Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 976/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt 3 II SA/Wr 976/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryka Łysikowska, Sędzia NSA - Barbara Adamiak (sprawozdawca), Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska, Protokolant - Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej U c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. decyzja z [...] Nr [...],wydaną na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. M. choroby zawodowej – zatrucia zawodowego (pow. 1 wykazu stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu wskazał, że dnia [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., zgłosił brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zatrucia zawodowego ujętego w poz. 1 u J. M. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. dnia [...] wszczął postępowanie administracyjne, a następnie przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne w Oddziale Terenowym w O. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin we W. Z przebiegu zatrudnienia wynika, że od [...] J.M. pracuje w terenowej służbie ochrony rośli, od [...] do chwili obecnej jako kierownik Oddziału Terenowego w O. Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin we W. Ma zawodowy kontakt z różnymi środkami ochrony roślin. W dniu [...] uczestniczył jako członek komisji badającej przyczynę wytrucia pszczół we wsi M. gm. Ż. Ustalono, że zabiegi chemiczne wykonywane były przez firmę C, C. [...] Użyto Dursban 480ES - środek fosforoorganiczny kl. III toksyczności. J.M. pobierał próby ziemi do badania na wykrycie pestycydów. Następnie w pomieszczeniu laboratoryjnym przesiewał i porcjował ziemię. Ponadto, kontrolował sprzęt, który był wykorzystywany do tych zabiegów. Według dokumentacji lekarskiej leczony był w Specjalistycznym Szpitalu im. L. Rydygiera, początkowo w oddziale wewnętrznym, a następnie anestezjologii i intensywnej terapii z powodu wstrząsu najprawdopodobnie w przebiegu zatrucia środkami ochrony roślin. W dniu [...] został przebadany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., gdzie w wykonanych badaniach nie stwierdzono odchyleń od normy w badaniach biochemicznych i toksykologicznych. W ramach odwołania J. M. badany był w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dr med. J. N. w Ł. w okresie [...] - [...] stwierdzono, że: "Analiza stopnia i rodzaju narażenia zawodowego, dokumentacji lekarskiej dot. przebiegu i leczenia chorób pacjenta oraz wyników badań wykonanych w Klinice IMP nie daje podstaw do rozpoznania przewlekłego lub przebytego podostrego zatrucia środkami ochrony roślin, a w szczególności zatrucia preparatem fosforoorganicznym. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej".

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do w/w rozporządzenia. Ponadto, do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez jednostkę organizacyjną właściwą do rozpoznania chorób zawodowych,

2. choroba musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł., czyli placówki uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, zgłosiły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia zawodowego. W przeprowadzonym dochodzeniu epidemiologicznym w dniu [...], ustalono, że J.M. miał kontakt ze środkiem ochrony roślin o nazwie Dursban 480EC z grupy związków fosforoorganicznych, jednak wyniki badań nie dają podstaw do rozpoznania przewlekłego lub przebytego podostrego zatrucia środkami ochrony roślin, a w szczególności preparatem fosforoorganicznym.

J. M. wniósł od decyzji odwołanie. Zarzuca wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Nie zostały przeprowadzone testy, a tylko zwykłe badania. Testom nie został poddany również w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., gdzie przeprowadzono tylko rutynowe badania. Kwestionuje ogólnikowość orzeczenia Instytutu, w którym stwierdzono "przebyty wstrząs o nieustalonej etiologii".

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. 1998, nr 90, poz. 575 ze zm.), § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że J. M., ur. [...] - pracuje od [...]. w terenowej służbie ochrony roślin, a od [...] do chwili obecnej jako kierownik Oddziału Terenowego w O. Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin we W.W okresie od [...] do [...], zainteresowany miał kontakt ze środkiem ochrony roślin o nazwie Dursban 480 EC z grupy związków fosforoorganicznych.

W Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. J. M. badany był dnia [...], gdzie stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, uzasadniając swoje stanowisko tym, iż "z przedłożonej dokumentacji lekarskiej wynika, że przebieg obrazu chorobowego nie odpowiada skutkom biologicznego działania preparatu fosforoorganicznego Dursban 480 EC, a zastosowane leczenie nie odpowiada terapii stosowanej w zatruciach fosforoorganikami. W trakcie leczenia pacjent nie był konsultowany z Ośrodkiem Ostrych Zatruć, ani też nie wykonywano żadnych badań toksykologicznych. W związku z powyższym brak podstaw do rozpoznania ostrego zatrucia zawodowego. W wykonanych aktualnie badaniach w WOMP nie stwierdzono odchyleń od normy w badaniach biochemicznych i toksykologicznych.

W ramach odwołania pacjent został skierowany za pośrednictwem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który po zbadaniu pacjenta zgłosił brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, uzasadniając swoje stanowisko tym, iż "analiza stopnia i rodzaju narażenia zawodowego, dokumentacji lekarskiej dotyczącej początku, przebiegu i leczenia chorób pacjenta oraz wyników badań wykonanych w Klinice Instytutu Medycyny Pracy nie daje podstaw do rozpoznania przewlekłego lub przebytego podostrego zatrucia środkami ochrony roślin, a w szczególności zatrucia preparatem fosforoorganicznym".

W związku z powyższymi orzeczeniami oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. dn. [...] wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zatrucia zawodowego u J. M.

Od w/w decyzji odwołał się zainteresowany nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem oraz kwestionując orzeczenia lekarskie wydane przez placówki upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych.

Z definicji choroby zawodowej zawartej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) wynika, iż do rozpoznania choroby zawodowej konieczne jest spełnienie następujących warunków:

|- |choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, który stanowi załącznik do powyższego rozporządzenia i zgłoszona przez |

| |jednostki upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych |

| |choroba jest następstwem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy |

|- | |

Warunkiem rozpoznania zatrucia zawodowego jest stwierdzenie objawów chorobowych, które zgodnie z obecnym stanem wiedzy odpowiadają działaniu biologicznemu substancji chemicznej występującej w środowisku pracy. Zatrucie związkami fosforoorganicznymi daje charakterystyczny obraz kliniczny. Związki fosforoorganiczne należą do bardzo silnych inhibitorów cholinesterazy występującej między innymi w krwinkach czerwonych, osoczu i wątrobie. Znamienne dla zatrucia jest obniżenie cholinesterazy w tych tkankach (badanie to wykonano w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. i Instytucie Medycyny Pracy w Ł.). Z dokumentacji lekarskiej wynika, iż zainteresowany w okresie od [...]-[...] - [...] był leczony na oddziale wewnętrznym, a następnie na oddziale anastezjologii i intensywnej terapii z powodu wstrząsu prawdopodobnie z powodu zatrucia środkami ochrony roślin. Zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. jak i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. analizując przebieg objawów klinicznych, leczenie pacjenta jak i aktualne wyniki badań w kierunku zatrucia zawodowego były zgodne co do faktu, iż dane te nie dają podstaw do rozpoznania zawodowego zatrucia środkami ochrony roślin, a w szczególności zatrucia preparatem fosforoorganicznym. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie ingeruje w merytoryczną treść orzeczeń wydawanych przez jednostki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych. Instytut Medycyny Pracy jest dla Inspekcji Sanitarnej ostatnią jednostką organizacyjną, właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych i jako taki legitymuje się najwyższym autorytetem naukowym i poziomem badań w Polsce.

J.M. wniósł na decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzuca wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że zgodnie z zapisem znajdującym się na stronie 232 "zaleceń ochrony

roślin na lata 2000-2001 opracowanych przez Instytut Ochrony Roślin w P. ul. M. [...] pod kierunkiem prof. dr hab. S. P. objawy zatrucia środkami ochrony roślin - fosforoorganiczne: mogą obejmować pocenie się, bóle głowy, gorączka, osłabienie, zawroty głowy, mdłości, bóle żołądka, wymioty, zwężenie źrenic, drżenie mięśni".

Zapisy Oddziału Wewnętrznego Szpitala w O., gdzie przyjęto go w stanie ciężkim są następujące:

- choroba rozpoczęła się nagle - bóle kręgosłupa – osłabienie;

- wysoka gorączka z dreszczami;

- zalany potem ; RR 70/30 , tętno 130;

- niewydolność nerek,

- obniżony WSK protorombinowy;

- podwyższone stężenie FDP .

zwłaszcza zestaw dokumentów dotyczących silnego zatrucia i dokumentów leczenia szpitalnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że warunkiem rozpoznania zatrucia zawodowego jest stwierdzenie objawów chorobowych, które zgodnie z obecnym stanem wiedzy odpowiadają działaniu biologicznemu substancji chemicznej występującej w środowisku pracy. Zatrucie związkami fosforoorganicznymi daje charakterystyczny obraz kliniczny. Związki fosforoorganiczne należą do bardzo silnych inhibitorów cholinesterazy występującej między innymi w krwinkach czerwonych, osoczu i wątrobie. Znamienne dla zatrucia jest obniżenie cholinesterazy w tych tkankach. J. M. był poddany badaniom lekarskim w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. w dniu [...]oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w dniach od [...] do [...]. W oparciu o badania, wywiad lekarski z pacjentem oraz dokumentację lekarską obie uprawnione placówki orzekły - brak podstaw do rozpoznania przewlekłego lub przebytego podostrego zatrucia środkami ochrony roślin, a w szczególności zatrucia preparatem fosforoorganicznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną, sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Stwierdzenie zatem choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, musi być to rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, - po drugie, choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Ustalenie wystąpienia tych dwóch przesłanek musi nastąpić zgodnie z przepisami prawa procesowego. Według art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego organ orzekający w sprawie obowiązany jest ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, w tym celu obowiązany jest wyczerpująco zebrać materiał dowodowy i dokonać jego pełnej oceny (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Dokonując oceny materiału dowodowego organ, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego), obowiązany jest przedstawić ocenę dowodów wskazując w uzasadnieniu decyzji dlaczego danym dowodom dał wiarę, a innym odmówił wiarygodności (art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego).

W postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej organ ustala wystąpienie pierwszej przesłanki – choroby, która mieści w wykazie chorób zawodowych, zgodnie z trybem określonym w § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, który stanowi "Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, (...)". Taki tryb rozpoznania choroby zawodowej nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku realizacji zasady ogólnej prawdy obiektywnej i dokonania oceny mocy dowodowej orzeczenia jednostki służby zdrowia. Organ orzekający nie jest zatem bezwzględnie związany orzeczeniem jednostki służby zdrowia, a musi być ono poddane pełnej ocenie z uwzględnieniem całego materiału dowodowego w sprawie.

Według poz. 1 Wykazu Chorób Zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zalicza się do chorób zawodowych: zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć. Z ustalenia stanu faktycznego przez organy I i II instancji wynika bezspornie, że strona skarżąca w czasie wykonywania pracy miała kontakt ze środkami ochrony roślin o nazwie Dursban 480 EC z grupy związków fosforoorganicznych. W Karcie Informacyjnej Specjalistycznego Szpitala im. L. Rydygiera we W. wskazano, że w związku z przewlekłym narażeniem na kontakt ze środkami ochrony roślin wskazana konsultacja w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. W karcie tej stwierdzono "Biorąc pod uwag kontakt chorego z środkami ochrony roślin – pracuje jako kierownik Stacji Ochrony Roślin – oraz nie znalezienie innych chorób mogących powodować tak ciężki stan chorego za przyczynę wstrząsu uważamy zatrucie w/w związkami". Skarżący powołał się na fakt stwierdzenia wypadku przy pracy oraz orzeczenie o 20 procentach utraty zdrowia w wyniku tego wypadku. Potwierdziła ten fakt strona zainteresowana.

Pominięcie w ustaleniu stanu faktycznego oceny mocy ogólnikowych orzeczeń jednostek powołanych do rozpoznania chorób zawodowych w świetle całego materiału dowodowego narusza art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawiona Karta Informacyjna Specjalistycznego Szpitala im. L. Rydygiera nie pozwala na wykluczenie wystąpienia zatrucia ostrego oraz następstw tego zatrucia. Fakty te muszą być uwzględnione przy rozpoznaniu sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy prawa procesowego (art. 7, art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego), a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.