Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 480/00
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2001-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 13 par. 3-4, art. 61 par. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 5 ust. 6-7
journal: Dz.U. 1996 nr 106 poz. 489
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych.
Teza: Przyznana Ministrowi Finansów w art. 61 par. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ kompetencja do określenia w drodze rozporządzenia zapłaty niektórych podatków papierami wartościowymi, szczegółowych zasad stosowania tej formy zapłaty oraz terminów dokonania zapłaty w tej formie - jest uprawnieniem prawotwórczym, realizowanym w odniesieniu do generalnie określonych podatników w sposób abstrakcyjny. Nie stanowi natomiast podstawy prawnej do działania Ministra Finansów w indywidualnej sprawie.

TEZY

Przyznana Ministrowi Finansów w art. 61 par. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ kompetencja do określenia w drodze rozporządzenia zapłaty niektórych podatków papierami wartościowymi, szczegółowych zasad stosowania tej formy zapłaty oraz terminów dokonania zapłaty w tej formie - jest uprawnieniem prawotwórczym, realizowanym w odniesieniu do generalnie określonych podatników w sposób abstrakcyjny. Nie stanowi natomiast podstawy prawnej do działania Ministra Finansów w indywidualnej sprawie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Agencji Reklamowej "A." Spółka z o.o. w K. na decyzję Izby Skarbowej w P. Ośrodka Zamiejscowego w K. z dnia 04 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy dopuszczenia zapłaty obligacjami wyemitowanymi w Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1935-1936 zaległości podatkowych w podatku dochodowym i podatku od towarów i usług - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółka z o.o. "A." z K. pismami z dnia 25.03.1999 r. oraz z dnia 14.09.1999 r. zwróciła się do Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. o zapłatę jej zobowiązań podatkowych załączonymi przedwojennymi obligacjami skarbowymi z lat 1935-1936.

Pierwszy Urząd Skarbowy w K. decyzją (...) z dnia 8.10.1999 r. odmówił dopuszczenia zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych i fizycznych oraz podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu urząd skarbowy powołując się na treść art. 61 par. 1 i par. 4 Ordynacji podatkowej wyjaśnia, iż zapłata podatku przez podatnika następuje w formie rozliczeń bezgotówkowych, a do tej pory nie zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zapłaty niektórych podatków papierami wartościowymi. Natomiast rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 września 1999 r. w sprawie warunków emitowania obligacji skarbowych przeznaczonych na zamianę zobowiązań Skarbu Państwa /Dz.U. nr 74 poz. 834/ nie dotyczy sposobu zapłaty zaległości podatkowych papierami wartościowymi. Brakuje zatem podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku spółki.

W wniesionym odwołaniu spółka "A." wniosła o unieważnienie powyższej decyzji. W uzasadnieniu podnosi kwestię ciągłości władz; przepisy prawne na których podstawie emitowano obligacje umożliwiały uiszczanie tymi papierami zobowiązań wobec Skarbu Państwa, a ordynacja podatkowa z 1997 r. nie unieważniła zasad realizacji obligacji.

Izba Skarbowa w P., Ośrodek Zamiejscowy w K. decyzją (...) z dnia 4.01.2000 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytaczając treść art. 120 Ordynacji podatkowej stwierdza, iż zgodnie z zasadą praworządności, organ podatkowy nie może podejmować jakichkolwiek czynności w postępowaniu podatkowym /w tym wydawać decyzji/, jeżeli do nich nie uprawniają go konkretne przepisy prawa. Minister Finansów nie skorzystał natomiast do dnia dzisiejszego z upoważnienia przewidzianego postanowieniami art. 61 par. 4 Ordynacji podatkowej, który przewiduje możliwość zapłaty papierami wartościowymi wyłącznie niektórych podatków, przy czym muszą być ustalone zasady i terminy tej formy zapłaty. Brak tych przepisów wykonawczych czyni niemożliwym dopuszczenie zapłaty podatków przedwojennymi obligacjami skarbowymi. Natomiast powołane przez stronę w piśmie z 14.12.1999 r. numery dzienników ustaw z lat 1931-1938 i pozycje tam opublikowanych aktów prawnych - nie pozostają w bezpośrednim związku z rozstrzygniętą sprawą podatkową, podobnie jak przepisy kodeksu cywilnego oraz postanowienia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych. Błędne jest również twierdzenie, iż przedłożone przez spółkę obligacje zawierają zapis o regulowaniu nimi podatków. Izba Skarbowa nie jest natomiast kompetentna do wypowiadania się, w jakim stopniu Państwo odpowiada za zobowiązania pieniężne wynikające np. z obligacji wyemitowanych w okresie międzywojennym. Informacji z tego zakresu udziela Bank Gospodarstwa Krajowego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - pełnomocnicy Agencji Reklamowej "A." spółki z o.o. w K. zarzucili powyższej decyzji utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia I instancji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, gdyż urzędy skarbowe nie są władne do wydawania decyzji w przedmiocie dopuszczenia zapłaty zaległości podatkowej obligacjami. Ordynacja podatkowa zastrzega do wyłącznej kompetencji Ministra Finansów kwestie związane z zapłatą zobowiązań podatkowych obligacjami.

Izba Skarbowa w P., Ośrodek Zamiejscowy w K. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swe rozstrzygnięcie. Dodatkowo wyjaśnia, iż przewidziane różnymi ustawami podatkowymi kompetencje dla Ministra Finansów do wydawania rozporządzeń wykonawczych, nie czynią tego ministra organem podatkowym I instancji w tych sprawach. Strona skarżąca nie wskazała żadnych przepisów prawa podatkowego, z których wynikałoby, że organem podatkowym I instancji w sprawie dotyczącej możliwości zapłaty zaległości podatkowych obligacjami mógł być wyłącznie Minister Finansów.

Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Wniesiona skarga przez pełnomocników spółki z o.o. "A." w K. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie wskazuje żadnych szczegółowych przepisów prawa podatkowego z których by wynikało, iż uprawnionym do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 25.03.1999 r. - w formie decyzji - wniesionego do Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. był nie ten urząd skarbowy, lecz Minister Finansów.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia stronie skarżącej, iż fundamentalną zasadą postępowania podatkowego jest zasada praworządności /art. 120 Ordynacji podatkowej/ polegająca na tym, że organy podatkowe działają na podstawie prawa i zgodnie z prawem. Zasada ta ma również swoje umocowanie w art. 7 Konstytucji RP. Art. 217 Konstytucji RP przewiduje ponadto jako zasadę regulacje podatkowe w formie ustawy i tylko taki przepis prawa powszechnie obowiązującego - co do zasady - może stanowić podstawę rozstrzygnięć w indywidualnej sprawie podatkowej.

Właściwość organów do rozpoznania i rozstrzygnięcia indywidualnych spraw podatkowych określonego rodzaju określają przede wszystkim postanowienia działu II ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, regulujące tzw. właściwość rzeczową i instancyjną oraz przepisy ustrojowe zawarte w ustawie z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz urzędach i izbach skarbowych /Dz.U. nr 106 poz. 489 ze zm./ Z art. 5 ust. 6 oraz ust. 7 tej ustawy ustrojowej wynika generalna zasada, iż do kompetencji urzędu skarbowego należy orzekanie w szeroko rozumianych indywidualnych sprawach podatkowych w I instancji, natomiast izba skarbowa jest organem drugiej instancji w stosunku do urzędu skarbowego. Minister Finansów jako naczelny organ administracji państwowej właściwy w sprawach finansów publicznych, tylko zupełnie wyjątkowo ma kompetencje do rozstrzygania w sprawach indywidualnych. I tak zgodnie z art. 13 par. 3 i par. 4 Ordynacji podatkowej - Minister Finansów jest podatkowym organem odwoławczym w sprawach, w których organem I instancji jest izba skarbowa, a także może być organem podatkowym I instancji, o ile to przewidują szczególne przepisy prawa podatkowego. W niniejszej sprawie brakuje takich szczególnych przepisów podatkowych, które by uprawniały Ministra Finansów do załatwienia w formie decyzji wniosku skarżącej spółki "A.".

Przyznana Ministrowi Finansów w art. 61 par. 4 Ordynacji podatkowej kompetencja do określenia w drodze rozporządzenia zapłaty niektórych podatków papierami wartościowymi, szczegółowych zasad stosowania tej formy zapłaty oraz terminów dokonania zapłaty w tej formie - jest uprawnieniem prawotwórczym, realizowanym w odniesieniu do generalnie określonych podatników i w sposób abstrakcyjny. Nie stanowi natomiast podstawy prawnej do działania Ministra Finansów w indywidualnej sprawie.

Z tych zatem powodów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.