Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2439/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej M. F. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 1997 r. Nr 133, poz. 882 ze zm.) - po rozpoznaniu wniosku skarżącej M. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o powołaniu W. J. na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] i odmowie powołania na stanowisko komornika sądowego M. P. M., M. F. i L. W. C.

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca M. F. pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o powołanie na stanowisko komornika sądowego nowo utworzonego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...]. Wnioski o powołanie na to stanowisko złożyli również Panowie W. J., M. P. M., i L. W. C.

W toku postępowania Minister Sprawiedliwości uzyskał od organów samorządu komorniczego opinie na temat w/w kandydatów.

Rada Izby Komorniczej w [...] i Krajowa Rada Komornicza w swych opiniach stwierdziły, że wszyscy kandydaci spełniają warunki formalne do powołania na stanowisko komornika sądowego, niemniej na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] organy samorządu komorniczego pozytywnie zaopiniowały wyłącznie kandydaturę skarżącej M. F. i L. W. C.

W wyniku rozpatrzenia wniosków skarżącej i pozostałych kandydatów decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], nr[...], nr [...], nr[...], Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 62 k.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji powołał W. J. na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] (punkt 1 decyzji) i odmówił powołania na stanowisko komornika sądowego w/w rewiru M. P. M., M. F. i L. W. C. (punkt 2 decyzji). W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż wszyscy kandydaci spełniają warunki formalne do powołania na stanowisko komornika sądowego wskazane w art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Odnośnie osoby W. J. Minister wskazał, że wybrany kandydat ukończył wyższe studia administracyjne zawodowe w W. w O. z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł licencjata. Ponadto stwierdził, iż od dnia [...] czerwca 1993 r. do dnia [...] stycznia 2002 r. pracował w kancelarii komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...]. W dniu [...] lutego 1996 r. zdał egzamin komorniczy z wynikiem dostatecznym plus, a następnie decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 1998 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Organ wskazał jednocześnie, iż W. J. obecnie pracuje w G. jako dyrektor ds. marketingu i zarządzania. Ponadto Minister opisał w uzasadnieniu dotychczasowe doświadczenie zawodowe i wyniki wykształcenia pozostałych - niepowołanych na stanowisko komornika - osób, w tym skarżącej M. F. Odnośnie skarżącej organ wskazał w uzasadnieniu, iż ukończyła ona w W. w P. studia wyższe zawodowe na kierunku administracja z wynikiem dobrym uzyskując tytuł licencjata, a następnie ukończyła na Wydziale Nauk Politycznych W. na kierunku politologia studia wyższe z zakresu administracji publicznej z wynikiem dobrym. Ponadto organ stwierdził, iż od dnia [...] sierpnia 1991 r. skarżąca pracuje w kancelariach komorniczych kolejno przy Sądzie Rejonowym w [...], rewiru I Sądu Rejonowego w [...], ponownie Sądu Rejonowego w [...] i od dnia [...] kwietnia 1997 r. znowu rewiru I przy Sądzie Rejonowym w [...] (u matki M. O.). Minister wskazał, iż po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach [...] października i [...] listopada 2002 r. skarżąca zdała egzamin komorniczy z wynikiem dostatecznym, a następnie decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] lutego 2003 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego. Minister Sprawiedliwości podniósł w uzasadnieniu decyzji, iż Rada Izby Komorniczej w [...] i Krajowa Rada Komornicza w swych opiniach stwierdziły, że wszyscy kandydaci spełniają warunki formalne do powołania na stanowisko komornika sądowego, oraz dodał, iż na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] organy samorządu komorniczego pozytywnie zaopiniowały kandydaturę skarżącej M. F. i L. W. C. Minister stwierdził ponadto, iż kandydaci przedstawili opinie m.in. z dotychczasowych miejsc pracy, z których wynika, że dysponują dużą wiedzą prawniczą i doświadczeniem zawodowym. Organ wskazał, iż w przypadku, gdy jest kilku kandydatów spełniających warunki formalne, za obsadą każdego wolnego stanowiska komornika sądowego mogą przemawiać różne okoliczności, przy czym zawsze należy rozważyć, te które pozwolą na podjęcie decyzji uwzględniającej optymalny interes społeczny i słuszny interes strony. Minister Sprawiedliwości podniósł w uzasadnieniu decyzji, iż opinie samorządu komorniczego - wobec treści artykułu 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - nie mają charakteru wiążącego dla Ministra, a stanowią jedynie dowód który podlega ocenie. Organ stwierdził, iż po analizie materiału dowodowego uznać należy, że właściwym kandydatem na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] jest W. J. Zdaniem organu kandydat ten posiada bogate doświadczenie zawodowe zdobyte podczas wieloletniej pracy w kancelarii komorniczej, w tym prawie czteroletniej na stanowisku asesora oraz kierowniczej na stanowisku dyrektora. W ocenie Ministra Sprawiedliwości powyższe okoliczności uzasadniają stanowisko, że daje on gwarancję należytego wypełniania obowiązków funkcjonariusza publicznego - komornika sądowego.

Pismem z dnia [...] lipca 2005 r. skarżąca M. F. złożyła do Ministra Sprawiedliwości wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca powołując się na zasady postępowania administracyjnego wyrażone w przepisach art. 7 i 8 k.p.a. - stwierdziła, iż z uwagi na spełnianie przez wszystkich kandydatów wymogów formalnych, o rozstrzygnięciu sprawy powinna decydować wyważona i dokładna analiza umiejętności i cech kandydatów oraz zebranych w sprawie opinii. W ocenie strony skarżącej jedynym kryterium wyboru kandydata na stanowisko komornika była ocena z egzaminu komorniczego oraz obecnie zajmowane stanowisko, które ma niewiele wspólnego z wykonywaniem zawodu komornika. Zdaniem strony nie została wzięta pod uwagę różnica w wykształceniu. Skarżąca wskazała, że Pan W. J. poprzestał na studiach licencjackich, gdy tymczasem skarżąca ukończyła również studia magisterskie z wynikiem dobrym, zaś pracę magisterską pisała na temat ściśle związany z egzekucją - "[...]". Skarżąca uznała ponadto, iż organ niezasadnie wytknął stronie, że jej pracodawcą jest matka, co nie powinno mieć żadnego znaczenia, tym bardziej, że skarżąca pracowała również u innego komornika, który wystawił jej dobrą opinię. Skarżąca wskazała także, iż do wniosku załączyła pozytywne opinie pełnomocników wierzycieli, wyrażających uznanie dla jej pracy i doświadczenia zawodowego, a także podkreśliła, iż przez długi okres samodzielnego wykonywania czynności jako aplikant komorniczy, a także postępowań powierzonych przez komornika - nie wniesiono zasadnych skarg. Ponadto skarżąca M. F. stwierdziła, że Minister Sprawiedliwości rozpatrując sprawę nie odniósł się w żaden sposób do opinii przedstawionej przez organy samorządu komorniczego, wskazując jedynie, że opinia została złożona i ograniczając się do podkreślenia, iż nie jest ona wiążąca dla organu. W ocenie skarżącej niezrozumiałym jest przyjęcie, jako podstawowego kryterium - niewielkiej różnicy w ocenie z egzaminu komorniczego. Strona wskazała ponadto, że staż pracy w kancelarii komorniczej powołanego na stanowisko komornika jest o 5 lat krótszy od stażu skarżącej, a ponadto wybrany kandydat od 3 lat nie pracuje już w zawodzie. Zdaniem skarżącej pomimo tego, iż ustawa o komornikach sądowych i egzekucji nie zawiera kryteriów, jakimi ma kierować się Minister Sprawiedliwości powołując na stanowisko komornika, nie oznacza, że decyzja wydana w tej materii może być oparta na pełnej dowolności, gdyż ustawodawca przewidział obowiązek zasięgnięcia opinii samorządu komorniczego. Wprawdzie opinia ta nie jest dla Ministra wiążąca, jednakże przy braku innych kryteriów ustawowych powinna być szczególnie wnikliwie rozważona i wzięta pod uwagę. Według skarżącej organ w ogóle nie ustosunkował się do treści przedstawionej opinii, pomimo, że ocena organu samorządu komorniczego ma szczególne znaczenie. W tej sytuacji - zdaniem strony - Minister dopuścił się obejścia przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, gdyż zastosował go jedynie pozornie. Ponadto organ dopuścił się naruszenia zasady uwzględniania słusznego interesu społecznego i interesu stron postępowania oraz zasady praworządności i pogłębiania zaufania do organów Państwa określone w art. 7 i 8 k.p.a. - poprzez zastosowanie jedynie niektórych możliwych kryteriów wyboru kandydata, zamiast uwzględnienia wszystkich możliwych kryteriów, celem dokonania najsłuszniejszego i odpowiadającego prawu wyboru na stanowisko komornika. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994/1/2 - skarżąca stwierdziła, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2005 r. przekracza ramy dopuszczalnego uznania administracyjnego i powinna zostać uchylona.

W wyniku rozpatrzenia w/w środka zaskarżenia decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. o powołaniu W. J. na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] i odmowie powołania na stanowisko komornika sądowego M. P. M., M. F. i L. W. C. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Pan W. J. prezentuje wysokie walory do sprawowania funkcji komornika sądowego. Minister podniósł, iż argumenty wskazane przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, znane były organowi przed podjęciem decyzji i zostały rozważone przy jej podejmowaniu. Organ wskazał, iż przy dokonywaniu wyboru kierował się przepisami prawa, a także interesem społecznym i słusznym interesem strony. Zdaniem organu postępowanie o powołaniu na stanowisko komornika sądowego ma na celu wyłonienie kandydata spełniającego ustawowe wymogi oraz posiadającego kwalifikacje stwarzające prognozy najlepszego wykonywania tej funkcji. Organ ponownie stwierdził, iż opinie samorządu komorniczego nie mają dla Ministra Sprawiedliwości charakteru wiążącego, a stanowią jedynie dowód, przydatności kandydata do wykonywania zawodu komornika, który podlega ocenie. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości W. J. ma wprawdzie krótszy staż pracy w kancelarii komorniczej i także nie odbył studiów magisterskich, lecz z egzaminu komorniczego, świadczącego o przygotowaniu do wykonywania zawodu, uzyskał ocenę wyższą, niż skarżąca. Minister podniósł także, iż niewątpliwym atutem wybranego kandydata jest jego dodatkowe doświadczenie zawodowe na stanowisku kierowniczym. W konsekwencji Minister przyjął, iż W. J. daje pełniejszą gwarancję prawidłowego wypełniania obowiązków funkcjonariusza publicznego, jakim jest komornik sądowy, tym bardziej, że z dotychczasowej pracy posiada jak najlepsze opinie. Organ uznał, że - wbrew twierdzeniom skarżącej - decyzja o obsadzie rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] została podjęta zgodnie z przepisami prawa, po wyczerpującym rozpatrzeniu całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozważeniu wszystkich okoliczności.

Pismem z dnia 8 listopada 2005 r. skarżąca M. F., reprezentowana przez adwokata - działając za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję tego organu z dnia [...] października 2005 r. Zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości strona zarzuciła przekroczenie granic uznania administracyjnego i w konsekwencji naruszenie przepisów art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. oraz niezastosowanie w sprawie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wnosząc o uchylenie obu decyzji Ministra skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca uznała, iż podczas ponownego rozpatrzenia sprawy Minister nie uwzględnił zupełnie argumentów strony przytoczonych w środku zaskarżenia. W ocenie skarżącej niezrozumiałe jest przede wszystkim unikanie przez Ministra odniesienia się w jakikolwiek sposób do opinii samorządu komorniczego za wyjątkiem nieustannego podkreślania jej niewiążącego dla organu charakteru, co świadczyć może, iż Minister nie przywiązuje do opinii żadnego znaczenia prawnego. Zdaniem skarżącej skoro ustawodawca przewidział jej wydanie przed wydaniem rozstrzygnięcia, to w przypadku jej nieuwzględniania organ ma obowiązek szczegółowo to uzasadnić. Według skarżącej uzasadnienia obu wydanych przez Ministra decyzji są lakoniczne i niezwykle krótkie w części odnoszącej się do kryteriów dokonanego wyboru. Skarżąca stwierdziła także, iż kryteria te są w dodatku zmienne skoro organ w drugiej decyzji wskazuje również na ocenę z egzaminu komorniczego, jaką legitymuje się kandydat wybrany przez Ministra. Zdaniem strony argument dotyczący oceny z egzaminu komorniczego jest niewystarczający, gdyż różnica między ocenami jest w istocie znikoma, zaś same egzaminy były przeprowadzone w odmiennych warunkach z uwagi na zmiany przepisów w tym zakresie. Ponadto skarżąca stwierdziła, iż argument o doświadczeniu zawodowym na stanowisku kierowniczym w sytuacji, gdy chodzi o wykonywanie pracy nie związanej z zawodem komornika, ani też stosowaniem prawa - jest absurdalny. Według skarżącej przerwa w zatrudnieniu w kancelarii komorniczej powinna raczej stanowić przesłankę negatywną wyboru. Strona podniosła także, iż Minister w żaden sposób nie odniósł się do innych kryteriów, tj.: rekomendacji samorządu komorniczego, doświadczenia zawodowego w pracy w kancelarii komorniczej, które skarżąca posiada niewątpliwie w stopniu większym, niż osoba wybrana, a także innych opinii dołączonych do wniosku, czy choćby ogólnego wykształcenia. Powołując się na przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1990 r., III ARN 28/90 - skarżąca podkreśliła m.in., iż w uzasadnieniu decyzji należy wyraźnie stwierdzić, w jakim zakresie zdecydowano się na odstąpienie od rygorów zasady równości, jakie przemawiały za tym przesłanki faktyczne i prawne oraz na jakich kryteriach oparł się organ uprzywilejowując jednego spośród wszystkich znajdujących się w analogicznej lub zbliżonej sytuacji.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości - wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził w uzasadnieniu, iż podnoszony przez pełnomocnika skarżącej dłuższy staż pracy strony w kancelarii jej matki, mający świadczyć o zdobytej wiedzy i bogatej praktyce, nie znalazł odzwierciedlenia w ocenie z egzaminu komorniczego. Zdaniem organu ukończone przez skarżącą wyższe studia oraz temat pracy magisterskiej nie mogą być przesłanką decydującą o wyższych predyspozycjach skarżącej do wykonywania zawodu komornika niż osoby wybranej przez Ministra. Zdaniem organu okoliczność, że ocena kandydatur dokonana przez Ministra Sprawiedliwości jest odmienna od oceny dokonanej przez skarżącą, nie świadczy, iż ocena organu jest nierzetelna, czy też dowolna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga M. F. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającą ją decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2005 r. - naruszają prawo.

Zgodnie z przepisem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. Niezwłocznie po złożeniu wniosku o powołanie na stanowisko komornika, prezes sądu apelacyjnego przesyła odpis wniosku wraz z załącznikami radzie właściwej izby komorniczej w celu wyrażenia opinii w terminie dwudziestu jeden dni (art. 11 ust. 3 cyt. ustawy). Przed rozpatrzeniem wniosku o powołanie na stanowisko komornika Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Krajowej Rady Komorniczej o wyrażenie opinii w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż czternaście dni (art. 11 ust. 5).

Kto może zostać komornikiem sądowym określa przepis art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.

Zdaniem Sądu bezspornym jest, iż w świetle przepisów art. 10 i art. 11 cyt. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., decyzja dotycząca powołania na stanowisko komornika sądowego należy do decyzji uznaniowych.

Nie ulega więc wątpliwości, iż Minister Sprawiedliwości rozstrzygając sprawę wniosku o powołanie na stanowisko komornika był uprawniony do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy ubiegający się o wpis kandydaci do zawodu komornika spełniają wszystkie przesłanki z art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w tym m.in., czy są oni nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu komornika sądowego. Należy również zgodzić się z poglądem Ministra Sprawiedliwości, iż w przypadku, gdy jest kilku kandydatów spełniających warunki formalne, za obsadą każdego wolnego stanowiska komornika sądowego mogą przemawiać różne okoliczności, przy czym zawsze należy rozważyć, te które pozwolą na podjęcie decyzji uwzględniającej optymalny interes społeczny i słuszny interes strony.

Niemniej należy - zdaniem Sądu - stanowczo podkreślić, że organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej także wówczas, gdy decyzja wydana w sprawie indywidualnej ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, Nr 6, s. 32; podobnie /w:/ wyroku NSA z dnia 19 lipca 1982 r., II SA 883/82, PiP 1983, Nr 6, s. 141).

Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).

W świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.

W wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNC 1994, Nr 9, poz. 181) Sąd Najwyższy podkreślił, iż w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to - jak stwierdził SN - że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej.

Należy stwierdzić, iż Minister Sprawiedliwości winien wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego odmawiając stronie skarżącej i pozostałym dwóm uczestnikom postępowania powołania na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] - uznał, iż interes społeczny w tej sytuacji jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga powołania W. J. na w/w stanowisko komornika i ograniczenia tym samym uprawnień skarżącej oraz dwóch pozostałych wnioskodawców. Minister zobowiązany był w uzasadnieniu obu wydanych decyzji wyjaśnić jednoznacznie, dlaczego przyjął, iż dotychczasowe zachowanie skarżącej, jej cechy osobowości, dotychczasowa praktyka zawodowa i stopień wykształcenia nie dają podstawy do powołania na omawiane stanowisko i jakie przesłanki uzasadniają wydanie negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia.

Z akt sprawy wynika, iż Minister Sprawiedliwości przyjął, iż właściwym kandydatem na stanowisko komornika sądowego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] jest wyłącznie Pan W. J., jako kandydat posiadający bogate doświadczenie zawodowe zdobyte podczas wieloletniej pracy w kancelarii komorniczej, w tym prawie czteroletniej na stanowisku asesora oraz kierowniczej na stanowisku dyrektora. Zdaniem organu powyższe okoliczności uzasadniać mają stanowisko, że daje on gwarancję należytego wypełniania obowiązków funkcjonariusza publicznego - komornika sądowego. Z kolei w decyzji drugoinstancyjnej Minister Sprawiedliwości za podstawę uzasadnionej odmowy powołania skarżącej na stanowisko komornika uznał dodatkowo również fakt osiągnięcia przez Pana W. J. wyższej, niż skarżąca, oceny z egzaminu komorniczego. Organ podniósł także, że niewątpliwym atutem wybranego kandydata jest jego dodatkowe doświadczenie zawodowe na stanowisku kierowniczym.

W tej sytuacji należy zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 maja 2002 r. (sygn. akt SK 20/00, OTK-A 2002/3/29) stwierdził, że im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonujące musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Proces ustalania treści pojęcia podlega pełnej kontroli poprawności metodologicznej i merytorycznej również w tym zakresie, w jakim decyzja opierająca się na normie zawierającej pojęcia niedookreślone podlega rygorom określonym w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Trybunału organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Poprawność rozumowania organu stosującego prawo podlega pełnej kontroli, zarówno w postępowaniu instancyjnym (zasadność i legalność), jak i w zakresie kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Zdaniem Sądu Minister Sprawiedliwości nie dokonał pełnej oceny przesłanek wskazanych w art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, albowiem odnosząc się do osoby skarżącej M. F. w kontekście jej dotychczasowego wykształcenia i doświadczenia zawodowego skupił się wyłącznie na kwestii oceny z egzaminu zawodowego i dodatkowym doświadczeniu na stanowisku kierowniczym Pana W. J., w ogóle nie analizując przesłanek ustawowych zarówno w sferze dotychczasowej praktyki zawodowej, jak i w kontekście opinii wydanych przez organy samorządu komorniczego.

W ocenie Sądu organ rozstrzygając w niniejszej sprawie nie odniósł się w ogóle do kwestii dotychczasowej praktyki skarżącej, jako pracownika kancelarii komorniczych, a przede wszystkim do zgromadzonych w aktach sprawy opinii jej dotychczasowych pracodawców (komorników) i pełnomocników wierzycieli, którzy w sposób bardzo pozytywny odnieśli się m.in. do walorów zawodowych i osobowościowych skarżącej M. F.

Z kolei ustosunkowując się do opinii organów samorządu komorniczego Minister Sprawiedliwości podniósł jedynie w uzasadnieniu decyzji, iż opinie te - wobec treści artykułu 11 ustawy - nie mają charakteru wiążącego dla Ministra, a stanowią jedynie dowód, który podlega ocenie.

Skoro opinie te - jak wskazał organ - "stanowią jedynie dowód przydatności kandydata do wykonywania zawodu komornika, który podlega ocenie", to Minister winien dokonać wnikliwej ich oceny. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu obu spornych decyzji organ - wbrew swojemu założeniu - nie przeprowadził jakiejkolwiek oceny przedłożonych do akt sprawy opinii o kandydatach.

Ponadto należy uznać, iż sam fakt uzyskania przez skarżącą niższej oceny z egzaminu komorniczego oraz brak po jej stronie dodatkowego doświadczenia na stanowisku kierowniczym, nie związanym z zawodem komornika, ani też stosowaniem prawa (vide: dyrektor ds. marketingu i zarządzania), bez szczegółowej i wnikliwej oceny całego dotychczasowego doświadczenia skarżącej związanego z pracą w kancelarii komornika, nie jest - w ocenie Sądu - wystarczający dla wysunięcia przez Ministra prawidłowych wniosków co do spełniania przez wybranego kandydata lepszych i pełniejszych warunków dających gwarancję prawidłowego wykonywania zawodu komornika sądowego.

Warto zwrócić uwagę, iż Minister stwierdził wyraźnie, że za obsadą każdego wolnego stanowiska komornika sądowego mogą przemawiać różne okoliczności, przy czym zawsze należy rozważyć, te które pozwolą na podjęcie decyzji uwzględniającej optymalny interes społeczny i słuszny interes strony. O ile z twierdzeniem tym należy w pełni się zgodzić, to zarazem wskazać trzeba, iż minister nie dokonał jednak owych rozważań w stopniu umożliwiającym sądowi administracyjnemu pełną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu niezrozumiałe jest ponadto przyjęcie przez organ, iż dodatkowym argumentem wskazującym na zasadność powołania Pana W. J. na stanowisko komornika jest jego doświadczenie zawodowe na stanowisku kierowniczym, skoro stanowisko to nie było związane z wykonywaniem nie tylko czynności komorniczych, ale w ogóle obowiązków stricte prawniczych.

Warto wskazać także, iż pewne wątpliwość budzić może przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości, jako kryterium rozstrzygającego o wyborze - oceny z egzaminu komorniczego, skoro inny uczestnik postępowania (L. W. C.) uzyskał ocenę z przedmiotowego egzaminu lepszą od Pana W. J.

W ocenie Sądu wydaje się niezasadnym również wyraźne podkreślanie przez Ministra Sprawiedliwości faktu, iż skarżąca część swojej praktyki zawodowej odbyła w kancelarii komorniczej prowadzonej przez jej matkę. Uwypuklanie tego faktu w sposób sugerujący mniejszą wartość takiego doświadczenia zawodowego jest tym bardziej wątpliwie, jeśli weźmie się pod uwagę to, iż z przepisów prawa nie wynika jakikolwiek zakaz odbywania przez kandydata na komornika stażu pracy u członków rodziny.

Wobec powyższego należy niewątpliwie uznać, iż Minister Sprawiedliwości, niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Biorąc powyższe pod uwagę należy - zdaniem Sądu - uznać, iż zarówno strona skarżąca, jak i pozostali uczestnicy postępowania mieli pełne prawo oczekiwać, iż Minister Sprawiedliwości potraktuje wnioskujących o powołanie na stanowisko komornika sądowego nowo utworzonego rewiru II przy Sądzie Rejonowym w [...] w sposób obiektywny, a przynajmniej, że w sytuacji, gdy odmówi wnioskującym, w tym stronie skarżącej - powołania, to w sposób szczegółowy przytoczy argumenty uzasadniające wydane rozstrzygnięcie.

Ponieważ Minister Sprawiedliwości nie wykazał dostatecznie jasno okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia, należało więc wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzje z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., jako uchybiające w sposób istotny zasadom postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylone decyzje Ministra Sprawiedliwości nie podlegają wykonaniu.

Zasądzając zwrot uiszczonego wpisu sądowego oraz poniesionych przez stronę skarżącą kosztów zastępstwa procesowego, w tym kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).