Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2084/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Protokolant sekr. sądowy Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. E. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej D. E. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. E. (zwana dalej także jako: "Strona"; "Skarżąca") reprezentowana przez radcę prawnego A. K., wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej także jako: "Minister", "Organ") o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, ze zm. - zwanej dalej także "ustawą zaopatrzeniową"). W uzasadnieniu wniosku Skarżąca szczegółowo opisała przebieg służby wskazując, że podjęła służbę w Departamencie [...] w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w dniu [...] kwietnia 1984 r. na stanowisku [...] i pełniła ją do dnia [...] lipca 1990 r. Po dniu [...] sierpnia 1990 r. nie została poddana weryfikacji przydatności do pracy w strukturach nowych służb, ponieważ zostało to uznane za niemające znaczenia dla kontynuacji przez nią służby jako funkcjonariusza w Urzędzie Ochrony Państwa. Skarżąca stwierdziła, że posiadała kwalifikacje moralne i zawodowe do wykonywania czynności służbowych, nawet po przekształceniu Urzędu Ochrony Państwa w Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Skarżąca stwierdziła, że pełniła służbę na rzecz państwa totalitarnego krótkotrwale, tj. przez 6 lat. Zdaniem Skarżącej o nieprzeciętnym jej zaangażowaniu w wykonywanie obowiązków służbowych świadczą awanse w stopniu i na stanowisku służbowym oraz nagrody pieniężne i przyznane odznaczenia: Brązowy Krzyż Zasługi i Srebrny Medal "Za Długoletnią Służbę". Ponadto Skarżąca wskazała, że podejmując służbę w Urzędzie Ochrony Państwa w dniu

[...] sierpnia 1990 r., złożyła ślubowanie, przyjmując tym samym obowiązek wykonywania powierzonych jej obowiązków, nawet z narażeniem życia i zdrowia, co realizowała z pełnym zaangażowaniem przez 26 lat służby.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wymieniona decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony [...] kwietnia 2019 r, który wniósł skargę na wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1268/19 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 636/20 uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję. Przedmiotowy wyrok wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2020 r.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku, Minister decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Skarżąca została zwolniona ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] kwietnia 2016 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość określono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał służbę Skarżącej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres od dnia [...] kwietnia 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r. czyli 6 lat i 4 miesiące.

Organ ustalił, że całkowity okres służby Strony wynosi 32 lata i 1 miesiąc, tj. od dnia [...] kwietnia 1984 r. do dnia [...] kwietnia 2016 r.

Jednocześnie Organ stwierdził, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych w dniu [...] lutego 2018 r. oraz w dniu [...] stycznia 2021 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby Skarżąca nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby. Skarżąca była awansowana zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec Strony karach dyscyplinarnych. Jednocześnie poinformowano, że wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział Skarżącej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r., przekazał informacje dotyczące przebiegu służby Skarżącej. Odnosząc się do sposobu wykonywania zadań służbowych i obowiązków w okresie służby w Urzędzie Ochrony Państwa/Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego stwierdził, że z opisanego przebiegu służby, ustalonego na podstawie akt osobowych, nie wynika, aby uchylała się ona od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, bądź wykonywała je w sposób niewłaściwy. Na podstawie dokumentacji przesłanej przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Organ stwierdził, że w trakcie służby w ww. formacji Skarżąca miała podwyższany dodatek służbowy, awansowano ją w stopniu służbowym, a także była pozytywnie opiniowana. Dodatkowo odznaczono ją Brązowym Krzyżem Zasługi i Srebrnym Medalem "Za Długoletnią Służbę", a także dwukrotnie wyróżniono pochwałą w rozkazie personalnym. Ponadto, w zgromadzonych materiałach dotyczących służby Skarżącej brak jest zaświadczeń wskazujących na podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia, uzasadniających podwyższenie emerytury funkcjonariusza. Brak jest również informacji dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do Skarżącej postępowań karnych oraz karno - skarbowych, a także informacji o wyrokach.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań j obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Analizując pierwszą z powyższych przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.

Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza.

Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.

Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, co potwierdza również słownik wyrazów bliskoznacznych, w którym można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Analizując przesłankę rzetelnego wykonywania obowiązków wyjaśnił, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.

Zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Należy jednak wskazać, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia.

Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Przedstawiając powyższe przesłanki, Minister podkreślił, że zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki te można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Dokonując takiej oceny na gruncie przedmiotowej sprawy organ wskazał, że całkowity okres służby Skarżącej wynosi 32 lata i 1 miesiąc. Zdaniem Organu, w sytuacji, w której służba Skarżącej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat i 4 miesięcy, czyli 19% całego okresu służby, nie można mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie MSW, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad sześcioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością Strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. W ocenie Organu, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, Organ wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącą w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie przez Skarżącą w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Minister zauważył, że świadczenie emerytalne wypłacane Skarżącej nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, ze zm.).

Zdaniem Organu wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...], pozwala na domniemanie, iż Skarżąca utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez Organ oceny, czy sprawa Skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej ww. przepisu.

Organ podkreślił, iż rozpoczęcie przez Skarżącą realizacji zadań w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, nie stanowiło efektu odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jej inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samą Skarżącą: "(...) Zwracam się z uprzejmą prośbą o przyjęcie mnie do służby w Milicji Obywatelskiej. Prośbę motywuję tym, że pragnę przyczynić się do poprawy stanu porządku i bezpieczeństwa publicznego (...)" (zob. podanie z dnia [...] lutego 1984 r.). Natomiast w notatce służbowej z dnia [...] marca 1984 r. wskazano, że: "(...) Po przeprowadzonej rozmowie z Ob. E. D. proponuję przyjęcie wymienionej na stanowisko [...] Wydziału [...] Dep. [...] MSW(...)". Dodatkowo w "Ankiecie Osobowej" (...)" w pozycji "nr [...]. Przez kogo został skierowany lub polecony do MSW, kto może udzielić referencji?" ww. wpisała: "Zgłosiłam się sama", następnie w pozycji "nr. [...]. Dodatkowe dane o sobie i rodzinie" zanotowała również: "(...) W 1979 r. ukończyłam studia wyższe SGPiS, uzyskując tytuł magistra ekonomii. Nabyte umiejętności pragnę wykorzystać w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Przez sumienne wykonywanie obowiązków służbowych pragnę przyczynić się do poprawy stanu bezpieczeństwa w naszym kraju". Na skutek powyższej inicjatywy strony, wnioskiem personalnym z dnia [...] marca 1984 r. wniesiono o: "(...) przyjęcie do służby w MO i mianowanie funkcjonariuszem w okresie służby przygotowawczej na stanowisko [...] Wydziału [...] Dep. [...] MSW (...)", natomiast w uzasadnieniu wskazano: "(...) E. D. jest córką długoletniego funkcjonariusza MSW – [...]. R. R, - Dyrektora Biura [...] MSW. Matka w/wym. do 1980 r. była także funkcji. MSW(...). (...) Sprawdzenia kadrowe uwag do najbliższej rodziny kandydatki uwag nie wnoszą (...)". Powyższe, zdaniem Organu, świadczy o tym, że Strona została funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa, w "formacji", o której z pewnością przed wstąpieniem do służby posiadała wiedzę z przekazów rodzinnych nt. charakteru i specyfiki przedmiotowych struktur. Pomimo tego ww. zdecydowała się na pełnienie służby w aparacie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Organ wskazał, że Skarżąca z dniem [...] lutego 1986 r. została mianowana na stanowisko [...] Wydziału [...] Departamentu [...] MSW (zob. wniosek personalny - karta [...]). W kolejnym wniosku personalnym z dnia [...] marca 1987 r. dotyczącym mianowania Strony z dniem [...] kwietnia 1987 r. funkcjonariuszem stałym wskazano, że: "(...) Dzięki bardzo dobremu przygotowaniu teoretycznemu oraz dociekliwości w poznawaniu nowych zagadnień zawodowych szybko stała się pracownikiem posiadającym duże rozeznanie w pracy całego Zespołu. Chętnie zastępuje pracowników nieobecnych w pracy, jak również wprowadza funkcjonariuszy nowo przyjętych w tajniki pracy służbowej (...)". Skarżąca z dniem [...] lipca 1988 r. otrzymała kolejny awans na stanowisku służbowym, tj. została mianowana na stanowisko [...] Wydziału [...] Departamentu [...] MSW (zob. wniosek personalny z dnia [...] czerwca 1988 r.). Powyższy wniosek uzasadniono tym, że: "(...)[...]. D. E. w okresie służby w resorcie spraw wewnętrznych wykazała sumienność, zdyscyplinowanie, odpowiedzialność i pełną dyspozycyjność wymaganą w stosunku do funkcjonariusza SB. Posiada wykształcenie ogólne, jak i przeszkolenie resortowe w pełni przydatne na zajmowanym stanowisku. Powierzone zadania służbowe wykonuje z dużą skrupulatnością i zaangażowaniem. Dzięki zaangażowaniu w pracy można jej powierzyć tematycznie różne zadania wiedząc, iż zostaną wykonane terminowo i dokładnie (...)". Skarżąca otrzymała również za wzorowe wywiązywanie się z powierzonych jej czynności dodatek specjalny (zob. wniosek personalny - karta [...]).

Ponadto Organ zwrócił uwagę, że w opiniach służbowych (zob. opinia służbowa - karta [...], opinia służbowa z dnia [...] czerwca 1988 r.) wobec Skarżącej stwierdzono m. in., że: "(...) Dobre przygotowanie teoretyczne, ambicja oraz chęć poznawania nowych zagadnień, pozwoliły jej w szybkim tempie zdobyć duże rozeznanie w pracy całego zespołu. Często zastępuje pracowników na różnych odcinkach pracy, jak również udziela pomocy zawodowej funkcjonariuszom nowo przyjętym do służby (...), (...) Dzięki zaangażowaniu w pracy można jej powierzyć tematycznie różne zadania wiedząc, iż zostaną one wykonane terminowo i dokładnie. Opiniowana reprezentuje światopogląd materialistyczny, obecnie pełni funkcję [...] POP (...)". W ww. opinii zapisano również, że zainteresowana była: "(...) wielokrotnie nagradzana (...)". Opiniowana po zapoznaniu z przedmiotowymi opiniami wpisała odpowiednio: " Z opinią zapoznałam się" i "Z treścią opinii służbowej zapoznałam się, uwag nie wnoszę".

Minister zaznaczył, że Departament [...], w którym Skarżąca rozwijała swoją karierę zawodową był jednostką organizacyjną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, zajmującą się wspomaganiem działalności organów bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego w zakresie techniki operacyjnej, tj. zakładanie, używanie i likwidacja instalacji środków techniki operacyjnej na polecenie jednostek operacyjnych SB (źródło: https://inwentarz ipn.gov.pl). Zatem komórka ta miała niebagatelne znaczenie przy prowadzeniu represji w państwie totalitarnym, jakim była bez wątpienia Polska Rzeczpospolita Ludowa.

Skarżąca zobowiązała się również do ochrony tajemnicy państwowej i służbowej w związku z wykonywaniem czynności służbowych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (zob. zobowiązanie z dnia [...] kwietnia 1984 r. oraz oświadczenie Strony z dnia [...] kwietnia 1984 r.).

Organ zwrócił uwagę, że w innej dokumentacji przesłanej przez Instytut Pamięci Narodowej przekazano, że Skarżąca tuż po przyjęciu do służby w Służbie Bezpieczeństwa została skierowana na kurs [...], po ukończeniu którego złożyła egzamin z wynikiem bardzo dobrym (zob. Świadectwo Nr ewid. [...] z dnia [...] czerwca 1984 r.). Następnie w dniu [...] marca 1986 r. Skarżąca złożyła kolejny egzamin na [...] Milicji Obywatelskiej (zob. Świadectwo Nr ewid. [...]). W tym samym roku Strona złożyła raport o wyrażenie zgody na przystąpienie do egzaminów na [...] w trybie eksternistycznym (zob. raport z dnia [...] listopada 1986 r.). Powyższy raport umotywowała tym, że : "(...) Podjęcie przeze mnie dalszej nauki przyczyni się do poszerzenia o moich wiadomości, zwiększenia kwalifikacji, potrzebnych w dalszej pracy zawodowej (...)". Jej przełożony zanotował również na przedmiotowym raporcie: "(...) Wzorowo wykonywane zadania służbowe i partyjne, duża wiedza zawodowa i ogólna predysponują tow. E., aby po złożeniu wymaganych egzaminów, stała się wzorowym [...] Służby Bezpieczeństwa. Raport popieram (...)". W związku z tym w dniu [...] maja 1987 r. ww. złożyła egzamin z wynikiem bardzo dobrym na [...] Milicji Obywatelskiej na Akademii Spraw Wewnętrznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (zob. Świadectwie Nr ewid. [...]). Skarżąca wielokrotnie była awansowana w stopniu służbowym (zob. wniosek z dnia [...] lipca 1984 r. o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej) na stopień [...], następnie na stopień [...] (zob. wniosek z dnia [...] maja 1986 r. o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej) oraz na stopień [...] (zob. wniosek z dnia [...] czerwca 1987 r. o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej). SW ocenie Organu powyższe wskazuje na zdecydowane i stanowcze dążenie ww. do podwyższenia kwalifikacji oraz konsekwentnego rozwoju kariery zawodowej w przedmiotowej "organizacji".

Mając powyższe na uwadze, Organ wskazał, że Skarżąca pełniąc służbę na etacie Służby Bezpieczeństwa, czerpała określone, wymierne korzyści, m. in. ukończyła eksternistycznie kurs [...], skierowana została na kurs języka [...], co roku awansowała w stopniu służbowym oraz na stanowisku służbowym, otrzymywała dodatek specjalny. Powyższe, zdaniem Organu, świadczy o tym, że Skarżąca nie była szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nią konkretne plany i inwestowano w nią środki finansowe. Przebieg jej służby odzwierciedla bardzo szybki rozwój kariery zawodowej w Służbie Bezpieczeństwa. Zdaniem Ministra nie można tutaj mówić o braku świadomości Strony co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskiwanych przez byłą funkcjonariusz z tego tytułu. W ocenie Organu przedmiotowa postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, a także pozostawania w ich ramach przez ponad 6 lat, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku.

Organ zwrócił uwagę, że w dokumentacji Instytutu Pamięci Narodowej znajduje się informacja, że Strona od 1978 r. była członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (zob. Ankieta osobowa poz. [...]). Zdaniem Organu Członkostwo Skarżącej było aktywne i wyróżniające się w ramach organizacji Podstawowej Organizacji Partyjnej, najmniejszej jednostki (komórki) PZPR (zob. Wniosek personalny - karta [...]). Dodatkowo ww. została [...] POP (zob. Opinia służbowa z dnia [...] czerwca 1988 r.) MSW podkreślił, że przedmiotowa partia była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego. Przedmiotowe członkostwo było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Zdaniem Ministra skoro Skarżąca wyrażała chęć przystąpienia do PZPR to niewątpliwie nawiązała ona ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikowała się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jej aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.

Ponadto zaznaczył, że argument dotyczący nieprzechodzenia w 1990 r. przed komisją kwalifikacyjną przez Skarżącą przydatności do pracy w strukturach nowych służb wydaje się mało istotny w przedmiotowej sprawie, ponieważ według orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: "(...) postępowanie kwalifikacyjne byłych funkcjonariuszy SB nie było postępowaniem sądowym, a jedynie postępowaniem o charakterze administracyjnym, którego celem było stworzenie nowej, odpolitycznionej policji bezpieczeństwa państwa prawnego(...)". "(...) Sama praca komisji kwalifikacyjnych, które na całą operację miały mniej niż trzy miesiące, była przeprowadzona szybko. Zbadanie jednego wniosku funkcjonariusza SB o przyjęcie do służby w UOP zajmowało czasem kilkanaście minut (...)". "(...) W tym kontekście nie można traktować decyzji komisji kwalifikacyjnych o tym, że były funkcjonariusz może być "przydatny" w nowej służbie, jak państwowego świadectwa moralności za okres służby w SB, ani tym bardziej nie można traktować tych opinii jako równoznacznych z orzeczeniem sądowym o niewinności (...)". (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt K/6/09, pkt 11.2, s. 86).

W ocenie Organu dowody dotyczące zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Urzędzie Ochrony Państwa/Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a także wskazanie na otrzymanie nagród pieniężnych, dobre wyniki w służbie, pełną dyspozycyjność, dużą odpowiedzialność za realizowane zadania, nie mają kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie, w kontekście postawy Skarżącej w trakcie pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa.

W ocenie Ministra, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem Skarżącej ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Reasumując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie Ministra całokształt służby Skarżącej, a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także wyżej opisana postawa Skarżącej w okresie służby w strukturach Służby Bezpieczeństwa, także mocno zaangażowana przynależność do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, przesądzają, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczym art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika - działając za pośrednictwem organu - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] marca 2021r.

Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w cyt. przepisie nie zachodzi, mimo spełnienia przez Skarżącą przesłanki "krótkotrwałości służby", o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 oraz przesłanki "rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych", o której stanowi art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, podczas gdy z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, na który powołuje się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednoznacznie wynika, iż ustawodawca w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie wskazał trzech odrębnych przesłanek, a jedynie jedną "szczególnie uzasadniony przypadek", który należy rozważyć z uwzględnieniem kryterium, o których mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy emerytalnej, mając na względzie indywidualny stopień zaangażowania funkcjonariusza w realizację zadań na rzecz "państwa totalitarnego",

2. art. 8 a ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i tym samym niewyłączenie przez organ względem Skarżącej przepisów art. 15 c ustawy zaopatrzeniowej, mimo spełnienia przez nią obu kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku", o których mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy emerytalnej, co zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 5 listopada 2020 r. w sprawie sygn. akt I OSK 636/20, którym to organ był związany ponownie rozpatrując sprawę,

3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w z zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny, bezstronny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji tj.:

- z pominięciem okoliczności wskazujących na pełnienie przez Skarżącą służby, po 12 września 1989 r. w sposób ponadprzeciętny, czego dowodem były nagrody pieniężne, awanse, czy odznaczenia, które to okoliczności winny być uwzględnione w aspekcie "szczególnie uzasadnionego przypadku", a które organ zbagatelizował uznając je za normalną powinność każdego funkcjonariusza rzetelnie realizującego swoje obowiązki,

- poprzez nieuwzględnienie przy ocenie przebiegu służby Skarżącej, w okresie zakwalifikowanym jako "służba na rzecz państwa totalitarnego", charakteru pełnionej przez nią służby na stanowisku [...] i jej zwykłego - standardowego zaangażowania w pracę na rzecz państwa i to niezależnie od jego ustroju politycznego,

- poprzez nierozważenie przebiegu służby Skarżącej, w okresie zakwalifikowanym przez IPN, jako służba "na rzecz państwa totalitarnego" przez pryzmat definicji "służby na rzecz państwa totalitarnego" zawartej w ustawie z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów oraz w aspekcie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20 interpretującej przedmiotowe pojęcie na gruncie ustawy emerytalnej w jej kształcie po nowelizacji z dnia 16 grudnia 2016 r., w szczególności, co do charakteru realizowanych zadań i obowiązków, umieszczenia zajmowanego stanowiska w strukturze jednostki w aspekcie jego roli czy to decyzyjnej, czy też wykonawczej, a także w kontekście podejmowania działań, w ramach obowiązków, mających na celu zwalczanie opozycji demokratycznej, związków wyznaniowych, kościół, związków zawodowych, czy też łamania praw i wolności obywatelskich, które to okoliczności winny zostać rozważone w aspekcie "szczególnie uzasadnionego przypadku",

- poprzez wyciągnięcie przez organ z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających, a mianowicie przyjęcie, iż: wystąpienie przez Skarżącą z raportem o przyjęcie do służby, jej pochodzenie rodzinne, pracowitość i sumienność Skarżącej, posiadanie pozytywnych opinii służbowych, w których podkreślane były terminowość i dokładność Skarżącej w wykonywaniu obowiązków służbowych, jak również "uzyskiwanie przez byłą funkcjonariusz apanaży z przynależenia do struktur", którymi było - zdaniem Organu - ukończenie eksternistycznego kursu [...] i skierowania na kurs języka [...], stanowią o jej bezpośrednim zaangażowaniu w służbę "na rzecz" państwa totalitarnego-reżimu komunistycznego łamiącego prawa i wolności obywatelskie,

4. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez sporządzenia przez organ uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. tj. bez wyjaśnienia:

- jakie okoliczności i fakty zadecydowały, że pomimo spełnienia przez Skarżącą kryteriów wynikających z art. 8 a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej brak jest podstaw do zastosowania wobec niej art. 8 a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- z jakich powodów Organ zbagatelizował przy ustaleniach stanu faktycznego sprawy, w aspekcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" okoliczność, iż Skarżąca była nagradzana, awansowana, a także odznaczana po 1 sierpnia 1990 r. w związku z pełnioną służbą, nie uznając tych okoliczności, w kontekście służby Skarżącej, za wyjątkowe, ponadprzeciętne,

- na jakiej podstawie Organ przyjął, iż dla ustalenia "szczególnie uzasadnionego przypadku" niebagatelne znaczenie ma aspekt zaangażowania Skarżącej w realizowanie zadań charakterystycznych dla ustroju totalitarnego, który w ocenie organu przejawiał się: prośbą o przyjęcie do służby, pochodzeniem rodzinnym Skarżącej, pracowitością i sumiennością Skarżącej, posiadaniem pozytywnych opinii służbowych, w których podkreślane były terminowość i dokładność Skarżącej w wykonywaniu obowiązków służbowych, jak również "uzyskiwaniem przez byłą funkcjonariusz apanaży z przynależenia do struktur", którymi było - zdaniem Organu - ukończenie eksternistycznego kursu [...] i skierowania na kurs języka [...], pomijając przy tym całkowicie fakt, iż zadania realizowane przez Skarżącą na stanowisku [...] były zwykłymi, standardowymi działaniami, realizowanymi neutralnie na rzecz instytucji niezależnie od aspektu politycznego, a także z pominięciem kryteria, które winny decydować o zakwalifikowaniu służby jako pełnionej na rzecz "państwa totalitarnego" wynikające z uchwały SN z dnia 16 września 2020 r. oraz z samej definicji tego pojęcia zawartej w ustawie lustracyjnej.

Wskazując na powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 – zwane dalej jako: "ustawa covidowa"), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.

Stosownie do wskazanej wyżej regulacji, nin. sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie zdalnej, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II (k. 27 akt sądowych).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- zwaną dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a.).

Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy P.p.s.a.).

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy P.p.s.a.).

Dokonując kontroli w ramach tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zarówno z istotnym naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie w całości.

W punkcie wyjścia rozważań podkreślenia wymaga, że sprawa Skarżącej była już przedmiotem sądowej kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 5 listopada 2020r. w sprawie o sygn. akt I OSK 636/20 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2019r. w sprawie II SA/Wa 1268/19 na decyzję MSWiA z dnia [...] kwietnia 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia przepisów ustawy zaopatrzeniowej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi.

W tym stanie rzeczy, zgodnie z 190 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także: "NSA" lub "Sąd kasacyjny")).

Przez ocenę prawną (o której mowa w art. 190 P.p.s.a.) należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, który może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyroki NSA z: 28 listopada 2019 r., sygn. akt I FSK 1373/19; 13 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1292/18; 15 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 129/19 – wszystkie powołane orzeczenia, podobnie jak inne wskazane w nin. uzasadnieniu, opublikowane na www: cbois.nsa.gov.p).

Podkreślenia wymaga, że komentowane przepisy (tj. art. 190 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a.), mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt: II FSK 451/08, z dnia 23 września 2009r., sygn. akt: I FSK 494/09, z dnia 13 lipca 2010r., sygn. akt: I GSK 940/09). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg, sąd administracyjny weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2010r., sygn. akt: II FSK 2129/08).

Dodać należy, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999r. sygn. akt: I SA 2019/98 ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie (por. B. Adamiak, glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt: III RN 130/97, publ. OSP 1999, z. 5, poz. 101, s. 263 i n.).

Ponieważ w rozstrzyganej sprawie nie nastąpiły żadne z wymienionych wyżej okoliczności, dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko wyrażone w przywołanym wyroku Sądu kasacyjnego z 5 listopada 2020r. w sprawie I OSK 636/20, który uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. II SA/Wa 1268/19 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi.

Sąd porządkowo przypomina, że powodem uchylenia wyroku WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 1268/19 było, w szczególności, istotne naruszenie przez ten Sąd prawa materialnego przy dokonaniu wykładni przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Jednocześnie, ponieważ istota sprawy, w ocenie Sąd kasacyjnego, została dostatecznie wyjaśniona, tym samym uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję.

Organ, ponownie rozpoznając sprawę został zobowiązany do tego aby przy ocenie zasadności wniosku Skarżącej, uwzględnić przedstawioną przez Sąd kasacyjny wykładnię przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz ocenić czy Skarżąca spełnia w realiach rozpoznawanej sprawy przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku.

NSA wskazał, że Organ zobowiązany jest w szczególności zbadać, czy służba Skarżącej była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane są w każdym organie, czy instytucji publicznej.

W przypadku ustalenia przez organ, że działalność Skarżącej w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio właściwą dla państwa totalitarnego, wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do tego funkcjonariusza powinno być wykluczone.

Zdaniem składu orzekającego, Organ ponownie badając i rozstrzygając sprawę, z wiążącej go oceny prawnej wyrażonej w przywołanym orzeczeniu Sądu kasacyjnego nie wywiązał się w sposób prawidłowy, naruszając tym samym art. 190 p.p.s.a. i to w sposób, mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z wynikającą z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej normą materialnoprawną, organ badając, czy została ona spełniona przez wnioskodawcę powinien przede wszystkim zbadać, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, a pomocniczą rolę w ustaleniu czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pełnią dwa kryteria, tj. kryterium krótkotrwałej służby oraz kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków.

Przy czym sam brak spełnienia któregoś z pomocniczych kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Jak bowiem wskazał w wyroku kasacyjnym NSA, brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej, tj. służby na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji negatywnych.

W ocenie Sądu zasadnym jest w tym kontekście zarzut skargi, że Organ niewłaściwie ocenił aspekt "szczególnie uzasadnionego przypadku" w aspekcie wszechstronnej analizy służby Skarżącej.

Przypomnieć należy, iż pełny okres służby Skarżącej wynosi 32 lata i 1 miesiąc. Okres natomiast służby zakwalifikowany przez IPN, jako służba na rzecz "państwa totalitarnego" to 6 lat i 4 miesiące. Punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed dniem 1 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed dniem 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby nie spełnia tego kryterium.

Ponadto dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności informacji udzielonej przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, jak również dokumentów złożonych przez Skarżącą, uznać należy, iż Skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki służbowe po 12 września 1989 r., o których mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej.

Z analizy akt wynika, że po 1990 r., wyróżniała się na tle innych funkcjonariuszy, co zostało potwierdzone pozytywnymi ocenami przełożonych, nagrodami, awansami na w stopniach począwszy od porucznika skończywszy na podpułkowniku, a także awanse w stanowiskach służbowych, opinie służbowe z ogólnymi ocenami "dobrymi,, i "bardzo dobrymi" a także wyróżnienia w postaci "Pochwał w rozkazie", jak również przyznanie Skarżącej odznaczeń i medali w tym: w 2002 r. - Brązowego Krzyża Zasługi (przyznawany, zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 475 z Strona 9 z 22 późn. zm.), osobom za zasługi dla Państwa lub obywateli spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków (...), w 2011 r. - Medalu Srebrnego "Za Długoletnią Służbę".

Skarżąca legitymowała się także poświadczeniem bezpieczeństwa nr [...] wydanym przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, które upoważniało do dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "ściśle tajne", co oznacza, iż dawała ona rękojmie zachowania tajemnicy i została dopuszczona do informacji mających kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa państwa.

Powyższych okoliczności organ w ogóle nie wziął pod uwagę.

Podobnie, nie wziął pod uwagę takich okoliczności, jak zaangażowanie Skarżącej w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w UOP/ABW, a także otrzymywanie nagród pieniężnych czy też dobrych wyników w służbie.

Zaakcentował natomiast takie okoliczności, jak wystąpienie przez Skarżącą z raportem o przyjęcie do służby, jej pochodzenie rodzinne, pracowitość i sumienność Skarżącej w okresie służby do 1990r., posiadanie pozytywnych opinii służbowych, w których podkreślane były terminowość i dokładność Skarżącej w wykonywaniu obowiązków służbowych, jak również uzyskiwane "apanaże z przynależenia do struktur", którymi było - zdaniem organu - ukończenie eksternistycznego kursu [...] i skierowania na kurs języka [...], co ma stanowić dowód o jej bezpośrednim zaangażowaniu w służbę "na rzecz" państwa totalitarnego-reżimu komunistycznego łamiącego prawa i wolności obywatelskie.

W nawiązaniu do powyższego podkreślenia wymaga, że kryterium "pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) wprowadzone ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r., nie może jednak być dokonywane "tylko" wg kryterium formalnej przynależności do służb w wymienionych w tym przepisie - cywilnych lub wojskowych instytucji i formacji w okresie od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r.

Jak podkreślił Sąd kasacyjny, zrealizowanie tej przesłanki powinno być ocenione także i przede wszystkim na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka, służących reżimowi komunistycznemu, co wynika z podstawowych, fundamentalnych zasad przyjętych dla świadczeń emerytalno-rentowych.

Inaczej mówiąc, sama służba w określonym organie bezpieczeństwa państwa nie może być uznana za "jedyne" kryterium różnicujące wysokość emerytalnych lub rentowych uprawnień, jeżeli w konkretnej sprawie nie ujawniono dowodów działalności funkcjonariusza, skierowanej przeciwko podstawowym wolnościom i prawom człowieka, którą ustawa z 2016 r. przyjmuje w stosunku do każdego zatrudnionego w służbach bezpieczeństwa państwa poprzez definiowanie służby jako wykonywanej na rzecz totalitarnego państwa (art. 13b ustawy).

Nie można zatem generalizować i przyjmować a priori, że każdy funkcjonariusz działał na rzecz państwa totalitarnego, gdyż kłóci się to z "ideą sprawowania sądowego wymiaru sprawiedliwości, opierającą się na indywidualnej winie i pozostającą w opozycji wobec odpowiedzialności zbiorowej".

Powyższe stanowisko jest zbieżne z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r., który po rozpoznaniu w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. III UZP 1/20, uznał, iż nie wystarczy pełnienie służby w jednostce wymienionej w ustawie. Trzeba wtoku badania sprawy sprawdzić, co ta osoba robiła w trakcie pełnienia służby - czy na przykład dopuszczała się naruszeń praw człowieka. Obniżka emerytur i rent może nastąpić tylko po weryfikacji zachowania konkretnej osoby: czy w latach 1944-90 naruszała prawa i wolności człowieka, a przez to działała na rzecz reżimu komunistycznego".

Przedmiotowa uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020r., sygn. III UZP 1/20 dała zatem sądom, a pośrednio i organom, co do zasady, swoistego rodzaju "wytyczne" dotyczące oceny kryterium służby na rzecz państwa totalitarnego, zgodnie z którymi powinno być ono oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także indywidualnych czynów pod kątem naruszenia praw człowieka.

Analizując pod tym kątem służbę Skarżącej na podstawie zgromadzonych w sprawie materiałów, uznać należy, brak jest dowodów wskazujący zaangażowanie Skarżącej w zwalczaniu opozycji demokratycznej, związków zawodowych, stowarzyszeń, kościołów i związków wyznaniowych, łamaniu prawa do wolności słowa i zgromadzeń, gwałceniu prawa do życia, wolności, własności i bezpieczeństwa obywateli, podobnie jak dowodów na to aby w toku służby dopuściła się naruszenia prawa, wykonywała swoje obowiązki służbowe w sposób naruszający prawa i godności innych osób czy też wykorzystywała stanowiska służbowego do celów pozasłużbowych.

Co szczególnie istotne, w okresie, który został zakwalifikowany przez Organ na podstawie materiałów uzyskanych z IPN, jako służba Skarżącej na rzecz państwa totalitarnego, tj. za okres od dnia [...] kwietnia 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r. (okres 6 lat i 4 miesięcy) wynika, że realizowane przez Skarżącą na zajmowanych stanowiskach zadania miały charakter "wybitnie" standardowy, a na pewno nie można wyciągnąć wniosku, iż służba Skarżącej charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

W ocenie Sądu, za takowe, wbrew sugestiom Organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można także uznać podniesionych okoliczności co tego, że Skarżąca wystąpiła z raportem o przyjęcie do służby, była członkiem PZPR, rzetelnie wykonywała obowiązki służbowe, bądź została skierowana na kurs [...].

Wszystkie wymienione okoliczności są bowiem irrelewatne z punktu widzenia omawianej przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o ile Organ nie udowodni, że miały charakter działalności bezpośrednio ukierunkowanej na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Reasumując, Minister w swych ustaleniach i rozważaniach albo całkowicie pominął wskazane przez Skarżącą okoliczności świadczące, że jej służba miała standardowy charakter, albo dokonał dowolnej oceny tych okoliczności i w przekonywujący sposób nie wykazał, że służba pełniona przez Skarżącego w formacji uznanej za działającą na rzecz totalitarnego państwa była służbą chrakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że uzasadnienie decyzji uznaniowej (a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie) powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu, powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10). Ze względu na konstytucyjną ochronę wolności i praw jednostki możliwość korzystania przez organ z uznania administracyjnego w takich sprawach podlega szczególnym ograniczeniom (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19). Kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości (z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że obejmuje ona prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości, a wśród nich prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązkiem organu jest - po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i stwierdzeniu, że w stosunku do określonej osoby zaistniała ustawowa przesłanka wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, tj. przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków" - każdorazowe wykazanie w tej sytuacji kryteriów przyjętego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza kryteriów, którymi organ kierował się odmawiając wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy. Kryteriów wyboru konsekwencji dostarczają również zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasada wyważania interesów: indywidualnego i publicznego, wyrażona w art. 7 k.p.a. Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach upoważnienia do uznania nie może być rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może, to nie musi".

Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że Organ – wbrew ocenie prawnej Sądu kasacyjnego, którą był związany - dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i w konsekwencji w sposób nienależyty rozważył, czy w rozpatrywanej sprawie można mówić o służbie która nie była krótkotrwała i stanowiła "szczególnie uzasadniony przypadek".

Podkreślić należy raz jeszcze, że "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy były funkcjonariusz nie spełnia warunków określonych w pkt 1 i 2 ust. 1 art. 8a ustawy, jednakże jego służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. Takich rozważań w zaskarżonej decyzji zabrakło.

Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że Organ, ponownie rozstrzygając sprawę, w sposób wadliwy dokonał interpretacji przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", w następstwie czego nie poddał weryfikacji pod katem tej przesłanki ustaleń faktycznych.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że wyprowadzone przez organ wnioski co do przesłanki niespełnienia tegoż warunku, w okolicznościach sprawy są dowolne albowiem pozostają w sprzeczności z analizą akt sprawy i zgromadzonymi materiałami dowodowymi.

Dlatego też w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 190 w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. – w kontekście art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co powoduje konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Rozstrzygając sprawę ponownie, Organ jest związany na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną dokonaną przez Sąd w niniejszej sprawie.

Ponownie rozpatrując sprawę Organ podda ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącej, jej postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki.

Organ winien uzasadnić decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji, stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy, nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki, a nie inny sposób.

Reasumując, z uwagi na stwierdzone naruszenia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając na rzecz Skarżącej od Organu zwrot kosztów postępowania w kwocie 480 zł.