Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2160/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 60 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.
article: art. 151, art. 132
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Ewa Kwiecińska Sędzia WSA – Adam Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Skarżąca J. R. orzeczeniem Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr [...] ABW w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], została uznana za trwale niezdolną do służby (kat. D) i zaliczono ją do III grupy inwalidztwa z zastrzeżeniem, że inwalidztwo jest okresowe i nie pozostaje w związku ze służbą chorobą lub wypadkiem pozostającym w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby. Jednocześnie skarżącej wyznaczono termin badania kontrolnego na kwiecień 2014 r., a Centralna Komisja Lekarska ABW orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2012 r., utrzymała w mocy powyższe orzeczenie.

Wobec powyższego skarżąca raportem z dnia [...] czerwca 2012 r. wystąpiła do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z prośbą o zwolnienie ze służby z dniem [...] czerwca 2012 r. wskazując jako powód swojej decyzji wspomniane powyżej rozstrzygnięcia komisji lekarskich.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 50 i art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2017 r. poz. 1920), z dniem [...] lipca 2012 r. zwolnił skarżącą J. R. ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i decyzja ta została doręczona wymienionej w dniu [...] lipca 2012 r., zaś ona sama nie wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Następnie skarżąca pismem z dnia 8 maja 2017 r. wystąpiła, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym rozkazem personalnym Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2012 r. i uchylenie powyższego rozkazu personalnego na podstawie art. 151 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu powołała się na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. sygn. akt [...], którym oddalono jej odwołanie od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego MSW i stwierdzono, że nie jest osobą cierpiącą na chorobę lub schorzenie natury psychicznej, nie jest niezdolna z tego powodu do służby, nie jest inwalidą i renta inwalidzka nie powinna być jej przyznana. W wyroku Sąd powołał się na opinie biegłych z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz z dnia [...] maja 2015 r. Zatem skoro w dniu zwolnienia ze służby była zdrowa, a powodem jej zwolnienia ze służby był stan zdrowia psychicznego ustalony orzeczeniami komisji lekarskich, których nie można wyeliminować z obrotu prawnego, to zachodzi podstawa do uchylenia rozkazu personalnego Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W tej sytuacji Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego pismem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a., wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o wznowienie postępowania poprzez przesłanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem oraz postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 148 § 1 k.p.a. i wskazał, że to skarżąca musi udowodnić, kiedy, w jakiej dacie dowiedziała się o powyższych wyrokach. Reasumując, to strona musi udowodnić w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej wniosek wpłynął przed upływem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., zaś organ z urzędu zobowiązany jest zbadać zachowanie tego terminu.

Po uzupełnieniu wniosku poprzez przekazanie przez skarżącą do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego kopii powyższych rozstrzygnięć sądowych, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...], mając za podstawę art. 148 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 3 i art. 150 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym rozkazem personalnym Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...]. W uzasadnieniu - powołując się na opisany powyżej stan faktyczny - podał, że zgodnie z przedstawioną dokumentacją, skarżąca J. R. dowiedziała się, że nie jest inwalidą z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. sygn. akt [...]. Ponadto z uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. sygn. akt [...] wynika, że pismem procesowym z dnia [...] listopada 2016 r. skarżąca wycofała apelację od wskazanego powyżej wyroku Sądu Okręgowego w [...] twierdząc, że jej złożenie przez pełnomocnika nastąpiło bez jej wiedzy i wbrew jej interesom. Na tej podstawie przyjęto, że najpóźniej w dniu [...] listopada 2016 r. skarżąca J. R. uzyskała wiedzę na temat treści powoływanego wcześniej wyroku Sądu Okręgowego w [...] w zakresie opinii biegłych na temat stanu jej zdrowia i inwalidztwa. Z kolei wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w dniu [...] maja 2017 r., zatem miesięczny termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. nie został w tym wypadku dotrzymany, zaś termin do wniesienia przez stronę żądania o wznowienie postępowania zaczyna się od dnia, w którym strona w jakikolwiek sposób dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

We wniosku z dnia [...] września 2017 r. do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wznowienie postępowania stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. zarzucając niewłaściwą interpretację stanu faktycznego polegającą na błędnej ocenie niedotrzymania przez nią terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., bowiem nieprawidłowo przyjęto, iż wypełniła wskazaną w powyższym przepisie przesłankę dotyczącą powzięcia wiedzy o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania wcześniej niż w dniu [...] kwietnia 2017 r., kiedy to zawarła umowę dotyczącą świadczenia pomocy prawnej z radcą prawnym i który, jako profesjonalista, wyjaśnił jej skutki prawne orzeczeń sądowych. Podkreśliła, że nie jest prawnikiem, a osoba nie posiadająca profesjonalnego przygotowania w zakresie prawa nie jest w stanie sama właściwie zinterpretować i zrozumieć treści tych orzeczeń. Dlatego też termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. powinien rozpocząć bieg od dnia [...] kwietnia 2017 r., a Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego powinien pozytywnie rozpatrzeć jej wniosek z dnia [...] maja 2017 r. dotyczący wznowienia postępowania.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu - powołując się na opisany powyżej stan faktyczny i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu - podał, że we wniosku z dnia [...] maja 2017 r. dotyczącym wznowienia postępowania nie wskazano konkretnej daty w jakiej skarżąca dowiedziała się, że nie jest inwalidą, lecz podała wyłącznie, iż w dniu [...] kwietnia 2017 r. zwróciła się o udzielenie porady prawnej w przedmiocie prawidłowości rozkazu personalnego Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], z uwzględnieniem niezrozumiałego dla niej stanu prawnego, a w szczególności skutków prawnych postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. umarzającego postępowanie w przedmiocie prawa do policyjnej renty inwalidzkiej. W dalszej części wskazano, że po analizie wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] maja 2017 r., wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. wynika jednoznacznie, iż skarżąca dowiedziała się, że nie jest inwalidą z powyższych rozstrzygnięć sądowych, w których powołano się na opinie biegłych sądowych z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz z dnia [...] maja 2015 r. Ponadto treść uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. wskazuje, że pismem procesowym z dnia [...] listopada 2016 r. skarżąca cofnęła apelację od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Powyższe zatem w sposób wyraźny wskazuje, że najpóźniej w dniu [...] listopada 2016 r. uzyskała ona wiedzę na temat treści wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w zakresie opinii biegłych na temat swojego stanu zdrowia i inwalidztwa, zaś powyższa analiza potwierdza, że miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. nie został przez nią dotrzymany, ponieważ wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów dopiero w dniu [...] maja 2017 r. i w tej sytuacji wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie jest niedopuszczalne. Reasumując, nie jest w żaden sposób uzasadnione założenie, iż termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania zaczął swój bieg dopiero w dniu [...] kwietnia 2017 r., kiedy to skarżąca zwróciła się do radcy prawnego u udzielenie porady prawnej i nie można zgodzić się z twierdzeniem, że dopiero w chwili, kiedy profesjonalista wyłożył jej niezrozumiałym dla niej językiem prawniczym, skutki prawne orzeczeń sądów ubezpieczeń obu instancji, uzyskała ona wiedzę wymaganą przez art. 148 § 1 k.p.a. W dyspozycji tego przepisu nie wskazano bowiem, że zdobycie wiedzy na temat orzeczenia jest równoznaczne z prawidłowym zrozumieniem jego treści i dopiero od tego uzależniony jest termin na złożenie podania o wznowienie postępowania. Przepis dokładnie wskazuje, że termin do złożenia żądania wznowienia postępowania zaczyna bieg od dnia dowiedzenia się przez stronę w jakikolwiek sposób o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Nie jest istotna w przypadku terminu z art. 148 § 1 k.p.a. świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia, a istotne jest jedynie to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Ponadto okoliczności dowiedzenia się o decyzji istotnej z punktu widzenia zachowania terminu żądania wznowienia postępowania, nie można łączyć ze zdolnością strony do czynności prawnych. Dowiedzenie się nie jest wszak typowym elementem działań procesowych. Oznacza ono powzięcie wiadomości o wydaniu rozstrzygnięcia; jest to pewne zdarzenie określane jako akt wiedzy. Z kolei organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Ponadto przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w wypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważnościową (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia w całości, bądź o stwierdzenie ich nieważności oraz o zasądzenie kosztów postępowania zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 148 § 3 w zw. z art. 148 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że datą dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę żądania wznowienia postępowania nie mogła być data wyjaśnienia znaczenia okoliczności sprawy, w tym zapadłych decyzji i wyroków przez profesjonalnego pełnomocnika w ramach udzielonej porady prawnej. W uzasadnieniu - powołując się na opisany powyżej stan faktyczny - podano, że ocena Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wyrażona w uzasadnieniu postanowienia wskazuje, iż sam organ przyjął, że przed 30 kwietnia 2017 r. (kiedy to profesjonalista wyłożył jej, zrozumiałym dla niej językiem nieprawniczym, skutki prawne orzeczeń sądów ubezpieczeń społecznych obu instancji i ich wpływ na zdolność do pełnienia służby) «nie zdobyła wiadomości stanowiącej podstawę wznowienia postępowania». Przyjął bowiem, że strona obowiązana była dochować rozmaitych aktów staranności, aby tę wiedzę posiąść. Aktów tych nie podjęła, a przez to wiedzy, co logiczne, nie posiadła. Art. 148 § 1 k.p.a. wymaga właśnie wiedzy, a tej, jak organ sam przyznał, nie miała. To, że mogła ją mieć, nie zmienia jej sytuacji na tle art. 148 § 1 k.p.a. Z takiego wywodu organu nie da się zinterpretować, że pomimo posiadania wiedzy o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, milczała i nie podejmowała żadnych kroków procesowych. Organ wydając postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, utożsamia datę wyjścia na jaw okoliczności określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z datą dowiedzenia się przez nią o takiej okoliczności w rozumieniu art. 148 § 1 k.p.a. Materialnie okoliczność faktyczna (w tym posiadanie w sensie jurydycznym statusu osoby, która nie jest inwalidą) stanowiąca dla sprawy o rentę, wyszła na jaw już z datą wyrokowania przez Sąd Okręgowy w [...], który uznał, że niezdolność do służby, jako przesłanka renty po stronie zainteresowanej, nie zachodzi pomimo przyznanego jej prawa do świadczenia z zaopatrzenia. Formalnie zaś wiedzę o okoliczności mającej wpływ na wynik postępowania o zwolnienie ze służby w ABW nabyła dopiero po zrozumieniu znaczenia tego swoistego orzeczenia w następstwie profesjonalnej porady prawnej. W sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem odmawiającym wznowienia postępowania, pomylono fakty uregulowane w art. 148 § 1 i w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tzn.: 1) dowiedzenie się (powzięcie subiektywnego przekonania, zrozumienie) przez stronę o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia oraz 2) wyjście na jaw (obiektywne, dla dowolnego uczestnika obrotu prawnego) okoliczności faktycznej (tzn. stanu zdrowia w stopniu umożliwiającym pełnienie służby) istniejącej w dacie orzekania decyzją dotychczasową, ale organowi wówczas nieznanej. Dowiedzenie się o okoliczności z art. 148 k.p.a. ma walor subiektywny i powiązane jest z procesem poznawczym osoby, która wnioskuje o wznowienie postępowania, w tym z procesem ukierunkowanym przez profesjonalistę, gdy dziedzina objęta rozumowaniem wymaga wiedzy specjalnej. Wyjście na jaw okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ma walor obiektywny, który w nielegalny sposób atomizuje się w zaskarżonym postanowieniu, zarzucając jej nieusprawiedliwione niezrozumienie z odpowiednim wyprzedzeniem natury osobliwej sytuacji prawnej, w jakiej się znalazła, tzn. nieposiadaniem cech rencisty niezdolnego do służby, ale korzystającego z przyznanego świadczenia rentowego wskutek zakazu procesowego orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Nie jest ona prawnikiem i jej umowa z radcą prawnym, zrealizowana w dniu [...] kwietnia 2017 r., sprowadziła u niej stan wiedzy co do realiów sytuacji prawnej, w jakiej się znalazła w związku z wydaniem względem niej cytowanych już wyżej rozstrzygnięć sądowych. Między innymi, z wywodów objętych poradą prawną radcy prawnego działającego na wolnym rynku (następnie autorem wniosku o wznowienie postępowania i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), wynikało dla niej, iż ziściły się względem niej podstawy wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na wiążącym ustaleniu przez sąd powszechny, że jej status, pomimo posiadanego prawa do zaopatrzenia rentowego, nie pozwala na przypisanie jej statusu inwalidki i w konsekwencji, z racji prawdopodobnej zbieżności faktycznych podstaw chorobowych inwalidztwa i niezdolności do służby, osoby niezdolnej do służby, tzn. zasługującej na zwolnienie z Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. To treść porady prawnej, zgodnie z którą brak jurydycznych podstaw do uznania za inwalidę daje tytuł do twierdzenia, że nie nastąpiła utrata zdolności do pełnienia służby, a więc wyłącznego powodu zwolnienia z tej służby dotychczasową decyzją, przesądzała o powzięciu przez skarżącą wiedzy, że skierowana do niej decyzja przełożonego służbowego może być obarczona wadą z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeśli (co miało w badanym przypadku miejsce) schorzenie rodzące niezdolność do służby w postępowaniu w sprawie zwolnienia z Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego miało to samo podłoże somatyczno - psychiczne, co schorzenie stanowiące podstawę nabycia renty. Niekwestionowanym jest, że konkluzje te (w związku z wydaniem wadliwej decyzji przez organ rentowy), nie są standardem i osoba nie posiadająca profesjonalnego przygotowania w zakresie prawa, a nawet w zakresie prawa zabezpieczenia społecznego, nie jest w stanie, nawet posiadając tekst orzeczeń, wyprowadzić taki wniosek. Co więcej, nie negowano też samych ustaleń co do skutków prawnych orzeczeń obydwu instancji sądów ubezpieczeń społecznych wynikających z porady prawnej udzielonej zainteresowanej. Badając sprawę wznowieniową we wstępnej fazie, w której badaniu podlega tylko: a) przymiot ostateczności decyzji, b) dochowanie terminu na złożenie podania, c) przywołanie podstawy wznowieniowej i d) status strony), Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z nieznanych powodów podjął się wypowiadania na temat zasadności żądania wznowienia postępowania opartego na art. 151 k.p.a. W szczególności ocenił, że treść orzeczeń sądów ubezpieczeń społecznych nie wnosi nowej okoliczności do sprawy zwolnienia ze służby, załatwionej w trybie zwykłym gdyż stwierdził, że sąd powszechny I instancji kwalifikował zainteresowaną pod względem jej prawa do renty policyjnej, a nie pod względem jej zdolności do pełnienia służby w ABW. Sformułował już zatem uzasadnienie decyzji, o jakiej mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., do czego nie był, w tej fazie postępowania, legitymowany. Pomimo sformułowania zarzutu naruszenia art. 151 k.p.a. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowienie drugiej instancji milczy w zakresie tego zarzutu. Przesądza to tym samym, że środek odwoławczy nie został właściwie rozpatrzony, gdyż pozostały zarzuty, których organ drugiej instancji w ogóle nie rozważał, a to stanowi naruszenie art. 15, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 144 k.p.a. Kierując się kryterium wyrażonego władczo stanowiska Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, nie ma przeszkód, aby zaskarżone rozstrzygnięcie uznać za przedwczesną decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, a więc za decyzję dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W motywach postanowień w żadnym stopniu nie wskazano nadto, z jakiej przyczyny Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zgodził się z czynnością Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] podętą na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., nie formułując ani własnego zawiadomienia z art. 65 k.p.a., ani też wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Wniosek o wznowienie postępowania atomizował, że przyczyną wznowienia jest okoliczność polegająca na wadliwym ustaleniu przez Szefa ABW podstawy zwolnienia ze służby, co przesądza o źródle wadliwości, jakim jest działalność Szefa ABW. W takich zaś okolicznościach art. 150 § 2 k.p.a. przewiduje w fazie wstępnej postępowania wznowionego (a więc załatwionej właśnie przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zaskarżonym tu postanowieniem) właściwość organu wyższego stopnia w stosunku do tego organu, a więc Prezesa Rady Ministrów. Zatem postanowienia obu instancji wydane przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zostały obarczone wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż wydał je niewłaściwy organ i winny zatem podlegać stwierdzeniu nieważności.

W odpowiedzi na skargę Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, odnosząc się na do zarzutu nieważności zaskarżonych postanowień, jako wydanych przez niewłaściwy organ, że jest on bezzasadny. Wprawdzie faktycznie zgodnie z art. 150 § 2 k.p.a. jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu administracji publicznej, o wznowieniu rozstrzyga organ wyższego stopnia, ale z zastrzeżeniem wynikającym z § 3 ww. art. 150 k.p.a., a mianowicie, iż nie dotyczy to przypadków, gdy decyzję w ostatniej instancji wydał minister. Natomiast w takiej randze działa Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a., bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. następuje na żądanie strony lub z urzędu (art. 147 k.p.a.). We wstępnej fazie postępowania organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej przesłance z art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 bądź art. 145b § 1 k.p.a., czy został złożony przez stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 k.p.a. (jednego miesiąca liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1), w przypadku, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu liczony od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji (§ 2). Dopiero po sprawdzeniu tych warunków organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, w którym bada, czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145a § 1 oraz art. 145b § 1 nie wpłynęły na treść decyzji. Natomiast gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, lub gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Ponadto ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie – jak słusznie podnosi organ – skarżąca J. R. dowiedziała się, że nie jest inwalidą, z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. sygn. akt [...], zaś z uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. sygn. akt [...] wynika, że pismem procesowym z dnia [...] listopada 2016 r. skarżąca wycofała apelację od wskazanego powyżej wyroku Sądu Okręgowego w [...]. Zatem najpóźniej skarżąca dowiedziała się o ewentualnej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w dniu [...] listopada 2016 r. Natomiast wniosek skarżącej o wznowienie postępowania z dnia [...] maja 2017 r. wpłynął do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w dniu [...] maja 2017 r. i w tej sytuacji miesięczny termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. nie został w rozpoznawanej sprawie dochowany.

Dodać w tym miejscu należy, że z treści art. 148 § 1 k.p.a. wynika wprost, że termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a okoliczność, że nie wiedziała ona o tej powinności i dowiedziała się o niej dopiero np. od swojego pełnomocnika, jest z punku zachowania terminu bez znaczenia (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1662/95 - LEX nr 48730). Innymi słowy, znaczenie dla oceny zachowania terminu ma data powzięcia wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, nie zaś moment, w którym wnioskodawca posiadł wiedzę, że znane mu już fakty mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania.

Dodać jedynie w tym miejscu należy skarżącej, że termin do wniesienia podania ma charakter prekluzyjny i w razie uchybienia mu, może być więc przywrócony na ogólnych zasadach wynikających z art. 58 k.p.a., a w sprawie tej rozstrzyga organ właściwy do wznowienia postępowania.

Zgodzić się również należy z organem, że w myśl art. 150 § 2 k.p.a., jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu administracji publicznej, o wznowieniu rozstrzyga organ wyższego stopnia. Jednakże zgodnie z § 3 tegoż przepisu, powyższe nie dotyczy przypadków, gdy decyzję w ostatniej instancji wydał minister, zaś Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego działa właśnie w randze ministra.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.