Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2480/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 3 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: art.2, art. 32 i art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...].11.2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. K. M. ([...]), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor Oddziału) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik Biura) z [...] maja 2008 r. o uchyleniu decyzji o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz odmowie jej przyznania.

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym:

J. D. przyznana została - decyzją z [...] listopada 2005 r. o numerze [...], wydaną przez Kierownika Biura - płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w łącznej wysokości 5.179,24 zł.

W dniu 31 lipca 2007 r. w siedzibie Biura Powiatowego stawiła się D. D. i oświadczyła, iż od 1999 roku jest po rozwodzie, zaś jej były mąż złożył wniosek o płatność bez jej zgody.

Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. Kierownik Biura wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z [...] maja 2008 r. o numerze [...] uchylił decyzję własną z [...] listopada 2005 r. oraz odmówił J. D. przyznania płatności. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 3 marca 2008 r. wnioskodawca przedłożył w Biurze Powiatowym dokumenty, z których wynika, że [...] 1999 r. rozwiódł się ze swoją żoną, wobec czego ustała małżeńska wspólność majątkowa do gruntów objętych wnioskiem o płatność. W tym stanie rzeczy - powołując się na treść przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286 z 2004 r., poz. 2870 ze zm.), dalej: rozporządzenie z 7 grudnia 2004 r. - Kierownik Biura stwierdził, że w dniu składania wniosku J. D. nie był uprawniony do otrzymania płatności, bowiem był właścicielem gospodarstwa rolnego z osobą trzecią.

Dyrektor Oddziału - po rozpoznaniu odwołania strony z 25 czerwca 2008 r. - zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2008 r. o numerze [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji, w pełni aprobując jej uzasadnienie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. D. wystąpił o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura jako naruszających przepisy:

1) prawa procesowego wyrażonego w art. 7 i 8 w zw. z art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności przez błędne przyjęcie, iż zachodzi podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;

2) prawa materialnego wyrażonego w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. w zw. z art. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), poprzez jego interpretację literalną i przyjęcie, że fakt dysponowania całością gospodarstwa rolnego, stanowiącego współwłasność z byłą żoną, eliminuje z uprawnienia do korzystania z pomocy finansowej, podczas gdy powyższy przepis winien być interpretowany zgodnie z wykładnią systemową i funkcjonalną.

W uzasadnieniu skargi zauważył, iż we wniosku o płatność uwzględnił grunty wchodzące w skład gospodarstwa, w którym pracował i w którym przeprowadzał proces restrukturyzacji. Wskazał ponadto, iż nie dokonał z byłą żoną podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa, w związku z czym dysponował całością gospodarstwa, które prowadził samodzielnie. Skarżący oświadczył, iż podziału majątku wspólnego dokonano dopiero w dniu [...] lipca 2007 r., w wyniku czego utracił możliwość dysponowania całością gospodarstwa. Zarzucając organowi wady w postępowaniu zauważył, iż przedstawił dowód na to, że nie jest wyłącznym właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem, chociaż dysponuje nią w całości, zaś organ nie żądał by pod wnioskiem swój podpis złożyła również jego była żona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie przywołując argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowego skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym, w tym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, który stawił się na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 9 czerwca 2009 r. oraz podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy też postępowania - sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.

Stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując kontroli decyzji administracyjnej ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, jak również decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że naruszają one prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego, jakkolwiek z innych względów, niż wskazane w skardze.

Podstawą wydanych przez organy rozstrzygnięć był przepis § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r., który stanowi, że "płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, (...) w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności".

Przed przystąpieniem do wyłuszczenia powodów uznania podjętych w sprawie rozstrzygnięć jako naruszających prawo, wskazać należy prezentowane przez skarżącego stanowisko, zgodnie z którym o spełnieniu przesłanek warunkujących udzielenie wnioskowanej płatności przesądza faktyczne dysponowanie gospodarstwem rolnym, co do którego składany jest wniosek. Odnosząc się do tak wywiedzionego stanowiska przypomnieć jednakże należy, iż przywołany wyżej przepis § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. wprowadził wyraźny wymóg, by w dniu złożenia wniosku o płatność gospodarstwo rolne stanowiło przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności. Poza sporem w niniejszej sprawie jest okoliczność, iż w dniu złożenia wniosku, tj. 25 stycznia 2005 r. gospodarstwo rolne stanowiło współwłasność J. D. oraz D. D.. Nie była to jednak współwłasność majątkowa małżeńska, bowiem z chwilą rozwiązania związku małżeńskiego (wyrokiem Sądu Okręgowego z [...] z dnia [...] 1999 r.) przez rozwód - na podstawie art. 1035 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.) w zw. z art. 46 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) - ustała z mocy prawa wspólność majątkowa małżeńska nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, zaś nieruchomości te stały się przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych byłych małżonków. Innymi słowy rzecz ujmując, gospodarstwo to nie stanowiło ani odrębnej własności, ani współwłasności z małżonkiem.

Skoro zatem skarżący w dniu złożenia wniosku o płatności nie był wyłącznym właścicielem gospodarstwa rolnego ani współwłaścicielem z małżonkiem, bowiem małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód, to zgodzić należy się z orzekającymi w sprawie organami, iż treść § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia 7 grudnia 2004r. stała na przeszkodzie uwzględnienia wniosku strony.

Jednakże w ocenie Sądu przepis § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a) rozporządzenia z 7 grudnia 2004r., który legł u podstawy przyjętych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć, jest niezgodny z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich (...) oraz z art. 92 ust. 1, art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997r., Nr 178, poz. 438), dalej: Konstytucja, poprzez to, że ograniczył prawo do otrzymania płatności na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wyłącznie do producentów rolnych prowadzących działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich wspólnej własności, wobec czego Sąd odmówił zastosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie.

Wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu przysługuje uprawnienie do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu podustawowego, w przypadku stwierdzenia jego niezgodności z ustawą i Konstytucją.

Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są związani tylko Konstytucją oraz ustawami. Z powyższego przepisu wynika, że skład orzekający w konkretnej sprawie stwierdzając, że akt prawny podustawowy (np. rozporządzenie) jest niezgodny z Konstytucją, może w tej sprawie pominąć określoną normę prawną tego rozporządzenia przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Regulacja ta nie pozostawia zatem wątpliwości, iż sąd - składający się przecież z sędziów - nie jest związany przepisami podustawowymi, które w razie potrzeby może zakwestionować (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 402/05, nie publ.). Stąd też w praktyce judykatury sądowoadministracyjnej możliwość odmowy zastosowania przepisu podustawowego z powodu jego sprzeczności z ustawą i Konstytucją jest w pełni aprobowana. Spośród najnowszych orzeczeń dotyczących tej kwestii wskazać należy wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, w którym stwierdzono, że sąd administracyjny posiada kompetencję do oceny, czy przepis rozporządzenia jest zgodny z ustawą i Konstytucją oraz że może odmówić zastosowania przepisu obowiązującego rozporządzenia z tego powodu, że przepis ten, w ocenie sądu, jest niezgodny z ustawą i Konstytucją.

Z powyższego wynika, że sąd ma obowiązek zbadania, czy przepis rozporządzenia będący materialnoprawną przesłanką wydanej decyzji jest zgodny z ustawą oraz Konstytucją RP.

W tym miejscu zauważyć należy, iż kwestia zgodności wskazanego przepisu rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. z art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) oraz z art. 92 Konstytucji, była przedmiotem wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do Trybunału Konstytucyjnego, który w dniu 24 marca 2009 r. postanowieniem o sygn. akt U 6/07 umorzył postępowanie ze względu na utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu.

W uzasadnieniu zapadłego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny przypomniał, iż mimo przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, nie zmieniła się konstytucyjna zasada, że rozporządzenia są wydawane tylko i wyłącznie na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, a upoważnienie to powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści tego rozporządzenia (art. 92 ust. 1 Konstytucji). Choć zarówno doktryna jak i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w wyjątkowych wypadkach dopuszczają usytuowanie tych wytycznych poza przepisem upoważniającym, nie jest to pożądaną techniką prawodawczą i nie pozwala na odtwarzanie wytycznych z przepisów ustaw innych niż ustawa upoważniająca. Nie można jednakże zaakceptować sytuacji, gdy wytyczne odsyłają do bliżej niesprecyzowanych uzgodnień dokonanych z Komisją Europejską czy ogólnie określonych "przepisów Unii Europejskiej", zwłaszcza że nie wszystkie one mogą być źródłem praw i obowiązków jednostek (charakteru takiego nie mają np. decyzje, adresowane do państw członkowskich, a nie do obywateli).

Trybunał zauważył, iż w świetle Konstytucji nie jest dopuszczalne uregulowanie zakresu podmiotowego świadczeń wypłacanych z funduszy Unii Europejskiej w rozporządzeniu z pominięciem ustawy. Regulacji ustawowych nie mogą w tym zakresie zastąpić - jak próbowała argumentować w sprawie Rada Ministrów - ustalenia z Komisją Europejską (nawet te ogłoszone w formie Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich w obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zatwierdzone decyzją Komisji) ani akty prawa wtórnego (a zwłaszcza takie, których adresatami w ogóle nie mogą być inne podmioty niż państwa członkowskie). Nawet przy najbardziej prounijnej wykładni art. 92 ust. 1 Konstytucji nie można bowiem uznać, że rozporządzenie może być aktem wykonawczym dla jakichkolwiek innych norm niż normy ustawowe.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, materia dotycząca podmiotowego zakresu pomocy dla gospodarstwa niskotowarowego nie może być przedmiotem samoistniej regulacji w akcie wykonawczym, bowiem określenie zakresu podmiotowego świadczeń z definicji należy do materii ustawowej i nie może być zakwalifikowane jako regulacja z zakresu "szczegółowych warunków i trybu" udzielania pomocy dla gospodarstw niskotowarowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy przedstawione przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powyższego postanowienia z 24 marca 2009 r.

Stwierdzić w konsekwencji należy, iż omawiany przepis § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, a tym samym jest sprzeczny z art. 92 Konstytucji.

Z treści art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) wynika, że może być udzielana pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Beneficjentem tej pomocy zgodnie z art. 5 ust. 1 w/w ustawy są producenci rolni. Ustawa nie definiuje pojęcia producenta rolnego i w tym zakresie odsyła do przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei w art. 3 pkt 3 ustawy z 18 stycznia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10 z 2004 r., poz. 76 ze zm.) podana została definicja producenta rolnego. W rozumieniu powyższego przepisu producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca:

a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub

b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, lub

c) posiadaczem zwierzęcia;

Zgodnie z art. 2 lit. a) powołanego w art. 3 pkt. 3 lit. b) powyższej ustawy rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą.

Z wyżej przytoczonych przepisów nie wynika, że pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych może być przyznana wyłącznie tej grupie producentów rolnych, którzy legitymują się prawem odrębnej własności gospodarstwa rolnego, jego małżonka albo ich współwłasności. Podmiot uprawniony do otrzymania pomocy finansowej został przez ustawodawcę wskazany wyraźnie. Jest nim producent rolny zgodnie z definicją zawartą w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstwa rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Producentem rolnym - zgodnie z powyższą ustawą - jest posiadacz gospodarstwa rolnego, a nie tylko jego właściciel. Obowiązek bycia właścicielem nie wynika także z powołanego Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) Rada Ministrów została upoważniona do określenia szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem rozwoju obszarów wiejskich.

Z tej delegacji nie wynika jednak, aby Rada Ministrów została upoważniona do zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania z pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Skoro zatem w ustawie określono krąg beneficjentów tej pomocy (zgodny z definicją producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji) to należy przyjąć, że w części, w której przepis wykonawczy tj. § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. wprowadził ograniczenia podmiotowe do otrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Niezależnie od powyższego, omawiany przepis w zakresie, w jakim pozbawia producenta rolnego będącego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z osobę trzecią nie będącą jego małżonkiem narusza także art. 2 oraz art. 32 Konstytucji.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Ponadto, zgodnie z art. 32 Konstytucji, wszyscy są równi wobec prawa, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Zważyć należy, iż współwłasność jest rodzajem własności. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 195 Kodeksu cywilnego, własność tej samej rzeczy może niepodzielnie przysługiwać kilku osobom (współwłasność). Wymieniony przepis zawiera opisową definicję współwłasności jako rodzaju własności charakteryzującej się tym, że jedno i to samo prawo przysługuje więcej niż jednej osobie. Generalnie zatem współwłasność przedstawia się jako prawo własności składające się z zespolonych udziałów. Wspólne prawo własności nie podlega podziałowi, który by rozdzielał je według jakichkolwiek kryteriów na odrębne, rozłączne uprawnienia współwłaścicieli. Niepodzielność wspólnego prawa polega na tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy, a żaden nie ma prawa do jej wyodrębnionej części (vide S. Rudnicki "Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003, s. 242-243 oraz E. Gniewek "Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz.", Zakamycze 2001, teza 4 i 6 do art. 195 k.c.). Z istoty współwłasności wynika zatem, iż współwłaściciel (posiadający de facto prawo do całości rzeczy) nie może być traktowany gorzej niż właściciel. Zwrócił na to uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2006r. w sprawie o sygn. akt I OSK 692/06 (Gazeta Prawna z dnia 8 grudnia 2006r. Nr 239). Różnicowanie pozycji obu w/w podmiotów tylko ze względu na wielkość udziału we własności (pełny udział lub jego część) pozostawałoby w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa stanowiącą w polskim systemie prawa zasadę o randze konstytucyjnej (art. 32 Konstytucji).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zakwestionowana regulacja przez nieracjonalność zróżnicowania sytuacji właścicieli nie znajduje dostatecznego usprawiedliwienia w obiektywnych okolicznościach i narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, co prowadzi do stwierdzenia jej niezgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji. Nie do zaakceptowania jest bowiem na gruncie zasad wyrażonych w powołanych przepisach Konstytucji sytuacja, w której współwłaściciel z osobą trzecią jest gorzej traktowany niż współwłaściciel z małżonkiem, bądź wyłączny właściciel.

Odmowa zastosowania przepisu rozporządzenia powoduje, że zastosowanie znajdą przepisy ustawy, na mocy której akt wykonawczy został wydany. Trzeba bowiem zauważyć, że ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich (...) w odmienny sposób uregulowała kwestię podmiotów uprawnionych do dopłat z Funduszu. Poprzez odesłanie do ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności określiła, że podmiotem uprawnionym do ubiegania się o pomoc jest producent rolny, którym może być również współposiadacz gospodarstwa rolnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skoro skarżący był posiadaczem (czy choćby współposiadaczem) gospodarstwa rolnego na dzień składania wniosku, przysługiwało mu uprawnienie do domagania się pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych.

Zaznaczyć jednak należy, iż zapadły w sprawie wyrok jest następstwem stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu jaki stał się podstawą prawną decyzji administracyjnych i nie oznacza, że Sąd uznaje tym samym, że złożony w dniu 25 lutego 2005 r. wniosek jest zasadny. Przyznanie stronie płatności (bądź odmowa) może bowiem nastąpić jedynie po ponownym przeprowadzeniu postępowaniu administracyjnego, w którym organ winien dokonać merytorycznej oceny wniosku pod kątem spełnienia wszystkich wymogów określonych przepisami, a następnie wydać stosowną decyzję.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.