Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 634/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Gminy Miejskiej K. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia 28 lipca 2014 r. nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1212 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,1252 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] , poł. w obr. [...], jedn. ewid.[...] m. K. , na rzecz: K.N. , s. J. i J. w 1/2 cz. i O.N. , s. J. i J. w 1/2 cz. (pkt 1) oraz o rozliczeniach związanych ze zwrotem ww. nieruchomości (pkt. 2 i 3), jak również o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0040 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,1252 ha, poł. w obr. [...] m. K. , na rzecz K.N. i O.N. (pkt 4).

Odwołanie od części decyzji Starosty K. z 28 lipca 2014 r. znak [...] ujętej w jej pkt. 1, 2 i 3 wnieśli K.N. i O.N .

Wojewoda decyzją z dnia 9 stycznia 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia 28 lipca 2014 r. w części dotyczącej jej punktów 1, 2 i 3 tj. orzekających:

1/ o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1212 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 1252 ha, objętej księgą wieczystą [...] , poł. w obr. [...] m. K. , na rzecz: K.N. , s. J. i J. w 1/2 cz. i O.N. , s. J. i J. w 1/2 cz.;

2/ o zobowiązaniu osób wymienionych pkt. 1 decyzji do zwrotu na rzecz Gminy Miasta K. kwoty 164 421,38 zł, a mianowicie:

a/ K.N. - do zwrotu kwoty 82 210,69 zł;

b/ O.N. - do zwrotu kwoty 82 210,69 zł

i w tym zakresie orzekł

1/ o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1212 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 1252 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] , poł. w obr. [...] m. K. na rzecz: K.N. , s. J. i J. w 1/2 cz. i O.N. , s. J. i J. w 1/2 cz.;

2/ o zobowiązaniu wskazanych osób do zwrotu na rzecz Gminy Miasta K. kwoty 154 039,86 zł, a mianowicie:

a/ K.N. - do zwrotu kwoty 77 019,93 zł;

b/ O.N. - do zwrotu kwoty 77019,93 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1212 ha, powstała z podziału działki nr [...] o pow. 1252 ha objętej księgą wieczystą nr [...] poł. w obr. [...] m. K. , na rzecz: K.N. , s. J. i J. i O.N. , s. J. i J. jak również dokonanie rozliczeń związanych ze zwrotem ww. nieruchomości, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia w pkt 1, 2 i 3 decyzji, która w jej pozostałym zakresie odnoszącym się do odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0040 ha. powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,1252 ha, poł. w obr. [...] m. K. (pkt 4) stała się ostateczna wobec jej niezaskarżenia, co jest dopuszczalne z uwagi na podzielność sprawy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dla uznania skuteczności zgłoszonego żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości niezbędnym jest łączne wystąpienie z takim roszczeniem przez wszystkie uprawnione do tego osoby, co oznacza, iż w przypadku, gdy w dacie wywłaszczenia nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności, ze stosownym wnioskiem winni wystąpić wszyscy poprzedni współwłaściciele tej nieruchomości lub wszyscy spadkobiercy jej poprzednich współwłaścicieli. Z kolei legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu formułują przepisy art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., zgodnie z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostatecznacel ten nie został zrealizowany. W przedmiotowej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby, którymi w przedmiotowej sprawie są - w myśl art. 136 ust. 3 u.g.n. - spadkobiercy poprzedniej właścicielki tej nieruchomości, E.S , tj. K.N. , s. J. i J. i O.N. , s. J. i J. , co potwierdza znajdująca się w aktach organu I instancji stosowna dokumentacja. Po drugie, przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z 31 maja 1989 r. Rep. [...] , zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wyszczególnionego w art. 216 u.g.n. Dokonując oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia, określony w powołanej wyżej umowie sprzedaży z 31 maja 1989 r. jako budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne w obrębie Zespołu Osiedli R. , zgodnie z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z 22 grudnia 1988 r. o ustaleniu lokalizacji tej inwestycji, należało zdaniem organu odwoławczego podzielić ustalenia organu I instancji i ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż od momentu wywłaszczenia do chwili obecnej na terenie przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano żadnych obiektów będących częścią planowanego w dacie jej wywłaszczenia osiedla mieszkaniowego, co potwierdzają pozyskane przez organ I instancji dowody w postaci: pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. odbitek trzech zdjęć lotniczych z lat: 1982 (7 lat przed wywłaszczeniem), 1993 (4 lata po wywłaszczeniu) i 1998 (9 lat po wywłaszczeniu) oraz protokołu oględzin przedmiotowej nieruchomości dokonanych podczas rozprawy administracyjnej 17 stycznia 2014 r., w trakcie której: "stwierdzono, że granicę zachodnią przedmiotowej działki stanowi krawędź ul. [...] . Granice: południowa, północna oraz wschodnia nie są widoczne w terenie. Teren przedmiotowej działki porośnięty jest drzewami, krzewami samosiejkami oraz niekoszoną trawą. Działka jest zaśmiecona i nie nosi śladów jakiejkolwiek działalności inwestycyjnej. Na działce znajduje się posadowiony na betonowej podporze, drewniany słup energetyczny z lampą oświetleniową", który jak następnie ustalono zlokalizowany jest poza projektowaną działką nr [...] i położony jest na projektowanej działce nr [...] stanowiącej część pasa drogowego ulicy [...] - będącej przedmiotem rozstrzygnięcia ujętego w niezaskarżonej części decyzji organu I instancji (pkt 4) i tym samym pozostającej poza zakresem niniejszego postępowania odwoławczego. W świetle powyższego należało zatem uznać przedmiotową nieruchomość za zbędną na cel jej wywłaszczenia (nabycia), bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż na jej terenie nie rozpoczęto w ogóle realizacji planowanego osiedla mieszkaniowego. Dokonując natomiast analizy zaskarżonej decyzji w zakresie rozliczeń związanych ze zwrotem przedmiotowej nieruchomości organ odwoławczy uznał za częściowo zasadne zarzuty podniesione w odwołaniu i w związku z tym stwierdził konieczność dokonania - stosownie do treści art 227 u.g.n. - ponownej waloryzacji kwoty, jaką stosownie do treści art. 140 u.g.n. winni aktualnie zwrócić spadkobiercy poprzedniej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości z tytułu jej zwrotu - proporcjonalnie do zwracanej powierzchni nieruchomości oraz stosownie do zwracanych udziałów we współwłasności nieruchomości - co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji we wskazanej części i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy przez organ odwoławczy. Następnie do waloryzacji przyjęto kwotę 3 396 836,04 "starych" zł (odpowiadającą wartości zwracanej powierzchni nieruchomości z dnia wywłaszczenia, na której brak jest obecnie składników /rolnych i budowlanych z daty wywłaszczenia), otrzymując kwotę 2802,67 za m2, co w kontekście zwracanej powierzchni dało kwotę 154039,86 PLN zwaloryzowanego odszkodowania, jakie winni zwrócić wnioskodawcy na rzecz Gminy Miasta K. z tytułu zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Waloryzacji dokonano zgodnie z dyspozycją art. 227 u.g.n. - za okresy niepełnych lat tj. od lipca 1989 r. do grudnia 1989 r. oraz od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r. (przyjmując wskaźnik za listopad 2014 r.) - przy zastosowaniu miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. I tak za okres od lipca do grudnia 1989 r. przyjęto wskaźniki o wartościach odpowiednio: za lipiec 1989 r. - 109,5; za sierpień 1989 r. - 139,5; za wrzesień 1989 r. - 134,4; za październik 1989 r. - 154,8; za listopad 1989 r. - 122,4; za grudzień 1989 r. - 117,7, tj. łącznie za ten okres: (109,5 x 139,5 x 134,4 x 154,8 x 122,4 x 117,7) /1006 = 4,5784285. Natomiast za okres pełnych lat 1990 r. - 2013 r. przyjęto roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, tj.: 1990 r. - 685,8, 1991 r. - 170,3; 1992 r. - 143.0: 1993 r.-135,3; 1994 r. - 132,2; 1995 r. - 127,8; 1996 r. - 119,9; 1997 r. - 114.9: 1998 r. - 111,8; 1999 r. - 107,3; 2000 r. - 110,1; 2001 r. - 105,5; 2002 r. - 101,9; 2003 r. - 100.8; 2004 r.-103,5; 2005 r. - 102,1; 2006 r. - 101,0; 2007 r. - 102,5; 2008 r. - 104?2; 2009 r. - 103,5; 2010 r. - 102,6; 2011 r. - 104,3; 2012 r. - 103,7; 2013 r. - 100,9, w efekcie następującego działania: (685,8 x 170,3 x 143,0 x 135,3 x 132,2 x 127,8 x 119,9 x 114.9 x 111.8 x 107,3 x 110,1 x 105,5 x 101,9 x 100,8 x 103,5 x 102,1 x 101,0 x 102,5 x 104.2 x 103.5 x 102,6 x 104,3 x 103,7 x 100,9) /10024 otrzymano wartość współczynnika = 99,4453534. Z kolei za okres od stycznia do grudnia 2014 r. miesięczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych wyniosły odpowiednio: za styczeń 2014 r. - 100,1; za luty 2014 r. -100,1; za marzec 2014 r. - 100,1; za kwiecień 2014 r. - 100,0; za maj 2014 r. - 99.9; za czerwiec 2014 r. - 100,0; za lipiec 2014 r. - 99,8; za sierpień 2014 r. - 99,6; za wrzesień 2014 r. - 100,0; za październik 2014 r. - 100,0, za listopad 2014 r. - 100,0, tj. łącznie: 100,1 x 100,1 x 100,1 x 100,0 x 99,9 x 100,0 x 99,8 x 99,6 x 100,0 x 100,0 x 100,0) 10011 = 0,9959960. W efekcie przeprowadzenia waloryzacji we wskazanym okresie (lipiec 1989-grudzień 2014 r.) uzyskano kwotę 154 039,86 zł będącą wynikiem działania: (3396836,04 / 10000) x 4,5784285 x 99,4453534 x 0,9959960, przy czym wszystkie powyższe działania wykonane zostały przy użyciu arkusza kalkulacyjnego "Microsoft Excel" - z dokładnością maksymalną i przy dopiero końcowym zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku (metodą "do najbliższej parzystej"). Jak zaznaczono w uzasadnieniu decyzji, obliczeń dokonano poprzez przemnożenie ze sobą kolejno wartości wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych z dwóch kolejnych lat lub miesięcy i podzieleniu wyniku przez 100, według wzoru: t x T2 / 100, a otrzymaną liczbę przemnożono przez wartość wskaźnika z roku (miesiąca) następnego według tego samego wzoru. Otrzymaną w wyniku kolejnych działań wartość podzielono następnie przez 10000 w celu uwzględnienia okoliczności wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. z 1994 r. Nr 84, poz. 386 ze zm.). Jednocześnie organ II instancji nie zgodził się z zarzutami odwołania, iż do waloryzacji kwoty odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia (nabycia) przedmiotowej nieruchomości zastosowanie winny znaleźć zasady stosowane przez Główny Urząd Statystyczny w W. przedstawione w pismach z 30 czerwca i z 7 listopada 2014 r.

Na powołaną wyżej decyzję Wojewody z 9 stycznia 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli K.N. i O.N. , wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części ujętej w jej pkt. II ppkt 2 i 3 albo o uchylenie w tym zakresie celem wydania rozstrzygnięcia w oparciu o zasady waloryzacji stosowane przez Główny Urząd Statystyczny w W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 329/15 umorzył postępowanie w sprawie z wyżej powołanej skargi, gdyż Wojewoda wskazał, że uwzględnia skargę w całości.

Wojewoda na podstawie art. 55 § 3 P.p.s.a. decyzją z dnia 14 kwietnia 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 9 stycznia 2015 r. w części dotyczącej jej punktów 1, 2 i 3 oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia 28 lipca 2014 r. w zaskarżonej części dotyczącej jej punktów 1, 2 i 3 i orzekł o:

1/ zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1212 ha,

powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,1252 ha, objętej księgą wieczystą

nr [...] poł. w obr [...] m. K. , na rzecz:

K.N. , s. J. i J. w 1/2 cz. i O.N. , s. J. i J.

w 1/2 cz.;

2/ zobowiązaniu ww. osób do zwrotu na rzecz Gminy Miasta K. kwoty

65 951,95 zł, a mianowicie:

a/ K.N. - do zwrotu kwoty 32 975,98 zł;

b/ O.N. - do zwrotu kwoty 32 975,98 zł. W pkt III decyzji organ orzekł o sposobie zapłaty wskazanych kwot.

W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestia rozliczeń związanych ze zwrotem nieruchomości jest nierozerwalnie związana z kwestią zasadności zwrotu wywłaszczonej (nabytej) nieruchomości, bowiem co do zasady decyzja o zwrocie nieruchomości zawiera dwa nierozerwalne ze sobą elementy tj. rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu zwaloryzowanej wysokości odszkodowania wypłaconego w przeszłości z tytułu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości podjętych w jednym, powiązanym wzajemnymi uwarunkowaniami postępowaniu, w którym warunkiem orzeczenia o zwrocie nieruchomości jest ustalenie zwaloryzowanej wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi i zobowiązanie wnioskodawców do jego zwrotu na rzecz właściwego podmiotu publicznoprawnego będącego dotychczasowym właścicielem zwracanej nieruchomości. Z powyższych zatem przyczyn, pomimo zaskarżenia przez strony decyzji w części ujętej w jej pkt. II ppkt. 2 i 3, dotyczących jedynie orzeczenia w zakresie rozliczeń związanych ze zwrotem przedmiotowej nieruchomości, Wojewoda uwzględniając skargę w całości zobligowany był do zachowania w niniejszym rozstrzygnięciu integralności całego zakresu sprawy administracyjnej wyznaczonego przepisami art. 136 i następne u.g.n., a zatem zarówno kwestii dotyczącej zwrotu nieruchomości, jak i odnoszącej do dokonania niezbędnych rozliczeń z tym związanych. Mając na uwadze fakt, iż strony skarżące nie kwestionują ustaleń organów obu instancji w zakresie spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek zwrotu przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1212 ha, poł. w obr. [...] m. K. fakt ten nie budził i również obecnie nie budzi wątpliwości orzekającego organu. Przechodząc z kolei do kwestii rozliczeń związanych ze zwrotem nieruchomości organ wskazał, iż zasadnym jest dokonanie tej waloryzacji zgodnie z zasadami stosowanymi przez Główny Urząd Statystyczny w W. , przedstawionymi w powołanych na wstępie niniejszej decyzji pismach tego urzędu z 30 czerwca i z 7 listopada 2014 r. - tym bardziej, że zasady waloryzacji zgodne z wytycznymi GUS stosowane są również przez Bank Gospodarstwa Krajowego, tj. instytucji, która stosownie do przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1090) dokonuje wypłaty świadczeń pieniężnych ustalanych w decyzjach wojewodów. W związku z powyższym do waloryzacji przyjęto kwotę 3 396 836,04 "starych" zł (bez uwzględnienia wartości składników rolnych i budowlanych z daty wywłaszczenia z uwagi na fakt, iż nie podlegają one obecnie zwrotowi), co w kontekście zwracanej powierzchni nieruchomości (1212 m2) dało łączną kwotę 65951,95 zł (słownie złotych: sześćdziesiąt pięć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt jeden 95/100) zwaloryzowanego odszkodowania, jakie aktualnie winni zwrócić wnioskodawcy na rzecz Gminy Miasta K. z tytułu zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Waloryzacji dokonano zgodnie z dyspozycją art. 227 u.g.n., za cały okres od początku lipca 1989 r. do końca marca 2015 r., przy zastosowaniu miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, uwzględniając okoliczności wynikające z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego. Podane niżej wartości miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, odzwierciedlające wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych w porównaniu z miesiącem poprzedzającym podany, przy przyjęciu, że miesiąc poprzedni = 100, pochodzą z Roczników Statystycznych wydawanych przez Główny Urząd Statystyczny w W. z lat 1980 - 1999, ogłoszeń Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w W. w Monitorach Polskich z lat 2000 - 2012 oraz opublikowanych na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego w W. za pozostały okres. Jako początkowy przyjęto współczynnik za lipiec 1989 r. (przy założeniu, że VI 1989 = 100), bowiem jak słusznie wskazano w odwołaniu, wymagalność sumy wskazanej w umowie sprzedaży z 31 maja 1989 r. następowała po upływie 30 dni od daty zawarcia tej umowy, zaś faktu samej wypłaty w tym terminie strony dowołujące się nie kwestionują. Z kolei z uwagi na fakt, iż aktualnie współczynniki miesięczne (prognozowane) za dany miesiąc publikowane są na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego w W. (www.stat.gov.pl) 15 dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu, za który podawany jest ten współczynnik (a zatem wskaźnik za marzec 2015 r. zostanie opublikowany dopiero 15 kwietnia 2015 r.), wartość tego wskaźnika przyjęto na poziomie ostatniego opublikowanego miesięcznego wskaźnika, tj. za luty 2015 r. - 99,9. Zgodnie z zasadami stosowanymi przez GUS, do obliczeń zastosowano metodę nawiązań łańcuchowych, która polega na przemnożeniu pierwszego wskaźnika w łańcuchu wykorzystywanym do nawiązań przez kolejny wskaźnik i podzieleniu przez 100. Tak otrzymany wskaźnik został zaokrąglony do jednego miejsca po przecinku i przemnożony przez kolejny wskaźnik, analogicznie jak w poprzednim kroku. Kolejne operacje mnożenia, dzielenia przez 100 i zaokrąglania powtórzono aż do ostatniego wskaźnika w łańcuchu nawiązań. Do obliczeń przyjęto wskaźniki o wartościach odpowiednio: w roku 1989 (w nawiasach wartości wskaźników po wykonaniu ww. operacji mnożenia, dzielenia przez 100 i zaokrąglenia do jednego miejsca po przecinku). Kwota zwaloryzowanego w oparciu o powyższy wskaźnik odszkodowania należnego Gminie K. z tytułu zwrotu przedmiotowej nieruchomości wyniosła zatem 65 951,95 zł (3396836,04 x 19415,7 / 100 / 10000 = 65951,949501828). W świetle, powyższego, uwzględniając w całości żądanie skargi K.N. i O.N. , należało orzec w sposób szczegółowo przedstawiony w sentencji niniejszej decyzji.

Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Miejska K. reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1/ art. 54 § 3 P.p.s.a. poprzez wydanie przez organ decyzji w formie autokontroli pomimo nieuwzględnienia skargi w całości, a wiec uznanie przez organ, że zarówno zarzuty, wnioski jak i wskazana w treści skargi podstawa prawna są uzasadnione;

2/ art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenie okresu za który poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że Wojewoda wyszedł poza zakres skargi uzasadniając to koniecznością zachowania integralności decyzji, a także brakiem związania jej granicami. Organ II instancji skorzystał z alternatywnego żądania skargi tj. uchylenia decyzji, ale uchylił zaskarżoną decyzję także w pkt I stanowiącym o uchyleniu decyzji Starosty K. z dnia 28 lipca 2014 r. w części odpowiadającej punktom 1-3 tej decyzji oraz w pkt II ppkt 1 stanowiącym o zwrocie działki nr [...] obr. [...] . Wskazano również, że żaden z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i aktów prawnych stanowiących podstawę funkcjonowania Łownego Urzędu Statystycznego nie przewiduje kompetencji po stronie prezesa GUS do określenia normatywnych założeń, zasad i metod waloryzacji odszkodowań wypłaconych z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na potrzeby postępowań o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Na gruncie przepisów brak jest normatywnych podstaw, aby po każdej operacji mnożenia dokonywać odpowiednich zaokrągleń kolejnych wskaźników do jednego miejsca po przecinku, bowiem operacja taka wpływa na ostateczną wysokość ustalonej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nakazuje jedynie stosowanie wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, natomiast nie wskazuje jakie wskaźniki należy zastosować (miesięczne, roczne) pozostawiając wybór właściwemu organowi, stosownie do stanu faktycznego danej sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest wyjaśnienia dlaczego przyjęta za GUS metodologia jest bardziej poprawna.

W konkluzji strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody z dnia 14 kwietnia 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie aczkolwiek zdaniem sądu nie wszystkie zarzuty w niej sformułowane zasługiwały na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga na decyzję organu II instancji wydanej w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a tzw. autokontroli. Przepis ten stanowi, iż organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

Z literalnej wykładni przepisu wynika, iż organ wydając decyzję w trybie autokontroli, uwzględnia skargę tj. orzeka zgodnie z żądaniem strony, która tą skargę złożyła. Organ decyzji takiej nie może wydać z urzędu lub orzec niezgodnie z intencją skarżącego. Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 października 2011 r. II GSK 2108/11 celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy, i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. (LEX nr 984626).

Nie budzi wątpliwości sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, iż stosując mechanizm autokontroli organ ma możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego własnego, wadliwego tj. wydanemu z naruszeniem obowiązujących przepisów orzeczenia i wydaniu w sprawie nowego prawidłowego rozstrzygnięcia poprzez uwzględnienie skargi. Samo chęć orzeczenie na korzyść strony składającej skargę nie może być przesłanką wystarczającą do stosowania środka prawnego o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. Organ w decyzji wydanej w trybie autokontroli musi wykazać, iż eliminuje z obrotu prawnego decyzję wadliwą - wydaną z naruszeniem prawa materialnego i uzasadnić, że orzeczenie nowe jest zgodne z obowiązującymi przepisami. W trybie autokontroli organ administracji nie może eliminować obrotu prawnego decyzji prawidłowych. Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2007 r. I OSK 843/07 artykuł 54 § 3 p.p.s.a. nie stanowi samoistnej podstawy dokonania weryfikacji decyzji, jego stosowanie musi pozostawać w powiązaniu z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisami szczególnymi, do których odsyła Kodeks postępowania administracyjnego. Dokonanie przez organ samokontroli decyzji wyznaczone jest przesłanką właściwości. W decyzji wydanej w oparciu o art. 54 § 3 p.p.s.a. organ obowiązany jest powołać podstawę prawną weryfikacji decyzji, z której wynika jego właściwość, rodzaj naruszenia prawa i zastosowanie sankcji prawnej wobec decyzji, a także i zakres właściwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (LEX nr 383791).

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organ do zasady tej się nie zastosował. Mianowice, kontrolowane przez sąd orzeczenie zostało wydane niewątpliwie zgodnie z intencją skarżących (w tym zakresie podstawowy postulat decyzji wydawanych w trybie autokontroli został spełniony), tym niemniej organ w żaden sposób nie uzasadnił dlaczego wyeliminował z obrotu prawnego poprzednie rozstrzygnięcie – na czym polegała wadliwość tego rozstrzygnięcia i w czym naruszało ono obowiązujące przepisy. Sam fakt, iż waloryzację świadczeń inne podmioty (Główny Urząd Statystyczny, Bank Gospodarstwa Krajowego) obliczają w oparciu i inne metody niż metoda zastosowana przez organ przy obliczeniu wysokości zwaloryzowanego odszkodowania w decyzji z dnia 9 stycznia 2015 r. nie świadczy o wadliwości tej metody. Rację ma strona skarżąca, iż zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "[...] . Organ związany jest zatem jedynie wskaźnikami zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ale nie stosowaną przez ten organ metodyką obliczania waloryzacji. Skarżona decyzja nie zawiera żadnych argumentów które by przekonywały o wadliwości decyzji poprzedniej i poprawności decyzji wydanej w trybie autokontroli. Poza tym opis metody jakim posłużył się organ cyt "obliczeń zastosowano metodę nawiązań łańcuchowych, która polega na przemnożeniu pierwszego wskaźnika w łańcuchu wykorzystywanym do nawiązań przez kolejny wskaźnik i podzieleniu przez 100. Tak otrzymany wskaźnik został zaokrąglony do jednego miejsca po przecinku i przemnożony przez kolejny wskaźnik, analogicznie jak w poprzednim kroku. Kolejne operacje mnożenia, dzielenia przez 100 i zaokrąglania powtórzono aż do ostatniego wskaźnika w łańcuchu nawiązań" jest dla osoby nieposiadającej wiadomości specjalnych z zakresy obliczeń statystycznych zupełnie niezrozumiały – tym samym nie poddaje się kontroli. Tak opis metody jak i przedstawione wyliczenie świadczenia są identyczne jak w piśmie Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 listopada 2014 r. Wątpliwości sądu budzi więc udział organu w ustalaniu wysokości zwaloryzowanego świadczenia. Gdyby wolą ustawodawcy było by wysokość zwaloryzowanych odszkodowań obliczać zgodnie z metodyką stosowaną przez Główny Urząd Statystyczny lub obliczaną przez ten Urząd, dałby temu wyraz w ustawie. Ponieważ jednak tego nie uczynił, przyjąć należy, iż wysokość tego świadczenia samodzielnie wyliczyć powinien organ i w sposób logiczny, zrozumiały wyjaśnić sposób dokonania tego wyliczenia.

Sąd nie podziela natomiast poglądu, iż kontrolowane w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcie naruszało przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. w związku z tym że uchylało decyzję w części niezaskarżonej. Podzielić tu należy poglądy wyrażone przez organ, iż decyzji wydawanych w trybie autokontroli nie wiążą granice zaskarżenia. Jeżeli organ orzeka zgodnie z wolą skarżących choćby przekraczał granice skargi - przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. nie narusza. Jak zasadnie przyjmuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 11 października 2012 r. II SA/Kr 934/12 warunkiem skorzystania z trybu przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a., jest uwzględnienie przez organ administracji publicznej skargi w całości, a więc uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej jak i wniosków, co oznacza, że organ może skorygować zaskarżone działanie wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego. Przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu. Przy czym oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy, należy odnosić do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia (LEX nr 12355300). Jeżeli nawet przyjąć by pogląd odmienny, stwierdzić należy, iż uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ organ uchylał własną decyzję w zakresie zwrotu nieruchomości ale orzekał jednocześnie o jej zwrocie.

Mając na uwadze wskazane okoliczności sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a jak w sentencji . O kosztach orzeczono na zasadzie przepisu art. 200 p.p.s.a.