Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 399/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 32, art. 60, art. 130
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos – Janusz Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 4 marca 2022 r., nr SKO.1901/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

S. K. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu 11 października 2021 r. skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - A. K.

Decyzją z dnia 9 listopada 2021 r. Burmistrz Miasta, odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że

z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, iż wnioskodawca mieszka

i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami tj: A. K. i E. K. A. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym do 31 sierpnia 2022r., wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Pozostaje związku małżeńskim z E. K., który nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. A. K. posiada pięcioro dzieci. Wnioskodawca jest najmłodszy i w sierpniu 2021 r. zawiesił działalność gospodarczą z uwagi na koniczność sprawowania opieki nad matką. Pozostałe dzieci są czynne zawodowo i dlatego nie mogą opiekać się matką. W ocenie organu pierwszej instancji w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 17 ust.1a, art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), a także zachodzą przesłanki negatywne do przyznania wnioskowanego świadczenia określone w art. 17 ust.5 pkt 2 lit.a u.ś.r. Burmistrz stwierdził, że mąż osoby wymagającej opieki E. K. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś niepełnosprawność A. K. powstała później niż do ukończenia 18 roku życia i nie powstała również w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 4 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. i zwróciło uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.). Organ odwoławczy wskazał, że badanie, czy ustalony stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., odbywa się przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b tej ustawy został uznany za niekonstytucyjny na mocy powyższego wyroku, to jest z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności.

Kolegium stwierdziło jednak istnienie innej negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., uniemożliwiającej przyznanie na rzecz strony świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje

w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Ustawodawca wyszedł z założenia, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia

i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Podkreślono, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem. Kolegium wskazało, że mąż niepełnosprawnej A. K. nie dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i w związku z tym warunek posiadania stosownego orzeczenia, wskazany w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie został spełniony. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że w opiece nad A. K. mogą uczestniczyć jej dzieci, które są również w kręgu osób na których w dalszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny.

W powołanej na wstępie skardze strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie na rzecz wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 października na czas nieokreślony oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Jednocześnie strona wniosła

o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Ponadto strona wniosła o dopuszczenie

i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej E. K. na okoliczność ustalenia, iż choruje on przewlekle i nie jest w stanie sprawować stałej opieki nad swoją niepełnosprawną żoną.

Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 128, art. 23 i art. 27 k.r.o. w zw. z art. 17 ust.1 pkt 4 oraz ust.1a u.ś.r. poprzez błędną ich interpretację i niezasadne uznanie, że synowi, na którym spoczywa obowiązek alimentacyjny, rezygnującemu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

z powodu opieki nad matka legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust.1a u.ś.r. poprzez niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnej A. K. nie jest uprawniony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nią, ponieważ jej mąż żyje i to na nim spoczywa obowiązek alimentacyjny w stosunku do żony,

- art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność, iż osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim,

a współmałżonek nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

II. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj.

- art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw.

z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i bezpodstawne przyjęcie, że mąż niepełnosprawnej A. K. jest w stanie się nią opiekować gdyż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności podczas gdy okoliczność ta nie została w ogóle zbadana i nie zostały w tym zakresie podjęte żadne działania zmierzające do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji zdrowotnej oraz zawodowej.

Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych strona podniosła, że

w sytuacji, jak w niniejszej sprawie, gdy mąż nie jest w stanie sprawować opieki nad żoną z uwagi na swój stan zdrowia, uznanie możliwości sprawowania opieki przez niego jest wyłącznie teoretyczne. Literalna wykładnia omawianych przepisów prowadzi więc do pozbawienia osób faktycznie sprawujących opiekę, a zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, prawa do świadczenia alimentacyjnego. Akceptacja takiej wykładni prawa naruszałaby konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu prowadziłoby w okolicznościach przedmiotowej sprawy do sytuacji, w której pomimo istnienia w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny, który chce i potrafi opiekować się niepełnosprawną matką, zostałaby tej opieki pozbawiona, co jest niedopuszczalne.

Skarżący wskazał, że skoro współmałżonek osoby wymagającej opieki nie może jej sprawować, to należy rozważyć w dalszej kolejności możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w tym przez krewnych, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4 wskazanej ustawy). Pozostawanie w związku małżeńskim nie zawsze bowiem stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie zobowiązanej do alimentacji. Konieczne jest każdorazowe ustalenie czy małżonek osoby niepełnosprawnej obiektywnie jest w stanie sprawować nad nią opiekę. Przeszkodą w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu jest każda przeszkoda uniemożliwiająca osobie spokrewnionej w pierwszym stopniu sprawowanie opieki i może to być zatrudnienie jak w przedmiotowej sprawie, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 zm. zm.); dalej jako: "p.p.s.a."

W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn.. akt K 38/13. Sądy administracyjne jednolicie obecnie przyjmują, że stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy uznać, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, z 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kwestie związane z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej reguluje art. 17 u.ś.r. , którego ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa warunki, które muszą zostać spełnione w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Niezależnie od powyższego, w ustawie o świadczeniach rodzinnych określono także przesłanki wyłączające możność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. M.in. w art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

Artykuł 17 ust. 5 u.ś.r. wprowadza więc przesłanki negatywne po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie skutkuje wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W przedmiotowej sprawie wymagająca opieki matka skarżącego – pozostaje w związku małżeńskim, w związku z czym zastosowanie w sprawie znajduje dyspozycja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec jednoznacznego i wyraźnego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. oraz celu, jaki realizować ma przedmiotowa norma, za prawidłową należy uznać wykładnię literalną, której wyniki pokrywają się z rezultatami wykładni systemowej i celowościowej. Z literalnego brzmienia przedmiotowego unormowania wynika zaś, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało.

Sąd zwraca uwagę, że w aktualnym orzecznictwie NSA zaznacza się, iż z literalnego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Ustawodawca wyszedł z założenia, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Pozostawanie podopiecznego w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza – co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 k.r.o., wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Podkreślenia wymaga, że nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, stosownie do art. 60 § 1 k.r.o., małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Przepis art. 130 k.r.o. wskazuje natomiast, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. (por. wyroki NSA z 11 sierpnia 2020 r., o sygn. I OSK 599/20, LEX, z 25 stycznia 2021 r. o sygn. I OSK 2103/20, z 23 stycznia 2020 r. o sygn. I OSK 2462/19, LEX). W orzecznictwie zwraca się także uwagę na brak kompetencji merytorycznych, które umożliwiałyby organom "obiektywne" stwierdzenie rzeczywistych możliwości sprawowania opieki przez małżonka dotkniętego dysfunkcjami zdrowotnymi. Nie sposób zaprzeczyć, że organ i Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. (zob. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2391/20, LEX, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 599/20, LEX, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 października 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 919/20, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 października 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 642/19, wyrok WSA z Poznaniu z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1343/20, CBOSA). Dlatego, przy obecnej treści analizowanej normy jedyną obiektywną przesłanką pozwalającą na stwierdzenie braku realnych możliwości sprawowania opieki przez małżonka osoby niepełnosprawnej jest posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydawanego przez wyspecjalizowane w tych niełatwych zagadnieniach instytucje publiczne. Wybór tego warunku przez ustawodawcę nie mógł być przypadkowy, gdyż nawiązuje do ustalonej w ustawie definicji znacznego stopnia niepełnosprawności, a ponadto wykorzystuje ten sam mechanizm zwalniający z obowiązku opieki jaki pojawia się w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. W świetle tej regulacji u.ś.r., okolicznością która uzasadnia niemożność spełnienia obowiązku alimentacyjnego, jest posiadanie orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym legitymowanie się zaświadczeniem lekarskim z rozpoznaniem określonych chorób nie może stanowić podstawy do zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego. Innymi słowy, zaświadczenie lekarskie nie może zastąpić wskazywanego w sposób systemowy przez ustawodawcę dokumentu o znacznym stopniu niepełnosprawności (zob. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2391/20, LEX, wyrok WSA z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Go 51/20, LEX, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2019 r sygn. akt II SA/Ol 496/19, LEX). Z tej przyczyny w pełni zgodzić się należy ze stanowiskiem NSA, iż limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu (zob. NSA w wyroku z dnia 28 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1244/22, LEX). Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela wskazane powyżej stanowiska.

Pozostawanie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, w sytuacji gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza – co do zasady – z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem

w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny

w stopniu znacznym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1015/21). Zdaniem Sądu niewłaściwa jest zatem wykładnia prowadząca do rozszerzenia ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim o sytuację, w której współmałżonek takiej osoby nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą ma czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie, z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że skarżący jest synem A. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący, co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem i matką, nad którą sprawuje całodobowo opiekę, ponadto nie jest zatrudniony ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Jednocześnie, na podstawie przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego ustalono, że matka skarżącego, pozostaje w związku małżeńskim z E. K., który nie legitymuje się orzeczeniem

o niepełnosprawności. Powyższe oznacza zatem, że w stosunku do skarżącego została spełniona negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Słusznie więc organy odmówiły skarżącemu przyznania tego świadczenia, skoro jego niepełnosprawna matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Reasumując, zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie kontrolowanej w sprawie decyzji zostało przeprowadzone przez organy zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Ustalony w sprawie stan faktyczny, na podstawie kompletnego materiału dowodowego sprawy należy ocenić jako prawidłowy. W uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium wyjaśniło wszystkie przesłanki natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jej wydaniu. Kompleksowa ocena wszystkich okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień, ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na marginesie wyjaśnić należy, że jeżeli małżonek osoby wymagającej opieki, tj. E. K. jest faktycznie osobą schorowaną, to zasadnym jest wystąpienie do właściwego organu o stwierdzenie u niego znacznego stopnia niepełnosprawności. Uzyskanie takiego orzeczenia umożliwi w dalszej kolejności ubieganie się skarżącego o świadczenie pielęgnacyjne.

Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.