Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1106/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-01-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 pkt 2 art. 255 art. 258 par. 1 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 stycznia 2013 roku Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2012 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie dotyczące włączenia dowodu w sprawie z wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2008 rok; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący R. P., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata.

We wniosku złożonym na urzędowym formularzu Skarżący nie wskazał ani źródła przychodu, ani wysokości przychodu. Wnioskodawca nie ujawnił także kosztów własnego utrzymania koniecznego oraz źródła finansowania tych kosztów. W uzasadnieniu żądania podał natomiast, że "ma ciężką sytuację, jest zadłużony bez swej winny oraz, że jest bezdomny".

Oświadczenie majątkowe Wnioskodawcy budziło wątpliwości w świetle okoliczności znanych z urzędu. Do dnia wydania orzeczenia w Wydziale III tutejszego Sądu rozpoznano już około siedemdziesiąt wniosków o prawo pomocy złożonych przez Skarżącego. Posiadane informacje wskazują, że Wnioskodawca zgłosił do systemu dopłat działki rolne o łącznej powierzchni ponad 100ha. Z kolei przeszukanie internetowych baz danych ujawniło, że Skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w "A" Sp. z o.o., a w maju 2012 roku zbył na rzecz M. P. (brat) udziały w tej Spółce o łącznej wartości 100.000 zł.

Pismem z dnia 14 grudnia 2012 roku zobowiązano Wnioskodawcę do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez:

- udokumentowanie rodzaju posiadanych źródeł przychodu oraz wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za 2010, 2011 i 2012 rok,

- przedłożenie spisu posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane od dnia 01 czerwca 2012 r.,

- określenie rozmiaru prowadzonej produkcji rolnej w latach 2011 i 2012 oraz udokumentowanie wielkość przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych za 2011 oraz 2012 rok,

- określenie rozmiaru działalności gospodarczej prowadzonej w 2011 roku oraz udokumentowanie wielkości przychodu i kosztów jego uzyskania,

- określenie wysokość kosztów prowadzonej działalności rolniczej w 2011 oraz 2012 roku,

- określenie wysokość średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego,

- wykazanie źródła finansowania wydatków na zaspokojenie potrzeb życiowych oraz źródła finansowania kosztów działalności rolniczej,

- udokumentowanie źródła pochodzenia środków przeznaczonych na kapitał zakładowy spółki "A" Sp. z o.o.,

- udokumentowanie przychodów Wnioskodawcy z tytułu zajmowania stanowiska prezesa spółki "A" Sp. z o.o.,

- przedłożenia odpisu umowy dotyczącej zbycia udziałów spółki "A" Sp. z o.o. na rzecz M. P.,

- wskazanie czyją stanowią własność oraz podanie tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości położonych pod adresami: [...], [...] (adres zamieszkania według aktu notarialnego złożonego do akt sprawy o sygn. akt III SA/Po 206/12), [...], [...] (adres dla doręczeń w sprawach o sygn. akt III SA/Po 621-622/09 i adres siedliska gospodarstwa rolnego), ul. [...] nr [...] lok. [...], [...] (adres siedziby spółki "A" Sp. z o.o.), a nadto przedłożenie szczegółowego opisu zagospodarowania wskazanych nieruchomości,

- udokumentowanie czy przeciwko Wnioskodawcy prowadzone są postępowania egzekucyjne; wskazanie aktualnie egzekwowanych należności (przedłożenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz protokołów z ostatnio dokonanych czynności egzekucyjnych), a nadto udokumentowanie rodzaju zastosowanych środków egzekucyjnych, a także wysokości kwot przekazanych organom egzekucyjnym wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych od początku 2012 roku.

W piśmie z dnia 08 stycznia 2012 roku Skarżący poinformował, że "bazy internetowe, które Sąd posiada nie mogą stanowić dowodu, gdyż są niedorzeczne".

Skarżący wyjaśnił, że nie wykonuje żadnej funkcji prezesa spółki "A" Sp. z o.o., bo lekarz zabronił mu się denerwować oraz orzekł, że Wnioskodawca nie jest zdolny do jakiejkolwiek pracy.

Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie może przedłożyć żadnych dokumentów, bo nie uzyskuje żadnego dochodu, a winę za ten stan rzeczy ponosi Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, gdyż od dziewięciu lat nie przyznała Skarżącemu nawet złotówki tytułem dopłat rolniczych.

Skarżący wyjaśnił, że nie ma pojęcia czyją własność są nieruchomości wskazane w wezwaniu do uzupełnia oświadczenia majątkowego. Natomiast z nieruchomości położonej w [...] został eksmitowany na bruk, bo nie płacił czynszu, a następnie - wymeldowany. Skarżący zaznaczył, że kontrola legalności decyzji w przedmiocie wymeldowaniu została przeprowadzona w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu.

Skarżący wskazał także, że jest zadłużony na kwotę około 300.000 zł i został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Do pisma zostało załączone zaświadczenie o dokonaniu wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

Aktualnie Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w czternastu sprawach dotyczących skarg na postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia (jedenaście skarg), odmowy wszczęcia postępowania (dwie skargi) oraz odmowy wyłączenia pracownika organu (jedna skarga). Łączna kwota wpisów od skarg wynosi 1.400 zł.

Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub też wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Formuła "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i pełny. Natomiast ocena tego, czy wnioskodawca znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, należy do wyłącznej kompetencji sądu (referendarza sądowego) – art. 254 §1 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.

Oceny sądu nie można wykluczyć (zastąpić) zapewnieniami wnioskodawcy o wyczerpaniu zdolności płatniczych. Rozstrzygnięcie o udzieleniu prawa pomocy nie może być niezależne od rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz niezależne od oceny sądu o spełnieniu przesłanek udzielania prawa pomocy. O przyznaniu prawa pomocy nie decyduje strona, lecz wojewódzki sąd administracyjny.

Warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne, albowiem nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Skarżący, pomimo wyczerpania trybu z art. 255 p.p.s.a., nie złożył oświadczenia majątkowego na podstawie, którego można by ustalić sytuację majątkową i finansową strony postępowania. Nieznane pozostają źródło i wysokość osiąganych dochodów, a nawet źródło finansowania kosztów utrzymania koniecznego strony.

Podstawą rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy nie mogą być zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, które budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.

Oświadczenie majątkowe Skarżącego budziło i budzi wątpliwość już na gruncie akt administracyjnych znanych z urzędu. Wnioskodawca nieprzerwanie od 2004 do 2011 roku ubiega się o dopłaty do produkcji rolnej. Sprawy przeciwko Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ze skargi spółki "A" Sp. z o.o. toczyły się także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie (Spółkę reprezentował Wnioskodawca, a sprawy zostały zarejestrowane pod sygn. akt III SA/Lu 41-44/11).

Do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej niewystarczające okazało się powołanie przez Wnioskodawcę wyroku WSA w Poznaniu w sprawie wymeldowania oraz podanie numeru wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

Analiza treści uzasadnienia wyroku w sprawie dotyczącej wymeldowania (sygn. akt IV SA/Po 907/09) prowadzi do wniosku, że Skarżący każdorazowo, w zależności od potrzeb konkretnego postępowania, przedstawia stan faktyczny sprawy w sposób, który ma przynieś mu oczekiwane rozstrzygnięcie. Na potrzeby sprawy o wymeldowanie, Skarżący utrzymywał, że nigdy dobrowolnie nie opuścił miejsca stałego zamieszkania w miejscowości [...], gdzie posiada gospodarstwo rolne o pow. 9,53 ha wraz z budynkami. Skarżący powoływał się na wyrok sądu powszechnego, wedle którego orzeczone miało zostać przywrócenie posiadania gospodarstwa rolnego. W sprawach o dopłaty Wnioskodawca powołuje, że posiada grunty rolne o pow. około 100ha.

W kontekście takich ustaleń, dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej prawa pomocy konieczne okazało się ustalenie sytuacji majątkowej Wnioskodawcy za pomocą dowodów z dokumentów. Zasłanianie się niewiedzą lub brakiem dokumentów w toku postępowania o uzupełnienie oświadczenia majątkowego należy traktować jako równoważne z brakiem wyjawienia rzeczywistej sytuacji majątkowej, w tym źródeł pozyskiwania środków na zapewnienie koniecznego utrzymania.

Skarżący podał numer wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalny z dnia [...] września 2011 roku (nr PESEL dłużnika jest zgodny z nr PESEL prezesa spółki "A" Sp. z o.o.). Zgodnie z treścią wypisu pozyskanego z bazy internetowej, podstawą dokonania wpisu było orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] zobowiązujące dłużnika do wyjawienia majątku. W rejestrze nie zostały ujawnione informacje o tym, czy przeciwko Wnioskodawcy prowadzone są postępowania egzekucyjne. Nie można także ustalić: aktualnie egzekwowanych należności, rodzaju zastosowanych środków egzekucyjnych, a także wysokości kwot przekazanych organom egzekucyjnym wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych od początku 2012 roku.

Ujawnienie numer wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalny nie pozwala przyjąć, że wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego zostało wykonane, a tym samym, że doszło do ujawnienia sytuacji majątkowej i rodzinnej Wnioskodawcy.

Fakt dokonania wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalny z powodu zobowiązania do wyjawienia majątku informuje co najwyżej o tym, że wierzyciele Skarżącego nie znają majątku, z którego można by skutecznie przeprowadzić egzekucję.

Takie ustalenie jest niewystarczające do przeprowadzenia wnioskowania o źródłach finansowania podstawowych potrzeb życiowych, wysokości i źródłach przychodu, tytule prawnym do korzystania z nieruchomości wskazanych w wezwaniu do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, źródle pochodzenia środków finansowych na kapitał zakładowy spółki "A" Sp. z o.o., czy też tytule prawnym do rolniczego wykorzystywania gruntów o pow. około 100ha, które deklarowane są we wnioskach o dopłaty rolnicze.

Na zakończenie z całą stanowczością podkreślić należy, że przyczyną orzeczenia o odmowie przyznania prawa pomocy nie były informacje zebrane w bazach internetowych, lecz niepełne i budzące wątpliwości oświadczenie majątkowe strony, które nie pozwala na ustalenie rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej Wnioskodawcy. Przeszukanie baz internetowych było koniecznością wynikającą z biernej postawy dowodowej Skarżącego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.