Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 538/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej jako "k.p.a.", art. 54 § 5 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia K. Ż. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2018 r., którym oddalono jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i uznał za uzasadnioną skargę na ww. czynność egzekucyjną.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku K. Ż. wystawił zawiadomienia z dnia 27 sierpnia 2018 r. nr od [...] do [...], na podstawie których zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A"S.A.

Zobowiązany wniósł skargę na tę czynność egzekucyjną podnosząc, że wyegzekwowana w toku tej czynności kwota 21.865,67 zł stanowi własność M. Ż. Kwota ta została przelana na rachunek bankowy zobowiązanego przez pożyczkodawcę – "B" sp. z o.o., żeby ten przekazał ww. środki pożyczkobiorcy. Wobec powyższego pieniądze te nie powinny zaspokajać długów zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia 27 września 2018 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddalił skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną.

K. Ż. wniósł zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając naruszenie:

-art. 80 § 3 u.p.e.a., poprzez brak zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, brak przesłania zawiadomienia w dniu 27 sierpnia 2018 r., a ponadto uniemożliwienie powiadomienia osoby trzeciej, tj. M. Ż. o konieczności złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji jeszcze przed przeprowadzeniem egzekucji;

-art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, brak załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej czynności egzekucyjnej oraz zasądzenie od organu egzekucyjnego na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i uznał za uzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A., podjętą na podstawie zawiadomień z dnia 27 sierpnia 2018r. nr od [...] do [...]

W uzasadnieniu podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, służy zaskarżeniu czynności wykonawczych i może być wnoszona zarówno na czynności organu egzekucyjnego, jak i egzekutora, natomiast nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W ramach skargi na czynność egzekucyjną można więc wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tych, tj. zaskarżanych czynności.

W ocenie organu II instancji, analiza sprawy nie potwierdza, że zaskarżona czynność egzekucyjna nie zawiera jakichkolwiek uchybień, przy czym uchybienia te nie są tożsame z podnoszonymi przez stronę.

W pierwszej kolejności organ II instancji wskazał, iż organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków przewidzianych dla egzekucji świadczeń pieniężnych. To jak egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych winna przebiegać określa art. 80 § 1, § 3 u.p.e.a. Podstawą zastosowanej czynności egzekucyjnej jest zawiadomienie, którym wzywa się bank do przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Zawiadomienie to jest przesyłane do banku przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Zobowiązany otrzymuje wydruk zawiadomienia o zajęciu, który uznaje się za jego odpis. Zawiadomienie musi spełniać określone wymogi formalne z art. 67 § 2 u.p.e.a., z modyfikacją ustanowioną mocą art. 67 § 2a u.p.e.a.

Celem zajęcia wierzytelności, organ egzekucyjny, wystawił w dniu 27 sierpnia 2018 r. zawiadomienia nr od [...] do [...]. W treści tych zawiadomień umieścił numery tytułów wykonawczych stanowiących podstawę zajęcia, tj. podał, że są to tytuły wykonawcze z dnia 24 sierpnia 2018 r. nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...] (razem 337 tytułów wykonawczych). Mimo wystawienia zawiadomień w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, organ egzekucyjny nie przesłał ich wszystkich zobowiązanemu. Jak wynika bowiem z opisu koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru wysyłki zawiadomień, stronie doręczono - wraz z zawiadomieniami - tylko odpisy tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...] z dnia 24 sierpnia 2018 r. Stanowi to oczywiste naruszenie art. 80 § 3 u.p.e.a., nakazującego organowi egzekucyjnemu doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę zajęcia zawsze wtedy, gdy nie były one uprzednio doręczone (co nie miało miejsca w sprawie).

Powyższe uchybienie, zdaniem organu II instancji, winno być skorygowane przez organ egzekucyjny, poprzez niezwłoczne przesłanie zobowiązanemu odpisów pozostałych tytułów wykonawczych. Przy czym organ zauważył, że w aktach sprawy znajdują się tylko tytuły wykonawcze z dnia 24 sierpnia 2018 r. o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Gdyby okazało się, że inne tytuły wykonawcze nie zostały wystawione na zobowiązanego, to zajęcie należy bezzwłocznie zaktualizować do tytułów wykonawczych istniejących w obrocie prawnym.

Co więcej, według organu II instancji, niektóre tytuły wykonawcze obejmowały powtarzające się należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Przy czym organ podał, że Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z dnia 18 grudnia 2018 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o część tytułów wykonawczych, stwierdzając, że egzekucja prowadzona na ich podstawie jest niedopuszczalna. Spowodowało to zaktualizowanie zajęć z dnia 27 sierpnia 2018 r. Nie ma zatem już niebezpieczeństwa podwójnego wyegzekwowania tych samych należności z tytułów wykonawczych.

Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że wystawione zawiadomienia nie spełniają wszystkich wymogów formalnych. Zawiadomienia doręczone zobowiązanemu winny bowiem - jako wydruki odwzorowujące treść przesłaną za pomocą systemu teleinformatycznego do banku - posiadać zamiast "tradycyjnego" podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego, opatrzenie ich kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W treści zawiadomień o numerach od [...] do [...] - czego zabrakło w badanej sprawie - winno zatem w miejscu podpisu znaleźć się stwierdzenie, że zostały one podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Oznacza to, że zawiadomienia nie powinny być podpisywane odręcznie przez osobę upoważnioną. Wystarczające jest bowiem powołane oznaczenie, że podpis nastąpił ww. sposobem. Podpisanie tych dokumentów odręcznie stanowi zaprzeczenie tego, że stanowią one dokładne odwzorowanie zawiadomień, które zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności. Powyższy błąd należy usunąć poprzez przesłanie zobowiązanemu zawiadomień spełniających ten wymóg formalny.

Innych uchybień organ II instancji nie stwierdził, zatem wskazane nieprawidłowości winny być naprawione przez organ egzekucyjny, gdyż obowiązany jest on - w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne - usunąć stwierdzone wady czynności.

Ustosunkowując się do twierdzeń podniesionych w zażaleniu, organ II instancji wskazał, że akta sprawy wyraźnie dokumentują to, iż wystawione zawiadomienia o zajęciu zostały przesłane zobowiązanemu w dniu ich wystawienia, tj. w dniu 27 sierpnia 2018 r. Przesyłka była dwukrotnie awizowana: dnia 29 sierpnia 2018 r. i dnia 6 września 2018 r., a następnie zwrócone nadawcy. W tych okolicznościach skutek doręczenia nastąpił w dniu 12 września 2018 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że skutek doręczenia, który następuje na podstawie art. 44 k.p.a. jest równoważny skutkom doręczenia przewidzianym w innych trybach (art. 42 k.p.a., czy art. 43 k.p.a.). Znamiennym jest, że tryb doręczenia z art. 44 k.p.a. obwarowany jest wieloma warunkami. Muszą one zostać spełnione dla uznania, że doręczenie w tym trybie jest skuteczne. Adresat ma aż 14 dni, by dokonać odbioru przesyłki. Podmiot dokonujący doręczenia pozostawił zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej zobowiązanego w dniach 29 sierpnia 2018 r. i 6 września 2018 r. Mimo tego, strona nie odebrała kierowanej przez organ egzekucji korespondencji. Okoliczności te dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. Jest to dokument urzędowy, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone.

Organ II instancji podzielił pogląd organu egzekucyjnego, że w trybie skargi na czynność egzekucyjną nie jest oceniana kwestia prawa własności danego składnika majątkowego. Nadto organ egzekucyjny, zgodnie z art. 80 § 3 u.p.e.a., w tym samym dniu, przesłał zawiadomienia i do dłużnika zajętej wierzytelności i do K. Ż. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakłada na organ egzekucyjny dodatkowego "wyprzedzającego" ten obowiązek informacyjny powiadomienia - jak chce tego strona, by umożliwić ewentualną lepszą ochronę praw osób trzecich.

Organ II instancji dodał, że w odrębnym postępowaniu była procedowana sprawa M. Ż., dotycząca wniosku o zwolnienie spod egzekucji wyegzekwowanych środków. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w powołanym trybie odniósł się do tych okoliczności sprawy. Osobie trzeciej przysługuje natomiast prawo do wniesienia pozwu o zwolnienie do sądu powszechnego. Organ II instancji wskazał także, że osoba trzecia ma prawo dochodzenia od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

Ponadto, w trybie zażaleniowym nie jest poddawana ocenie domniemana "opieszałość organu", lecz merytoryczna treść rozstrzygnięcia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znalazł także takich uchybień w treści zaskarżonego postanowienia, które uniemożliwiłyby jego merytoryczną ocenę.

Końcowo, organ II instancji wskazał, że koszty postępowania administracyjnego obciążają stronę. Nie ma podstawy prawnej dla zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów od organu. Co ważne, rozpoznanie sprawy nie było uwarunkowane ich poniesieniem. Tym samym, oprócz tego, że żądanie to nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa, to nie ma ono także oparcia w stanie faktycznym sprawy.

K. Ż., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1.art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez wskazanie w uzasadnieniu, że organ egzekucyjny jest obowiązany w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne usunąć stwierdzone wady czynności w sytuacji, gdy organ w przedmiotowej sprawie winien uchylić zakwestionowaną czynność, wobec braku możliwości usunięcia stwierdzonych wad, uchybień organu egzekucyjnego, w szczególności brak przesłania wszystkich tytułów wykonawczych zobowiązanemu, ponieważ są uchybieniami, których nie da się naprawić, poprzez usunięcie wad czynności;

2. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez jedynie wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że należy usunąć stwierdzone wady czynności, nie uzasadniono zaś, dlaczego nie nakazano uchylenia zakwestionowanych czynności, a tym samym uznanie, że nie ma konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej istotnymi uchybieniami, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3.art. 80 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 26 ust. 5 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, iż w sprawie nastąpiło skuteczne wszczęcie egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy nie doręczono zobowiązanemu odpisów wszystkich tytułów wykonawczych;

4.art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że w sprawie nastąpiło skuteczne wszczęcie egzekucji oraz że wystarczającym w sprawie jest usunięcie wad czynności tak rażących uchybień, których dopuścił się organ egzekucyjny, w sytuacji, gdy takie postępowanie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego;

5.art. 139 k.p.a., poprzez pozostawienie w obrocie prawnym skutków materialnych ocenianej czynności egzekucyjnej jako dokonanej z naruszeniem prawa.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie nakazania organowi usunięcia stwierdzonych wad czynności. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sentencja zaskarżonego orzeczenia jest korzystna dla zobowiązanego i jako taka nie jest przedmiotem zaskarżenia. Natomiast strona skarżąca nie zgadza się z treścią uzasadnienia postanowienia, które - jej zdaniem - wymaga uchylenia. Uzasadnienie to ma istotne znaczenie, albowiem po przekazaniu sprawy do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji, organ ten kierować się będzie wytycznymi wskazanymi przez organ II instancji, zaś ewentualne zaskarżenie rozstrzygnięcia wydanego ponownie w I instancji, zgodnego z tymi wytycznymi, będzie działaniem spóźnionym wobec ewentualnego uprzedniego uprawomocnienia się niekorzystnego dla strony skarżącej uzasadnienia.

W ocenie strony skarżącej, trudno uznać za prawidłową treść uzasadnienia postanowienia, że stwierdzone wady czynności mogą być naprawione poprzez ich usunięcie. W takim przypadku organ winien uchylić wadliwą czynność egzekucyjną.

Ponadto strona skarżąca zarzuciła, że wbrew obowiązkom wskazanym w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że ze wskazanych w art. 54 § 5a u.p.e.a. opcji wybrał akurat "usunięcie stwierdzonych wad czynności".

Jednocześnie skarżący dodał, że niektóre tytuły wykonawcze obejmowały powtarzające się należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. dopiero w dniu 18 grudnia 2018r. wydał postanowienia umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o "zdublowane" tytuły wykonawcze.

Konkludując, skarżący stwierdził, że oczywistym jest, że usunięcie wad czynności i przesłanie tytułów wykonawczych po ponad pół roku od dokonanej czynności egzekucyjnej nie może powodować konwalidacji dokonanej czynności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 grudnia 2018 r., który, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2018 r. którym oddalono jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A., i uznano za zasadną skargę na ww. czynność egzekucyjną.

Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Definicję legalną pojęcia "czynności egzekucyjnych" zawiera przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skoro czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. wyroki WSA w Warszawie z 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, 3 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W toku egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.).

Natomiast w świetle art. 1a pkt 12a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja z rachunków bankowych. Stosownie do art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.

Z kolei w świetle § 3 tego artykułu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Przepis ten koreluje z regulacją przepisu art. 32 u.p.e.a. zgodnie, z którą organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że organ egzekucyjny sporządził zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego z dnia 27 sierpnia 2018 r. "A" S.A. odebrał te zawiadomienia 27 sierpnia 2018 r. Organ egzekucyjny w zawiadomieniach o zajęciu wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z tego rachunku. Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zostały również przesłane przez organ egzekucyjny skarżącemu i doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – 12 września 2018 r.

Skarżący buduje zarzuty skargi w oparciu o stwierdzenie, iż w sprawie nie nastąpiło skuteczne wszczęcie egzekucji administracyjnej, bowiem nie doręczono zobowiązanemu odpisów wszystkich tytułów wykonawczych.

Ustosunkowując się to tego stanowiska, zauważyć trzeba, że w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia się postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną.

Kwestia rozróżnienia postępowania egzekucyjnego od egzekucji była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale NSA wydanej w składzie siedmiu sędziów z dnia 8 grudnia 2008r., sygn. akt II FPS 6/08, oraz wyroku NSA z dnia 7 stycznia 2010r., sygn. akt II FSK 1289/08, stwierdzono, że administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe, podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Egzekucja administracyjna oznacza zaś stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym. Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania i nie może się odbyć inaczej, niż w tym postępowaniu.

Różnice między postępowaniem egzekucyjnym a egzekucją przejawiają się również w innych elementach.

Różne są momenty wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej, niż sama egzekucja. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego i skierowania go do egzekucji (art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).

Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Oba warunki wszczęcia egzekucji administracyjnej wymienione są na zasadzie alternatywy rozłącznej, zatem wystarczające jest spełnienie jednego z nich, by uznać, że doszło do owego wszczęcia.

Zgodnie z art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. za datę wszczęcia egzekucji uznaje się także doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, w sytuacji, gdy data doręczenia zawiadomienia jest wcześniejsza niż data doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Przepis ten w istocie rozstrzyga, którą z dat należy uznać za datę wszczęcia egzekucji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu jest konieczne dla skuteczności wszczęcia egzekucji. Wszczęcie egzekucji w dacie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu jest skuteczne, jeżeli poprzedza doręczenie zobowiązanemu (podatnikowi) odpisu tytułu wykonawczego. Innymi słowy, wszczęcie egzekucji zawsze wymaga doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Omawiany przepis różnicuje jedynie datę wszczęcia egzekucji w zależności od tego, czy wcześniej doręczono zawiadomienie o zajęciu, czy też odpis tytułu wykonawczego. Pozwala to przyjąć, że o ile doręczono zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego – dokonane wcześniej zajęcie wierzytelności (prawa majątkowego) uczynione zostało w ramach egzekucji administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się także uwagę, że doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu nie oznacza, że organ egzekucyjny jest zwolniony z doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Podkreśla się także, że art. 26 § 5 stwarza alternatywę rozłączną i oznacza, że spełnienie jednego tylko warunku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2017 r., I SA/Po 1450/16 oraz powołane tam piśmiennictwo i judykatura; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., II FSK 1043/11, publ. j.w.).

Jak wynika z akt sprawy przed doręczeniem skarżącemu tytułów wykonawczych dokonano czynności zajęcia rachunków bankowych, a zatem doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dacie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a).

W realiach niniejszej sprawy pojawia się pytanie, jakie skutki powoduje niedoręczenie zobowiązanemu wszystkich tytułów wykonawczych po podjęciu już czynności egzekucyjnych. Wykładnia art. 32 oraz szeregu przepisów u.p.e.a. (np. art. 122 § 1 pkt 1, art. 128 § 1 pkt 1, art. 139 § 1 pkt 1, art. 143 § 1 pkt 1, czy art. 150 § 1 pkt 1) prowadzi do wniosku, że brak doręczenia zobowiązanemu tego tytułu nie prowadzi do nieważności podjętych czynności egzekucyjnych. Jednakże w każdej takiej sytuacji należy niezwłocznie doręczyć zobowiązanemu odpis tytuł wykonawczego, jak wskazuje ustawodawca w art. 32 - "o ile nie został wcześniej doręczony" (por.: Postępowanie egzekucyjne w administracji - komentarz pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Wyd. C.H.Beck, W-wa 2011, s. 188).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd.

Skoro doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (także zaktualizowanego) jest czynnością techniczną (materialno-techniczną), a nie czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 2135/09, publ. j.w.), to wbrew zarzutom skargi, możliwe jest usunięcie wady czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego - przez niezwłoczne doręczenie zobowiązanemu pozostałych odpisów tytułów wykonawczych, które nie zostały przesłane zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Stąd też, w ocenie Sądu, na akceptację zasługuje stanowisko, że w przypadku doręczenia zobowiązanemu zawiadomień o zajęciu z dnia 27 sierpnia 2018 r. z pominięciem przesłania do zobowiązanego wszystkich odpisów tytułów wykonawczych objętych tą czynnością egzekucyjną (doręczono odpisy tytułów wykonawczych z dnia 24 sierpnia 2018 r. o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...]) organ egzekucyjny uchybienie to ma prawo skorygować poprzez niezwłoczne przesłanie zobowiązanemu pozostałych odpisów tytułów wykonawczych.

Podkreślenia wymaga, że przed podjęciem zaskarżonego postanowienia doszło do aktualizacji zajęć z dnia 27 sierpnia 2018 r., co było konsekwencją umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego w odniesieniu do tytułów wykonawczych wskazanych w treści postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 18 grudnia 2018 r., w efekcie czego wyeliminowano niebezpieczeństwo podwójnego wyegzekwowania tych samych należności.

Według art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określa z kolei art. 67 § 2 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Przy czym, art. 67 § 1a u.p.e.a. wskazuje, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1.

Art. 86b u.p.e.a. wskazał ten sposób doręczeń do banku jako mający pierwszeństwo przed innym sposobem przy środku określonym w art. 80. Jak stanowi bowiem art. 86b u.p.e.a., zawiadomienia i wezwania, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału, przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienia i wezwania doręcza się na piśmie.

Jednakże jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej to:

1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;

2) zawiadomienie o zajęciu zawiera numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (N1P) zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu;

3) zawiadomienie o zajęciu opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 67 § 2a u.p.e.a.). W przypadkach, o których mowa w § 1a, organ egzekucyjny sporządza wydruk zawiadomienia o zajęciu. Doręczenie zobowiązanemu wydruku zawiadomienia o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia (art. 67 § 2b u.p.e.a.).

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że wolą ustawodawcy jest taka konstrukcja zawiadomienia, która umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego, wierzyciela oraz dochodzonych należności, jak również tytułów wykonawczych. Nie ulega wątpliwości, że każdy z wyżej wymienionych elementów musi zostać w treści zawiadomienia wskazany w sposób, który pozwala na właściwe utożsamienie stron postępowania egzekucyjnego oraz ustalenie tożsamości zobowiązania.

W konsekwencji jako prawidłowe należało ocenić stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że zawiadomienia doręczone zobowiązanemu winny - jako wydruki odwzorowujące treść przesłaną za pomocą systemu teleinformatycznego do banku - posiadać zamiast "tradycyjnego" podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego, opatrzenie ich kwalifikowanym podpisem elektronicznym (zgodnie z art. 67 § 2a pkt 1 i 3 u.p.e.a.). W treści zawiadomień winno zatem w miejscu podpisu znaleźć się stwierdzenie, że zostały one podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Oznacza to, że zawiadomienia nie powinny być podpisywane odręcznie przez osobę upoważnioną. Wystarczające jest bowiem powołane wyżej oznaczenie, że podpis nastąpił ww. sposobem. Podpisanie tych dokumentów odręcznie stanowi zaprzeczenie tego, że stanowią one dokładne odwzorowanie zawiadomień, które zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności.

W tych okolicznościach wskazanie na konieczność usunięcia przez organ egzekucyjny stwierdzonych wad poprzez przesłanie zobowiązanemu zawiadomień spełniających ten wymóg formalny, nie narusza prawa.

Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że organ nadzoru nie jest uprawniony do uchylenia czynności egzekucyjnej, a może to uczynić jedynie organ egzekucyjny. Dopuszczalne jest zatem orzeczenie przez organ odwoławczy, po uchyleniu postanowienia organu I instancji, o uznaniu skargi za uzasadnioną (por. wyroki WSA w Gdańsku z 19 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 229/17 i I SA/Gd 231/17 oraz WSA w Łodzi z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 697/17, z dnia 19 grudnia 2017 r., III SA/Łd 778/17, publ. j.w.)

Sąd podziela pogląd organów orzekających w niniejszej sprawie, że w trybie skargi na czynność egzekucyjną nie jest oceniana kwestia prawa własności danego składnika majątkowego.

W skardze na czynność egzekucyjną akcentowano, że zajęte środki pieniężne nie stanowią własności zobowiązanego, zatem czynność egzekucyjna powinna być uchylona. W tym zakresie zauważyć należy, że skarżący nie może skutecznie kwestionować prawidłowości wydanego postanowienia, w oparciu o okoliczności niebędące przedmiotem badania organu w prowadzonym postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.

Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że osoba roszcząca sobie prawo do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie rzeczy spod egzekucji (art. 38 § 1 u.p.e.a). W takiej sytuacji nie jest jednak możliwe w ramach skargi na czynności egzekucyjne podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, publ. j.w.).

Przepis art. 54 § 5a u.p.e.a. przewiduje, że w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. Oznacza to, że sposób rozstrzygnięcia skargi - w przypadku jej uwzględnienia - zależeć będzie od przedmiotu skargi i rodzaju stwierdzonej wadliwości (por.: Postępowanie egzekucyjne w administracji - komentarz pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa Wyd. C.H.Beck, W-wa 2018, wyd.9 - komentarz do art. 54).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, w zaskarżonym postanowieniu organ zawarł prawidłowe wytyczne odnośnie usunięcia stwierdzonych wad czynności. Zaskarżone postanowienie nie narusza wskazywanych w skardze przepisów postępowania, a jego uzasadnienie spełnia wymagania, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.