Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 9/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Prezes Agencji Mienia Wojskowego (zwany dalej "Prezesem AMW") postanowieniem z [...] października 2020r. nr [...], na podstawie art. 58 § 1 i 2 w związku z art. 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zm., zwana dalej "k.p.a.") i art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z 10 lipca 2015r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz.U. z 2020r., poz. 231 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku T. K. (zwany dalej "Skarżącym") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] (zwany dalej "Dyrektorem AMW") z [...] listopada 2019r., Nr [...], o wypłacie Skarżącemu odprawy mieszkaniowej w wysokości [...] zł.

Prezes AMW w uzasadnieniu wskazał, że Skarżący [...] sierpnia 2019r. złożył do Dyrektora AMW, wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej, otrzymując [...] listopada 2019r. ww. decyzję Dyrektora AMW z [...] listopada 2019r., na podany adres korespondencji. Osoba kwitująca odbiór ww. decyzji wskazała "[...]" (k. [...] akt administracyjnych).

Skarżący, pismem z [...] grudnia 2019r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Dyrektora AMW, wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych - ze względów zdrowotnych. W dniach od [...] listopada 2019r. do [...] grudnia 2019r. - w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania i przez pewien okres po jego upływie - stan zdrowia Skarżącego uległ znacznemu pogorszeniu, co uniemożliwiało normalne funkcjonowanie w życiu codziennym. Skarżący nie miał możliwości zredagowania odwołania i udania się na pocztę, w celu jego wysyłki. Nie mógł też skorzystać z pomocy osób trzecich. Żona przebywała wówczas za granicą, u siostry w [...], z uwagi na śmierć matki. W załączeniu przedłożył dokumentację medyczną, w celu uprawdopodobnienia tych okoliczności i wniósł o przeprowadzenie z niej dowodu. Wskazał też, że ww. okoliczności może potwierdzić żona A., o przesłuchanie której się zwrócił. Skarżący załączył też odwołanie od ww. decyzji.

Prezes AMW, postanowieniem z [...] stycznia 2020r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż ww. decyzję Dyrektora AMW doręczono pełnoletniemu domownikowi [...] listopada 2019r., a termin do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., upływał po 14 dniach od doręczenia decyzji – [...] listopada 2019r. Skarżącego prawidłowo pouczono o terminie i trybie wniesienia odwołania. Środek zaskarżenia od Skarżący złożył w placówce pocztowej [...] grudnia 2019r., czyli po upływie ustawowego terminu. Prezes AMW nie uznał, że okoliczności podnoszone przez Skarżącego uprawdopodobniają brak winy w dochowaniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący nie przedłożył też do akt sprawy dokumentacji medycznej, wskazanej jako załącznik do wniosku z [...] grudnia 2019r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Skarżącego. wyrokiem z 22 maja 2020r. sygn. akt II SA/Wa576/20 uchylił ww. postanowienie z [...] stycznia 2020r. W motywach wskazał, że Prezes AMW w celu ustalenia prawidłowości doręczenia decyzji, nie wyjaśnił czyj podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, nie dokonał ustalenia czy ww. wniosek złożono w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, która to przesłanka jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw. Brak dokonania ustaleń w tym względzie stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 124 k.p.a. Prezes AMW uchybił ww. przepisom, dokonując też oceny, co do tego czy w sprawie nie spełniono przesłanek w postaci uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w szczególności nie podjął działań wyjaśniających, zwłaszcza jeśli okoliczności powołane we wniosku były dla organu mało przekonywujące, w szczególności nie wezwał strony do uzupełnienia podania, w tym do nadesłania dokumentacji medycznej, nie odniósł się do wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania żony Skarżącego. WSA z tych powodów uznał rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu za co najmniej przedwczesne.

Prezes AMW, uwzględniając ww. orzeczenie Sądu poinformował Skarżącego pismem z [...] grudnia 2019r., że na dzień jego wysłania nie są spełnione przesłanki zależne od Skarżącego do przywrócenia terminu i wezwał Skarżącego do:

a) wskazania z imienia i nazwiska osoby, która pokwitowała [...] listopada 2019r. odbiór ww. decyzji Dyrektora AMW, a także do złożenie oświadczenia, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru decyzji jest dorosłym domownikiem lub inną uprawnioną osobą, o której mowa w art. 43 k.p.a.,

b) wskazania terminu ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania - daty uzyskania możliwości wniesienia odwołania od decyzji, w tym do uwiarygodnienia twierdzeń o tym,

c) złożenia do akt pisemnego oświadczenia małżonki Skarżącego na okoliczności wskazane przez Skarżącego w treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, wraz z przedłożeniem innych dokumentów mających znaczenie dla uwiarygodnienia przytoczonych w ww. oświadczeniu faktów,

d) wskazania okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu, które nie pozwoliły na wyręczenie się pełnoletnim pasierbem L. S. lub inną osobą niż małżonka oraz do uwiarygodnienia twierdzeń o ww. okolicznościach.

Prezes AMW w ww. piśmie zawiadomił Skarżącego, że załączona do skargi kopia potwierdzonej za zgodność z oryginałem dokumentacji medycznej (zaświadczenie lekarskie z [...].12.2019r., wpisu do karty historii choroby z: [...].11.2019r. i [...].12.2019r.) włączono do akt postępowania.

Skarżący w odpowiedzi na ww. wezwanie wskazał, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło [...] grudnia 2019r., bo choć leczenie nie zostało faktycznie zakończone, pozwoliło na stopniowy powrót do zdrowia - ustały objawy, które umożliwiły normalne aktywności i zmniejszyły się dolegliwości bólowe. Skarżący wyjaśnił, że wyręczenie się pełnoletnim pasierbem nie było możliwe, gdyż nie przebywał on w domu rodzinnym (wyjechał do narzeczonej do [...]). Skorzystanie z pomocy innej dorosłej osoby przy sporządzeniu i wysłaniu odwołania również nie było możliwe, bo najbliższa placówka pocztowa znajduje się w odległości 9 km od miejsca zamieszkania, a w sprawowaniu opieki nad małoletnimi dziećmi Strony pomagała starsza sąsiadka, która nie jest osobą zmotoryzowaną. Skarżący w załączeniu przedłożył oświadczenia z [...] października 2020r.: a) żony, z którego wynika, że wyjechała ona [...] listopada 2020r. do [...], by móc pomóc siostrze w związku ze śmiercią matki, podróż odbyła prywatnym samochodem, a żona nie posiada paragonów na zakup paliwa z tamtego okresu, a w [...] pozostawała u siostry, korzystając z jej gościnności, b) swoje, z którego wynika, że osobą kwitującą odbiór przesyłki [...].11.2020r. była jego żona - dorosły domownik, c) odpis skrócony aktu zgonu R. W., potwierdzony za zgodność z oryginałem, nr [...], z którego wynika, że ww. zmarła [...].10.2019r.

Prezes AMW wyjaśnił, że z ustalonego stanu faktycznego wynika bezspornie, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji Dyrektora AMW z [...]listopada 2019r., którą skutecznie doręczono dorosłemu domownikowi Skarżącego - żonie A. [...] listopada 2019r. Prezes AWM wskazał także, że Strona zadośćuczyniła dwóm spośród czterech przewidzianych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przesłanek przywrócenia terminu. Skarżący nie dochował trzeciej przesłanki - nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.

Z uzasadnienia wniosku z [...] grudnia 2019r. wynika bowiem, że Skarżący brak winy w uchybieniu terminu wywodzi z dolegliwości związanych z [...], stwierdzonymi przez lekarza chirurga J. B. (specjalistę [...] i [...]), na podstawie potwierdzonego za zgodność z oryginałem przez ww. lekarza wypisu z karty historii choroby z [...] listopada 2019r. i [...].12.2019r., jak również z wystawionego zaświadczenia lekarskiego z [...].12.2019r., z których wynika, że ww. lekarz zalecił Stronie przyjmowanie leków, leżenie i odpoczynek. Niedyspozycja z powodu ww. stanu chorobowego według twierdzeń Skarżącego miała miejsce od [...] listopada do [...] grudnia 2019r. (data sprecyzowana przez Stronę w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków). W ww. okresie Skarżący odczuwał silne bóle, które nie pozwalały na normalne funkcjonowanie w życiu codziennym, a także uniemożliwiały zarówno zredagowanie odwołania, jak i udanie się na pocztę celem jego wysyłki.

Zdaniem Prezesa AMW sam fakt choroby, poświadczony dokumentacją lekarską, nie wystarczy do takiego uprawdopodobnienia. Zaświadczenie lekarskie – jako dokument urzędowy sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej - stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, tj. ocenę stanu zdrowia osoby badanej. Dowód taki, jak każdy dowód w sprawie podlega ocenie na tle całego materiału dowodowego. Skarżący z ww. dolegliwościami stawił się u lekarza [...] listopada 2019r., a niedyspozycja, która uniemożliwiła wniesienie odwołania miała miejsce [...] listopada 2019r., czyli 7 dni - po tym - jak zastosowano wobec Skarżącego leczenie objawowe (zalecenie oszczędnego, leżącego trybu życia i przyjmowanie przepisanych przez ww. lekarza leków). Stan zdrowia nie był więc na tyle poważny by wymagał hospitalizacji, a Skarżący, widząc w trakcie leczenia, że przepisane leki nie przynoszą rezultatu, lecz dodatkowo potęgują objawy chorobowe, nie zaniepokoił się tym i nie skorzystał z pomocy lekarza podczas wizyty domowej. Ww. korelacja czasowa i logika nie pozwalały więc Prezesowi AMW uznać za prawdziwe twierdzeń Strony. Przedstawione okoliczności, co do stanu zdrowia Skarżącego nie wskazują by były one na tyle poważne, że uniemożliwił jakiekolwiek przemieszczania się, które z kolei zagrażałaby Jego zdrowiu lub życiu.

Prócz tego o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła dochować terminu w znaczeniu obiektywnym. Skarżący takich okoliczności nie wykazał. Prezes AMW, odnosząc się do niemożności sformułowania zarzutów odwołania, wskazał, że chęć poszukiwania pomocy prawnej w sporządzeniu odwołania nie stanowi tego rodzaju okoliczności. Strona, wnosząc odwołanie od decyzji nie jest obowiązana do szczegółowego motywowania swoich racji. Z art. 128 k.p.a. wynika, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, a jego istota stanowi manifestację niezadowolenia strony, która nie musi zawierać polemiki ze stanowiskiem i poglądami organu wyrażonymi w uzasadnieniu decyzji. Chęć szczegółowego wyłożenia argumentów, czy też zasięgnięcia pomocy prawnej w ich sformułowaniu, nie może być uznana za taką obiektywną przeszkodę, która uniemożliwiła, bądź utrudniła Stronie czynność złożenia odwołania w terminie. Natomiast jeśli Skarżący subiektywnie uzna za konieczne szczegółowe umotywowanie swoich racji, to nic nie stało na przeszkodzie, by w pierwszym możliwym dniu złożyć tylko pismo wyrażające swoje niezadowolenie z wydanej decyzji, a w późniejszym terminie uzupełnić je o szczegółowe uzasadnienie.

Strona musi ponadto wykazać, że okoliczności choroby stanowią przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia, a zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań, mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez próby wyręczenia się inną osobą. W sprawie uprawdopodobnienie tej okoliczności oparte jest wyłącznie na twierdzeniach Strony, chcąc wykluczyć ww. negatywną przesłankę przywrócenia terminu do dokonania czynności, powołała się na szereg okoliczności (wyjazd żony za granicę, wyjazd pasierba do [...], sprawowanie opieki nad małoletnimi dziećmi przez starszą niezmotoryzowaną sąsiadkę), nie poparła tych twierdzeń materiałem, pozwalającym organowi zająć stanowisko. Oświadczenie żony Skarżącego, co do rzekomego wyjazdu za granicę, w świetle jej twierdzeń wydaje się wielce nieprawdopodobne. O ile ww. przebywając tak długą drogę prywatnym samochodem nie posiada, jak twierdzi, żadnego rachunku za paliwo z tego okresu, to nie wyklucza, że swój wyjazd mogła uprawdopodobnić, wskazując na jakąkolwiek inną okoliczność, która uwiarygadniałaby jej wyjazd za granicę, paragon, wyciąg z rachunku bankowego, potwierdzający transakcje dokonywane poza miejscem zamieszkania, po drodze do miejsca i celu podróży. Te same okoliczności dotyczą stwierdzenia, co do okoliczności wyjazdu pasierba. Nieprawdopodobnym wydaje się okoliczność, że mimo tak poważnej choroby Skarżącego, żaden członek rodziny - żona czy też pełnoletni pasierb - nie zdecydowali się na powrót do domu, celem sprawowania opieki nad poważnie chorą, unieruchomioną przez chorobę osobą, a przy tym pozostawili dwójkę małoletnich dzieci, w tak długim okresie, pod opieką starszej sąsiadki. Twierdzeń tych Skarżący również w żaden sposób nie uwiarygodnił.

Prezes AMW wskazał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił tego, by był pozbawiony możliwości złożenia odwołania w terminie.

2. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. postanowienia Prezesa AMW i o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie:

a) art. 58 k.p.a. - przez uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, pomimo przedstawienia wyczerpującego opisu schorzenia uniemożliwiającego poruszanie się i właściwym udokumentowaniu jego przebiegu.

b) art. 77 w związku z art. 80 w związku z art. 136 k.p.a. - przez brak wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i niedokładne uzupełnienie dowodów i materiałów sprawy, pomimo wskazań zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 22 maja 2020r. sygn. akt IISA/Wa576/20, co doprowadziło do uznania, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.

Skarżący w uzasadnieniu potrzymał dotychczasowe stanowisko i po przestawieniu przebiegu sprawy wyjaśnił, że od [...] listopada do [...]grudnia 2019r. zaostrzeniu uległo schorzenie, z którym boryka się od lat - silne bóle i krwawienia związane z hemoroidami. Uniemożliwiło to normalne funkcjonowanie, a cały wskazany okres przeleżał, gdyż pozycje siedząca i stojąca były dla niego problematyczne. Skarżący w ww. okresie nie mógł skorzystać z pomocy osób trzecich, na co przedstawił dowody. W opinii Skarżącego organ naruszył art. 58 k.p.a. przez uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdy złożył On m.in. dokumenty - oświadczenia i dokumentację lekarską, świadczącą, że w czasie terminu na złożenie odwołania cierpiał na poważne schorzenie odbytu uniemożliwiające poruszanie się. Dopełnienie czynności w terminie było więc niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od Skarżącego i rzeczywiście istniejącej. Skarżącemu nie można zatem przypisać ani winy umyślnej ani niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia - gdy strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Zdaniem Skarżącego powołane we wniosku o przywrócenie terminu, rzeczywiście istniejące schorzenie na podstawie wiedzy i logiki - uznać należało za takie, które uniemożliwiło mu poruszanie się, a co za tym idzie było przeszkodą nie do przezwyciężenia.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, że sam fakt choroby, poświadczony dokumentacją lekarską, nie wystarczy do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Skarżący przedstawił inne niż dokumentacja lekarska dowody, wskazujące na jego brak winy w uchybieniu terminu. Art. 58 k.p.a. mówi o "uprawdopodobnieniu", które cechuje się mniejszą pewnością wykazania faktów niż udowodnienie. Za pomocą dowolnych środków, że wskazane przez stronę zdarzenie mogło zaistnieć (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 czerwca 2020r. sygn. akt II SA/Gl 584/20). Skarżący nie oparł się przy tym wyłącznie na własnych twierdzeniach, ale poparł je dowodami, które pozostają do twierdzeń w spójności. "Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym lego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego" (por. wyrok WSA w Krakowie z 28 maja 2020r. sygn. akt I SA/Kr 274/20). Uprawdopodobnienie okoliczności jest tym bardziej uargumentowane, gdyż schorzenia [...], na które powołuje się Skarżący, nie były jednorazowe (problemy takie pojawiały się u Skarżącego regularnie jeszcze przed 2013r., co podkreślał on we wniosku o przywrócenie terminu z [...] grudnia 2019r.).

Prawdą jest, że Skarżący z pierwszymi objawami dolegliwości stawił się u lekarza [...] listopada i otrzymał wówczas zalecenia, do których się stosował. 7 dni po tej wizycie, stan Skarżącego uległ pogorszeniu, a objawy nasiliły się, zaostrzyły. Stan taki trwał do [...] grudnia - w tym czasie wdrożone leczenie zaczęło stopniowo przynosić oczekiwane efekty, co sprawiło, że Skarżący mógł stopniowo przywracać u siebie czynności normalnego funkcjonowania. Proces leczenia trwał, lecz ustały objawy, zmniejszyły się dolegliwości bólowe, które dotychczas uniemożliwiały normalne aktywności. Skarżący mógł bez bólu opuścić łóżko i z tego względu odwołanie złożył w terminie [...] grudnia 2019r. - 6 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania oznaczał, że strona mogła dokonać czynności do ostatniego dnia terminu. Nie było w żadnym stopniu zależnym od Skarżącego to, że [...] listopada (dzień przed upływem terminu) zaostrzeniu uległo jego schorzenie. Normalnym i logicznym w tej perspektywie wydaje się i to, że Skarżący w tym czasie skupiony był na wyleczeniu objawów i doprowadzeniu organizmu do stabilnego stanu, nie zaś na wysyłce pisma. Dywagacje organu dotyczące tego, że strona wnosząc odwołanie nie jest obowiązana do szczegółowego motywowania racji i wystarczy jedynie wyrażenie niezadowolenia, są irrelewantne na tym etapie sprawy. Skarżący nie miał możliwości wysłania, w trakcie zmagania się ze swoim schorzeniem, żadnego pisma, które to okoliczności opisywał.

Skarżący odnośnie twierdzenia organu, że uprawdopodobnienie niemożności wyręczenia się przez Skarżącego inną osobą oparte jest wyłącznie na twierdzeniach Strony, podniósł, że nie były to twierdzenia gołosłowne, bo przedłożył organowi dokumentację medyczną i oświadczenie małżonki, potwierdzające, że przebywała wówczas za granicą i odpis aktu zgonu teściowej, który potwierdza, z jakiego powodu była nieobecna w domu. Skarżący wyczerpująco wyjaśnił, dlaczego w czasie biegu terminu nie miał możliwości skorzystania z pomocy innych osób. Pismem nadanym [...] października 2020r. wskazał, że jego pasierb ([...] lata) był w tym czasie nieobecny w domu rodzinnym, z powodu pobytu u narzeczonej w [...], gdzie się uczy, przez co jest to jego główne miejsce pobytu. [...] jest oddalony od miejsca zamieszkania Skarżącego o 700 km. Sąsiadka pomagająca Skarżącemu w opiece nad małoletnimi, nie jest zaś zmotoryzowana, a do najbliższej placówki pocztowej jest 9 km, co jest niezwykle istotną okolicznością, bowiem "inne są wymagania w zakresie zachowania należytej staranności i możliwości posłużenia się innymi osobami do dokonania czynności (...) w stosunku do osoby zamieszkałej samotnie w mieście, gdzie znajduje się szereg placówek operatora pocztowego, w którym znajduje się siedziba organu, a inne w sytuacji osoby zamieszkałej we wsi, odległej od placówki operatora, czy siedziby organu (por. wyrok WSA w Krakowie z 24 maja 2017r. III SA/Kr 542/17). Udanie się przez Skarżącego (a właściwie kogokolwiek z okolicy) na pocztę, wymaga zatem zaplanowania dnia - nie jest czynnością, której dokonać można zawsze, czy przy okazji innych sprawunków dnia codziennego.

Skarżący nie naciskał ponadto na obecność członków rodziny, w celu sprawowania nad nim opieki, gdyż nie pierwszy raz borykał się z podobnymi dolegliwościami (we wniosku z [...] grudnia 2019r. wskazał, że w 2013r. przeszedł w związku z tym zabieg i wciąż kontynuuje leczenie) i wypracował sobie system minimalnej opieki nad samym sobą, w sytuacjach braku możliwości skorzystania z opieki dodatkowej. Obecność dorosłych domowników nie przyczyniłaby się do poprawy jego stanu, stąd nie chciał zaburzać planów małżonki i pasierba. Nagłe pogorszenie się stanu zdrowa Skarżącego przy jednoczesnej niemożności wyręczenia się inną osobą jest okolicznością faktyczną uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu (m.in. wyrok NSA z 18 października 2012r. sygn. akt I FSK 2179/11; wyroki WSA w Warszawie z: 8 sierpnia 2012r. sygn. akt VIII SA/Wa 335/12; 21 marca 2013r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13). Art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnieni a braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez Skarżącego. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, Skarżący stosowną argumentacją uwiarygodnił swoją staranność i fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego całkowicie niezależna.

Zdaniem Skarżącego organ przez brak wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niedokładne uzupełnienie dowodów i materiałów sprawy naruszył art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a., co doprowadziło do uznania, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący na podobne uchybienie organu zwracał już uwagę m.in. w skardze z [...] lutego 2020r. Przedstawił stanowisko w sprawie i okoliczności choroby oraz przedłożył wszelką dokumentację uprawdopodabniającą jego sytuację, a co za tym idzie wykazał swój brak winy w uchybieniu terminowi. Organ na tej podstawie, jeśli tylko uznałby, że potrzebuje dodatkowego uzupełnienia wiedzy, miał obowiązek podjęcia działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powoływanych przez Skarżącego. Mógł zwrócić się (także do innych podmiotów) o przedłożenie posiadanej dokumentacji mającej znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 270/14). Mógł analogicznie do wezwania z pisma z [...] września 2020r. zwrócić się o przedłożenie pisemnych oświadczeń innych osób (pasierb, sąsiadka, siostra małżonki, lekarz prowadzący Skarżącego), na okoliczności wskazane przez Skarżącego.

3. Prezes AMW w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż przedmiotem skargi było wydane w postępowaniu administracyjnym ostateczne postanowienie, w którym Prezes AMW odmówił przywrócenia uchybionego przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania.

Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r. poz. 137.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast, jeśli Sąd nie stwierdzi ww. naruszeń, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddala skargę.

3. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie Prezesa AMW odpowiadało prawu. Prezes AMW, wydając ww. postanowienie, nie naruszył przepisów prawa wskazanych w skardze i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również nie naruszył innych przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które należało wziąć pod rozwagę.

Należy wskazać, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Prezesa AMW stanowiły przepisy art. 58 § 1 k.p.a. i art. 59 § 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Z art. 59 § 2 k.p.a. wynika, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia ostatecznie postanawia organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W świetle przepisu art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Z art. 58 § 3 k.p.a. wynika, że przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Czyli ww. siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest nieprzywracany.

Sąd, mając na względzie ww. przepisy, uznaje, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony,

b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu,

c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

W przypadku niespełnienia choćby jednej z wymienionej wyżej przesłanek przywrócenia terminu, wniosek nie może być uwzględniony.

Rację, zdaniem Sądu, miał Prezes AMW, że odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Termin do dokonania czynności procesowej nie może zostać przywrócony, jeżeli strona zawiniła w uchybieniu terminu, nawet przez lekkie niedbalstwo.

W judykaturze przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności w toku postępowania. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że strona dołożyła należytej staranności, by dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej.

Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc wyłącznie zaistnienie nagłych, obiektywnych okoliczności, niezależnych od wiedzy i woli strony, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie, do których zalicza się takie okoliczności jak pożar, powódź, huragan, przerwę w komunikacji, strajk, nagłą i ciężką chorobę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2018r. sygn. akt II OSK 2401/17; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Rzeszowie z 4 września 2013r. sygn. akt II SA/Rz 360/13; w Bydgoszczy z 3 kwietnia 2013r. sygn. akt 1 SA/Bd 106/13; w Warszawie z 21 marca 2013r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13 i z 11 czerwca 2014r. sygn. akt III SA/Wa 604/14 – dostępne na www.orzeczena.nsa.gov.pl). To na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

Organ administracyjny powinien więc przedstawione przez Skarżącego okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. To Skarżący najlepiej zna zaistniałą sytuację i to jemu zależy na możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ, tym razem odwoławczy. Zauważyć trzeba, że ustawodawca, określając przesłankę braku winy strony, nie wprowadził wymogu udowodnienia tej okoliczności. Z art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy. Aby uprawdopodobnić brak winy, Skarżący powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11 wydanie, C. H. Beck, s. 284).

Nałożony na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia braku winy świadczy niewątpliwie o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a., które ma na celu ułatwienie osobie zainteresowanej przywróceniem terminu do dokonania czynności procesowej, przedstawienia swych racji. Jednocześnie w orzecznictwie zaznacza się, że uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu, chyba że przyczyna ta jest powszechnie znana. Organ administracyjny ma obowiązek ocenić czy twierdzenia strony są prawdopodobne, czy też nie, nie bada zaś czy są zgodne z rzeczywistością (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w: Gliwicach z 28 marca 2019r. sygn. akt IV SA/Gl 1064/18; Łodzi z 21 lutego 2019r. sygn. akt li SA/Łd 1008/18; Warszawie z 30 stycznia 2019r. sygn. akt VIII SA/Wa 812/18).

Prezes AMW prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w ww. decyzji Dyrektora AMW z [...] listopada 2019r. zawarto prawidłowe pouczenie o przysługujących Skarżącemu środkach odwoławczych. Dodatkowo ww. decyzję doręczono żonie Skarżącego [...] listopada 2019r., na podany adres korespondencji. Jakkolwiek osoba kwitująca odbiór ww. decyzji podała jedynie nazwisko "[...]" (k. [...] akt administracyjnych), tym niemniej z ustaleń Prezesa AMW, dokonanych w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z [...] maja 2020r. sygn. akt [...] (k. [...] akt administracyjnych), wynika, że była to żona Skarżącego – dorosły domownik (oświadczenie Skarżącego z [...] października 2020r. – k. [...] akt administracyjnych).

Tym samym prawidłowo Prezes AMW przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że bieg terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Dyrektora AMW z [...] listopada 2019r. rozpoczął się [...] listopada 2019r. i upłynął [...] listopada 2019r. Skarżący złożył natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wraz z odwołaniem od ww. decyzji Dyrektora AMW – [...] grudnia 2019r. (k. [...] akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu Prezes AMW prawidłowo wskazał również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że Skarżący z opisanymi we wniosku dolegliwościami bólowymi, które były mu znane, gdyż występują – jak Skarżący podaje także w skardze - już od 2013r. - stawił się u lekarza [...] listopada 2019r. We wniosku o przywrócenie terminu Skarżący przyznaje również, że niedyspozycja, która uniemożliwiła wniesienie odwołania, miała miejsce [...] listopada 2019r., czyli 7 dni - po tym - jak zastosowano wobec Skarżącego leczenie objawowe (zalecenie oszczędnego, leżącego trybu życia i przyjmowanie przepisanych przez ww. lekarza leków). Nie sposób w tym kontekście zakwestionować oceny organu, z punktu widzenia zasady logicznego rozumowania, że stan zdrowia Skarżącego, nie był na tyle poważny by wymagał hospitalizacji, a Skarżący nie działał nazbyt starannie, gdy widząc w trakcie leczenia, że przepisane leki nie przynoszą znaczącej poprawy, nie zaniepokoił się tym i nie skorzystał z pomocy lekarza podczas wizyty domowej. Nie próbował też skontaktować się z pasierbem lub z inną osobą, która pomogłaby w terminowym złożeniu odwołania. Powyższe okoliczności, jak również logika – umożliwiały – zdaniem Sądu – dokonanie przez Prezesa AMW oceny, że przywrócenie terminu nie było możliwe, a twierdzeń Skarżącego o zaostrzeniu się choroby w dniu upływu terminu do wniesienia odwołania oraz braku możliwości wyręczenia się inną osobą w złożeniu odwołania nie można uznać za uprawdopodobnione w sposób należyty i niebudzący wątpliwości. Przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, co do stanu zdrowia Skarżącego, jak również załączone do sprawy dowody nie wskazywały, jak trafnie przyjął Prezes AMW w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że były one na tyle poważne, że uniemożliwiły przemieszczanie się, które zagrażałoby zdrowiu lub życiu Skarżącego, a pozostałe przeszkody były od Skarżącego niezależne. Nie sposób więc przyjąć, że Skarżący uprawdopodobnił w sposób dostateczny przesłankę braku winy w dotrzymaniu terminu na złożenie odwołania.

Zdaniem Sądu trafnie i bez naruszenia wskazanych w skardze przepisów, w tym art. 58 k.p.a. oraz art. 77 w związku z art. 80 w związku z art. 136 k.p.a., Prezes AMW przyjął więc, że możliwe było wydanie zaskarżonego postanowienia. Skarżącemu umożliwiono wyczerpujące przedstawienie swoich racji w toku postępowania, gdyż Prezes AMW pismem z [...] września 2020r. wezwał Skarżącego do przedłożenia dodatkowych dowodów, w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zakreślając termin 10 dni. W piśmie tym poinformowano Skarżącego o włączeniu do akt postępowania załączonej do poprzedniej skargi Skarżącego kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem dokumentacji medycznej (zaświadczenie lekarskie z [...].12.2019r., wpisy do karty historii choroby z: [...].11.2019r. i [...].12.2019r.). Skarżącego wezwano ponadto do: a) wskazania z imienia i nazwiska osoby, która pokwitowała [...] listopada 2019r. odbiór ww. decyzji Dyrektora AMW, a także do złożenia oświadczenia, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru decyzji jest dorosłym domownikiem lub inną uprawnioną osobą, o której mowa w art. 43 k.p.a., b) wskazania terminu ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania - daty uzyskania możliwości wniesienia odwołania od decyzji, w tym do uwiarygodnienia twierdzeń o tym, c) złożenia do akt pisemnego oświadczenia małżonki Skarżącego na okoliczności wskazane przez Skarżącego w treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, wraz z przedłożeniem innych dokumentów mających znaczenie dla uwiarygodnienia przytoczonych w ww. oświadczeniu faktów, d) wskazania okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu, które nie pozwoliły na wyręczenie się pełnoletnim pasierbem lub inną osobą niż małżonka oraz do uwiarygodnienia twierdzeń o ww. okolicznościach.

W kontekście powyższych okoliczności nie sposób przyjąć, że organ naruszył powołane w skardze przepisy natury procesowej.

Zdaniem Sądu nie sposób też zakwestionować stanowiska Prezesa AMW wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, że to na zainteresowanym przywróceniem terminu spoczywa obowiązek wykazania - uprawdopodobnienia, że okoliczności występującej choroby stanowiły przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia, a zainteresowany z należytą staranność podejmował działania mogące zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez próby wyręczenia się inną osobą. W sprawie, jak trafnie przyjął Prezes AMW, uprawdopodobnienie niemożliwości wyręczenia się inną osobą w terminowym wniesieniu odwołania, oparte jest wyłącznie na twierdzeniach Skarżącego (wyjazd żony za granicę, wyjazd pasierba do [...], sprawowanie opieki nad małoletnimi dziećmi przez starszą niezmotoryzowaną sąsiadkę), bez poparcia tych twierdzeń wiarygodnymi dowodami. Rację miał organ administracyjny, oceniając w zaskarżonym postanowieniu, że o ile żona przebywając tak długą drogę za granicę – do [...] - prywatnym samochodem nie posiada, jak twierdzi, żadnego rachunku za paliwo z tego okresu, to nie było wykluczone uprawdopodobnienie tego wyjazdu innymi okolicznościami (paragon, wyciąg z rachunku bankowego, potwierdzający transakcje dokonywane poza miejscem zamieszkania, po drodze do miejsca i celu podróży). Te same okoliczności dotyczą stwierdzenia, co do okoliczności wyjazdu pasierba. Nie sposób zakwestionować z punktu widzenia art. 80 k.p.a. ocen Prezesa AMW, że nieprawdopodobnym wydaje się okoliczność, że mimo tak poważnej, zdaniem Skarżącego, choroby, żaden członek rodziny Skarżącego - żona czy też pełnoletni pasierb - nie zdecydowali się na powrót do domu, celem sprawowania opieki nad poważnie chorą, unieruchomioną przez chorobę osobą – Skarżącym - a przy tym pozostawili dwójkę małoletnich dzieci, w tak długim okresie, pod opieką starszej sąsiadki. Twierdzeń tych Skarżący ponadto w żaden sposób nie uwiarygodnił, choć organ wzywał do przedłożenia dodatkowych dowodów i przedstawienia dodatkowych okoliczności, w celu wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 58 k.p.a.

Zdaniem Sądu nie można za irrelewantne w sprawie, tak jak chce Skarżący w skardze, uznać stanowiska Prezesa AMW wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, w kontekście podnoszonych przez Skarżącego okoliczności, że strona, wnosząc odwołanie od decyzji nie musi szczegółowo motywować swoich racji. Z art. 128 k.p.a. wynika bowiem, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, a jego istota stanowi manifestację niezadowolenia strony, która nie musi zawierać polemiki ze stanowiskiem i poglądami organu wyrażonymi w uzasadnieniu decyzji. Chęć szczegółowego wyłożenia argumentów, czy też zasięgnięcia pomocy prawnej w ich sformułowaniu, nie może być uznana za taką obiektywną przeszkodę, która uniemożliwiła, bądź utrudniła Stronie czynność złożenia odwołania w terminie. Natomiast jeśli Skarżący subiektywnie uzna za konieczne szczegółowe umotywowanie swoich racji, to nic nie stało na przeszkodzie, by w pierwszym możliwym dniu złożyć tylko pismo wyrażające swoje niezadowolenie z wydanej decyzji, a w późniejszym terminie uzupełnić je o szczegółowe uzasadnienie.

Sąd wskazuje ponadto, że Prezes AMW, wydając zaskarżone postanowienie, w sposób należyty wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się w sprawie, biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne, wynikające z akt sprawy, jak również te podnoszone przez Skarżącego. Prezes AMW dokonał też logicznych i racjonalnych ocen w sprawie, mając na uwadze podnoszone przez Skarżącego okoliczności i znajdujące się w aktach dowody, jak również uwzględniając obowiązujące przepisy prawa. Tym samym zarzuty podniesione w skardze nie były zasadne. Prezes AMW prawidłowo uznał, że przesłanki powoływane przez Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uzasadniały pozytywnego rozpatrzenia tegoż wniosku.

4. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie na mocy art. 151 i art. 132 P.p.s.a., oddalił skargę.