Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2782/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Z. S., B. B., J. B., L. B., M. B., T. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...]i decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez adwokata J.S, reprezentującego Z.S., B.B., J.B., L.B., M.B. i T.B., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., w której umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za odjęcie prawa własności nieruchomości gruntowej na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: [...])

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1964 r, (znak: Nr [...]) Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] zadecydowało o wywłaszczeniu (z jednoczesnym ustaleniem odszkodowania) nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] (gmina [...]) przy ul. [...] o powierzchni 2134 m2, stanowiącej ówcześnie własność Państwa S. i M.B. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona pod budowę posterunku Milicji Obywatelskiej w [...]. Z treści uzasadnienia nie wynika, aby przyznano odszkodowanie jedynie za część wywłaszczonego gruntu. Ponadto z treści decyzji wywnioskować można, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła grunt rolny, na którym uprawiano żyto. Porastały go także drzewa - 17 topoli. Brakuje przy tym jakiejkolwiek wzmianki wskazującej, że był to grunt zabudowany.

Od orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: Nr [...]) odwołanie wnieśli M.B. i S.B. reprezentowani przez adwokata J.S.

Decyzją z dnia [...] września 1967 r. (znak: [...]) Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia nie uwzględniła wniesionego w sprawie odwołania i utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja z dnia[...] września 1964 r. jest ostateczna.

Skierowanym do Starosty [...] pismem z dnia 20 kwietnia 2009 roku Z.S., H.K. (reprezentowana przez Z.S.), B.B., J.B., L.B, M.B. (reprezentowany przez D.B.) oraz T.B., reprezentowany przez Adwokata J.S. wystąpili z wnioskiem o przyznanie nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania lub wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia gruntu oznaczonego jako działka nr [...] obręb [...] położonego w gminie [...] przy ul. [...]

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Starosta [...]orzekł o wypłacie na rzecz Z.S., B.B., J.B., L.B, M.B, T.B, S.K. zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 2 948, 20 zł za odjęcie prawa własności nieruchomości gruntowej na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: Nr [...])

Odwołanie od przedmiotowej decyzji Starosty [...] w ustawowym terminie złożyli Z.S, B.B., J.B., L.B, T.B. i M.L, reprezentowani przez adwokata J.S. podnosząc, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest nieprawidłowe.

Wojewoda [...] w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Starosty [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Starosta [...] orzekł o o wypłacie na rzecz Z.S., B.B. J.B., L.B., M.B, T.B., S.K. i D.B. zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 2 951,11 zł (słownie: dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt jeden złotych jedenaście groszy) za odjęcie prawa własności nieruchomości gruntowej na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: Nr [...]).

Odwołanie od przedmiotowej decyzji Starosty [...] w ustawowym terminie złożyli Z.S., B.B., J.B., L.B., T.B.i i M.B., reprezentowani przez adw. J.S. podnosząc, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest nieprawidłowe.

Wojewoda [...] w [...] decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Starosty [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Wojewoda [...] w [...] stwierdził, że organ I-szej instancji nie zebrał pełnego materiału dowodowego dotyczącego następstwa prawnego po byłych właścicielach przedmiotowej nieruchomość, nie wezwał stron postępowania o sprecyzowanie swojego wniosku i wskazania podstawy prawnej prowadzonego postępowania.

W piśmie pełnomocnika stron postępowania z dnia 25 lipca 2015 r., precyzującym wniosek z dnia 29 kwietnia 2009 roku podkreślono, że zamiarem wnioskodawców jest w pierwszej kolejności przyznanie w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej. W dalszej zaś uzyskanie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Starosta [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za odjęcie prawa własności nieruchomości gruntowej na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: [...]).

Pismem z dnia 16 grudnia 2015 r. odwołanie od decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. wniósł adwokat J.S., reprezentujący Z.S, B.B., J.B., L.B., M.B. i T.B..

W wyniku rozpatrzenia wniesionego w sprawie odwołania i zbadania akt sprawy Wojewoda [...]i stwierdził, co następuje:

Podstawę prawną dla wydania orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: Nr [...]) stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (w brzmieniu ustalonym t.j. Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) - dalej jako u.z.t.w.n.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 inprincipio u.z.t.w.n. za wywłaszczoną nieruchomość stanowiącą gospodarstwo rolne, hodowlane lub ogrodnicze ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest na żądanie właściciela dostarczyć mu zamiast odszkodowania pieniężnego w miarę możności nieruchomość zamienną odpowiednią ze względu na jej charakter, wyposażenie i położenie oraz ponieść koszty przeniesienia budynków z nieruchomości wywłaszczonej na nieruchomość zamienną lub na inną nieruchomość nie podlegającą wywłaszczeniu, jeżeli to przeniesienie jest niezbędne i gospodarczo uzasadnione, albo ponieść koszty wybudowania nowych zabudowań, jeżeli koszty ich budowy nie będą niższe od kosztów przeniesienia zabudowań znajdujących się na wywłaszczonej nieruchomości lub gdy według przepisów prawa budowlanego wzniesienie zabudowań w ich dotychczasowej postaci nie jest dopuszczalne.

W związku z powyższym przyjąć należy, że w dacie wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania przyznanie w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej uzależnione było od wniosku (żądania) właściciela nieruchomości wywłaszczanej zgłoszonego w toku postępowania wywłaszczeniowego.

Podkreślić zatem należy, że w ocenie organu odwoławczego analiza kopii akt z postępowania wywłaszczeniowego nie daje podstaw do przyjęcia założenia, że poprzedni właściciele wywłaszczanej nieruchomości (t.j. Pan S.B. lub Pani M.B.) zgłaszali takie żądanie w toku postępowania. Przyjęcie założenia o braku wniosku o przyznanie nieruchomości zamiennej w toku postępowania wywłaszczeniowego uprawdopodabnia treść protokołu z rozprawy z dnia 21 września 1964 roku. Za prawdopodobne przyjąć należy, że w dacie wywłaszczenia poprzedni właściciele nie występowali z wnioskiem o przyznanie nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania. W wypadku zaś wystąpienia z takim żądaniem organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe mógł uwzględnić takie żądanie, w żadnym wypadku nie był zaś do tego zobligowany brzmieniem art. 10 u.z.t.w.n. Aktualnie spadkobiercy poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości domagają się przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za nieruchomość przejętą przez Skarb Państwa orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: Nr [...]) wydanym przez Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Powyższa kwestia nie może budzić wątpliwości w świetle pism (wniosków) z dnia 29 kwietnia 2009 r. oraz 25 lipca 2015 r.

W ocenie organu odwoławczego na przeszkodzie przyznania takiej nieruchomości stoi przede wszystkim okoliczność ostatecznego ukształtowania praw i obowiązków stron postępowania wywłaszczeniowego orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: Nr [...]).

Przywołane rozstrzygnięcie było przedmiotem kontroli w administracyjnym toku instancji i stało się ostateczne wobec nieuwzględnienia odwołania przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia w decyzją z dnia [...] września 1967 r. (znak: [..). W ocenie organu odwoławczego nie może budzić wątpliwości, że zgodnie ze sformułowaną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, zaś uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Ze zdania pierwszego art. 16 § 1 k.p.a. nie tylko wynika, że decyzja ostateczna to taka, od której nie można wnieść odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej. Pewność obrotu prawnego bowiem wymaga, by decyzje administracyjne stawały się w określonych warunkach trwałe. Zdaniem organu odwoławczego stwierdzić należy, że organ 1-szej instancji prawidłowo przyjął, że ponowne wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość naruszałoby zasadę res iudicata i tym samym doprowadziłoby do wydania decyzji obarczonej wadą nieważności o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Obie decyzje zostałyby wydane w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym, uwzględniając przy tym następstwa prawne tak co do stron tego postępowania (obecnie są nimi spadkobiercy właścicieli wywłaszczonej nieruchomości) jak i organu, który przyjął kompetencje do ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Ponad wszelką wątpliwość ustalono bowiem, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] kwietnia 1964 r. (znak: [...]). Orzeczenie to uzyskało walor ostateczności i jako takie funkcjonuje w obrocie prawnym, co uniemożliwia wydanie legalnej (zgodnej z prawem) decyzji ponownie ustalającej to odszkodowanie.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy zasygnalizował, że decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. rozstrzygała jedynie o części żądania wnioskodawców - pomimo braku możliwości przyznania nieruchomości zamiennej w aktualnym stanie faktycznym i prawnym nieodzowne wydaje się wydanie decyzji w przedmiocie waloryzacji i wypłaty odszkodowania ustalonego w ostatecznym orzeczeniu z dnia [...]kwietnia 1964 r. (znak: Nr [...]). Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w tym zakresie organ odwoławczy odstąpił od analizy zawartych w odwołaniu zarzutów dotyczących sposobu waloryzacji i wysokości zwaloryzowanego odszkodowania. W ocenie organu odwoławczego wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej jedynie części żądania stron (przyznania nieruchomości zamiennej) nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, skoro od przyznania takiej nieruchomości wnioskodawcy uzależniają sam zamiar ubiegania się o waloryzację i wypłatę odszkodowania, nie sprzeciwiają się zaś temu przepisy o postępowaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 104 § 2 k.p.a. wynika bowiem wprost, że decyzja administracyjna załatwia sprawę co do istoty w całości lub części.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z.S., B.B., J.B., L.B., M.B. i T.B. reprezentowani przez Adw. J.S.zarzucając obu decyzjom, rażącą obrazę:

przepisów postępowania , a w szczególności: tj. art. 6 w zw. z art.7 i 8 kpa , polegającą na:

a/ jednostronnej, arbitralnej i nie do zaakceptowania w Państwie Prawa oceny istniejącego stanu faktycznego, a w szczególności wbrew słusznemu interesowi ograbionych wywłaszczeni em, noszącego znamiona bezprawia urzędniczego, poprzez akceptowanie tych działań "Biura Społeczno Administracyjnego PRM z [...].IX.1951r, oraz Autorów dekretu z 7.IV.1948r. , które polegały na ograniczeniu praw strony w toku postępowania wywłaszczeniowego, przez odmowę wyznaczenia obligatoryjnej rozprawy wywłaszczeniowej, zgodnie z zasadami obowiązującego wówczas Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 24.IX.1934r. -Prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym /Dz.U. z 1934 r. Nr.86, poz.776/,

b/ jednostronnej, arbitralnej i nie do zaakceptowania w Państwie Prawa pozytywnej oceny naruszeń prawa przez w/w Biuro Społeczno Administracyjne PRM z 17.IX.1951r., które ex lege nie było rzeczowo właściwym do rozpoznawania sprawy wywłaszczeniowej a Wojewoda,

c/ jednostronnej, arbitralnej oceny dalszych bezprawnych czynności prawnych w/w Biura , poprzez nie spełnienie formalnych wymogów obwieszczenia dokonanego w trybie art.4 ust.4 w/w Rozporządzenia/ szerzej vide- wywód zawarty we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z 6.IV.09r., znak :[...]/,

tudzież, aczkolwiek w szczególności,

d/ jednostronnej , arbitralnej wręcz niegodziwej z punktu widzenia oceny historyczno-prawnej, po 4 czerwcu 1989 roku, a więc rzekomym , jak się okazuje ,..odzyskaniu niepodległości, po upadku ustroju komunistycznego PRL-u - twierdzeniu Pana Wojewody [...]o, in fine - motywów , zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2016 r., iż:

"Nadmienić przy tym należy, że w ocenie organu odwoławczego/ nomen omen Wojewody [...]/ wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej jedynie części żądania stron /przyznania nieruchomości zamiennej / nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, skoro od przyznania takiej nieruchomości wnioskodawcy uzależniają sam zamiar ubiegania się o waloryzacją i wypłatą odszkodowania, nie sprzeciwiają się zaś temu przepisy o postępowaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 104§ 2 kp.a wynika bowiem wprost, że decyzja administracyjna załatwia sprawę co do istoty w całości lub w części/ opus citatum in fine decyzji jw. s. 6/.

II. przepisów prawa materialnego:

- tj. art. art. 3§1, 13-14, 16 i 18, 20 w zw. z art,19§l , 21-22 §1,26 w zw. z art. 1, oraz art. 26 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24.IX.1934r., -prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym /Dz.U. z 1934r., Nr.86, poz.776/, polegające na błędnej wykładni bądź niezastosowaniu i w efekcie doprowadzeniu do wadliwego przyjęcia, iż objęcie przedmiotowej nieruchomości przez ZEOW było zgodne z prawem, co jest twierdzeniem nieprawdziwym, jako, że zostały naruszone w/w zasady wywłaszczania, stąd też należy przyjąć tezę o nieważności tej decyzji z [...].IX.1951r.- czego tutejszy organ administracji nie tylko nie dostrzegł, ani tym bardziej nie orzekł o nieważności rzeczonego postępowania wywłaszczeniowego, a w konsekwencji nie spowodował, aby wieloletni trud działań wnioskodawców został zwieńczony odzyskaniem własności przedmiotowych gruntów, bądź przyznaniem stosownego ekwiwalentu w postaci słusznego odszkodowania, bądź gruntu zamiennego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Wojewody [...]o nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., jak też utrzymana nią w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...]grudnia 2015 r. nie naruszają przepisów prawa.

Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przeszkoda uniemożliwiająca merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, w postaci istniejącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 1964 r. ustalającej odszkodowanie.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego brzmieniem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio: w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle lub nie ma ich do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezzasadność żądania strony, w przeciwieństwie do bezprzedmiotowości, nie może prowadzić do umorzenia postępowania. Użycie przez ustawodawcę w cytowanym przepisie słowa "organ (...) wydaje decyzję" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne.

Przedmiot postępowania istnieje m.in. wtedy, gdy nie zostało jeszcze w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Tak więc, sprawa administracyjna musi mieć charakter "otwarty", by mogła być przedmiotem postępowania. Fakt wcześniejszego rozstrzygnięcia wniosku jest okolicznością powodującą, że sprawa w danym zakresie przestała istnieć, w związku z czym organy te nie mają podstaw do jej powtórnego merytorycznego rozstrzygania. Dopóki więc w obrocie prawnym funkcjonuje orzeczenie kształtujące w sposób ostateczny prawa i obowiązki strony postępowania, kolejne postępowanie dotyczące tego samego zagadnienia staje się w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. O bezprzedmiotowości postępowania, a także braku podstaw do wydania merytorycznej decyzji należy mówić z pewnością wówczas, gdy zachodzi przeszkoda do określenia praw i obowiązków konkretnego podmiotu, a więc, gdy tak naprawdę gdy nie istnieje cel dla którego postępowanie administracyjne toczy się.

Zgodnie ze sformułowaną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, zaś uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Decyzja ostateczna zatem to decyzja, która ostatecznie załatwia sprawę administracyjną. Pewność obrotu prawnego wymaga, by decyzje administracyjne stawały się w określonych warunkach trwałe. Trwałości decyzji administracyjnych wyraża się w tym, że decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie przewidzianym w przepisach prawa (art. 145, art. 154-156, art. 161-163 k.p.a.). Dopiero eliminacja z obrotu prawnego takiego rozstrzygnięcia otwiera możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.

W przedmiotowej sprawie z uwagi na istnienie w obrocie ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania nie mogła zaistnieć nowa sprawa dotycząca tego samego zagadnienia i tych samych podmiotów, którym odszkodowanie miałoby być przyznane.

Naruszenie wyznaczonych przepisem art. 16 § 1 k.p.a. granic trwałości decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa i jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

Niewątpliwe sprawa ustalenia odszkodowania za grunt będący własnością poprzedników prawnych skarżących, położony we wsi [...], w związku z wydaniem orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]czerwca 1964 r., które zostało utrzymane w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] września 1964 r. jest sprawą ostatecznie zakończoną.

Jak słusznie w swojej decyzji wskazał organ odwoławczy, nie ma podstaw prawnych do ponownego rozpoznawania przedmiotowej sprawy, bowiem istnieje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa pomiędzy ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 1964 r. i zainicjowaną sprawą wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2009 r. o przyznanie nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania.

We wniosku złożonym w dniu 29 czerwca 2009 r. wnioskodawcy domagali się przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania lub o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia gruntu oznaczonego jako działka nr [...] obręb [...]położonego w gminie [...] wskazując jako podstawę roszczenia art. 128, 131 i 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskodawcy we wniosku wskazywali, że decyzja z dnia [...] czerwca 1964 r., która stanowiła podstawę wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania stała się ostateczna.

Podkreślenia wymaga, że żądanie wniosku zostało doprecyzowane przez wnioskodawców pismem z dnia 29 lipca 2015 r. i wbrew twierdzeniu organu zostało ograniczone wyłącznie do żądania przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania z tytułu wywłaszczenia gruntu oznaczonego jako działka nr [...] w gminie [...] Dlatego też w ocenie sądu decyzja organu I instancji utrzymana w mocy przez organ odwoławczy dotyczyła całości żądania wnioskodawców.

Należy wskazać, że stosownie do treści art. 131 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu wywłaszczonej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna. Zdaniem sądu jednak treść ust. 4 i 5 tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że przyznanie nieruchomości zamiennej jest elementem rozstrzygnięcia ustalającego przyznawane właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu odszkodowanie. Według art. 131 ust. 4 bowiem różnicę między wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji, a wartością nieruchomości zamiennej wyrównuje się przez dopłatę pieniężną. A według ust. 5 z kolei przeniesienie praw do nieruchomości zamiennej na rzecz osoby, której zostało przyznane odszkodowanie, następuje z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Decyzja ta stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.

W takiej sytuacji nie może być wątpliwości, że żądanie wniosku oparte wyraźnie na tej podstawie prawnej i domagające się przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za odjęcie prawa własności, jest żądaniem ustalenia i przyznania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Zarówno bowiem na podstawie art. 131 wskazanej ustawy, jak też na podstawie art. 10 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. nr 18, poz. 94) tylko w ramach ustalanego w decyzji odszkodowania istniała możliwość przyznania nieruchomości zamiennej, jako składnika tego odszkodowania.

Tymczasem wnioskodawcy domagają się aktualnie przyznania nieruchomości zamiennej, mimo że w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja przyznająca odszkodowanie.

W takiej sytuacji ponowne rozpatrzenie tożsamej sprawy dotyczącej tego samego przedmiotu; a więc w niezmienionym stanie faktycznym, pomiędzy tymi samymi stronami (przy uwzględnieniu następstwa prawnego) stanowiłoby obejście regulacji prawnej przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. i zarazem przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).

Przedstawione w skardze zarzuty nie mogły mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji, bowiem przede wszystkim nie miały związku z zaskarżoną decyzją, która rozstrzygała sprawę formalnie. Nie mogły mieć znaczenia także dlatego, że wydają się wskazywać na przesłanki rażącego naruszenia przepisów prawa przez istniejące w obrocie prawnym orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] czerwca 1964 r. w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania, a zainicjowane postępowanie nie dotyczyło przecież stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.