Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 363/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2, art. 107 par. 1, art. 268 a
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Janusz Walawski, Protokolant spec. Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rektor [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. wydaną na podstawie art. 196 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.; dalej: u.p.s.w.) oraz art. 138 § 2 K.p.a. w związku z § 21 ust. 5 uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na studia doktoranckie na [...] w roku 2016/2017 (Monitor [...] z 2016 r., poz. 183 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. K., uchylił decyzję Komisji Rekrutacyjnej [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na Środowiskowe Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie prowadzone przez Wydział Historyczny [...] i Wydział Biologii [...] w Ośrodku Badań [...].

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Komisja Rekrutacyjna [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2016 r. wydaną na podstawie art. 196 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r, - Prawo o szkolnictwie wyższymi i § 16 Uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na studia doktoranckie na [...] w roku akademickim 2016/2017 odmówiła przyjęcia B. K. na Środowiskowe Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie prowadzone przez Wydział Historyczny [...] i Wydział Biologii [...] w Ośrodku Badań [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z § 12 Uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., w postępowaniu kwalifikacyjnym B. K. uzyskała 11,1 punktów, na które składają się: 5 - za aktywność naukową, 5,1 - za wynik rozmowy kwalifikacyjnej, 1,0 za projekt pracy doktorskiej.

Tym samym B. K. znalazła się na pozycji 10 listy rankingowej ustalonej w trybie § 14 Uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Komisja rekrutacyjna podejmuje natomiast decyzje o przyjęciu kandydata w kolejności ustalonej w postępowaniu kwalifikacyjnym w ramach limitu miejsc. Na studia doktoranckie w Ośrodku Badań [...] zostały przyjęte osoby, które uzyskały co najmniej 19 punktów i limit miejsc, który wynosił 6 został wyczerpany.

Decyzja ta został podpisana przez Sekretarza Komisji [...] M. L.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. zarzuciła, że decyzja ta łamie jej prawa i jest krzywdząca. Wobec decyzji tej postawiła następujące zarzuty:

1) decyzja nie została wydana i podpisana przez Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej [...] P. D. i członków Komisji Rekrutacyjnej;

2) [...] M. L., który podpisał decyzję nie posiada uprawnień do prowadzenia i oceny doktorantów;

3) punktacja nie zawiera punktów za studia magisterskie z archeologii i za znajomość języków obcych pomimo złożenia odpowiednich dokumentów i ustnego uznania ich za właściwe przez [...] L.;

4) dokonana została niesprawiedliwa ocena projektu badawczego i rozmowy kwalifikacyjnej;

5) decyzja wywołuje blokowanie edukacji, realizacji wybranego projektu i rozwoju naukowego.

W związku z powyższymi zarzutami B. K. wniosła o:

weryfikację punktacji za rozmowę kwalifikacyjną i projekt - sprawiedliwą ocenę;

zmianę decyzji i przyjęcie jej na studia doktoranckie;

sporządzenie decyzji przez osoby prowadzące rozmowę kwalifikacyjną, uprawnione do prowadzenia i oceniania doktorantów;

umożliwienie realizowania projektu badawczego i dalszej nauki.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że w postępowaniu rekrutacyjnym uzyskała maksymalną liczbę punktów (5 pkt) za działalność naukową przy rażąco niskiej punktacji za rozmowę kwalifikacyjną, która odbyła się w dniu [...] października 2016 r. Z możliwych 24 punktów za rozmowę uzyskała zaledwie 5,1 pkt tj. 21,25%. W czasie rekrutacji nie wzięto pod uwagę jej studiów archeologicznych. Nie przyznano jej żadnych punktów za te studia. Źle oceniono jej projekt badawczy. Podkreśliła, że proponowany projekt badawczy miał być opracowaniem dokumentacji nowej, jeszcze dotąd niepublikowanej oraz tworzeniem nowej dokumentacji - odtworzeniem starożytnej architektury. Projekt ma charakter analityczny, zakłada analizy i porównania. Jak stwierdziła, jej wolą było, aby projekt nie bazował na opublikowanych opracowaniach i wnosił wiele nowego. W tym kontekście zarzuciła, że w decyzji brak jest informacji zwrotnych odnośnie tego projektu. Stwierdziła, że nie rozumie dlaczego został on oceniony na 1 pkt i skąd tak niska ocena rozmowy kwalifikacyjnej, która dotyczyła różnych aspektów tego projektu. Podkreśliła, że w czasie rozmowy podała szereg szczegółów technicznych, merytorycznych, odnoszących się do zakresu projektu, sposobu jego realizacji i spodziewanych efektów. Sformułowała, jakich problemów badawczych ten projekt by dotyczył.

Zarzuciła, że komisja rekrutacyjna nie złożona z językoznawców zadawała pytania z dziedziny językoznawstwa oraz, że w czasie rozmowy kwalifikacyjnej negowano jej prawidłowe odpowiedzi, wpadano jej w słowa, nie pozwalano dokończyć i podawano nieprawidłowe odpowiedzi.

Ponadto, w ocenie skarżącej nie jest to decyzja grona osób, z którymi rozmawiała na rekrutacji, bo nie ma na niej podpisu Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej ani innych osób z Komisji, które zadawały jej pytania. Jak wskazała, podpisany [...] L. nie zadał jej żadnego pytania. Nie ma zatem prawa oceniać rozmowy kwalifikacyjnej, zwłaszcza że polski nie jest dla [...] L. językiem ojczystym i w związku z tym nie wie, jak zrozumiał tę zawiłą dyskusją językową.

W konkluzji B. K. wskazała, że ta decyzja to "jakieś nieporozumienie". Zaznaczyła, że oczekuje szybkiej zmiany decyzji i przyjęcia na studia doktoranckie w Ośrodku Badań [...], bo w pełni na to zasługuje.

W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, B. K. podniosła, że w dniu [...] listopada br. poprosiła o wgląd w swoje akta w OBA, jednak w aktach nie było żadnego protokołu komisji. Poprosiła też o wgląd w protokół komisji rekrutacyjnej, w odpowiedzi na co pokazano jej tabelę kandydatów z punktacją, a pod nią podpisy członków komisji. Nie było natomiast żadnego protokołu indywidualnego, dotyczącego rekrutacji jej osoby. [...] L. miał jeszcze w swoim posiadaniu karty z punktacją każdego z członków komisji, ale nie chciał jej ich dać do wglądu.

Skarżąca wskazała, iż składając odwołanie była przekonana, że ocena za "działalność naukową" dotyczy tylko publikacji naukowych, wobec czego zmienia zarzuty dotyczące punktacji, o których pisała w odwołaniu. Ocena 5 punktów za "działalność naukową" jest, w jej ocenie, bardzo zaniżona. Nie wie, jakie języki były brane pod uwagę (czy nowożytne czy nowożytne i starożytne), ale jeżeli nawet tylko nowożytne to powinna uzyskać ocenę 3 punkty za języki nowożytne. Podkreśliła, że poza angielskim i hiszpańskim, które wykorzystywała przygotowując pracę magisterską, udokumentowała także znajomość języka greckiego - złożyła kartę przebiegu studiów na filologii nowogreckiej. Ukończenie I roku filologii oznacza znajomość języka nowogreckiego na poziomie B1, a zatem zna 3 języki nowożytne. Na filologii odbyła także kurs języka starogreckiego. Zajęcia odbywane z łaciny nie nazywają się dosłownie "łacina" tylko "Korzenie łacińskie na Półwyspie Iberyjskim", a więc o udokumentowanie łaciny się nie spiera.

Zdaniem skarżącej również oceny za obie publikacje są zaniżone. Zgodnie z opublikowanymi w Informatorze "Studia doktoranckie" zasadami rekrutacji za "odbyte konferencje naukowe" uzyskać można było 0-2 punkty. Wskazała, że złożyła zaświadczenie o referacie wygłoszonym na konferencji w maju 2015 r. W jej ocenie, za ten referat powinna uzyskać 2 punkty. Podkreśliła, że w czasie trwania rozmowy kwalifikacyjnej chciała złożyć egzemplarz autorski publikacji w języku angielskim - jest współautorką katalogu wydanego z okazji ogólnoświatowej konferencji na temat motywów mitologicznych w literaturze dziecięcej i młodzieżowej. Członkowie komisji rekrutacyjnej powiedzieli jednak, że egzemplarz widzieli i dziękują, a jego pozostawienie nie jest konieczne, wobec czego uznała, że nie jest to wymagane. Członkowie komisji w czasie rekrutacji, w ocenie kandydatki, nie chcieli przyjąć tej publikacji i to oni za powstałą sytuację odpowiadają. W związku z powyższym kopie tej publikacji B. K. załączyła do pisma stanowiącego uzupełnienie odwołania wskazując, że są to opracowania haseł w języku angielskim. W jej ocenie zasługują na 3 punkty.

Zdaniem kandydatki Komisja zaniża oceny, gdy kandydat składa dużo dokumentów, albo nie chce dokumentów przyjmować. Jak stwierdziła, "została okantowana na ok. 4 punkty za same dokumenty".

Odnosząc się do samej konstrukcji systemu oceniania, zdaniem kandydatki zakłada on bardzo dużą dowolność i subiektywność w ocenach oraz niezależność ocen poszczególnych członków komisji. Trudno jej zrozumieć, skąd biorą się niezgodności w tych ocenach i dlaczego za niektóre dokumenty część członków komisji przyznała jej 0 punktów. Nadmieniła, że te zera były potem przerabiane odręcznie, zaś przerabianie dokumentów i posługiwanie się dokumentami przerobionymi jest zabronione. Nie wie też na jakich skalach, czy kryteriach członkowie komisji oceniali rozmowę, bo nigdzie nie zostało to ujawnione. Jej zdaniem, jest to ocena całkowicie subiektywna, według własnych preferencji. Skarżąca w świetle przebiegu rozmowy zakwestionowała kompetencje części członków komisji. Zaznaczyła też, że projekt ten przygotowała sama bez pomocy ze strony wykładowców. Dodała, że uważa go za wartościowy. Dotyczy badań nowych, które są w trakcie, a ich dokumentacja nie była publikowana. Końcowo skarżąca zwróciła uwagę na swoją trudną sytuację majątkową.

Rektor [...], na skutek rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. wydaną na podstawie art. 196 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 138 § 2 K.p.a. w związku z § 21 ust. 5 uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na studia doktoranckie na [...] w roku 2016/2017, uchylił zaskarżoną decyzję Komisji Rekrutacyjnej [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stosowanie K.p.a. w postępowaniu rekrutacyjnym jest "odpowiednie". Jak zauważa się natomiast w orzecznictwie, odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Tym samym powinno być dostosowane do specyfiki sprawy.

Zaznaczył przy tym, że orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie zauważa, iż "decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej".

Analizując pod kątem procesowym zaskarżoną decyzję organ odwoławczy uznał za zasadny zarzut, że jest ona wadliwie podpisana. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 r., II SA/Wa 378/13 wskazał, że decyzja administracyjna w postępowaniu rekrutacyjnym na studia doktoranckie powinna zostać podpisana przez wszystkich członków organu kolegialnego biorących udział w wydaniu decyzji, nie zaś tylko przez jednego z nich. Pod zaskarżoną decyzją podpisał się natomiast tylko Koordynator Studiów Doktoranckich [...]. Brak jest zatem podpisów pozostałych członków komisji rekrutacyjnych, którzy oceniali kandydatkę i podejmowali rozstrzygnięcie o jej nieprzyjęciu na studia. Uchybienia tego nie mogło konwalidować to, że stosowne podpisy znalazły się pod opinią w sprawie odwołania, albowiem to pismo procesowe ma odrębny byt względem decyzji, która rozstrzyga sprawę administracyjną.

W ocenie organu odwoławczego doszło zatem w tym zakresie do naruszenia trybu rekrutacji, w rozumieniu art. 196 ust. 4 u.p.s.w. W pojęciu tym mieści się bowiem również właściwe podpisanie decyzji. Z tego względu organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia komisji rekrutacyjnej wskazując, że wydana przez komisję rekrutacyjną ponownie decyzja winna zawierać podpisy wszystkich członków komisji, którzy brali udział w ocenianiu kandydatki.

Pozostałe zarzuty odwołania oraz pisma je uzupełniającego i poprzedzającego organ odwoławczy uznał za nieusprawiedliwione.

Podkreślił, że nie może być poczytane za nieprawidłowe to, że decyzja opiera się na kryteriach ocennych, gdyż ich dopuszczalność jest konieczna, aby pozostawić odpowiedni margines dla merytorycznej swobody wysokiej klasy specjalistów zasiadających w Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej. Zarazem decyzja WKR poddaje się weryfikacji w toku instancji, gdyż wskazuje - na ile to możliwe - w jaki sposób i dlaczego została kandydatka oceniona na taką, a nie inną liczbą punktów. Ocena komisji rekrutacyjnej nie jest sprzeczna z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. To, że stanowisko względem jej kandydatury jawić się może adresatowi decyzji jako nieostre, czy niewyczerpujące wynika właśnie ze specyfiki ocen formułowanych w nauce. Mając tego świadomość ustawodawca zrekompensował tę okoliczność powierzeniem postępowania rekrutacyjnego fachowym gremiom. Wyrazem zaufania ustawodawcy do kompetencji członków komisji rekrutacyjnej jest także ograniczenie podstaw odwołania i zakresu postępowania przed organem drugiej instancji wyłącznie do "warunków i trybu" rekrutacji (zob. art. 196 ust. 4 u.p.s.w.; por. wyrok WSA z 14 grudnia 2010 r., III SA/Kr 65/10). Poza zakresem postępowania odwoławczego w świetle tego przepisu pozostają zatem oceny fachowe w kwestiach merytoryczno-naukowych, gdyż wykraczają one poza zagadnienie prawnych warunków i trybu rekrutacji. Jednocześnie, w ocenie Rektora, należy dać wiarę wyjaśnieniom zawartym w opinii organu I instancji, nie zaś subiektywnemu stanowisku B. K. podważającej w sposób bezzasadny kompetencje co najmniej niektórych członków komisji rekrutacyjnej. Istniejący w tym zakresie spór między skarżącą, a komisją wykracza poza ramy postępowania administracyjnego z odwołania od decyzji rekrutacyjnej na studia doktoranckie.

Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że ocena B. K. została dokonana przez fachowe gremium, wybitnych specjalistów w swoich dziedzinach, kompetentnych do oceny kandydatów.

Z tego względu sama opinia B. K., że jej kandydatura (dorobek) powinna była zostać wyżej oceniona przez organ w toku postępowania - nie mogła prowadzić do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Rektor nie dostrzegł uchybień innych niż wyżej wskazane uchybienia proceduralne, które świadczyłyby, że ocena WKR - dokonana przez wybitnych specjalistów - była merytorycznie nieprawidłowa w zakresie punktacji. Zarzuty odwołania nie mogły zatem doprowadzić do wydania przez Rektora decyzji orzekającej o przyjęciu kandydatki na studia.

Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że zgodnie z art. 196 ust. 2 u.p.s.w. zdanie pierwsze "Rekrutacja na bezpłatne studia doktoranckie odbywa się w drodze konkursu". Oznacza to, że następuje odstępstwo od reguły ogólnej i kandydaci nie mają możliwości uzupełniania merytorycznego swoich wniosków po upływie czasu na ich składanie. Dzięki temu zapewniona zostaje równość szans i ocen. Stąd komisja rekrutacyjna ponownie rozpatrując sprawę nie ma obowiązku uwzględniać dodatkowych materiałów przedłożonych przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym. Skoro zaś postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, a zarzuty pod tym kątem nie świadczą o naruszeniu prawa, to przeprowadzenie ponownej rozmowy z kandydatką w ramach której miałaby być po raz wtórny oceniana, nie jest zdaniem Rektora konieczne.

Końcowo, w związku z uwagami dotyczącymi dostępu do akt sprawy przez kandydatkę, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Jednak w myśl § 1a tego przepisu czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. K. wskazała na niezgodność sentencji decyzji z jej uzasadnieniem (wykorzystanej przez Komisję Rekrutacyjną OBA) i zastosowanie niewłaściwych przepisów do tej sytuacji.

Wniosła w związku o:

1) zmianę uzasadnienia decyzji Rektora z dnia [...] grudnia 2016 r., tak aby stało się jednobrzmiące i zgodne z sentencją;

2) uznanie postępowania rekrutacyjnego za nieważne, gdyż w postępowaniu wielokrotnie naruszono art. 196 ust. 5 mówiący o tym, że: "Wyniki postępowania rekrutacyjnego są jawne". Skarżąca wskazała, że do tej pory nie uzyskała wglądu w dokumentację przeprowadzonej rekrutacji i nie otrzymała kopii kart małych ocen ani stanowiska w sprawie jej odwołania, na które Rektor powołał się w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r.;

3) nakazanie Komisji Rekrutacyjnej [...] powtórzenia rekrutacji;

4) uwzględnienie skutków decyzji OKS z roku akademickiego 2014/15, nieprzyznającej jej stypendium socjalnego poprzez zalecenie Komisji Rekrutacyjnej [...] uwzględnienie skutków tamtej decyzji na jej karierę studencką i naukową przy ocenianiu i wydawaniu ponownej decyzji w sprawie przyjęcia na studia w OBA i przyjęcie na studia w [...].

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nieprzyznanie stypendium skutkowało skreśleniem jej z listy studentów, brakiem obrony pracy magisterskiej w terminie, brakiem możliwości realizacji na polu nauki. Uwzględnienie tej okoliczności leży w gestii Rektora, któremu podlegają obie Komisje: Odwoławcza Komisja Stypendialna i Komisja Rekrutacyjna [...]. Decyzja OKS miała istotny wpływ na to co jest oceniane przez Komisję Rekrutacyjną [...]. Stworzone przez uczelnię warunki były gorsze dla niej niż dla innych kandydatów, którzy zostali przyjęci i dyskryminowały ją finansowo.

Zaznaczyła też, że w sytuacji, gdy Rektor uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia to wywody zawarte w uzasadnieniu tej decyzji od połowy strony 9-tej do 11-stej, wyjaśniające dlaczego jej zarzuty nie zostały uwzględnione, są sprzeczne z sentencją decyzji. Sentencja zakłada bowiem uwzględnienie wszystkiego, co miało wpływ na decyzję o nieprzyjęciu na studia. Wywód ten jest niezgodny z przepisami i błędnie interpretuje zaistniałą sytuację w każdym jej aspekcie prawnym: mylenie jawności kryteriów oceny z subiektywizmem, niewłaściwe stosowanie kryterium "subiektywizmu ocen" w odniesieniu do złożonych

dokumentów. Skarżąca zaznaczyła, że ocena składanych dokumentów powinna być obiektywna. Odnosi się to m.in. do oceny liczby potwierdzonych znajomości języków obcych. Niezrozumiałe jest dla niej z czego wynikła tak niska ocena. Dokumenty, potwierdzające znajomość języków obcych zostały bowiem złożone wcześniej, więc nie wiadomo dlaczego członkowie Komisji nie wzięli ich pod uwagę. Także złożony projekt powinien być oceniany obiektywnie. Skarżąca wyjaśniła, że nie znalazła promotora, projekt nie miał recenzenta, jednakże fakt ten nie powinien go dyskwalifikować. Rzetelność oceny obowiązuje bowiem Komisję w odniesieniu do wszystkich projektów, zarówno projektów osób które znalazły promotora jak i tych, które nie znalazły.

Ocena rozmowy kwalifikacyjnej powinna natomiast uwzględniać to, że kandydat na studia doktoranckie, posiadający tytuł magistra, może mieć własne poglądy w danej dziedzinie, czasem diametralnie rożne od poglądów Komisji. Różnice w poglądach nie skutkują jednak dyskwalifikacją. Ludzie o różnych poglądach uprawiają tę samą gałąź nauki. Podkreśliła, że ma prawo bronić swoich przekonań.

Zarzuciła też, że organ II instancji nie ustosunkował się do sprawy nieprzyjęcia egzemplarza autorskiego publikacji i złej oceny poruszonej w uzupełnieniu odwołania z dnia [...] listopada 2016 r. Jako błędne oceniła odwoływanie się przez organ odwoławczy w tej sprawie do zasad postępowania w przedmiocie nadania stopnia naukowego i wyroku Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 1996 r. (III ARN 86/95, OSNAPU 1996, nr 21, poz. 315).

Rektor [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko podkreślił, że jedynie w wyjątkowych przypadkach organ II instancji ma prawo uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Taka wyjątkowa sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Pod decyzją organu I instancji podpisał się bowiem jedynie Koordynator Studiów Doktoranckich [...]. Brakowało zatem podpisów pozostałych członków komisji rekrutacyjnej, którzy oceniali kandydatkę i podejmowali rozstrzygnięcie o jej nieprzyjęciu na studia. Uchybienia tego nie mogło natomiast konwalidować to, że stosowne podpisy znalazły się pod opinią w sprawie odwołania, albowiem to pismo procesowe ma odrębny byt względem decyzji, która rozstrzyga sprawę administracyjną.

Z tego względu Rektor uchylił zaskarżoną decyzją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia komisji rekrutacyjnej. Skutki rozstrzygnięcia Rektora odpowiadają prawu, gdyż nie jest możliwe aby w obrocie prawnym pozostawała wadliwa decyzja.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2017 r. organ zmodyfikował swoje stanowisko wnosząc o odrzucenie skargi z uwagi na to, że skarżąca uchybiła terminowi do jej wniesienia.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, że skarżona decyzja Rektora z dnia [...] grudnia 2016 r. została nadana listem poleconym nr [...]) do skarżącej. W dniu [...] grudnia 2016 r. została awizowana, nie podjęta w terminie przez skarżącą - w załączeniu wyciąg ze śledzenia przesyłek poczty polskiej.

Tym samym wzmianka - w której skarżąca potwierdziła osobiście odbiór na decyzji w dniu [...] lutego 2017 r. - zamieszczona została na odpisie ostatecznej decyzji, gdyż jej oryginał był dwukrotnie awizowany pod poprawnym adresem skarżącej. Jako, że skarżąca mimo podwójnego awizowania nie odebrała przesyłki, przekroczyła termin odwołania do Sądu, gdyż decyzja uprawomocniła się w styczniu 2017 r. O powyższej okoliczności pełnomocnik organu dowiedział się na podstawie doręczonego z opóźnieniem przez Biuro Spraw Studenckich pocztowego potwierdzenia odbioru, który został załączony do niniejszego pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli rozstrzygnięcia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu, czy też stwierdzeniu ich nieważności.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż Sąd jako niezasadny ocenił wniosek zgłoszony przez pełnomocnika organu o odrzucenie skargi z uwagi na nie zachowanie przez skarżącą terminu 30-dniowego do jej wniesienia.

Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w trybie zastępczym określonym w art. 44 K.p.a., poprzez jej dwukrotne awizowanie w dniach [...] grudnia 2016 r. oraz [...] stycznia 2017 r. Decyzję należało w tej sytuacji uznać za doręczoną wraz z upływem 14 dni od daty pierwszego awiza tj. z dniem [...] stycznia 2017 r. i od tej daty rozpoczął bieg termin 30-dniowy do wniesienia skargi. Skarga została natomiast wniesiona przez skarżącą osobiście w dniu [...] lutego 2017 r., a zatem z zachowaniem terminu 30-dniowego do jej wniesienia.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Rektora [...] wydana została na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., który stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W przepisie tym wyodrębniono dwie przesłanki wydania decyzji przez organ odwoławczy, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po pierwsze - stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie - uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Zasadą jest, że organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z treścią art. 138 § 1 K.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest wskazane powyżej, a wynikające z art. 138 § 2 K.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji I instancji. W sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne - jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - jest podejmowanie decyzji kasacyjnej, tj. decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Powodem zastosowania omawianego przepisu art. 138 § 2 K.p.a. w niniejszej sprawie było stwierdzenie przez Rektora [...], że decyzja organu I instancji została podpisana tylko przez jednego członka Komisji Rekrutacyjnej tj. przez Sekretarza Komisji [...] M. L. Nie została natomiast podpisana przez pozostałych członków Komisji Rekrutacyjnej jako organu kolegialnego, którzy oceniali kandydatkę i podejmowali rozstrzygnięcie o jej nieprzyjęciu na studia doktoranckie. W ocenie organu odwoławczego doszło zatem w tym zakresie do naruszenia trybu rekrutacji, w rozumieniu art. 196 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. W pojęciu tym mieści się bowiem również właściwe podpisanie decyzji. Z tego względu organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Komisji Rekrutacyjnej wskazując, że wydana przez organ I instancji ponownie decyzja winna zawierać podpisy wszystkich członków komisji, którzy brali udział w ocenianiu kandydatki.

Powyższe stanowisko organu II instancji należy ocenić jako prawidłowe.

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że w skład Komisji Rekrutacyjnej [...] wchodziło 7 osób.

Decyzja Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia B. K. na Środowiskowe Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie prowadzone przez Wydział Historyczny [...] i Wydział Biologii [...] w Ośrodku Badań [...] została podpisana natomiast wyłącznie przez Sekretarza Komisji [...] M. L.

Zauważyć należy, że stosownie do treści art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do decyzji w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Do decyzji tych będzie zatem miał zastosowanie art. 107 § 1 K.p.a. określający elementy decyzji administracyjnej. Stosownie do treści tego przepisu decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

Decyzje wydawane przez komisje rekrutacyjne w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie są decyzjami organu kolegialnego, którego zdolność do orzekania ustawodawca przyznał jedynie w składzie złożonym z członków powołanych przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej in pleno tj. w pełnym składzie Komisje rekrutacyjne nie tylko kolegialnie prowadzą postępowanie rekrutacyjne, ale także w sposób kolegialny wypracowują i wydają stosowne decyzje w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie, podpisując je w pełnym składzie.

Decyzja wydawana przez organ kolegialny powinna określać imiona i nazwiska osób, które ją wydały oraz winna zostać podpisana przez wszystkich członków tego organu. Wspomnieć tylko należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że decyzje wydane przez organ kolegialny, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, winny zostać podpisane przez wszystkich członków tego organu. Podpisanie decyzji tylko przez przewodniczącego lub tylko przez niektórych członków organu, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej, jest traktowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. (wyrok NSA z 27 marca 1991 r., sygn. akt SA/Kr 162/91 – ONSA nr 2 z 1991 r. poz. 42, uchwała Sądu Najwyższego z 30 września 1992r. sygn. akt III AZP 17/92 – OSNCP nr 3 z 1993r. poz.25).

W rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji nie wymienia imion i nazwisk członków komisji i została podpisana jedynie przez Sekretarza Komisji [...] M. L.

W aktach sprawy znajduje się wprawdzie pisemne upoważnienie udzielone Sekretarzowi Komisji [...] M. L. przez pozostałych członków Komisji Rekrutacyjnej do wydawania decyzji będących efektem postępowania kwalifikacyjnego na studia doktoranckie w roku akademickim 2016/2017. W doktrynie oraz orzecznictwie kwestionowana jest jednak możliwość podpisywania decyzji organu kolegialnego przez jednego z jego członków działającego z upoważnienia pozostałych członków (zob. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska (red.). Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck 2013, s. 1149-1150, G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom II Zakamycze 2005, s. 608-609, B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2012, s. 752, uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 1999 r. OPK 28/99 oraz OPK 29/99, ONSA 2000, Nr 1, poz. 13 i14).

Pogląd taki uzasadnia się tym, że art. 268a K.p.a. został wprowadzony w związku z realizacją zasady jednoosobowego kierownictwa w administracji terenowej oraz koniecznością powierzenia ze względów technicznych i organizacyjnych wykonywania kompetencji organów monokratycznych pracownikom kierowanych przez nich urzędów. Natomiast ustawodawca przyznaje kompetencje do załatwiania spraw administracyjnych organom kolegialnym na zasadzie wyjątku (G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I Zakamycze 2005, s. 512). Wola ustawodawcy może być uzasadniona szczególnymi cechami tych organów, do których zalicza się to, że skupiają w jednym osoby reprezentujące różne interesy i zasób wiedzy oraz zapewniają w powszechnym odczuciu obiektywność rozstrzygania ( M. Wierzbowski, Prawo administracyjne, 2008, s. 106). Dlatego też stosowanie konstrukcji upoważnienia z art. 268a K.p.a. przez organy kolegialne należy uznać za niezgodne w szczególności z wynikami wykładni celowościowej. Organy kolegialne mogą powierzać wykonywanie określonych kompetencji w swoim imieniu, w tym również delegować swoje kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych na rzecz innych organów jedynie w przypadkach określonych w przepisach szczególnych (M. Wierzbowski, A. Wiktorowska (red.). Kodeks ..., s. 1150).

W niniejszej sprawie brak jest przepisu szczególnego, który uprawniałby Komisję Rekrutacyjną do upoważnienia jednego z jej członków do wydawania decyzji administracyjnych w jej imieniu. W konsekwencji należy stwierdzić, że decyzja z dnia [...] października 2016 r. o odmowie przyjęcia skarżącej na studia doktoranckie została wydana nie przez Komisję Rekrutacyjną, a przez Sekretarza tej Komisji. Decyzja ta została zatem wydana przez organ niewłaściwy w sprawie i jako taka obarczona jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.

W tej sytuacji wyeliminowanie przez Rektora [...] zaskarżonej decyzji organu I instancji z obrotu prawnego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Komisji Rekrutacyjnej jako organowi kolegialnemu, należy ocenić jako prawidłowe.

Pozostałe rozważania zawarte w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej Rektora [...], odnoszące się do meritum sprawy, nie mogły mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. jest bowiem typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza zatem o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie. Następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 9/11 opubl. LEX nr 1121155 zawarł tezę, że "Decyzja kasacyjna oparta o art. 138 § 2 K.p.a. jest rozstrzygnięciem procesowym. Nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego. Z tego też względu organ administracyjny I instancji nie może zostać skutecznie związany ocenami prawnymi organu II instancji."

Jak wyjaśnia A. Wróbel w Komentarzu do art. 138 K.p.a. LEX/el. 2016 powyższą tezę zawartą w wyroku NSA należy rozumieć w ten sposób, że organ pierwszej instancji nie jest związany wyrażonymi w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej ocenami, poglądami i stanowiskiem organu drugiej instancji odnośnie do wykładni przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Natomiast jest związany prawnie wskazanymi przez organ odwoławczy "okolicznościami", jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu tej sprawy. Niewątpliwie wiążące prawnie są także oceny prawne organu odwoławczego w przedmiocie stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania.

Z powyższych względów, z uwagi na treść rozstrzygnięcia organu odwoławczego, przedwczesne byłoby rozpoznawanie sprawy pod kątem pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że od decyzji wydanej przez Komisję Rekrutacyjną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, skarżącej przysługuje ponownie odwołanie do Rektora [...], a od decyzji tego organu skarga do sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.