Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 826/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 13
journal: Dz.U. 1948 nr 35 poz 240
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.
article: art. 131 ust. 1, art. 129 ust. 5,  art. 216 ust. 2 pkt 1,  art. 242
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 1603
law: Dziennik Ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...] zniesiona została współwłasność dwóch nieruchomości położonych w K. o łącznej powierzchni [...] m2 zapisanych w KW [...]. oraz tomie [...] karta [...] P. Zniesienie tej współwłasności nastąpiło zgodnie z projektem podziału zatwierdzonym decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. Na mocy punktu I. 5 sentencji tego postanowienia parcele oznaczone w projekcie podziału numerami [...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 przyznane zostały na wyłączną własność Skarbowi Państwa. Wspomnianą decyzją z dnia [...] r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. działając w oparciu o art. 8 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli ( Dz. U. Nr 35, poz. 240 ) udzieliło zezwolenia na podział opisanych nieruchomości pod warunkiem, że ich współwłaściciele lub następcy prawni zgodnie z art. 12 i art. 13 powołanej ustawy odstąpią bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa działki przeznaczone pod rozbudowę ulic.

J. D. uczestnik opisanego postępowania o zniesienie współwłasności

( a zarazem jeden ze spadkobierców innej jego uczestniczki R. K. ) wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do Prezydenta Miasta K. o wypłatę rekompensaty za utracone mienie. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K., umorzył postępowanie w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] wymienionego we wspomnianym na wstępie postanowieniu Sądu Powiatowego w K. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – O gospodarce nieruchomościami – dalej u.g.n. ( w jej ówczesnym brzmieniu Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ) przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i wypłaty odszkodowań stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule. Przedmiotowa nieruchomość nie została jednak przejęta na podstawie wymienionych w art. 216 u.g.n. aktów prawnych, a zatem wniosek o wypłatę odszkodowania należało uznać za bezprzedmiotowy. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...], a skargę wniesioną przez J. D. na tę decyzję oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 lutego 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 3410/01. Dodać należy, że postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt OSK 658/04 odrzucona została skarga kasacyjna od tego wyroku.

W dniu [...] r. J. D. złożył adresowany do Urzędu Wojewódzkiego w K. Wydział Gospodarki Nieruchomościami kolejny wniosek o zwrot lub rekompensatę za przejętą w [...] r. nieruchomość. Po przekazaniu tego wniosku zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta K. oraz wymianie obszernej korespondencji, pismem z dnia [...] r. wnioskodawca sprecyzował, że domaga się wypłaty odszkodowania za wywłaszczone działki nr [...],[...],[...],[...] i [...] wskazane w decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. lub przyznanie odpowiedniej nieruchomości zastępczej. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] r. J. D. zmienił zgłoszone roszczenie żądając przyznania działek zamiennych za przejętą w [...] r. nieruchomość o powierzchni [...] m2. W toku postępowania ustalono, że przedmiotowa nieruchomość położona w K. w rejonie ul. [...] aktualnie składa się z działek nr, nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]k. m. [...] obręb [...] o łącznej powierzchni [...] m2.

Po zgromadzeniu i przeanalizowaniu materiału dowodowego decyzją wydaną w oparciu o art. 104, art. 105 i art. 107 k.p.a. Prezydent Miasta K. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 13 ust. 1 ustawy o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Wskazał jednocześnie, że ustawa z 1948 r. nie przewidywała przyznawania nieruchomości zamiennej za przejęte w jej trybie grunty. Prezydent K. zauważył też, że także obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami nie daje możliwości przyznania nieruchomości zamiennej za grunty przejęte pod rządami ustawy z 25 czerwca 1948 r.

W odwołaniu od tej decyzji J. D. zarzucił błędne powołanie się przez organ I instancji na przepisy ustawy o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Powołał się także na art. 128 ust. 1 u.g.n. stanowiący, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości oraz wskazał na inne regulacje zawarte w rozdziale

5 działu III tej ustawy. Jednocześnie zauważył, że ustawa ta obowiązuje od 1 stycznia 1988 r. ( winno być 1998 r. ) i ma zastosowanie do aktów wywłaszczeniowych mających miejsce po tej dacie. Jego zdaniem jednak możliwość ubiegania się o nieruchomość zamienną stwarza art. 216 u.g.n. Zauważył także, że w przepisie tym co prawda nie została wymieniona ustawa z 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, jednak w tej kwestii wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2001 r. który uznał za niezgodne z Konstytucją pominięcie w art. 216 u.g.n. ostatnio wymienionej ustawy.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po zanalizowaniu treści art. 129 ust. 5 i art. 131 ust. 1 u.g.u. organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie wszczętej z wniosku J. D. brak było podstaw prawnych do ustalenia na jego rzecz odszkodowania, gdyż przejęcie przez Skarb Państwa objętych wnioskiem nieruchomości nastąpiło nieodpłatnie zgodnie z obowiązującymi wówczas regulacjami prawnymi, co zresztą przyznał sam odwołujący się. Także obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie ustawy o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. W tej sytuacji zdaniem organu wszczęte postępowanie należało uznać za bezprzedmiotowe, bowiem wobec braku podstaw prawnych nie mógł zostać nawiązany stosunek materialnoprawny, co zgodnie z art. 105 k.p.a. skutkować powinno umorzeniem postępowania. Wojewoda uznał tym samym, że nie można się zgodzić z twierdzeniem odwołującego się dowodzącego błędnego i nie znajdującego uzasadnienia w przepisach stanowiska organu I instancji. Odnosząc się do twierdzeń dotyczących uznania wywłaszczenia za zbędne organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania było ustalenie odszkodowania za przejętą nieruchomość w postaci przyznania nieruchomości zamiennej, a nie sprawa zwrotu tej nieruchomości. Co prawda wnioskodawca początkowo domagał się także zwrotu przejętej nieruchomości, lecz następnie ograniczył swoje roszczenie do przyznania nieruchomości zamiennej i organ I instancji orzekał tylko w tym zakresie. Wojewoda wyjaśnił także, że powołany w odwołaniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył art. 216 u.g.n. odsyłającego do przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy, w którym jest mowa o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, a nie o odszkodowaniach za takie nieruchomości, czy to w formie pieniężnej, czy w formie nieruchomości zamiennej. Dodatkowo organ II instancji wskazał, że sprawa dotycząca odszkodowania za wskazaną we wniosku nieruchomość została już rozstrzygnięta decyzjami Prezydenta Miasta K. i Wojewody wydanymi w [...] r. i wyrokiem WSA w Gliwicach oddalającym skargę.

W skardze J. D. domagał się wydania sprawiedliwego wyroku w sprawie przydzielenia mu w ramach rekompensaty działki zastępczej, jako zadośćuczynienia za wyrządzone mu krzywdy przez naruszające prawo działania władzy publicznej. Podał, że przejętej nieruchomości w trybie ustawy o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli przez wiele lat nie wpisano do księgi wieczystej oraz nie została ona wykazana w ewidencji gruntów i budynków. Podniósł, że w dacie jej przejęcia nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla dzielnicy, w której się ona znajdowała, a dopiero w latach [...] powstało na tym terenie osiedle [...]. Wskazał także, że Prezydent Miasta K. wydał w [...] r., tym razem w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, decyzję wywłaszczającą jeszcze raz przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod infrastrukturę osiedlową. Na wniosek skarżącego Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] stwierdził nieważność tej ostatnio opisanej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Z treści unieważnionej decyzji należy jednak wyprowadzić wniosek, że przejęta nieruchomość nie została przeznaczona pod budowę dróg, lecz został na niej zrealizowany inny cel niż zakładany w decyzji o jej przejęciu. Skarżący zauważył też, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości było sprawą unikatową, została ona bowiem przejęta "tylko dla samej sztuki", bez jakiejkolwiek rekompensaty dla jej właścicieli. W jego ocenie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01 uznał ustawę z 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli za niezgodną z art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W dalszej części uzasadnienia skargi J. D. powołał się na art. 137 ust. 1 u.g.n. dowodząc, że przedstawione przez niego dokumenty wyraźnie wskazują, że w latach [...] wywłaszczona nieruchomość nie była wykorzystana na cel określony w akcie jej przejęcia. Skarżący podał także, że z uwagi na aktualny stan rozczłonkowania tej nieruchomości oraz jej zabudowy bądź to małą architekturą, bądź budynkami mieszkalnymi czy garażami nie może domagać się jej zwrotu i z tego powodu domagał się przyznania za nią nieruchomości zamiennej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący ponownie szczegółowo omówił zreferowane już wyżej decyzje wydawane przez organy administracji publicznej w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz treść postanowienia Sądu Powiatowego w K. Do pisma dołączył też plik załączników w postaci kopii wystąpień skarżącego do różnych organów oraz kopii decyzji i postanowienia sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Z uwagi na treść zgłoszonego w skardze żądania skarżącemu należy wyjaśnić, iż po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem administracyjnym z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a.) uwzględniając skargę sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie w przedmiocie, którego dotyczyło toczące się postępowanie administracyjne lecz uchyla zaskarżony akt administracyjny w całości lub w części gdy stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c). Sąd może też stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 2 ) oraz stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa z przyczyn wskazanych w k.p.a. lub innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 3).

Przeprowadzone przez Sąd w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało jednak, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym skarga podlegała oddaleniu.

Na wstępie trzeba zauważyć, że przyznanie nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną nieruchomość stanowi na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także poprzednio obowiązujących regulacji, w tym ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) jedną z form odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Stosownie bowiem do art. 131 ust. 1 u.g.n. w ramach odszkodowania właścicielowi (...) wywłaszczonej nieruchomości może być, za jego zgodą, przyznana nieruchomość zamienna. Zatem przystępując do szczegółowych rozważań w niniejszej sprawie należy w pierwszej kolejności zanalizować wspomniany wyżej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia

23 lutego 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 3410/01, którym oddalona została skarga J. D. na decyzję Wojewody wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W motywach tego wyroku WSA wskazał, że w świetle obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości ( art. 128 ust. 1 u.g.n.). Kwestie wypłaty odszkodowań regulują zaś przepisy rozdziału 5 działu III ustawy. Zauważył też, że zgodnie z art. 242 u.g.n. regulacja ta, obowiązuje od 1 stycznia 1998 r. i ma zastosowanie do aktów wywłaszczeń dokonanych po tej dacie, a brak jest przepisów przejściowych, pozwalających rozszerzyć stosowanie tej regulacji i jej zasad na przypadki wywłaszczeń i przejęć nieruchomości, dokonanych w przeszłości na podstawie innych aktów prawnych. Rozszerzenie takie przewiduje natomiast art. 216 u.g.n., jednak wyłącznie w zakresie stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy, dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. WSA przywołał także treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01 [w:] OTK 2001/7/216, który uznał za niezgodne z Konstytucją RP pominięcie w art. 216 u.g.n. nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Ten wyrok Trybunału w ocenie WSA mógł mieć jednak wpływ jedynie na postępowania z zakresu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i nie dotyczył wypłaty odszkodowań za nieruchomości nieodpłatnie przejęte w trybie tych przepisów, bowiem ustawodawca nie przewidział, odmiennie niż w przypadku żądań zwrotu, możliwości stosowania przepisów rozdz. 5 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości przejętych na podstawie innych aktów. W związku z tym WSA uznał za bezzasadne powołanie się w decyzjach organów obu instancji na art. 216 u.g.n., bowiem przepis ten nie stanowi podstawy żądania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, jednocześnie uznał jednak, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Zgodnie z dyspozycją art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Określona tym przepisem moc wiążąca orzeczenia związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. W odniesieniu do sądów oznacza to, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Oddalenie wcześniejszej skargi J. D. prawomocnym wyrokiem oznacza zaś, że Sąd orzekający także w niniejszym postępowaniu jest związany zapadłym w tamtym postępowaniu orzeczeniem uznającym zgodność z prawem decyzji umarzającej postępowanie z wniosku skarżącego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie przepisów ustawy z 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Zauważyć jednak trzeba, że decyzje wydane w aktualnie kontrolowanym postępowaniu zapadły w odmiennym stanie prawnym, bowiem na mocy przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) z dniem 22 września 2004 r. doszło do zmiany przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności do art. 129 tej ustawy wprowadzony został ust. 5 regulujący kwestię wydania przez starostę odrębnej decyzji o odszkodowaniu, a aktualne brzmienie tego ustępu ustalone zostało z dniem 16 grudnia 2006 r. w oparciu o art. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 220, poz. 1601 ze zm.). Istotnej zmianie z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy uległ także art. 216 u.g.n., bowiem z dniem 22 września 2004 r. wspomnianą już wyżej ustawą nowelizującą do tego artykułu został dodany ust. 2. Zgodnie z tym nowym ustępem przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie :

1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli ( Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172),

2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych

( Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 ),

3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.).

Analiza przywołanych przepisów prowadzić musi do wniosku, że nie zachodzi tożsamość stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy aktualnie rozpatrywanej i sprawy rozstrzygniętej wyrokiem WSA w Gliwicach z 23.02.2004 r.

Spór w sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość wydania decyzji o przyznanie nieruchomości zamiennej za grunty nabyte nieodpłatnie przez Skarb Państwa ( czy nieodpłatnie wywłaszczone ) przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W rozdziale 4 działu III tej ustawy zostały uregulowane zasady wywłaszczania nieruchomości jednak przepisy te – wobec przejęcia nieruchomości objętej wnioskiem przed wejściem w życie ustawy – nie mają w sprawie zastosowania. Natomiast w rozdziale 5 działu III u.g.n. ustawodawca zamieścił wymagający bliższego omówienia art. 129 stanowiący w ust. 5 pkt 3, że starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że w sprawie hipotetycznie może wchodzić w rachubę odrębna decyzja o odszkodowaniu ( czy przyznaniu w zamian za to odszkodowanie nieruchomości zamiennej ). Przepis ten budzi wątpliwości interpretacyjne, nie wiadomo bowiem, czy chodzi w nim o zaszłości sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami czy też będzie on miał zastosowanie do sytuacji, w których – na skutek naruszenia przepisów ustawy – wydana została odrębna decyzja o wywłaszczeniu bez orzeczenia o odszkodowaniu, ewentualnie czy omawiany przepis stanowi "reaktywowanie" nieobowiązującego już art. 7 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

( Dz. U. Nr 79, poz. 464). ( vide: rozważania dotyczące tego problemu w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 260/06 [w:] ONSA i WSA 2007/4/92).

Skład orzekający Sądu podziela w tej kwestii stanowisko zajęte w przywołanym wyroku WSA w Rzeszowie, że spośród wyróżnionych możliwości należy opowiedzieć się za wykładnią, wedle której omawiany przepis ma zastosowanie do wywłaszczeń dokonanych pod rządem obowiązującej ustawy, to jest w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r., jeśli na skutek naruszenia prawa decyzja wywłaszczeniowa nie rozstrzygnęła o odszkodowaniu. Do takiego stanowiska upoważnia przede wszystkim ogólna zasada dotycząca obowiązywania aktu prawnego: wchodzi on w życie z dniem ogłoszenia albo w innym wskazanym terminie i ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych od tego dnia. Jeśli natomiast wolą prawodawcy jest stosowanie aktu prawnego do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie aktu, to racjonalny ustawodawca powinien w tej materii zamieścić odpowiedni przepis ( tamże, s. 123 ).

Sąd podziela także stanowisko WSA w Gliwicach zajęte w wyroku z dnia

23 lutego 2004 r., że skoro zgodnie z art. 242 u.g.n. ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., a zatem ma ona zastosowanie do stanów faktycznych powstałych od tej daty. W odniesieniu do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości

( dział III, rozdział 6 ) ustawodawca w art. 216 u.g.n. rozszerzył zakres obowiązywania tej ustawy wskazując, że przepisy dotyczące zwrotu mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa przed tą datą na podstawie aktów prawnych enumeratywnie w nim wymienionych, w tym jak już wyżej wskazano także nieruchomości przejętych na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.

Żaden jednak przepis u.g.n. – na wzór jej art. 216 – nie rozszerzył zakresu obowiązywania art. 129 ust. 5 i pozostającym z nim w związku z art. 131 ust. 1 u.g.n. Prowadzi to do wniosku, że art. 129 ust. 5 u.g.n., a także art. 129 ust. 5 w zw. z art. 131 ust. 1 tej ustawy nie ma zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc nie dotyczy spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r, wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ( bądź gminy ) bez ustalenia odszkodowania.

W świetle powyższego za trafne należy uznać stanowisko organów, które umorzyły postępowanie w sprawie z powodu braku materialnoprawnej podstawy do orzekania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. przesłanką umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość, a pojęcie to należy rozumieć jako brak któregoś z elementów stosunku prawnego, co powoduje, że nie można w sprawie wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Przypadkiem bezprzedmiotowości jest m.in. sytuacja braku podstaw prawnych do orzekania w sprawie.

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów należy stwierdzić, że w znacznej części pozostają one bez związku z przedmiotem rozstrzygnięcia. Większość argumentów podniesionych przez skarżącego odnosi się bowiem do przesłanek mogących ewentualnie uzasadnić jego wniosek o zwrot przejętej nieruchomości, na co zasadnie już wskazał Wojewoda w uzasadnieniu skarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. W tym kontekście zwrócić należy jedynie skarżącemu uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości muszą wystąpić wszyscy jej współwłaściciele bądź ich spadkobiercy oraz przywołać trzeba treść art. 229 i art. 229 a u.g.n. ograniczających możliwość wystąpienia z roszczeniem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Co się tyczy treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01, to wyjaśnić należy, że w tym wyroku Trybunał jedynie uznał, że przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zamieszczone w rozdziale 6 działu III u.g.n. stosuje się także do nieruchomości przejętych w trybie ustawy o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, a na skutek tego wyroku doszło do opisanej wyżej nowelizacji art. 216 u.g.n.

Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.