Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 351/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250, art. 199, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 61a par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust 4, art. 28 ust 3 i 3b, art. 28 ust 2, art. 28 ust 3, art. 30, art. 83 b ust 1
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 18 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak(spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 roku sprawy ze skargi P. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek 1) oddala skargę; 2) przyznaje radcy prawnemu M. S. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych [...] w Ł. A39 lok. 7 A, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu P. M. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu M. S. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] roku nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm., zwanej dalej: "u.s.u.s.") Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku P. M. o umorzenie należności z tytułu składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 18 października 2017 r. wpłynęło, do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismo P. M. z 16 października 2017 r., w którym wystąpił o "przywrócenie terminu" rozpatrzenia wniosku z 18 sierpnia 2017 r. o:

* umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 1 listopada 2011 r. do 6 grudnia 2016 r. w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

uznanie okresu od 1 listopada 2011 r. do 18 sierpnia i 2017 r. za okres nieskładkowy,

zawieszenie postępowań karnych,

* uznanie jego nieobecności za niezawinioną i na podstawie art. 348 k.p.c. zwolnienie od kosztów uznania wniosku.

Z uwagi na fakt, iż wniosek P. M. z 18 sierpnia 2017 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia, o czym został on poinformowany pismem z 10 października 2017 r. (nr sprawy [...]), pismo z dnia 16 października 2017 r. zostało potraktowane jako nowy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] r., nr [...], na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.:

* w związku z art. 30 i art. 83b ust. 1 u.s.u.s., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2011 r. do sierpnia 2012 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych;

* w związku z art. 28 ust. 3a i art. 83b ust. 1 u.s.u.s., odmówił wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek i z tytułu odsetek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2011 r. do sierpnia 2012 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r. Decyzja została doręczona skarżącemu 21 grudnia 2017 r.

Jednocześnie decyzją z tej samej daty nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 78.546,36 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2011 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 52.838,50 zł, w tym z tytułu:

- składek: 41.240,50 zł,

- odsetek liczonych na dzień 18 października 2017 r.: 11.598,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2011 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 21.442,26 zł, w tym z tytułu:

- składek: 16.747,26 zł,

- odsetek liczonych na dzień 18 października 2017 r.: 4.695,00 zł,

c) Fundusz Pracy za okres od listopada 2011 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 4.265,60 zł, w tym z tytułu:

- składek: 3.362,60 zł,

- odsetek liczonych na dzień 18 października 2017 r.: 903.00 zł.

P. M. pismem z 28 grudnia 2017 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie w całości wniosku o umorzenie składek i odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 1 listopada 2011 r. do 6 grudnia 2016 r. w myśl art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznanie okresu od 1 listopada 2011 r. do dnia bieżącego za okres nieskładkowy, zawieszenie egzekucji i postępowań karnych, uznanie nieobecności za niezawinioną i zwolnienie od kosztów uznania wniosku oraz uznanie zakończenia aktywności zawodowej i wyrejestrowania z ubezpieczeń 31 października 2011 r.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wskazał między innymi, że biorąc pod uwagę ścisły związek: pracy, płacy i kosztów, to w jego sytuacji po 1 listopada 2011 r. nie ma takiego związku. Tak więc niezasadne jest naliczanie składek i odsetek od składek. Niedopilnowanie kompletnego wyrejestrowania na 31 października 2011 r., to błąd po jego stronie jak i "systemu ZUS". Błąd ten nie może skutkować kosztami w wysokości około 130.000 zł, czy też odbieraniem nieruchomości stanowiącej współwłasność, położonej w P., przy ul. A, nr [...], po zaniżonej kilkakrotnie wartości. Błąd nie może niszczyć życia jego i jego rodziny i spychać do ubóstwa. We wniosku P.M. wskazał również, że jest w trudnej sytuacji zdrowotnej: ma zawroty głowy, zaburzenia, równowagi, częste nudności, uczucie lęku, niedowidzenie prawego oka, podwójne widzenie, podejrzenie stwardnienia rozsianego, nadciśnienie tętnicze, zespół lękowo depresyjny, co nie pozwala mu na wykonywanie wielu czynności. Z uwagi na stan zdrowia nie jest aktywny zawodowo. Ponadto podniósł, że dochody jego trzyosobowej rodziny wynoszą 1.074,00 zł i stanowią 1/3 minimum socjalnego trzyosobowego gospodarstwa domowego. Wskazał również, że zawężają się drastycznie więzi społeczne i rodzinne, gdyż jego rodzina nie utrzymuje już kontaktów towarzyskich i nie korzysta z dóbr kultury, a "działania egzekucyjne, postępowania sądowe i odmowna decyzją umorzenia, wprowadzają i piętrzą nerwowość, tworząc ciągły szkodliwy stan napięcia".

W dniu 2 stycznia 2018 r. do ZUS wpłynęło pismo z 29 grudnia 2017 r., w którym P. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku w części dotyczącej odsetek wskazanych w decyzji nr [...] z [...] r. dotyczących:

* składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłoszone do ubezpieczeń za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r.,

* składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników w części finansowanej przez płatnika za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r.

W uzasadnieniu pisma podniósł, iż: "gdyby nie błąd i niedopilnowanie kompletnego wyrejestrowania na 31 października 2011 r., nie byłoby na pewno dzisiaj zaległości". Wskazał jednocześnie, że nie wnosi zastrzeżeń do ww. decyzji w dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłoszone do ubezpieczeń za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. oraz składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników w części finansowanej przez płatnika za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r., ponieważ wskazane terminy pokrywają się z umowami na czas określony dwóch osób do 31 sierpnia 2012 r. (...). Nadmienił, że pozostałe informacje i wyjaśnienia zawarte zostały we wniosku z 28 grudnia 2017 r.

ZUS, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z nr [...], powołał treść art. 30 u.s.u.s. zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, na podstawie którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza należności z tytułu składek. Organ podniósł, iż w przepisie tym ustawodawca użył sformułowania "nie stosuje się", co oznacza, że w stosunku do wymienionych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie ich umorzenia, dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego, jak i negatywnego. W stosunku do tego rodzaju składek Zakład nie może więc badać przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że na podstawie wskazanego przez stronę we wniosku z dnia 18 października 2017 r. art. 28 ust 3a u.s.u.s., organ może umorzyć należności z tytułu składek ubezpieczonych, którzy są równocześnie płatnikami tych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności. Oznacza to, że umorzenie z powodu trudnej sytuacji może dotyczyć wyłącznie składek na własne ubezpieczenia płatnika składek. W odniesieniu do należności z tytułu składek za inne osoby zgłaszane do ubezpieczeń przez płatnika (pracowników), które figurują na jego koncie jako płatnika składek, przepis ten nie ma zastosowania. Oznacza to, że na podstawie tego przepisu Zakład również nie może podjąć jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części, w której są one finansowane przez płatnika.

Wobec powyższego, w ocenie ZUS, decyzją z [...] r. nr [...] prawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania odpowiednio na podstawie art. 30 u.s.u.s. oraz na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s., co oznacza, że zasadnym jest utrzymanie tego rozstrzygnięcia w mocy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, P.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, że wobec wniosku złożonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o ukaranie z dnia 9 marca 2017 r. (dot. sprawy [...]),[...] marca 2018 r. został uniewinniony przez Sąd Rejonowy w Ł. [...] Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w P., w sprawie o sygn. akt [...]. Tym samym wniósł o uznanie analizy za skuteczną umorzenia składek i odsetek od składek, zawartą w decyzji Zakładu [...] z [...] r. Ponadto skarżący wskazał, że dwukrotnie (19 września 2017 r. i 15 listopada 2017 r.) wypełnił druki, złożył oświadczenie o pomocy de minimis, dołączył wymagane dokumenty, czego nie uwzględniono w piśmie ZUS z 10 października 2017 r. i pozostawiono wniosek bez rozpatrzenia (dotyczy wniosku z 18 sierpnia 2017 r.). Po jego piśmie z dnia 6 grudnia 2017 r. nie nastąpiło uzupełnienie braków, co uniemożliwiło mu zapoznanie się z całością zebranego materiału i wypowiedzenia się, natomiast w dniu [...] r. ZUS wydał dwie decyzje odmawiające umorzenia nr: [...] i [...]. W dniu 3 stycznia 2018 r. w Biurze Terenowym ZUS odnośnie decyzji nie udzielono mu odpowiedzi (...), zaś 16 stycznia 2018 r. chciał skorzystać z prawa wglądu w akta sprawy, wg pisma ZUS z 9 stycznia 2018 r., w Biurze Terenowym ZUS w P. ale nie było to możliwe, ponieważ akt tam nie było z uwagi na co złożył "aneks" (...), 16 lutego 2018 r. po zapoznaniu się z aktami stwierdził, że w aktach nadal brakuje wniosku z 18 sierpnia 2017 r., druków z 19 września 2017 r. oraz zaświadczenia "wykreślenia z ewidencji - sklepu", a ponadto złożył oświadczenie i dwa wnioski. W marcu 2018 r. otrzymał zaskarżone decyzje podtrzymujące treść odmowną umorzenia dwóch ww. decyzji z [...] r., nie odnosząc się do ww. braków zaistniałych w aktach sprawy i utrudnień dostępu do akt, a także "łącznego zaistnienia negatywnych okoliczności stanowiąc charakter wyjątkowy"[pic] W uzasadnieniu skargi P. M. podał także, że występuje z wnioskiem o umorzenie składek i odsetek, gdyż to pozwoli mu na wyjście z kryzysu finansowego oraz skuteczniej i efektywniej przejść proces leczenia przy tym zachowując konieczne podstawy do egzystencji trzyosobowej rodziny. Zaznaczył, iż obecnie jego sytuacja jest jeszcze trudniejsza niż przed 31 października 2011 r. Ponadto wskazał, że Prezes ZUS w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy, naruszając jedną z podstawowych zasad postępowania wyrażoną w art. 10 § 1 kpa i art. 7 kpa. Podkreślił, że stosowna w sprawie jest nowelizacja kpa poszerzająca katalog zasad ogólnych, między innymi o przyjaznej interpretacji przepisów oraz zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony. Wbrew prawdziwym faktom 10 października 2017 r. Zakład pozostawił jego wniosek bez rozpatrzenia (...), mimo twierdzenia o "wnikliwym sprawdzaniu", uznaniu sprawy za oczywistą do umorzenia, to Zakład wybiórczo bada przesłanki umorzenia. Zgromadzenie przez Zakład kompletnego materiału dowodowego nastąpiło z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, skutkujące wadliwością wydanych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Dodać należy, iż wyrokiem z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie sygn. III SA/Łd 352/17 ze skargi P. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 78.546,36 zł, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."). W myśl art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] r., nr [...], którą na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.:

- w związku z art. 30 i art. 83b ust. 1 u.s.u.s., odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2011 r. do sierpnia 2012 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych;

- w związku z art. 28 ust. 3a i art. 83b ust. 1 u.s.u.s., odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek i z tytułu odsetek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2011 r. do sierpnia 2012 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r.

Wskazać przy tym należy, że jak wynika z akt sprawy, skarżący we wniosku z 16.10.2017 r. - wszczynającym niniejsze postępowanie, wyraźnie zaznaczył, iż prosi "o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy od 01.11.2011 r. do 06.12.2016 r. w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych". Dodać również trzeba, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 29 grudnia 2017 r. (k. 98 akt admin.) P. M. wskazał, że nie wnosi zastrzeżeń do decyzji nr [...] w części dotyczącej składek na ubezpieczenie społeczne za osoby zgłoszone od 01 listopada 2011 roku do 31 sierpnia 2012 roku oraz składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników w części finansowanej przez płatnika od 1 listopada 2011 roku do 31 sierpnia 2012 roku oraz na Funduszu Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 01 listopada 2011 roku do 30 kwietnia 2012 roku, prosząc jedynie o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w części dotyczącej odsetek za pracowników, ponownie wskazując przy tym na art. 28 ust 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, że zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu, ubezpieczeniu na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych określają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. 2017 r. poz. 1778) - dalej u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuacje pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie

z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub

w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r., poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Umorzenie należności z tytułu składek w innych sytuacjach, niż całkowita ich nieściągalność możliwe jest w sytuacji, którą reguluje art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być

w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wskazane powyżej regulacje nie mają jednak w całości zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek. Zgodnie bowiem z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. Przedsiębiorca nie może zatem skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części dotyczącej nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Wprowadzenie przez ustawodawcę zastrzeżenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. W omawianej sytuacji płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni (wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 marca 2018 r., III SA/Łd 53/18, Lex numer 2471445).

Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami, ustawodawca w ogóle nie przewidział możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy, nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tej części. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności, który to wniosek wszczął postępowanie. Organ zobligowany był więc do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w tym zakresie (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3208/05; w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 483/10 oraz w Olsztynie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 118/10; Lex nr: 202345, 673064 i 749519). Stanowisko to zostało zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11 (Lex nr 1404591), który wskazał, że wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj., że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy bowiem interpretować w sposób ścisły, tj., że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11). Zasadnie zatem organ odmówił wszczęcia w powyższym zakresie postępowania administracyjnego.

Regulacja zawarta z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., obejmuje wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Sformułowanie użyte w treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (a taką podstawę wskazał skarżący we wniosku o umorzenie) odnosi się bowiem wprost do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, czyli do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą. Przepis ten umożliwia rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., III UK 84/06, OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07).

Na tle unormowań zawartych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. trzeba wskazać, że ewentualne umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika za pracownika jest możliwe tylko na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., a więc przy istnieniu całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., natomiast na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. na którą skarżący powołuje się we wniosku, a tym samym w warunkach cytowanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. - jest wykluczone (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2012 r., III SA/Wr 613/11, Lex numer 1121708, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2017 r., II GSK 5146/16, Lex numer 2316365).

Powyższe rozważania wskazują, iż rozstrzygnięcie organu o odmowie wszczęcia postępowania jest prawidłowe i brak jest podstaw do jego kwestionowania. Organ trafnie wskazał, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwia umorzenie wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, tym samym w stosunku do należności finansowanych przez płatnika składek za ubezpieczonych oraz do należności z tytułu odsetek powstałych w związku z nieopłaconymi składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, należało także odmówić wszczęcia postępowania. Skoro wniosek o umorzenie dotyczył między innymi należności z tytułu składek finansowanych przez skarżącego na ubezpieczenia społeczne pracowników, zastosowanie w powyższym zakresie znaleźć mógł wyłącznie art. 28 ust 1 - 3 u.s.u.s. Biorąc jednak pod uwagę granice złożonego przez skarżącego wniosku, rozstrzygnięcie organu w przedmiocie żądania strony skarżącej mogło nastąpić tylko na gruncie art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie zaś z treścią art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz art. 223 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2017.1870 ze zm.) i § 4 ust 3 w zw. z § 21 ust 1 pkt 1) lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2016.1715 ze zm.), Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, obejmującą podatek Vat (23%).

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl natomiast art. 200 p.p.s.a., zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona Żaden z przepisów szczególnych nie przewiduje na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym zasądzania kosztów na rzecz organu, co oznacza, że w postępowaniu tym nie obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik postępowania, którą wprowadzono w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (art. 203 i 204 p.p.s.a.).

dc[pic][pic]