Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1872/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie : WSA Monika Nowicka Asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Izabela Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r. umarzającą postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...]- cz. o pow. [...] m2 z obrębu [...], stanowiącą część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że z przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) wynika, iż odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną przysługuje tylko temu, kto potwierdzi swoje prawo własności do gruntu objętego wnioskiem na dzień 31 grudnia 1998 r.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] złożyła odwołanie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 105 i art. 97 § 1 pkt 4 kpa i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji celem jej zawieszenia.

Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. Przywołując treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną organ odwoławczy uznał, że przepis ten wyraźnie precyzuje, że odszkodowanie z tytułu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną przysługuje tylko tej osobie, która potwierdzi swoje prawo własności do tej nieruchomości objętej wnioskiem na dzień 31 grudnia 1998 r. i wykaże, że utraciła to prawo z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie przywołanego art. 73 ust. 1. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika natomiast, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Znajdujący się w aktach sprawy odpis z księgi wieczystej KW Nr [...] z dnia 11 kwietnia 2006 r. bezspornie potwierdza, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Gminy W. Centrum na podstawie decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...], a następnie na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361, ze zm.) stała się z mocy prawa mieniem m. W.

Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania w trybie określonym przepisem art. 73 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, jednakże nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i nie posiadała też żadnego innego tytułu prawnego do tej nieruchomości. Jak wynika z odwołania Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wystąpiła z wnioskiem z dnia 5 czerwca 2006 r. (w aktach sprawy brak tego wniosku) o zawieszenie postępowania o przyznanie odszkodowania do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosku Spółdzielni o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1961 r. orzekającej o wznowieniu postępowania i uchyleniu orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] maja 1960 r. przyznającego prawo własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do tej m.in. nieruchomości. W ocenie odwołującego się stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1961 r. przywróciłoby Spółdzielni prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej orzeczeniem administracyjnym (w tym działki nr [...] - cz. o pow. [...] m2 z obrębu [...]) oraz prawo do odszkodowania w trybie art. 73 wyżej cytowanej ustawy. Ustosunkowując się do tego wniosku organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 73 jednoznacznie wskazuje, iż odszkodowanie przysługuje jedynie osobie, która była właścicielem gruntu w dniu 31 grudnia 1998 r., a nie użytkownikowi wieczystemu tego gruntu, który to tytuł posiadałaby Spółdzielnia po ewentualnym pozytywnym dla niej rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Niesłuszny jest zatem zarzut Spółdzielni Mieszkaniowej [...] naruszenia art. 97 § 1 ust. 4, gdyż dla użytkowników wieczystych art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie ma zastosowania.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W .

Na decyzję Wojewody Mazowieckiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisu art. 105 § 1 kpa, poprzez jego nieprawidłową interpretację i w konsekwencji uznanie, iż zaskarżona decyzja Prezydenta W. została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa;

2. naruszenie przepisu art. 73 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez jego błędna interpretację;

3. naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez jego pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r.

Strona skarżąca wyjaśniła m.in., że wnioskiem z dnia 5 czerwca 2006 r. wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1961 r. uchylającej decyzję z dnia [...] maja 1960 r. w sprawie przyznania poprzednikowi prawnemu skarżącego prawa własności czasowej opisanych powyżej gruntów. Pomimo złożonego wniosku o zawieszenie postępowania Prezydent W. w dniu [...] lipca 2006 r. wydał decyzję, w której orzekł o umorzeniu przedmiotowego postępowania uznając, że złożony wniosek o przyznanie odszkodowania nie ma podstaw faktycznych. Jednocześnie organ w uzasadnieniu nie odniósł się w najmniejszych stopniu do wniosku o zawieszenie postępowania. W dniu [...] września 2007 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda również w żaden sposób nie odniósł się do faktu złożenia wniosku o zawieszenie postępowania. Zdaniem strony skarżącej organy rozpatrujące sprawę w ogóle nie wzięły pod uwagę faktu, że użytkowanie wieczyste jest formą własności, a co za tym idzie przepis art. 73 ustawy reformującej odnosić się będzie również do tego typu własności. Wobec powyższego strona skarżąca uznała skargę za uzasadnioną.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że ani obecnie, ani na dzień 31 grudnia 1998 r. stronie skarżącej nie przysługiwało prawo własności ani inny tytuł prawny do spornej nieruchomości. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną" (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1998 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji ściśle w nim przewidzianej. Powyższy przepis, mający charakter wywłaszczeniowy, a nawet można powiedzieć nacjonalizacyjny, odnosi się do konkretnych tylko sytuacji i nie może być w związku z tym interpretowany w sposób rozszerzający.

Z uwagi na fakt, że przepis ten wyklucza możliwość nabycia własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, jeśli w dacie 31 grudnia 1998 r. nieruchomość taka stanowiła własność publiczną (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. sygn. akt OPS 1/2 publ. ONSA 2000/1/13), nie może on odnosić się do gruntu będącego w przywołanej dacie, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, własnością gminy (Miasta W.) lub Skarbu Państwa.

W tej sytuacji skarżąca Spółdzielnia nie posiadająca żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości nie posiadała w ogóle interesu prawnego do występowania z wnioskiem o wydanie decyzji, w oparciu o przepis art. 73 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., w stosunku do działek będących własnością jednostki samorządu terytorialnego. Z tego rodzaju wnioskiem mógłby wystąpić jedynie dotychczasowy właściciel nieruchomości i to pod warunkiem, że nie jest nim jednostka samorządu terytorialnego czy Skarb Państwa.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że przedmiotowa skarga została wniesiona przez podmiot nie mający interesu prawnego w sprawie w rozumieniu art. 28 kpa, co skutkowało jej oddaleniem.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa trzeba zauważyć, że organ II instancji, wbrew zarzutom skargi, wyczerpująco ustosunkował się do tego zagadnienia, mimo że w aktach sprawy brak jest wniosku z dnia 5 czerwca .2006 r. o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosku Spółdzielni o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1961 r. orzekającej o wznowieniu postępowania i uchyleniu orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] maja 1960 r. przyznającego prawo własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do tej m.in. nieruchomości, o którym to wniosku jest mowa w odwołaniu strony skarżącej. Sąd podziela stanowisko zajęte przez organ odwoławczy w tej sprawie, że nawet stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1961 r., które ewentualnie przywróciłoby Spółdzielni prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej orzeczeniem administracyjnym (w tym działki nr [...] - cz. o pow. [...] m2), nie ma żadnego wpływu na prawidłowość działań organów w przedstawionej sprawie. Przywołany bowiem przepis art. 73 jednoznacznie wskazuje, iż odszkodowanie przysługuje jedynie osobie, która była właścicielem gruntu w dniu 31 grudnia 1998 r., a nie użytkownikiem wieczystym tego gruntu, który to tytuł posiadałaby Spółdzielnia po ewentualnym pozytywnym dla niej rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Inne podmioty, poza właścicielami, nie mogą więc skutecznie dochodzić roszczenia na podstawie tego przepisu. Jeśli więc nawet Spółdzielnia posiadałaby prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości składając wniosek w trybie przepisów art. 73, to i tak wniosek taki musiałby być uznany za złożony przez nieuprawniony bo nielegitymujący się prawem własności podmiot, a takie ustalenie skutkowałoby koniecznością umorzenia postępowania administracyjnego.

Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.