Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SAB/Wr 31/93
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1994-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy /art. 104 par. 1 Kpa/. Jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej /samorządowej/ nie może odstąpić od załatwienia sprawy; w takim wypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania /art. 105 par. 1 Kpa/.

TEZY

Wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy /art. 104 par. 1 Kpa/. Jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej /samorządowej/ nie może odstąpić od załatwienia sprawy; w takim wypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania /art. 105 par. 1 Kpa/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Wandy P. na niewydanie przez Kierownika Urzędu Rejonowego w B. w terminie ustawowym decyzji w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i na podstawie art. 216 par. 4 Kpa zobowiązał Kierownika Urzędu Rejonowego w B. do wydania w terminie określonym w art. 35 par. 3 Kpa decyzji kończącej postępowanie administracyjne w sprawie, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Kierownika Urzędu Rejonowego pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w (...) przystąpiła w 1977 r. do modernizacji drogi na odcinku G. -N. W związku z modernizacją, tej drogi zajęto część działki gruntu, położonej w G. przy ul. S. nr 98-100, stanowiącej współwłasność Wandy P. i Kazimierza W. w częściach nie wydzielonych.

Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia 28 czerwca 1977 r. nr RBGM-9-III/21/77 działkę, o której mowa, podzielono geodezyjnie na dwie parcele: nr 622/1 o powierzchni 290 m2, będącą w użytkowaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w (...), i nr 622/2 o powierzchni 2384 m2, pozostawioną we władaniu dotychczasowych współwłaścicieli: Wandy P. i Kazimierza W.

Dyrektor Wydziału Planowania Przestrzennego, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w (...) decyzją z dnia 22 maja 1985 r. pozwolił Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych na użytkowanie działek zajętych pod modernizację drogi w obrębie G., w tym również spornej działki przeznaczonej pod budowę chodnika przy ul. S. Jednocześnie zobowiązał inwestora, by uregulował stan prawny dotyczący tych działek w drodze wykupienia lub wywłaszczenia.

Wykonując powyższe zalecenie, Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w (...) wystąpiła w dniu 16 czerwca 1986 r. z wnioskiem do Urzędu Miasta i Gminy w G. o wywłaszczenie działki nr 622/1 o powierzchni 290 m2 na potrzeby związane z budową chodnika. Na uzasadnienie wniosku podano, że Kazimierz W. nie wyraża zgody na sprzedaż tej działki, a ponieważ jest jej współwłaścicielem, wywłaszczenie staje się konieczne.

Sprawa wszczęta na skutek wspomnianego wniosku nie została dotychczas zakończona wydaniem decyzji. Natomiast pismem z dnia 11 lipca 1986 r. Kierownik Referatu Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta w G. poinformował wnioskodawcę, że skoro inwestycja związana z rozbudową drogi została zrealizowana, to wywłaszczenie nieruchomości na potrzeby tej inwestycji jest obecnie niemożliwe.

Współwłaścicielka spornej działki - Wanda P., zainteresowana zakończeniem sprawy wywłaszczeniowej, wystąpiła do Urzędu Rejonowego w B. w dniu 24 stycznia 1992 r. z prośbą o przyśpieszenie zakończenia sprawy.

Odpowiadając na tę prośbę, Kierownik Urzędu Rejonowego pismem z dnia 24 lutego 1992 r. poinformował ją, że "inwestycja poszerzenia drogi została już zrealizowana", a zatem brak jest podstawy do przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Sprawa przeniesienia własności spornej działki na rzecz Skarbu Państwa powinna być załatwiona w drodze cywilnoprawnej.

W dniu 3 kwietnia 1992 r. Wanda P. zwróciła się z prośbą o interwencję do Wojewody (...), domagając się "nakazania Rejonowemu Urzędowi w B. podjęcia stosownych czynności" w celu "uregulowania stanu prawnego" działki. Zwróciła przy tym uwagę, że sprawa toczy się od 15 lat i powinna być załatwiona.

Ponieważ interwencja z dnia 3 kwietnia 1992 r., jak i późniejsze zażalenia kierowane do Wojewody nie odniosły skutku, Wanda P. wystąpiła ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność organów, domagając się spowodowania, aby organy te "doprowadziły do końca postępowanie wywłaszczeniowe (...) odnośnie działki nr 622/1, ponieważ jego zakończenie leży nie tylko w interesie współwłaścicieli, ale także w interesie Dyrekcji Dróg Publicznych w (...) i organów administracji rządowej.

Odpowiadając na skargę, Wojewoda (...) przytoczył argumenty zawarte w pismach kierowanych do skarżącej, że skoro inwestycja, na której potrzeby zajęto sporną działkę, została zrealizowana, wywłaszczenie w trybie art. 46 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ jest obecnie niemożliwe. Skarga zatem - zdaniem tego organu - jest bezzasadna i nie powinna być uwzględniona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 par. 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień, w którym dokonano pierwszej czynności postępowania z powiadomieniem o niej stron. Natomiast datę wszczęcia postępowania na żądanie strony stanowi dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej /art. 61 par. 3 Kpa/.

Wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy. Organ administracji załatwia sprawę w drodze wydania decyzji, chyba że przepisy postępowania stanowią inaczej /art. 104 par. 1 Kpa/. Nawet jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej /samorządowej/ nie może odstąpić od załatwienia sprawy. W takim wypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania /art. 105 par. 1 Kpa/.

Z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości nr 622/1 o powierzchni 0, 0290 ha, położonej w G. przy ul. S nr 98-100, Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w (...) wystąpiła w dniu 16 czerwca 1986 r. Wniosek ten złożono w kancelarii Urzędu Miasta i Gminy w G. w dniu 20 czerwca 1986 r. /adnotacja na wniosku/. Od dnia wszczęcia postępowania rozpoczął się bieg terminu załatwienia sprawy, określonego w art. 35 par. 3 Kpa Wanda P. jako współwłaścicielka wywłaszczonej nieruchomości ma interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu, którego celem jest odjęcie jej prawa współwłasności i przyznanie odszkodowania za tę nieruchomość.

Skarżąca przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wyczerpała tryb zażaleniowy przewidziany w art. 37 par. 1 Kpa, dwukrotnie żaląc się do Wojewody (...) na opieszałość Kierownika Urzędu Rejonowego w B., któremu przekazano sprawę do załatwienia zgodnie z przepisami o właściwości. Skoro mimo wyczerpania środków przewidzianych w art. 37 Kpa sprawa nadal nie została załatwiona przez organ I instancji, to na mocy art. 216 par. 4 Kpa należało zobowiązać ten organ do wydania decyzji kończącej postępowanie i zakreślić mu w tym celu stosowny termin.

Z powyższych względów na mocy powołanego przepisu prawnego orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania sąd orzekł w myśl art. 208 Kpa.