Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 407/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c  w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31zo ust. 10 i ust. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi "A." sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 listopada do 30 listopada 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej "A." sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. sp. z o.o., sp. k. z siedzibą w [...] – zwana dalej skarżącą lub spółką, wnioskiem z 30 grudnia 2020 r., zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za listopad 2020 r.

ZUS, decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania wnioskowanej przez nią pomocy.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z art. 31 zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842, ze zm., zwanej dalej ustawą z 2 marca 2020 r.) na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r" wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

W myśl zaś art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Mając na uwadze powyższe ZUS wskazał, że skarżąca jako przeważający rodzaj swojej działalności w swoim wniosku określiła tę, oznaczoną kodem PKD.49.39.Z - tj. pozostały transport lądowy i pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany (podklasa ta obejmuje rozkładowe, dalekobieżne przewozy autobusowe, wynajem autokarów z kierowcą, przewozy wycieczkowe i turystyczne oraz inne okazjonalne przewozy autobusowe kursujące bez ustalonego rozkładu).

Na podstawie zmian zapisów dokonanych w Krajowym Rejestrze Sądowym organ ustalił jednak, że kod PKD.49.39.Z, jako oznaczenie przeważającej działalności spółki, został zgłoszony do rejestru 9 grudnia 2020 r. Tak więc przed tą datą ujawniony w rejestrach kod przeważającej działalności spółki brzmiał 49.31.Z., który oznacza działalność, która nie uprania do zwolnienia.

Oprócz tego skarżąca spółka, w dniu 31 grudnia 2020 r., złożyła organowi oświadczenie o poprawności klasyfikacji PKD, a także wyjaśniła, że z dniu 1 czerwca 2016 r., w następstwie przekształcenia z A. sp. zo.o., przyjęła obecną formę prawną, wykazując jako przeważający rodzaj działalności ten oznaczony kodem PKD 49.31.Z (transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski).

W związku z powyższym ZUS uznał, że zmian w zakresie zapisów dotyczących przeważającego rodzaju działalności spółka dokonała dopiero z dniem 9 grudnia 2020 r. Na dzień 30 września 2020 r., który to dzień jest miarodajny dla oceny rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, jako działalności przeważającej, ustalanej na podstawie danych zamieszczonych w rejestrze REGON, skarżąca wykonywała ten rodzaj dzielności, który nie uprawniał ją do uzyskania pomocy. W związku z tym organ, decyzją z 19 stycznia 2021 r. odmówił jej przyznania zwolnienia.

Spółka wystąpiła do ZUS o ponowne rozpatrzenie jej sprawy, domagając się jednocześnie przeprowadzenia dowodów z dokumentów w postaci: zezwoleń na wykonywanie przewozów na regularnych liniach pomiędzy: [...], rozkładów jazdy na tych liniach, licencji na międzynarodowe przewozy, zezwoleń na prowadzenie tego rodzaju przewozów, wypisów z zezwoleń na wykonywanie przewozów na linii [...].

Dodatkowo wniosła o przeprowadzenie dowodów ze składanych przez siebie deklaracji na podatek od towarów i usług za listopad 2019 r. i listopad 2020 r.

W jej ocenie przedmiotowe dokumenty pozwalają na ustalenia rzeczywistego charakteru prowadzonej przez nią, jako przeważającej, działalności (innej niż przewozy miejskie i podmiejskie), a także spadku dochodów z tego tytułu.

ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek skarżącej, decyzja z [...] marca 2021 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ wskazał, że oceny spełnienia warunków, uprawniających do uzyskania wsparcia, o którym mowa w art. 31 zo ust. 10, zgodnie z ust. 11 tego przepisu, dokonuje się na podstawie danych zamieszczonych w rejestrze REGON, według brzmienia na dzień 30 września 2020 r. Na ten dzień, jako przeważający rodzaj działalności spółka miała wpisany ten, który oznaczony jest kodem PKD 49.31.Z, który to nie uprawnia do uzyskania zwolnienia.

Wnosząc skargę na decyzję ZUS z [...] marca 2021 r., skarżąca zwróciła się do Sądu o jej uchylenie, uchylenie poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 2021 r., a także zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie art. 6 w zw. z art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie podnoszonych przez nią argumentów, dotyczących faktycznie prowadzonej działalności, oznaczonej kodem PKD 49.39.Z i wydanie decyzji bez wszechstronnej analizy dowodów,

2) art. 7 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zaniechanie przesłuchania strony, celem ustalenia faktycznego przedmiotu jej przeważającej działalności,

3) art. 79a K.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również niewskazanie stronie przesłanek od niej zależnych, które zostały spełnione lub wykazane,

4) art. 86 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony (prezesa zarządu skarżącej – MC), na okoliczność faktycznie prowadzonej przez spółkę działalności,

5) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób jasny i zrozumiały wszystkich przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję, a także pominięcie niektórych istotnych aspektów sprawy, w tym nieodniesienie się i niedokonanie oceny dowodów z dokumentów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

6) art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. poprzez uznanie, że skarżąca nie wykonuje działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że jeszcze przed przekształceniem spółki, prowadziła ona działalność, dla którym właściwym kodem działalności był ten oznaczony kodem PKD 49.39.Z. Po przekształceniu w 2016 r. przedmiot jej działalności nie uległ zmianie, zaś wpisanie w KRS kodu PKD.49.31.Z było błędne i najprawdopodobniej wynikało z omyłki, która miała miejsce podczas rejestracji nowopowstałego podmiotu.

Odnośnie stanowiska ZUS, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, spółka stwierdziła, że kierowanie się przez organ biurokratycznym podejściem i nierozważenie indywidualnych okoliczności sprawy, doprowadziło ją do utraty koniecznego wsparcia. O potrzebie zaś jego przyznania świadczy zaś w sposób wyraźny spadek przychodów firmy, który w sposób należyty wykazała.

Skarżąca podkreśliła ponadto, że nie prowadzi działalności opartej na komunikacji miejskiej czy też podmiejskiej. Przez 20 lat funkcjonowania na rynku świadczy przewozy pasażerskie o charakterze dalekobieżnym, na trasach ok. 70 km, biegnących przez kilka lub kilkanaście powiatów.

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie przepisów zawartych w ustawie z 2 marca 2020 r., tj. art. 31zo ust. 10 i ust. 11 tego aktu, które zostały dodane do ustawy z 2 marca 2020 r. na mocy ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2255), a weszły w życie 30 grudnia 2020 r.

W art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. zawarto stwierdzenie, że na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, oznaczoną kodami wymienionymi w tym przepisie, zwalnia się (go) z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. postanowiono, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Wniosek należało przekazać do Zakładu nie później niż do 31 stycznia 2021 r., a odnośnie stopnia utraty przychodu należało złożyć oświadczenie.

W niniejszej sprawie ZUS oceniając zasadność wniosku skarżącej stwierdził, że z uwagi na niewpisanie (na dzień 30 września 2020 r.) w rejestrze REGON (KRS), jako przeważającego rodzaju działalności spółki tej oznaczonej kodem PKD 49.39.Z, na której wykonywanie skarżąca się powołuje, jej wniosek nie może być załatwiony pozytywnie.

Skarżąca tymczasem podniosła, że pomimo wskazanej wyżej treści wpisu w rejestrach, w rzeczywistości wykonywała działalność, dla której właściwy jej kod działalności PKD 49.39.Z, uprawniający do uzyskania pomocy. W ramach tej działalności realizowała przewozy dalekobieżne, których nie można zakwalifikować jako miejskich lub podmiejskich, właściwy dla których kod widniał w rejestrze REGON.

Niewpisanie działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z., w rejestrze REGON, jako przeważającej działalności skarżącej, jest w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną pomiędzy stronami, które różnią się jednie jeżeli chodzi o prawną doniosłość tego faktu, na gruncie ustawy z 2 marca 2020 r., w kontekście warunków przyznania zwolnienia.

Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron postępowania sądowego stwierdzić należy, że z brzmienia art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Nastąpiło to jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia.

W art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. ustawodawca zdecydował się natomiast na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący daną sprawę, rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.), według której prowadzone jest postępowanie w sprawie oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych.

Postępowanie w sprawie ulgi, prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach K.p.a (zob. art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r.), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

Dane pozyskiwane przez ZUS, w trybie określonym w art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm.) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a.

Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r., jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r., tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona bezwzględnie od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie mające na celu uproszczenie postępowania w przedmiocie ulgi (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy jednak do strony inicjującej postępowanie administracyjne.

Dokonując wykładni powyższych przepisów ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, na gruncie niniejszej sprawy, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie [tylko] tym, które legitymują się określonym rodzajem wpisu wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego – por. art. 3 ustawy o statystyce publicznej (ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm.). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Niezależnie od powyższego zwrócić też należy uwagę na fakt, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa z 2 marca 2020 r., nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009 z późn. zm.), (por. § 9). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności.

W świetle powyższego należy więc uznać, że pomoc, o jakiej mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r., nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważających. Nie można jej także przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r., rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można również przy wykładni przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. tracić z pola widzenia także tego, że ustawa ta, w tym kolejne jej nowelizacje, miała (ma) na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani także w listopadzie 2020 r. i listopadzie 2019 r., bezwzględnie uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanych kolejnymi rozporządzeniami nie była wprost określana odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r., Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Dlatego też rozwiązania prawnego określonego w art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejsze sprawy stwierdzić należy, że w jej ramach organ, bazując wyłącznie na informacjach zamieszczonych w rejestrze REGON, stwierdził, kierując się wyłącznie domniemaniem z art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r., że skarżąca nie prowadziła, jako przeważającego, tego rodzaj działalności, który uprawniałby ją do uzyskania zwolnienia ze składek. Tak więc, w istocie ZUS uchylił się od ustalenia przedmiotu rzeczywistej działalności skarżącej (co było niezbędne z punktu widzenia stwierdzenia uprawnienia do otrzymania wsparcia w postaci zwolnienia ze składek), mającej dla niej charakter działalności przeważającej, do czego w świetle wyżej przedstawionych rozważań był zobligowany.

ZUS ograniczył się do zbadania rodzaju przeważającej działalności skarżącej, ujawnionej w rejestrze REGON, pomimo tego, że przepis art. 31 zo ust. 10 odwołuje się do faktycznie prowadzonej działalności, a skarżąca wielokrotnie podnosiła, w trakcie postępowania, okoliczności odnoszące się do rzeczywiście prowadzonej przez nią aktywności gospodarczej, przedstawiając konkretne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Wskazała bowiem na szereg dowodów z dokumentów, w postaci: zezwoleń na wykonywanie przewozów na określonych trasach, rozkładów jazdy, a także deklaracji podatkowych, mających obrazować spadek jej przychodów, na skutek ograniczenia działalności przeważającej, której prowadzenie uprawniało do uzyskania pomocy.

ZUS nie tylko w błędny sposób zdefiniował rodzaj działalności uprawniającej do uzyskania zwolnienia, w oparciu o przepis art. 31 zo ustawy z 2 marca 2021 r., przyjmując, że nie chodzi w tym przepisie o faktycznie prowadzoną działalność, ale działalność ujawnioną w rejestrze REGON, ale również nie przeprowadził odpowiedniego postępowania wyjaśniającego, do czego był zobligowany. W zasadzie zignorował twierdzenia i wnioski dowodowe skarżącej, powołując się na formalne wymogi odnoszące się do prowadzonego przez niego postępowania, skutkujące możliwością czynienia ustaleń wyłącznie na podstawie zapisów w bazie REGON. Taki sposób procedowania organu, jego stanowisko w tym zakresie, było jednak nieuprawnione i nie znajdowało umocowania w obowiązujących przepisach. Organ był bowiem zobligowany do poczynienia ustaleń w zakresie rzeczywiście prowadzonej przez spółkę działalności, jako jej działalności przeważającej.

Opisane wyże uchybienia, którymi dotknięte zostało przeprowadzone w sprawie postępowanie, przesądzają o tym, że zaskarżona decyzja, podobnie jak utrzymana nią w mocy decyzja z 19 stycznia 2021 r., dotknięte są istotnymi wadami (naruszenie przepisów prawa materialnego, skutkujące nieprawidłowym ustaleniem warunków zwolnienia, a także przepisów postępowania, pociągające za sobą wadliwe ustalenie stanu faktycznego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy). Z tego więc względu oba rozstrzygnięcia winny być wyeliminowane z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.).

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS winien przede wszystkim ustalić jaki był rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, noszącej cechy jej działalności przeważającej. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów.

W omawianym zakresie ZUS odniesie się przede wszystkim do oferowanych przez stronę dowodów z dokumentów, dotyczących realizowanych przez nią przewozów. Na ich podstawie dokona oceny charakteru przewozów wykonywanych przez spółkę, w kontekście ich rozróżnienia na te o charakterze miejskim i podmiejskim, a także te dla których właściwym kodem PKD jest kod.49.39.Z, obejmujący pozostały transport lądowy i pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany (podklasa ta obejmuje rozkładowe, dalekobieżne przewozy autobusowe, wynajem autokarów z kierowcą, przewozy wycieczkowe i turystyczne oraz inne okazjonalne przewozy autobusowe kursujące bez ustalonego rozkładu).

Oceniając uprawnienie skarżącej do uzyskania zwolnienia ze składek, w oparciu o rodzaj rzeczywiście prowadzonej działalności, ZUS winien dokonać kategorycznej i jednoznacznej wykładni pojęcia pozostałego transportu lądowego, dla którego właściwym kodem jest kod PKD 49.39.Z, zwłaszcza w odniesieniu do zawierających się w tej kategorii pojęć przewozów dalekobieżnych. Następnie zaś oceni działalności skarżącej, w kontekście tej definicji.

Stwierdzając ewentualnie, w oparciu o opisane wyżej czynności, prowadzenie przez spółkę działalności uprawniającej do zwolnienia, odpowiadającej opisanym w sposób abstrakcyjny, poprzez odwołanie do odpowiedniego kodu PKD, jej cechom, ZUS zbada skalę spadku przychodów skarżącej, pod kątem tego czy jej wskaźnik uprawnia spółkę do uzyskania wnioskowanej przez nią ulgi.

Stanowisko organu wyrażone w ponownie wydanej decyzji winno być przy tym w sposób jasny i rzeczowy uzasadnione. Oprócz składników wskazanych w art. 107 K.p.a. winno także zawierać ustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącą argumentów na poparcie jej twierdzeń, ze wskazaniem przyczyn, jakie legły u podstaw wypracowanego i przyjętego przez ZUS stanowiska w tym zakresie.

Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję ZUS z 19 stycznia 2021 r.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, w wysokości 480 zł.