Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2724/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 129 ust 1 pkt 2, art. 129 ust 2 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art.7, art. 8, art. 11, art. 77 §1 i 4, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 151, art. 3 § 1, art. 133 §1, art. 141§ 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Milena Dąbkowska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Unilever Polska Spółki z o.o. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3437/13 w sprawie ze skargi Unilever Polska Spółki z o.o. w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lutego 2013 r. nr Sp. 257/12 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz Unilever Polska Spółki z o.o. w Warszawie 2 667 (dwa tysiące sześćset sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3437/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Unilever Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lutego 2013 r. nr Sp. 257/12 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "Złocisty kurczak".

Sąd pierwszej instancji przyjął następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 13 czerwca 2012 r. wpłynął do Urzędu Patentowego wniosek Unilever Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego decyzją z dnia 25 marca 2008 r. na podstawie zgłoszenia z dnia 6 lipca 2005 r. Jarosławowi Nowakowi prowadzącemu przedsiębiorstwo pod nazwą Kaliskie Przedsiębiorstwo Przemysłu Spożywczego Interjarek grupa INTERJAREK z siedzibą w Jedlcach na słowny znak towarowy "Złocisty Kurczak" R-206892 przeznaczony do oznaczania towarów z kl. 30 klasyfikacji nicejskiej - przyprawy.

Jako podstawę żądania spółka wskazała art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. (powoływana jako: p.w.p.). Podniosła, że ma interes prawny do występowania w sprawie ze względu na złożenie przez uprawnionego wniosku o zabezpieczenie zgłoszonych wobec niej roszczeń wynikających z naruszania praw do spornego znaku. Według stanowiska strony, określenie "złocisty kurczak" jednoznacznie kojarzy się z kolorem dobrze upieczonego kurczaka, a szereg przedsiębiorców używa od lat na swoich produktach tego określenia. Sporne oznaczenie nie posiada zdolności odróżniającej, ma charakter opisowy, gdyż wskazuje na przeznaczenie przyprawy służącej do uzyskania dobrze wypieczonego kurczaka. Uzupełniając wniosek spółka załączyła wydruki ze stron internetowych oraz z książek kucharskich w celu wykazania, że kwestionowany znak towarowy jest znakiem rodzajowym i był wielokrotnie używany w różnych ofertach przedsiębiorców także dla przypraw.

W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie Jarosław Nowak wniósł o jego oddalenie. Uprawniony zwrócił uwagę, że sporny znak towarowy nie służy do oznaczania kurczaków, ani do dań z nich sporządzonych. W odniesieniu do towarów określonych jako przyprawy, oznaczenie to nie jest opisowe.

W piśmie z dnia 4 stycznia 2013 r. spółka powołała się na postanowienia sądów powszechnych z 2012 r. oddalające wniosek uprawnionego przeciwko spółce o zabezpieczenie roszczeń potwierdzające stanowisko, że sporny znak ma charakter opisowy dla przypraw i w związku z tym nie nadaje się do odróżnienia tych towarów w obrocie.

Decyzją z dnia 15 lutego 2013 r., Urząd Patentowy na podstawie art. 164 w związku z art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 p.w.p. oddalił wniosek spółki o unieważnienie wskazanego prawa ochronnego.

Organ przyjął, że z uwagi na zainicjowany przez uprawionego proces cywilny przeciwko spółce o zakazanie używania w obrocie określenia "złocisty kurczak" spółka ma interes prawny w złożeniu żądania unieważnienia spornego znaku towarowego w świetle art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W odniesieniu do meritum sprawy organ stwierdził, iż z perspektywy przeciętnego polskiego konsumenta będącego osobą właściwie poinformowaną, dostatecznie uważną i rozsądną sporny znak postrzegany jako całość nie jest pozbawiony dostatecznych znamion odróżniających dla przypraw. Oznaczenie odnosi się bowiem bezpośrednio do kurczaka lub potrawy z kurczaka, a nie do przyprawy, która jest substancją dodawaną do potraw dla polepszenia smaku i zapachu. Nie opisuje zatem bezpośrednio towarów, dla których został przeznaczony. Argument, iż znak może drogą skojarzeń naprowadzić nabywcę na przeznaczenie towaru, nie jest - zdaniem organu - wystarczający do uznania spornego oznaczenia za opisowe.

Organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, by przed zgłoszeniem spornego znaku do ochrony wielu przedsiębiorców używało określenia "złocisty kurczak" dla oznaczania przypraw. Spółka nie przedstawiła również dowodów, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że przed datą zgłoszenia spornego znaku wystąpiły okoliczności określone w art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Przedłożone wydruki ze stron internetowych pochodzą bowiem z roku 2012, tj. z okresu po zgłoszeniu znaku i nie odnoszą się do okoliczności sprzed daty zgłoszenia. Także przedstawione przez wnioskodawcę badania rozumienia przez odbiorców określenia "złocisty kurczak" zostały przeprowadzone w 2010 r., a więc po zgłoszeniu spornego znaku. Natomiast przepisy i przykłady jadłospisów z restauracji dotyczą potraw z kurczaka, a więc nie odnoszą się do towaru oznaczanego spornym znakiem, czyli przypraw. Zdaniem organu, w świetle przedstawionej dokumentacji brak jest podstaw do przyjęcia, że oznaczenie "złocisty kurczak" było zwyczajowo używane do oznaczania przypraw przed datą zgłoszenia znaku.

Organ zaznaczył, iż na jego ocenę w powyższym zakresie nie miały wpływu przedłożone orzeczenia sądów powszechnych wydane w 2012 r., czyli po zgłoszeniu do ochrony spornego znaku, gdyż w orzeczeniach tych sądy miały na uwadze okoliczności istniejące w roku 2012.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka Unilever wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego i nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a także naruszenie art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. na skutek błędnej oceny przesłanek z art. 129 ust. 2 pkt 1 - 3 p.w.p. oraz wadliwą wykładnię art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Skarżąca podniosła, że Urząd Patentowy pominął fakt, że do kręgu odbiorców towarów oznaczanych spornym znakiem należą osoby mające wiedzę o ich stosowaniu. Organ nie uwzględnił ponadto, iż wykazanie opisowego charakteru oznaczenia nie wymaga udowodnienia jego powszechnego używania przed datą zgłoszenia znaku. Nie wziął także pod uwagę, iż spornej rejestracji sprzeciwia się interes publiczny, gdyż na skutek tej rejestracji oznaczenie "złocisty kurczak" będzie zakazane do komunikowania konsumentom określonych cech towaru. Zdaniem skarżącej, zarzut opisowości lub braku dystynktywności dotyczy w równym stopniu towarów, które są bezpośrednio powiązane z towarami, dla których oznaczenie posiada znaczenie opisowe. Sporne oznaczenie nie wymaga żadnych zabiegów myślowych odbiorcy dla zrozumienia dla jakich towarów przyprawa jest przeznaczona. Strona podniosła, iż urząd ocenił przedstawione przez nią dowody pobieżnie i jednostkowo. Odrzucił dowód z badań konsumenckich z 2010 r. bez rozważenia, na ile te wyniki mogą świadczyć o wieloletnim funkcjonowaniu oznaczenia jako opisowego. Zauważył, że powołane orzeczenia sądów powszechnych pochodzą z roku 2012 nie biorąc pod uwagę przedstawionego w nich stanowiska dotyczącego opisowego charakteru oznaczenia.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgodził się z twierdzeniem, że Urząd Patentowy nie odniósł się do całości materiału dowodowego przedłożonego przez wnioskodawcę w toku postępowania administracyjnego. Sąd ten zauważył, iż skarżąca przedstawiła szereg materiałów, w tym wydruki ze stron internetowych, z książek kucharskich i poradników, kopie reklam oraz wydruk z badania przez odbiorców rozumienia określenia "złocisty kurczak", w celu wykazania, że określenie "złocisty kurczak" było powszechnie znane i stosowane w obrocie. W wyniku przeprowadzonej analizy organ stwierdził, że dowody te dotyczą okresu po zgłoszeniu spornego znaku towarowego do ochrony, podobnie jak przedłożone przez stronę wyniki badań przeprowadzonych w 2010 r.

W odniesieniu do twierdzenia skarżącej o zaniechaniu przez organ obowiązku przeprowadzenia analizy i dokonania oceny, czy przedstawione badania nie wykazują u nabywców wcześniejszej znajomości określenia "złocisty kurczak" dla przyprawy, WSA wskazał, iż Urząd Patentowy nie miał obowiązku zbierania dowodów, gdyż w postępowaniu spornym obowiązek ten spoczywa na stronach postępowania. Z tych względów, Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p.

Jako chybiony WSA przyjął również zarzut nieprawidłowego ustalenia przez organ stanu faktycznego w zakresie zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego. Zdaniem Sądu, zarzut ten sprowadzał się w istocie do twierdzenia, że przedstawione dowody zostały ocenione niezgodnie z intencją strony, podczas, gdy z materiałów tych nie sposób wyprowadzić odmiennych wniosków od przedstawionych w zaskarżonej decyzji, gdyż są one jednoznaczne i nie nasuwają wątpliwości co do dat z których pochodzą. Niektóre z tych materiałów nie są opatrzone datami, zatem także ten fakt nie pozwala przypisać im odmiennego znaczenia od podanego przez organ.

Sąd pierwszej instancji zauważył, iż objęty zarzutem skargi art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. odnosi się do znaków wyłącznie opisowych, a więc takich, których bezpośrednią i jedyną funkcją jest przekazywanie informacji o towarze, a ich opisowość wyraża się tym, że jedyną i bezpośrednio przekazywaną informacją jest ta, która wskazuje na konkretną cechę towaru podanego w zgłoszeniu, do oznaczania którego znak został przeznaczony. W ocenie WSA, organ patentowy zasadnie uznał, iż brak jest możliwości przypisania spornemu znakowi tak rozumianej opisowości w stosunku do przyprawy. Znak "Złocisty Kurczak" nie nawiązuje bezpośrednio ani konkretnie do przyprawy, nie wskazuje również na cechę przyprawy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ patentowy prawidłowo przyjął, iż rozważni i rozsądni nabywcy będą mieli świadomość, że nabywany przez nich towar to przyprawa, a samo określenie tego towaru spornym znakiem towarowym to wskazanie, że nabywają substancję służąca do dodania do potrawy w celu polepszenia jej smaku lub zapachu. To natomiast, że znak może naprowadzić odbiorcę na możliwy skutek do osiągnięcia przy zastosowaniu kupionej substancji w przyrządzaniu kurczaka, nie stanowi o zaistnieniu przesłanek z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p.

W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, obecnie t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 (powoływana jako: p.p.s.a.) zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 151, art. 3 § 1, art. 133 §1, art. 141§ 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym oraz wadliwą ocenę ustaleń faktycznych poczynionych przez organ z naruszeniem art.7, art. 8, art. 11, art. 77 §1 i 4, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego - tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. (powoływana jako: k.p.a.) w zakresie wskazanych we wniosku podstaw unieważnienia znaku spornego, a w szczególności okoliczności mających wpływ na ocenę zdolności odróżniającej znaku spornego, co skutkowało przyjęciem, że znak sporny posiada dostateczne znamiona odróżniające w rozumieniu art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 1-3 p.w.p.;

- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a. w zw. z 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 1-3 p.w.p., przez ich niewłaściwe zastosowanie, na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz błędnej lub niepełnej oceny przesłanek określonych w tych przepisach, w szczególności:

a) niepełnej i wadliwej analizie wszystkich okoliczności mających wpływ na ocenę zdolności odróżniającej znaku spornego, w szczególności w zakresie (i) ustalenia docelowego odbiorcy takich towarów jak przyprawy, (ii) nieuwzględnienia interesu publicznego przejawiającego się w potrzebie zachowania oznaczenia "Złocisty Kurczak" dla wszystkich uczestników rynku, (iii) nieuwzględnienia, że przyprawy są towarem bezpośrednio związanym z potrawami, bowiem bez potraw, do których przyrządzania służą przyprawy nie miałyby racji bytu oraz (iii) błędnego ustalenia, że oznaczenie "Złocisty Kurczak" nie stanowi bezpośredniej informacji o przeznaczeniu przyprawy lub efekcie jej zastosowania;

b) niewłaściwym przyjęciu, ze znak sporny nie ma charakteru opisowego w odniesieniu do towarów dla jakich został zgłoszony tj. przypraw, gdyż nie nawiązuje bezpośrednio, ani konkretnie do przyprawy, nie wskazuje na cechy przyprawy;

- art 141 § 4 w zw. z art 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. polegające na braku przeanalizowania wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze, bądź przeanalizowaniu pobieżnym, nienależytym, w efekcie czego rozstrzygnięcie odczytywane jest jako arbitralne i niezrozumiałe, a także poprzez lakoniczne i niezrozumiale sformułowanie ocen własnych zamieszczonych w wyroku;

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 129 ust 1 pkt 2 p.w.p. na skutek błędnej oceny przesłanek określonych w art. 129 ust 2 pkt 1-3 p.w.p. oraz przez wadliwą wykładnię art. 129 ust 2 pkt 2 p.w.p. na skutek przyjęcia, że oznaczenie składające się wyłącznie z elementów wskazujących na przeznaczenie towaru lub efekt jego zastosowania nie jest oznaczeniem opisowym w rozumieniu tego przepisu, oraz że opisowy charakter oznaczenia nie dotyczy towarów pozostających w bezpośrednim związku z towarami, dla których oznaczenie posiada znaczenie opisowe.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona argumentowała, iż Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił dokonane przez organ ustalenia faktyczne dotyczące zdolności odróżniającej i opisowego charakteru spornego znaku. Urząd zaniechał oceny materiału dowodowego w jego całokształcie z uwzględnieniem wzajemnych powiązań pomiędzy dowodami, nie uwzględnił wypowiedzi z forów internetowych oraz książek kucharskich, a odnosząc się do zgromadzonego materiału ograniczył się do ogólnych stwierdzeń, przez co brak jest możliwości weryfikacji rozumowania Urzędu i wniosków przez mego wyciągniętych.

Wnosząca skargę kasacyjną nie zgodziła się stanowiskiem WSA, że Urząd Patentowy nie miał obowiązku analizować, czy przedstawione badania wskazywały na znajomość wśród konsumentów określenia "złocisty kurczak" wcześniej niż w 2010 r. ze względu na kontradyktoryjny charakter postępowania. Strona zwróciła uwagę, że czym innym jest zbieranie dowodów, a czym innym jest ich analiza, do której przeprowadzenia organ jest zobligowany.

Strona podniosła, iż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do kwestii braku dokonania przez organ analizy wyroków sądów cywilnych, w kontekście kształtowania się na rynku długoterminowej praktyki stosowania przez różnych przedsiębiorców oznaczeń "złocisty kurczak", czy też "kurczak na złoto" w odniesieniu do przypraw.

Według skarżącej kasacyjnie, naruszenia powyższe miały zasadniczy wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Sąd pierwszej instancji dostrzegł wadliwość dokonanej przez organ oceny stanu faktycznego uchyliłby zaskarżoną decyzję.

Zdaniem strony, w celu prawidłowego ustalenia czy sporne oznaczenie w dacie zgłoszenia posiadało zdolność odróżniającą w rozumieniu art. 129 ust 1. pkt 2 oraz 129 ust. 2 pkt 1-3 p.w.p. należy wziąć pod uwagę ustalenie docelowego odbiorcy takich towarów jak przyprawy, interesu publicznego przejawiającego się w potrzebie zachowania oznaczenia "Złocisty Kurczak" dla wszystkich uczestników rynku oraz faktu, że przyprawy są bezpośrednio związane z potrawami, do których przyprawiania służą. Dopiero analiza wszystkich powyższych okoliczności umożliwia ustalenie jaką informację dla konsumenta niesie umieszczenie oznaczenia "Złocisty Kurczak" na przyprawie. Brak prawidłowego przeprowadzenia powyższej analizy stanowił jeden z najważniejszych zarzutów skargi na decyzję organu, natomiast Sąd pierwszej instancji nie zrozumiał istoty tego zarzutu i uchylił się od oceny w zakresie powyższych ustaleń.

Okoliczność podnoszona przez skarżącą dotyczy tego, że przeciętny nabywca widząc na przyprawie napis "złocisty kurczak" od razu, bezpośrednio, zrozumie jakie jest przeznaczenie oznaczonego tym napisem towaru. Wynika to z przyjętej na rynku przypraw i dań gotowych praktyki, gdzie nazwa na opakowaniu wskazuje do jakiego dania pasuje dana przyprawa i jaką potrawę uzyskamy jej używając. Konsument kupując przyprawę "Złocisty kurczak" wybierze ją dlatego, że ma ochotę sporządzić taką właśnie potrawę.

Zdaniem strony, kolejny niezrozumiany przez Sąd pierwszej instancji zarzut skargi dotyczył tego, że Urząd nie uwzględnił interesu publicznego i zaniechał ustalenia, że znak sporny jest opisowy dla przypraw i jako taki winien pozostać wolny dla wszystkich uczestników rynku, do czego Urząd był zobowiązany na podstawie wskazanych przepisów k.p.a. Dla przeciętnego odbiorcy oznaczenie "Złocisty kurczak" jest oznaczeniem informacyjnym, a nie wyróżniającym towar pochodzący od określonego przedsiębiorcy. Informacja zawarta w oznaczeniu "Złocisty Kurczak" przeznaczonym dla przypraw, nie wymaga jakichkolwiek zabiegów myślowych, by docelowemu odbiorcy natychmiast przywieść na myśl potrawę, dla której ta przyprawa jest przeznaczona, czy też efekt jej zastosowania.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zwróciła uwagę na niezgodność stanowiska organu w tym zakresie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, które na zasadzie acquis communautaire powinno być w Polsce stosowane. Wskazała, że zgodnie z tym orzecznictwem o opisowym charakterze oznaczenia mówimy także w stosunku do towarów pozostających w bezpośrednim związku z towarami, których opisowe znaczenie dotyczy. Jeśli więc oznaczenie "Złocisty Kurczak" jest opisowe w stosunku dla potrawy z kurczaka - co przyznał zarówno Urząd jak też Sąd pierwszej instancji - to będzie opisowe również dla przypraw, których celem jest przyrządzenie takiej właśnie potrawy. Wnosząca skargę kasacyjną podniosła, iż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących sprzeczności stanowiska organu z powołanym orzecznictwem.

Uzasadniając zarzut wadliwej wykładni art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1-3 p.w.p. strona wskazała, iż organ, a następnie Sąd pierwszej instancji błędnie przyjęły, że oznaczenie nie jest opisowe, gdy wskazuje na przeznaczenie lub efekt zastosowania towaru, dla którego jest przeznaczone, ponadto oznaczenie nie jest opisowe, gdy opisuje towar pozostający w bezpośrednim związku z towarami, dla których oznaczenie to jest przeznaczone. Wykładnia dokonana przez Urząd jest sprzeczna z orzecznictwem TSUE, z którego wynika, że: lista cech wskazanych jako stanowiące o opisowym charakterze oznaczenia nie jest zamknięta, co oznacza, że informacja zawarta w oznaczeniu odnosząca się do jakiejkolwiek cechy towaru, dla którego to oznaczenie jest przeznaczone, przesądza o opisowym charakterze tego oznaczenia (por. opinia Adwokata Generalnego i orzeczenie TSUE w sprawie New Bon Baby C-498/01, wyrok Sądu UE w sprawie Rockbass T.3 15/03), oraz że opisowy charakter dotyczy towarów, dla których dane oznaczenie jest bezpośrednio opisowe, jak też w równym stopniu towarów, które są bezpośrednio powiązane z towarami, dla których oznaczenie posiada znaczenie opisowe (por. wyrok Sądu w sprawie Tele Aid T-355/00, Rockbass T-3 15/03).

Zdaniem strony, zarzucane naruszenie prawa materialnego spowodowało błędne ustalenie przesłanek zastosowania art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., a co za tym idzie błędną ocenę stanu faktycznego w zakresie zdolności odróżniającej znaku spornego. Gdyby nie uchybienie przepisom materialnym i procesowym, znak sporny zostałby uznany za opisowy i niedystynktywny, co prowadziłoby do jego unieważnienia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Jarosław Nowak jako uczestnik postępowania poparł zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko organu i wniósł o oddalenie tej skargi. Wskazał przy tym, iż skoro skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość dokonanych ustaleń stanu faktycznego, to zarzut naruszenia prawa materialnego uznać należy za przedwczesny.

W replice na odpowiedź na skargę kasacyjną spółka Unilever podtrzymała dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwione podstawy i w związku z tym zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA w Warszawie, co powodowałoby konieczność zakończenia kontroli instancyjnej już na tym etapie.

Przystępując do analizy zarzutów skargi kasacyjnej zauważyć należy, że obejmują one zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Co do zasady, w takiej sytuacji zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny dopiero wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niesporny. Jednakże dokonywanie ustaleń faktycznych winno poprzedzać wyznaczenie normy prawnej znajdującej ewentualne zastosowanie w sprawie. O tym jakie okoliczności faktyczne są istotne dla wyjaśnienia i załatwienia sprawy, a co za tym idzie, jaki jest zakres ustaleń, do których dokonania organ prowadzący postępowanie jest zobligowany, decyduje bowiem hipotetyczny stan faktyczny wyrażony w normie prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie, zarzucane naruszenia prawa procesowego polegające na przyjęciu, że nie wyjaśniono w dostateczny sposób stanu faktycznego, miało ścisły związek z dokonaną przez organ i zaaprobowaną przez Sąd pierwszej instancji wykładnią objętych zarzutami skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego, co uzasadniało wspólne odniesienie się do obu rodzajów zarzutów.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających. W art. 130 ust. 2 ustawodawca sprecyzował, że nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które: nie nadają się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone (pkt 1), składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (pkt 2), a także takie, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych (pkt 3). Nie jest przy tym wymagane, kumulatywne spełnienie wszystkich tych przesłanek. Stosownie natomiast do art. 130 p.w.p. przy ocenie, czy oznaczenie ma dostateczne znamiona odróżniające, należy uwzględnić wszystkie okoliczności związane z oznaczaniem nim towarów w obrocie. Odmowa udzielenia prawa ochronnego na podstawie przepisu art. 129 ust. 1 pkt 2 nie może nastąpić w szczególności, jeżeli przed datą zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym znak ten nabrał, w następstwie jego używania, charakteru odróżniającego w przeciętnych warunkach obrotu.

Z perspektywy tej regulacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można wykluczyć sytuacji, w której materiały dowodowe pochodzące z daty późniejszej od daty wniosku o rejestrację, będą zawierały informacje o zwyczajach i praktykach handlowych, czy okolicznościach obrotu w okresie poprzedzającym wystąpienie z wnioskiem. Samo więc stwierdzenie, że przedstawiony przez stronę materiał opatrzony jest późniejszą datą nie dyskwalifikuje go i nie uzasadnia twierdzenia, iż - z tej tylko przyczyny - pozbawiony jest jakiejkolwiek mocy dowodowej. Stanowisko to odnieść należy nie tylko do książek, publikacji prasowych i internetowych, ale również do badań i sondaży przeprowadzonych przez wyspecjalizowane jednostki. W ramach obowiązków wynikających z art. 7, 77 §1 i 107 §3 k.p.a. organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest wnikliwie i wyczerpująco rozpatrzyć cały zgromadzony materiał dowodowy, a wyniki tej analizy przedstawić w uzasadnieniu decyzji. Z obowiązków tych nie zwalnia organu sporny charakter postępowania.

Ponadto nawet przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie nie zostało wykazane, że pojęcie "złocisty kurczak" weszło do języka potocznego lub było - przed datą zgłoszenia spornego znaku - zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, nie pozwala pominąć pozostałych okoliczności podnoszonych przez stronę wnioskującą o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy.

Trafnie podnosi strona, iż sporne oznaczenie składa się wyłącznie z elementów, które mogą służyć w obrocie do wskazania przeznaczenia towaru, jakim są przyprawy, ich funkcji lub przydatności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pełni uzasadnione jest twierdzenie, że przeciętny odbiorca - niezależnie od tego, czy w roku 2005, 2012, 2014 czy 2016 - nie będzie miał żadnych wątpliwości, że przyprawa opatrzona tym znakiem służy do przygotowania kurczaka, który uzyska przy jej zastosowaniu kolor złocisty. Tym samym również sporne oznaczenie nie nadaje się do odróżnienia w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone, jako pochodzących od konkretnego przedsiębiorcy.

Wobec treści art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., który wprost przewiduje, że pozbawione dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie nie tylko do określenia rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości wartości, sposobu wytwarzania i składu, ale również przeznaczenia towaru, jego funkcji lub przydatności, na marginesie w stosunku do istoty sprawy pozostają wsparte orzecznictwem Trybunału Europejskiego UE uwagi wnoszącej skargę kasacyjną na temat tego, że przesłanka braku dystynktywności dotyczy w równym stopniu towarów, które są bezpośrednio powiązane z towarami, dla których oznaczenie posiada znaczenie opisowe. Jak wskazano, w rozpatrywanej sprawie sporne oznaczenie ma charakter opisowy, gdyż określa przeznaczenie przyprawy, nie zaś dlatego, że towary w postaci przyprawy i kurczaka są ze sobą powiązane.

Już samo stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. obliguje do przyjęcia, że sporne oznaczenie nie ma dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p., co prowadzić powinno do unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy zgodnie z wnioskiem, szczególnie, że uprawniony nie powoływał się na uzyskanie przez sporny znak towarowy przed datą rejestracji wtórnej zdolności odróżniającej, o której mowa w art. 130 zd. drugie p.w.p.

Pomimo, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji odniósł się dość lakonicznie do niektórych argumentów strony wnoszącej skargę, w tym do stanowiska wynikającego z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, dotyczącego oznaczenia opisującego towar pozostający w bezpośrednim związku z towarami, dla których oznaczenie to jest przeznaczone, to jednak podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. okazał się chybiony. Powołany przepis może stanowić skuteczny zarzut kasacyjny wówczas, gdy uzasadnienie wyroku jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił w nim bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu administracyjnym oraz stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, odniósł się przy tym do kwestii istotnych z perspektywy art. 129 ust.1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1-3 w związku z art. 130 p.w.p., co umożliwiło przeprowadzenie kontroli instancyjnej stanowiska Sądu w zakwestionowanym zakresie. Z omówionych wcześniej względów stanowisko to okazało się wadliwe.

Urząd Patentowy RP ponownie rozpatrując sprawę powinien uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności w zakresie wynikającej z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. przesłanki dostatecznych znamion odróżniających, ponownie przeprowadzić badanie zgromadzonego materiału dowodowego i na tej podstawie dokonać oceny w kontekście podstaw do cofnięcia rejestracji.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 193 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit.b i pkt 2 lit b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Na zasądzoną kwotę podlegającą zwrotowi składa się wpis od skargi (1.000 zł), wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego stronę na etapie postępowania przed Sądem I instancji (600 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (500 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego na etapie postępowania drugoinstancyjnego (450 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł.).