Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 157/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4,  art. 42,  art. 122
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3,  art. 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Cisek, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Protokolant Kinga Kręc, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2008r. sprawy ze skargi L. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenie wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzenia do rzeki K. poprzez M. oczyszczonych ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 540zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną po uprzednim kasacyjnym orzeczeniu organu odwoławczego z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, Starosta Z. działając na podstawie art. 37 pkt 2, art. 42 ust. 2, art. 46 ust. 2, art. 64 ust. 1, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 123 ust. 2, art. 127 ust. 1 i 2, art. 128 ust. 1 i 2, art. 131 ust. 1, art. 132, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne /t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm./, art. 181 ust. 1 pkt 3, art. 376 pkt 2 i art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska /t.j. Dz.U. z 2006r. poz. 902 z późn. zm., rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego /Dz.U. Nr 137 poz. 984/ oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego udzielił Spółce A w Z. na czas oznaczony tj. do dnia 30 listopada 2017 roku pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód tj. na odprowadzanie ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi, oczyszczonych na mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków poprzez M. do rzeki K. w km 51+212. W osnowie decyzji określono również średnie dobowe ilości odprowadzanych ścieków, ilości maksymalne dobowe w okresie intensywnych opadów oraz ilości maksymalne godzinowe, a ponadto ich skład chemiczny w miejscu poboru do analiz tzn. na wylocie ścieków do M. powołując się w tym zakresie na treść załącznika Nr 1 do wskazanego wcześniej aktu wykonawczego.

W pkt III decyzji Starosta Z. zobowiązał Spółkę A w Z. do: prowadzenia monitoringu jakości wód rzeki K. w rejonie mostów na rzece K. przy ulicy [...] i [...] w Z. z częstotliwością jeden raz na tydzień w określonym zakresie chemicznym oraz bakteriologii; naprawienia wszelkich szkód wynikłych w czasie eksploatacji urządzeń służących do odprowadzania ścieków; prawidłowej konserwacji i eksploatacji wszystkich urządzeń służących do odprowadzania ścieków; prowadzenia rejestru i jakości odprowadzanych ścieków z częstotliwością wykonywania analiz ścieków 12 razy w ciągu roku, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 powoływanego wcześniej rozporządzenia w określonym zakresie chemicznym; utrzymania i konserwacji M. na odcinku od wylotu ścieków do rzeki K.; realizacji modernizacji oczyszczalni ścieków zgodnie z harmonogramem robót modernizacyjnych oraz bieżącego informowania zainteresowanych stron o realizacji inwestycji; niezwłocznego powiadamiania L. Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w L. o konieczności zwrotu nieoczyszczonych ścieków do rzeki K. w przypadku awarii urządzeń oczyszczalni ścieków; ewidencjonowania przez pięć lat kalendarzowych wyników pomiarów i badań ścieków.

W decyzji zamieszczono również pouczenie, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podał m.in., że Spółka A w Z. posiada aktualną instrukcję oczyszczania ścieków, obejmującą również zasady i sposób powiadamiania zainteresowanych stron o konieczności zrzutu nie oczyszczonych ścieków do rzeki K. w przypadku awarii urządzeń oczyszczalni ścieków. Wyjaśnił również, że dopuszczalne parametry jakościowe odprowadzanych ścieków określono zgodnie z pismem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia 19 października 2007r., ponadto odstąpiono od określenia procentowej redukcji zanieczyszczeń oraz od określenia dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń reprezentowanych dla ścieków przemysłowych, ponieważ tego rodzaju zanieczyszczenia nie występują w ściekach doprowadzanych do oczyszczalni ścieków.

W dalszej części uzasadnienia Starosta Z. wskazał również, że L. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w L. w piśmie z dnia 30 października 2007r. stwierdziło, że z dotychczas podjętych w sprawie kasacyjnych decyzji Wojewody D. wynika, iż ścieki powinny być odprowadzane do rzeki L.. Odnosząc się do tego organ orzekający uznał, że wobec spełnienia wymagań dyrektywy Nr 91/271/EFC/RWE oraz powoływanego wcześniej aktu wykonawczego nie ma przesłanek formalnych i prawnych do odprowadzania ścieków z oczyszczalni ścieków do rzeki K.. Wyjaśnił ponadto, że istotnym elementem oczyszczalni ograniczającym skutki potencjalnej awarii jest zbiornik retencyjny zaprojektowany jako ochrona złoża biologicznego przed wypłukiwaniem osadu czynnego podczas intensywnych opadów. Wykorzystywanie zbiornika podczas potencjalnej awarii ma uchronić złoże biologiczne przed zatruciem, co zminimalizuje ewentualne skutki awarii, a brak zasilania w energię elektryczną nie ma wpływu na obsługę zbiornika retencyjnego.

Odwołanie od opisanej powyżej decyzji wniosło L. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji z siedzibą w L. ul. [...], zarzucając zaskarżonemu aktowi naruszenie: przepisu art. 144 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, przepisu art. 125 pkt 3 ustawy – Prawo wodne oraz przepisu art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez wydanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi, oczyszczonych na mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków poprzez M. do rzeki L. albo uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołania reprezentujący Przedsiębiorstwo Prezes Zarządu wyjaśnił, że w toku postępowania wielokrotnie podnoszono, iż ujęcie wody na rzece K. w P. jest źródłem zaopatrzenia w wodę miasta L. oraz gmin ościennych czyli ponad stu tysięcy osób, co powoduje konieczność odprowadzania ścieków przez wnioskodawcę do rzeki L., a nie do K.. Wskazał ponadto, że samo spełnienie wymogów Dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1991r. oraz rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska /wcześniej powoływanych/ nie stanowi o braku przeszkód dla odprowadzania ścieków do rzeki K., tym bardziej, że nie uwzględniono jednocześnie treści Dyrektywy Rady z dnia 16 czerwca 1975r. odnoszącej się do wymaganej jakości wód powierzchniowych dla pozyskiwania wody pitnej w Państwach Członkowskich Nr 75/440/EWG, która nakłada na te państwa obowiązek zmniejszenia zanieczyszczenia wody oraz jej ochrony przed dalszym pogorszeniem, a także konieczność ochrony zdrowia publicznego i prowadzenia w tym celu nadzoru nad wodami powierzchniowymi przeznaczonymi do pozyskiwania wody pitnej oraz nad oczyszczaniem takiej wody.

W odwołaniu podniesiono również, iż organ orzekający nie wyjaśnił, czy przyjęte w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym ilości ścieków zrzucanych do K. nie będą powodować zagrożenia dla jakości wody pobieranej z tej rzeki na cele komunalne. Wskazano ponadto, że warunkiem modernizacji oczyszczalni ścieków w Z. była koncesja, zgodnie z którą odprowadzanie oczyszczonych ścieków miało następować nie do rzeki K., ale do rzeki L., a następnie przez rzekę Cz.W. do rzeki K., poniżej ujęcia wody w P., To założenie stanowiło podstawę dla pozytywnej opinii dla oczyszczalni ścieków, wydanej przez Głównego Inspektora Sanitarnego w dniu 5 maja 1987r., a następstwem takiego stanowiska było wykonanie przepompowni przerzutowej ścieków, kolektora zrzutowego oraz rowu doprowadzającego ścieki do rzeki L., jaki i projektu jej regulacji przy wykorzystaniu środków pochodzących z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Ta okoliczność dowodzi – zdaniem odwołującego się przedsiębiorstwa – świadomości wnioskodawcy o konieczności dokonywania przerzutu ścieków ze Z. do rzeki L., a nie do K.. Ten zarzut został też uwzględniony w decyzjach Wojewody D. z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r.

W uzasadnieniu odwołania Prezes Zarządu Spółki wskazał również, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga kwestii odpowiedzialności za szkody spowodowane ewentualnym skażeniem ujęcia wody, do którego dokonywany jest zrzut ścieków, a ponadto zarzucił, że odstąpienie w tej sprawie od koncepcji odprowadzania ścieków do rzeki L., chroniącej jakość wód rzeki K. i ujęcia w P. przed skażeniem zrzucanymi ściekami stanowi naruszenie przepisu art. 7 kpa, który statuuje obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił, że była ona przedmiotem postępowań prowadzonych przez organ pierwszej i drugiej instancji oraz rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. "W efekcie tych postępowań zostały zgromadzone istotne materiały i dowody w sprawie wynikające z rozwiązań technicznych oraz przepisów prawnych".

Organ odwoławczy stwierdził następnie, że nie znajduje podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że niesłuszny jest zarzut naruszenia w sprawie przepisu art. 144 ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz art. 125 pkt 3 ustawy – Prawo wodne, ponieważ eksploatacja oczyszczalni ścieków dla miasta Z. zapewnia oczyszczanie ścieków w stopniu spełniającym wymogi obowiązujących przepisów, będących pochodną ustaleń dyrektyw unijnych. Brak jest zatem podstaw dla nieuwzględnienia wniosku.

Wojewoda D. podał również w uzasadnieniu, że pierwotna koncepcja odprowadzania ścieków do rzeki L. i skierowania ich przez rzekę Cz.W. do rzeki K. z ominięciem ujęć wody w P. była opracowana i realizowana "w określonych czasowo realiach prawnych i ekonomicznych".

Wskazał przy tym, że w sytuacji, gdy oczyszczone ścieki z miasta Z. i okolicznych wsi spełniają wymogi jakościowe, ich odprowadzanie bezpośrednio do rzeki K. – zgodnie z opracowaniami i ekspertyzami – nie stwarza kolizji dla wykorzystania wód tej rzeki do zaopatrzenia ludności w wodę pitną, a nałożone na wnioskodawcę w decyzji pierwszoinstancyjnej obowiązki powinny stanowić skuteczną formę zabezpieczenia w sytuacji ewentualnego przekroczenia standardów jakości środowiska.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowało L. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w L. reprezentowane przez radcę prawnego U.N..

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik Spółki zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisu art. 144 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska /wcześniej powoływanej/ poprzez przyjęcie, że eksploatacja instalacji oczyszczalni ścieków w Złotoryi nie powoduje przekroczenia standardów jakości środowiska;

2) naruszenie przepisu art. 144 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska poprzez przyjęcie, iż ustalenie najwyższych dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach zrzucanych do K. zgodnie z dyrektywą Rady z dnia 21 maja 1991r. i z rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska z dnia 24 lipca 2006r. przesądza automatycznie o braku jakichkolwiek przeszkód odnośnie zrzutu ścieków bezpośrednio do rzeki K. z pominięciem rzeki L.;

3) naruszenie przepisu art. 123 pkt 3 ustawy – Prawo wodne poprzez przyjęcie, iż pozwolenie wodnoprawne wydane przez organ pierwszej instancji nie narusza wymagań ochrony zdrowia oraz środowiska;

4) naruszenie przepisu art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez: pominięcie okoliczności, iż wydanie pozwolenia wodnoprawnego zezwalającego na odprowadzenie ścieków do rzeki L., a następnie przez rzekę Cz.W. do rzeki K. stanowiłoby realną ochronę ujęcia wody w P. przed skażeniem i uwzględniałoby interes społeczny oraz słuszny interes obywateli; brak rozstrzygnięcia kwestii, czy pojemność zbiornika retencyjnego stanowiącego element mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków w Z. oraz wiążący się z tym czas przetrzymywania ścieków warunkuje dostateczną ochronę przed skutkami potencjalnej awarii; nieokreślenie, w jaki sposób przy zaniku energii elektrycznej ścieki zostaną skierowane do zbiornika retencyjnego; niewyjaśnienie, czy odprowadzanie oczyszczonych ścieków w sytuacji ustalenia najwyższych dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń pozostaje bez wpływu na jakość wody pitnej dostarczanej mieszkańcom Legnicy oraz okolicznych gmin.

Powołując się na te zarzuty pełnomocnik skarżącej spółki wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez wydanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi, oczyszczonych na mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków poprzez M. do rzeki L., ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi przedstawiona została argumentacji zbieżna z powołaną wcześniej w uzasadnieniu odwołania. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej spółki wskazała, że w toku postępowania organy orzekające nie odniosły się do treści pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia 26 lipca 2007r., który powołując się na wyniki badań laboratoryjnych jednoznacznie stwierdził, że woda w rzece K. od kilku lat jest zanieczyszczona mikrobiologicznie. Często występują w niej przekroczenia ilościowe bakterii coli typu kałowego, paciorkowców kałowych, a ponadto notowana jest obecność pałeczek salmonelli. Zdaniem Inspektora Sanitarnego woda w rzece K. nie spełnia – jako ujęcie wodociągowe dla ludności – wymaganych parametrów, co pod względem mikrobiologicznym klasyfikuje ją do klasy A3.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej spółki zwróciła również uwagę, że w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym ustalono najwyższe dopuszczalne stężenia zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach mimo braku jakichkolwiek badań co do wpływu zrzucanych ścieków na jakość wody pitnej.

W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 20 marca 2008r. Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Uzupełniając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że z wielokrotnych badań prowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we W. wynika, że stan jakości wód rzeki K. pod względem biologicznym - podobnie jak i innych rzek w województwie dolnośląskim – jest niezadawalający. W odniesieniu do rzeki K. jest to efekt wprowadzania do niej ścieków na obszarze całej zlewni i łączenie tego stanu wyłącznie z faktem wprowadzania ścieków z miasta Z. jest oczywiście błędne. Poprawa jakości wody przeznaczonej do celów pitnych pod względem bakteriologicznym jest zadaniem Zakładu Uzdatniania Wody w P. i powinna następować w procesie dezynfekcji wody powszechnie stosowanym, a przedstawiany stan czystości wód rzeki K. nie dyskwalifikuje ich jako surowca do produkcji wody pitnej.

Wojewoda D. wskazał także, iż w ściekach odprowadzanych z miasta Z. nie występują substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego i w zaskarżonej decyzji prawidłowo określono wskaźniki zanieczyszczeń reprezentatywne dla tego rodzaju odprowadzanych ścieków i dopuszczalne wartości tych wskaźników. Organ podkreślił ponadto, że ścieki z miasta Z. w sposób określony w decyzji z dnia [...]r. odprowadzane są od wielu lat i dotychczas zarówno sposób oczyszczania ścieków, jak i przyjęte procedury dotyczące hipotetycznych zdarzeń o charakterze awaryjnym nie powodowały zakłóceń w zaopatrzeniu w wodę aglomeracji l..

Na rozprawie w dniu 15 maja 2008r. pełnomocnik skarżącego – L. Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. oświadczyła, że popiera skargę i wnioski w niej zawarte, natomiast pełnomocnik uczestnika postępowania – Spółki A w Z. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Istotne również jest, że w ustawowo określonych ramach kompetencji kontrolnych sądów administracyjnych ustawodawca nie uwzględnił uprawnienia tych sądów do merytorycznego orzekania w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu administracyjnym, co sprawia, że zasadność skargi skutkuje jedynie wydaniem orzeczenia kasacyjnego lub o innej szczególnej treści, wynikającej z przepisów art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./.

Mając na względzie wskazanej wcześniej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził konieczność uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie przy orzekaniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej powyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 135 tej regulacji.

W rozpoznawanej sprawie należy – zdaniem Sądu zwrócić uwagę, że postępowanie administracyjne podporządkowane jest ustrojowej zasadzie dwuinstancyjności, sformułowanej w art. 15 kpa i mającej również walor zasady konstytucyjnej z racji wpisania jej w treść art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zasada ta w administracyjnym toku instancyjnym realizowana jest poprzez odwołanie lub inny środek zaskarżenia przysługujący w zwyczajnym trybie weryfikacyjnym, który skutecznie wniesiony gwarantuje rozpoznanie sprawy załatwionej przez organ administracji publicznej pierwszej instancji po raz drugi przez właściwy organ wyższego stopnia i uzyskanie rozstrzygnięcia tego organu.

Wobec obowiązującej koncepcji zasady dwuinstancyjności powinnością organu odwoławczego jest rozpatrzenie ponownie sprawy, w której wniesiono odwołanie w jej całokształcie, co wymaga wyczerpującego i wszechstronnego wyjaśnienia jej okoliczności faktycznych i prawnych.

Tylko prawidłowe czynności organu odwoławczego w tym zakresie umożliwiają prawidłowe rozstrzygnięcie w warunkach określonych treścią art. 138 kpa. Organowi odwoławczemu nie wolno natomiast ograniczyć się do kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji czy kontroli zasadności argumentów i zarzutów przedstawionych w odwołaniu /np. wyrok NSA z dnia 22 marca 1996r., sygn. akt SA/Wr 1996/95; ONSA 1997/1/35; wyrok NSA z dnia 14 października 1999r. sygn. akt IV SA 1313/98, Lex nr 48725/.

Istotne również jest, że w ramach ustawowych obowiązków organu odwoławczego, jako organu dysponującego kompetencją decyzyjną zawiera się obowiązek właściwego uzasadnienia podjętego orzeczenia, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 i art. 11 kpa.

Z ich treści wynika konieczność wykazania w uzasadnieniu, stanowiącym obligatoryjny element strukturalny orzeczenia administracyjnego, w sposób komplety i logiczny zasadności przesłanek uwzględnionych przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Przedstawione w uzasadnieniu motywy działania organu muszą dokładnie i wyczerpująco wyjaśnić jego racje decyzyjne, w tym przede wszystkim podstawę faktyczną zastosowania w danej sprawie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego.

W ocenie Sądu organ odwoławczy orzekając w rozpoznawanej sprawie naruszył prawo w omawianym powyżej zakresie, obarczając przez to podjęte orzeczenie wadliwością uprawniającą do uwzględnienia skargi.

Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Spółki A w Z. w dniu 26 lutego 2003r. Taka data wskazana jest w obwieszczeniu Starosty Z.. /Niezrozumiałe jest ponowne jego wszczęcie w dniu 19 czerwca 2007r. po kasacyjnym orzeczeniu Wojewody D., które powinno skutkować jedynie kontynuacją czynności procesowych w postępowaniu wszczętym w dniu 26 lutego 2003r. i nie zakończonym w sposób wymagany przepisem art. 104 kpa/.

Z treści obwieszczeń Starosty Z. i wydawanych w sprawie w toku postępowania jurysdykcyjnego decyzji /do dania 4 października 2007r./ wynika, że Spółka w Z. wystąpiło o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków i pobór wody podziemnej.

Natomiast z osnowy decyzji zaskarżonej i decyzji ją poprzedzającej wynika w sposób jednoznaczny, że rozstrzygnięto sprawę wyłącznie w zakresie dotyczącym udzielenia pozwolenia na szczególne korzystanie z wód tj. odprowadzanie ścieków z miasta Z. i okolicznych wsi, oczyszczonych na mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków poprzez M. do rzeki K..

Z akt sprawy – na podstawie, których zgodnie z przepisem art. 133 § 1 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeka sąd administracyjny – nie wynika, aby wniosek w pozostałej części tzn. dotyczącej udzielenia pozwolenia na pobór wód podziemnych został skutecznie cofnięty, a postępowanie w tym zakresie umorzono albo, że sprawę tę załatwiono w inny sposób.

Zważyć przy tym należy, że żądanie wniosku określa w sposób wiążący dla właściwego w sprawie organu przedmiot sprawy i granice rozpoznania, a ich modyfikacja jest uzależniona wyłącznie od woli wnioskodawcy.

Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w aktach sprawy nie ma wniosku Spółki A w Z. z dnia 26 lutego 2003r., który zgodnie z obwieszczeniem Starosty Z. z tej daty i przepisem art. 61 § 3 kpa powinien inicjować postępowanie w sprawie. Materiał sprawy zawiera jedynie wniosek tego przedsiębiorstwa z dnia 17 października 2002r.

Jednocześnie uzasadnienie decyzji wydanej w sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym tej kwestii nie wyjaśnia, a uchybienie to akcentuje organ odwoławczy nie odnosząc się do wskazywanej okoliczności tzn. zmiany przedmiotu sprawy w przedstawianej w uzasadnieniu argumentacji.

W uzasadnieniu decyzji zaskarżonej i decyzji ją poprzedzającej brak także informacji co do daty wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Zdaniem Sądu istotne w rozpoznawanej sprawie jest również to, że materialnoprawną podstawę orzekania w niej stanowiły przepisy powoływanej poprzednio ustawy – Prawo wodne.

W treści jej art. 1 ust. 4 ustawodawca wskazał, że "Gospodarowanie wodami jest prowadzone w taki sposób, aby działając w zgodzie z interesem publicznym nie dopuszczać do wystąpienia możliwego do uniknięcia pogorszenia ekologicznych funkcji wód oraz pogorszenia stanu ekosystemów lądowych ...". Z kolei przepis art. 42 ust. 1 tego aktu stanowi, że "Wprowadzający ścieki do wód do ziemi ma obowiązek zapewnić ochronę wód przed zanieczyszczeniem, w szczególności przez budowę i eksploatację urządzeń służących tej ochronie, a tam, gdzie jest to celowe, powtórne wykorzystanie oczyszczonych ścieków. Wybór miejsca i sposobu wykorzystania albo usuwania ścieków powinien minimalizować negatywne oddziaływania na środowisko".

Natomiast przepis art. 122 ust. 4 przywoływanej ustawy wymaga uwzględnienia przy wydawaniu pozwoleń wodnoprawnych na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi albo do urządzeń kanalizacyjnych postanowień rozdziałów 1-4 w dziale IV tytułu III ustawy – Prawo ochrony środowiska, do których należy m.in. przepis art. 144 ust. 1 /wskazywany w skardze i w odwołaniu/, zgodnie z którym eksploatacja instalacji nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska.

Jednocześnie z postanowień Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000r. /pominiętej przez organy orzekające w postępowaniu instancyjnym/ ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej wynika, że woda jest "...dziedzictwem, które musi być chronione, bronione i traktowane jako takie". Z deklaracji zawartej w dyrektywie wynika, ...że ma ona na celu utrzymanie i poprawę środowiska wodnego we Wspólnocie, a cel ten jest szczególnie związany z jakością danych wód /pkt 19/.

Ponadto w art. 4 tego aktu wspólnotowego, określającego cele środowiskowe m.in. dla wód powierzchniowych postanowiono, że państwa członkowskie chronią, poprawiają i przywracają wszystkie części wód powierzchniowych, mając na celu osiągnięcie ich dobrego stanu. Dyrektywa przyjęła również strategię ochrony wód przed zanieczyszczeniami. /W tym miejscu Sąd uznał za właściwe zwrócić uwagę, że powoływana w skardze dyrektywa 75/440/EWG z dnia 16 czerwca 1975r. dotycząca wymaganej jakości wód powierzchniowych przeznaczonych do pozyskiwania wody w Państwach Członkowskich nie obowiązywała w dacie orzekania przez Wojewodę D. na mocy art. 22 pkt 1 w zw. z art. 25 dyrektywy 2000/60/WE/.

W kontekście tak określonych warunków prawnych oraz treści pisma z dnia 26 lipca 2007r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. stwierdzającego ponadstandardowe zanieczyszczenia mikrobiologiczne rzeki K. powodowane prawdopodobnie działaniami Spółki A w Z. konieczne było wyjaśnienie w sposób nie budzący wątpliwości, zasadności przyjętego w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym sposobu odprowadzania ścieków do rzeki K. ze szczególnym uwzględnieniem legalności odstąpienia od realizowanej koncepcji odprowadzania ścieków do rzeki K. ale poprzez rzeki L. i Cz.W. i określenia miejsca zwrotu ścieków poniżej ujęcia wody w P., z którego zaopatrywane jest w wodę miasto L. i okoliczne gminy. To rozwiązanie gwarantowało bowiem lepsze zabezpieczenie ujęcia wody w P. przed zanieczyszczeniami.

Istotne jest to również – jak słusznie podniesiono w skardze – w kontekście zasady sformułowanej w art. 7 kpa, wymagającej m.in. równoważenie interesu społecznego i słusznego interesu indywidualnego.

W ocenie Sądu warunku prawidłowego uzasadnienia w tym zakresie nie spełnia zastosowane przez organ odwoławczy wyjaśnienie, ograniczone do stwierdzenia że "koncesja ta była opracowana i realizowana w określonych czasowo realiach prawnych i ekonomicznych".

W uznaniu Sądu należy też dodatkowo zwrócić uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby właściwy w sprawie organ odniósł się w toku postępowania do ponownego wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., zawartego w piśmie z dnia 26 lipca 2007r. o zapewnienie w prowadzonym w tej sprawie postępowaniu udziału jego przedstawiciela. Zważyć przy tym należy, że zgodnie z ustawą z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm./. Inspekcja ta jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru m.in. nad warunkami higieny środowiska w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobieganiu powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych.

W ocenie Sądu – nie przesądzającego o statusie procesowym Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego – wniosek taki powinien zostać rozpatrzony przez organ prowadzący postępowanie w sprawie także z uwzględnieniem aspektu stworzonego treścią przepisu art. 125 pkt 3 ustawy – Prawo wodne, stanowiącego, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit c powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej regulacji, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa. Za takie koszty Sąd uznał w tej sprawie kwotę uiszczonego wpisu od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał za właściwe wskazać, że podstawa prawna decyzji, jako jej składnik wymieniony w przepisie art. 107 § 1 kpa, powinna zawierać dokładne określenie jednostki redakcyjnej przepisu zastosowanego przy orzekaniu. Przepis art. 138 § 1 kpa powołany w zaskarżonej decyzji ma trzy punkty formułujące różne rozstrzygnięcia i prawidłowo oznaczona podstawa prawa powinna go konkretyzować.

Poprzestanie na powołaniu art. 138 § 1 kpa nie jest prawidłowe, mimo że samo rozstrzygnięcie pozwala sprecyzować zastosowany przepis prawa.

H.B. 7.07.2008r.