Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1150/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: § 4 ust. 1,
journal: Dz.U. 2003 nr 32 poz 262
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich  niezbędnego wyposażenia

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. I. D.-P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 392/10 w sprawie ze skargi M. I. D.-.P. na decyzję G. I. T. D. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od G. I. T. D. na rzecz M. I. D.-P. 2 516 (dwa tysiące pięćset szesnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 392/10, oddalił skargę M. I. D.-P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. z dnia [...] lipca 2009 r. nałożono na przedsiębiorcę – M. D.-P., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: P.P.H.U. "M. " M. D.-P. (dalej: przedsiębiorcę, skarżącą), karę pieniężną w wysokości 44.940,00 zł, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ powołał się na wyniki kontroli pojazdu, które wykazały przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych, oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania, uchylił powyższą decyzję w całości, umorzył postępowanie w zakresie naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, z tytułu którego nałożono karę pieniężną w wysokości 5.040,00 złotych oraz nałożył karę pieniężną w wysokości 39.900,00 złotych.

Organ II instancji nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną:

- za przekroczenie nacisku na pierwszej pojedynczej osi: 1200 zł

- za przekroczenie nacisku na drugiej pojedynczej osi: 10200 zł (1200+10 x 900)

- za przekroczenie nacisku na trzeciej pojedynczej osi: 14700 zł (1200+15 x 900)

- za przekroczenie nacisku na czwartej pojedynczej osi: 13800 zł (1200+14 x 900)

Razem: 39.900,00 zł.

Nakładając powyższą karę organ powołał się na art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 13g ust. 1, ust. 1b pkt 1, 40c oraz 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy o drogach publicznych, a także rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykazu dróg krajowych i wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. Nr 219, poz. – odpowiednio – 1860 i 1861). Organ II instancji uznał argumenty skarżącej dotyczące dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – określone przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Wskazał, że okazane przez kierowcę odstępstwo od warunków technicznych dopuszczało masę dla kontrolowanego pojazdu wynoszącą 54 tony, jednakże przewoźnik przekroczył nawet ten podniesiony parametr. Zdaniem organu w takim przypadku kara pieniężna powinna być nałożona w wysokości określonej zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy o drogach publicznych.

Organ II instancji podał, iż organ I instancji niewłaściwie zastosował zapisy lp. 9.15 wskazanego załącznika, gdyż odnoszą się one do pojazdu czteroosiowego o dwóch osiach skrętnych, tym samym organ II instancji uchylił nałożoną karę pieniężną w wysokości 5.040 zł i umorzył postępowanie w tym zakresie.

Organ odwoławczy nie podzielił pozostałych argumentów skarżącej.

Skarżąca M. I. D.-P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Zarzuciła naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz błędną wykładnię art. 64, 67 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz błędną wykładnię przepisu § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę wskazał, iż stan faktyczny sprawy został przez organy administracji publicznej ustalony prawidłowo, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i jego wszechstronnej ocenie, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymaganiom określonym w k.p.a.

Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, decyzja o udzieleniu odstępstwa wydana w trybie wskazanego artykułu nie upoważnia do przekraczania nacisków ustalonych w aktach wykonawczych do ustawy o drogach publicznych dla danej kategorii drogi publicznej. Jednocześnie ustawa o drogach publicznych nie przewiduje żadnych wyjątków m.in. z tytułu udzielenia odstępstwa od warunków technicznych dla określonego samochodu. Zdaniem Sądu jest to prawidłowe działanie, gdyż dopuszczalne obciążenie osi pojazdu jest w ustawie odnoszone nie do indywidualnej charakterystyki technicznej pojazdu, lecz do kategorii drogi, na której ten samochód się porusza.

WSA oceniając charakterystykę techniczną pojazdu w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wskazał, że pojęcie osi pojedynczej nie ma charakteru technicznego, ewidentnie wykraczającego poza kognicję Sądu, lecz odnosi się do wskazania, jakie przepisy powołanego rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów mają w tej sprawie zastosowanie.

Sąd podzielił stanowisko organu, że każda z czterech osi kontrolowanego pojazdu była oddalona od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8 metra, a więc każda z osi kontrolowanego pojazdu była osią pojedynczą stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.). Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, iż § 4 rozporządzenia wszedł w życie z dniem 1 maja 2004 r. stosownie do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004 r. zmieniającego wskazane rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Przepis ten nie dotyczy bowiem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, a rozporządzenia zmienianego z dnia 31 grudnia 2002r., które weszło w życie w dniu 13 marca 2003 r. Tym samym § 4 ust. 3 rozporządzenia nie mógł mieć zastosowania do kontrolowanego pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy w dniu [...] sierpnia 2003 r.

Sąd I instancji uznał za trafne twierdzenie organu, że ustawodawca uzależniając kwalifikację osi od czasu rejestracji pojazdu miał na myśli pierwszą rejestrację w kraju. Kontrolowany pojazd został zarejestrowany pierwszy raz w kraju w dniu [...] marca 2009 r. Tym samym należy uznać, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. § 4 ust. 1 omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r., gdyż osie kontrolowanego pojazdu prawidłowo zakwalifikowano jako osie pojedyncze.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania oraz o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci Rysunku [...] i specyfikacji pojazdu, na okoliczność ustalenia odległości między osiami pojazdu o nr [...], co jest niezbędne dla właściwego sklasyfikowania osi kontrolowanego pojazdu.

Skarżąca zarzuciła temu wyrokowi naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2002 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.) polegające na sklasyfikowaniu osi kontrolowanego pojazdu jako cztery pojedyncze osie napędowe; oraz przepisów postępowania, a to:

2) art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), dalej: k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na oddaleniu skargi z powodu niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, iż organy administracji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy,

- niezamieszczenie w uzasadnieniu decyzji motywów swojego rozstrzygnięcia dotyczącego kwalifikacji osi oraz brak wskazania przez organ administracji przepisu prawa materialnego, w oparciu o który organ dokonał kwalifikacji osi;

3) art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy administracji w sposób prawidłowy, podczas gdy organy dokonały błędnej kwalifikacji osi kontrolowanego pojazdu (odległości miedzy osiami);

4) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się Sądu I instancji w treści uzasadnienia wyroku do argumentów poruszonych w skardze, a dotyczących:

- kwalifikacji osi jako oś pojedynczą napędową i oś wielokrotną składającą się z trzech osi składowych,

- błędnego ustalenia wysokości nałożonej kary pieniężnej poprzez niewłaściwe zastosowanie jako podstawy prawnej kary lp. 6 pkt 7 lit. d/ i e/ załącznika nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy wraz z analizą długości osi kontrolowanego pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca trafnie bowiem zarzuca, iż Sąd I instancji naruszył powołane w skardze kasacyjnej przepisy postępowania, a w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca kwestionowała dokonaną przez organ kwalifikację osi pojazdu jako osi pojedynczych, podnosząc, iż pierwsza oś jest oddalona od drugiej osi o 2,66 m. a zatem jest to oś pojedyncza, napędowa i skrętna. Kolejne trzy osie kontrolowanego pojazdu są oddalone do siebie: druga od trzeciej o 1,80 m, a trzecia od czwartej o 1,85 m. Zdaniem skarżącej jest to oś wielokrotna, składająca się z trzech osi składowych, przy czym wszystkie trzy osie są napędowe, a druga i czwarta jest skrętna. Nie są to więc osie pojedyncze napędowe – jak wskazano na stronie pierwszej protokołu kontroli. Jednocześnie strona skarżąca wniosła o dopuszczenie przez Sąd uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia T. – producenta pojazdów specjalnych na okoliczność rodzaju osi i dopuszczalnego nacisku na oś w kontrolowanym pojeździe marki T..

Ustosunkowując się do tego zarzutu Sąd I instancji stwierdził, iż "(...) podziela stanowisko organu orzekającego, że faktem bezspornym jest, że każda z czterech osi kontrolowanego pojazdu była oddalona od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8 metra, a więc każda z osi kontrolowanego pojazdu była osią pojedynczą, stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (...)" (str. 25 uzasadnienia).

O "bezspornym fakcie" można mówić tylko wówczas, gdy strony zgodnie przyznają określone okoliczności faktyczne.

W przedmiotowej sprawie tak jednak nie było, gdyż strona skarżąca wyraźnie i jednoznacznie kwestionowała ustaloną przez organ odległość między osiami (drugą, trzecią i czwartą), twierdząc, iż nie były to pojedyncze osie napędowe.

W tej sytuacji rzeczą Sądu I instancji było dokonanie oceny, czy organ mógł poprzestać na wynikach protokołu kontroli pojazdu, czy też zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego o wskazany przez stronę skarżącą dowód z oświadczenia producenta pojazdu na okoliczność rodzaju osi w kontrolowanym pojeździe oraz odległości między tymi osiami. Dla ustalenia tych ostatnich okoliczności przydatny mógł się również okazać dokument w postaci rysunku T. i specyfikacja spornego pojazdu załączona do skargi kasacyjnej.

W każdym razie Sąd I instancji błędnie uznając za "bezsporne" okoliczności dotyczące odległości między poszczególnymi osiami kontrolowanego pojazdu, przedwcześnie stwierdził, że "stan faktyczny sprawy został przez organy administracji publicznej ustalony prawidłowo, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i jego wszechstronnej ocenie, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymaganiom określonym w k.p.a." (art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. – str. 26 uzasadnienia wyroku I instancji).

W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd I instancji będzie miał też na uwadze, iż zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jako dowód powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Podkreślić przy tym należy, iż kwestia czy odległość między niektórymi osiami wynosiła tylko 1,8 m, czy też więcej niż 1,8 m, ma istotne znaczenie dla definicji osi pojedynczej w rozumieniu § 4 ust. 1 omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. W myśl bowiem tego przepisu osią pojedynczą jest oś oddalona od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, osią wielokrotną - zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 1,8 m.

Skarżąca została ukarana karą pieniężną za to, iż w kontrolowanym pojeździe został przekroczony nacisk na pojedyncze osie. Stąd też ustalenie, czy w tym pojeździe były to osie pojedyncze, czy też "osie składowe" w rozumieniu § 4 ust. 1 omawianego rozporządzenia będzie miało istotne znaczenie.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej ostatniej ustawy.