Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 55/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 29 w zw. z art. 27 § 1 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrot tytułu wykonawczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] W. (dalej jako: wierzyciel) wystawił w dniu 18 grudnia 2009 r. tytuł wykonawczy obejmujący należność zamieszkałej w G. A. G. z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego, a następnie przekazał ten tytuł wykonawczy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił tytuł wykonawczy wierzycielowi. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 19 i art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.").

Wierzyciel złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że straż gminna (miejska), a więc i funkcjonariusz nakładający mandat karny wykonuje swoje zadania z upoważnienia wójta, burmistrza (prezydenta miasta), a zatem prezydent miasta – jako organ gminy uprawniony do określania i pobierania należności pieniężnych z tytułu mandatów karnych za wykroczenia, wystawianych przez strażników miejskich – jest organem egzekucyjnym uprawnionym do egzekwowania tego typu należności. W tym zakresie wyłączona jest natomiast właściwość ogólna naczelnika urzędu skarbowego. Jeśli w niniejszej sprawie zobowiązany nie posiada miejsca zamieszkania na terenie objętym właściwością Prezydenta Miasta [...] W., to organ ten – stosownie do treści art. 22 § 2 u.p.e.a. – winien przekazać przedmiotowe tytuły wykonawcze do realizacji Prezydentowi Miasta G., jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero, gdyby wszczęta przez ten organ egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, to możliwe byłoby przekazanie tytułu wykonawczego do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził jednak, że z akt nie wynika, by w niniejszej sprawie w ogóle taką egzekucję wszczęto, bowiem brak stosownej klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. Brak klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Prezydent Miasta [...] W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie organu II instancji. Zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. i wskazał, że część H-M tytułu wykonawczego zawierającą klauzulę, wypełnia organ egzekucyjny właściwy do dochodzenia należności. Zdaniem skarżącego tym organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego.

Skarżący zarzucił także błędną interpretację art. 19 § 1 i 2 u.p.e.a. oraz § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej powoływane jako "rozporządzenie wykonawcze"). Zdaniem skarżącego, Prezydent Miasta G. jest organem egzekucyjnym jedynie w stosunku do należności, co do których jest jednocześnie wierzycielem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, a nie do wierzytelności [...] W. W stosunku do tych ostatnich organem egzekucyjnym – z uwagi na fakt, iż wierzycielowi nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może przeprowadzić egzekucję – jest Naczelnik Urzędu Skarbowego.

Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę.

Przytaczając treść art. 19 § 1 i 2 u.p.e.a. oraz § 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia wykonawczego, Sąd I instancji stwierdził, że w pierwszej kolejności postępowanie egzekucyjne winien prowadzić właściwy organ gminy o statusie miasta, który jednocześnie będzie posiadał właściwość miejscową, zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie dłużnikiem jest mieszkanka G., a zatem Prezydent Miasta [...] W. winien przekazać tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta G. – jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu rzeczowo i miejscowo do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero, gdy wszczęta przez ten organ egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, to kierując się dyspozycją § 6 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego wierzyciel winien skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem przeprowadzenia egzekucji.

Sąd I instancji podkreślił, że skierowanie tytułu wykonawczego do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego może mieć miejsce tylko wtedy, gdy z przeprowadzonych czynności egzekucyjnych wynika, iż egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakiejkolwiek części majątku dłużnika. Z akt sprawy nie wynika, że w ogóle wszczęto postępowanie egzekucyjne, o czym świadczy brak stosownej klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji.

Zgodnie natomiast z art. 29 § 2 i art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. brak klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego.

Od powyższego wyroku Prezydent [...] W. złożył skargę kasacyjną. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Na podstawie art. 174 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy przez WSA poza zarzutami i wskazaną podstawą prawną, pomimo istnienia takiego obowiązku, podczas gdy w sprawie ewidentnie naruszony został, wynikający z art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej powoływana jako "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a., wymóg przekazania przez naczelnika urzędu skarbowego w drodze postanowienia tytułu wykonawczego właściwemu organowi egzekucyjnemu, to jest Prezydentowi Miasta G.;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się w treści uzasadnienia wyroku do zarzutu skargi dotyczącego niewłaściwego zastosowania przez organy egzekucyjne art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, iż tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 tej ustawy.

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że Prezydent Miasta [...] W., z uwagi na miejsce zamieszkania dłużnika, winien był przekazać tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta G. – jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu rzeczowo i miejscowo do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, a nie skierować tytuł wykonawczy do naczelnika urzędu skarbowego, którego właściwość ma charakter następczy. Skoro jednak wniosek o wszczęcie egzekucji wraz z wystawionym tytułem wykonawczym wpłynął do Naczelnika Urzędu Skarbowego, to organ ten był zobowiązany do przekazania go właściwemu organowi, to jest Prezydentowi Miasta G., a nie dokonywać zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi z powodu braku stosownej klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji. Klauzulę taką nadaje wyłącznie organ egzekucyjny przystępujący do egzekucji. Kwestia ta była przedmiotem zarzutu skargi, lecz Sąd pierwszej instancji w ogóle się do niego nie odniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy – na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd kasacyjny wskazując na przepis art. 22 § 2 i § 3 u.p.e.a. zgodził się z twierdzeniem Sądu I instancji, że na gruncie niniejszej sprawy, co do zasady, Prezydent [...] W. nie jest organem egzekucyjnym właściwym miejscowo do prowadzenia egzekucji. Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie wyjaśnił jednak, czy w omawianej sytuacji Prezydent [...] W. jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, czy też skoro nie jest miejscowo właściwy, ma jedynie status wierzyciela, nie jest natomiast organem egzekucyjnym.

W dalszej części uzasadnienia NSA zauważył, że Sąd I instancji zaakceptował zwrot tytułu wykonawczego do wierzyciela (Prezydenta [...] W.) z uwagi na brak klauzuli, nie odnosząc się w ogóle do zarzutów skargi, że klauzulę nadaje organ egzekucyjny, a – zdaniem skarżącego – Prezydent [...] W. w tej sprawie nie był organem egzekucyjnym. Stąd w ocenie NSA zasadny był zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem orzeczenie w tej części nie poddaje się kontroli, zaś omawiane zagadnienie ma znaczenie zasadnicze dla oceny, czy tytuł wykonawczy odpowiadał wymogom z art. 27 § 1 u.p.e.a. Wskazana wada stanowiła przyczynę uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedwczesne byłoby natomiast rozpatrywanie drugiego zarzutu kasacyjnego dotyczącego nierozważenia obowiązku przekazania sprawy do organu właściwego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy NSA polecił Sądowi I instancji rozważyć, czy Prezydent [...] W., który co do zasady jest organem rzeczowo właściwym do egzekucji wystawionych przez siebie mandatów, jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym w sytuacji, kiedy z uwagi na zamieszkanie dłużnika nie jest właściwy miejscowo do prowadzenia przeciwko niemu egzekucji. Następnie polecił ocenić, który organ powinien nadać klauzulę tytułowi wykonawczemu wystawionemu przez Prezydenta [...] W. niebędącego organem egzekucyjnym miejscowo właściwym do prowadzenia egzekucji w stosunku do mieszkanki G. Dopiero po rozstrzygnięciu tych kwestii NSA zobowiązał ocenić, czy Dyrektor Izby Skarbowej trafnie uznał, że tytuł wykonawczy niezaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego, podlega zwrotowi, jako niespełniający wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a., a także ocenić, który organ powinien prowadzić omawiane postępowanie egzekucyjne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez Prezydenta [...] W. skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W związku z powyższym, w rozpatrywanej przez Sąd orzekający sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Sądu wyższej instancji.

Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak - Molczyk [w:] H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Odnosząc przedstawione rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r., który wiąże skład orzekający w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że Sąd I instancji powinien rozważyć, czy Prezydent [...] W., który co do zasady jest organem rzeczowo właściwym do egzekucji wystawionych przez siebie mandatów, jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym w sytuacji, kiedy z uwagi na zamieszkanie dłużnika nie jest właściwy miejscowo do prowadzenia przeciwko niemu egzekucji. Następnie polecił ocenić, który organ powinien nadać klauzulę tytułowi wykonawczemu wystawionemu przez Prezydenta [...] W. niebędącego organem egzekucyjnym miejscowo właściwym do prowadzenia egzekucji w stosunku do mieszkanki G. Dopiero po rozstrzygnięciu tych kwestii poddano ocenie Sądu, czy Dyrektor Izby Skarbowej trafnie uznał, że tytuł wykonawczy niezaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego, podlega zwrotowi, jako niespełniający wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a., a także, który organ powinien prowadzić omawiane postępowanie egzekucyjne.

Odnosząc się do tak postawionych przez Sąd kasacyjny zagadnień stwierdzić należy, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 19 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem § 2-8, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. W myśl art. 19 § 2 u.p.e.a. właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu [...] jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ.

Przepisy art. 19 u.p.e.a., w tym jego § 1 i § 2 mają charakter norm kompetencyjnych wskazują bowiem, który z wymienionych w nim podmiotów (naczelnik urzędu skarbowego lub organ gminy o statusie miasta) w okolicznościach danej sprawy jest organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym w egzekucji administracyjnej wszelkich należności pieniężnych z wyłączeniem tych, dla których zastrzeżona jest właściwość innych organów egzekucyjnych, w tym organu gminy o statusie miasta. W tym sensie można twierdzić, że organ gminy o statusie miasta jako organ egzekucyjny w zakresie przyznanych mu uprawnień (art. 19 § 2 u.p.e.a.) wyłącza właściwość rzeczową naczelnika urzędu skarbowego (art. 19 § 1 u.p.e.a.).

Z kolei stosownie do treści art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organów egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych, z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3. Zgodnie z art. 22 § 3 tej ustawy jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego całość nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujących co oznacza, że jest to właściwość wyłączna, niezależna od zachowania się organów egzekucyjnych lub stron postępowania egzekucyjnego, lecz wynikająca z samej ustawy.

W przypadku egzekucji należności pieniężnych właściwość rzeczową organu egzekucyjnego wyznacza więc przepis art. 19 u.p.e.a. określający dopuszczalny zakres prowadzenia egzekucji przez dany organ, a właściwość miejscową art. 22 tej ustawy z uwagi na rodzaj egzekucji i organ uprawniony do jej stosowania z uwzględnieniem treści art. 19 § 2 u.p.e.a.

Z powyższego wynika, że na gruncie niniejszej sprawy organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo jest organ gminy o statusie miasta, właściwy według miejsca zamieszkania dłużnika. Wierzyciel – Prezydent [...] W. z uwagi na swoją niewłaściwość powinien więc skierować tytuł wykonawczy do rzeczowo właściwego organu uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych z majątku zobowiązanego na terenie, który ten zobowiązany zamieszkuje. Skoro zaś dłużnikiem jest mieszkanka G., to tym właściwym organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta G.

Prezydent [...] W. nie jest więc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym.

Organem egzekucyjnym wszczynającym egzekucję w rozumieniu art. 26 § 5 u.p.e.a. i prowadzącym postępowanie egzekucyjne będzie organ, do którego skierowano taki tytuł, o ile nie zaistnieją przesłanki opisane w art. 29 tej ustawy.

W okolicznościach badanej sprawy, to Prezydent Miasta G. powinien nadać klauzulę tytułowi wykonawczemu wystawionemu przez Prezydenta [...] W. niebędącego organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia egzekucji w stosunku do mieszkanki G., a następnie powinien prowadzić omawiane postępowanie egzekucyjne.

Przechodząc do oceny Dyrektora Izby Skarbowej, że tytuł wykonawczy niezaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego, podlega zwrotowi, jako niespełniający wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a. wskazać w pierwszej kolejności należy na treść przepisu art. 29 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (§ 1). Jeżeli natomiast obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (§ 2 zd. 1).

W niniejszej sprawie poza sporem było, że Prezydent [...] W. – jako wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, który nie został zaopatrzony w klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej, nie doręczył zobowiązanej ani nie dokonał wobec niej żadnych czynności, lecz wskazując na miejsce jej zamieszkania, przekazał innemu organowi egzekucyjnemu - naczelnikowi urzędu skarbowego, z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej.

Postępując w ten sposób Prezydent [...] W. naruszył przepis art. 19 § 1 i 2 w zw. z art. 22 § 2 u.p.e.a., kierując tytuł do niewłaściwego rzeczowo organu egzekucyjnego, natomiast prawidłowo zastosował przepis art. 26 § 4 tej ustawy nie zaopatrując tytułu wykonawczego odpowiednią klauzulą stwierdzającą dopuszczalność egzekucji. Klauzulę taką – jak już wspominano – wydaje bowiem wyłącznie organ egzekucyjny przystępujący do egzekucji (tu: Prezydent Miasta G.). Dopiero nieskuteczność prowadzonej przez Prezydenta Miasta G. egzekucji, uprawniałaby ten organ do przekazania tytułu wykonawczego zgodnie z właściwością rzeczową właściwemu naczelnikowi właściwemu organowi podatkowego – zgodnie z art. 19 § 1 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, a w ślad za nim organ nadzoru, uznały, że w sytuacji, gdy właściwy do prowadzenia egzekucji jest inny organ - w badanym przypadku Prezydent Miasta G. – organ, do którego skierowano wniosek wraz z tytułem wykonawczym zwraca na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. tytuł wykonawczy wierzycielowi.

Zdaniem Sądu, taka konstatacja – w świetle art. 29 § 2 u.p.e.a. – nie znajduje uzasadnienia. Zwrot tytułu wykonawczego w trybie wskazanej normy, obejmuje tylko dwie sytuacje tj., gdy:

- tytuł wykonawczy obejmuje obowiązek nie podlegający egzekucji administracyjnej,

- tytuł lub tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 ustawy.

Nie ulega wątpliwości, że należność z tytułu mandatu karnego kredytowanego podlega egzekucji administracyjnej.

Organ wskazał co prawda na braki w tytule wykonawczym, podkreślając, że nie nadano mu klauzuli o skierowaniu do egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Istotnie – tytuł wykonawczy, który nie zawiera klauzuli o skierowaniu do egzekucji administracyjnej nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej pominął jednak fakt, że Prezydent [...] W. nie był właściwy do prowadzenia egzekucji; do prowadzenia egzekucji właściwy był Prezydent Miasta G., który powinien nadać przedmiotowemu tytułowi klauzulę. Nie stanowi zaś podstawy zwrotu tytułu wykonawczego niewłaściwość organu egzekucyjnego. Należałoby także wskazać, że nie ma też innego przepisu w tej ustawie, który regulowałby taką sytuację, a to uzasadnia, zastosowanie przepisów regulujących ogólne postępowanie administracyjne. Zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, obejmuje – w ocenie Sądu – także przepisy dotyczące procedury związanej z właściwością organów administracji publicznej. Redakcję art. 18 u.p.e.a. należy rozumieć w ten sposób, iż również przy częściowym uregulowaniu danej instytucji prawnej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwe jest uzupełnienie tej regulacji przez niejako uzupełnienie elementów normy z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Posiłkowe stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego możliwe jest wyłącznie w sytuacji, kiedy nie stoi to w sprzeczności z ratio legis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., II FSK 642/05, Lex nr 173121). Przepis art. 18 u.p.e.a. odsyła więc do regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego nakazując ich odpowiednie stosowanie, a dotyczy to kwestii nieujętych wprost unormowaniem ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż o obowiązku przestrzegania z urzędu przez organy administracyjne (w tym egzekucyjne) swojej właściwości miejscowej i rzeczowej mowa jest w art. 19 k.p.a. stosowanym odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. (por.: wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., II FSK 642/05). Obowiązek badania właściwości przez organ wiąże się z etapem wszczęcia postępowania. Jeśli organ administracji, do którego podanie skierowano, nie dysponuje zdolnością prawną do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania (tak: Komentarz do art. 65 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I i II, Zakamycze, 2005).

Należy także podnieść, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują w swej treści uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organy egzekucyjne swojej niewłaściwości. W tym zakresie winny mieć także zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a konkretnie jego art. 65 § 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ, do którego został niewłaściwie skierowany wniosek o prowadzenie egzekucji wraz z tytułem wykonawczym, winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu. Z taką właśnie sytuacją organy miały do czynienia w niniejszej sprawie (por.: wyrok NSA z dnia 24 listopada 1998 r., III SA 918/97), a skoro tak, to winny zastosować normę wskazaną w art. 65 § 1 k.p.a.

Reasumując, uzasadniony w ocenie składu orzekającego jest pogląd, że art. 29 § 2 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, w sytuacji, gdy konkretny organ nie jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy to z powodu właściwości rzeczowej, czy miejscowej. Przepis ten bowiem obejmuje tylko i wyłącznie dwie okoliczności uzasadniające jego zastosowanie tj. po pierwsze taką, gdy tytuł wykonawczy obejmuje obowiązek nie podlegający egzekucji administracyjnej, po drugie, gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 ustawy. W przypadku, gdy organ egzekucyjny, do którego skierowano wniosek jest niewłaściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, winien przekazać tytuł wykonawczy organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne powinno zatem zostać wszczęte i być prowadzone przez Prezydenta Miasta G., który powinien tytułowi wykonawczemu wystawionemu przez Prezydenta [...] W. nadać klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego, stwierdzając swoją niewłaściwość nie powinien zwracać przedmiotowego tytułu wykonawczemu wierzycielowi – Prezydentowi [...] W., lecz przekazać go właściwemu organowi egzekucyjnemu, tj. Prezydentowi Miasta G.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że tak Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i Dyrektor Izby Skarbowej dopuścili się naruszenia przepisów postępowania poprzez dokonanie w sposób nieuprawniony zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a., zamiast przekazać go organowi właściwemu na zasadzie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Z tej też przyczyny należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.