Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 94/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 10 ust.2, par. 11 ust. 1, par. 11 ust. 4, par 11a ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 61a par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 lit.a i lit.b, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2016 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesienia gruntów rolnych na rok 2014 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu i miasta z siedzibą w K. z dnia 23 października 2015 r. nr [...], 2. uchyla decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu i miasta z siedzibą w K. z dnia 17 czerwca 2010 r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego B. Z. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR) utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej Kierownika ARiMR) nr [...] z dnia [...] roku o odmowie B. Z. (dalej zwanego również "Stroną" lub "Skarżącym") wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2014 w zakresie płatności realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy.

W dniu 11 czerwca 2014 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wpłynął wniosek B. Z. "o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2014". W sekcji IV wniosku "Płatność na zalesianie gruntów rolnych" Pan B. Z. wskazał, iż realizuje program "Zalesianie gruntów rolnych" ( dalej "Program") na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku na powierzchni 10,00 ha.

Kierownik ARiMR w dniu [...] roku wydał Panu B. Z. postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2014. Organ uznał, iż B. Z. nie jest beneficjentem Programu, któremu przyznano płatność na podstawie § 10 ust. 2 lub § 11 ust. 1 lub § 11 ust. 4 lub § 11a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 z późn. zm.) – dalej zwanego "Rozporządzeniem z 11 sierpnia 2004 r." Organ wskazał, iż płatność jak i realizacja Programu na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku została przyznana Z. Z.– żonie B. Z., która następnie zmarła. Organ zauważył, iż w wyniku rozpatrzonego wniosku B. Z. z dnia 27.01.2010 r. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w trybie § 11a Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. jako spadkobiercy po zmarłej małżonce, która była Beneficjentką Programu na podstawie decyzji nr [...] z dnia [..] roku, Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r., którą odmówił przyznania B. Z. płatności na zalesianie gruntów rolnych, uznając że wniosek z dnia 27.01.2010 r. został złożony z uchybieniem terminu wynikającego z § 11a ust. 4 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. Decyzja powyższa stała się ostateczna, albowiem Strona nie złożyła od niej odwołania. Strona złożyła natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji z dnia [...] r., jednak Dyrektor ARiMR wydał postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez Pana B. Z. od wyżej wymienionej decyzji nr [...]. Dalej Kierownik ARiMR wskazał, że na powyższe postanowienie Dyrektora ARiMR B. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 872/10 skargę oddalił, zaś przedmiotowy wyrok jest prawomocny od dnia 12 kwietnia 2011 roku. Postanowienie Kierownika ARiMR z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności zostało doręczone Stronie w dniu 6 lipca 2015 roku.

Dnia 9 lipca 2015 roku do Kierownika ARiMR wpłynęło, nadane przesyłką pocztową z dnia 7 lipca 2015 roku, zażalenie B. Z. na postanowienie

z dnia [...] r. nr [...].

Następnie Kierownik ARiMR postanowieniem nr [...] z dnia

[...] roku sprostował oczywistą omyłkę pisarską w uzasadnieniu postanowienia nr [...] poprzez błędne wpisanie numeru decyzji na stronie 4 w wierszu 15, tj., zamiast "[...]" winno być "[...]". Postanowienie w przedmiocie sprostowania zostało doręczone w dniu 17 lipca 2015 roku.

Dnia [...] roku Dyrektor ARiMR wydał postanowienie nr [...] o uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowienie Dyrektora ARiMR zostało doręczone w dniu 17 sierpnia 2015 roku.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik ARiMR w dniu [...] roku wydał B. Z. postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2014, w zakresie płatności realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku. W uzasadnieniu postanowienia Kierownik ARiMR, powtarzając dotychczasowa argumentację, wskazał iż B. Z. nie jest stroną postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie na rok 2014, tj. nie kontynuuje realizacji programu na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku. Postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 27 października 2015 roku.

Dnia 3 listopada 2015 roku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR

w K. wpłynęło, nadane przesyłką pocztową z dnia 2 listopada 2015 roku, zażalenie B. Z. na postanowienie nr [...] z dnia [...] roku.

W treści zażalenia Strona wskazała na błąd organu polegający na przyjęciu,

iż nie jest ona beneficjentem Programu, a co za tym idzie Stroną postępowania. Wskazała że rozstrzygnięcie zostało oparte na błędnej interpretacji Rozporządzenia

z 11 sierpnia 2004 r., bez analizy wyroku WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt SA/Sz 1260/2013, który zawiera prawidłową zdaniem Strony interpretację przepisów Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r., z którego wynika, iż uchybienie terminowi § 11a ust. 4 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. może dotyczyć tylko wniosku o przyznanie płatności, a nie wniosku o wypłatę płatności.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy postanowienie Kierownika ARiMR nr [...] z dnia [...] roku o odmowie B. Z. wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2014, w zakresie płatności realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku. W uzasadnieniu, podzielając argumentację przedstawioną przez organ I instancji wskazał, iż żądanie B. Z. dotyczyło złożenia wniosku o wypłatą płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2014 w ramach Programu "Zalesianie gruntów rolnych" realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku na powierzchni 10,00 ha. Zdaniem Dyrektora ARiMR z wskazanego żądania w sposób bezsporny wynikało, iż B. Z. nie jest beneficjentem Programu, któremu przyznano tą płatność, a która to płatność jak i realizacja Programu na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku została przyznana Z. Z. A w efekcie B. Z. nie może być Stroną postępowania w sprawie.

Dyrektor ARiMR ponownie wskazał, iż w wyniku rozpatrzonego wniosku B. Z. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w trybie § 11a Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r., jako spadkobiercy po zmarłej małżonce, która była beneficjentką Programu na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku, Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r., którą odmówił przyznania B. Z. płatności na zalesianie gruntów rolnych. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że następnie na skutek wniosku B. Z. wydano postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez Pana B. Z. od powyższej decyzji nr [...] z dnia [...] r., na które B. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, a którą skargę Sąd oddalił. Wskazany wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10.02 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 872/10 jest prawomocny. Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. wyjaśnił też, iż przywołany przez Stronę wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt SA/Sz 1260/2013 zapadł w innej sprawie w związku z czym nie wiąże organu i nie może stanowić podstawy wypłaty płatności.

Na powyższe postanowienie Dyrektora ARiMR z dnia [...] r. nr [...] Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, żądając jednocześnie w treści skargi uchylenia decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] r. znak [...] oraz dalszych podjętych na jej podstawie decyzji Kierownika ARiMR oraz Dyrektora ARiMR jako błędnych i opartych na błędnej interpretacji przepisów Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że zaskarżone decyzje Dyrektora ARiMR i Kierownika ARiMR oparte były na decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] r. znak [...] w której uznano, że składając w dniu 27.01.2010 r. wniosek o przeniesienie przyznanej płatności po zmarłej małżonce, B. Z. uchybił terminowi wynikającemu z § 11a ust. 4 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r., w związku z czym nie jest beneficjentem płatności z Programu i przez to nie może być stroną postępowania. Wskazał, iż doręczono mu tylko jedną decyzję o znaku [...] w której nie rozróżniono przejętych przez niego działek. Podkreślił, że wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt SA/Sz 1260/2013, który dotyczył złożonego przez niego wniosku, dotyczącego innej działki wyraźnie wskazał, iż termin określony w § 11a ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia dotyczy wniosku o przyznanie płatności nie zaś wniosku o wypłatę płatności, a on nigdy nie spóźnił się z wnioskiem o wypłatę płatności. Strona podniosła, iż nie rozumie dlaczego w jednym wypadku organy stosują się do wyroku Sądu i płatności wypłacają, natomiast w sprawie wniosku złożonego w tym samym dniu, z tymi samymi dokumentami, trwają przy swej błędnej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia Dyrektora ARiMR jak

i poprzedzającego go postanowienia Kierownika ARiMR, którymi (opierając się na

art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23) dalej "k.p.a.") odmówiono B. Z. wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2014 r., było uznanie, że nie jest on Stroną postępowania, albowiem nie jest beneficjentem Programu z mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r. Podstawą do takiego uznania, była treść decyzji z dnia [...] r. znak [...], w której Kierownik ARiMR odmówił przyznania Stronie płatności na zalesianie gruntów rolnych, stwierdzając, ze B. Z. złożył wniosek o przyznanie płatności z uchybieniem art. 11a ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r.

W pierwszym rzędzie Sąd musi odnieść się do zarzutu Skarżacego, iż doręczono mu tylko jedną decyzję o znaku [...], w której nie rozróżniono przejętych przez niego działek. Wskazać należy, że Sąd z mocy art. 153 p.p.s.a. związany jest oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku WSA w Szczecinie z dnia 10.02.2011 r., sygn. akt I SA/Sz 872/10, którym oddalono skargę na odmowę przywrócenia Stronie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. znak [...]. W wyroku tym ustalono, że wskazana decyzja doręczona została skutecznie w dniu 18 czerwca 2010 r., w trybie art. 43 k.p.a. dorosłemu domownikowi. Jakkolwiek Sąd dostrzega, iż fakt, że pierwotnie obie decyzje z dnia [...] r. posiadały numer [...], co organ zmieniał w drodze sprostowania, a co wobec identycznej treści uzasadnienia decyzji mogło zdezorientować Stronę, to kwestia doręczenia decyzji z dnia [...] r. znak [...], jest kwestią obecnie niepodważalną, została bowiem ustalona w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.

Natomiast jak wynika z przedłożonych Sądowi akt postępowania, Strona złożyła w istocie dwa wnioski o przyznanie płatności dotyczące różnych działek o różnej powierzchni. W efekcie Kierownik ARiMR w dniu [...] r. wydał dwie identyczne w treści decyzje o tym samym numerze [...], którymi odmówił B. Z. przyznania płatności na zalesianie. Z treści identycznych uzasadnień wskazanych decyzji nie sposób było wywnioskować do którego wniosku, dotyczącego których działek odnosi się każda z tych decyzji. Pod dokładnej analizie znajdujących się w aktach sprawy decyzji, Sąd ustalił, że jedynym elementem minimalnie odróżniającym wskazane decyzje był wskazany w lewym górnym rogu znak sprawy dla jednej określony jako: [...] (decyzja załączona przez Stronę do skargi) dla drugiej zaś jako: [...] ( decyzja w aktach organu). Dodatkowo już po doręczeniu ww. decyzji, Kierownik ARiMR sprostował jedną z tych decyzji, poprzez zastąpienie dotychczasowego (identycznego jak w drugiej) numeru decyzji "[...]" numerem "[...]".

Jak jednak wspomniano, zarówno rozstrzygniecie jak i uzasadnienie wskazanych decyzji było identyczne. W obydwu decyzjach z dnia [...] r. Skarżącemu, jako następcy prawnemu zmarłej żony, odmówiono przyznania płatności na zalesianie z tej przyczyny, że wg organu nie dochował wynikającego z § 11a ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. 35-dniowego terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności, liczonego od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (bądź równoważnego mu zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia) i w konsekwencji uznano, że nie przejął on zobowiązania spadkodawcy i nie może go kontynuować w następnych latach.

W tym miejscu należy zauważyć, że w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt SA/Sz 1260/2013, Sąd poddał na podstawie art. 135 p.p.s.a. analizie prawidłowość stanowiska Kierownika ARiMR wyrażonego w decyzji z dnia [...] r. numeru [...]- identycznej w treści rozstrzygnięcia i uzasadnienia z decyzją z dnia [...] r. numer [...], wydanej również w stosunku do B. Z. Stanowisko bowiem wyrażone we wskazanej decyzji z dnia [...] r., iż B. Z. uchybił terminowi z art. 11a ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. było podstawą do wydania zaskarżonej w postępowaniu objętym wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. decyzji, odmawiającej B. Z. wypłaty płatności na zalesianie gruntów ornych. W efekcie wskazanym wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt SA/Sz 1260/2013, WSA w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję o odmowie wypłaty płatności, ale także działając na podstawie art. 135 p.p.s.a. WSA w Szczecinie uchylił decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] r. nr [...], uznając stanowisko w niej zaprezentowane za nieprawidłowe.

Powyższy wyrok nie wiąże Sądu w niniejszym postępowaniu, jednakże Sąd

w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony

w tym wyroku.

Istotnie bowiem zasadnicza kwestia powstałego w sprawie sporu dotyczy oceny tego, czy prawidłowo organy ARiMR odmówiły Skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie gruntów ornych na rok 2014, wychodząc z założenia, że skoro Skarżącemu, jako następcy prawnemu po zmarłej żonie, odmówiono przyznania płatności na zalesianie na rok 2009, z tej przyczyny, że nie dochował 35-dniowego terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności, liczonego od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, to w konsekwencji nie przejął on zobowiązania spadkodawcy i nie może go kontynuować w następnych latach.

W sprawie znajduje zastosowanie zarówno regulacja unijna, jak i krajowa. Przepis art. 29 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE-sp.03.25.391) stanowi, że wsparcie dla leśnictwa, obejmujące m.in. powiększenie powierzchni obszarów leśnych, udzielane jest tylko dla lasów i obszarów znajdującymi się w posiadaniu właścicieli prywatnych, ich stowarzyszeń, gmin lub stowarzyszeń gmin. Natomiast, w art. 31 ust. 1 przewidziano, że wsparcie na zalesianie użytków rolnych, oprócz kosztów założenia, może obejmować:

– roczną dopłatę do hektara zalesionej ziemi dla pokrycia kosztów utrzymania, przez okres do pięciu lat,

– roczną dopłatę do hektara w celu pokrycia utraty dochodu wynikającego z zalesienia, przez okres maksymalnie do 20 lat dla rolników lub ich zrzeszeń, którzy uprawiali tę ziemię przed jej zalesieniem lub dla każdej innej osoby prawa prywatnego.

W przepisie art. 37 ust. 4, regulującym kwestie zgodności i spójności, przewidziano, że Państwa Członkowskie mogą ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, pod warunkiem jednak, że warunki te będą zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w rozporządzeniu.

Nadto, w przepisie art. 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) - Dz.U.UE-sp.03.46.87 ze zm., postanowiono, że w przypadku, gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeśli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. W przepisach natomiast art. 38 i art. 39 wskazano przypadki, w których zwrot przyznanego wsparcia nie jest wymagany z przyczyn leżących po stronie Państwa Członkowskiego (art. 38) i określono kategorie siły wyższej (art. 39).

Natomiast, w przepisach krajowych kwestie wsparcia na zalesianie gruntów rolnych zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 Nr 229 poz. 2273 ze zm.) oraz w przepisach rozporządzenia wykonawczego do ustawy, wydanego na podstawie przepisu art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy, stanowiącego, że - po przyjęciu przez Komisję Europejską planu rozwoju obszarów wiejskich opracowanego przez ministra do spraw rozwoju wsi - Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską.

W Rozporządzeniu z 11.08.2004 r. w § 3 ust. 1 przewidziano, że płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności;

2) zobowiązał się do:

a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza,

b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia

- zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach.

3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.

Natomiast, w § 4 ust. 1 postanowiono, że płatność na zalesianie dzieli się na:

1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność za poniesione koszty zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku po dniu wykonania zalesienia;

2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia;

3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność za utracone dochody

z tytułu przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

W § 6 ust. 2 postanowiono, że płatność na zalesianie jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności, zaś w § 10 ust. 4 określono, że premia pielęgnacyjna oraz premia zalesieniowa, począwszy od drugiego roku realizacji planu zalesienia, jest wypłacana w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności, po uprzednim złożeniu wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, zwanego dalej "wnioskiem o wypłatę", do kierownika biura powiatowego Agencji.

Ponadto, w § 11a ust. 1 przewidziano, że w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności obejmujący działki rolne stanowiące jego własność lub współwłasność, płatność przysługuje producentowi rolnemu, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych tym wnioskiem albo ich części, jeżeli:

1) złożył do kierownika biura powiatowego Agencji wniosek o przyznanie płatności obejmujący płatność, której dotyczył wniosek spadkodawcy;

2) zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez spadkodawcę.

Ponadto, w § 11a ust. 4 pkt 1 określono, że wniosek o przyznanie płatności producent rolny, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych, albo ich części, objętych wnioskiem o przyznanie płatności złożonym przez spadkodawcę, składa w terminie 35 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Rozporządzenie powyższe ulegało zmianom, jednak ostatnia istotna zmiana nastąpiła z dniem 15 lipca 2010 r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2010 Nr 122 poz. 829). Zatem, wobec tego, że Skarżący złożył wniosek o wypłatę płatności na rok 2014 w dniu 11 czerwca 2014 r., to do stanu faktycznego sprawy znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia w brzmieniu znowelizowanym. Natomiast wniosek o przyznanie płatności z dnia 27 stycznia 2010 r. B. Z. składał w stanie prawnym sprzed nowelizacji.

Z prawidłowo poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, które za podstawę orzeczenia przyjmuje skład orzekający w sprawie, wynika że Skarżący jest producentem rolnym, który nabył nieruchomości rolne w drodze dziedziczenia po zmarłej w dniu 19 października 2009 r. żonie która realizowała plan zalesienia na podstawie decyzji z dnia [...] r., którą przyznano jej płatności na zalesianie gruntów rolnych. W dniu 27 stycznia 2010 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2009, objętych wnioskiem zmarłej żony, jednak wskutek uznania, iż wniosek złożono z uchybieniem 35-dniowego terminu określonego w § 11a ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, decyzją z dnia [...] r. Kierownik ARiMR odmówił przyznania płatności na zalesianie na rok 2009. Natomiast w odpowiedzi na wniosek Skarżącego z dnia 11 czerwca 2014 r., będący wnioskiem o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2014, odmówiono B. Z. wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności. We wniosku tym w sekcji IV Skarżący oświadczył, że program zalesiania gruntów rolnych realizowany jest na podstawie decyzji z dnia [...] r.

Uwzględniając przywołane regulacje prawne oraz ustalony w sprawie stan faktyczny należy uznać, że do tak ustalonego stanu faktycznego organy obu instancji wadliwie zastosowały przepis § 11a ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r., uznając, iż w ogóle znajduje on zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz uznając jego prymat nad przywołanymi przepisami unijnymi oraz nad przepisami k.p.a. regulującymi tryb postępowania organu w przypadku śmierci strony postępowania w trakcie toczącego się już postępowania.

Wskazać należy, że aczkolwiek, przepis art. § 11a ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. wprowadził dla spadkobiercy producenta rolnego termin 35-dniowy do złożenia wniosku, lecz wyraźnie wskazano w tym przepisie, że chodzi o "wniosek o przyznanie płatności" obejmujący płatność, której dotyczył wniosek spadkodawcy, nie zaś o "wniosek o wypłatę płatności". W przepisach Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. jednoznacznie normodawca rozróżnia terminy: "wniosek o przyznanie płatności" (§ 6 ust. 2, ust. 3, § 7, § 11 ust., ust. 4, § 11a ust. 1, ust. 4, § 14a), "wniosek o wypłatę płatności" (§ 10 ust. 4, ust. 5). Na konieczność rozróżniania tych terminów zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 987/10, co potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1173/11, oddalającym skargę kasacyjną od tego wyroku. Wskazano w ostatnim z tych wyroków, że; "Z treści przepisu § 10 ust. 4 przywołanego rozporządzenia jednoznacznie wynika, że wypłata premii zalesieniowej oraz premii pielęgnacyjnej zdeterminowana jest uprzednią w stosunku do nich, tj. do (możliwości) ich wypłaty, wypłatą jednorazowej płatności na zalesianie, podstawą wypłaty której, w terminie określonym w ust. 3 § 10, jest decyzja o jej przyznaniu, tj. decyzja o której mowa w ust. 2 § 10 rozporządzenia. Przywołana regulacja jednoznacznie wskazuje więc na istnienie logicznego i racjonalnego, bo determinowanego charakterem i istotą pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych związku między przyznaniem w formie decyzji i następnie wypłatą na jej podstawie, jednorazowej płatności na zalesianie, a wypłatą, na wniosek producenta rolnego, premii zalesieniowej i premii pielęgnacyjnej."... "W związku z powyższym

w odniesieniu do kwestii wykładni oraz zakresu zastosowania do "wniosku o wypłatę" premii zalesieniowej i premii pielęgnacyjnej, przepisu § 6 ust. 3, stwierdzić należy,

że odpowiednie jego stosowanie, o którym mowa w odsyłającym przepisie § 10 ust. 5, rozumieć należy w sposób, który nie może pomijać regulacji zawartej w § 10 ust. 4

i wskazanych konsekwencji jego obowiązywania. Odnoszą się one do określonych tym przepisem warunków, w których aktualizuje się uprawnienie do żądania wypłaty premii zalesieniowej i premii pielęgnacyjnej, tj. uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o ich wypłatę w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku. Normatywny sens pojęcia "danego roku", nie może więc nie uwzględniać tego odnoszonego do niego kontekstu, który wiąże się z faktem kontynuacji planu zalesienia oraz, w kontekście terminu wypłaty premii zalesieniowej i pielęgnacyjnej, z faktem wypłaty płatności podstawowej, tj. płatności na zalesianie gruntów rolnych, a to z tego powodu, że płatność ta jest wypłacana w terminie 30 dni, od dnia gdy decyzja o jej przyznaniu stała się ostateczna, zaś wypłata, na wniosek, premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej następuje w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności."

Zatem, oczywiste jest, że w przypadku wydania już - na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności - przez organ ARiMR decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie, kolejne wnioski mogą dotyczyć tylko wypłaty płatności, zatem, oczywiste również jest, że przepis art. 11a Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. dotyczy takiej tylko sytuacji, gdy po złożeniu przez producenta rolnego wniosku o przyznanie płatności, a przed wydaniem przez organ ARiMR decyzji o przyznaniu płatności, następuje śmierć producenta rolnego (wnioskodawcy), w żadnym zaś razie przepis ten nie obejmuje swoją hipotezą sytuacji, gdy po wydaniu już przez organ ARiMR decyzji o przyznaniu płatności następuje śmierć producenta rolnego, któremu przyznano decyzją płatność (na zalesianie). W takiej bowiem sytuacji, następca prawny zmarłego producenta rolnego (spadkobierca), aby mógł otrzymywać dalsze premie pielęgnacyjne i premie zalesieniowe zobowiązany jest: uzyskać numer identyfikacyjny, złożyć wniosek o wypłatę płatności w terminie przewidzianym na składanie takiego wniosku, w którym wskaże numer decyzji przyznającej płatność spadkodawcy w pierwszym roku, złożyć w punkcie VI wniosku oświadczenie, że kontynuuje plan zalesiania gruntów rolnych na podstawie decyzji wydanej wobec spadkodawcy, zgodnie z wytycznymi zawartymi w planie zalesienia.

Analogicznie uregulowana jest sytuacja następcy prawnego, niebędącego spadkobiercą producenta rolnego, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, nastąpi przeniesienie własności działek rolnych objętych wnioskiem (§ 11 Rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. ).

Mając na uwadze podniesioną argumentację, należy także ocenić, czy prawidłowo organy ARiMR prowadziły postępowanie w sprawie. Do postępowania w sprawie wniosków o wypłatę płatności na zalesianie stosuje się przepisy k.p.a. Wprawdzie ani ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, ani przywołane rozporządzenie wykonawcze nie odsyłają wprost do przepisów k.p.a. przy rozstrzyganiu spraw dotyczących płatności na zalesianie, jednak w przepisie art. 5 ust. 2 ustawy wskazano, że pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1-7 (pkt 4 dotyczy pomocy na zalesianie gruntów rolnych), jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji. Zatem, w pełni uprawnione jest twierdzeniem, że w sprawie wniosków o wypłatę płatności na zalesianie stosuje się przepisy k.p.a.

Wychodząc z powyższego założenia, należy wskazać, że skoro ani przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, ani przywołane rozporządzenie wykonawcze nie regulują trybu postępowania w przypadku śmierci producenta rolnego, któremu przyznano już decyzją ostateczną organu Agencji płatność na zalesianie, to uprawnione jest twierdzenie, że należy stosować tryb określony w przepisach k.p.a.

Przepis art. 9 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony

i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej nie wyłączono stosowania tej naczelnej zasady w postępowaniu dotyczącym płatności na zalesianie, zatem na organach Agencji ciążył obowiązek wyczerpującego informowania Skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków w postępowaniu.

Tymczasem, organy te nie tylko, że nie udzieliły Skarżącemu koniecznych informacji co do procedury postępowania z dalszymi płatnościami na zalesianie po śmierci żony, to jeszcze wprowadziły Skarżącego w błąd, wskazując mu, że zobowiązany był w terminie 35-dniowym do złożenia wniosku o przyznanie płatności po zmarłym producencie rolnym na rok 2009, w sytuacji, gdy jedynym koniecznym wnioskiem, jaki Skarżący powinien był złożyć, to wniosek o wypłatę płatności na zalesianie na kolejny rok, po roku w którym płatność otrzymała zmarła żona Skarżącego.

Te okoliczności skutkowały uznaniem, że organy ARiMR w toku postępowania naruszyły tę ww. naczelną zasadę postępowania administracyjnego, wskutek czego Skarżący błędnie skierował swoje czynności proceduralne na uzyskanie decyzji

o przyznaniu płatności po zmarłej żonie, zamiast złożyć wniosek o wypłatę płatności na zalesianie i dopełnić pozostałych wskazanych wyżej formalności.

W tej sytuacji, skład orzekający w sprawie uznał, że w sprawie zaistniała konieczność zastosowania przepisu art. 135 p.p.s.a. w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, gdyż jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten nie tylko umożliwia sądowi wyjście poza granice skargi i dokonanie oceny decyzji wydanej w innym postępowaniu, lecz nakłada na sąd taki obowiązek, co wynika z ujęcia sformułowania: "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki...".

Zaskarżone skargą do Sądu postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji pozostają w ścisłym związku i są zależne (postanowienia zależne),

od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania Skarżącemu płatności na zalesianie na rok 2009, gdyż rozstrzygnięcia w nich podjęte znalazły w pełni oparcie na tej decyzji i w konsekwencji, skutkowały odmową wypłaty Skarżącemu płatności na zalesianie na rok 2014.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji istnienia iunctim o charakterze związku koniecznego pomiędzy decyzjami zależnymi,

a decyzja pierwotna wydana została z naruszeniem prawa, to sąd - na podstawie przepisu art. 135 p.p.s.a. - ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego także

tą decyzję pierwotną (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99; wyrok NSA z dnia 31 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 2702/00). Analogicznie, zdaniem Sądu obecnie orzekającego, powyższy pogląd ma zastosowanie również do wydanych w niniejszej sprawie zaskarżonych postanowień (postanowień zależnych) i decyzji z dnia [...] r. (decyzji pierwotnej).

Według składu orzekającego w sprawie, dopuszczalność i konieczność wyjścia poza granice sprawy dotyczy także orzekania o zgodności z prawem aktów podjętych następnie w wyniku wydania zaskarżonej skargą postanowień (postanowień następczych), jeżeli istnieje pomiędzy nimi iunctim o charakterze związku koniecznego.

Odwołując się także do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1280/12, należy podnieść, że przy wykładni przepisów prawa nie można akceptować niewykorzystania przewidzianych środków publicznych, w tym przyznanych Polsce środków unijnych z tytułu dopłat. Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Końcowo, odwołując się do przywołanych wyżej przepisów unijnych, należy wskazać, że art. 37 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia, regulujący kwestie zgodności i spójności, upoważnił Państwa Członkowskie do ustanowienia dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, z takim zastrzeżeniem, że warunki te będą zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi

w rozporządzeniu, a w przepisie art. 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004

z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) wprost przewidziano, że w przypadku, gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia, beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeśli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. W przepisach natomiast art. 38 i art. 39 wskazano przypadki, w których zwrot przyznanego wsparcia nie jest wymagany z przyczyn leżących po stronie Państwa Członkowskiego (art. 38) i określono kategorie siły wyższej (art. 39).

Zatem, nadrzędnym celem uruchomionych funduszy unijnych jest wykorzystywanie ich w celu osiągnięcia zamierzonego celu, tj. m.in. zalesienia gruntów rolnych, jak też przesądzenie o zbywalnym charakterze zobowiązania podjętego przez beneficjenta w przypadku przekazania całości lub części swojego gospodarstwa innej osobie, w tym także w wyniku dziedziczenia. Nie może więc budzić wątpliwości twierdzenie, że skoro zobowiązanie beneficjenta jest ważne (trwa) od chwili wydania wobec niego decyzji o przyznaniu płatności, to już od tej chwili może ono być przeniesione na inną osobę, w tym następcę prawnego.

W tej sytuacji – wobec wydania decyzji dotyczącej odmowy przyznania płatności po zmarłym producencie rolnym na rok 2009 z naruszeniem przepisów postępowania określonych w k.p.a. i przepisów Rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r., w szczególności przepisu art. 11a ust. 4 pkt 1, gdyż taka decyzja nie powinna być w ogóle wydana, a postępowanie w tym przedmiocie nie powinno być wszczynane, zaś wszczęte winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, oraz wydania postanowień organów ARiMR I i II instancji dotyczących odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na rok 2014 r, jako następczych i wydanych wobec pierwotnej decyzji z dnia [...] r. - z naruszeniem tych samych przepisów – wszystkie powyższe akty należało uchylić, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a i lit. b w związku z art. 135 p.p.s.a, orzec jak w sentencji.