Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 903/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 165 par. 1 w zw z art. 121,1222,123 par. 1, art.180 par 1, art. 187, art. 190
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 903/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2010r., sprawy ze skargi W. F., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 20 marca 2009r. Nr [..], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2008, - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji -


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 24 listopada 2008 roku nr [...] Burmistrz Miasta Gminy odmówił W.F. wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego za rok 2008.

W uzasadnieniu organ podał, iż wnioski W. F. z dnia 21 października 2008 roku oraz 24 listopada 2008 roku w sprawie naliczenia i wydania decyzji wymiarowej odnośnie podatku rolnego co do działek nr [...], [...], [...] oraz [...] położonych w miejscowości K. nie mogą zostać uwzględnione. Organ ustalił, iż z zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków nr 30 i 31 z dnia 31 sierpnia 2006 roku przesłanych do Starostwa Powiatowego oraz zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 28 listopada 2006 roku sygn. akt [...] wynika, że wnioskodawca nie jest podatnikiem w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 – o podatku rolnym (Dz.U. Nr 52, poz. 268 ze zm.) ani żadną inną osobą uprawnioną na podstawie art. 133 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.u. Nr 137, poz. 926 ze zm.) do bycia stroną w postępowaniu podatkowym. Podstawą określania, kto jest obowiązany do zapłaty podatku rolnego są dane z ewidencji gruntów i budynków. Skoro więc z posiadanych przez organ informacji W. F. nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego jako właściciel czy użytkownik wieczysty powołanych działek ani sam wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, potwierdzających fakt posiadania praw do nich jego wnioski o wszczęcie postępowania podatkowego z uwagi na brak statusu strony nie mogły odnieść skutku.

W zażaleniu z dnia 8 grudnia 2008 roku W. F. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, wskazując, że z jego wiedzy wynika, że w księgach wieczystych to on figuruje jako współwłaściciel omawianych działek. Dane z ewidencji gruntów i budynków są zaś nieprawidłowe, gdyż zmian w nich dokonano na podstawie nieprawomocnego orzeczenia sądu wieczystoksięgowego, z którego wynikało, że W. F. nie jest właścicielem na wstępie wspomnianych działek.

Postanowieniem z dnia 20 marca 2009 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, w pełni podzielając jego stanowisko. Dodało przy tym, iż wprawdzie domniemanie zgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem rzeczy może zostać obalone, jednakże organy podatkowe nie mają kompetencji do weryfikacji tych danych.

W skardze z dnia 6 maja 2009 roku W. F. wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego, podkreślając jeszcze raz, że jest współwłaścicielem wnioskowanych działek, a zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków oparto o nieprawomocne orzeczenie sądu wieczystoksięgowego.

W odpowiedzi na skargę z dnia 28 maja 2009 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze zażądało jej oddalenia, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z uwagi na podniesione w niej zarzuty.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o podatku rolnym podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:

_@POCZ@__@KON@_ 1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust.

2) posiadaczami samoistnymi gruntów;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

_@KON@_ 4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

_@POCZ@__@KON@_ a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego albo

b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i Lasów Państwowych.

_@POCZ@__@KON@_ Jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym.

Poza tym w świetle art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:

1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;

3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.

2. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części;

2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1;

3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków;

4) wartość nieruchomości.

Wreszcie na podstawie art. 21 ust. 1 wspomnianej ustawy podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W związku z przytoczoną regulacją w orzecznictwie podaje się, co zresztą słusznie podnoszą organy, że dane w ewidencji gruntów i budynków wiążą je przy ustalaniu wymiaru podatku zarówno w zakresie przedmiotowym jaki i podmiotowym (vide np. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 roku II FSK 1850/2007) oraz, że nie mają one prawa do ich weryfikacji. Zapisów w ewidencji nie można bowiem kwestionować w postępowaniu podatkowym (vide wyrok NSA z 12 marca 2009 roku II FSK 1791/2007). Tyle że zauważyć należy, iż w świetle wyżej powołanego art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Oznacza to, że osoba władającego danym gruntem, która nie jest właścicielem (użytkownikiem wieczystym), jest ujawniana w ewidencji tylko jeżeli, dotyczy to gruntów państwowych i samorządowych. Stosownie natomiast do art. 3 ust. 1 ustawy o podatku rolnym podatnikiem jest nie tylko właściciel lecz także posiadacz samoistny. Co więcej w myśl ust. 2 omawianego przepisu jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Wobec czego w takiej sytuacji podatkiem obciążony zostaje posiadacz samoistny przed właścicielem.

Odnoszą powyższe ogólne uwagi do rozważanego stanu faktycznego wskazać należy, iż organy słusznie uznały, że nie ma podstaw do przyjęcia W. F. za właściciela spornych działek, gdyż na skutek zmiany wpisu w ewidencji gruntów i budynków w 2006 roku osoba skarżącego została wykreślona. W zakresie zaś statusu właściciela określonych gruntów, jak wcześniej stwierdzono, zapisy w ewidencji wiążą organy podatkowe. Nie ma przy tym znaczenia, czy powołane zmiany w ewidencji dokonano w oparciu o prawidłowe i prawomocne orzeczenia sądów powszechnych, czy też nie. Tego rodzaju problemy nie mogą być rozstrzygane na gruncie postępowania podatkowego. To na stronie spoczywa obowiązek doprowadzenia do zgodności informacji w ewidencji z rzeczywistym staniem prawnym.

Niemniej jednak podatnikiem podatku rolnego może być także posiadacz samoistny, a jego obowiązek wyprzedza ponadto zobowiązanie właściciela. W rozważanej sprawie właśnie ta kwestia została całkowicie pominięta przez organy, które skwitowały jednym zdaniem, iż na podstawie danych z ewidencji oraz postanowienia Sądu Rejonowego dnia 28 listopada 2006 roku sygn. akt [...] nie można było uznać, że W. F. jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym czy posiadaczem samoistnym. Jak jednak wyżej wspomniano w ewidencji dane co do posiadacza gruntów wykazuje się tylko, jeśli dotyczą one gruntów państwowych oraz samorządowych. W związku z czym osoba posiadacza samoistnego nie jest ujawniana odnośnie pozostałych kategorii gruntów, mówiąc ogólnie "prywatnych’. Tym samym w tego rodzaju przypadkach nie wystarczy powołać się na dane w ewidencji, gdyż w tym zakresie po prostu ich brak. Także z przywołanego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 listopada 2006 roku nie wynika, czy skarżący jest posiadaczem samoistnym, czy też nie. Dla ustalenia osoby posiadacza samoistnego należy więc przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające przy zastosowaniu reguł, o których mowa w art. 121, 122, 123 § 1, 180 § 1, 187 oraz 190 Ordynacji podatkowej. Tego właśnie w rozpatrywanym stanie faktycznym zabrakło. Organy nie wyjaśniły bowiem, czy W. F. nie jest posiadaczem samoistnym wnioskowanych przez siebie działek. Tym bardziej, że przedstawił on dowody, iż przynajmniej w 2004 roku był on ich właścicielem, a do tej pory płacił także od nich podatek rolny. Posiadanie jest zaś stanem faktycznym, który może kształtować się niezależnie od rzeczywistych stosunków własnościowych. Może się więc okazać, iż chociaż zgodnie z danymi w ewidencji gruntów i budynków w przedmiocie ustalenia podatku rolnego skarżący nie jest właścicielem wnioskowanych działek, to jednak grunty te pozostają w jego władaniu, które ma znamiona posiadania samoistnego. Ten aspekt należało jednak zbadać z zachowaniem w/w zasad postępowania podatkowego (m.in. wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, zapewnienia czynnego udziału stronie, dopuszczenia wszystkich zgodnych z prawem dowodów, swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego) i domniemanie zgodności danych w ewidencji z rzeczywistym stanem prawnych w żaden sposób organów z tego obowiązku nie zwalniało. Od strony procesowej oznacza to jednak konieczność wszczęcia postępowania na podstawie art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie można bowiem a propri przesądzić kategorycznie, że skarżący nie jest stroną postępowania w przedmiocie podatku rolnego od wnioskowanych przez siebie działek za 2008 rok. Dopiero sprawdzenie powyższych okoliczności (czyli osoby posiadacza tych gruntów) pozwoli na jednoznaczne ustalenie, czy W. F. jest obowiązany do zapłaty przedmiotowego podatku, czy też nie. Negatywna odpowiedź doprowadzi w konsekwencji do umorzenia wszczętego postępowania jako bezprzedmiotowe zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Sądu lakoniczne pouczenie skarżącego w końcu uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji o możliwości przedłożenia dokumentów świadczących o jego prawach do posiadania spornych gruntów nie czyni zadość wymogom przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, o którym wyżej mowa. Po pierwsze organy wskazywały na prawa skarżącego do wnioskowanych działek, zaś posiadanie jest stanem faktycznym a nie prawnym. Po drugie, w tym zakresie to na organach spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszystkich niezbędnych okoliczności faktycznych i to one powinny podjąć niezbędne ku temu kroki (oględziny, przesłuchanie świadków, strony itp.). Powiadomienie strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego nie jest w ty aspekcie czynnością wystarczającą.

Podsumowując, w opinii Sądu organy naruszyły art. 165 § 1 w zw. z art. 121, 122, 123 § 1, 180 § 1, 187, 190 Ordynacji podatkowej na skutek braku przeprowadzenia postępowania w kwestii ustalenia, czy W. F. nie jest posiadaczem samoistnym omawianych gruntów oraz błędnie zinterpretowały art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, twierdząc, że dane z ewidencji gruntów i budynków wiążą je co do osoby posiadacza samoistnego gruntów innych niż wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 1 tej ustawy ze względu na brak takich informacji w ewidencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe rozważania.

W świetle dotychczasowej analizy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny mi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) z uwagi na naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz wadliwą interpretację prawa materialnego, uchylił postanowienia organów obydwu instancji.