniem organu w przypadku wnioskodawcy nie może mieć zastosowania przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia ponieważ nie wykazał on, że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz nie można stwierdzić, aby schorzenia skarżącego uniemożliwiały pozyskiwanie środków finansowych niezbędnych do spłaty środków.

Uzasadniając odmowę umorzenia należności organ wskazał na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek oraz na wyjątkowy charakter tych należności.

Organ podkreślił, że z działalnością gospodarczą związane są pewne ciężary, m.in. opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne, które są ustawowymi kosztami prowadzonej działalności, znanymi każdemu w chwili podejmowania decyzji o rozpoczęciu prowadzenia działalności. W tym też zakresie przedsiębiorca nie może przerzucać ryzyka związanego z dochodowością prowadzonej działalności gospodarczej na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Brak dochodów z prowadzonej działalności nie wpływa w żadnym stopniu na kwestię obowiązku podlegania

ubezpieczeniom społecznym oraz opłacania należnych składek (jest to jeden z elementów ryzyka przedsiębiorcy związanym z podjętą decyzją o prowadzeniu działalności gospodarczej) .

Za odmową w ocenie organu przemawia przede wszystkim fakt posiadania przez skarżącego stałego źródła dochodu w postaci renty inwalidzkiej, z której prowadzona jest skuteczna egzekucja przez komornika sądowego. Jednocześnie organ podkreślił, że obecna sytuacja skarżącego wynika przede wszystkim z podejmowanych przez niego działań, w szczególności z zaciągania dodatkowych zobowiązań (w wyniku tego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne). Pomimo trudnej sytuacji

finansowej zaciągnął on kredyty (i co bardzo istotne przeszedł pozytywnie weryfikację

zdolności kredytowej). Nie bez znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia pozostaje również fakt, iż zobowiązania cywilnoprawne są "spłacane" w drodze egzekucji komorniczej prowadzonej ze świadczenia rentowego wypłacanego przez ZUS. Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący reguluje w drodze egzekucji zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów, pozytywna decyzja Zakładu o umorzenie postawiłaby w uprzywilejowanej pozycji pozostałych wierzycieli, którzy odzyskają swoje należności. Ponadto istotne znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia miał fakt wystąpienia poważnych wątpliwości wynikających z zestawienia wskazanych przez stronę wydatków z osiąganymi dochodami do lutego 2015r. W tym okresie skarżący wykazał wydatki w kwocie ok. 630,96 zł., podczas, gdy dochód netto wynosił 584,93 zł. (świadczenie po potrącenia na rzecz egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego). Wobec powyższego, odstąpienie przez Zakład od dochodzenia należności z tytułu składek byłoby w opinii Zakładu nieuzasadnione, jako, że ustalenia poczynione w ramach przeprowadzonego postępowania wskazują, że egzekucja pozwoli na choćby częściową spłatę powstałego zadłużenia.

W skardze sporządzonej przez K. B. powołując się na art. 28 ust.3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdzono, że sytuacja rodzinna, majątkowa i zdrowotna skarżącego jest podstawą do umorzenia jego zadłużenia. W dniu 13 maja 2015 roku Powiatowy Zespół Orzekania 6 Niepełnosprawności w G. orzekł, że jest on niepełnosprawny w stopniu znacznym, niezdolny do pracy, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji potrzebuje na stałe pomocy i opieki innej osoby. Na dzień dzisiejszy zamieszkuje z osiemdziesięcioletnim ojcem, który sam jest z racji wieku osobą potrzebującą opieki. Nie jest w stanie pomagać synowi ani fizycznie ani finansowo. Koszty utrzymania osoby chorej (problemy z poruszaniem) są o wiele wyższe niż osoby sprawnej, problem z dotarciem do toalety, utrzymanie czystości w mieszkaniu, wyposażenie łazienki a także dostosowanie jej do potrzeb osoby chorej.

Skarżący wskazał ponadto na wyższe niż w innych gospodarstwach domowych koszty związane z utrzymaniem czystości, praniem oraz zniszczeniami wyposażenia. Skarżący

jest osobą pozostawioną samą sobie, nikt się nim nie interesuje. Potrzebuje rehabilitacji, ćwiczeń, kontaktu z innymi ludźmi. To wszystko kosztuje, a ponadto terminy wizyt u specjalistów i rehabilitacji są bardzo odległe. Dodatkowo dochodzą koszty dotarcia do lekarza oraz na zabiegi. Wynajęcie samochodu z PFRON to ok. 10zł w jedną stronę. W skali miesiąca to jest kwota poza możliwościami finansowymi skarżącego.

W skardze podniesiono ponadto, że fakt iż skarżący posiada zajęcie komornicze nie jest argumentem przemawiającym za odmową umorzenie długu wobec ZUS. Skarżący nie potrafił pokierować swoimi poczynaniami podpisując umowy kredytowe, zawierane w ramach tzw. sprzedaży bezpośredniej.

Wskazano, że koszty utrzymania tj. opłaty za mieszkanie, energię elektryczna, gaz pochłaniają większość dochodów skarżącego. Ojciec pomaga mu finansowo, ale nie jest w stanie określić tego wartościowo ponieważ gotuje, pierze, sprząta, robi zakupy. Nie jest w stanie opłacić opiekunki.

W skardze stwierdzono również, że winę za sytuację w jakiej znalazł się W.S. ponoszą także pracownicy ZUS. Od początku istnienia firmy (rejestracja w styczniu 2008 r.) nie były odprowadzane składki ZUS. Nikt jednak o nie się nie upominał. W.S.i nie miał wiedzy o konieczności płacenia ponieważ jako osoba niepełnosprawna miał być z tego obowiązku zwolniony. Wezwania do zapłaty zaczęły wpływać dopiero w 2014 roku. Ojciec W. S. działając w jego imieniu wyrejestrował firmę. Gdyby ZUS monitował już w

2008 roku to do zadłużenia by nie doszło.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, tekst jedn., zwanej dalej P.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale

i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] mocą której utrzymano w mocy decyzję z dnia [...]., stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, albowiem nie zawiera ona wyczerpującego ustalenia sytuacji materialnej i życiowej strony skarżącej, a także jej oceny.

Spór dotyczy wnioskowanego przez stronę skarżącą umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zauważyć należy, że istnieją dwie sytuacje, w których to umorzenie może nastąpić. Pierwsza dotyczy umorzenia wobec całkowitej nieściągalności składek, druga natomiast przewidziana została przez ust. 3a art. 28 ustawy z dnia 3 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009, Nr 205, poz. 1585, zwanej dalej w skrócie u.s.u.s.) odrywając dopuszczalność umorzenia od braku całkowitej nieściągalności, w ściśle określonych sytuacjach wskazanych w rozporządzeniu wydanym 31 lipca 2003 r. przez Ministra Pracy i ubezpieczeń Społecznych w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym miejscu przyznać należy, że decyzja mająca za swój przedmiot umorzenie należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ upoważniony został do dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celem w ustawie określonym (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270–271).

Jednocześnie uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o takim charakterze jest obowiązany do wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy celem stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.

W wyroku z dnia 3 listopada 2000 r. (sygn. akt III SA 8065/98, LEX nr 47102) NSA wskazał, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia jego ważnego interesu (...). W celu wydania prawidłowego orzeczenia

w sytuacji tzw. uznania administracyjnego organ administracji obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach sprawy wyniki tego badania.

Pamiętać należy w pierwszej kolejności o mających fundamentalne znacznie zasadach ogólnych postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U.z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W doktrynie podkreśla się, że stosowanie wynikającej z w/w artykułu zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli odnosi się nie tylko do prawa procesowego, gdyż wynikają z niej również zasady interpretacyjne dla prawa materialnego (tak: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996 s. 56). W wyroku z dnia

11 czerwca 1981 r. (sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981/1/57) NSA przyjął, że wyrażona

w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu

i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy.

Podzielając w pełni przedstawiony pogląd wskazać należy, że art. 7 k.p.a. in fine ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego. Takie stanowisko zajął m.in. NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 1995 r. (sygn. akt SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845) wskazując,

że przedmiotowa reguła ma zastosowanie we wszystkich tych wypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy.

W literaturze podkreśla się, że możliwość ta może i powinna zostać zdeterminowana wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz ZAKAMYCZE 2000, s. 139).

Powracając na grunt sprawy, należało w niej ocenić, czy dokonane ustalenia pozwalają stwierdzić, że w stosunku do strony zobowiązanej można mówić o całkowitej nieściągalności składek, ewentualnie czy występują pozostałe przesłanki opisane

w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

Tymczasem, w przedmiotowej sprawie organy administracji nie zastosowały się do zaprezentowanych postulatów. Wydane rozstrzygnięcie może służyć jako przykład dowolności procedowania organu. Przede wszystkim zauważyć należy, że w sprawie nie podjęto wszelkich możliwych kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego,

nie zebrano kompletnego materiału dowodowego potrzebnego do oceny przesłanek wynikających z art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., a w stosunku do nie pełnego, cząstkowego jedynie materiału dowodowego zabrakło odniesienia do w/w przepisów, co strona skarżąca niniejszego postępowania zasadnie podnosi. Wnioski takie płyną z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdzie głównym motywem, którym zdaje się kierować organ, jest okoliczność posiadania przez zobowiązanego renty inwalidzkiej przy niezdolności do samodzielnego egzystowania , przy niesprawności fizycznej ( wrodzonej wady zwyrodnienie stawów ) i przy niesprawności umysłowej. Nie wzięto pod uwagę faktu, że opieki potrzebuje zarówno skarżący jak i jego 80 letni ojciec.

Argument posiadania renty inwalidzkiej jest w zasadzie jedynym odniesieniem się organu do stanu majątkowego skarżącego. Nie wzięto pod uwagę pozostałych wskazanych przez niego okoliczności, w tym choroby samego skarżącego jak i jego ojca i konieczności ponoszenia kosztów opieki obu mężczyzn i ponoszonych wydatków. Okoliczności te nie pozostają bez wpływu na ocenę sytuacji strony skarżącej i nie mogą być przy wydawaniu decyzji uznaniowej pomijane. Zasługuje to na szczególną dezaprobatę choćby ze względu na to, że skarżący wielokrotnie, bo na wszystkich kolejnych etapach sprawy, dokonywał przez ojca opisu swojej sytuacji, za każdym razem go dodatkowo rozwijając, podkreślając jednocześnie swoje niezadowolenie

z braku ustosunkowania się do nich organu, zaś organ w dalszym ciągu pozostawiał je bez komentarza. Działanie, jakiego dopuszczono się w sprawie, zasługuje w ocenie Sądu na szczególną krytykę. Uzasadnienie decyzji, które powinno odzwierciedlać przebieg całego postępowania, a zatem również sposób gromadzenia, a następnie oceny dowodów, w niniejszej sprawie zostało bowiem sprowadzone wyłącznie do mechanicznego przytoczenia mających zastosowanie przepisów oraz podkreślenia uznaniowego charakteru decyzji.

W takiej sytuacji zrozumiała jest postawa pełnomocnika strony skarżącej, która poddaje w wątpliwość okoliczność, czy jej sprawa doczekała się w ogóle rozpoznania. Również w ocenie Sądu sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie daje takiej pewności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zostaje zatem zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją materialną i rodzinną skarżącego nie pomijając ww. okoliczności.

Ustalony w ten sposób stan faktyczny powinien następnie doczekać się rzetelnej oceny pod kątem wyczerpania przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności, która powinna przysłużyć się do podjęcia decyzji w przedmiocie sprawy.

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, o kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 cyt. ustawy.