Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 822/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 pkt 1, art. 3 ust. 1-3, art. 7 ust.1, art. 31 ust.4
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 6, art. 124
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 26 ust.1, art.27 ust.1, art.58, art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 5 lutego 2015r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie jako "ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia "[...]" w sprawie odmowy przyznania D. M. (dalej jako "strona", "skarżący") płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013r.

Z akt sprawy wynika, że we wniosku o przyznanie płatności na 2013r., złożonym w dniu 15 maja 2013r., strona zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne o powierzchni 30,13 ha (działki rolne: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P). Do uzupełniającej płatności podstawowej (UPO) strona zadeklarowała dwie działki rolne o powierzchni 5,07 ha (działki rolne: A1 i F1).

W dniach 5-6 marca 2014r. w gospodarstwie producenta rolnego została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wynosiła dla JPO – 23,26 ha (powierzchnia gruntów wykluczonych z płatności wynosi 6,87 ha), a dla UPO – 3,53 ha (powierzchnia gruntów wykluczonych z płatności wynosi 1,54 ha). Organ wskazał, że ustaleń dokonano w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG), odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne, ujęte we wniosku strony.

W związku z tym, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do płatności, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi: dla JPO – 29,5357%, a dla UPO - 43,6261%, organ I instancji odmówił przyznania ww. płatności na 2013r. Jednocześnie wskazał, że w sprawie brak jest przesłanek do odstąpienia od obniżek i wyłączeń.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona podniosła, że jest rolnikiem ekologicznym od około 30 lat i w jej gospodarstwie odbyło się bardzo dużo kontroli. Wszystkie poprzednie nie kwestionowały zasad gospodarowania na nich, ani powierzchni. W kontroli przeprowadzonej w 2014r. chodziło o spowodowanie "obcięcia dopłat". Kontrolerzy nie uwzględnili zadrzewień śródpolnych, polan leśnych, pozostawianych skupisk drzew daleko od siebie rosnących (traktując je jako zwarty drzewostan), łąk podmokłych (rezerwuar karmy w okresach suchych, wiosennych). Strona podniosła, że od 2008r. stopniowo zwiększa powierzchnię uprawową łąk – zwiększenie wynosi około 3 ha, choć nie zwiększa powierzchni deklarowanej do płatności. Dlatego wyniki obecnej kontroli uważa za "dziwne" względem kontroli z 2008r. Przyznał, że na działkach nr "[...]" i "[...]" w ciągu ostatniego roku nie były prowadzone ze względów ekologicznych prace, ale dotyczy to tylko ostatniego roku.

W uzupełnieniu odwołania podniesiono, że kontrola obszarowa nie uwzględniła: dopuszczalnego pozostawiania na łąkach zadrzewień (wszystkie uznając za zwarty drzewostan), pozostawionych wśród drzew łąk i łączek śródleśnych, różnicy w granicach działek (niezgodność ze stanem faktycznym, brak rozgraniczenia gruntów, wykluczające się nawzajem operaty geodezyjne), szkód wywołanych przez zwierzęta dzikie (zakwalifikowane jako nieużytki).

W motywach zaskarżonej decyzji, organ II instancji przywołał treść art.7 ust.1 i art.31 ust.4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r., poz.1164 ze zm.), dalej jako "ustawa z 26 stycznia 2007r. o płatnościach" oraz wskazał, że zgodnie z art.26 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora win (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009r.), kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w tym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.

W przypadku płatności JPO organ stwierdził, że na działce rolnej L (łąka trwała) o deklarowanej powierzchni 1,83 ha, kontrola na miejscu stwierdziła powierzchnię 1,45 ha, z czego 0,06 ha stwierdzono jako czarny ugór, do którego również przysługuje płatność JPO. Z kolei w przypadku działki rolnej M zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,48 ha, a kontrola stwierdziła powierzchnię 0,03 ha. Z uwagi na to, że działka ta nie spełnia warunków określonych w art.2 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach (minimalna powierzchnia działki rolnej to 0,1 ha), powierzchnię deklarowanej działki rolnej potraktowano jako zawyżenie deklaracji i wykluczono z JPO.

Na podstawie art.58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku, organ II instancji wskazał, że prawidłowo odmówiono przyznania ww. płatności.

Organ powołał treść art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi o wyjątkach od stosowania obniżek i wykluczeń i zaznaczył, że strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Producent rolny powinien we wniosku podać stan faktyczny użytkowanych przez siebie rolniczo gruntów i sprawdzić jak w rzeczywistości przedstawi się stan posiadanych gruntów. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności, to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych - należy od niej odliczyć powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi, z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Nadto wskazał, że strona podpisując wniosek o przyznanie płatności zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie organu o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.

Podkreślono, że kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. W odniesieniu do zastrzeżeń strony do wyników kontroli, dotyczących powierzchni zakwalifikowanej podczas kontroli, Biuro Kontroli na Miejscu poinformowało, że inspektorzy terenowi zmierzyli całą powierzchnię upraw w ramach deklarowanych działek referencyjnych, do których przysługują płatności. Jako powierzchnię kwalifikowaną działki rolnej uprawniona do płatności przyjęto powierzchnie działki rolnej wykorzystywanej rolniczo w ramach deklarowanej grupy upraw. Położenie działek rolnych na obszarach Natura 2000 nie zwalnia rolnika z obowiązku utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Nie należy mylić zachowania ostoi przyrody z użytkowaniem rolniczym.

Odnosząc się do zastrzeżeń dotyczących powiadomienia i uczestniczenia w czynnościach kontrolnych wskazano, że kontrola gospodarstwa trwała dwa dni. Dnia 6 marca 2014r. inspektorzy przeprowadzali czynności kontrole w obrębie Ś., gdzie mieści się siedziba gospodarstwa strony. Powiadomienie rolnika w trakcie czynności zostało odnotowane w raporcie. Informacji o powiadomieniu o kontroli nie należy utożsamiać z obecnością rolnika podczas pomiaru powierzchni wszystkich zadeklarowanych gruntów. Raport z kontroli strona otrzymała w dniu 7 kwietnia 2014r., a pracownik organu I instancji zapoznał ją z całą dokumentacją pokontrolną, omawiając wyniki kontroli w dniu 10 kwietnia 2014r. Uwagi do raportu z kontroli z dnia 18 kwietnia 2014r. wpłynęły do Biura Kontroli na Miejscu w dniu 22 kwietnia 2014r. Pismo zawierające stanowisko Biura w przedmiocie podnoszonych uwag wysłano do strony w dniu 12 maja 2014r.

W kwestii zarzutu "zaprzeczenia wszystkich poprzednich kontroli", organ wskazał, ze pierwsza kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni została przeprowadzona w gospodarstwie strony w 2008r., a jej wyniki ze względu na długi okres czasu nie mogą mieć wpływu na wyniki kontroli przeprowadzonej w 2014r. Nadto działki rolne M i N, co do których stwierdzono największe nieprawidłowości względem powierzchni niekwalifikującej się do płatności, zostały zadeklarowane dopiero we wniosku na 2012r. W związku z powyższym podtrzymano wyniki kontroli na miejscu.

Niezależnie do powyższego organ wskazał na treść art.3 ust.3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach i stwierdził, że ogólne negowanie przez stronę ustaleń kontroli nie mogło stanowić przeciwwagi dla konkretnych wyliczeń, znajdujących potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej, szkicach, dotyczących użytkowania działek rolnych i znajdującej się na nich roślinności. Stan faktyczny został ustalony w oparciu o wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję D.M. wniósł o zwrot zakwestionowanych w 2014r. dopłat rolnych wraz z odsetkami, zobowiązanie organu do wprowadzenia ujednoliconych zasad kontrolnych oraz kompetentnego doboru osób na stanowiskach dotyczących analizy wyników kontroli w obszarze rolnictwa ekologicznego oraz stosownego przeproszenia za zaistniała sytuację. W uzasadnieniu skargi wskazał, że jest osobą, która posiada dużą wiedzę i wieloletnią praktykę w obszarze rolnictwa ekologicznego. Z powszechnego wsparcia poprzez dopłaty bezpośrednie korzysta od około 10 lat. Wszystkie kolejne kontrole przez te lata potwierdzały w pełni zasadność jego działań. Kontrola przeprowadzona w 2014r. praktycznie zakwestionowała wszystkie dotychczasowe kontrole. Skarżący zarzucił, że ARiMR nie posiada jednolitych, jasnych zasad prowadzenia kontroli i każda z nich jest prowadzona uznaniowo i subiektywnie. Wskazał, że na jego działkach istnieje drzewostan 10-40 letni i jest on stopniowo redukowany – dotychczasowe kontrole uznawały ten stan, a kontrola z 2014r. zakwestionowała istnienie wszelkich zadrzewień śródpolnych, co zmniejszyło powierzchnię o około 3 ha. ARiMR stosuje zasady monopolistyczne i autokratyczne – sama tworzy system, który następnie kontroluje. Organ prowadzi działalność, która nie jest zgodna z ideami wprowadzenia programów rolnośrodowiskowych, nie przygotowuje w sposób właściwy do przeprowadzania kontroli na miejscu odbiegających od powszechnych praktyk rolniczych, posługuje się ogólnym znaczeniem "stosowania dobrej kultury rolnej" i nie indywidualizuje swoich zasad w stosunku do konkretnych przypadków, a wprowadza monokulturowe zasady, które bezwzględnie mają dotyczyć wszystkich rolników. Zdaniem skarżącego w kontroli ewidentnie chodziło o spowodowanie obcięcia dopłat. Kontrolerzy nie uwzględnili polan leśnych, pozostawianych skupisk drzew daleko od siebie rosnących, łąk podmokłych. Zwierzęta hodowlane (konie) zyskały idealne do swoich wymogów warunki, zwiększył się zasób gatunkowy zwierząt dzikich i roślin, dlatego cele ekologiczne działek zostały osiągnięte przy spełnieniu wymogów utrzymania ich w dobrej kondycji rolnej. Kontrolerzy zastosowali niekorzystny sposób pomiaru wyłączeń: skróty, łuki, nie uznawanie polan, dołączanie pojedynczych drzew. Skarżący zaznaczył, że od 2008r. stopniowo zwiększa powierzchnię uprawową łąk, bez zwiększania powierzchni deklarowanej, a kontrola wykazała sytuację odwrotną. Wskazał, że na działkach nr "[...]" i "[...]" w ciągu ostatniego roku nie były prowadzone prace polegające na wycince drzew, ale wynika to z dobrej kultury prowadzenia rolnictwa ekologicznego. Rekompensatą w tej kwestii były ok. 3 ha zapasu gruntu na innych działkach, którego kontrola nie uwzględniła.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wynika zaś, że zaskarżony akt ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie ma natomiast uprawnień do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie płatności bezpośrednich. Sąd nie może zastępować organów administracyjnych przy rozstrzyganiu spraw administracyjnych.

Spór w rozpoznanej sprawie dotyczył zasadności odmowy przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich za rok 2013. Odmowa ta nastąpiła wskutek stwierdzenia przez organy ARiMR, że powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu do płatności jest mniejsza od powierzchni deklarowanej przez stronę, przy czym różnica między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym przekracza 20 %.

Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały prawidłowo przepisy prawa materialnego.

Zasady i tryb przyznawania płatności obszarowych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ustawa ta jest aktem prawnym uzupełniającym regulacje zawarte w przepisach powołanych w art.1 rozporządzeń Rady (WE) i Komisji (WE), które są stosowane bezpośrednio, w zakresie przekazanym do kompetencji państw członkowskich. W stanie prawnym obowiązującym w 2013r. aktami tymi były odpowiednio: rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) zwane dalej "rozporządzeniem nr 73/2009" oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu (...) zwane dalej w skrócie "rozporządzeniem nr 1122/2009".

Rozporządzenie nr 73/2009 określa podstawowe kryteria przyznawania rolnikom jednolitych płatności obszarowych, stanowiąc przy tym, że jest to płatność niezwiązana z wielkością produkcji. W art. 124 określa powierzchnię objętą systemem jednolitej płatności obszarowej wskazując, że "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe. W art. 6 nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby wszystkie grunty rolne, w szczególności grunty, które nie są wykorzystywane do celów produkcyjnych były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Stanowi, że "państwa członkowskie określają wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej, zgodnej z ochroną środowiska".

Te wskazania zrealizowane zostały przez ustawodawcę krajowego poprzez ustanowienie warunków przyznawania jednolitych płatności obszarowych oraz minimalnych norm w zakresie dobrej kultury rolnej.

Według art.7 ust.1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art.124 ust.2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli między innymi wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o płatności, oraz przestrzegane są wymogi przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Normy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U nr.39, poz.211 ze zm.).

W myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania płatności zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona - ustawodawca nałożył na rolników obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwania. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.

Wskazać także należy, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o płatnościach. W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli, a w ustawie z 26 stycznia 2007r. o płatnościach kontroli dotyczą przepisy art.30-35. Są to określone w przepisach rozporządzenia kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności obliguje organ do przeprowadzenia kontroli wniosku i zawartych w nim informacji przez wnioskodawcę. Szczególny tryb postępowania w tego rodzaju sprawach wyłącza obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu przeprowadzania czynności kontrolnych. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009). Wynika stąd, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Zatem udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Również w art.31 ust.4 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach wskazano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o jej wynikach i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. W myśl art.32 ust.1 rozporządzenia, z każdej kontroli sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonej kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się między innymi (pkt. c) sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiaru każdej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru. Zgodnie z art.32 ust.2, w przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania.

Jak już wyżej Sąd stwierdził, decyzje w sprawie przyznania płatności bezpośrednich wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków.

Podkreślić należy, że w rozpoznanej sprawie organ dokonał w dniach 5-6 marca 2014r. kontroli na miejscu gospodarstwa rolnego skarżącego i zmierzył uprawnione do płatności grunty. Tym samym kontrola ta nie ograniczała się do kontroli na podstawie ortofotomapy, których aktualność i dokładność mogłoby być kwestionowana.

W treści raportu z kontroli działek skarżącego, wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody przeprowadzonych pomiarów, ich wyniki, powierzchnie stwierdzonych upraw oraz opis nieprawidłowości. Zawarte w raporcie informacje udokumentowane zostały w dołączonym do niego materiale graficznym i fotograficznym. Zgodnie z art. 15 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 określenie obszarów i teledetekcję przeprowadza się w oparciu o przepisy art. 34 ust. 1- 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W myśl ust. 1 powołanego przepisu powierzchnię działek określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. W niniejszej sprawie pomiar powierzchni działek skarżącego został przeprowadzony przy wykorzystaniu wskazanego odbiornika GPS. Na dołączonych do raportu kontroli szkicach z pomiaru powierzchni działek inspektorzy terenowi wykazali granice poszczególnych działek oraz oznaczyli tereny wyłączone z płatności (nieużytki oraz obszary nieużytkowane rolniczo porośnięte drzewami, krzewami, wieloletnimi chwastami). Powyższe potwierdza sporządzona dokumentacja fotograficzna załączona do akt sprawy na płycie CD.

Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Tym samym dowód w postaci raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych może mieć decydujące znaczenie w sprawie i należy mu przypisać przymiot wiarygodności.

Jeżeli zatem skarżący twierdzi, że powierzchnie działek rolnych są inne niż wykazane w raporcie z kontroli, to powinien przedłożyć przeciwdowód w postaci wyników pomiarów spornych działek dokonanych przez uprawnione do tego podmioty. Organ nie jest przy tym zobowiązany do ponownego dokonania kontroli na miejscu, zwłaszcza gdy zarzuty co do wyników tej kontroli zgłaszane przez skarżącego w toku postępowania są bardzo ogólne.

Z treści wniesionych zastrzeżeń do raportu z kontroli oraz odwołania i skargi wynika jedynie, że skarżący nie zgadza się z ustaleniami kontroli pod względem zmierzonej powierzchni, gdyż organ nie uwzględnił dopuszczalnego pozostawiania na łąkach zadrzewień, pozostawionych łąk i łączek śródleśnych, różnicy w granicach działek oraz szkód wywołanych przez zwierzęta dzikie.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika natomiast, że część gruntów została wyłączona z płatności ze względu na zadrzewienia czy zakrzaczenia oraz trwałe zalanie gruntu i nieużytkowanie rolnicze. Powyższe zostało udokumentowane na fotografiach znajdujących się na płycie CD, stanowiącej załącznik do raportu z kontroli. Na zdjęciach tych wyraźnie widać, że część działek jest porośnięta samosiejkami drzew i wieloletnią trawą, las, z którym graniczą działki rolne zgłoszone przez skarżącego rozrasta się na przylegające do niego obszary. Występowanie tego typu roślinności niewątpliwie wskazuje na brak utrzymania gruntu w dobrej kulturze rolnej, w szczególności zgodnie z minimalnymi normami. W wyroku z dnia 5 listopada 2010r., sygn. akt II GSK 1004/09, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty muszą być zadbane, a więc nie mogą na nich występować wieloletnie chwasty oraz samosiejki drzew (publ. CBOIS).

Wbrew twierdzeniom skarżącego organy nie wyłączyły z płatności gruntów, na których stwierdzono szkody wywołane przez dzikie zwierzęta (czarny ugór). Z kolei, w przypadku działek rolnych M i N, na których organ stwierdził brak użytkowania rolniczego, sam skarżący przyznał, że w ciągu 2013r. nie wykonywał na nich prac rolnych. Sama okoliczność położenia działek na obszarach Natura 2000 nie zwalnia natomiast rolnika z obowiązku utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu minimalnych norm. W przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o płatności w ramach działania płatności dla obszarów Natura 2000 grunty mogą być porośnięte tylko pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wypływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar (§ 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie norm minimalnych). Nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, że kontrolujący winni uwzględnić, że na części działek rolnych faktycznie zwiększyła się powierzchnia uprawniona do płatności, pomimo nie wykazania tego we wniosku, gdyż w przypadku stwierdzenia, że obszar uprawniony do płatności jest większy niż zadeklarowany, to do płatności przyjmuje się tylko obszar zadeklarowany. Bez wpływu na wynik sprawy pozostają także wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w 2008r. – od kontroli tej upłynęło ponad 5 lat, a nadto nie były nią objęte wszystkie działki rolne zgłoszone przez stronę w 2013r.

Podkreślić w tym miejscu należy, że do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych, jeśli ubiega się o płatności do nich. Działki rolne, ze względu na zmienny ich charakter, nie są przedmiotem wpisu do ewidencji gruntów, ani innych rejestrów. Producent rolny we wniosku o przyznanie płatności jest natomiast zobowiązany podać zarówno działki rolne (ich powierzchnię, prowadzoną na nich uprawę), jak i działki ewidencyjne, na których są one położone. Jeszcze raz podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązek wyznaczenia w terenie i pomiaru powierzchni działek rolnych zgłaszanych do płatności spoczywał wyłącznie na wnioskodawcy. To on bowiem ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. Przesłany przez organ ARiMR spersonifikowany załącznik graficzny do wniosku ma jedynie ułatwić i pomóc producentowi rolnemu wypełnienie wniosku. Jednakże to producent rolny musi każdorazowo sprawdzić, czy wszystkie działki zgłaszane w ubiegłym roku będą przez niego uprawiane, czy ich stan się nie zmienił np. w wyniku rozrośnięcia się terenów zadrzewionych, zakrzaczonych, zalanych. To producent rolny winien być najlepiej zorientowany w stanie uprawianych przez siebie działek rolnych.

Tym samym prawidłowo także organ stwierdził, że w sprawie nie zaistniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od zastosowania obniżek i wyłączeń, o których mowa w art.73 rozporządzenia Komicji (WE) nr 1122/2009. W niniejszej sprawie wniosek o płatności nie był złożony poprawnie pod względem faktycznym, a skarżący nie wykazał w toku postępowania, że nie jest winny nieprawidłowości. Konsekwencją stwierdzonego stanu rzeczy było zastosowanie sankcji przewidzianych w art.58 rozporządzenia Komicji (WE) nr 1122/2009.

Na marginesie zaznaczyć należy, że składając wniosek, skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności objętej wnioskiem o przyznanie płatności.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.