Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1840/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 1, art. 69a ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3323/13 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. G. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3323/13 (dalej wyrok z 12 marca 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo Sąd I instancji) oddalił skargę M. G. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] września [...] r., nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2013 r.) zapadłą w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy:

Dnia [...] lipca 2013 r. skarżący złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w P. (dalej ORA) wniosek o dokonanie wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Poznaniu, na podstawie art. 65 pkt 4 ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm., dalej p.o.a.).

W celu udokumentowania przesłanek z powyższego przepisu przedłożył między innymi:

- odpis dyplomu Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, z którego wynika, że [...] czerwca 1971 r. skarżący uzyskał tytuł magistra prawa,

- świadectwo z [...] kwietnia 1973 r. Prokuratury Wojewódzkiej w Z. G. zaświadczające złożenie egzaminu prokuratorskiego z wynikiem ogólnym dobrym,

- protokół Komisji Egzaminacyjnej dla aplikantów adwokackich przy Radzie Adwokackiej w P. z [...] grudnia 1976 r. stwierdzający, że skarżący złożył egzamin adwokacki z wynikiem dobrym,

- życiorys i kwestionariusz osobowy, zawierające przebieg pracy zawodowej, z których wynika, że w latach 1977-2008 wymieniony wykonywał zawód adwokata,

- zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z [...] lipca 2013 r., z którego wynika, że nie figuruje w kartotece karnej tego rejestru,

- oświadczenie lustracyjne, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. 2007 r., nr 3, poz. 425 ze zm.),

- rekomendacje adwokatów, K. K. - z [...] lipca 2013 r. oraz Ż. D. - z [...] lipca 2013 r.

Do akt osobowych dołączono protokół z rozmowy przeprowadzonej ze skarżącym przed Dziekanem i Rzecznikiem Dyscyplinarnym Wielkopolskiej Izby Adwokackiej w P. w dniu 25 lipca 2013 r. stwierdzający, że ubiegający się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Uchwałą z 25 lipca 2013 r., nr [...] (dalej uchwała z [...] lipca 2013 r.) Okręgowa Rada Adwokacka w P. wpisała skarżącego na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu wskazała, że kandydat spełnia wszystkie ustawowe wymagania dotyczące wpisu na listę adwokatów. Zdaniem Rady skarżący korzysta w pełni z praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych, jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Decyzją z [...] września 2013 r. Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P. dokonanemu uchwałą ORA. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako k.p.a.) w związku z art. 65 pkt 1 p.o.a.

W uzasadnieniu sprzeciwu Minister wskazał, że skarżący uchwałą ORA z 7 stycznia 1977 r. został wpisany na listę adwokatów Izby Poznańskiej. Następnie uchwałą tej Rady z 24 stycznia 2008 r. skreślono go z listy, na własny wniosek. W aktach znajdował się również wyrok Sądu Rejonowego w L. z [...] maja 2007 r., sygn. akt [...], którym skazano skarżącego za przestępstwa z art. 230 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. 1997 r., nr 88, poz. 553 ze zm., dalej k.k.) i art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., z art. 284 § 2 k.k. oraz z art. 230 k.k., orzekając środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu adwokata na okres 8 lat. Jednocześnie w dniu [...] sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy w L. w sprawie o sygn. akt [...] uznał ww. środek karny za wykonany.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości skarżący spełniał przesłanki określone w art. 65 pkt 2-4 p.o.a. Natomiast nie spełniał przesłanki wynikającej z art. 65 pkt 1 p.o.a., którą jest nieskazitelność charakteru oraz rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Odwołując się do przesłanek "braku rękojmi" oraz "nieskazitelnego charakteru", Minister stwierdził, że podstawą wniesionego sprzeciwu była dotychczasowa postawa skarżącego, w szczególności popełnione czyny będące przedmiotem postępowania karnego i wydanego wyroku skazującego. Minister Sprawiedliwości wymienił szereg czynności zaprzeczających nieskazitelności charakteru i podważających wiarygodność skarżącego, w tym czynności dla osiągnięcia nieuprawnionych korzyści, polegających między innymi na świadomym wprowadzaniu w błąd innych osób co do posiadania wpływów i znajomości w Sądzie Okręgowym w P. oraz w Prokuraturze Okręgowej w P. Zdaniem organu wymienione działania były wyrazem braku poszanowania dla takich wartości jak szczerość czy uczciwość w życiu codziennym oraz podważających zawód zaufania publicznego.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że sam fakt zatarcia skazania nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych, jakie miał przed skazaniem, a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru. Odwołując się do aktywności skarżącego w okresie przed datą złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów, stwierdzono, że nie przybrały takich cech, które umożliwiłyby stwierdzenie odzyskania przez niego przymiotu nieskazitelnego charakteru.

W skardze do WSA skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2013 r., zarzucając naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 65 pkt 1 p.o.a. polegającą na subiektywnej i dowolnej interpretacji przesłanki rękojmi, bez wnikliwej analizy wszystkich możliwych elementów wypełniających treścią, nieostre pojęcie "rękojmi";

2) przepisów postępowania, w szczególności:

- art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywatela polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej przy wydaniu decyzji administracyjnej przez brak podjęcia przez organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku dogłębnej analizy i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, skutkujące wydaniem decyzji o sprzeciwie po niedostatecznie wnikliwym zbadaniu sprawy z przekroczeniem granic uznania administracyjnego,

- art. 107 § 3 k.p.a. przez brak uzasadnienia, jakie to aktywności skarżącego w okresie przed datą złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów nie przybrały cech, które umożliwiłyby stwierdzenie przez niego przymiotu nieskazitelnego charakteru, w szczególności wobec tego, że organ wpisowy, jakim jest Okręgowa Rada Adwokacka, w dniu 25 lipca 2013 r. podjęła uchwałę o jego wpisie na listę adwokatów, uznając, że jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Wydając wyrok z 12 marca 2014 r., Sąd I instancji stwierdził w uzasadnieniu, że istota niniejszej sprawy dotyczy kontroli przez Sąd prawidłowości przeprowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości oceny osoby skarżącego jako kandydata do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o kryteria wymienione w art. 65 pkt 1 p.o.a. w kontekście zachowania wymienionych powyżej wymogów niezbędnych przy wydawaniu decyzji uznaniowej.

W postępowaniu o wpis organ ocenia, stosownie do art. 65 pkt 1 p.o.a., postawę moralną wnioskodawcy i jego dotychczasowe postępowanie. Okoliczność ukarania skarżącego w postępowaniu karnym powinna mieć w postępowaniu wpisowym głównie znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę adwokatów, dokonując oceny zachowania skarżącego w aspekcie przesłanki z art. 65 pkt 1 p.o.a.

Okoliczność ukarania wnioskodawcy w postępowaniu karnym ma znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Ukaranie to skutek określonego zachowania, postępowania podlegającego ocenie w aspekcie przesłanki "rękojmiowej". Organ władny był ocenić samodzielnie ową przesłankę. Zdaniem Sądu ocena dokonana przez organ nie jest dowolna. Znajduje uzasadnienie w przepisach prawa i bogatym orzecznictwie sądowym. Zgodzić się należy z organem, że ujawnione w wyroku skazującym z [...] maja 2007 r. czyny skarżącego zagrażają społecznemu poczuciu zaufania do zawodu adwokata i godzą w porządek prawny. Zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego, polegającym na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących także życia osobistego i zorganizowanym w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesantów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Skoro skarżący prezentuje cechy charakteru nielicujące z zawodem adwokata, to tym samym nie daje on rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Dowodzi to także braku nieskazitelnego charakteru.

Popełnione czyny skarżącego dyskwalifikują go do wykonywania zawodu adwokata. Są bowiem takie czyny w życiu człowieka, które mimo dużych osiągnięć na różnych płaszczyznach, niweczą te osiągnięcia. W przypadku skarżącego, fakt jego ukarania w postępowaniu karnym za czyny, które dotyczyły istoty wykonywania funkcji adwokata, oznacza, że nie jest on nieskazitelnego charakteru i nie może wykonywać zawodu adwokata, albowiem nie daje rękojmi wykonywania tego zawodu. Prawość i rzetelność to cechy pożądane w każdym zawodzie, a nie do przeceniania, zwłaszcza w zawodach prawniczych, w tym adwokata. Zachowanie skarżącego przyniosło ujmę zawodowi, który wykonywał. Nie mógł więc oczekiwać innej jego oceny, aniżeli ta, której dokonał Minister Sprawiedliwości. Przytoczona przez organ argumentacja jest logiczna i przekonywująca. Ocena materiału dowodowego, leżąca przecież w gestii organu wpisowego, w tym wypadku organu administracji rządowej, została oparta na wszechstronnej jego ocenie. Zdaniem Sądu organ dokonał prawidłowej oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy.

W skardze kasacyjnej z [...] maja 2014 r. M. G. (dalej skarżący kasacyjnie) reprezentowany przez adwokata zaskarżył w całości wyrok z 12 maja 2014 r., zarzucając na postawie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo takiego naruszenia prawa materialnego przez organ wydający decyzję, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenia przepisu przez błędną jego wykładnię, tj.:

a) art. 65 ust. 1 p.o.a., polegającą na subiektywnej i dowolnej interpretacji przesłanki rękojmi w odniesieniu do skarżącego, bez wnikliwej analizy wszystkich możliwych elementów wypełniających treścią nieostre pojęcie "rękojmi", w oderwaniu od analizy przeprowadzonej przez organ wpisowy – Okręgową Radę Adwokacką w P.,

b) art. 69 w zw. z art. 69a p.o.a. przez przyjęcie, że organ administracji rządowej – Minister Sprawiedliwości jest organem wpisowym, który ma kompetencję do oceny przesłanki "rękojmi" w ramach uznania administracyjnego z pominięciem podstaw uchwały organu samorządowego, jakim jest Okręgowa Rada Adwokacka, podczas gdy przepis prawa wyraźnie stanowi, że Minister Sprawiedliwości działa w trybie nadzoru,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuznanie, że doszło do naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej przy wydawaniu decyzji administracyjnej, poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku dogłębnej analizy podstaw wpisu dokonanego uchwałą ORA i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie w postaci orzeczenia Sądu Rejonowego w Lesznie z 22 sierpnia 2012 r., co skutkowało wydaniem decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie w przypadku stwierdzenia naruszenia jedynie przepisów prawa materialnego, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, a także zasądzenie o zwrocie kosztów postępowania, w tym zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji, przypisując kompetencję organu wpisowego Ministrowi Sprawiedliwości, całkowicie pominął samodzielność samorządu w tej kwestii wynikającą z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro Minister Sprawiedliwości, wyrażając sprzeciw co do wpisu na listę adwokatów, działa w trybie nadzoru, to nie przysługuje mu kompetencja do dokonywania własnej merytorycznej oceny i wydawania decyzji uznaniowej. W kompetencję taką został wyposażony jedynie organ wpisowy, który ocenia stosownie do art. 65 p.o.a. przesłanki przemawiające za wpisem kandydata. W ramach sprzeciwu Minister, wykonując funkcje nadzorcze, ma kompetencje jedynie do ustalenia, czy uchwała o wpisie została podjęta przez uprawniony do tego organ, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji i czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. W niniejszej sprawie Minister nie zbadał, czy ORA dokonała wpisu zgodnie z prawem, przejmując jednocześnie kompetencje organu wpisowego i pomijając właściwy organ wpisowy, a tym samym arbitralnie dokonując własnej oceny w ramach decyzji uznaniowej.

Pismem z [...] lipca 2014 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podkreślając, że ma on nie tylko prawo, ale i obowiązek ustalenia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania wpisu określone w art. 65 i 66 p.o.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej postawiono Sądowi I instancji liczne zarzuty, które w istocie obejmują następujące zagadnienia:

- kwestię istnienia kompetencji Ministra Sprawiedliwości do odmiennej oceny przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata od przyjętej w uchwale organu samorządowego tj. Okręgowej Rady Adwokackiej,

- istnienia podstaw do zakwestionowania przez Ministra Sprawiedliwości przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a tym samym prawidłowości przyjęcia braku tej przesłanki,

- naruszenia zasad prowadzenia postępowania w przedmiocie sprzeciwu.

Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano (uzasadniano) z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie - potencjalne błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi.

W tej sytuacji niezbędne jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów materialnoprawnych.

Rozpatrując zatem zarzut kwestionujący kompetencję Ministra Sprawiedliwości do oceny przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata odmiennie od przyjętej w uchwale organu samorządowego tj. Okręgowej Rady Adwokackiej, tj. naruszenia art. 69 w zw. z art. 69a p.o.a., należy podkreślić, że jest on niezasadny.

Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów stanowi element nadzoru nad działalnością samorządu prawniczego. Analiza instytucji tego nadzoru została dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 1 grudnia 2009, sygn. akt K 4/08 (publ. OTK-A 2009/11/162). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że nadzór Ministra Sprawiedliwości uzasadniony jest potrzebą ochrony wartości konstytucyjnych takich jak ochrona praw obywateli oraz bezpieczeństwa obrotu prawnego. Ze względu na ochronę osób korzystających z pomocy prawnej świadczenie tego rodzaju pomocy nie może być pozostawione poza określoną przez ustawodawcę kontrolą jej formy i jakości przez organ władzy państwowej. W pełni zgadzając się z argumentacją przedstawioną przez Trybunał Konstytucyjny, należy zwrócić uwagę także na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 marca 2009 r. (sygn. akt II GSK 1001/08, Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości ma prawo do badania, w ramach przyznanej mu kompetencji do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 p.o.a. (podobnie wyrok NSA z 26 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 804/14, publ. Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2013 r., sygn. akt II GPS 1/13 (publ. ONSAiWSA 2013/4/60), przy reglamentacji wykonywania zawodów zaufania publicznego, niezależnie od przyjmowanych rozwiązań, należy uwzględniać dwie przesłanki. Po pierwsze, należy mieć na względzie, że wiąże się to z wolnością wykonywania zawodu, czyli decydowaniem o uprawnieniach i obowiązkach podmiotów indywidualnych, stanowi zatem przejaw realizacji zadań z zakresu administracji publicznej. Z drugiej zaś strony, przy reglamentacji tej nie można pomijać charakteru samorządów zaufania publicznego, do których kompetencji należy sprawowanie pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu.

Z uwagi na pierwszą przesłankę państwo nie może wyzbyć się możliwości oddziaływania na proces pozyskiwania nowych członków samorządu, gdyż związane jest z tym prawo do wykonywania zawodu, a samorząd realizuje zadania jako organ administracji publicznej. Wypełnianie przez samorząd zawodowy funkcji, o których mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji, nie może być pozostawione nieskrępowanemu prawem uznaniu korporacji samorządowych i ich organów. Wynika z tego, że uregulowania wewnątrzkorporacyjne muszą być zgodne z regulacjami konstytucyjnymi i ustawowymi, a nad realizacją tego wymagania powinny czuwać w koniecznym zakresie stosowne organy państwowe (zob. też wyrok TK z 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02, publ. OTK-A 2004/2/9). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że decyzja Ministra Sprawiedliwości o sprzeciwie do uchwały o wpisie na listę adwokatów nie ma charakteru decyzji uznaniowej (nie należy tego typu decyzji mylić z koniecznością posługiwania się wykładnią pojęć nieostrych, czy niedookreślonych w przepisie prawa) i powinna być zawsze podjęta, gdy tylko są jednoznaczne podstawy do zakwestionowania legalności uchwały o wpisie podjętej przez organ samorządu wpisowego (por. wyrok NSA z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 325/07, publ. Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powoduje to, że wolność wykonywania zawodu zaufania publicznego nie może mieć charakteru absolutnego i musi być poddana reglamentacji prawnej, w szczególności gdy chodzi o uzyskanie prawa wykonywania tego zawodu, wyznaczenie sposobów i ram jego wykonywania, a także określenie powinności wobec państwa czy samorządu zawodowego.

W tym kontekście należy zauważyć, że co prawda Sąd I instancji nieprawidłowo zaliczył sprzeciw Ministra do kategorii decyzji uznaniowych, niemniej Minister Sprawiedliwości miał pełną kompetencję do zbadania w trybie nadzoru zgodności z prawem uchwały ORA także pod kątem nieskazitelności charakteru kandydata i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Nie ma zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie Minister nie wykroczył poza kompetencje nadzorcze, które zostały mu przyznane w art. 69a ust. 1 p.o.a. Natomiast proponowana przez skarżącego wykładnia art. 69 p.o.a. w związku z art. 69a p.o.a. w istocie wykluczałaby prawidłowe wykonywanie przez Ministra Sprawiedliwości funkcji nadzorczych w wyżej przedstawionym znaczeniu. Brak jest zatem przesłanek prawnych do pozbawienia organu nadzoru możliwości oparcia sprzeciwu na podstawie odmiennej od przyjętej w uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej oceny przesłanki "rękojmi", o której mowa w art. 65 pkt 1 p.o.a.

Natomiast przytoczony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 65 ust. 1 p.o.a. sprowadza się do twierdzenia, iż nie było podstaw do oceny, że skarżący swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem skarżącego zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji takiej oceny dokonanej przez Ministra Sprawiedliwości jest wynikiem wadliwej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie jest trafny.

Art. 65 pkt 1 p.o.a. jest normą zawierającą kryteria ocenne (zob. wyrok TK z 7 maja 2002 r., sygn. akt SK 20/00, publ. OTK-A 2002/3/29). W hipotezie tej normy prawnej ustawodawca posłużył się zwrotami niedookreślonymi. Nie oznacza to jednak dowolności rozstrzygnięcia organów administracji w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikających z tej oceny. Im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonujące musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Proces ustalania treści pojęcia podlega pełnej kontroli poprawności metodologicznej i merytorycznej również w tym zakresie, w jakim decyzja opierająca się na normie zawierającej pojęcia niedookreślone podlega rygorom określonym w art. 107 k.p.a. Poprawność rozumowania organu stosującego prawo podlega pełnej kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego. Wprowadzając wymogi dotyczące charakteru osoby zawód ten wykonujący, czy też rękojmi prawidłowego wykonywania ustawodawca stworzył normatywne przesłanki dla zapewnienia odpowiedniej realizacji zadań przypisanych temu zawodowi. Kryteria te wprowadzone są w tym celu, by zagwarantować odpowiedni poziom zawodowy i moralny członków korporacji.

Skarżący, kwestionując zaskarżony wyrok, całkowicie pomija okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę oceny, że nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a w szczególności w ogóle nie odnosi się do tego, że podstawą tej oceny były popełnione przez skarżącego czyny, które skutkowały wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy w L. z [...] maja 2007 r., sygn. akt [...], skazującym skarżącego za przestępstwa z art. 230 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., z art. 284 § 2 k.k. oraz z art. 230 k.k., orzekając dodatkowo środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu adwokata na okres 8 lat. Nie ma wątpliwości, że popełnione czyny, będące przedmiotem wydanego wyroku skazującego, mają znaczenie także obecnie dla oceny, czy skarżący daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Minister Sprawiedliwości prawidłowo wymienił okoliczności i czyny, które zaprzeczają nieskazitelności charakteru i podważają wiarygodność skarżącego, w tym wskazał na czynności powzięte dla osiągnięcia nieuprawnionych korzyści, polegające między innymi na świadomym wprowadzaniu w błąd innych osób co do posiadania wpływów i znajomości w Sądzie Okręgowym w P. oraz w Prokuraturze Okręgowej w P. Trafnie zatem Sąd I instancji uznał, że Minister miał podstawy do przyjęcia, iż wymienione działania były wyrazem braku poszanowania dla takich wartości jak szczerość czy uczciwość w życiu codziennym oraz podważają osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. Prawidłowości dokonanej oceny nie może podważyć to, że skarżący przez wiele lat wykonywał zawód adwokata oraz po wyroku przestrzegał porządku prawnego, posiada pozytywną opinię sąsiadów, a w jego miejscu zamieszkania nie miały miejsca interwencje policji, skoro nadużył wykonywanego zawodu przy popełnieniu przestępstwa, okazując tym samym, że wykonywanie przez niego zawodu adwokata zagraża istotnym dobrom chronionym prawem.

Oznacza to, że błędny jest pogląd skarżącego, że informacja o niekaralności kandydata (a taka jest treść informacji w razie zatarcia skazania) jest równoznaczna ze spełnieniem wymogu dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Podobnie jak to przyjęto w orzecznictwie NSA na gruncie innych zawodów prawniczych (por. wyrok NSA z 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2052/12, publ. Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), należy uznać, że nie każdy, kto jest niekarany, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zaufania publicznego.

Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Tylko taka osoba może wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód adwokata.

Minister Sprawiedliwości ma ustawowo zagwarantowane prawo sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów właśnie po to, aby ten zawód wykonywały tylko te osoby, które mogą sprostać wysokim wymaganiom także moralnym, etycznym i osobowościowym. Wszechstronne badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, zarówno organ samorządu zawodowego, jak i Minister Sprawiedliwości, powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata. Nietrafny jest zatem pogląd, że po zatarciu skazania (w związku z wcześniejszym uznaniem w dniu [...] sierpnia 2012 r. przez Sąd Rejonowy w L. w sprawie o sygn. akt [...] środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu adwokata na okres 8 lat za wykonany) niebyłe są także zdarzenia, które legły u jego podstaw.

A zatem fakt dokonania dla osiągnięcia nieuprawnionych korzyści czynności polegających między innymi na świadomym wprowadzaniu w błąd innych osób co do posiadania wpływów i znajomości w Sądzie Okręgowym w P. oraz w Prokuraturze Okręgowej w P. powinien być brany po uwagę przy ocenie przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Zarzut kasacyjny dotyczący wadliwej wykładni pojęcia rękojmi i wadliwego zastosowania art. 65 pkt 1 p.o.a. jest więc nieusprawiedliwiony. W związku z powyższym nie można także zgodzić się ze sformułowanym w skardze kasacyjnej zarzutem naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. przez brak uzasadnienia, jakie to aktywności skarżącego w okresie przed datą złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów nie przybrały cech, które umożliwiłyby stwierdzenie przez niego przymiotu nieskazitelnego charakteru.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybione jest również stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjnej, w którym zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 8 i 77 k.p.a. Uchybienia zasadzie prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 i 77 k.p.a., oraz zasadzie zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) skarżący kasacyjnie upatruje w braku podjęcia przez organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku dogłębnej analizy i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, skutkujące wydaniem decyzji o sprzeciwie po niedostatecznie wnikliwym zbadaniu sprawy z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Odnosząc się do takich wywodów, należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skarżącego, Minister Sprawiedliwości, a także Sąd pierwszej instancji mieli na uwadze, że skarżący przez wiele lat wykonywał zawód adwokata, przedłożył rekomendacje dwóch adwokatów oraz po wyroku przestrzegał porządku prawnego, posiada pozytywną opinię sąsiadów, a w jego miejscu zamieszkania nie miały miejsca interwencje policji, a także iż Sąd Rejonowy w L. w dniu [...] sierpnia 2012 r. (sygn. akt [...]) uznał środek karny zakazu wykonywania zawodu adwokata za wykonany, jednakże prawidłowo oceniły, iż nie może to podważyć oceny, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Inną jest natomiast kwestia, czy przy ocenie dawania rękojmi przez kandydata, wskazane wyżej okoliczności oraz zatarcie skazania mogą niejako "niwelować" skutki zdarzeń będących podstawą skazania i sprawiać, że zdarzenia te należy uznać za niebyłe, jak to wywodzi skarżący kasacyjnie. To zagadnienie jest jednak związane ściśle z samą istotą przesłanki dawania rękojmi i było przedmiotem rozważań dotyczących zarzutów naruszenia prawa materialnego. W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia prawa procesowego, polegające na wadliwym prowadzeniu postępowania dowodowego, należy uznać za nieusprawiedliwione, bowiem cały materiał dowodowy był brany pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonych orzeczeń.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.