Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1708/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.156 § 1 i § 2, art.158 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Barbara Adamiak NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Kopalni [...] S.A. w K. i Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1621/05 w sprawie ze skargi Kopalni [...] S.A. w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. wzajemnie znosi pomiędzy stronami koszty postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Kopalni [...] S.A. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...], wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1621/05 stwierdził nieważność tej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Naczelnik Gminy G. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1982 r. orzekł o wywłaszczeniu, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.), na rzecz Skarbu Państwa, na potrzeby Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych K. z przeznaczeniem pod budowę kopalni "[...]", nieruchomości stanowiącej własność M. B., położonej we wsi G., oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, Powyższą decyzją ustalono również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Wnioskiem z dnia 7 stycznia 2002 r. M. B. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu oznaczonej wyżej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że brak akt przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego wprawdzie utrudnia dokonanie szczegółowej jego oceny, w każdym razie fakt ten nie daje podstaw do stwierdzenia, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone wadliwie. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzję powyższą utrzymał w mocy.

Na skutek skargi wniesionej przez M. B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA 1939/04 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ nadzorczy nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, postępowanie nadzorcze przeprowadzone w sprawie naruszało art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku powtórnego rozpoznania sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. w części dotyczącej wywłaszczenia działki stanowiącej byłą własność M. B., została wydana z naruszeniem prawa, jednak ze względu na nieodwracalne skutki prawne, jakie wywołała nie stwierdził jej nieważności, natomiast w części dotyczącej przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, iż mimo dołożenia wszelkich starań nie odnaleziono akt sprawy wywłaszczeniowej. W tym stanie sprawy Wojewoda [...] przeprowadził postępowanie nadzorcze w oparciu o ostateczną decyzję wywłaszczeniową w postaci uwierzytelnionej kopii wykonanej z oryginału decyzji będącej w posiadaniu Przedsiębiorstwa Państwowego Kopalnie Surowców Drogowych w K., zapisów w ewidencji gruntów i w księgach wieczystych, jak również w oparciu o dokumenty udostępnione przez strony postępowania oraz o własne ustalenia. Wojewoda [...] wskazał, iż z treści wniosku o wywłaszczenie nieruchomości nie wynika, żeby został on zatwierdzony przez wojewodę, a brak ten oznacza rażące naruszenie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Ponadto decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. o wywłaszczeniu nieruchomości jest obarczona wadą rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, gdyż ustalenie, że nieruchomość jest niezbędna na cel wywłaszczenia oparto na decyzji Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] maja 1980 r. nr [...] zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji, która w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej utraciła już ważność w związku z treścią art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Jednak z uwagi na to, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1982 r. w części dotyczącej wywłaszczenia, wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, bowiem na wywłaszczonej nieruchomości powstała kopalnia, Wojewoda [...] stwierdził na podstawie art. 158 § 2 kpa, że decyzja w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości M. B. została wydana z naruszeniem prawa, zaś w części dotyczącej przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stwierdził nieważność decyzji.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Kopalni [...] S.A. w K., powyższą decyzję Wojewody [...] utrzymał w mocy podzielając argumentację faktyczną i prawną przedstawioną w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż z akt sprawy nie wynika, aby ustalając odszkodowanie w trybie art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. uwzględniono opinię biegłych i by w rozprawie wywłaszczeniowo - odszkodowawczej brał udział biegły powołany przez naczelnika powiatu. Zdaniem organu, stanowi to rażące naruszenie powołanego przepisu ustawy wywłaszczeniowej.

Kopalnie [...] S.A. z siedzibą w K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 i art. 77 kpa przez nieokreślenie w sposób precyzyjny praw i obowiązków strony, wynikających ze stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Zdaniem skarżącej, przy rozpoznawaniu sprawy nie były brane pod uwagę akta przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego zakończonego decyzją Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 nr [...], lecz akta związane z wydaniem decyzji z dnia [...] maja 1981 r. nr [...], której nieważność Wojewoda [...] stwierdził decyzją z dnia [...] października 1981 r. W ocenie skarżącej świadczy to o tym, że organ drugiej instancji rozpatrując odwołanie strony, w dużej części oparł się na materiale dowodowym nie dotyczącym decyzji, której legalność jest przedmiotem postępowania, ale na dokumentacji dotyczącej innej decyzji, której nieważność została już wcześniej stwierdzona przez organ nadzorczy.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że jest poza sporem, iż badana w trybie nadzoru decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem przed dniem jej wydania decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji utraciła już ważność. Zdaniem Sądu, w świetle zebranego materiału dowodowego, nie ulega też wątpliwości, że wniosek o wywłaszczenie nieruchomości nie został zatwierdzony przez ministra właściwego dla ubiegającego się o wywłaszczenie. Sąd pierwszej instancji nie podzielił jednak stanowiska organów administracji orzekających w sprawie, że badana decyzja w części dotyczącej wywłaszczenia wywołała nieodwracalne skutki prawne. Powołując się na ugruntowane orzecznictwo sądowe Sąd wskazał, iż skutki prawne decyzji administracyjnej są nieodwracalne, gdy nie ma możności uruchomienia drogi postępowania administracyjnego w celu ich odwrócenia. Okoliczność, że na wywłaszczonym terenie obecnie znajdują się kamieniołom i zabudowania kopalni, nie jest skutkiem prawnym, lecz faktycznym, a więc do stanu tego nie ma zastosowania art. 156 § 2 kpa. Ponadto nieruchomość pozostaje w użytkowaniu wieczystym nabytym z mocy prawa przez przedsiębiorstwo Państwowe Kopalnie [...] w K. i potwierdzonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...], a skutki prawne decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste mogą w każdym czasie zostać odwrócone przez organ administracji – por. wyrok NSA z dnia 6 września 1999 r. sygn. akt IV SA 2708/98 (LEX nr 48632). Stwierdzenie, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne w sytuacji, gdy nieodwracalne skutki prawne badanej decyzji nie zachodzą, stanowi rażące naruszenie art. 156 § 2 kpa. Z tych przyczyn Sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1621/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej dalej jako "Ppsa". Równocześnie Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie - wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonego wyroku - nie będzie miał zastosowania zakaz reformationis in peius określony w art. 134 § 2 Ppsa.

Od powyższego wyroku skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji złożyli: Kopalnie [...] S.A. z siedzibą w K. oraz Minister Budownictwa.

Kopalnie [...] S.A., zwana dalej "Kopalnią" zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego:

- art. 156 § 1 oraz art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce w sytuacji, gdy nie nastąpiło bezsporne ustalenie, że badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem okoliczność tę ustalono na podstawie domniemania faktycznego, gdyż akta postępowania wywłaszczeniowego zaginęły,

- art. 156 § 2 kpa poprzez jego błędną wykładnię przez przyjęcie, że badana decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych,

- art. 77 kpa przez błędną wykładnię i przyjęcie, że wydanie decyzji wywłaszczeniowej w części dot. wywłaszczenia nieruchomości M. B. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy materiał dowodowy sprawy nie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 2 Ppsa przez błędne przyjęcie, że stwierdzenie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji o wywłaszczeniu jest rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 2 kpa), co spowodowało wydanie wyroku na niekorzyść strony wnoszącej skargę.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Kopalni podniósł, że zastosowanie art. 156 kpa stanowiącego wyjątek od zasady trwałości decyzji musi opierać się na bezspornym ustaleniu, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co zdaniem skarżącego, nie zostało udowodnione w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, że akt sprawy nie dało się organowi nadzoru odszukać, przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż postępowanie wywłaszczeniowe było obarczone wadami, należy traktować jako dowolne. Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 156 § 1 oraz art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd pierwszej instancji dokonał także błędnej wykładni art. 156 § 2 kpa uznając, iż badana w trybie nadzoru decyzja wywłaszczeniowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Wywłaszczona nieruchomość od dnia 14 stycznia 1983 r., na mocy zarządzenia nr 3 Ministra Komunikacji, stanowi obszar górniczy. Z chwilą utworzenia obszaru górniczego nieruchomość utraciła status prawny nieruchomości rolnej, uległa bowiem nieodwracalnemu przekształceniu na skutek utworzenia kopalni odkrywkowej przez zdjęcie warstwy glebowej gruntu do poziomu złóż kopalin – wapieni i dolomitów, które to złoża, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze stanowią własność Skarbu Państwa. Z tego powodu należy uznać, że przedmiot postępowania wywłaszczeniowego - prawo własności nieruchomości rolnej określone w art. 461 , art. 140 i art. 143 kc nie istnieje. Wobec powyższego odwrócenie skutku prawnego w postaci ponownego przejścia własności nieruchomości na dawnego właściciela jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania prawa publicznego.

Minister Budownictwa zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa naruszenie prawa materialnego:

- art. 156 § 2 kpa przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym uznaniem, że w sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne,

- art. 7, 8 i 12 kpa przez ich nieuwzględnienie,

- art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 8 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) skutkujące uznaniem, że kopaliny znajdujące się w obrębie przedmiotowej nieruchomości mogą być własnością osób fizycznych;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 1 i art. 3 § 2 Ppsa w zw. z art. 7, 8, 12 i 156 § 2 kpa przez uznanie, że organy rażąco naruszyły prawo przy braku w tym zakresie oceny z punktu widzenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego,

- art. 141 § 4 w zw. z art. 134 i art. 153 Ppsa przez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku błędnej, a wiążącej organ, oceny prawnej, nie uwzględniającej charakteru danej sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 156 § 2 kpa przez nieprawidłowe stwierdzenie, że organ administracji rażąco naruszył prawo,

- art. 134 § 2 Ppsa przez przyjęcie, że w sprawie może zachodzić sytuacja orzekania na niekorzyść skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik organu podkreślił, że będące skutkiem wydania decyzji o wywłaszczeniu przekształcenia nieruchomości spowodowały zmianę jej stanu prawnego, czego Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę. W chwili obecnej wywłaszczona nieruchomość przestała istnieć. Z przedmiotowej nieruchomości pozostały jedynie głęboko zlokalizowane kopaliny, które zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze mogą stanowić wyłącznie własność Skarbu Państwa. Przestał więc istnieć przedmiot, którego dotyczyło wywłaszczone prawo. Tym samym organ administracji nie może przywrócić przedmiotowej nieruchomości do jej stanu sprzed wywłaszczenia, a więc wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, o jakich mowa w art. 156 § 2 kpa. Sąd pierwszej instancji nie wziął pod rozwagę, że podjęte przez organy administracji rozstrzygnięcie czyniło zadość podstawowym zasadom postępowania administracyjnego określonym w art. 7, 8 i 12 kpa; uwzględniało bowiem zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony – utrzymując istniejący stan na nieruchomości – kopalnię dającą zatrudnienie wielu osobom, zapewniając równocześnie wywłaszczonym właścicielom możliwość szybkiego uzyskania godziwego odszkodowania. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa skarżący kasacyjnie organ podniósł, że skoro ocena, czy w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne wymaga każdorazowej wykładni art. 156 § 2 kpa, to stwierdzenie przez organ administracji, iż w konkretnej sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne nie może być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Ugruntowane w tej kwestii orzecznictwo podkreśla, że odmienna wykładnia przepisu prawa nie daje podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższe wskazuje również, zdaniem organu, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do orzekania na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 Ppsa).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej jest związany granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie ma miejsca. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny ocenia tylko zasadność zarzutów podniesionych w skargach kasacyjnych.

Oceniany w tych granicach zaskarżony wyrok podlega uchyleniu z uwagi na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego art. 156 § 2 kpa, a także art. 7 ust. 1 oraz art. 8 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo geologiczne i górnicze.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu skarżącej Kopalni, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 1982 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie naruszała prawa w sposób rażący tylko dlatego, że stwierdzenie rażącego naruszenia prawa wywłaszczeniowego tą decyzją zostało dokonane na podstawie niekompletnych akt. Na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana z naruszeniem wymogu wykazania niezbędności danej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Okoliczność, że w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji, w świetle art. 21 ust. 4 obowiązującego wówczas Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. utraciła już ważność, przesądza o niespełnieniu tego wymogu. Wydanie decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy brak było decyzji potwierdzającej niezbędność przedmiotowej nieruchomości na cel określony w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jest równoznaczne z rażącym naruszeniem powołanego przepisu, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu.

Uzasadniony jest natomiast podniesiony zarówno w skardze kasacyjnej Kopalni jak i Ministra Budownictwa zarzut błędnej wykładni art. 156 § 2 kpa przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie wywołała nieodwracalnego skutku prawnego, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem przez ten Sąd art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że nieodwracalność skutków prawnych decyzji w rozumieniu art. 156 § 2 kpa ma miejsce wówczas, gdy skutków prawnych wywołanych bezpośrednio przez tę decyzję organ administracji publicznej, działający w ramach swoich ustawowych kompetencji nie jest w stanie odwrócić. Sytuacja taka występuje m. in. gdy przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 2651/00, OSP 2005/1/12). Taki przypadek wystąpił w rozpoznawanej sprawie, w której przestał istnieć przedmiot decyzji wywłaszczeniowej. Poza sporem w sprawie pozostaje, iż nieruchomość rolna będąca przedmiotem wywłaszczenia stanowi od dnia [...] stycznia 1983 r., na mocy zarządzenia nr 3 Ministra Komunikacji obszar górniczy utworzony na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie obszarów górniczych (Dz. U. Nr 11, poz. 75). Z chwilą utworzenia obszaru górniczego nieruchomości objęte wywłaszczeniem utraciły status prawny nieruchomości rolnych, gdyż prowadzona w kopalni odkrywkowej działalność wydobywcza, wskutek zdjęcia warstwy gleby do poziomu złóż kopalin – wapieni i dolomitów, spowodowała nieodwracalne przekształcenie nieruchomości i to nie tylko w sensie fizycznym, ale także prawnym. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, kopaliny - jako niestanowiące części składowych nieruchomości gruntowej - są własnością Skarbu Państwa, który w granicach określonych przez ustawy może, z wyłączeniem innych osób, korzystać ze złóż kopalin oraz rozporządzać prawem do nich przez ustanowienie użytkowania górniczego. Tak więc – jak słusznie podniesiono w skargach kasacyjnych – decyzja o wywłaszczeniu wywołała nieodwracalne skutki prawne w obrębie przedmiotowej nieruchomości.

Zgodzić się także należy ze skarżącym Ministrem Budownictwa, że skoro uznanie, czy w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne jest wynikiem interpretacji art. 156 § 2 kpa w świetle konkretnych okoliczności danej sprawy, to stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji nieważności decyzji nadzorczych z powodu rażącego naruszenia tego przepisu jest nieuzasadnione. Kryteria oceny, co należy rozumieć przez "nieodwracalne skutki prawne" nie zostały określone ustawowo, w związku z czym zachodzi konieczność indywidualnej oceny, z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy, czy skutki takie wystąpiły. Tymczasem rażące naruszenie prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy stan prawny sprawy jest jasny, niewymagający wykładni przepisu prawa, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest jednoznacznie sprzeczne z tym przepisem. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa (por. wyrok NSA z dnia 18.01.2002 r. sygn. akt I SA 1506/00 Lex nr 81968). Przyjęcie przez organ administracji, w kontekście okoliczności rozważanej sprawy wywłaszczeniowej, że wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, nie dawało Sądowi pierwszej instancji podstaw do zastosowania środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok.

Rozpoznając natomiast – w trybie art. 188 Ppsa - skargę wniesioną przez Kopalnię do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] Naczelny Sąd Administracyjny uznał ją za nieuzasadnioną z przytoczonych wyżej względów, skutkiem czego skargę oddalił na podstawie art. 151 Ppsa.