Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1066/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 9
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2022 r. nr 100800/71/9/2022/RDZ-B6/UTRZ w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiąc listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 marca 2022 roku sygnatura 100800/71/9/2022/RDZ-B6.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej "ustawa o COVID-19"), utrzymał w mocy decyzję z dnia 2 marca 2022 r., znak 100800/71/9/2022/RDZ-B6, odmawiającej praca do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 31 grudnia 2020 r. R. R. (dalej: "skarżący", "strona") złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach (RDZ-B6), wskazując w jego treści, iż prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 kodem 93.29.Z. W niniejszym wniosku oświadczono również, że m.in. na dzień 30 września 2020 r. przeważającą działalnością jest ta, której kod PKD podano w pierwszej części wniosku oraz, iż przychód uzyskany, w miesiącu kalendarzowym, za który strona złożyła wniosek jest niższy co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Decyzją z dnia 28 stycznia 2021 r., znak 100000/71/7482/2021/RDZ-B6ZUS ZUS odmówił stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. Wskazane wyżej rozstrzygnięcie zostało następnie utrzymane w mocy decyzją ZUS Oddział w Gdańsku z dnia 2 marca 2021 r., znak 100000/71/53699/2021/RDZ-B6-ODW.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 501/21, stwierdził nieważność decyzji z dnia 2 marca 2021 r., znak 100000/71/53699/2021/RDZ-B6-ODW. oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia 28 stycznia 2021 r. nr 100000/71/7482/2021/RDZ-B6. Zdaniem Sądu decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała podpisu pracownika upoważnionego do wydania tej decyzji, a organ rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję obarczoną kwalifikowaną wadą prawną, powodując nieważność obu decyzji wydanych w sprawie.

Na skutek zapadłego rozstrzygnięcia Sądu, organ ponownie przystąpił do rozpoznania wniosku złożonego przez stronę w dniu 31 grudnia 2020 r.

Decyzją ZUS z dnia 2 marca 2022 r., sygn. 100800/71/9/2022/RDZ-B6, ponownie odmówiono skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres listopad 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał mające zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym przepisy oraz podkreślił, że to treść wpisu w rejestrze CEIDG/REGON na 30 września 2020 r., a nie faktyczna działalność ma charakter rozstrzygający przy ocenie spełnienia przez przedsiębiorcę kryteriów pomocy. W ocenie ZUS skarżący nie prowadził działalności pod kodem PKD 93.29.Z w listopadzie 2019 r., wobec czego brak jest możliwości porównania przychodu uzyskanego w listopadzie do 2020 r. do przychodu z listopada 2019 r.

Zakład decyzją z dnia 4 lipca 2022 r., znak 100800/71/9/2022/RDZ-B6/UTRZ, utrzymał w mocy decyzję z dnia 2 marca 2022 r., odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. Organ drugiej instancji uznał za prawidłowe ustalenie, że stronie nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r.

Skarżący nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, złożył skargę. W uzasadnieniu wskazał na brak możliwości porównania przychodu uzyskanego w listopadzie 2020 r. w stosunku co do listopada 2019 r., gdyż w listopadzie 2019 r. nie prowadził działalności gospodarczej (zarówno przeważającej jak i pozostałej) zgodnie z kodem PKD 93.29.Z. W listopadzie przeważającym kodem PKD było 79.12.Z.

Dodatkowo skarżący nadmienił, że w lutym 2020 r. przedsiębiorcy nie wiedzieli, że zostaną objęci tarczą antykryzysową. Zmieniając kod PKD strona chciała zmniejszyć koszty utrzymania swojej działalności gospodarczej, gdyż na skutek tego działania nie była zobowiązana do płacenia obowiązkowego ubezpieczenia gwarancji. Skarżący przywołał również orzecznictwo zgodnie, z którym cel ustawy wymaga, aby organy udzieliły pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy spełniają wymagane kryteria rzeczywiście, a nie tylko formalnie.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Natomiast stosownie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Wobec dokonanych powyżej rozważań, Sąd po rozpoznaniu niniejszej sprawy uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja zarówno pierwszej jak i drugiej instancji została wydana z naruszeniem prawa.

Podstawą materialnoprawną do dokonania rozstrzygnięcia w zaistniałym stanie faktycznym jest z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, zgodnie z którym na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.5l.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r" wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Dokonując analizy przytoczonego przepisu należy stwierdzić, że zwolnienie płatnika z obowiązku uiszczenia składek za miesiąc listopad 2020 r. może nastąpić gdy ten złoży do ZUS stosowny wniosek oraz spełni przesłanki:

- prowadzenia na dzień 30 września 2020 r. działalności z przeważającym jej rodzajem oznaczonym według wymienionego w ustawie kodu PKD,

- zgłoszenia jako płatnik składek do 30 czerwca 2020 r.,

- osiągnięcia z tejże działalności w listopadzie 2020 r. niższego o co najmniej 40 % przychodu rozumieniu przepisów podatkowych w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania oraz dane zamieszczone w ogólnodostępnym rejestrze przedsiębiorców CEIDG nie pozostawiają w ocenie Sądu wątpliwości, iż skarżący do dnia 4 lutego 2020 r. prowadził swoją działalność gospodarczą pod przeważającym kodem PKD 79.12.Z, natomiast we wskazanym dniu nastąpiła zmiana wpisu i określono ją symbolem 93.29.Z. Na tej podstawie właściwym wnioskiem jest, że strona spełnia pierwszą z wyżej wymienionych przesłanek, albowiem w stanie na dzień 30 września 2020 r. prowadziła działalność, która była określona kodem PKD wymienionym w ustawie o COVID-19.

Istotą sporu na gruncie niniejszej sprawy jest to w jaki sposób ZUS dokonał wykładni trzeciej z przesłanek znajdującej się w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19., tj. ustalenia spełnienia przez skarżącego przesłanki zmniejszenia o 40% przychodów osiągniętych w listopadzie 2020 r. w stosunku do przychodów uzyskanych w listopadzie 2019 r. W ocenie organu z uwagi na to, że w listopadzie 2019 r. działalność gospodarcza skarżącego opatrzona była innym kodem PKD to niemożliwym jest dokonanie porównania przychodów z tejże działalności względem tych osiągniętych w listopadzie 2020 r.

Zdaniem Sądu, stanowisko to nie znajduje oparcia ani w będącej jego podstawą regulacji prawnej, ani w orzecznictwie. Przepis art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 nie przewiduje warunku, aby przychód uzyskany w okresie, w porównaniu do którego nastąpił spadek przychodu był również przychodem z "tej samej", tj. kwalifikowanej odpowiednim PKD działalności. Przepis art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 stanowi o tym, że przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. ma być niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 lipca 2022 r., III SA/Po 31/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 listopada 2021 r., III SA/Lu 452/21; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem zwolnieniem z opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy prowadzący wskazane w art. 31 zo ust. 10 ustawy COVID-19 rodzaje działalności według stanu na dzień 30 września 2020 r. Zgodzić się tym samym należy ze skarżącym, że przesłanka obniżenia dochodów odnosi się do prowadzenia działalności gospodarczej in genere i nie jest związana z rodzajem działalności, która uprawnia do zwolnienia. Innymi słowy nie jest tak, że również w listopadzie 2019 r. skarżący powinien był prowadzić działalność oznaczoną kodem PKD 93.29.Z.

Skoro z założenia racjonalny ustawodawca wymaga, aby płatnik składek prowadził na dzień 30 września 2020 r. określony rodzaj działalności i ten wymóg, zgodnie z art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, weryfikuje w oparciu o dane z rejestru REGON/CEIDG, a nie ustanawia takiego obowiązku na inny dzień, to nie można od wnioskodawców wymagać spełnienia dodatkowych, pozaustawowych kryteriów. Stanowisko to, które skład orzekający podziela, jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Łodzi z 28 lipca 2021 r., III SA/Łd 395/21; wyrok WSA w Rzeszowie z 15 lipca 2021 r., I SA/Rz 365/21; wyrok WSA w Białymstoku z 23 czerwca 2021 r., I SA/Bk 190/21; wyrok WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2021 r., I SA/Rz 262/21).

W tym miejscu należy podkreślić, że głównym założeniem ustawodawcy w ramach omawianej ustawy było udzielenie wsparcia przedsiębiorcom prowadzącym działalność w określonych branżach z uwagi na nadzwyczajną sytuację ekonomiczną jaka zaistniała w kraju ze względów epidemiologicznych. W ocenie sądu przywołany wyżej przepis ustawy o COVID- 19 nie wymaga, aby płatnik prowadził taki sam rodzaj działalności, jak w listopadzie 2020 r., także w okresie porównawczym. Nie wynika to ani z literalnej treści regulacji ani założenia takiego nie potwierdza wykładnia celowościowa czy funkcjonalna. Działalność z okresu porównawczego ma znaczenie wyłącznie do ustalenia wysokości przychodu, jaki płatnik uzyskał w jednym z wymienionych miesięcy, aby możliwe było stwierdzenie, czy i o ile doznał uszczerbku ekonomicznego na skutek pandemii koronawirusa. Wykładnia organu wobec powyższego jest nie tylko krzywdząca i naruszająca prawo strony ale również prowadzi do sprzecznych wniosków wysnutych z jednej podstawy prawnej jaką jest art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Gdyby ustawodawca wymagał tego żeby w listopadzie 2019 r. działalność była określona tym samym symbolem PKD co w listopadzie 2020 r. nie włączono by do analizowanego przepisu przesłanki oznaczenia określonym kodem PKD do dnia 30 września 2020 r. Podążając za tokiem wnioskowania organów, wskazana przesłanka byłaby niejako martwa, bo i tak o możliwości zastosowania dobrodziejstwa zwolnienia z opłacenia składki za dany miesiąc przesądzałoby to jaką według PKD działalność prowadził przedsiębiorca w listopadzie 2019 r.

Końcowo należy podnieść, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie jest sporny. Odmowa zwolnienia wiązała się z niewłaściwą interpretacją i w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniem art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego organ dokona prawidłowej subsumpcji ustaleń faktycznych pod wskazane unormowanie z uwzględnieniem wykładni dokonanej w niniejszym orzeczeniu.

Mając na uwadze rozważania przeprowadzone powyżej Sąd uznał, że stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) p.p.s.a.