Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 16/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 7, art.  35
journal: Dz.U. 2007 nr 75 poz 493
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie
article: art. 362
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 4 w zw. z art. 15 par. 1 pkt 4, art. 15 par. 2 , art. 64 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Prezydent Miasta Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2009 r. nr WGK.VI.6225/5/09 o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bydgoszczy a Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Bydgoszczy w sprawie: wskazania organu właściwego w sprawie szkodliwego oddziaływania na wody podziemne Gospodarstwa Ogrodniczego położonego w Bydgoszczy przy ul. [...] postanawia: wskazać Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Bydgoszczy pismem z dnia 2 kwietnia 2009 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powstałego pomiędzy nim a Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Bydgoszczy w sprawie szkodliwego oddziaływania na wody podziemne Gospodarstwa Ogrodniczego położonego w B. przy ul. [...].

W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podano, iż Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. w Bydgoszczy wystąpiła do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie szkodliwego oddziaływania na wody podziemne Gospodarstwa Ogrodniczego w Bydgoszczy, powołując się na art. 362 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz art. 35 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 ze zm.).

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2009 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy przekazał powyższy wniosek według właściwości Prezydentowi Miasta Bydgoszczy. Zdaniem Prezydenta Miasta Bydgoszczy powyższe postanowienie jest wadliwe. Wynika to z tego, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 ze zm.) organem ochrony środowiska właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i ich naprawie jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Biorąc pod uwagę wyżej wskazany art. 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 ze zm.) Prezydent Miasta Bydgoszczy zwrócił podanie Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, który podanie przekazał, jako właściwemu w sprawie. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy nie uznał zwrotu podania, wskazując Prezydenta Miasta organem właściwym do wszczęcia sporu kompetencyjnego lub rozstrzygnięcia sprawy według właściwości miejscowej i rzeczowej. Prezydent Miasta Bydgoszczy wniósł wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego na podstawie art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór o właściwość (kompetencyjny) zachodzi wówczas kiedy m.in. przynajmniej dwa organy jednocześnie uznają się - jak w przedmiotowej sprawie - za niewłaściwe do załatwienia danej sprawy, stojąc na stanowisku, że organem właściwym jest ten drugi. Ponadto do sporu kompetencyjnego dochodzi wówczas jeżeli jest to powiązane ze sprawą indywidualną, w której toczy się dane postępowanie lub został złożony wniosek o wszczęcie postępowania. Oznacza to, że w przypadku sporu kompetencyjnego postępowanie powinno być wszczęte na wniosek uprawnionej strony lub innego podmiotu, który przypisuje sobie taką cechę. Ponadto dotyczy to sytuacji kiedy dany organ wszczął postępowanie z urzędu lecz następnie ma wątpliwości co do swojej właściwości i z tej przyczyny wda się w spór kompetencyjny z innym organem. W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że Miejskie Wodociągi i Kanalizacja sp. z o.o. w Bydgoszczy wystąpiło - na podstawie art. 362 cyt. ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz art. 35 cyt. ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie - z wnioskiem o nałożenie na Gospodarstwo Ogrodnicze w Bydgoszczy obowiązku ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko polegającego na zanieczyszczaniu gruntów i wód podziemnych oraz środowisk od nich zależnych. Wynika to z tego, że MPWiK Sp. z o.o. w Bydgoszczy odpowiada za gospodarkę wodno-ściekową, która polega na wprowadzaniu ścieków odpowiednio oczyszczonych do kanalizacji na terenie miasta Bydgoszczy, na obszarze której miała wystąpić przedmiotowa szkoda w środowisku związana z zanieczyszczeniem powierzchni ziemi.

W przedmiotowym stanie prawnym i faktycznym sprawy Gospodarstwo Ogrodnicze zlokalizowane przy ul. [...] w B. prowadzi bowiem działalność stwarzającą ryzyko szkody w środowisku w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. W wyniku prowadzonej działalności, zgodnie z wynikami badań wód podziemnych stwierdzono znaczne stężenie azotanów, będących przyczyną zanieczyszczenia wód podziemnych w wyniku intensywnego nawożenia i podlewania upraw stosowanych od 1980 r. na terenie ok. 7 ha szklarni należących do Gospodarstwa Ogrodniczego.

Biorąc to pod uwagę, należy uznać, że zarówno bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku czy też szkoda w środowisku, zaistniały przed 30 kwietnia 2007 r., co jest istotne z punktu widzenia prawidłowego stosowania przepisów prawa ochrony środowiska. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, "do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku, które zaistniały przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynikały z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r., stosuje się przepisy dotychczasowe", tzn. przepisy Prawo ochrony środowiska uchylone na mocy art. 32 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Natomiast zgodnie z art. 35 ust. 2 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, "do szkód dotyczących powierzchni ziemi wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 32," - tj. ustawy - Prawo ochrony środowiska - "w brzmieniu dotychczasowym, z tym że organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska".

Z uwagi na fakt, iż bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku oraz szkoda w środowisku wystąpiły przed dniem 30 kwietnia 2007 r., przy rozstrzyganiu niniejszego sporu kompetencyjnego należy stosować przepisy ustawy - Prawo ochrony środowiska. Termin wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku, jak i samej szkody w środowisku jest istotny z punktu widzenia stosowania cyt. ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie jest ustawą szczególną w zakresie odpowiedzialności administracyjnej w ochronie środowiska i wyłącza ona stosowanie art. 362 ustawy - Prawo ochrony środowiska. W takim przypadku organem ochrony środowiska właściwym w sprawie jest starosta (art. 144 pkt 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm. w związku z art. 378 ustawy - Prawo ochrony środowiska). W niniejszej sprawie należy zastosować przepisy ustawy - Prawo ochrony środowiska, uchylone ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Istotną kwestią w rozstrzygnięciu przedmiotowego sporu kompetencyjnego jest przede wszystkim ustalenie, czy wystąpiło tylko zanieczyszczenie wody podziemnej czy też zanieczyszczenie powierzchni ziemi, ponieważ w przypadku zanieczyszczenia powierzchni ziemi organem właściwym w sprawie szkody w środowisku powstałej przed 30 kwietnia 2007 r. jest regionalny dyrektor ochrony środowiska, a nie starosta (prezydent miasta na prawach powiatu). Dlatego też dopiero wszczęcie postępowania administracyjnego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy pozwoli ustalić w postępowaniu dowodowym czy ewentualnie skutkiem negatywnego oddziaływania na środowisko jest zanieczyszczenie powierzchni ziemi będące szkodą w środowisku. Ponadto, jeżeli ustali inne negatywne oddziaływanie na środowisko w zakresie zanieczyszczenia wód podziemnych, to właściwy będzie starosta.

Dlatego też organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z 15 § 1 pkt 4 i art. 15 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.