Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 359/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 65 ust. 1, 2 i 6, art. 63 ust. 3 i 4, art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [..] nr [..] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania P. S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oraz w sprawie uznania przypadku za wystąpienie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że do Biura Powiatowego ARiMR

w S. wpłynął w dniu 2 kwietnia 2010r. wniosek P. S.

o przyznanie płatności na rok 2010. We wniosku do jednolitej płatności obszarowej strona zadeklarowała sześć działek rolnych głównych o łącznej powierzchni 3,01 ha, położonych na działkach ewidencyjnych w obrębie U., w gminie K.. Ponadto strona wniosła o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych do powierzchni 0,98 ha oraz o przyznanie płatności do owiec. W dniu 15 września 2010r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, sporządzony przez komisję w gospodarstwie P. S. oraz oświadczenie wnioskodawcy informujące o wystąpieniu siły wyższej wraz ze wskazaniem numerów działek ewidencyjnych upraw, które uległy zniszczeniu.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia [...] przyznał P. S. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 w łącznej wysokości 2122,14 zł oraz odmówił płatności do owiec, nakładając sankcję w wysokości 1588,65 zł, która będzie potrącana w ciągu trzech lat kalendarzowych. Ponadto na podstawie przedstawionych dokumentów uznał wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie rolnym P. S.. Rozpoznając złożone od tej decyzji odwołanie, w którym P. S. zarzucił, że gdy składał "papiery do płatności" został błędnie poinformowany przez pracownika AriMR o płatności do owiec, organ odwoławczy wskazał, że szczegółowe warunki i tryb udzielania płatności do gruntów rolnych na rok 2010 określają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. nr 170, poz. 1051 ze zm.), wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, w tym Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 326 ze zm.) oraz przepisy unijne,

w szczególności Rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające Rozporządzenia (WE): Nr 1290/2005, Nr 247/2006, Nr 378/2007 oraz uchylające Rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30, z 31.01.2009r., str. 16 ze zm.), Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009r., str. 1, ze zm.), Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1121/2009

z dnia 29 października 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009r., str. 27) oraz Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009r., str. 65).

Dalej organ podkreślił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. płatności obszarowe oraz płatności do krów i owiec przyznawane są na wniosek rolnika. Określenie "na wniosek" oznacza, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR związany jest bezpośrednio zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie wydawane jest w oparciu o zgromadzone we wniosku dane. Z kolei art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. przewiduje, iż rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek

o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1,00 ha, a wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek

o przyznanie tej płatności oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy,

w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Ponadto w myśl art. 7 ust 1 a ustawy z dnia 26 stycznia 2007r., jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar,

o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia Nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. P. S. wnioskował o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 3,01 ha. Organ I instancji przyznał stronie jednolitą, płatność obszarową zgodnie z żądaniem wyrażonym we wniosku, tj. do powierzchni 3,01 ha. Kwota w wysokości 1691,89 zł stanowi iloczyn powierzchni kwalifikowanej do płatności 3,01 ha oraz stawki płatności JPO na 2010r. w wysokości 562,09 zł/ha.

W myśl art. 7 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. rolnikowi, który

w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca). P. S. wnioskował o przyznanie płatności zwierzęcej do powierzchni 0,98 ha. Na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej ustalono, iż powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi 0,98 ha, a więc jest zgodna z deklaracją wnioskodawcy. Kwota

w wysokości 430,25 zł stanowi iloczyn powierzchni ustalonej, tj. 0,98 ha oraz stawki płatności zwierzęcej na rok 2010 - 439,03 zł/ha.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2b pkt. 2b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przysługuje wsparcie specjalne w formie płatności do samic gatunku owca domowa (Ovis aries), jeżeli w dniu 31 maja danego roku posiada co najmniej 10 samic

z gatunku owca domowa mających co najmniej 12 miesięcy życia, znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem gospodarczym lub środowiskowym, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzonego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji

i rejestracji zwierząt. Z kolei w myśl punkt 2c tego samego artykułu płatność do krów

i owiec przysługuje do zwierząt, o których mowa w ust. 2b pkt 2, znajdujących się w dniu 31 maja danego roku w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem gospodarczym lub środowiskowym, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzonego na podstawie przepisów

o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Zgodnie z § 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie rejonów wrażliwych pod względem gospodarczym lub środowiskowym (Dz. U. z 2010r., Nr 39, poz. 212) rejonami wrażliwymi pod względem gospodarczym lub środowiskowym, na terenie których znajduje się siedziba stada samic z gatunku owca domowa, to województwa: dolnośląskie, małopolskie, opolskie, podkarpackie i śląskie (załącznik 2 do rozporządzenia). W niniejszej sprawie P. S. zgłosił do płatności piętnaście sztuk samic gatunku owca domowa przybywających w siedzibie stada zlokalizowanego w miejscowości U., w gminie K.. Zgodnie z ww. Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. województwo e nie znajduje się w załączniku nr 2 do powołanego rozporządzenia, a więc, zdaniem organu II instancji, strona nie spełniła warunku zawartego w art. 7 ust. 2b pkt. 2c ustawy z dnia 26 stycznia 2007r., co skutkowało odmówieniem płatności do owiec.

Zgodnie z art. 63 ust. 3 Rozporządzenia Nr 1122/2009 jeżeli liczba zwierząt zadeklarowana we wniosku o przyznanie pomocy przewyższa liczbę zatwierdzoną

w wyniku kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonych zwierząt. Ponadto zgodnie z art. 65 ust. 2 jeżeli stwierdzone nieprawidłowości dotyczą więcej niż trzech zwierząt, całkowitą kwotę pomocy, do której rolnik jest uprawniony w ramach systemów, o której mowa w ust. 1, obniża się w danym okresie premiowym o odsetek ustalony zgodnie z ust. 3, jeżeli nie przekracza on 10 % lub dwukrotność odsetka ustalonego zgodnie z ust. 3, jeżeli przekracza on 10 % ale nie przekracza 20 %. Jeżeli procent ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 20 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony na mocy art. 63 ust. 3, jest przedmiotem odmowy w odniesieniu do przedmiotowych systemów dla danego okresu premiowego. Jeżeli procent ustalony zgodnie z niniejszym artykułem ust. 3 przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zadeklarowanych,

a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 63 ust. 3. Kwota ta podlega odliczeniu zgodnie z art. 5b Rozporządzenia (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano stwierdzenia, pozostałe saldo zostaje anulowane. Organ odwoławczy wskazał, że

w przedmiotowej sprawie różnica pomiędzy liczbą zwierząt zgłoszonych do płatności, a liczbą zwierząt kwalifikującą się objęcia płatnością wynosi ponad 50 %, co skutkuje odmówieniem płatności na rok 2010 oraz nałożeniem sankcji w wysokości 1588,65 zł, która będzie potrącana w ciągu kolejnych lat kalendarzowych, w myśl art. 65 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1122/2009 i przedstawił następujący sposób wyliczenia sankcji: (deklarowana ilość zwierząt - ilość zwierząt kwalifikujących się do płatności) x stawka płatności do 1 szt. owcy

(15 szt. - 0 szt.) x 105,91 zł/szt. = 1588,65 zł.

Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy uznał, iż podniesione

w nim argumenty nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż obowiązkiem rolnika jest wypełnienie wniosku przy dołożeniu należytej staranności. To wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo oraz decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa w ARiMR. P. S. własnoręcznym podpisem na formularzu wniosku oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, zatem ponosi on odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku. Organ dodał, że P. S. została przyznana uzupełniająca płatność do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, która to płatność została nazwana płatnością zwierzęcą. W przypadku płatności do owiec, taka płatność stronie nie przysługuje, w związku z niespełnieniem warunku zlokalizowania siedziby stada na terenach wrażliwych, o których mowa w załączniku 2 do Rozporządzenia z dnia 11 marca 2010r.

Na zakończenie organ wskazał, że zgodnie z art. 75 ust 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań

w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych obniżek nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, wraz

z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ, zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. Informacja o wystąpieniu szkody spowodowanej działaniem siły wyższej lub wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności jaką złożył beneficjent w dniu 15 września 2010r. jest zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308, z późn. zm). W związku z powyższym, organ I instancji uznał działanie siły wyższej w gospodarstwie strony.

Powyższą decyzję w zakresie nałożenia sankcji w kwocie 1588,65 zł, zaskarżył P. S. zarzucając obrazę przepisów:

1. prawa materialnego - art. 63 ust. 3 i art. 65 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. w zw. z art. 5b Rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nałożeniem sankcji w wysokości 1.588,65 zł.

- art. 73 ust. 1 Rozporządzenia nr 1122/2009 - poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nieuwzględnienie, iż wniosek o przyznanie wsparcia specjalnego w formie płatności do samic gatunku owca domowa (Ovis aries) w 2010r. był zgodny ze stanem faktycznym, tj. spełniony był wymóg posiadania co najmniej 10 samic

z gatunku owca domowa mających co najmniej 12 miesięcy życia, zaś nieprawidłowość polegająca na wskazaniu miejsca położenia stada w rejonie województwa , które w roku 2010 nie zostało zaliczone do rejonów wrażliwych pod względem gospodarczym lub środowiskowym, nie wynikała z winy skarżącego lecz ze stosowanej także przez innych rolników województwa praktyki w kierowaniu tożsamych wniosków oraz opierała się na wskazówkach pracownika Biura Powiatowego ARiMR w S., który poinformował skarżącego, żeby złożył przedmiotowy wniosek, a jeśli zostaną na ten cel przyznane środki, to otrzyma on stosowne wsparcie finansowe.

2. prawa procesowego - art. 6, 7, 8 i 9 kpa w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 49 Rozporządzenia nr 1122/2009 - poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy dotyczących rzeczywistej liczby owiec będących w posiadaniu skarżącego, nierzetelne przeprowadzenie kontroli administracyjnej oraz narażenie na poniesienie szkody finansowej w postaci sankcji pieniężnej na skutek udzielenia mu błędnych wyjaśnień i wskazówek.

- art. 107 § 3 kpa - poprzez niepodanie w uzasadnieniu skarżonej decyzji podstawy prawnej wraz z wyjaśnieniem przyczyn nałożenia sankcji pieniężnej oraz niewskazanie, na jakiej podstawie dokonano obliczeń zwierząt zadeklarowanych oraz zwierząt zatwierdzonych, a także nieustosunkowanie się w decyzji do wyników kontroli administracyjnej, w tym w szczególności niewyjaśnienie podstaw zatwierdzenia 0 (zero) samic z gatunku owca domowa w sytuacji, gdy rzeczywiście samic tych było 15, jak również niewskazanie dowodów, na których organ administracyjny oparł się, czyniąc ustalenia faktyczne.

Mając powyższe na względzie autor skargi wniósł o zmianę obu wydanych

w sprawie decyzji w części dotyczącej nałożenia sankcji pieniężnej poprzez ich uchylenie i uznanie, że nałożenie sankcji pieniężnej w wysokości 1.588,65 zł było niezasadne, oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu P. S. wskazał, że postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie płatności ze środków unijnych, pomimo przerzucenia ciężaru dowodu na producenta rolnego występującego o dopłaty, oparte jest na zasadzie prawdy obiektywnej (materialnej), co oznacza, że celem postępowania jest ustalenie tej prawdy w oparciu o fakty i okoliczności udowodnione. Tymczasem z uzasadnienia decyzji organu I jak i II instancji nie wynika w ogóle, na podstawie jakich danych wyliczono liczbę zwierząt zadeklarowanych oraz zwierząt zatwierdzonych i w oparciu o jakie współczynniki stwierdzono, że liczba zwierząt zatwierdzonych z gatunku owca domowa wynosi 0 (zero), skoro z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, iż owiec tych było rzeczywiście 15. Zwierzęta były należycie oznakowane

i zarejestrowane, czego w żaden sposób nie kwestionowały organy I i II instancji. Podkreślił, iż niejasnym dla niego pozostaje, w oparciu o jakie kryteria została przeprowadzona u niego kontrola administracyjna, która wykazała 100 % różnicę między liczbą zwierząt zadeklarowanych, a liczbą zwierząt zatwierdzonych.

Do faktu kontroli administracyjnej, jak również jej wyników, nie odnosi się

w żaden sposób w swej decyzji organ II instancji. W decyzji tej nie wskazuje nadto dowodów, na których oparł się organ czyniąc ustalenia faktyczne oraz na podstawie jakich przepisów prawa nałożona została na rolnika sankcja pieniężna.

Zauważył, że z żadnych, z przywołanych w decyzji przepisów nie wynika dla organu obowiązek nałożenia na rolnika sankcji pieniężnej. Wręcz przeciwnie,

z dyspozycji art. 73 ust 1 Rozporządzenia nr 1122/2009 wynika, że nie stosuje się obniżek i wykluczeń w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy.

Postępowanie zgodnie z prawem oraz z zasadami współżycia społecznego przez organy I jak i II instancji winno, zdaniem skarżącego, doprowadzić do stwierdzenia, iż jego wniosek o przyznanie wsparcia specjalnego w formie płatności do samic gatunku owca domowa (Ovis aries) w 2010r. był rzeczywiście zgodny ze stanem faktycznym, tj. spełniony został wymóg posiadania co najmniej 10 samic

z gatunku owca domowa mających co najmniej 12 miesięcy życia, zaś nieprawidłowość rolnika polegająca na wskazaniu miejsca położenia stada w rejonie województwa , które w roku 2010 nie zostało zaliczone do rejonów wrażliwych pod względem gospodarczym lub środowiskowym, nie wynikała z jego winy lecz ze stosowanej także przez innych rolników województwa praktyki w kierowaniu tożsamych wniosków oraz opierała się na wskazówkach pracownika Biura Powiatowego ARiMR w S., który poinformował skarżącego, żeby złożył przedmiotowy wniosek, a jeśli zostaną na ten cel przyznane środki, wtedy otrzyma stosowne wsparcie finansowe.

Strona skarżąca podkreśliła, że już w ubiegłym roku Urząd Marszałkowski podnosił fakt dyskryminowania województwa jako terenu niegórskiego w sytuacji, gdy status hodowców owiec w tym województwie nie odbiegał od hodowców z 5 innych województw, które miały prawo do dofinansowania do hodowli owiec. W mediach lokalnych była nawet mowa, że rozporządzenie w tej sprawie zostanie niezwłocznie zmienione i województwo e zostanie zaliczone do rejonów wrażliwych pod względem gospodarczym lub środowiskowym. Stąd wynikła informacja pracownika ARiMR, żeby złożyć wniosek o dofinansowanie. Dowodem na powyższe jest to, że w 2011 roku województwo e zostało zaliczone do rejonów wrażliwych pod względem gospodarczym lub środowiskowym i od tego roku dofinansowanie takie ma być przyznawane.

Zatem w jego postępowaniu nie można dostrzec elementów winy, czy też chęci nieuzasadnionego pozyskania wsparcia finansowego. Nie miał on bowiem zamiaru, by narazić Skarb Państwa na jakikolwiek uszczerbek finansowy. Dodał, że jeżeli w trakcie kontroli administracyjnej obejmującej weryfikację wniosku rolnika zostały stwierdzone nieprawidłowości, to wówczas organ I instancji powinien wezwać do złożenia wyjaśnień i ewentualnie dokonania korekty złożonego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

We wniosku z dnia 2 kwietnia 2010r. P. S. zakreślił w pierwszej rubryce, że domaga się przyznania na rok 2010:

1/ płatności bezpośredniej,

2/ płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych – tzw. płatności zwierzęcej,

3/ płatności do owiec.

Organ I instancji wniosek w przedmiocie pierwszych dwóch płatności uwzględnił w całości, ustalając, że obszar zadeklarowany odpowiada obszarowi stwierdzonemu

(przy uwzględnieniu, że nastąpił przypadek siły wyższej), natomiast odmówił skarżącemu przyznania płatności do owiec i nałożył niego "sankcję" w wysokości 1588,65 zł. Powodem odmowy przyznania płatności oraz nałożenia sankcji, jak wynika z akt sprawy, nie było ustalenie, że skarżący nie posiada określonej ilości owiec, ani , że owce te nie odpowiadają jakimś wymogom, a jedynie to, że stado, w którym się znajdują, jest zarejestrowane w miejscowości położonej na terenie województwa , które to województwo nie zostało wymienione w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. Obecnie skarżący kwestionuje nałożenie na niego sankcji. W związku z tym wskazać należy, iż już w odwołaniu od decyzji organu I instancji P. S. wskazywał na to, że składając wniosek został błędnie poinformowany przez pracownika ARiMR o płatności do owiec. Odnosząc się do tego zarzutu organ odwoławczy jedynie wskazał, że "podniesione w nim argumenty nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż obowiązkiem rolnika jest wypełnienie wniosku przy dołożeniu należytej staranności. To wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo oraz decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa w ARiMR. P. S. własnoręcznym podpisem na formularzu wniosku oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, zatem ponosi on odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku".

Pomijając kwestię, że w niniejszej sprawie powierzchnia gruntów nie była przedmiotem sporu, w związku z czym twierdzenie organu odwoławczego, że skarżący dysponuje wiedzą na ten temat faktycznie są w tej sprawie bez znaczenia, to przede wszystkim wskazać należy, iż z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego organ, nie odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, naruszył przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mianowicie, jako podstawę prawną nałożenia sankcji organ odwoławczy wskazał przepis art. 65 ust. 2 w zw. z art. 63 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009r., str. 1, ze zm.), dalej określanego jako rozporządzenie nr 1122/2009r. Tymczasem art. 65 dotyczy zmniejszania płatności i wykluczenia odnośnie do bydła objętego wnioskiem o przyznanie pomocy, tak więc w przypadku owiec nie może być stosowany jako samodzielna podstawa prawna do zmniejszenia bądź wykluczenia płatności ( a takimi właśnie pojęciami posługuje się zarówno rozporządzenie nr 1122/2007 jak i ustawa z dnia 26 stycznia 2007. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Przepis ten, to jest art. 65 może stanowić podstawę do zmniejszenia płatności do owiec lub jej wykluczenia, ale tylko w powiązaniu z art. 66 rozporządzenia Nr 1122/2009r., który właśnie reguluje kwestie dotyczące zmniejszenia i wykluczenia odnośnie do owiec i kóz objętych wnioskiem o przyznanie pomocy. Łączna analiza tych przepisów, to jest art. 63 ust. 3, 65 i 66 rozporządzenia nr 1122/2009r. prowadzi do wniosku, że samo stwierdzenie, w odniesieniu do owiec, że znajdują się one w stadzie zarejestrowanym na terenie nie zakwalifikowanym jako tzw. rejon wrażliwy pod względem gospodarczym lub środowiskowym, nie może stanowić podstawy do wykluczenia z płatności, a tak należy rozumieć użyte w decyzjach obydwu instancji nieustawowe określenie "nałożenie sankcji". Zdaniem Sądu do wykluczenia na podstawie przepisów art. 65 w zw. z art. 63 ust.3 rozporządzenia nr 1122/2009 może dojść w sytuacji, gdy:

- rolnik deklaruje do płatności określoną ilość zwierząt, a kontrola wykazuje, że takiej ilości nie potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich, albo gdy

- przeprowadzona kontrola na miejscu wykazuje, że faktycznie w stadzie nie ma zadeklarowanej ilości zwierząt.

Tymczasem w niniejszej sprawie organy ani nie kwestionują faktu, że skarżący posiada odpowiednią ilość owiec zarejestrowanych, ani też faktu, że na miejscu, w siedzibie stada, taka ilość zwierząt istnieje. Zakwestionowana została natomiast siedziba stada, w tym sensie, że nie jest ono położone w żadnym z województw wymienionych w załączniku nr 2 powołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Do takiej natomiast sytuacji odnosi się art. 66 ust. 3 i ust. 4 Rozporządzenia nr 1122/2009r. Zgodnie z art. 66 ust. 3 w przypadku stwierdzenia w odniesieniu do wniosków o premie uzupełniające, że nie mniej niż 50 % powierzchni gospodarstwa użytkowanego rolniczo położone jest na obszarach, o których mowa w art. 102 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, nie wypłaca się premii uzupełniającej, a premię dla maciorek i kóz obniża się o kwotę równą 50% premii uzupełniającej. Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 4 w przypadku stwierdzenia, że odsetek powierzchni gospodarstwa użytkowanej rolniczo i położonej na obszarach wymienionych w załączniku III do rozporządzenia (WE) nr 1121/2009 jest niższy niż 50 %, nie wypłaca się premii z tytułu kóz. Z oczywistych względów ten ostatni przepis, ponieważ dotyczy tylko kóz, nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Niemniej wskazać należy, iż gdyby przepis art. 63 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009r. obejmował także sytuacje związane z położeniem gospodarstwa - bądź siedziby stada - poza rejonami szczególnymi, wówczas zbędne byłoby dodatkowe zamieszczanie w art. 66 rozporządzenia nr 1122/2009 odrębnych regulacji dotyczących tej kwestii.

Jak wyżej wspomniano, zdaniem Sądu art. 63 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 nie ma zastosowania do takiej sytuacji, jaka zachodzi w tej sprawie, w związku z czym organ nie mógł na podstawie art. 65 ust. 2 wykluczyć skarżącego z dopłaty, nawet stosując ten przepis na podstawie art. 66 ust. 1. Jedyną podstawę do wykluczenia z płatności mógłby ewentualnie stanowić art. 66 ust. 6 rozporządzenia nr 1122/2009r., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że nieprawidłowości, o których mowa w ust. 2, 3, 4 lub 5 popełniono celowo, całkowita kwota pomocy, o których mowa w tych ustępach, jest przedmiotem odmowy. W takim przypadku rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równiej tej kwocie. Kwota ta podlega odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia (WE) nr 885/2006. W świetle powyższego uregulowania aby wykluczyć skarżącego z płatności, ( o ile w ogóle art. 66 ust. 6 ma zastosowanie do płatności będącej przedmiotem sprawy, a więc że jest to premia w rozumieniu przepisów unijnych), należałoby wykazać, że popełniona przez skarżącego nieprawidłowość, polegająca na zgłoszeniu do płatności owiec, zarejestrowanych w stadzie, którego siedziba położona jest na terenie woj. , była celowa. Tymczasem skarżący zarzuca, iż od pracowników urzędu ARiMR uzyskał informację, że o przyznanie tej płatności może się ubiegać. Poza tym, na co także powołuje się autor skargi, w mediach była nagłośniona sprawa dotycząca podejmowanych przez władze województwa starań o zmianę rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez objęcie województwa płatnościami na owce. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma tego Ministra z dnia 25 lutego 2011r. adresowanego do Marszałka Województwa , wystąpił on do Komisji Europejskiej o rozszerzenie zakresu terytorialnego programu o województwo. Okoliczności te mogą przemawiać za uznaniem, iż działaniu skarżącego, polegającego na złożeniu wniosku o przyznanie płatności także do owiec, nie można zarzucić, że było celowym wprowadzaniem organu w błąd.

Podkreślić należy, iż ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie reguluje samodzielnie kwestii związanych ze zmniejszaniem i wykluczaniem z płatności, odsyłając w tej materii do przepisów unijnych, o których mowa w art. 1 ust. 1 tej samej ustawy. Do tych przepisów, zwłaszcza jeśli chodzi o zmniejszanie i wykluczanie z płatności, nie można stosować wykładni rozszerzającej. Trafnie skarżący zarzuca organowi naruszenie przepisu art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009r, zgodnie z którym zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. W każdym zaś razie organ nie przeprowadził analizy sprawy pod kątem tej regulacji. Jeszcze raz bowiem stwierdzić należy, iż z uzasadnienia zarówno decyzji organu I jak i II instancji nie wynika, aby P. S. nie posiadał zadeklarowanej liczby owiec, bądź też, aby zwierzęta te nie spełniały wymogów o jakich mowa w art. 7 ust. 2b pkt 2lit. "b", w zakresie ich ilości, płci i wieku. We wniosku nie twierdził także, że jego stado ma siedzibę na terenie któregoś z województw, wymienionych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r.

Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 12790 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę w zakresie ustalania, czy zachodzą podstawy do wykluczenia P. S. z płatności organ winien uwzględnić wyżej wskazaną ocenę prawną i rozważyć czy w sprawie może mieć zastosowanie art. 66 ust. 6 rozporządzenia nr 1122/2009r. w związku z art. 73 tego samego aktu.

Stosownie do art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Zasądzona na rzecz skarżącego kwota odpowiada uiszczonemu przez niego wpisowi od skargi.