Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 917/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2016 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania L. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Naczelnik Gminy w K. decyzją z dnia [...] października 1978 r. nr [...], przejął na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń, jako opuszczone gospodarstwo rolne położone na terenie wsi [...] gmina [...], nie posiadające zabudowań, o pow. [...]ha, figurujące w rejestrach gruntów na L.K. zam. W. ul. [...].

L. K. pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożył "zażalenie na decyzję w sprawie zwrotu gospodarstwa rolnego", które zostało uznane za wniosek o stwierdzenie nieważności ww. ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] października 1978 r. nr [...].

Po rozpoznaniu tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławczego w B. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] października 1978 r. nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania jako opuszczone, gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...] gm. [...] w części dotyczącej działek oznaczonych nr [...] i [...], a w pozostałej części stwierdziło wydanie decyzji z naruszeniem prawa z uwagi na wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych.

Nie godząc się z tą decyzją, L. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie jej w części w pkt 2 oraz stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] grudnia 1974 r. Nr [...]. Decyzję tę zaskarżyło również Nadleśnictwo [...] w B. podnosząc, iż jest ona sprzeczna z zebranym materiałem dowodowym.

Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchyliło własną decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] października 1978 r. nr [...].

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] października 1978 r. nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa materialnego, stanowiącego podstawę jego wydania.

Decyzja była wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. W myśl zaś § 1 ust. 1 rozporządzenia - za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Przejmując na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość rolną stanowiącą własność L. K. w uzasadnieniu decyzji przyjęto, iż "w toku przeprowadzonego postępowania w sprawie gospodarstwa rolnego K. L. zam. W. stwierdzono, że zabudowań, inwentarza żywego jak i martwego na gospodarstwie brak. Właściciel gruntów K. L. opuścił gospodarstwo w 1975 roku i dotychczas mieszka na stałe w W. ul. [...]. Od około 6 lat przeważająca część gruntów leżała odłogiem, użytkowana powierzchnia gruntów nie była poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym oraz należycie wykorzystana. Od 1976 roku całość gruntów leży odłogiem. Należności podatkowe nie były regulowane obecnie wynoszą [...] złotych." Powyższych ustaleń faktycznych organ prowadzący postępowanie dokonał na podstawie oględzin gospodarstwa przeprowadzonych na gruncie dnia [...] sierpnia 1978 r., z których sporządził protokół, a którego prawidłowość zakwestionowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w pierwszej instancji.

Organ podkreślił, iż nie ulega wątpliwości, że protokół sporządzony w trybie przepisów kpa winien być sporządzony tak, aby wynikało z niego kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. To jednak, iż protokół nie zawiera podpisów wszystkich członków komisji nie można oceniać jako zaistnienie przesłanki nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Dalej organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Nie można bowiem przyjąć, iż brak jest w aktach sprawy dokumentów wskazujących na przeprowadzenie postępowania wymaganego prawem w przedmiocie ustalenia, czy zachodzą okoliczności o jakich mowa w powołanych wyżej przepisach, a przede wszystkim ustalenia czy przedmiotowe gospodarstwo należy uznać jako opuszczone. Nadto przepisy prawa materialnego nie przewidywały stosowania szczególnej procedury postępowania w sprawie ustalania, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa jako "gospodarstwo opuszczone". Wobec tego organy prowadzące postępowanie, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - art. 70 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji) uprawnione były do tego, aby jako dowód dopuścić wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (okoliczności odpuszczenia gospodarstwa rolnego), a co nie było sprzeczne z prawem. Stąd w sprawie oparły się na protokole z oględzin przeprowadzonych na gruncie dnia [...] sierpnia 1978 r.

Pomimo tego, iż sam protokół z oględzin nie został sporządzony prawidłowo (brak jest w nim podpisu wszystkich członków komisji), to nie można go pominąć przy ocenie okoliczności opuszczenia gospodarstwa rolnego przez L. K. Szczególnie, że przepisy procedury administracyjnej dopuszczają możliwość uznania za udowodnioną okoliczność faktyczną, w sytuacji, gdy strona postępowania miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzonego przez organ na tę okoliczność dowodu. Co więcej ustalenia poczynione podczas lustracji gospodarstwa zostały potwierdzone dowodem z zeznań świadków słuchanych dnia [...] maja 2007 r. na rozprawie przeprowadzonej przed Kolegium.

Od tej decyzji L. K. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o jej uchylenie i utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 667/07 oddalił skargę L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na regulację podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, które są wyliczone w art. 156 § 1 kpa, wywodząc, że organ prawidłowo przeprowadził ocenę zgodności z prawem decyzji z [...] października 1978 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania, jako opuszczone gospodarstwo rolne położone we wsi S. gm. K., figurującego w rejestrach gruntów na L. K.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej L. K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 października 2009 r. sygn. akt I OSK 1459/08 uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania - uznając zasadność podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 133 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie prowadzone było bez skompletowania akt administracyjnych niezbędnych do rozpoznania sprawy, to zaś uchybienie nie pozwoliło NSA do zajęcia merytorycznego stanowiska.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Bk 700/09 stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji.

Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie jest właściwe do rozpoznania wniosku L.K. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] października 1978 r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego. Dlatego też SKO, uznając, iż właściwy jest Wojewoda [...] winno, w trybie art. 65 § 1 kpa, przekazać sprawę temu organowi. Dodał, iż Sąd bada legalność wydawanych przez organy administracji aktów prawnych pod względem zgodności z prawem materialnym jak i procesowym. Naruszenie przepisów o właściwości organów do rozpoznania danej sprawy stanowi kwalifikowane naruszenie prawa materialnego, wobec czego jedynym możliwym rozstrzygnięciem sądu było stwierdzenie nieważności obu decyzji SKO.

Po przekazaniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] października 1978 r. nr [...],.

W wyniku wniesionego przez L. K. odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że z treści pisma z dnia [...] sierpnia 2006 r. wszczynającego postępowanie w niniejszej oraz dalszych pism L. K. składanych w toku postępowania wynika, iż zwracał się on z żądaniem wypłaty odszkodowania i rekompensaty za przejęte gospodarstwo rolne a nie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. - jak błędnie przyjął Wojewoda [...].

Decyzja ta została następnie uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2400/13.

Sąd stwierdził, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z uwagi na niejasno sformułowany wniosek strony. Wyjaśnił, iż w sprawie niniejszej, wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oraz Naczelny Sąd Administracyjny i oba te sądy uznały bezsprzecznie, że pismo L. K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. stanowi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako "organ"/"Minister") decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia stwierdził, że podstawę przejęcia nieruchomości przez Naczelnika Gminy w K. stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. nr 39 poz. 174 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39 poz. 198) - zgodnie z którymi możliwe było przejęcie na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego jeżeli zostało ono opuszczone przez właściciela po dniu [...] kwietnia 1955 r. oraz każdego innego gospodarstwa rolnego opuszczonego przez właścicieli bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń.

Powołując się na §1 ust.1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. organ wyjaśnił, że za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawniane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Następnie wskazał, że jak wynika z protokołu lustracji gospodarstwa rolnego sporządzonego w dniu 10 sierpnia 1978 r. przez Komisję Lustracyjną, L. K w dniu [...] września 1975 r. opuścił gospodarstwo rolne stanowiące jego własność i przeniósł się do W. W protokole stwierdzono również, iż grunty leżały odłogiem od 1976 r. a już od 6 lat nie były w całości zagospodarowane. Z powyższego wynika zatem niezbicie, że w sprawie spełnione zostały wszelkie przesłanki pozwalające na uznanie, iż ww. gospodarstwo rolne stanowiło gospodarstwo opuszczone.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego nieotrzymania przez L.K. poleconej korespondencji Minister powołał przepis art. 40 kpa wskazując, że w przypadku nieobecności adresata pisma doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika. Jak wskazał natomiast sam skarżący pisma polecone "były kwitowane" przez jego teściów. Brak jest zatem okoliczności świadczących o tym, że pisma urzędowe zostały nieskutecznie doręczone.

W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, iż decyzja Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] października 1978 r. wydana została zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami - wobec czego Wojewoda [...] prawidłowo odmówił stwierdzenia jej nieważności.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył L. K.

W uzasadnieniu podał, że nie opuścił przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Wskazał, iż oddał je bratu L. K. w arendę w 1976 r. - ponieważ sam nie dał rady na nim pracować. Wyjaśnił ponadto, że niektóre polecone przesyłki odbierał jego treść, z którym mieszkał, ale nie oddawał nu tych przesyłek, ponieważ często bywał nietrzeźwy.

Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu - dotyczącego oddania gospodarstwa przez skarżącego jego bratu - organ powołał się na protokół lustracji z dnia [...] sierpnia 1978 r. oraz wyjaśnił, że nawet gdyby na przedmiotowym gospodarstwie mieszkał brat skarżącego to i tak nie mieściłby się on w kręgu osób określonych w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 39, poz. 198) – powoływane dalej jako "rozporządzenie w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako "ppsa".

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – "dalej jako "kpa". Postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 kpa, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30). Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.

Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybienie jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.

Reasumując z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.

W postępowaniu nieważnościowym organ ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, poczynionych w toku i na gruncie zwykłego postępowania. Oznacza to badanie ostatecznie zakończonej sprawy, na gruncie wyłącznie zgromadzonego tam materiału dowodowego, pod kątem naruszenia norm materialnych oraz procedury uregulowanej w kpa, a także przepisów o charakterze procesowym zawartych w regulacjach obejmujących prawo materialne.

W niniejszej sprawie przedmiotem badania przez organy administracji publicznej było orzeczenie Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] października 1978 r. o przejęciu na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi [...], stanowiącego własność L. K.

Stosownie do ww. art. 2 ust. 1ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy przedmiotowe gospodarstwo rolne było " gospodarstwem opuszczonym".

W tym zakresie wyjaśnić należy, że wcześniej powołane rozporządzenie w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych stanowiło, iż za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z przeprowadzonej lustracji gospodarstwa rolnego z dnia [...] sierpnia 1978 r. w przedmiotowym gospodarstwie brak było zabudowań, inwentarza żywego jak i martwego. Właściciel gruntów K. L. opuścił gospodarstwo w 1975 roku i mieszka na stałe w W. ul. [...]. Od 1976 roku całość gruntów leży odłogiem, a już od 6 lat grunty nie są w całości zagospodarowane. Gospodarstwo nie kontraktuje i nie wykupuje nawozów mineralnych

Zatem przedmiotowe gospodarstwo nie było uprawiane, od kilku lat grunty nie były zagospodarowane w całości, przeważająca część gruntów leżała odłogiem, zaś użytkowana powierzchnia gruntów nie była należycie wykorzystana, natomiast od 1976 r. grunty "leżały odłogiem"

Brak jest też jakichkolwiek dowodów na to, aby gospodarstwo było poddawane zabiegom agrotechnicznym.

Ponadto skarżący opuścił je w 1975 r. i wyjechał do W. (pkt 5 protokołu). Okoliczności tej zresztą nie podważał sam skarżący wskazując, również w skardze, że zamieszkał w W. z teściami. Z akt nie wynika ponadto, aby na niniejszym gospodarstwie zamieszkiwały osoby wymienione w ww. rozporządzeniu z dnia 15 sierpnia 1961 r.

Faktem jest, iż ww. protokół nie zawiera wszystkich czterech podpisów uczestników oględzin, a jedynie jeden podpis bez wskazania powodów nie podpisania go przez pozostałe osoby biorące w nim udział. Zatem dokument ten został sporządzony z uchybieniem przepisów proceduralnych – jednakże z całą pewnością nie może być oceniany jako wypełnienie przesłanki nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA w Warszawie z 11 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 333/06, LEX 266449).

Podkreślić trzeba, iż przepisy obowiązujące w chwili wydawania decyzji z dnia [...] października 1978 r. nie przewidywały stosowania szczególnej procedury postępowania w sprawie ustalenia czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa jako opuszczonego. Uznać zatem należy, iż pomimo faktu, że protokół nie został sporządzony prawidłowo, to nie można pominąć go przy ocenie okoliczności opuszczenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego - czyli przy ustalaniu spełnienia przesłanek wyżej powołanych przepisów prawa materialnego. Zauważyć przy tym należy, iż skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania w 1978 r. w sprawie opuszczenia gospodarstwa rolnego i miał możliwość brania w nim udziału oraz wypowiedzenia się w sprawie. Z prawa powyższego jednakże nie skorzystał

Powoływana natomiast przez skarżącego okoliczność oddania gospodarstwa w arendę bratu nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Przede wszystkim poza oświadczeniami skarżącego w aktach brak jest jakiekolwiek dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Zresztą, gdyby nawet dokument taki się odnalazł nie miałby on znaczenia. Jak wprost bowiem wynika z powołanego wcześniej rozporządzenia w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, jedynie zamieszkiwanie na gospodarstwie rolnym małżonka właściciela, jego dzieci bądź rodziców stanowiło przesłankę wyłączającą możliwość uznania danego gospodarstwa za opuszczone. Ewentualne zamieszkiwanie brata nie mogło stanowić o braku możliwości przejęcie gospodarstwa na rzecz Państwa.

Słusznie zatem organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia Naczelnika Gminy K. z dnia [...] października 1978 r. Sąd podziela jednocześnie w całości rozważania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące spełnienia przesłanek powodujących konieczność uznania przedmiotowego gospodarstwa za opuszczone.

Sąd uznał również za prawidłowe stanowisko dotyczące podnoszonej w odwołaniu okoliczności doręczenia kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji. Jak słusznie bowiem podniósł organ w przypadku nieobecności adresata pisma doręcza się dorosłemu domownikowi (art. 40 kpa), którym w niniejszej sprawie mógł być również teść L. K., z którym skarżący zamieszkiwał. Podnoszona zaś przez skarżącego kwestia nieinformowania go o odebranych przez teścia przesyłkach, nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości ich doręczenia.

W tych okolicznościach Sąd uznał, iż organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Zarówno Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jak i Wojewoda [...] przekonująco uzasadnili swoje stanowisko, spełniając wymagania określone w art. 107 § 3 kpa i zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.