Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 7/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-03-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

O. J. zwrócił się z wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 26 stycznia 2009 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę uzyskuje on dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.250 zł brutto, jest współwłaścicielem mieszkania (w ½ części) o powierzchni 84,5 m2, nie posiada żadnych oszczędności ani papierów wartościowych, posiada natomiast samochód marki [...] o wartości 39.000 zł, który został zakupiony na kredyt – aktualna wysokość zobowiązania względem banku wynosi około 30.000 zł. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, z którą mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Żadnych informacji o majątku małżonki ani wysokości osiąganych przez nią dochodów wnioskodawca nie ujawnił, powołując się na istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej (ustanowiony umową, której odpis dołączył do wniosku). Jednocześnie oświadczył, iż raty kredytu w wysokości około 1.100 zł za posiadany przez niego samochód spłaca jego małżonka.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie na podstawie wskazanego przepisu wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2008 wnioskodawcy i jego małżonki – jeżeli zostały już sporządzone – a jeżeli nie złożenia oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości ich łącznego dochodu uzyskanego za ubiegły rok, zaświadczeń od pracodawców wnioskodawcy i jego małżonki o wysokości ich średniego wynagrodzenia za okres ostatnich trzech miesięcy, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę lub jego małżonkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie majątku małżonki, w szczególności wskazania nieruchomości, których jest ona właścicielem, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na małżonkę wnioskodawcy pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę lub jego małżonkę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych zobowiązań (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). Ponadto wnioskodawca został poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył odpis złożonego przez niego zeznania podatkowego za 2008 r., zaświadczenie od pracodawcy o wysokości uzyskiwanych dochodów oraz pisemne oświadczenie z dnia 17 lutego 2009 r., w którym podał, że posiada konto bankowe – zajęte przez urząd skarbowy i nie wykazujące żadnych obrotów. Nadto wnioskodawca ponownie wskazał, że w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, ustanowiony aktem notarialnym, który znajduje się w aktach sprawy, oraz sprecyzował, że ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów obejmujące zwolnienie od wpisu od skargi.

Analiza przedłożonych dokumentów źródłowych wykazała, iż wnioskodawca uchylił się, powołując się na istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej, od podania jakichkolwiek informacji oraz przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jego małżonki. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, pomimo że został wyraźnie poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia ww. danych i dokumentów tylko wówczas, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej przez wnioskodawcę nie skutkuje brakiem obowiązku przedstawienia informacji oraz dokumentów dotyczących jego małżonki, gdyż o zwolnieniu strony od kosztów sądowych nie decyduje tylko jej własny stan majątkowy z pominięciem majątku współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wskazać również należy, iż w sytuacji, gdy wnioskodawca oświadcza, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z inną osobą, winien on podać również dane o stanie majątkowym i dochodach tej osoby i to niezależnie od więzi rodzinnych czy relacji osobistych łączących go z tą osobą.

Powyższe wynika z samej konstrukcji urzędowego formularza PPF, którego wzór ustalony został przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227 poz. 2245). Rubryki nr 7 i nr 10 tego formularza przewidziane dla wykazania majątku i dochodów uwzględniają bowiem nie tylko majątek i dochody wnioskodawcy, ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wpisanych w rubryce nr 6. Dla wykazania stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą została przewidziana ponadto osobna rubryka nr 8.

Informacje tego rodzaju pozwalają bowiem na ustalenie, w jakiej części każda z tych osób przyczynia się do zaspakajania wspólnych potrzeb rodziny. Zatem nie można przyjąć, że pozostają one bez wpływu na ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Podkreślić należy, iż pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył nie tylko dokumentów odnoszących się do majątku jego małżonki, ale również tych dotyczących bezpośrednio jego majątku, tj. wyciągów z prowadzonego dla niego rachunku bankowego, zaświadczeń banków, urzędu skarbowego i innych podmiotów o wysokości jego aktualnego zadłużenia, dowodów obrazujących wysokość kosztów utrzymania nieruchomości, której jest współwłaścicielem.

Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej.

Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.