Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2569/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 lit. b, art. 8 ust. 2, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 8, art. 9, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 2 ust. 9 pkt 2 i 4, § 5 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2001 nr 106 poz 1154
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.
article: art. 145 § 1 pkt 3, ,art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Marian Ekiert /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: ref.staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].09.2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności niniejszego wyroku III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego L. H. tytułem zwrotu kosztów postępowania cywilnego kwotę 10 zł /słownie: dziesięć/.


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [ t.jedn. z 1997 r. Dz.Ust. Nr 142 poz. 950 z późn.zm. ] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].05.2001 r. nr [...] pozbawił L. H. s. J. zam. [...] uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. decyzją z dnia 1.02.1982 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia 20.08.1944 r. do dnia 15.07.1946.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ na podstawie akt byłego ZBoWiD-u ustalił, że L. H. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD do działalności kombatanckiej pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W związku z tym uprawnionym jest stwierdzenie, że L. H. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w " charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej " . W takich sytuacjach w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy osoby takie pozbawia się przedmiotowych uprawnień. Zgodnie zaś z treścią powołanego przepisu prawa Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy w okolicznościach sprawy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 cyt. ustawy, co znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W związku z tą decyzją J. H. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż jest ona dla niego krzywdząca z tej przyczyny, że w czasie okupacji niemieckiej okresie II wojny światowej działał jako członek Armii Krajowej w ruchu oporu. Niezależnie od tego w tym czasie został przymusowo pozbawiony wolności i przebywał w obozie pracy, co potwierdza dołączonymi do wniosku odpisami zeznań świadków. Stąd też mija się z rzeczywistością prezentowana w zakwestionowanej decyzji teza jakoby uprawnienia kombatanckie uzyskał on wyłącznie z tytułu prowadzonej przez niego działalności w okresie powojennym.

Po rozpatrzeniu tegoż wniosku działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].09.2001 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].05.2001 r.

W motywach tej decyzji Kierownik Urzędu bazując na dokonanych uprzednio ustaleniach, stwierdził, że podniesione we wniosku zarzuty nie mają wpływu na wynik sprawy, albowiem co się tyczy działalności L. H. w okresie okupacji w szeregach Armii Krajowej, to okoliczności tej nie potwierdził żadnymi dowodami, ani też nie wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu z tego tytułu uprawnień kombatanckich, a poza tym termin do składania takich wniosków z woli ustawodawcy upłynął z dniem 31.12.1998 r. Także praca przymusowa nie jest w rozumieniu przepisów ustawy kombatanckiej utożsamiana z działalnością kombatancką.

Także i tę decyzje tym razem skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył L. H., kwestionując powyższe rozstrzygnięcie bez precyzyjnego wskazania kierunku jego weryfikacji.

Uzasadniając skargę podnosi on, iż w jego ocenie zaskarżona decyzja zaskakuje go skrajnie formalistycznym podejściem do oceny okoliczności sprawy. Wynika to choćby z faktu, że nie uwzględniono tego, iż w początkach 1941 osadzony on został przez władze hitlerowskie w obozy pracy w Pustkowie gdzie przebywał do listopada 1942 r. Następnie przeniesiono go do obozu pracy Kraków Liban, a potem Dąbie { nazwa niemiecka Baudinst }. Obejmuje to okres od listopada 1942 do listopada 1943. Pobyt w tych obozach był wyjątkowo uciążliwy, tym bardziej że przebywając w Krakowie - Libanie pracował on w kamieniołomach. W ocenie skarżącego uzasadnia to przyznanie mu uprawnień kombatanckich na zasadzie wyrażonej w art. 4 ust. 1 lit. b ustawy kombatanckiej tj. z tytułu przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji Hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Dodać należy, że obóz w Pustkowie w późniejszym okresie uznany został za obóz koncentracyjny.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest o tyle uzasadniona o ile podniesione w niej zarzuty odnoszą się do nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.

Nabierają one szczególnego znaczenia przede wszystkim wówczas gdy zaprzeczy się tezie zaprezentowanej przez Kierownika Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych w swojej decyzji z dnia [...].05.2001 r. jakoby na organie rozpoznającym sprawę o pozbawienie zainteresowanego uprawnień kombatanckich przyznanych mu uprzednio z tytułu udziału w walce o " ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej " nie spoczywał obowiązek wyjaśnienia problematyki związanej z tym czy stronie nie przysługują przedmiotowe uprawnienia także z innego przewidzianego ustawą tytułu. Takie bowiem ujęcie tej kwestii jakie prezentuje organ nie znajduje wsparcie w zapisie zamieszczonym w zd. 2 art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, który odnosząc się do osób posiadających uprawnienia kombatanckie wyłącznie ze wspomnianego wyżej tytułu stanowi o możliwości ich zachowania także w przypadku gdy zainteresowanemu przysługują one również w sytuacji gdy wypełnia on warunki ustawowe do ich nabycia w oparciu o postanowienia powołanej już ustawy czy też szczególnie określone w cyt. przepisie prawa. Dał temu wyraz zarówno Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 22.02.2001 r. sygn.akt III RN 77/00 { OSNAP 2001/16/475 } jak i Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 4.03.2002 r. sygn.akt OPS 13/01 { Pr. Pracy 2002/6/42 } oraz pośrednio w uchwale z dnia 4.12.2001 r. sygn.akt OPS 11/01 { ONSA z 2002 r. z. 3 poz. 100 } formułując przy tym tezę, iż przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach i innych........termin zastrzeżony do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich nie dotyczy sytuacji, gdy weryfikowany kombatant, uzyskał uprawnienia kombatanckie jako " uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej " , zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym także po dniu 31.12.1998 r., iż zachodzą okoliczności uzasadniające jego tytuł do uprawnień kombatanckich określonych w tej ustawie.

Wprawdzie w sprawie o pozbawienie określonej osoby uprawnień kombatanckich mamy do czynienia ze szczególnym rodzajem postępowania wyjaśniającego jakim jest postępowanie weryfikacyjne, to jednak nie oznacza to, że organ prowadzący je wolny jest od przestrzegania reguł wynikających z zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Jeżeli zaś, to zgodnie z zapisem zawartym w art. 8 i 9 zobowiązany jest prowadzić je w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, a także do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Zawiadamiając zatem skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, organ wezwał go wprawdzie o przedstawienie wszelkich wiarygodnych wyjaśnień dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskane przez niego uprawnienia, jednakże stwierdzić należy, iż wezwanie to cechuje duży stopień ogólności i zadośćuczynienie jemu połączone być mogło z niezrozumieniem istoty problemu. Tego rodzaju ogólnikowe sformułowanie z racji braku precyzji nie spełnia wymogów wspomnianego wyżej art. 9 kpa, zwłaszcza gdy zważy się, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący sygnalizował, iż w czasie II wojny światowej działał w ruchu oporu w szeregach Armii Krajowej i co więcej twierdzenie to korespondowało bezpośrednio z treścią opinii wyrażonej przez Zarząd Koła ZBoWiD w L. w związku z jego wnioskiem skierowanym do Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w R. z dnia 14.02.1982 r. { k. 9 akt administracyjnych }. Informacja ta pochodzi zatem z czasów kiedy J. H. nie był zainteresowany wyeksponowaniem tej okoliczności z uwagi na procesowe racje związane z rozstrzyganą obecnie sprawą, a to ją w pewnym sensie uwiarygodnia. Uchybiając tym obowiązkom organ dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 kpa, utrudniając niejako skarżącemu powołanie dowodów potwierdzających tę okoliczność, które w świetle zapisu zawartego w art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy kombatanckiej stanowić mogła o zachowaniu przez niego uprawnień kombatanckich.

Chybionym natomiast wydaje się być podniesiony w skardze zarzut dotyczący zachowania przez L. H. tych uprawnień na podstawie art. 4 ust. 1 lit. b powołanej wyżej ustawy w związku z jego pobytem w czasie okupacji w hitlerowskim obozie pracy w Krakowie - Libanie, Dąbiu i Pustkowie. Otóż działając w oparciu o delegację zawartą w art. 8 ust. 2 ustawy kombatanckiej Rada Ministrów w rozporządzeniu z dnia 20.09.2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości [ Dz.Ust. Nr 106 poz. 1154 ] określiła enumeratywnie miejsca, w których warunki nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa oraz obozy o których mowa w art. pkt 2 i art. ust. 1 pkt 1 lit b ustawy. W wykazie tym brak jest miejscowości, które określił skarżący jako miejsce swojego pobytu w okresie okupacji, chyba że " Kraków - Liban " tożsamy jest z obozem " Kraków Płaszów " , którego podobozy stanowiły " Kraków ul. Prokocimska - § 2 ust. 9 pkt 2 " , Kraków ul. Lipowa § 2 ust. 9 pkt 3 i " Kraków ul. Zabłocie § 2 ust. 9 pkt 4 " względnie że mieszczą się w pojęciu wychowawczych obozów pracy czy karnych obozów pracy o których stanowi { § 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia }. Pamiętać bowiem należy, iż pobyt w nie każdym obozie pracy stanowi o uprawnieniach o których mowa w art. 3 i 4 ustawy kombatanckiej.

W dalszym zatem postępowaniu rzeczą organu będzie uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym kierunku, a w szczególności zobowiązanie skarżącego do przedstawienia dowodów na okoliczność jego członkostwa w okresie okupacji w Armii Krajowej, przy czym nie można również wyłączyć dowodu z jego przesłuchania na powyższe okoliczności. Niezależnie od tego wyjaśnić należy charakter obozu pracy w którym skarżący przebywał.

Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na wydanie w sprawie odpowiadającego prawu rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 ] zwanej dalej w skrócie p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271 z późn.zm. ] należało orzec jak w sentencji.

Orzeczenie o braku wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu prawomocności niniejszego wyroku znajduje swoje uzasadnienie w art. 152 p.s.a. , a o kosztach postępowania sądowego w art. 200 p.s.a.