Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 925/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-12-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1, art. 245 par. 1 i par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1, par. 2 pkt 7 i par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy;


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, M. B., działający przez pełnomocnika - doradcę podatkowego M. S., złożył do Sądu pismo procesowe datowane na [...] r., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...] r., skarżącego wezwano (do rąk pełnomocnika) o nadesłanie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru.

M. B. złożył rzeczony formularz w dniu [...] r. potwierdzając, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołał się na okoliczność, iż jedyne źródło dochodu stanowi dla niego wynagrodzenie za pracę, które obciążone jest tytułami egzekucyjnymi i po dokonanych w tym zakresie potrąceniach pozostaje do jego dyspozycji kwota zaledwie około [...] zł. Nadto oświadczył, że nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Posiada natomiast mieszkanie o powierzchni [...] m2. Równocześnie zadeklarował, że zamieszkuje u brata wraz z małżonką i dzieckiem wywodząc jednak, iż nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Pomimo to wśród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (rubryka nr 6 formularza "PPF") wymienił [...] syna. Do wniosku dołączone zostało zaświadczenie pracodawcy potwierdzające, że strona pobiera wynagrodzenie w średniej miesięcznej wysokości brutto [...] zł, z którego w ramach egzekucji potrącane jest [...] zł.

Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, zarządzeniem z dnia [...] r. wezwano go do uzupełnienia danych, na które się powołał, a w szczególności o:

- nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów obrazujących wysokość dochodów jego żony osiągniętych w okresie 3 ostatnich miesięcy, źródła z których omawiany dochód jest uzyskiwany oraz posiadane przez tę osobę składniki majątku (nieruchomości, przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro, oszczędności itp.);

- orientacyjne określenie wysokości wydatków ponoszonych miesięcznie w związku z kosztami utrzymania domu (kopie lub odpisy faktur VAT, rachunków lub dowodów wpłat dotyczących uiszczanych należności za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon podatek od nieruchomości itp.) oraz wskazanie, kto i w jakiej wysokości w nich partycypuje;

- nadesłanie odpisów lub kserokopii zeznań podatkowych złożonych przez niego i małżonkę za rok [...] bądź zaświadczenia o wysokości ich dochodów za ten rok, wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego;

- przedłożenie odpisów lub kserokopii wyciągów z posiadanych przezeń i jego małżonkę rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich 3 miesięcy oraz wysokość zgromadzonych tam środków, natomiast gdyby rachunki te były zajęte – o przedstawienie zaświadczenia wystawionego przez bank, potwierdzającego ten fakt i zawierającego informację o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty, zaś w razie likwidacji rzeczonych rachunków bankowych – o udokumentowanie faktu zamknięcia rachunku;

- przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów wskazujących, do kogo należą nieruchomości w B. przy ul. [...] (adres zamieszkania wskazany w rubryce nr 2.1 formularza "PPF") oraz przy ul. [...], jaka jest ich powierzchnia i na jakich zasadach z nich korzysta (np. akt własności, odpis księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia itp.) a także kto ponosi koszty ich utrzymania i w jakiej wysokości;

- wyjaśnienie, czy prowadzona przezeń działalność gospodarcza została zlikwidowana, czy też nie, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej – o nadesłanie odpisu lub kserokopii decyzji o wykreśleniu o wykreśleniu tej działalności z ewidencji oraz zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-1 i NIP-3, dotyczącego zakończenia prowadzonej działalności.

W odpowiedzi M. B. w dniu [...] r. nadesłał jedynie kopię własnego zeznania podatkowego za rok [...] oraz kopię decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r., nr [...] o wykreśleniu prowadzonej działalności gospodarczej z ewidencji. Równocześnie skarżący przedłożył pismo procesowe, w treści którego wywiódł, iż nie wie, jakie dochody osiąga jego żona oraz, że od roku [...] pozostaje z nią w rozdzielności majątkowej i odmówiła mu ona udostępnienia informacji o wysokości swych dochodów oraz ich źródłach a nadto "nie zamierza pomagać mu w problemach, z którymi nie ma nic wspólnego". Podniósł również, że nieruchomość położona w B. przy ul. [...] należy do jego brata, z kolei nieruchomość przy ul. [...] dzierżawił, zaś stosowna umowa dzierżawy "została zakończona" w związku z zaprzestaniem prowadzenia przezeń działalności gospodarczej. Wskazał także, iż mieszka u brata i nie posiada żadnych faktur mogących potwierdzać ponoszone koszty. Nadto dodał, iż zarówno on sam jak i (według jego wiedzy) małżonka, nie posiadają żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro, majątku ani oszczędności.

W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.

Odnosząc się do wniosku M. B. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania.

Trzeba bowiem podkreślić, że skarżący nie uzupełnił swego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia [...] r. W szczególności, pomimo zawartego w tym zarządzeniu wyraźnego wezwania, nie nadesłał wyciągów bankowych ani jakichkolwiek innych dokumentów umożliwiających dokonanie ustaleń co do stanu należących do niego rachunków bankowych. Nadto nie podał wysokości dochodu swej małżonki i nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego źródła oraz rozmiar ani złożonej przez nią deklaracji podatkowej za ubiegły rok. Tymczasem należy zaakcentować, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, publ.: LEX Nr 181557), pojęcie "stanu majątkowego strony", o którym mowa w przepisie art. 252 §1 p.p.s.a. - branego pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy - nie może być interpretowane wąsko, gdyż nie jest ono tożsame z "jej majątkiem". Zakres tego pojęcia jest bowiem zbliżony do "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe.

W treści wniosku skarżący podał wprawdzie, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Trzeba jednak zaznaczyć, iż równocześnie oświadczył, że wspólnie z nią zamieszkuje, nie wskazując przy tym racjonalnych przesłanek, które uprawdopodabniałyby fakt odrębnego gospodarowania lub uzasadniałyby taki stan rzeczy. Nie podał również żadnych dodatkowych informacji, pozwalających wyjaśnić nietypową raczej sytuację, w której małżonkowie niepozostający w separacji i zamieszkujący razem nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego i nie mają wiedzy o warunkach materialnych (źródłach dochodów) współmałżonka. Są to okoliczności szczególnie istotne w tej sprawie, jako że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ.: ONSAiWSA 2005/1/8). W rezultacie, brak złożenia przez stronę jakichkolwiek informacji i dokumentów w powyższym zakresie stanowi okoliczność wykluczającą przyjęcie, iż zachowała ona wymóg, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.

Dodatkowo należy odnotować, że M. B. nie udzielił także wyjaśnień w kwestii kosztów utrzymania (opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon itp.) ograniczając się wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia, iż "mieszka u brata i nie posiada żadnych faktur, którymi mógłby potwierdzić ponoszone koszty". Nie wskazał jednak, dlaczego nie określił ich orientacyjnej miesięcznej kwoty, ani nie podał, kto i w jakiej wysokości w nich partycypuje, a w szczególności, czy są one w całości uiszczane przez brata, czy też częściowo również przez niego.

Warto także zwrócić uwagę, że w swym piśmie złożonym do Sądu w dniu [...] r. wnioskujący podał, iż nieruchomość położoną w B., przy ul. [...] dzierżawił, zaś zawarta w tym zakresie umowa "została zakończona" w związku z likwidacją prowadzonej przezeń działalności gospodarczej. Tymczasem oświadczenie to budzić może uzasadnione wątpliwości. Z przedłożonej kopii decyzji z dnia [...] r., wydanej przez Wójta Gminy B. wynika bowiem, iż rzeczona działalność uległa wykreśleniu z ewidencji z dniem [...] r., podczas gdy skarżący wskazał ten adres w rubryce nr 2. 1 wniosku o przyznanie prawa pomocy, który złożony został blisko [...] miesięcy później ([...] r.). Równocześnie skarżący, choć był do tego wyraźnie wezwany, nie udokumentował w żaden sposób tytułu prawnego, jaki przysługuje mu do omawianej nieruchomości.

Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności stwierdzić przyjdzie, że wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawił i nie udokumentował swojej sytuacji majątkowej w sposób dostatecznie jasny i wyczerpujący a w konsekwencji nie sposób uznać, aby wykazał on, że sytuacja ta uniemożliwia mu uiszczenie pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.

Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.