Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1881/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.), Protokolant Jarosław Skopczyński, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2001 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta z dnia 1 października 2000 r. nr [...]; 1. powyższe decyzje nie mogą być wykonane; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzjami Burmistrza Miasta nr [...] z dnia 19 lutego 1998 r. oraz nr [...] z dnia 17 lipca 1998 r. przyznano R. K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 97, 45 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 1998 r. do 30 czerwca 1998 oraz w wysokości 123,81 zł od 1 lipca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 19 lutego 1998 r. stwierdzono, iż R. K., jako najemca, zamieszkuje w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Łączna kwota wydatków na to mieszkanie wynosi 194, 46 zł miesięcznie, przy czym łączny dochód wszystkich członków gospodarstwa wynosi 543, 55 zł, a zatem średnia na jednego członka gospodarstwa wynosi 271, 78 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 17 lipca 1998 r. stwierdzono, iż R. K. zamieszkuje jako najemca w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Łączna kwota wydatków na mieszkanie wynosi 235,68 zł miesięcznie, przy czym łączny dochód wszystkich członków gospodarstwa wynosi 572, 09 zł, a zatem średnia na jednego członka gospodarstwa wynosi 286, 05 zł miesięcznie.

Obydwie w/w decyzje były decyzjami ostatecznymi.

Decyzją Burmistrza Miasta z dnia 4 maja 1998 r. wstrzymano R. K. wypłatę dodatku mieszkaniowego do czasu uregulowania zaległości czynszowych.

Postanowieniem z 18 maja 1999 r. Burmistrz Miasta, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 149 § 1 k.p.a. i art. 150 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Burmistrza Miasta nr

[...] z dnia 19 lutego 1998 r. oraz nr [...] z dnia 17 lipca 1998 r., po ujawnieniu orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń nr [...] z dnia 26 listopada 1998 r., uznającego, że R. K. w okresie od 1 stycznia 1997 r. do 9 września 1998 r. zamieszkiwała [...] przy ul. [...]. nie zaś w lokalu przy ul. [...].

Postanowieniem z dnia 27 października 1999 r. Prokuratura Rejonowa umorzyła dochodzenie w sprawie doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 742, 86 zł przez R. K.

Prokuratura w postępowaniu przygotowawczym ustaliła, iż R. K. w okresie od l stycznia 1998 r. do 9 września 1998 r. "faktycznie większość czasu spędziła w [...] przy ulicy [...] u córki (...)"

Burmistrz Miasta, decyzją z dnia 10 stycznia 2000 r., powołując się na przepisy art. 43 ust. 4 ustawy z 2.VI1.1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (jedn. tekst Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. zobowiązał R. K. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, w wysokości 2.265.32 zł, w terminie 30 dni, od dnia uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniu Organ I instancji stwierdził, iż skoro orzeczeniem Kolegium ds, Wykroczeń uznano R. K. winną tego, że w okresie od 1 stycznia 1997 r. do 9 września 1998 r. przebywała w [...] przy ul. [...] nie dopełniając ciążącego na niej obowiązku meldunkowego, to daje to podstawę do uznania, iż R. K. składając wnioski o przyznanie dodatków mieszkaniowych w styczniu i lipcu 1998 r. nie była osobą uprawnioną do składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Organ I instancji uznał również, iż przyznanie dodatków mieszkaniowych nastąpiło na podstawie fałszywych danych we wnioskach, a skoro tak, to zgodnie z art. 43 ust. 4 ustawy z 2.VII.1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (jedn. tekst Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 ze zm.) R. K. jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Kwotę tą wyliczono w wysokości 2.265,32 zł.

R. K. wniosła odwołanie od tej decyzji, zarzucając, że ustalenia Organu I instancji opierają się na donosie B. M., z którym jest w konflikcie oraz na orzeczeniu Kolegium ds. Wykroczeń, które zdaniem skarżącej nie jest dowodem w sprawie jej zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...]. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, spowodowało to, że Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na nie pełnym materiale dowodowym, naruszając art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 80k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją, sygn. akt [...], z dnia 27 kwietnia 2001 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. w związku z art. 43 ust. 4 ustawy z 2.VII.1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych uchyliło decyzje Burmistrza Miasta nr [...] z dnia 19 lutego 1998 r. przyznającej R.K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 97, 45 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 1998 r. do 30 czerwca 1998 r. oraz decyzję nr [...] z dnia 17 lipca 1998 r. przyznającej R. K. dodatek mieszkaniowy od 1 lipca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. w wysokości 123,81 zł.

Nadto Organ II instancji, w zaskarżonej decyzji zobowiązał R. K. do zwrotu pobranego dodatku mieszkaniowego w wysokości 2.265,32 zł., z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego.

Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji, podzielając faktyczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia zawarte w decyzji Organu I instancji, wskazał, że przepis art. 43 ustawy z dnia 2.Y1I.1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych daje podstawę do obciążania R. K. kwotą w wysokości 2.265, 32 zł za okres pobierania dodatku mieszkaniowego.

Zdaniem Organu II instancji dokumenty urzędowe, tj. orzeczenie Kolegium ds. Wykroczeń, postanowienie Prokuratury, a także wyjaśnienia samej strony - protokół z dnia "31 lipca 1999" i zeznanie świadka zawarte w protokole z dnia 29 lipca 1999 r" potwierdzają że od dnia 1 stycznia 1998 r. do 9 września 1998 r. R. K. zamieszkiwała w [...] przy ulicy [...], gdzie miała swoje centrum życiowe i przebywała tam z zamiarem pobytu na czas określony.

Organ II instancji nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej z dnia 29 lipca 1997 r., w których to zdaniem Organu II instancji zmieniła wyjaśnienia składane przed Kolegium ds. Wykroczeń.

Organ II instancji stwierdził jedynie uchybienie formalne, polegające na nie zakończeniu wznowionego postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, tj. nie uchylenia decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy.

W skardze, pełnomocnik R. K., ponowił zarzuty odwołania, omawiając szczegółowo przyczyny konfliktu z rodziną M., wywodząc, że ustalenia Organu 1 i II instancji opierają się na donosie B. M., z którym to skarżąca jest w konflikcie. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji Organu I instancji z uwagi na niezgodność z prawem.

Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu podtrzymał swoją dotychczasową argumentację z zaskarżonej decyzji, którą oparł na ustaleniach wynikających z orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń z 26 listopada 1998 r. ([...] postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia 27 października 1998 r. wyjaśnieniach samej strony - "protokół z 3 lipca 1999 r." i zeznaniach świadka zawartych w "protokole z 29 lipca 1999 r."

Zdaniem Organu II instancji poprawne były ustalenia Organu I instancji, iż w okresie od 1 stycznia do 9 września 1998 r. skarżąca zamieszkiwała w lokalu nr [...]przy ulicy [...], a nie w lokalu przy ul. [...] w [...].

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna

Sąd, nie będąc związany, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną wyszedł poza granice skargi i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Organu II instancji oraz Organu I instancji albowiem w/w decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organy rozstrzygając przedmiotową sprawę oparły swoje decyzje na art. 43 ust. 4 ustawy z 2.VII. 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (jedn. tekst - Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 ze zm.), zwaną dalej ustawą o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, który stanowił, że "Jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, albo że przyznano go w nadmiernej wysokości, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te, wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności".

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że w przypadku ujawnienia nieprawdziwych

danych zawartych we wniosku, aby stwierdzić, że wypłata dodatku mieszkaniowego była niezasadna należy wznowić postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej

ostateczną decyzją o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, na podstawie przesłanek

określonych w art. 145 § l pkt 1, 5 w związku z art. 147 i art. 149 § 1 k.p.a. oraz art. 43 ust. 4 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.

Organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, powinien wydać jedną z decyzji przewidzianych w art. 151 § 1 Jub § 2 k.p.a. tj. odmówić uchylenia decyzji lub uchylić decyzję

Oznacza to, iż Organ jest zobowiązany do wydania nowej decyzji administracyjnej o istocie sprawy, tj. odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego lub odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej oraz, że nie może wychodzi poza zakres dotychczasowej istoty sprawy i regulować, jak w przedmiotowej sprawie, kwestii związanych z obowiązkiem zwrotu dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości.

Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, przychylił się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA we Wrocławiu z dnia 26 maja 2000 r. sygn akt 11 SA/Wr 1801/98 (opublikowanego OSS 2000/4/94) stosownie do którego "Zarówno przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i przepis art. 43 ust. 4 ustawy z 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 z późn. zm.) nie dają podstawy do rozszerzenia kompetencji organu administracji, podejmującego decyzję administracyjną w trybie art. 151 § 1 k.p.a., o dodatkowe rozstrzygnięcie, zobowiązujące do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego."

Tym samym po zakończeniu postępowania wznowieniowego, w postaci wydania

decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego lub odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy będzie ewentualnie zobowiązana z mocy prawa do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości, albowiem z brzmienia art. 43 ust. 4 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych wynika, że należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Zgodnie z art. 3 ustawy z 17.V1.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst. - Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.), egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa.

A zatem przepis prawa stanowi podstawę egzekucji, gdy bez potrzeby wydawania aktu indywidualnego wynikają dla adresata określone obowiązki. Taki właśnie charakter ma przepis art. 43 ust. 4 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie o obowiązku i wysokości zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego rozstrzyga ostateczna decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym.

Ustalenia podwójnej wysokości nienależnie pobranych kwot dokonuje wierzyciel, który wzywa zobowiązanego do dobrowolnego wykonania zobowiązania, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a zobowiązanemu służy prawo wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Sąd, rozpoznając sprawę podzielił pogląd wyrażony w wyrok NSA w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2002 r. II SA/Gd 1373/00 oraz wyroku NSA w Gdańsku z 13 lutego 2002 r. II SA/Gd 1083/00 OSP 2003/6/72, iż art. 43 ust. 4 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych nie może być podstawą decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, bowiem zobowiązanie takie wynikało wprost z mocy powyższego przepisu i podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Sąd uznał, iż skoro w przepisach ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych nie ma normy prawnej dającej podstawę do wydania decyzji o zwrocie nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, daje to podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Organu I instancji wydane zostały bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U02.153.1270, z póź. zm.)

Nadto, zdaniem Sądu należy wskazać Organom I i II instancji rażące naruszenie art. 7, 77 oraz 80 k.p. albowiem Organy nie zebrały w sprawie całego materiał dowodowego, natomiast rozstrzygnięcie Organu II instancji oparto na wyjaśnieniach samej strony, przytaczając protokół "z dnia 31 lipca 1999 r." i protokół zeznań świadka zawartych w protokole "z dnia 29 lipca 1999 r." przy czym cytowane protokół)' pochodzą odpowiednio z dnia 31 lipca 1997 r. oraz 29 lipca 1997 r., a tym samym przed dniem wydania decyzji o przyznaniu dodatków mieszkaniowych.

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U.02.153,1270, z póź. zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z póź. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku, o kosztach orzekł zgodnie z przepisami na podstawie art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr. 153, poz. 1271, z póź. zm.) w związku z art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U.02.153.1270, z póź. zm.) natomiast na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U.02.153.1270, z póź. zm.) Sąd wstrzymał wykonanie decyzji Organu II instancji.