Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1852/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz /spr./ Sędziowie WSA Emilia Lewandowska A WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Biura Spraw Lokalowych Urzędu W. z [...] czerwca 1994 r. nr [...] 1/uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], 2/ stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz E. M. kwotę 10 zł (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA 1852/02

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. wydaną na podstawie art. 127 i art. 157 § 3 kpa po rozpoznaniu wniosku E. M. utrzymało w mocy swą decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności postanowienia ostatecznego Dyrektora Biura Spraw Lokalowych Urzędu W. z dnia [...] czerwca 1994 r. nr [...] o zastosowaniu środka egzekucyjnego.

Swe pierwotne rozstrzygnięcie Kolegium uzasadniło tym, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 1998 r. sygn. akt I SA 1723/97 została oddalona skarga E. M. na decyzję SKO z dnia [...] września 1997 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności opisanego wyżej postanowienia z dnia [...] czerwca 1994 r. Sąd administracyjny przyjął, iż brak było właściwości rzeczowej do rozpatrzenia tej sprawy.

Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było bezpośrednim przedmiotem orzeczenia Sądu. Związanie oceną prawną obejmuje nie tylko organ którego działanie było bezpośrednim przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w sprawie do czasu jej ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca ten pogląd nieaktualny (wyrok NSA z 22.09.1999 r. I SA 2019/98) – ONSA 2000 nr 3, poz. 129).

Strona zwróciła się do Kolegium z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając, iż wprawdzie rozumie odmowę wszczęcia postępowania jednakże wnosi o ponowne rozpatrzenie zarzutów określonych w pismach z 15 lutego, 21 marca i 4 kwietnia 2002 r. Kwestionowane postanowienie narusza bowiem przepisy Prawa lokalowego, kpa oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadnia to żądanie zbadania zarzutów pod kątem rażącego naruszenia prawa w postanowieniu z dnia [...] czerwca 1994 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uznało zasadności podniesionych we wniosku argumentów stwierdzając, że nie miały one znaczenia dla sprawy i w dniu [...] lipca 2002 r. wydało opisaną na wstępie decyzję.

I SA 1852/02

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. M. zarzucając naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Kpa nakłada na organ obowiązek pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zarzutów w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy i wbrew twierdzeniem organu nie jest ograniczony wnioskiem strony.

Powołując się na wyrok NSA w sprawie I SA 1723/97 organ nie zauważył, że żądanie strony jest innego typu i dotyczy skontrolowania zgodności z prawem (a nie unieważnienia) prowadzonego postępowania egzekucyjnego i zastosowanej procedury "oraz wynikłych, szkodliwych następstw". Zdaniem skarżącego powołany wyrok nie zwalnia organu od obowiązku ponownego zbadania sprawy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Zarzuty skarżącego nie są zasadne gdyż Kolegium dążyło do sprecyzowania treści żądań strony wzywając E. M. do określenia czego domaga się od organu nadzoru.

W odpowiedzi na to skarżący w piśmie z dnia 21 marca 2002 r. oświadczył, że jego wniosek jest żądaniem wszczęcia w trybie nadzoru postępowania administracyjnego na zasadach ogólnych w celu dokonania całościowej oceny prowadzonego postępowania przez organy gminy, ponieważ rażąco naruszyły one prawo.

Przy tak sprecyzowanym wniosku SKO słusznie uznało to za wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności postanowień. Kolegium nadto poinformowało o toczącym się równolegle postępowaniu wznowieniowym w stosunku do postanowień egzekucyjnych z 1994 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, do czego Sąd uprawniony jest na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd stwierdził, iż zarówno decyzja ostateczna jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 19.04.2002 r. naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego.

Dodać należy, że wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga – po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające

I SA 1852/02

ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z zastosowaniem przepisów wymienionej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż zasadnie Kolegium rozpatrywało wniosek skarżącego w trybie przepisów kpa dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji.

Wbrew twierdzeniem skargi organ nadzoru nie jest uprawniony do kontroli zgodności aktów administracyjnych z prawem, gdyż takie uprawnienie posiada tylko sąd administracyjny, natomiast organy administracji wyższego stopnia uprawnione są do uchylenia, zmiany, stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania w przypadkach przewidzianych w kpa (art. 16 kpa).

Wobec wątpliwości co do treści żądań strony Kolegium zasadnie zażądało sprecyzowania wniosku skarżącego, a wobec treści pisma skarżącego z dnia 21 marca 2002 r., prawidłowo przyjęło tryb postępowania, regulowanego przepisami art. 156 i następnych kpa.

Przy przyjętym trybie postępowania należało odnieść się do sprawy już rozpatrywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie i zakończonej wyrokiem z dnia 3 lutego 1998 r. I SA 1723/97, gdyż w obu sprawach zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa.

Oddalając skargę na decyzję SKO z dnia [...] września 1997 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 1994 r., utrzymującego w mocy postanowienie Burmistrza Dzielnicy W. z dnia [...] stycznia 1994 r. z upoważnienia którego działał z-ca Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych o zastosowaniu środka egzekucyjnego Sąd uznał, iż Kolegium trafnie zinterpretowało przepis art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 nr 36, poz. 161 z późń. zm.) twierdząc, że zawarte w nim odesłanie do przepisów kpa nie odnosi się do instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, unormowanej w art. 156 – 159 kodeksu. Zgodnie bowiem z tym przepisem, przepisy kpa mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią

I SA 1852/02

inaczej. Innymi słowy, przepis kpa będzie miał zastosowanie w toku postępowania egzekucyjnego w administracji tylko w takim wypadku, gdy dana kwestia nie jest w ogóle unormowana w ustawie z 17 czerwca 1966 r., a jednocześnie zastosowanie przepisu kodeksowego nie zniweczy charakteru postępowania egzekucyjnego, którego cele są przecież odrębne (wykonanie obowiązku), od celów postępowania atrybucyjnego (ustalenie istnienia obowiązku), regulowanego przez kpa.

Tymczasem kwestia środków prawnych służących kwestionowaniu zapadających w toku postępowania egzekucyjnego postanowień została całościowo uregulowana w art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym .... Zgodnie z tym przepisem postanowienia mogą być zaskarżane poprzez wniesienie zażalenia, a określona ich kategoria – art. 17 § 3 – może być uchylana lub zmieniana w trybie wznowienia postępowania lub uchylenia i zmiany decyzji, określonym w przepisach kpa. Wynika stąd jednoznaczny wniosek, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie mają odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym administracji.

Wprawdzie SKO winno stosownie do art. 157 § 3 kpa odmówić wszczęcia postępowania, nie zaś odmówić stwierdzenia jednak to naruszenie prawa Sąd uznał, jako nie mające wpływu na wynik sprawy.

Ocena wyrażona w tym wyroku w myśl art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) wiąże w tej sprawie zarówno Sąd jak i Kolegium.

Stosownie do art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena ta wiąże również wojewódzki sąd administracyjny.

Jednakże przepis ten jak i wymieniony przez SKO przepis art. 30 ustawy o NSA nie ma zastosowania bowiem po wydaniu wyroku w sprawie I SA 1723/97 nastąpiła zmiana stanu prawnego.

Mianowicie ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368) został znowelizowany przepis art. 17 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

I SA 1852/02

Nowa treść tego przepisu nie uwzględnia już § 3 ograniczającego stosowanie instytucji stwierdzenia nieważności do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym.

Przepis ten wszedł w życie z dniem 30 listopada 2001 r. (art. 15 noweli), a więc obowiązywał już w czasie wydawania obu decyzji w tej sprawie.

W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji, wskutek zmiany przepisów ustawy, przestała obowiązywać ocena prawna wyrażona w wyroku NSA z dnia 3.02.1998 r. I SA 1723/97.

W tej sytuacji na skutek naruszenia powołanych wyżej przepisów prawa Sąd administracyjny uchylił obie decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś w pozostałym zakresie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 152 i 200 powołanej ustawy z 30.08.2002 r.

W zmienionym stanie prawnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stosownie do art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosując odpowiednio przepisy kpa, obowiązane jest wszcząć i przeprowadzić postępowanie nadzorcze.

Dodać nadto należy, iż stosownie do wymagań z art. 126 kpa organ prowadzący postępowanie nadzorcze w stosunku do postanowień zamiast decyzji, o których mowa w art. 157 § 1 i 158 kpa wydaje postanowienia.