Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 679/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Dominika Mańka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2014 r. sprawy ze skargi S.R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie Kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej "organem", "GITD") decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku S. R. (zwanego dalej skarżącym) o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych, utrzymał decyzję wydaną w I instancji w mocy.

Organ działał na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "Kpa."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260; dalej "udp.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.; dalej "rozporządzenie"), art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.; dalej "utd.").

GITD wskazał, że podstawę faktyczną wydania decyzji z dnia [...] września 2012 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł stanowiło wykonywanie w dniu [...] września 2012 r. przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu (droga ekspresowa [...], odcinek R. wraz z obwodnicą R. – W. wraz z obwodnicą Wyszkowa), bez uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższy incydent został zarejestrowany w systemie o godz. [...] przez bramownicę nr [...]).

Do pisma z dnia [...] października 2012 r. pełnomocnik skarżącego do doręczeń dołączył kopię dokumentu potwierdzającego prawo posługiwania się przez pojazd poddany kontroli urządzeniem viaBox nr [...]. Jak wyjaśnił, informacja o tym, że urządzenie to zostało skradzione, uzyskana w dniu kontroli od pracownika Kapsch i zamieszczona w protokole kontroli, nie jest prawdziwa.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i podniósł, że przesłanka ukarania go kwotą 15.000 złotych oparta została na fałszywych informacjach, zgodnie z którymi w prowadzonym przez niego pojeździe znajdowało się skradzione urządzenie viaBox, podczas gdy od dnia [...] sierpnia 2011 r. było ono legalnie powiązane z pojazdem należącym do firmy T. o nr rej. [...]. Dodał, że przez cały czas użytkowania tego urządzenia na koncie obsługującym elektronicznie pobierane opłaty za drogi, znajdowały się środki finansowe wystarczające dla pobierania opłat. Skarżący wniósł o powtórne rozpoznanie spraw zakończonych pięcioma decyzjami oraz uchylenie ich i umorzenie postępowań, a także bezzwłoczny zwrot bezpodstawnie pobranych kar oraz zatrzymanego urządzenia viaBox. Nadto wniósł o ukaranie osób, które udzieliły fałszywych informacji.

GITD ponownie rozpoznając sprawę przypomniał, że w dniu [...] września 2012 r. po drodze ekspresowej [...] na odcinku R. wraz z obwodnicą R. – W. wraz z obwodnicą W., o godz. [...] poruszał się zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] i przyczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...], kierowany przez skarżącego, bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. (dalej jako "spółka") do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy została uiszczona opłata za sporny przejazd w dniu [...] września 2012 r.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. spółka wskazała, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej [...], na odcinku R. wraz z obwodnicą R. – W. wraz z obwodnicą W.. Wyjaśniła, że stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...] wynosił 572,35 zł. Poinformowała również, że urządzenie viaBox o nr seryjnym [...] zostało zgłoszone jako zagubione, dnia [...] października 2012 r. urządzenie zostało odnalezione. Do wspomnianego pisma spółka załączyła dokumentację fotograficzną z kwestionowanego przejazdu oraz szczegółowe zestawienie operacji dokonanych na koncie użytkownika dla wszystkich pojazdów zarejestrowanych na umowie. Jednocześnie poinformowała, że zapisy widoczne na przesłanym zestawieniu przedstawiają operacje zarejestrowanie na koncie użytkownika i nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi. Dodatkowo spółka wskazała, że umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, gdyż klient miał zawartą umowę do konta w trybie przedpłaconym.

Organ w celu wyjaśnienia nieścisłości wynikających z powyższego pisma oraz doprecyzowania kwestii dotyczących przejazdu będącego przedmiotem wydanej decyzji, pismem z dnia [...] maja 2013 r. wezwał, celem przesłuchania, kierownika Centrum Obsługi Klienta spółki, zawiadamiając o tym skarżącego. W dniu [...] czerwca 2013 r., w siedzibie GITD, świadek ten zeznał, że podczas przejazdu ww. pojazdu pod bramownicą nie nastąpiła kompletna wymiana informacji pomiędzy urządzeniem viaBox a infrastrukturą przydrożną. Na pytanie dotyczące podstaw uznania urządzenia viaBox znajdującego się w kontrolowanym pojeździe, za urządzenie skradzione i przekazanie takiej informacji przez pracownika spółki inspektorom dokonującym kontroli, świadek zeznał, że powyższa informacja wynika z danych zawartych w systemie poboru opłat. Sprecyzował, że użytkownik zgłosił kradzież urządzenia w dniu [...] sierpnia 2011 r. za pośrednictwem panelu obsługi klienta na stronie www.viatoll.pl. Na pytanie, czy możliwe jest dokładne ustalenie szczegółów zgłoszenia kradzieży przedmiotowego urządzenia viaBox świadek wskazał, że dostęp do panelu klienta w systemie posiada jedynie użytkownik. Świadek poinformował także, że w chwili przedmiotowego incydentu urządzenie znajdowało się na tzw. "czarnej liście", na którą trafiają urządzenia zgłoszone jako skradzione bądź zagubione. Opłata elektroniczna za przejazd drogami płatnymi za pośrednictwem urządzenia, które znajduje się na czarnej liście nie jest uiszczana, a urządzenie takie w momencie mijania bramownic znajdujących się na trasie przejazdu wydaje czterokrotną sygnalizację dźwiękową. Powyższy przejazd rejestrowany jest w systemie jako incydent o treści "OBU na liście niepożądanych". Świadek wyjaśnił, że konto użytkownika urządzenia znajdującego się na "liście niepożądanych" można zasilić, jeśli na umowie łączącej użytkownika z operatorem systemu zarejestrowane są również inne pojazdy.

Świadek dodał, że z tego co jest mu wiadome, w toku doładowywania konta nie pojawiają się żadne komunikaty, natomiast na liście pojazdów przypisanych do umowy widoczna jest informacja o statusie konta pojazdu. Ponadto świadek poinformował, że użytkownik zawarł umowę z operatorem systemu w dniu [...] sierpnia 2011 r., urządzenie zostało zgłoszone jako skradzione w panelu użytkownika w dniu [...] sierpnia 2011 r. znajdowało się na nim do [...] października 2012 r., kiedy zostało przesłane do siedziby operatora, po czym pracownik działu logistyki zarejestrował w systemie jako funkcjonalne i zamknął konto pojazdu. Pojazd został zarejestrowany w systemie ponownie w dniu [...] grudnia 2012 r. Ponadto świadek poinformował, że użytkownik składał reklamację po kontroli drogowej. W treści zgłoszenia użytkownik stwierdził, że osoba posiadająca dostęp do panelu obsługi klienta oznaczyła urządzenie przypisane do pojazdu jako skradzione. W odpowiedzi na reklamację spółka poinformowała, jak zeznał świadek, że konto zostało zawieszone przez panel obsługi klienta.

Mając na uwadze nieścisłości w zakresie stwierdzonego incydentu oraz wątpliwości związane ze złożonymi w dniu [...] czerwca 2013 r. zeznaniami, organ pismem z dnia [...] lipca 2013 r. ponownie wezwał na przesłuchanie w charakterze świadka kierownika Centrum Obsługi Klienta spółki, zawiadamiając o tym skarżącego. Jak zeznał świadek, przyczyną nieuiszczenia opłaty był fakt, że urządzenie pokładowe znajdujące się w ww. pojeździe znajdowało się na tzw. "czarnej liście". Urządzenie to trafiło na "czarną listę" z powodu zgłoszenia go jako skradzionego. Zgłoszenia dokonano przez panel obsługi klienta na stronie internetowej viaToll w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godz. [...]. Na pytanie, dlaczego w toku przesłuchania w dniu [...] czerwca świadek zeznał, że przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak komunikacji urządzenia z bramownicą, wyjaśnił, że wynikało to z błędnej interpretacji danych zawartych w systemie. Mianowicie brak operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika błędnie zinterpretowano w taki właśnie sposób. Świadek objaśnił, że konsekwencją umieszczenia urządzenia viaBox na "czarnej liście" jest to, że opłaty nie są pobierane. Jedyną wzajemną zależnością pomiędzy komunikatem "brak komunikacji" a "OBU na czarnej liście" jest to, że jeśli urządzenie zostało zgłoszone jako skradzione i trafiło na "czarną listę" nie będzie znajdowało się w pojeździe, który będzie poruszał się drogą płatną, wygenerowany zostanie incydent "brak komunikacji". Natomiast jeśli urządzenie zostanie zgłoszone jako skradzione i będzie znajdowało się w pojeździe podczas przejazdu drogą płatną - zostanie wygenerowany incydent o treści "OBU na czarnej liście". W obu przypadkach opłata nie zostanie pobrana. Zatem, jak podał świadek, nawet w razie prawidłowej komunikacji urządzenia, znajdującego się na czarnej liście, z bramownicą - pomimo obecności środków pieniężnych w wysokości pozwalającej na prawidłowe wniesienie opłaty - opłata elektroniczna nie zostanie pobrana.

W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji organ zauważył, że elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k ustawy o drogach publicznych.

W myśl art. 5 ust. 1 udp. do dróg krajowych zalicza się:

1) autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;

2) drogi międzynarodowe;

3) drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych;

4) drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów);

5) drogi alternatywne dla autostrad płatnych;

6) drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich;

7) drogi o znaczeniu obronnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

GITD wskazał, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony stan faktyczny. Wynika z tego materiału, że pojazd samochodowy, którego kierowcą był skarżący, poruszał się w dniu [...] września 2012 r. o godz. [...] po odcinku drogi ekspresowej [...] wymienionej w rozporządzeniu i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Jak wskazał GITD, przyczyną nieuiszczenia opłaty elektronicznej był fakt, że urządzenie pokładowe viaBox o nr seryjnym [...] znajdujące się w pojeździe, którym kierował skarżący, w chwili kontroli zostało w dniu [...] sierpnia 2011 r., poprzez panel obsługi klienta na stronie internetowej www.viatoll.pl, zgłoszone jako urządzenie skradzione. Na skutek powyższego zgłoszenia, zostało ono zamieszczone na tzw. "czarnej liście" a w konsekwencji nie było możliwości uiszczania opłaty elektronicznej za pośrednictwem takiego urządzenia, niezależnie od stopnia skomunikowania urządzenia z bramownicami znajdującymi się na trasie przejazdu oraz od wysokości salda konta użytkownika. Jak ustalono, urządzenie to widniało w systemie pod statusem urządzenia zgłoszonego jako skradzione od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] października 2012 r. Przez ten okres nie były uiszczane opłaty za przejazd płatnymi odcinkami dróg krajowych. Zatem, jak podał organ, w związku ze stwierdzeniem w systemie elektronicznego poboru opłat incydentu o treści "OBU na liście niepożądanych" w związku z przejazdem pojazdu o nr rejestracyjnym [...] w dniu [...] września 2012 r. po drodze ekspresowej [...], zasadnie stwierdzono, że obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. został przez skarżącego naruszony, dlatego też kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. została nałożona w sposób prawidłowy.

W ocenie GITD, skoro spółka, jako podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat, ustaliła, że za ww. przejazd opłata nie została uiszczona, a strona w toku postępowania nie przedstawiła dowodów świadczących o tym, że opłatę uiściła, to należy dać wiarę informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat. W konsekwencji organ podał, że na gruncie niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za kwestionowany przejazd na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. Jednocześnie organ wskazał, że rozstrzygając sprawę nie ma możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Ponadto istotnym jest, że wysokość nakładanych kar pieniężnych za konkretne naruszenia jest wyraźnie oznaczona w art. 13k ust. 1 i 2 udp., a organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania ich wysokości ze względu na okoliczność sprawy czy sytuację materialną strony. Jak podkreślił GITD, taryfikator w sposób ścisły wskazuje wysokość kary administracyjnej za dane naruszenie, zatem organ rozpoznający sprawę nie ma prawnej możliwości ustalania innej niż określona w ustawie wysokości kary.

Nadto GITD podał, że urządzenie viaBox widniało na tzw. "czarnej liście" od dnia [...] sierpnia 2011 r., co oznacza, że przez okres jednego roku skarżący nie mógł uiszczać opłaty elektronicznej za przejazd płatnymi odcinkami dróg krajowych, o czym był powiadamiany każdorazowo mijając poszczególne bramownice, znajdujące się na trasie przejazdu, poprzez czterokrotny ostrzegawczy sygnał dźwiękowy. Pomimo to, jak zaznaczył organ, użytkownik nie wykazał się inicjatywą w zakresie sprawdzenia przyczyn powyższego zjawiska i kontroli prawidłowości funkcjonowania urządzenia viaBox przypisanego do pojazdu. GITD dodał, że reklamacja została złożona przez użytkownika dopiero po kontroli drogowej zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji.

Organ odniósł się również do zarzucanego braku przełożenia ustaleń dokonanych telefonicznie z pracownikiem spółki na materiał dowodowy w niniejszej sprawie, stwierdzając, że uzyskane w trakcie rozmowy telefonicznej informacje zostały udokumentowane w treści protokołu kontroli z dnia [...] września 2012 r. Z kolei wobec podnoszonego przez skarżącego wniosku o ukaranie osób, które podały fałszywe, jak to ujął skarżący, informacje będące podstawą do wydania decyzji, organ nadmienił, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy została potwierdzona prawdziwość wszelkich ustaleń poczynionych w toku kontroli drogowej i postępowaniu zakończonym wydaniem tej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o uchylenie podanej na wstępie decyzji GITD z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz dwóch decyzji GITD z tego samego dnia, o następujących numerach, a mianowicie, nr [...] oraz nr [...]. Skarżący wniósł o zarządzenie wspólnego rozpoznania skargi na wszystkie trzy ww. decyzje. W ocenie skarżącego, GITD wydając trzy powyższe decyzje naruszył art. 13k ust. 1 pkt 1 udp., traktując każde przekroczenie bramownicy rejestrującej opłatę jako osobny przejazd, podczas gdy w rzeczywistości był to tylko jeden przejazd, w trakcie którego jeśli opłata nie zostałaby uiszczona z przyczyn leżących po stronie kierującego, kara wynosić by mogła 3.000 złotych, a nie trzy razy po 3.000 złotych.

Skarżący zakwestionował, ustalony przez spółkę, stan posiadanego w pojeździe urządzenia viaBox. Zdaniem skarżącego, GITD nie rozważył okoliczności związanych ze stanem posiadania tego urządzenia i nie próbował ich wyjaśnić, przyjmując ustne deklaracje przedstawicieli spółki jako fakty, pomimo ich sprzeczności z ustaleniami inspektorów poczynionymi w czasie kontroli.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 oraz art. 13k ust. 4 u.d.p.

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.). W myśl powołanego art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

W ocenie Sądu, należy uznać, iż organy obu instancji słusznie stwierdziły, że kierujący pojazdami samochodowymi mają bezwzględny obowiązek znajomości podstawowego zakresu przepisów dotyczących korzystania z dróg publicznych. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych, czy też ponoszenia opłat elektronicznych, nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów, także nieświadomość zgłoszenia przez panel klienta systemu "viaToll" urządzenia jako skradzione (do tego panelu ma dostęp tylko użytkownik) nie zwalnia od ponoszenia opłaty za przejazd po drodze płatnej. Należy ponadto wyraźnie podkreślić, że skoro obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie zmieniającej - z dnia 7 listopada 2008 r., to organy zasadnie przyjęły, mając na względzie ponad trzyletni okres vacatio legis, że użytkownicy dróg mieli wystarczająco dużo czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi.

Ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p., w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Zaznaczyć należy, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przyjmuje się, iż finansowa odpowiedzialność administracyjno-karna, co do zasady ma charakter obiektywny i opiera się na samym fakcie naruszenia (tak m.in.: D. Szumiło- Kulczycka, Prawo administracyjno-karne, Zakamycze, Kraków 2004, s. 150 i powołana tam uchwała Sądu Najwyższego z 5 września 1995 r., sygn. III AZP 16/95, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 1998 r., sygn. akt IV SA 1792/96; z 7 grudnia 1994 r., sygn. akt SA/Lu 49/94; z 5 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 2661/00).

W konsekwencji - kierując się także wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego zawartymi w wyroku z 15 stycznia 2007 r., sygn. akt P 19/06, należy uznać przepisy ustawy o drogach publicznych, powołane w decyzjach nie uzależniają nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązujących w przewozach drogowych regulacji (w tym dotyczących opłat elektronicznych) od ustalenia winy podmiotu wykonującego dany przewóz. Niewątpliwie obowiązek posiadania sprawnego urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym, stąd też inspektor, stwierdzając niesprawne urządzenia do poboru opłat (znajdujące się na tzw. "czarnej liście") zobligowany był do nałożenia kary pieniężnej. Nie budzi również jakichkolwiek wątpliwości, iż w niniejszej sprawie podmiotem odpowiedzialnym za przejazd pojazdem bez uiszczenia opłaty elektronicznej był kierujący pojazdem - skarżący.

Incydent rozstrzygany w niniejszej sprawie dotyczył przejazdu w dniu [...] września 2012 r. po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu (droga ekspresowa [...], odcinek R. wraz z obwodnicą R. – W. wraz z obwodnicą W.), bez uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższy incydent został zarejestrowany w systemie o godz. [...] przez bramownicę nr [...].

W pojeździe ujawniono urządzenie viaBox- urządzenie służące do poboru opłaty elektronicznej, które zostało uprzednio zgłoszone przez skarżącego jako skradzione w dniu 29 sierpnia 2011 r. i taki status posiadało do dnia 29 października 2012 r., kiedy to zostało ponownie zarejestrowane, co w konsekwencji prowadziło do stwierdzenia braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej.

Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego (zeznania świadka kierownika Centrum Obsługi Klienta spółki Kapsch będącej operatorem systemu viaToll) zgłoszenie przez użytkownika urządzenia jako skradzionego, czy utraconego powoduje umieszczenie go na tzw. "czarnej liście". Opłata elektroniczna za przejazd drogami płatnymi za pośrednictwem urządzenia, które znajduje się na czarnej liście nie jest uiszczana, a urządzenie takie w momencie mijania bramownic znajdujących się na trasie przejazdu wydaje czterokrotną sygnalizację dźwiękową. Powyższy przejazd rejestrowany jest w systemie jako incydent o treści "OBU na liście niepożądanych". Świadek wyjaśnił, że konto użytkownika urządzenia znajdującego się na "liście niepożądanych" można zasilić, jeśli na umowie łączącej użytkownika z operatorem systemu zarejestrowane są również inne pojazdy. Świadek dodał, że z tego co jest mu wiadome, w toku doładowywania konta nie pojawiają się żadne komunikaty, natomiast na liście pojazdów przypisanych do umowy widoczna jest informacja o statusie konta pojazdu.

Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że przy dołożeniu należytej staranności tj. dokonaniu weryfikacji listy pojazdów przypisanych do umowy możliwe było ustalenie statusu urządzenia viaBox. Również samo urządzenie w wypadku wpisania go na "czarną listę" emituje cztery sygnały, które świadczą o braku środków na koncie, co powinno wzbudzić czujność użytkownika. Reasumując należy uznać, że to z uwagi na nie dołożenie przez skarżącego należytej staranności przy obsłudze systemu viaToll doszło do częściowego wyrejestrowania powyższego viaBoxu z systemu, w celu uniemożliwienia poboru opłaty z konta użytkownika. Tego typu regulacje mają na celu ochronę użytkowników systemu viaToll przed wykorzystaniem ich środków przez osoby nieuprawnione w wypadku utraty urządzenia viaBox.

W ocenie Sądu to brak należytej staranności skarżącego związany z nieprawidłowym sposobem obsługi sytemu viaToll - zgłoszenie urządzenia jako skradzione, a następnie nie poinformowanie operatora o jego odnalezieniu w celu ponownej rejestracji doprowadziło do sytuacji nie pobrania opłaty elektronicznej w niniejszej sprawie.

Droga krajowa po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433 z późn. zm.).

Powyższy incydent był pierwszym, z incydentów ujawnionych w trakcie kontroli mobilnej i dotyczył drogi ekspresowej [...], odcinek węzeł K. - węzeł P..

Analiza licznych spraw z zakresu opłaty elektronicznej pozwala zauważyć, że organy nakładając na kierującego pojazdem samochodowym karę pieniężna za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty naliczają powyższą karę za przejazd pod każdą bramownicą stosując posiłkowo § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011.80.433 ze zm.), gdyż teoretycznie na każdym skrzyżowaniu można wjechać na drogę bądź z niej zjechać, a więc w ocenie organu każdy taki odcinek zawarty między dwoma bramownicami stanowi odrębny przejazd po drodze krajowej lub jej odcinku, ponieważ zgodnie z treścią § 4 wskazanego powyżej rozporządzenia początkiem albo końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest:

1) punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo

2) punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową.

Wysokość stawek opłat elektronicznych zawiera zał. nr 3.

Powyższy przepis w ocenie Sądu jest przepisem czysto technicznym wskazującym jedynie sposób naliczania opłaty elektronicznej i mającym na celu ułatwienie obliczenia wysokości opłaty elektronicznej za część odcinka po jakim porusza się kierujący. Inna interpretacja powyższego zapisu prowadziłaby do wniosku, że § 4 rozporządzenia wprowadza nowe pododcinki niezależne od treści zał. Nr 1 i 2 do powyższego rozporządzenia, a także przepisów ustawy o drogach publicznych.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 22 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j-t. Dz. U. z 2012, poz. 1137), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. W przypadku uiszczenia opłaty w niepełnej wysokości wymierzana jest natomiast kara w wysokości 1.500 zł (art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy). Z powyższego wynika wprost, że kara jest bezpośrednio powiązana z przejazdem po danej drodze krajowej lub jej odcinku. Ustawa o drogach publicznych nie zawiera definicji "przejazdu". W ocenie Sądu kara pieniężna winna być nakładana za przejazd bez uiszczenia opłaty po drodze krajowej lub jej odcinku (bez względu na długość przejazdu a nie za przejazd pomiędzy dwoma najbliższymi bramownicami), o których mowa w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia. Za taki przejazd jedną drogą krajową bez uiszczenia opłaty nakłada się karę w wysokości 3000 zł. Zgodnie z łacińską premią "Clara non sunt interpretanda" w procesie wykładni prawa w pierwszej kolejności należy opierać się wyłącznie na wykładni literalnej we wszystkich tych przypadkach, w których treść normy jest klarowna i jasna.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w ustawie o drogach publicznych w art. 13 ha ust. 6 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z powyższą delegacją Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia była upoważniona do:

1) określenia dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną,

2) ustalenia dla nich wysokości stawek opłaty elektronicznej za przejazd kilometra, dla danej kategorii pojazdu, w wysokości nie większej niż określona w ust. 4 art. 13ha ustawy o drogach publicznych

- mając na uwadze potrzeby utrzymania i ochrony dróg istotnych dla rozwoju sieci drogowej, koszty poboru opłaty elektronicznej oraz klasę drogi, na której jest pobierana opłata elektroniczna. Powyższa delegacja ustawowa upoważnia więc Radę Ministrów jedynie do wskazania dróg publicznych na których obowiązuje opłata elektroniczna, a także ustalenia wysokości stawek opłaty elektronicznej, w żądanym wypadku nie upoważnia do definiowania jakichkolwiek pojęć zawartych w ustawie. Wobec powyższego należy uznać, że w § 4 ustawodawca wskazał jedynie na najkrótszy odcinek drogi krajowej lub jej odcinek za jaki pobiera się opłatę elektroniczną, a odcinka powyższego w żadnym razie nie należy utożsamiać z przejazdem, gdyż za przejazd w rozumieniu ustawy o drogach publicznych i przepisów rozporządzenia uznany winien być odcinek drogi krajowej lub jej odcinek od chwili wjazdu na drogę do chwili zjazdu z tej drogi niezależnie od ilości mijanych po drodze skrzyżowań czy węzłów. Przy czym należy przyjąć, że jeżeli na jednym ze skrzyżowań, czy węzłów drogowych nastąpi zjazd na inną płatną drogę publiczną to mamy do czynienia z tym samym przejazdem, w sytuacji gdy najpierw poruszamy się drogą płatną a potem bezpłatną i znowu płatną. Z uwagi na sygnalizację jaką wydaje urządzenie viaBox w takim wypadku prawidłowe jest nałożenie kary pieniężnej za oba przejazdy po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty.

Ponieważ incydent rozpatrywany w niniejszej sprawie dotyczy przejazdu po drodze płatnej organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, gdyż jak ustalono bezspornie w niniejszej sprawie skarżący poruszał się po drodze płatnej pojazdem powyżej 3,5 t., co prawda posiadał urządzenie viaBox, jednak zostało ono uprzednio zgłoszone jako skradzione co doprowadziło do niemożności uiszczenia opłaty (o czym szerzej Sąd wypowiedział się powyżej) i w konsekwencji skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej. Na zakończenie należy dodać, że droga krajowa S8 jest płatna tylko na niektórych odcinkach, dlatego też zjechanie z odcinka płatnego na bezpłatny a następnie wjechanie na kolejny płatny odcinek powoduje konieczność uiszczenia kolejnej kary.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.