Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1678/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 2, art. 58 pkt. 12 lit. b.
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oddala skargę


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga P. T. (zwanego dalej skarżącym) na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] na posiedzeniu w dniu [...] października 2007 r. podjęła na mocy art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w zw. z § 8 i 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej uchwałę, o skreśleniu aplikanta adwokackiego P. T. z listy aplikantów Izby Adwokackiej w [...] z dniem [...] października 2007 r.

W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała otrzymanie przez skarżącego dwukrotnie w dniach [...] czerwca 2007 r. i [...] września 2007 r. negatywnych ocen z kolokwium rocznego oraz poprawkowego kolokwium rocznego.

Od powyższej uchwały skarżący złożył w dniu [...] stycznia 2008 r. odwołanie do Naczelnej Rady Adwokackiej, w którym wniósł o jej uchylenie i jednocześnie o umorzenie postępowania pierwszej instancji w tej sprawie, o uchylenie ww. uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł szereg zarzutów formalnych, w tym naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 kpa, które według niego mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dowodowego bez jego udziału, bez możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, zgłaszania nowych dowodów i zapoznania się z materiałem postępowania. Zarzucił również naruszenia przepisu art. 79 § 2 i § 3 w zw. z art. 68 ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze, a także § 8, § 16 i § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej. Zakwestionował ustalenia Okręgowej Rady Adwokackiej, która jego zdaniem podjęła decyzję o skreśleniu go z listy aplikantów adwokackich z przekroczeniem uznania administracyjnego.

W skutek odwołania Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podjęło w dniu [...] lutego 2008 r. uchwałę utrzymującą uchwałę z dnia [...] października 2007 r. w mocy.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało, że odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, a podjęta przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] uchwała jest zgodna z prawem. Zdaniem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, istniały podstawy prawne do podjęcia tej treści uchwały wobec niezaliczenia przez aplikanta dwukrotnie obligatoryjnego kolokwium. Tym samym, zdaniem organu, odwołujący się potwierdził brak wiedzy prawnej i niedostateczną znajomość przepisów i wobec tego już na tym etapie przebiegającej aplikacji wykazuje on nieprzydatność do wykonywania zawodu.

Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

W dniu [...] lipca 2008 r. Minister Sprawiedliwości wydał decyzję, w której uchylił w całości zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy stwierdził, że przy wydawaniu zaskarżonej uchwały naruszone zostały podstawowe zasady postępowania administracyjnego oraz, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wyczerpujący do podjęcia wiążącej uchwały w stosunku do skarżącego, co narusza art. 77 § 1 k.p.a.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że skarżący nie został wezwany do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co narusza przepis art. 10 § 1 kpa.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po ponownym rozpoznaniu odwołania P. T. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich, w dniu [...] października 2008 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium z dnia [...] października 2008 r. Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało, że odwołanie P. T. nie zasługuje na uwzględnienie, a podjęta przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] uchwała jest trafna i zgodna z prawem.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uznało za wystarczające wyjaśnienia Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] co do formy stwierdzenia niezaliczenia kolokwium i wskazało, że na podstawie załączonych do akt testów kolokwiów wraz z zaznaczoną na nich punktacją, należy uznać za udowodnione, że skarżący otrzymał ocenę negatywną. Prezydium podniosło ponadto, że z Regulaminu aplikacji adwokackiej nie wynika, by przeprowadzenie kolokwium pisemnego wymagało sporządzenia odrębnego protokołu, zaś wynik testu odzwierciedlony jest zapisem ustalającym ilość uzyskanych punktów i podpisanym przez 2 członków Komisji Egzaminacyjnej. Uzyskanie danej ilości punktów determinuje zdanie lub niezaliczenie kolokwium według jego regulaminu i obowiązującej punktacji, podanej do wiadomości wszystkich aplikantów przed rozpoczęciem kolokwium. Prezydium wskazało również, że Naczelna Rada Adwokacka zwróciła się do P. T. o zapoznanie z materiałem zgromadzonym w toku postępowania i wypowiedzenie się co do tego w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący nie skorzystał z prawa zapoznania się z aktami i złożył pismo z dnia [...] października 2008 r. zawierające aktualne stanowisko w sprawie wraz z wnioskami dowodowymi.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, że każda osoba wnioskująca o wpis na listę aplikantów i uzyskująca pozytywną decyzję w tym przedmiocie godzi się na przestrzeganie przepisów Regulaminu aplikacji adwokackiej i poddanie unormowaniom zeń wynikającym, a tym samych przepisy te stają się dla aplikanta obowiązującym źródłem prawa, wraz z określonymi sankcjami wynikającymi ze spełnienia konkretnych przesłanek. Sankcją najdotkliwszą jest stwierdzenie przez ORA nieprzydatności do wykonywania zawodu, skutkujące skreśleniem z listy aplikantów.

Zdaniem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, termin z art. 68 ust. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze mający zastosowanie również do podejmowania uchwał w trybie art. 79 ust. 3 cyt. ustawy, ma charakter instrukcyjny, a nie zawity, jak twierdzi skarżący, a zatem uchybienie temu terminowi i podjęcie uchwały po upływie 30 dni, nie powoduje skutków materialnoprawnych, a tylko umożliwia złożenie skargi do sądu administracyjnego.

Podkreślono, że przesłanka negatywnego wyniku kolokwium rocznego stanowi samoistną i wystarczającą przyczynę stwierdzenia nieprzydatności do zawodu, której znaczenia i konsekwencji nie mogą uchylić inne, korzystne dla aplikanta okoliczności.

Zaznaczono, że błędne jest rozumowanie skarżącego, iż w myśl § 19 regulaminu wymagane było kumulatywne spełnienie trzech przesłanek wymienionych w tym przepisie. Rozstrzygające znaczenie ma użycie w nim słowa "lub" przesądzającego o alternatywie, a nie kumulacji.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie podzieliło zastrzeżeń skarżącego odnośnie zakresu materiału szkoleniowego ani prawidłowości sposobu weryfikowania wiedzy aplikantów przy użyciu pisemnych testów. Wskazało, że plan szkolenia uchwalony przez NRA ma jedynie ramowy charakter, zaś szczegółowy roczny plan szkolenia ustala ORA na podstawie § 16 ust. 2 regulaminu i w oparciu o taki plan szkolona była grupa, do której przynależał skarżący.

Wskazało także, że dopuszczalność zorganizowania kolokwium rocznego w formie testu wynika z § 21 ust. 2 regulaminu, który nie formułuje warunku, by test zakładał tylko określoną możliwość udzielenia poprawnych odpowiedzi, co oznacza, że może nie być testem jednokrotnego wyboru. Należy wskazać, że wprowadzenie możliwości "żadna odpowiedź nie jest prawidłowa" nie unicestwia zasady, że test jest w dalszym ciągu testem jednokrotnego wyboru.

Ponadto Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało, że nie uwzględniło wniosków dowodowych skarżącego zgłoszonych w piśmie z dnia [...] października 2008 r., jako zmierzających do dowodzenia okoliczności nie mogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Uznało, że kolokwium zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i podtrzymało stanowisko ORA, że jego negatywny wynik stanowi samoistną przesłankę do podjęcia uchwały na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze.

W dniu [...] listopada 2008 r. P. T. złożył odwołanie od powyższej uchwały do Ministra Sprawiedliwości.

Wniósł o uchylenie w całości uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2008 r. i poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2007 r. oraz umorzenie w całości postępowania w tej sprawie, ewentualnie uchylenie w całości ww. uchwał oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że ww. uchwały naruszają rażąco przepisy art. 12 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 86, art. 105 § 1, art. 107 § 1 i 3, art. 109 § 1 k.p.a., poprzez nieodniesienie się przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do szeregu zarzutów stawianych w odwołaniu skarżącego z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz w piśmie z dnia [...] października 2008 r., w którym skarżący jako aktualne stanowisko w sprawie przywołał twierdzenia i zarzuty wyrażone w odwołaniu do Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2008 r.

Dodatkowo zarzucił, że naruszono art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ pominięto przeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego i nie zbadano całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż nie przeprowadzono dowodów z przesłuchania świadków, w tym patrona skarżącego oraz dowodów z dokumentów (opinii od patrona i instytucji wymiaru sprawiedliwości) potwierdzających pozytywną stronę przebiegu jego aplikacji, służących ustaleniu, czy zostały spełnione przesłanki z art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze.

P. T. zarzucił także naruszenie przepisu art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie. Twierdził, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie wykazało podstawy faktycznej wypełniającej dyspozycję tego przepisu, co skutkowało nieuzasadnionym i bezpodstawnym podjęciem uchwały o skreśleniu odwołującego z listy aplikantów adwokackich, wskazując jako podstawę takiej uchwały negatywny wynik kolokwium. Stanowisko to poparł tezą wyroku NSA z dnia 18 listopada 1999 r. wraz z uzasadnieniem.

Zarzucił także naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej uchwały Prezydium NRA i uchwały ORA w [...] o § 8 i 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej, które pozostają w sprzeczności z art. 58 pkt 12 lit. b ustawy - Prawo o adwokaturze upoważniającym Naczelną Radę Adwokacką do uchwalania "regulaminu dotyczącego zasad odbywania aplikacji adwokackiej". Uznał, że żaden z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (w znaczeniu art. 87 Konstytucji RP) nie upoważnił Naczelnej Rady Adwokackiej do interpretowania, definiowania, uszczegółowiania zasad skreślania aplikantów adwokackich, gdyż ustawodawca zastrzegł sobie wyłączność regulacji w tym przedmiocie.

Uznał, że § 8 i 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej są sprzeczne z:

- art. 79 ust. 2 w zw. z art. 58 pkt 12 lit. b ustawy - Prawo o adwokaturze, gdyż akt niższego rzędu (regulamin) w zakresie przekraczającym upoważnienie blankietowe, nie może zmieniać wymowy i treści powszechnie obowiązującej ustawy - aktu wyższego rzędu i z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP w znaczeniu zasady proporcjonalności, dostatecznej określoności i stabilności uregulowań prawa, poprzez próbę regulowania praw podmiotowych aplikantów adwokackich przez organy adwokatury aktami prawnymi z poza art. 87 Konstytucji RP oraz art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 i art. 2 Konstytucji RP. Powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 1 grudnia 1998 r., sygn. akt K 21/98 OTK 1998/7/116, że uchwały i zarządzenia, mają charakter wewnętrzny jedynie wobec podległych wydającemu jednostek organizacyjnych stwierdził, że żaden z przepisów ustawy Prawo o adwokaturze nie statuuje członków adwokatury jako jednostki organizacyjne podległej Naczelnej Radzie Adwokackiej.

Twierdził, że w ślad za tym, o czym przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. jedyną podstawą prawną, która reguluje zasady odbywania aplikacji adwokackiej są tylko przepisy art. 75 - 79 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Skarżący zakwestionował również twierdzenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, że w myśl § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej, negatywny wynik kolokwium rocznego stanowi samoistną i wystarczającą przyczynę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem skarżącego, nawet kumulatywne wystąpienie przesłanek opisanych w ww. przepisie nie jest równoznaczne z nieprzydatnością aplikanta do wykonywania zawodu adwokata.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe wnioski wyrażone w odwołaniu z dnia [...] listopada 2008 r., a w przypadku nieuwzględnienia tych wniosków wniósł, na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 kpa o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia prejudycjalnego zagadnienia wstępnego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy - zbadania przez Trybunał Konstytucyjny zgodności § 8, § 18 ust. 3-6, § 19, § 21 ust. 11 zd. 2 oraz § 1 ust. 2, § 10 ust. 1, 3, § 13 ust. 1, § 14 ust. 1 i 3, § 24 ust. 2 Regulaminu aplikacji adwokackiej z treścią delegacji stanowiącej podstawę do wydania regulaminu — art. 58 pkt 12 lit. b ustawy - Prawo o adwokaturze oraz art. 79 ust. 2 cyt. ustawy w zw. z art. 87 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 65 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 2 Konstytucji RP oraz art. 93 ust. 1 i 2, art. 7 Konstytucji w zw. z art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 i art. 11 ustawy - Prawo o adwokaturze w trybie art. 93 ust. 2 zd. 1 i ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 188 pkt 3 i art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji w zw. z art. 65 § 1 kpa wobec treści art. 3 ust. 2, art. 13a, art. 14 ust. 1 i 3 oraz art. 15 ustawy - Prawo o adwokaturze, poprzez zwrócenie się na podstawie art. 100 § 1 kpa do Prokuratora Generalnego, Prezesa Rady Ministrów, Rzecznika Praw Obywatelskich, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, o złożenie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego.

Dodatkowo skarżący zarzucił uchwale Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2008 r. i poprzedzającej ją uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2007 r., na zasadzie art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 kpa rażące naruszenie prawa, gdyż:

- uchwały te nie zostały podpisane własnoręcznie przez wszystkich, a nawet przez większość członków organów kolegialnych wymienionych w petitum tych uchwał, którzy rzekomo je podjęli i dodatkowo zostały doręczenie skarżącemu w kserokopii. Na pierwszej stronie kserokopii uchwały Prezydium NRA z dnia [...] października 2008 r. nad komparycją umieszczono pieczęć "Odpis", pieczęć za zgodność z oryginałem" i pieczęć "Zastępca Sekretarza Naczelnej Rady Adwokackiej adw. A. S., natomiast kserokopia uchwały ORA z [...] października 2007 r. zawiera pieczęć " Okręgowa Rada Adwokacka w [...]",

- ponadto, jego zdaniem, dalsze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że z dniem [...] czerwca 2008 r. upłynął drugi rok szkoleniowy aplikacji adwokackiej, a ORA nie wydała i nie doręczyła skarżącemu postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie skreślenia go z listy aplikantów adwokackich. Wobec nieważności uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2008 r. i poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2007 r. skutkuje to tym, że obecnie nie może zostać wydana zgodna z treścią art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze decyzja ORA skreślająca skarżącego aplikanta trzeciego roku aplikacji adwokackiej z listy aplikantów adwokackich, wobec czego postępowanie w tej sprawie musi zostać umorzone.

Dodatkowo zarzucił rażące naruszenie art. 6-10 i art. 75 § 2 w zw. z art. 82, art. 83 § 1 i § 3, art. 77 § 1, art. 79, art. 80, art. 81, art. 86 i art. 107 § 1 i 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w wadliwy sposób, bez zawiadomienia i udziału odwołującego się, gdyż ewentualne wyjaśnienia świadka — dziekana ORA w [...] winny znaleźć miejsce w protokole przesłuchania świadka, a nie w formie enigmatycznych "wyjaśnień" nieznanych w kpa.

W dniu [...] lipca 2009 r. Minister Sprawiedliwości wydał decyzję Nr [...] utrzymującą zaskarżoną uchwałę w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że odwołanie P. T. nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione przez niego zarzuty, w jego ocenie, są bezzasadne. Jako podstawę prawną skreślenia z listy aplikantów adwokackich organ wskazał art. 79 ustawy – Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym okręgowa rada adwokacka skreśla aplikanta adwokackiego z listy aplikantów w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie, a ponadto może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów w okresie pierwszych dwóch aplikacji, jeżeli stwierdzi nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Organ wskazał ponadto na § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego, wydanego na podstawie art. 58 pkt 12 lit. b ustawy. Według niego negatywny wynik kolokwium rocznego, negatywna opinia patrona lub negatywna opinia kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej stanowią podstawę do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacką nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zaskarżone uchwały są zgodne z art. 12 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze i spełniają wymogi co do uzasadnienia faktycznego i prawnego. Według organu odwoławczego Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej miało podstawy do uznania w oparciu o treść art. 78 § 1 kpa, że przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] października 2008 r. jest zbędne, bowiem kwestię przydatności aplikanta do zawodu rozstrzygnął wynik kolokwium. Zdaniem Ministra kolokwium zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i jego negatywny wynik stanowi samoistna przesłankę do podjęcia uchwały na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze.Za bezzasadny więc uznał organ zarzut naruszenia wspomnianego przepisu. Zdaniem organu odwoławczego Regulamin aplikacji adwokackiej został uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką w ramach upoważnienia zawartego w art. 58 pkt 12 lit. b Prawa o adwokaturze i jest obowiązującym aplikantów aktem prawnym o charakterze wewnętrznym, zgodnym z art. 79 ust. 2 cyt. ustawy i nienaruszającym porządku konstytucyjnego RP. W konsekwencji organ wskazał, iż brak jest podstaw do zawieszenia przedmiotowego postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego – zbadania przez Trybunał Konstytucyjny zgodności jego treści z przepisami ustawy Prawo o adwokaturze, jak też treścią Konstytucji RP. Minister podkreślił ponadto, że nie jest on organem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ pytanie prawne przedstawić może tylko sąd. W ocenie Ministra Sprawiedliwości negatywny wynik kolokwium rocznego stanowi samoistną i wystarczającą przyczynę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Swoje twierdzenie uzasadnia wskazując treść art. § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2009 r. (sygn. akt VISA/Wa 2128/08). W odniesieniu do zarzutów skarżącego odnośnie nierównego traktowania organ podkreślił, iż podstawą stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata jest m.in. niezdanie kolokwium rocznego. Zatem nie zaliczenie kolokwium po I semestrze nie może być przesłanką do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu.

Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu skarżącego, że kolokwium roczne i poprawkowe w zakresie przekraczającym ramowy plan szklenia NRA zostały przeprowadzone w sposób nienależyty, a zatem ich wyniki nie mogą stanowić podstawy zaskarżonej uchwały. Organ uznał, że plan szkolenia uchwalony przez NRA ma charakter ramowy, zaś ORA w [...] określiła zgodnie z treścią § 16 regulaminu plan szkolenia szczegółowy, w oparciu o który szkolona była grupa, do której należał skarżący.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, dopuszczalność zorganizowania kolokwium rocznego w formie testu wynika z § 21 ust. 2 regulaminu, który nie formułuje warunku, by test zakładał tylko określoną możliwość udzielenia poprawnych odpowiedzi, co oznacza, że nie może być testem jednokrotnego wyboru. Jak wskazuje organ, wprowadzenie możliwości odpowiedzi "żadna odpowiedź nie jest prawidłowa" nie podważa zasady, że test jest w dalszym ciągu testem jednokrotnego wyboru.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił również zarzutów skarżącego, co do wadliwego podpisania uchwały z dnia [...] października 2007 r. Uzasadniając swój pogląd organ przytoczył fragment wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2003 r., sygn. akt III RN 135/03, z którego wynika, że decyzja administracyjna organu kolegialnego (zgodnie z zasadą pisemności postępowania) jest "opatrywana podpisami" osób uczestniczących w jej przyjęciu albo też przez ujęcie treści rozstrzygnięcia przyjętego w wyniku głosowania w protokole posiedzenia, do którego załączona jest podpisana przez uczestników posiedzenia lista obecności członków organu kolegialnego. Taka praktyka podpisywania decyzji administracyjnych (art. 104 kpa) podejmowana przez kolegialne organy orzekające jest zgodna z art. 107 § 1 kpa.

Organ podkreślił także, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2007 r. została wydana i doręczona z zachowaniem ram czasowych zakreślonych art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, gdyż okres dwóch lat, w którym możliwe jest skreślenie z listy aplikantów adwokackich liczony jest od złożenia przez skarżącego ślubowania, tj. [...] października 2006 r., po którym faktycznie rozpoczął on szkolenie jako aplikant, a uchwala Okręgowej rady Adwokackiej w [...] została wydana w dniu [...] października 2007 r. i doręczona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2007 r. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości chybiony jest zarzut, że decyzją nie jest odpis decyzji wysłany stronie. Obowiązek doręczenia decyzji stronie, o którym mowa w art. 109 § 1 kpa, w żadnym razie nie może być rozumiany jako obowiązek doręczenia stronie oryginału decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ uznał, że wyjaśnienia Dziekana ORA w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. dotyczące formy stwierdzenia niezaliczenia kolokwium, złożone Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przyczyniły się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i są zgodne z obowiązującym prawem. Dodatkowo wskazał, że skarżący został wezwany przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej pismem z dnia [...] września 2008 r., do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i zajęcia stanowiska w sprawie. Jak wskazał organ skarżący nie skorzystał z prawa zapoznania się z aktami, a zatem także z wyjaśnieniami Dziekana ORA w [...] i złożył tylko pismo zawierające aktualne stanowisko w sprawie wraz z wnioskami dowodowymi.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, zgromadzona dokumentacja, w szczególności testy kolokwiów z zaznaczoną na nich punktacją wraz z dołączonym regulaminem kolokwium (podawanym do wiadomości aplikantom przed przystąpieniem do kolokwium) potwierdzają, ze skarżący otrzymał dwukrotnie w dniach [...] czerwca 2007 r. i [...] września 2007 r. negatywne oceny z kolokwium rocznego oraz poprawkowego kolokwium rocznego. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie - zdaniem organu – wniosek skarżącego, dotyczący przesłuchania świadków, bowiem kwestię przydatności aplikanta do zawodu rozstrzygnął negatywny wynik kolokwium.

Z akt nadesłanej sprawy administracyjnej wynika ponadto, że pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. patron skarżącego adw. A. K. zwróciła się do Dziekana ORA w [...] o zwolnienie jej z obowiązków patrona w związku z tym, że utraciła zaufanie do aplikanta, co uniemożliwia kontynuowanie z nim współpracy (v. pismo adw. A. K. z [...] grudnia 2006 r. oraz [...] sierpnia 2007 r., opinia o aplikancie z [...] czerwca 2007 r. oraz [...] września 2007 r.). Od [...] września 2007 r. patronem aplikanta był adw. J. J. (v. pismo z [...] września 2007 r.). Nadto postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. Rzecznik Dyscyplinarny ORA w [...] wszczął wobec skarżącego postępowanie wyjaśniające w sprawie naruszenia przez P. T. zasad etyki adwokackiej i godności zawodu tj. o wykroczenie określone w § 9 i § 27 pkt 1 zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu (vide: postanowienie z [...] lutego 2007 r. [...]).

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] Rzecznik Dyscyplinarny ORA w [...] zawiesił postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko skarżącemu wobec nieprawomocnego skreślenia obwinionego z listy aplikantów adwokackich.

Z kolei postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. [...] Rzecznik dyscyplinarny ORA w [...] wszczął dochodzenie dyscyplinarne w sprawie pisemnego wystąpienia apl. adw. P. T. z dnia [...] grudnia 2008 r. skierowanego do ORA w [...] i jej Komisji Szkolenia Aplikantów Adwokackich (k. 87).

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości [...] lipca 2009 r. wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2008 r., uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2008 r., a także o umorzenie w całości postępowania administracyjnego z uwagi na prekluzję materialną art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący zawarł ponadto wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze, z zeznań światków, przesłuchania strony, ekspertyzy biegłego. Powołując art. 124 § 1 pkt 5 ppsa wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie, do czasu rozstrzygnięcia prejudycjalnego zagadnienia wstępnego oraz przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności § 8, § 18 ust. 3-6, § 19, § 21 ust. 11 zd. 2 oraz § 1 ust. 2, § 10 ust. 1 i 3, § 13 ust. 1, § 14 ust. 1 i 3, § 24 ust. 2 Regulaminu aplikacji adwokackiej uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu [...] września 2005 r. z treścią delegacji ustawowej do wydania tego Regulaminu – art. 58 pkt 12 lit. b, art. 79 ust. 2, art. 2, art. 11, art. 1 ust. 2 i 3 ustawy prawo o adwokaturze, art. 87 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 65 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 2, art. 93 ust. 1 i 2, art. 7 Konstytucji.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie następujących przepisów:

1. Naruszenie art. 6-9 kpa, art. 10 § 1 i § 3 kpa, art. 14 § 1 kpa, art. 15 kpa, art. 19 kpa, art. 61 § 4 kpa i art. 123 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 1, 2, 5 i 7 kpa poprzez brak wydania przez ORA postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów adwokackich i niezawiadomienia skarżącego o wszczęciu tego postępowania, co powoduje że ORA nie jest organem właściwym i podejmowane przez nią rozstrzygnięcia są bezskuteczne i podlegają uchyleniu jako nieważne z mocy prawa.

2. Naruszenie art. 6-9 kpa, art. 10 § 1 i § 3 kpa, art. 14 § 1 kpa, art. 15 kpa, art. 19 kpa, art. 73 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 79 kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa, art. 86 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 kpa poprzez brak zawiadomienia Skarżącego przez ORA o możliwości zapoznania się przed zamknięciem postępowania z całym zgromadzony w sprawie materiałem dowodowym i złożenia wniosków dowodowych co miało wpływ na wynik sprawy.

3. Naruszenie art. 6-9 kpa, art. 15 kpa, art. 19 kpa, art. 24 § 3 kpa w zw. z art. 27 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, w zw. z art. 45 ust. prawo o adwokaturze i § 9 ust. 5 Regulaminu w sprawie zasad funkcjonowania okręgowych rad adwokackich uchwalonego w dniu [...] października 1982 r. przez Naczelną Radę Adwokacką w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 i kpa i art. 156 § 1 pkt 1, 2, 5 i 7 kpa poprzez odbycie posiedzenia przez ORA w dniu [...] października 2007 r. z naruszeniem zasady tajności głosowania w sprawach osobowych, z udziałem osoby nieupoważnionej do udziału w posiedzeniu będącym członkiem organu odwoławczego, co rażąco naruszyło prawo i zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

4. Naruszenie art. 6-9 kpa, art. 10 § 1 i § 3 kpa, art. 14 § 1 kpa, 67 § 1 kpa w zw. z art. 68 § 1 i § 2 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 104 § 1 i § 2 kpa, art. 107 § 1 i 3 art. 109 § 1 kpa, art. 127 § 2 kpa, art. 129 § 2 kpa w zw. z § 8 ust. 5, § 10 ust. 1 lit. f i § 12 ust. 1 i ust. 2 lit. a Regulaminu w sprawie zasad funkcjonowania okręgowych rad adwokackich w zw. z art. 156 § 1 pkt 1), 2) i 7) kpa i art. 145 § 1 pkt 4) kpa poprzez doręczenie skarżącemu w dniu [...] grudnia 2007 r. jedynie projektu (kserokopii) uchwały ORA z dnia [...] października 2007 r., która nie wywiera żadnych skutków prawnych, rażąco narusza prawo i stanowi wadę powodująca nieważność z mocy prawa.

5. Naruszenie art. 6-9 kpa, art. 14 § 1 kpa, art. 15 kpa, art. 19 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 79 kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa, art. 82 kpa, art. 83 § 1, 2 i kpa, art. 86 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa i art. 156 § 1 pkt 2) kpa poprzez podjęcie uchwały NRA w oparciu o kserokopię (projekt pisma) Dziekana ORA z dnia 31 lipca 2008 r. której załącznikiem jest kserokopia uchwały ORA z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie powołania komisji egzaminacyjnej na kolokwium roczne, odnoszącej się w treści do uchwały ORA z dnia [...] maja 2007 r. ustalającej tylko datę kolokwium oraz zawierającej niepodpisany i nieopatrzony żadną datą wydruk komputerowy rzekomo zbiorczego regulaminu kolokwiów cząstkowych i końcowych aplikantów adwokackich I roku w 2007, który w ocenie skarżącego nosi znamiona sprokurowanego, co powoduje konieczność uchylenia uchwały jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i nieważnej z mocy prawa.

6. Naruszenie art. 6-9 kpa, art. 15. kpa, art. 19 kpa, art. 24 § 1 pkt 5) i § 3 kpa w zw. z art. 27 § 1 i § 2 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 i 5 kpa i art. 156 § 1 pkt 1, 2, 5 i 7 kpa poprzez wydanie uchwały NRA na posiedzeniu w dniu [...] października 2008 r. w składzie z udziałem adwokata biorącego również udział w posiedzeniu ORA w tej sprawie w dniu [...] października 2007 r., co rażąco narusza prawo i czyni uchwałę nieważną z mocy prawa.

7. Naruszenie art. 6-9 kpa art. 10 § 1 i § 3 kpa art. 14 § 1 kpa, art. 15 kpa art. 19 kpa, art. 61 § 4 kpa i art. 123 kpa, art. 73 § 1 kpa, art. 77 §1 k.p.a.. art. 78 §1 k.p.a., art. 79 k.p.a., art. 80 kpa., art. 81 kpa., art. 86 kpa., art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 109 § 1 kpa, art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa w zw. z art. 156 § 2 pkt 2 i 7 kpa poprzez nie wykrycie z urzędu przez NRA okoliczności opisanych w pkt 1-4 powyższych zarzutów, pomimo ich podniesienia w odwołaniu.

8. Naruszenie art. 6-9 kpa, art. 10 § 1 i 3 kpa, art. 14 § 1 kpa, art. 67 § 1 kpa, art. 68 § 1 i 2 kpa, art. 77 § 1 kpa, 77 § 1 kpa, art. 104 § 1 i 2 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 109 § 1 kpa w zw. z § 13 ust. 3, § 17 ust. 1 pkt 4 i § 19 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 Regulaminu działania organów adwokatury i organów izb adwokackich w zw. z art. 156 § 1 pkt 1, 2, 5 i 7 kpa, art. 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez doręczenie skarżącemu w dniu [...] listopada 2008 r. kserokopii (projektu) uchwały NRA z [...] października 2008 r., która nie wywiera żadnych skutków prawnych i w której ujęty jest skład organu kolegialnego Prezydium NRA, który podjął uchwałę w składzie 6 członków, a pod uchwałą widnieje jedynie kserograficzna faksymila podpisu jednego członka Prezydium NRA co rażąco narusza prawo i powoduje nieważność czynności z mocy prawa.

9. Naruszenie art. 6-9 kpa art. 10 § 1 i § 3 kpa, art. 14 § 1 kpa, art. 15 kpa art. 19 kpa, art. 73 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 79 kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa, art. 86 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez brak zawiadomienia skarżącego przez Ministra Sprawiedliwości o możliwości zapoznania się przed zamknięciem postępowania z całym materiałem dowodowym (w tym pisma Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. skierowane do Prezesa NRA) i zarzutów co miało wpływ na wynik sprawy.

10. Naruszenie art. 6-9 kpa art. 77 § 1 kpa, art. 97 § 1 pkt 4 kpa art. 100 § 1 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa oraz art. 58 pkt 12 lit. b prawa o adwokaturze oraz art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze w zw. z art. 87 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 65 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 2 Konstytucji RP oraz art. 93 ust. 1 i 2, art. 7 Konstytucji w zw. z art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 i art. 11 p.o.a. poprzez zaniechanie przez Ministra Sprawiedliwości rozpoznania wniosku skarżącego z pisma [...] kwietnia 2009 r. o skierowanie sprawy w trybie art. 100 § 1 kpa do właściwych organów celem wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z konstytucją wskazanych przepisów aplikacji adwokackiej

11. Naruszenie art. 6-9 kpa, art. 10 § 1 i § 3 kpa, art. 14 § 1 kpa art. 15 kpa, art. 19 kpa, art. 61 § 4 kpa i art. 123 kpa art. 73 § 1 kpa art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 79 kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa, art. 86 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 109 § 1 kpa, art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 kpa poprzez nie wykrycie z urzędu przez Ministra Sprawiedliwości okoliczności opisanych w pkt 1-9 powyższych zarzutów, pomimo ich podnoszenia w odwołaniu i korespondencji z dnia [...] kwietnia 2009 r.

12. Naruszenie art. 6-9 kpa., art. 10 § 1 i § 3 kpa, art. 14 § 1 kpa, art. 15 kpa, art. 19 kpa, art. 61 § 4 kpa, art. 123 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa oraz art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze w zw. z art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 kpa poprzez brak umorzenia postępowania w sprawie z uwagi na prekluzję materialną mimo, że w okresie dwóch lat od rozpoczęcia odbywania aplikacji ORA ani NRA nie doręczyła skarżącemu opatrzonej własnoręcznymi podpisami uchwały.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. skarżący podniósł zarzut, iż zaskarżona decyzja została wydana przez sędziego oddelegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości. Zdaniem skarżącego delegowany do Ministerstwa Sprawiedliwości sędzia może wykonywać jedynie czynności związane z działalnością administracyjną sądów i pełnionym przez nią przez Ministra Sprawiedliwości nadzorem. W konsekwencji sędzia nie może wydawać decyzji administracyjnych. Jednoczesne sprawowanie funkcji sędziego i organu naczelnego władzy wykonawczej – według skarżącego – jawnie narusza konstytucję. Swój pogląd skarżący uzasadnia twierdząc, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów (minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, szefa gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu) jest lex specialis w stosunku do art. 268 a kpa.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. Minister Sprawiedliwości odniósł się do powyższego zarzutu skarżącego. Zdaniem organu sędzia delegowany do Ministerstwa Sprawiedliwości jest funkcjonalnie wkomponowany w pracowniczą strukturę urzędu. Jak podkreśla dalej sędziowie delegowani do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości pracują w okresie delegacji na stanowiskach urzędniczych i tym samym mieszczą się w pojęciu pracownika zawartym w art. 268 a kpa i mogą być upoważnieni do wydawania decyzji administracyjnych. W uzasadnieniu organ wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2009 r. K 45/07. Trybunał zwrócił w nim uwagę, że sędziowie delegowani do pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości pracują na stanowiskach, które są usytuowane w urzędniczej strukturze administracji i wchodzą w skład systemu administracji, z podległością służbową i hierarchicznym podporządkowaniem. Według organu art. 37 ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów nie umożliwia skorzystania z uregulowania zawartego w art. 268 a kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga P. T. nie jest uzasadniona. W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzut najdalej idący, a mianowicie zarzut nieważności zaskarżonej decyzji z powodu podpisania jej przez osobę nieupoważnioną. Przedmiotowa decyzja została podpisana z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości przez sędziego I. K. Dyrektora Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi.

Jak stwierdził TK w wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r. sygn. akt K45/07 delegowanie sędziów do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości polega na tym, że sędziowie wykonujący czynności administracyjne w ministerstwie obejmują stanowiska w konkretnej hierarchii służbowej odznaczającej się podległością służbową i hierarchicznym podporządkowaniem.

Z powyższych względów należy uznać, że możliwe było udzielenie przez Ministra Sprawiedliwości Dyrektorowi Departamentu sędziemu I. K. upoważnienia o jakim mowa w art. 268a) kpa. Takiego upoważnienia Minister Sprawiedliwości udzielił i było ono ważne w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nie można przy tym podzielić poglądu skarżącego, że delegowanie sędziego do czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości nie obejmuje możliwości powierzenia sędziemu delegowanemu prawa do wydawania decyzji w imieniu Ministra.

W cytowanym wyroku Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że o ile praktyka pełnienia przez sędziów różnego rodzaju funkcji w administracji rządowej, w szczególności zatrudnianie ich w strukturach Ministerstwa Sprawiedliwości może wywoływać pewien niepokój to nie może stanowić jednak decydującego argumentu na rzecz uznania niekonstytucyjności kompetencji Ministra Sprawiedliwości do delegowania sędziów za ich zgodę do wykonywania czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości.

Trybunał Konstytucyjny jednocześnie uznał za nie do pogodzenia art. 10 ust. 1 oraz art. 173 Konstytucji RP możliwość łączenia delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości z dalszym wykonywaniem funkcji orzeczniczych. Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana już po wejściu w życie wyżej wymienionego wyroku TK, argumentacja strony odnosząca się do niemożności wydawania aktów administracyjnych przez sędziów delegowanych do Ministerstwa Sprawiedliwości, co zdaniem strony, jawnie narusza zasady konstytucyjne, jest nieaktualna.

Skarżący twierdzi także, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów stanowi lex specialis w stosunku do art. 268a) kpa.

Sąd nie podziela tego poglądu.

W orzecznictwie zostało zaakceptowane, że osoby wymienione w art. 37 ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów nie są zastępcami ministra, a jedynie działają w ramach szczególnego upoważnienia do wykonywania kompetencji i wykonują je na rachunek oraz w imieniu organu, do którego ustawowo te kompetencje należą.

Natomiast w dekoncentracji administracji publicznej (tj. art. 268a) kpa oświadczenie woli organu administracji publicznej składa albo osoba piastująca funkcję tego organu albo "z upoważnienia" jego pracownicy, tak jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Omawiane przepisy stanowią dwie odrębne podstawy do działania (wykonywania kompetencji) w imieniu organu monokratycznego do którego te kompetencje należą. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że również nie zasługują na uwzględnienie.

Pismo Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. zostało wystosowane do Naczelnej Rady Adwokackiej po złożeniu przez skarżącego odwołania od uchwały NRA z dnia [...] października 2008 r. Minister Sprawiedliwości działając jako organ rozpatrujący przedmiotowe odwołanie ma prawo i zarazem obowiązek skontrolowania prawidłowości podjętych uchwał. Dokonując wzmiankowej kontroli mógł więc zażądać od Prezydium NRA przedłożenia poświadczonego za zgodność z oryginałem wyciągu z protokołu posiedzeń zarówno ORA jak i Prezydium NRA na których podjęto zaskarżoną uchwałę. Dla potrzeb kontroli, szczególnie wobec stawianych przez skarżącego zarzutów, niezbędne było również wezwanie organu samorządu adwokackiego do przedstawienia Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich i Regulaminu działania organów adwokackich i organów izb adwokackich.

Nie można mówić o naruszeniu przez ORA zasady tajności głosowania w sprawach osobowych, gdyż obecność adwokata J. D. w posiedzeniu ORA w dniu [...] października 2007 r. nie oznacza, że brał on udział w tajnym głosowaniu w sprawach osobowych. Przeciwnie, z protokołu z nadzwyczajnego posiedzenia ORA wynika, że był zaproszonym gościem wespół z trzema innymi osobami. Natomiast w głosowaniu tajnym brało udział [...] osób wymienionych w protokole [...], które były uprawnione do głosowania. Pod poz. 25 stwierdzono, że [...] osób głosowało za skreśleniem skarżącego z listy aplikantów, a [...] osoba wstrzymała się od głosu. Ogłoszenie wyników głosowania tajnego w obecności osób zaproszonych - w tym adwokata J. D. - w żadnym razie nie naruszało zasady instancyjności postępowania, gdyż J. D. będąc członkiem NRA i biorąc udział w wydaniu uchwały przez Prezydium NRA nie brał udziału w głosowaniu przedmiotowej uchwały ORA.

Co do zarzutu doręczenia projektu uchwały również należy stwierdzić, że jest to zarzut niezasadny.

Doręczona stronie uchwała NRA jak podaje sam skarżący była opatrzona na pierwszej stronie pieczęcią: odpis, pieczęcią "za zgodność z oryginałem" oraz pieczęcią osoby poświadczającej za zgodność tj. zastępcy sekretarza Naczelnej Rady Adwokackiej adwokata A. S. opatrzoną podpisem własnoręcznym. W aktach sprawy znajdują się uchwały: ORA oraz prezydium NRA do których dołączono listy osób biorących udział w ich tajnym podjęciu, co czyni zadość wymogowi ich podpisania.

Nie może zatem odnieść skutku zarzut, że doręczono skarżącemu jedynie projekty wzmiankowanych uchwał skoro zostały one prawidłowo podjęte w dacie w nich wskazanej.

W ocenie Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył prawa. Podkreślenia wymaga, że Skarżący nie zakwestionował prawidłowości pytań z egzaminu na kolokwium rocznym i kolokwium rocznym poprawkowym. Zdaniem Sądu Minister Sprawiedliwości w tej sprawie dokładnie wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Wbrew zarzutom strony, w stanie prawnym obowiązującym w chwili wydania zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzających ją uchwał organów samorządu adwokackiego istniała pełna podstawa do skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich z uwagi na uzyskanie dwukrotnie negatywnego wyniku z kolokwium rocznego. Jak już wskazano skarżący nie podniósł wątpliwości zarówno, co do prawidłowości przedmiotowego kolokwium rocznego (i poprawkowego) jak i zarzutów merytorycznych, wobec tych dwóch egzaminów. Organ natomiast dokonał oceny tych sprawdzianów nie dopatrując się uchybień. Przeprowadzona przez organ analiza prawidłowości wzmiankowanych egzaminów nie nasuwa zastrzeżeń Sądu.

Przepis art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi podstawę do fakultatywnego działania okręgowej rady adwokackiej, pozostawiając do jej uznania podjęcie decyzji o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów w przypadku stwierdzenia jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata.

W przepisie § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej wymieniono konkretne przesłanki, które są podstawą stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Konstrukcja tego przepisu wskazuje jednoznacznie, że przesłanki te są niezależne od siebie – a zatem, jak słusznie wskazał Minister Sprawiedliwości, nie muszą być spełnione łącznie, by możliwe było stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu. W konsekwencji oznacza to, zdaniem Sądu, że wystąpienie którejkolwiek z tych przesłanek może stać się podstawą do skreślenia z listy aplikantów.

Zdaniem Sądu nie ulega również wątpliwości, że Regulamin aplikacji adwokackiej został uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką w ramach ustawowego upoważnienia zawartego w przepisie art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy – Prawo o adwokaturze i jest obowiązującym dla aplikantów aktem prawnym o charakterze wewnętrznym, w żadnym zaś razie nie narusza porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej. Bezspornie też aplikanci adwokaccy – jako członkowie adwokatury (vide: art. 2 ustawy – Prawo adwokaturze) – podlegają wewnętrznym regulacjom, które podjęte zostały przez organy do tego uprawnione, są zatem zobowiązani do przestrzegania przepisów Regulaminu aplikacji adwokackiej.

Bezspornie regulamin aplikacji adwokackiej nie reguluje kwestii związanych ze skreśleniem z listy aplikantów, określa jedynie przesłanki stwierdzenia nieprzydatności aplikantów do wykonywania zawodu adwokata, nie wykracza więc poza ramy ustawy. W tym stanie rzeczy Sąd nie widział potrzeby występowania z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.

W ocenie Sądu uzyskanie z kolokwium rocznego w pierwszym terminie, jak i z kolokwium poprawkowego ocen niedostatecznych wskazuje na to, że skarżący przez dotychczasowy okres aplikacji nie poczynił wystarczających postępów w nauce co uzasadnia przyjęcie za słuszną tezy o nieprzydatności P. T. do wykonywania zawodu adwokata. W ocenie Sądu, przez zasady odbywania aplikacji należy rozumieć nabywanie przez aplikantów w czasie jej trwania wiedzy niezbędnej do wykonywania zawodu adwokata, a także weryfikowania tej wiedzy przez samorząd. Skarżący przystępując do korporacji adwokackiej jako aplikant zobowiązał się zarówno do przestrzegania przepisów ustawy Prawo o adwokaturze jak również poddał się postanowieniom jej władz, w tym także regulaminowi aplikacji. Sąd stoi na stanowisku, iż to korporacja, sprawująca pieczę nad prawidłowym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, odpowiada za właściwe wyszkolenie przyszłych adwokatów, a zatem przysługuje jej prawo do sukcesywnego sprawdzania nabywanej przez aplikantów wiedzy. Tym samym organ ma prawo dokonywania weryfikacji aplikantów, co do postępów w nauce.

Na marginesie jedynie można dodać, że jak wynika z wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie przed tutejszym Sądem skarżący kontynuował aplikację adwokacką a kolejnego kolokwium rocznego (po II roku aplikacji) również nie zdał. Potwierdza to słuszność podjętego przez organ rozstrzygnięcia, skoro skarżący nadal nie poczynił postępów w nauce.

Pan P. T. legitymuje się opiniami (np. sędziów patronów) z których wynika, że w ocenie opiniujących, skarżący wykazuje się dobrą znajomością przepisów prawa karnego cywilnego, procedur karnej i cywilnej, orzecznictwa etc. Zdaniem Sądu, w żadnym razie posiadanie przez aplikanta opinii świadczących pozytywnie o jego wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa nie przeczy tezie o nieprzydatności tego aplikanta do zawodu adwokata z powodu nie zdanego kolokwium rocznego (i poprawkowego).

Niewątpliwie kolokwium roczne obejmuje szeroki zakres zróżnicowanego materiału, cechuje je duży stopień szczegółowości a ograniczenie czasowe egzaminu powoduje, że weryfikacji wiedzy aplikanta dokonuje się w specyficznych warunkach.

Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości zasadnie uznał również, że przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego, takich jak m.in. opinie patrona czy inne opinie uzyskanie w toku aplikacji, są zbędne, albowiem podstawa skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich dotyczyła wyłącznie kwestii niezaliczenia kolokwium rocznego a nie tych opinii, czy też samego skarżącego. Przeprowadzenie zatem powołanych przez stronę dowodów byłoby nieprzydatne dla stwierdzenia okoliczności, które są istotne w sprawie, stąd nie można uznać, że w tym zakresie naruszono przepisy art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.

W niniejszej sprawie uchwała o skreśleniu P. T. z listy aplikantów została podjęta przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] w dniu [...] października 2007 r. i doręczona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2007 r.

Wbrew zarzutom skargi, uchwała ta mieści się w ramach czasowych zakreślonych art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, gdyż okres dwóch lat, w którym jest możliwe skreślenie skarżącego z listy aplikantów liczony jest od złożenia przez skarżącego ślubowania co nastąpiło w dniu [...] października 2006 r. Prowadzone postępowanie administracyjne (odwoławcze) nie niweczy wzmiankowanego okresu dwóch lat o jakim mowa w art. 79 ust. 2 Prawo o adwokaturze.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie można postawić zarówno organom samorządu adwokackiego, jak i Ministrowi Sprawiedliwości zarzutu dowolności przy wydawaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Dokonały one pełnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i na jego podstawie właściwie ustaliły stan faktyczny sprawy pozwalający na stwierdzenie, że zaistniały przesłanki do skreślenia skarżącego z listy aplikantów z powodu jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Nie doszło też w tej sprawie do naruszeń przepisów proceduralnych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności skarżący nie wykazał, że w takim stopniu nastąpiło naruszenie art. 10 k.p.a. Z akt wynika, że skarżący pomimo pouczenia nie skorzystał z prawa zapoznania się z aktami, a jedynie składał pisemne stanowisko w sprawie.

Mając na uwadze powyższe skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.