Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3573/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego T. S. kwotę 707 (siedemset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 35a, art 64 ust. 1, 2, art. 64 d, art. 140 aa ust. 1,3,4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej: "udp"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w wysokości 15.000 zł.

U podstaw powyższego rozstrzygnięcia organu znalazły się następujące ustalenia faktyczne.

W dniu [...] lutego 2014 r. w miejscowości W. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli dwuosiowy pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Przejazd wykonywany był na trasie W. – B. w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy T. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą U. (dalej: "skarżący" lub "strona"). Podczas kontroli stwierdzono, że ww. zespół pojazdów poruszając się po drodze powiatowej nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk (8 t) na pojedynczej osi napędowej oraz dopuszczalną masę całkowitą. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia żadnych innych norm wykonywania transportu drogowego.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej.

Skarżący od decyzji organu I instancji wniósł odwołanie. Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez brak, zarówno w sentencji jak i w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, kwalifikacji prawnej stwierdzonego naruszenia oraz prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 68, art. 75, art. 107 § 1 kpa, poprzez brak wskazania naruszonego przepisu w sentencji decyzji. Wskazał również na błędne zastosowanie przepisu prawa materialnego, tj. art. 140 ab ust. 4 pkt 1 i 2 prd oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 tej ustawy prowadzące do naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Skarżący zarzucił także brak przeprowadzenia drugiego ważenia kontrolowanego zespołu pojazdów. Na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa wniósł o zawieszenie postępowania odwoławczego i zwrócenie się o zajęcie stanowiska do Ministra Infrastruktury i Rozwoju odnośnie prawidłowości zakwalifikowania dokonanego przewozu bez zezwolenia kategorii VII.

Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r., po rozpoznaniu zarzutów strony stwierdził, że kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem a zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. W jego ocenie z całokształtu materiału dowodowego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Ponadto stwierdził, iż strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się także przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. W jego ocenie strona nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd.

GITD wskazał, że obowiązki które związane były z wykonywanym przejazdem wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i obowiązują wszystkich uczestników transportu drogowego. W przypadku przewoźników obowiązki te określają sposób przewożenia ładunku, warunki techniczne pojazdu i związane z nimi parametry normatywne pojazdu, warunki związane z uzyskaniem określonej kategorii zezwolenia, kwestie podzielności ładunku i wynikającą z tego faktu możliwość uzyskania określonej kategorii zezwolenia, dopuszczalnych nacisków osi przewidzianych dla danej drogi oraz masy całkowitej pojazdu. Podkreślił, że podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż przedmiotowy zespół pojazdów poruszając się po drodze powiatowej nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk (8 t) na pojedynczej osi napędowej oraz dopuszczalną masę całkowitą. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia żadnych innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie. Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu Scalex 14-01-20/R o nr fabr. 200310, która w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Tarnowie z przewidzianym terminem ważności do dnia 30 kwietnia 2015 r. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. W ocenie GITD pomiędzy zachowaniem strony, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 prd już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia, zatem podmiot wykonujący przejazd przed jego rozpoczęciem powinien zbadać, czy pojazd odpowiada obowiązującym normom transportu drogowego. Pojazd po załadunku towaru powinien być pojazdem normatywnym. Jeśli przewoźnik ma trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenia nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Nie kto inny bowiem, ale właśnie podmiot wykonujący przejazd jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenia tych regulacji.

GITD podniósł, ze [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...] lutego 2014 r. poinformował stronę o treści art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd oraz wezwał do przedstawienia dowodów na istnienie okoliczności w tym artykule wymienionych. Strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem organu odwoławczego mając na uwadze powyższe regulacje prawne oraz treść zgłaszanych przez stronę wyjaśnień w przedmiotowej sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Organ wskazał, że nie wystarczy tylko zakwestionować swojej odpowiedzialności, gdyż to przecież podmiot wykonujący przejazd decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, w którym powinien uczestniczyć zarówno załadowca jak i podmiot wykonujący przejazd, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie podmiotu wykonującego przejazd. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

GITD wskazał, że w przedmiotowej sprawie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 4,51 t względem dopuszczalnych 8 t, tj. przekroczenie o 56,37% oraz masy całkowitej o 2,4 t względem dopuszczalnych 401, tj. przekroczenie o 5,71%, kwalifikując pojazd jako:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

GITD mając na względzie treść zezwoleń kategorii VII stwierdził, że organ stwierdził prawidłowo wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Skoro dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,51 t, a więc był wyższy od dopuszczalnych 11,5 t, to możliwym (jak i jedynym) było zakwalifikowanie go do tej kategorii zezwoleń. Przekroczenie nacisku na oś pojedynczą o 56,37% wymusiło zakwalifikowanie naruszenia do kategorii VII zezwoleń, jak i spowodowało wymierzenie najwyższej kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych. Wymierzenie sankcji pieniężnej w określonej wysokości jest determinowane przekroczeniem jednego z parametrów pojazdu. Kara pieniężna uzależniona jest od najwyższego procentowego przekroczenia parametrów. Fakt naruszenia jednego z parametrów, czyli tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie - przekroczenia nacisku na pojedynczej osi powyżej 20% implikuje organ do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 15.000 złotych.

Skarżący wniósł skargę na decyzję GITD z [...] sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. Naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez pobieżne przeanalizowanie materiału dowodowego i w związku z tym błędne ustalenie stanu faktycznego oraz wydanie na tej podstawie decyzji administracyjnej. W szczególności skarżący wskazał na nieprawidłowe ustalenia w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów, wynikające z nieuwzględnienia danych z pierwszej rejestracji pojazdów za granicą;

II. Naruszenie art. 75 § 1, art 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nieocenienie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione, co spowodowało ukaranie przewoźnika w sposób nieuzasadniony oraz akceptację powyższego przez organ odwoławczy;

III. Naruszenie - art 140aa ust 4 pkt 1 i pkt 2 prd poprzez nieuwzględnienie okoliczności świadczących o dochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z wykonywanym przewozem oraz braku wpływu na powstanie naruszenia. W tym zakresie skarżący podkreślił fakt ważenia przedmiotowego zespołu pojazdów przed dokonaniem spornego przejazdu i braku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, co wynika z otrzymanego dokumentu WZ, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy;

IV. Naruszenie art 107 § 1 kpa poprzez brak wskazania powodów, dla których organy administracji nie uwzględniły dowodów mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

V. Błędną wykładnię art. 140ab ust 1 pkt 2 prd poprzez bezprawne zastosowanie sankcji w wysokości 15.000 zł w odniesieniu do pojazdu nienormatywnego przewożącego ładunek podzielny;

VI. Naruszenie art 6 i art. 7 kpa poprzez brak podjęcia przez organ I instancji odpowiednich działań, które miałyby na celu prawidłowe wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia sprawy, jak również brak jakichkolwiek działań na rzecz słusznego interesu obywateli, poprzez nałożenie kary przewidzianej za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego i akceptację powyższego przez organ II Instancji;

VII. Naruszenie art 138 § 2 kpa poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, mimo iż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;

VIII. Akceptację przez organ II instancji naruszenia art. 2 i art 7 Konstytucji RP poprzez złamanie generalnych zasad kpa oraz naruszenie przepisów prawa określonych w ustawie Prawo o ruchu drogowym i innych aktach prawnych wymienionych powyżej, w zakresie pominięcia dowodów świadczących o braku podstaw do wydania skarżonej decyzji administracyjnej, a także błędne zastosowanie sankcji administracyjnej w odniesieniu do stwierdzonego stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia [...] maja 2014 r. i umorzenie postępowania w sprawie,

2. ewentualnie uchylenia ww. decyzji i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji,

3. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, ma miejsce kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności podejmowanych przez organy rozstrzygnięć.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwaną dalej "p.p.s.a.".

Dokonując oceny prawnej według wyżej wymienionych kryteriów Sąd uznał, iż skarga okazała się zasadna.

Istotą sporu w niniejszej sprawie stanowią dokonane przez organy Inspekcji Transportu Drogowego ustalenia, wedle których strona skarżąca jako przewoźnik jest odpowiedzialna za powstałe naruszenie przepisów w zakresie stwierdzonego naruszenia norm dopuszczalnego nacisku osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, będącego przedmiotem kontroli w dniu [...] lutego 2014 r. (zgodne z protokołem nr [...]), w konsekwencji czego została na nią nałożona kara przewidziana przepisami prd.

W ocenie strony skarżącej organy Inspekcji Transportu Drogowego dokonały nieprawidłowych ustaleń, gdyż zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca dokonała stwierdzonych naruszeń, a nie inny uczestnik transportu drogowego, w tym załadowca przewożonego ładunku oraz nie wskazały dowodów, które bezpośrednio świadczyłyby o jej wpływie lub godzeniu się na stwierdzone naruszenie, zatem nie powinna ponosić z tego tytułu odpowiedzialności. Wskazała także na inne naruszenia przepisów dotyczące wyniku dokonanych pomiarów, w konsekwencji czego ustalono, że w przedmiotowej sprawie miał miejsce przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odnosząc się do przedmiotu sporu na wstępie rozważań wskazać należy, iż definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 4 pkt. 25 udp stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.

W myśl art. 61 prd ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu (ust. 1). Ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę (ust. 2 pkt 1). Jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1-2 prd, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, zaś decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, Służby Celnej lub zarządca drogi.

Jednocześnie zgodnie z ust. 3 tego artykułu karę pieniężną, o której mowa, nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

Z treści tego przepisu w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku. W odróżnieniu od pozostałych uczestników transportu drogowego odpowiedzialność przewoźnika ma zatem charakter bezwzględny, gdyż samo stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnych norm przewozu stanowi wystarczającą podstawę do nałożenia w takim przypadku kary pieniężnej, wymaga zatem jednoznacznego ustalenia okoliczności potwierdzających fakt wystąpienia naruszenia obowiązujących w tym zakresie przepisów zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa.

Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego obowiązek uzasadniania decyzji wiąże się zwykle z zasadą przekonywania (art. 11) oraz z wyrażoną w art. 8 zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.

Uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (wyr. NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., I SA 178/83, ONSA 1983, nr 1 poz. 51). Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenie szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy.

Zawarta w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań (por. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz do art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U.00.98.1071/, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III).

Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji ma, bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia.

Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem. Tym samym, więc uzasadnienie, którego treść nie pozwala na poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1756/99).

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organy administracji uchybiły powyższym zasadom.

Na wstępie wskazać należy, iż rolą organu II instancji w postępowaniu administracyjnym jest ponowne zbadanie sprawy w jej całokształcie oraz podjęcie niezbędnych w tym zakresie czynności, zgodnie z dyspozycją art. 140 kpa. Przeprowadzając ponowne postępowanie w danej sprawie organ ten dokonuje własnych ustaleń stanowiących podstawę wydania rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na tę część uzasadnienia decyzji GITD, w której organ ten odnosi się do przekroczenia w zakresie dmc przedmiotowego zespołu pojazdów, określając je w innej wysokości - 2,4 t, podczas gdy z protokołu kontroli i dokumentu ważenia wynika, iż przekroczenie dmc wyniosło 0,4 t. Jednocześnie organ ten uznaje za dopuszczalną interpretację, iż stwierdzone w badanej sprawie naruszenie dmc wyniosło tylko 0,4 t, ale i tak nie miałoby to wpływu na wysokość nałożonej na przewoźnika kary, stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia tej sprawy.

W ocenie Sądu, z uwagi na brak przekonującego uzasadnienia stanowiska organu odwoławczego oraz działania w takim przypadku na niekorzyść strony, istniejące w tym zakresie wątpliwości nie można interpretować na niekorzyść skarżącego i zgodnie z protokołem ważenia pojazdów należało uznać wielkość wykazanego pierwotnie naruszenia dmc o 0,4 t. za prawidłowe. Takie stanowisko jest ponadto uzasadnione faktem, iż powyższych ustaleń organ II instancji dokonał odwołując się do protokołu kontroli o numerze niewłaściwym dla badanej sprawy - nr [...] (s. 1 skarżonej decyzji), co tylko potęguje istniejące w tym zakresie wątpliwości.

Przyjmując za właściwe ustalenia wynikające z protokołu kontroli nr [...], należy wskazać na okoliczność dokonania ważenia przedmiotowego zespołu pojazdów przez załadowcę przed dokonaniem spornego przejazdu. Znajdujący się w aktach sprawy dokument załadunku towaru (s. 7 akt administracyjnych), jak również protokół przesłuchania strony (s.11 akt administracyjnych), dowodzą powyższej okoliczności, tym bardziej, że nie kwestionuje jej organ. Z dowodów tych wynika, że przed wyjazdem na drogę publiczną wspomniany zespół pojazdów nie przekraczał obowiązujących norm w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów.

Mając na uwadze konieczność współdziałania w obszarze transportu drogowego, w szczególności między załadowcą ładunku oraz jego przewoźnikiem, oraz rozszerzenia przez ustawodawcę zakresu odpowiedzialności za dokonane naruszenie norm transportu drogowego na wszystkie profesjonalne podmioty biorące w nim udział, w takim kontekście przede wszystkim trzeba badać kwestię ziszczenia się przesłanek egzoneracyjnych, ograniczających odpowiedzialność ww. podmiotów z tego tytułu. W przypadku przewoźnika, stanowią je: brak przyczynienia się do powstania naruszenia oraz brak godzenia się z takim stanem, stosownie do treści art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd. Rozstrzygniecie organu w tym przedmiocie musi zatem podlegać wnikliwej ocenie Sądu pod względem jego prawidłowości, gdyż w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w przywołanym wyżej przepisie, może mieć to istotne znaczenie dla wyniku danej sprawy.

Dokonując pod tym względem oceny prawnej rozstrzygnięcia badanej sprawy, Sąd zauważa brak wystarczającego uzasadnienia stanowiska organów Inspekcji Transportu Drogowego, w związku z wyżej opisanymi okolicznościami. W szczególności organy obu instancji nie wskazują konkretnie, jakich działań skarżący zaniechał albo jakie jeszcze miałby podjąć, aby wspomniany przepis mógł znaleźć w jego przypadku zastosowanie. Odwołanie się jedynie do ogólnej zasady ponoszenia ryzyka działalności gospodarczej przez przewoźnika jako profesjonalnego podmiotu i konieczności zapewnienia należytej staranności świadczonych przez niego usług (właściwej organizacji tej działalności, tak aby nie dochodziło do naruszeń obowiązujących w transporcie drogowym norm), jest niewystarczające w sytuacji, współdziałania przewoźnika oraz załadowcy towaru. W warunkach realizacji usług w zakresie transportu drogowego, dokonanie przez załadowcę ważenia pojazdu wraz z ładunkiem, w celu stwierdzenia jego normatywności przed wyjazdem na drogę publiczną, powoduje niejako automatycznie dla kolejnego uczestnika tego transportu, tj. przewoźnika uzasadnione domniemanie, iż dokonuje on przejazdu pojazdem normatywnym lub nienormatywnym, gdy wyniki ważenia wskazują na przekroczenie dopuszczalnych norm. W takim przypadku występuje niewątpliwie stan godzenia się przewoźnika na naruszenie przepisów transportu drogowego.

W rozpatrywanej sprawie wyniki ważenia przed dokonaniem spornego przejazdu wskazują na brak przekroczenia dmc pojazdów, co było podstawowym warunkiem stwierdzenia przez przewoźnika normatywności pojazdu członowego, gdyż ze względu na rodzaj przewożonego towaru (ładunek sypki), potencjalne przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, w związku dyspozycją art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd, nie miało większego znaczenia dla wyniku sprawy.

Mając na uwadze, iż przekroczenie dmc pojazdów wykazane w trakcie kontroli drogowej wyniosło 0,4 t., a więc wielkość graniczną dla ładunku o tak dużej masie, organ powinien przeprowadzić na tyle wnikliwe postępowanie dowodowe, aby nie budziło wątpliwości, iż do tego przekroczenia nie tylko doszło, ale także nie wystąpiły przesłanki uniknięcia przez przewoźnika odpowiedzialności, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 -2 prd. Zarzuty skarżącego naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania należało więc uznać za zasadne.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zatem dokonanie pogłębionej oceny w zakresie wskazanych przez Sąd okoliczności, a w jej wyniku zmiana lub podtrzymanie dotychczasowego stanowiska. Dotyczy to także kwalifikacji prawnej stwierdzonego naruszenia, jako przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w związku z czym odniesienie się do zarzutu skarżącego naruszenia wskazanych przepisów Konstytucji RP oraz prawa materialnego będzie możliwe po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.