Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 333/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11
journal: Dz.U. 2005 nr 130 poz 1087
law: Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Rowiński, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Protokolant st. ref. Karolina Jóźwik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego oraz nałożenie obowiązku usunięcia urządzeń służących do poboru wód oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Prezes Wód Polskich") z [...] listopada 2019 r., znak: [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Prezes Wód Polskich, po rozpoznaniu odwołania A. K. (dalej: "skarżący"), uchylił decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta") z [...] grudnia 2017 r. (znak: [...]) w jej punkcie II określającym obowiązki skarżącego dotyczące wykonania określonych czynności i w tej części orzekł co do istoty oraz utrzymał w mocy decyzję Starosty w pozostałej części, tj. orzekającej o stwierdzeniu wygaśnięcia, z dniem [...] grudnia 2015 r., pozwolenia wodnoprawnego udzielonego A. K. decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 1989 r., znak: [...], zmienioną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., znak: [...] Nr [...] na "pobór wody z pot. [...] w km. [...] w ilości maksymalnej 1220 l/sek dla potrzeb napędu małej elektrowni wodnej" oraz na "doprowadzenie wody z potoku [...] do urządzeń MEW parcelq gruntową nr [...] stanowiącą własność Rejonowego Oddziału Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w [...]/były Państwowy Inspektorat Wodnych Melioracji".

II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

II.1. Pismem z dnia 13 sierpnia 2010 r. M. C., reprezentujący Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w [...], wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego A. K. decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...], na pobór wody z potoku [...] oraz jej doprowadzenie do urządzeń małej elektrowni wodnej, dalej: "MEW", zlokalizowanej w miejscowości [...], gm. [...], oraz o nałożenie obowiązku likwidacji urządzeń wodnych służących do poboru wody dla potrzeb MEW. Następnie, postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], Starosta [...] z urzędu zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, które w ocenie ww. organu stanowiło "wydanie decyzji dla Pana A. K. (...) na szczególne korzystanie z wód potoku [...] dla celów MEW". Pismem z dnia 2 lutego 2017 r. , znak: [...], Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia wskazanego wyżej pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa powyżej, oraz o nałożenie na właściciela zakładu obowiązku rozebrania istniejących urządzeń służących piętrzeniu wody do kanału MEW lub wykonania robót/urządzeń ułatwiających migrację ryb. Następnie, pismem z dnia 25 maja 2017 r., znak: [...], Starosta [...] zawiadomił o podjęciu postępowania zawieszonego postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., znak: [...]. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...], Starosta [...] stwierdził wygaśniecie, z dniem [...] grudnia 2015 r., pozwolenia wodnoprawnego udzielonego A. K. decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...], zmienioną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., znak: [...] Nr [...], na "pobór wody z pot. [...] w km. [...] w ilości maksymalnej 1220 l/sek dla potrzeb napędu małej elektrowni wodnej" oraz na "doprowadzenie wody z potoku [...] do urządzeń MEW parcelą gruntową nr [...] stanowiącą własność Rejonowego Oddziału Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w [...]/były Państwowy Inspektorat Wodnych Melioracji" (pkt I sentencji decyzji) oraz zobowiązał A. K. do usunięcia w terminie do 30 czerwca 2018 r. następujących urządzeń: a) jazu metalowo - betonowego (do poziomu skalnego wraz ze wszystkimi przyległymi urządzeniami towarzyszącymi w korycie rzeki [...], b) młynówki - otwartego kanału energetycznego doprowadzającego wodę do MEW, poprzez jej zasypanie materiałem żwirowym lub skalnym do poziomu przyległego gruntu na całej długości (tj. na odcinku od jazu do punktu, gdzie kanał otwarty przechodzi w kanał zamknięty), c) zdemontowania wszelkich klap i zasuw znajdujących się w korycie rzeki lub w otwartym kanale energetycznym (pkt II sentencji decyzji).

II.2. Odwołanie od wyżej oznaczonej decyzji do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] złożył A. K., podnosząc, iż została ona wydana "z rażącym naruszeniem prawa (administracyjnego, materialnego, zwyczajowego) i wszelkich innych norm przyjętych w cywilizowanym świecie" oraz że jej "uzasadnienie (...) jest nieustającym ciągiem kłamstw, oraz wyrwanych z kontekstu różnych fragmentów bardzo bogatej korespondencji na siłę przystosowanych do wymyślonej w Starostwie filozofii, która nie ma nic wspólnego z faktami". Ponadto w odwołaniu podniesiono, że w zaskarżonej decyzji wskazano, iż "pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wygasają po upływie 20 lat od dnia w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne", jednakże, w ocenie Skarżącego "w żadnym (...) miejscu Starostwo nie podaje kiedy decyzje będące przedmiotem niniejszego postępowania tę "ostateczność" osiągnęły". Wskazano również, że decyzje, o których mowa powyżej, "zostały (...) uprawomocnione [...] kwietnia 2005 r.", co, w ocenie Strony skarżącej, znajduje potwierdzenie w klauzuli, którą przedmiotowe decyzje zostały opatrzone.

II.3. Uzasadniając zaskarżoną decyzję Prezes Wód Polskich wskazał, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, zgodnie z którą starostowie oraz marszałkowie województw utracili kompetencje do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, a także zniesiony został Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. W myśl art. 545 ust. 4 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z zakresu pozwoleń wodnoprawnych stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów k.p.a. jest Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Zaskarżoną decyzją Starosta stwierdził wygaśnięcie, z dniem [...] grudnia 2015 r., pozwolenia wodnoprawnego udzielonego A. K. decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...], zmienioną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., znak: [...], na "pobór wody z pot. [...] w km. [...] w ilości maksymalnej 1220 l/sek dla potrzeb napędu małej elektrowni wodnej" oraz na "doprowadzenie wody z potoku [...] do urządzeń MEW parcelą gruntową nr [...]" (pkt I sentencji). Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 130, poz. 1087, z późn. zm.), obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229, z późn. zm.), wygasają po upływie dwudziestu lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Przepis ten ustala zatem z mocy samego prawa nowy (skrócony) okres obowiązywania takiego pozwolenia. Przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód - pobór wód z potoku [...] na potrzeby MEW zostało udzielone, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230, z późn. zm.), na czas określony, tj. do dnia 31 grudnia 2038 r. (na okres niemal pięćdziesięciu lat). Słusznie zatem Starosta [...] uznał, że w tym przypadku zastosowanie ma art. 11 ustawy o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne, dotyczące szczególnego korzystania z wód polegającego na poborze wód na potrzeby MEW (a nie do celów rybackich) zostało wydane przed datą wejścia w życie ww. ustawy (tj. przed dniem 30 lipca 2005 r.) i na okres dłuższy niż dwadzieścia lat. Przedmiotowe pozwolenie wygasło zatem po upływie dwudziestu lat od dnia, w którym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...], stała się ostateczna. Z akt sprawy nie wynika wprost, kiedy wyżej oznaczona decyzja stała się ostateczna, jednakże w ocenie Organu odwoławczego Starosta [...] w toku postępowania zakończonego spornym rozstrzygnięciem dokonał ustaleń, które pozwoliły mu na określenie daty, w której przedmiotowa decyzja musiała być ostateczna. Słusznie organ I instancji zwrócił uwagę na okoliczność, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...], została zmieniona, na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 28 marca 1980 r. Nr 9, poz. 26, z późn. zm.), decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., znak: [...]. Art. 155 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, obowiązującej w dacie wydania ww. decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r., stanowi, że "decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio". W tym miejscu należy podkreślić, że każda ostateczna decyzja administracyjna, do chwili wyeliminowania jej z obrotu prawnego, korzysta z domniemania jej prawidłowości (legalności). Jeśli zatem w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., znak: [...], to należy domniemywać, że decyzja ta zmieniła decyzję ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...]. Słusznie zatem Organ I instancji uznał, że najpóźniej w dniu 20 grudnia 1995 r. decyzja z dnia [...] lutego 1989 r. musiała mieć charakter decyzji ostatecznej. Takie założenie uznał za prawidłowe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt: II SA/Kr 1408/13, wskazując przy tym, że jest ono "w istocie wykładnią na korzyść strony. Oto bowiem wobec podmiotu uprawnionego z tego pozwolenia wodnoprawnego, moment stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego został odsunięty w czasie do maksymalnie korzystnego terminu" (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt: II OSK 1210/14). Należy przy tym zaznaczyć, że decyzja z dnia [...] lutego 1989 r. zapewne stała się ostateczna już we wcześniejszym okresie (tj. przed dniem 20 grudnia 1995 r.), jednakże, ze względu na upływ ponad trzydziestu lat od daty jej wydania oraz upływ okresów przechowywania akt administracyjnych, trudne jest określenie konkretnej, wcześniejszej daty uzyskania ostateczności tej decyzji. Zgodnie z art. 135 pkt 1 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121, z późn. zm.) pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres na który było wydane, zaś zgodnie z art. 138 ust. 1 tej ustawy stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji. W przedmiotowym przypadku - w związku z art. 11 ustawy o zmianie Prawa wodnego i niektórych innych ustaw - okres ten upłynął po dwudziestu latach od dnia, w którym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...], udzielająca przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, stała się ostateczna. W świetle powyższego należy uznać, że stanowisko organu I instancji dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia, z dniem [...] grudnia 2015 r. (tj. po upływie dwudziestu lat od dnia 20 grudnia 1995 r.), przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego jest prawidłowe. Ponadto Prezes Wód Polskich wskazała, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie miał również art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zgodnie z którym w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego można określić obowiązki zakładu niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności zobowiązać zakład do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia. Na podstawie ww. przepisu organ I instancji nałożył na skarżącego obowiązek usunięcia, w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r., następujących urządzeń: jazu metalowo-betonowego (do poziomu skalnego) wraz ze wszystkimi przyległymi urządzeniami towarzyszącymi w korycie rzeki [...], młynówki, tj. otwartego kanału energetycznego doprowadzającego wodę do MEW, poprzez jej zasypanie materiałem żwirowym lub skalnym do poziomu przyległego gruntu na całej długości (tj. na odcinku od jazu do punktu gdzie kanał otwarty przechodzi w kanał zamknięty) oraz wszelkich klap i zasuw znajdujących się w korycie rzeki lub w otwartym kanale energetycznym. Po analizie akt sprawy organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty w kwestii konieczności usunięcia ww. urządzeń. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący nie posiada aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód z potoku [...] w km [...] na potrzeby MEW. Nie ulega wątpliwości, że jaz i otwarty kanał energetyczny oraz urządzenia im towarzyszące nie są niezbędne do kształtowania zasobów wodnych. W wyniku poboru wód z potoku [...] na potrzeby MEW obniża się poziom wody w korycie głównym poniżej jazu (co powoduje okresowe niezachowanie przepływu nienaruszalnego), a tym samym zmniejsza się ilość lub pogarsza się jakość dostępnych siedlisk dla ryb. Ponadto jaz, z uwagi na jego wysokość i konstrukcję, blokuje migrację ryb. Likwidacja jazu i zasypanie młynówki (otwartego kanału energetycznego) oraz usunięcie klap i zasuw znajdujących się w korycie rzeki lub w otwartym kanale energetycznym skieruje cały przepływ wody ponownie do koryta rzeki [...]. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że w toku postępowania odwoławczego upłynął wyznaczony w zaskarżonej decyzji (pkt II sentencji) termin wykonania rozbiórki ww. urządzeń. Mając na uwadze powyższe, Organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu II i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, określając nowy termin likwidacji urządzeń, o których mowa powyżej. Odnosząc się do kwestii zawieszenia postępowania zakończonego spornym rozstrzygnięciem do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym, w ocenie Starosty [...], było rozpatrzenie wniosku A. K. z dnia 31 grudnia 2008 r. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z potoku [...] dla napędu MEW, organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie organu I instancji w tym zakresie było pozbawione zasadności i znacząco wydłużyło postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją. Podkreślenia wymaga, że datą wygaśnięcia pozwolenia jest data upływu terminu obowiązywania, bez względu na dalsze zachowanie się podmiotu, który był uprawniony do realizacji tego pozwolenia. Nie ma zatem znaczenia fakt, że podmiot któremu udzielono pozwolenia wystąpił z wnioskiem o wydanie nowej decyzji w tym zakresie. Trzeba również zaznaczyć, że decyzja w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia ma charakter deklaratoryjny, tj. potwierdza jedynie zaistniały stan prawny. Nie ulega zatem wątpliwości, że rozpatrzenie wniosku A. K. z dnia 31 grudnia 2008 r. o udzielenie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego nie stanowiło zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Niemniej, powyższe uchybienie nie wymaga wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, bowiem okoliczności, które legły u podstaw zawieszenia postępowania, nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy dokonane przez organ I instancji. Zarzut Skarżącego, że w spornej decyzji nie wskazano, kiedy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...], stała się ostateczna, organ odwoławczy uznał za pozbawiony zasadności. W toku prowadzonego postępowania Starosta [...] ustalił, że wyżej oznaczona decyzja stała się ostateczna najpóźniej w dniu 20 grudnia 1995 r., przy czym powyższe zostało jednoznacznie wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Za niemające potwierdzenia w stanie faktycznym organ odwoławczy uznał również stwierdzenie Strony skarżącej, iż decyzje Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1989 r. oraz z dnia [...] grudnia 1995 r. "zostały (...) uprawomocnione [...] kwietnia 2005 roku". Znajdujące się w aktach sprawy kopie wyżej oznaczonych decyzji istotnie opatrzone są klauzulą kierownika Oddziału Zamiejscowego w [...] [...] Urzędu Wojewódzkiego w brzmieniu: "Stwierdza się, że decyzja ta jest ostateczna, w razie konieczności może być wszczęte postępowanie egzekuc. [...], dn. [...].04 .2005 r.". Jednakże wątpliwości nie budzi fakt, że ww. data jest datą umieszczenia owych klauzuli na przedmiotowych decyzjach, a nie datą, w której decyzje te stały się ostateczne. Za pozbawiony zasadności organ II instancji uznał również zarzut strony skarżącej, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., znak: [...], była decyzją uzupełniającą, a nie zmieniającą decyzję z dnia [...] lutego 1989 r., znak: [...]. W sentencji decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r. istotnie jest mowa o "uzupełnieniu" decyzji z dnia [...] lutego 1989 r., jednakże z jednoznacznie wskazanej przez Wojewodę [...] podstawy prawnej (art. 155 Kpa) wynika, że jest to decyzja zmieniająca decyzję z dnia [...] lutego 1989 r.

III.1. W skardze na decyzję Prezesa Wód polskich skarżący zarzucił:

(A) Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, tj.:

1. art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wskutek uznania, że pozwolenie wodnoprawne wydane na rzecz skarżącego wygasło z mocy prawa po 20 latach od dnia wydania decyzji zmieniającej przez Wojewodę [...] z dnia [...] rudnia 1995 r., znak: [...], oparte na błędnym założeniu, iż w dacie tej w/w decyzja byłą już ostateczna w rozumieniu przedmiotowego art. 11, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym stwierdzeniem wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego skarżącego z dniem [...] grudnia 2015 roku

2. art. 400 w zw. z art. 418 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne w zw. z art. 545 ust. 4 tejże ustawy - poprzez ich nieuzasadnione niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż przepisy te nie znajdują zastosowania w ramach niniejszego postępowania, podczas gdy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie obowiązywało już Prawo wodne z 2001 roku, a przepisy przejściowe nie regulują kwestii postępowania w sprawach wszczętych na gruncie art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, a tym samym, szczególnie wobec oczywistej sprzeczności powołanego wyżej art. 11 z art. 400 obecnie obowiązującego Prawa wodnego stosowane winny być przepisy obecnie obowiązującej ustawy, które określają czas obowiązywania pozwoleń wodnoprawnych już nie na 20 lat (jak w poprzednim stanie prawnym), ale na lat 30;

3. art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 138 i art. 139 ust. 1 i 4 ustawy Prawo wodne z 2001 roku poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym nałożeniu na skarżącego określonych obowiązków, bez należytego zbadania podstaw i przesłanek zastosowania w/w przepisów, w szczególności brak wyjaśnienia w jaki sposób i w jakim zakresie nałożone obowiązki są niezbędne do kształtowania zasobów wodnych rzeki [...].

(B) Naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy związanego z prawidłowym ustaleniem daty ostateczności decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego skarżącemu, brak ustaleń w zakresie wpływu decyzji (w szczególności w zakresie nakazania usunięcia określonych urządzeń) na korzystanie przez skarżącego z eksploatowanej przez niego

Małej Elektrowni Wodnej, a także brak precyzyjnego ustalenia w jakim zakresie obowiązki te są konieczne dla kształtowania zasobów wodnych, z których na mocy posiadanego pozwolenia wodnoprawnego korzystał skarżący.

2. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkująca m.in. bezzasadnym przyjęciem, iż pozwolenie wodnoprawne udzielone skarżącemu było już ostateczne w dniu [...] grudnia 1995 roku, podczas gdy jest to dzień wydania decyzji, a także bezzasadne odmówienie przyjęcia daty [...] kwietnia 2005 roku, jako daty pewnej, od której ewentualnie można liczyć upływ kolejnych terminów

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w treści uzasadnienia decyzji dlaczego i w jakim zakresie obowiązek usunięcia określonych urządzeń stanowiących zaplecze dla posiadanej przez skarżącego małej Elektrowni Wodnej jest niezbędny do kształtowania zasobów wodnych, podczas gdy taka przesłanka wynika wprost z treści powołanej przez sam organ w uzasadnieniu decyzji regulacji, z których wynika bowiem, że obowiązek usunięcia urządzeń można nałożyć tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że zarówno organ I jak i II instancji przyznał, że nie jest w stanie precyzyjnie ustalić daty, w której udzielone skarżącemu pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne, wobec czego przyjmuje jako tę datę dzień wydania przez Wojewodę [...] w dniu [...] grudnia 1995 roku decyzji zmieniającej jego wcześniejszą decyzję (z 1989 roku) w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego na okres do 31 grudnia 2038 roku.

W efekcie w ocenie organu administracyjnego do wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym skarżącemu doszło z dniem [...] grudnia 2015 roku. Jako podstawę zobowiązania A. K. do usunięcia jazu metalowo-betonowego wraz z urządzeniami towarzyszącymi z koryta rzeki [...], młynówki - otwartego kanału energetycznego doprowadzającego wodę do Małej Elektrowni Wodnej, a także wszystkich klap i zasuw znajdujących się w korycie rzeki i w otwartym kanale energetycznym, organy administracyjne wskazały zaś art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne. W pierwszej kolejności, należy wskazać, iż z pola widzenia Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie niemal zupełnie znika fakt, iż w toku prowadzonego postępowania, tj. od dnia 1 stycznia 2018 roku weszła w życie nowa ustawa - Prawo wodne, uchwalona 20 lipca 2017 roku (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2268, z późn. zm.), która w sposób kompleksowy uregulowała gospodarowanie wodami, w tym także kwestie wydawania, wygaszania, cofania lub ograniczenia pozwoleń wodnoprawnych. Równocześnie przedmiotowa ustawa uchyliła w całości ustawę - Prawo wodne z 2001 roku wraz z ustawami zmieniającymi, które z dniem 1 stycznia 2018 roku straciły moc obowiązującą. Organ administracyjny II instancji odwołuje się do nowej ustawy - Prawo wodne jedynie w zakresie formalnej zmiany organu właściwego do rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym. Całkowicie pomija przy tym fakt, iż w obecnie obowiązującym Prawie wodnym wprowadzono również daleko idące zmiany do regulacji związanych z wydawaniem zgód wodnoprawnych. Co najistotniejsze z punktu widzenia niniejszej sprawy wydłużono podstawowy okres obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego z 20 na 30 lat, Stosownie do brzmienia art. 400 obowiązującej od 2018 roku ustawy - Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne wydaje się w drodze decyzji na czas określony nie dłuższy niż 30 lat, liczony od dnia. w którym decyzja stała się ostateczna. Zmiana ta jest - w ocenie skarżącego - o tyle istotna, iż jak wskazał w swojej decyzji organ I instancji niewątpliwie celem tego przepisu [tj. art. 11 ustawy zmieniającej z dnia 3 czerwca 2005 roku - przyp. AK] było wcześniejsze wygaszenie pozwoleń wodnoprawnych wydanych w poprzednim stanie prawnym [tj. Na mocy ustawy z 1974 roku - przyp. AK] i w efekcie ujednolicenie statusu prawnego zarządzania zasobami wodnymi wprowadzonego na podstawie tych pozwoleń. Tak też wypowiadały się sądy administracyjne, m.in. NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 2016 roku (II OSK 1210/14). Argumentacja ta miała swoje uzasadnienie na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, czy tez nawet jeszcze w chwili wydawania decyzji przez organ administracyjny I instancji, bowiem w tamtym czasie obowiązująca ustawa - Prawo wodne z 2001 roku, ustanawiała okres 20 lat jako maksymalny, standardowy okres obowiązywania pozwoleń wodnoprawnych. Dokonana wolą ustawodawcy zmiana wydłużająca ten czas do 30 lat winna być zatem interpretowana na korzyść posiadacza pozwolenia wodnoprawnego, które jest wykonywane przez okres krótszy niż określone w art. 400 ustawy - Prawo wodne, maksimum. W ocenie skarżącego to ustawa Prawo wodne obowiązująca od 1 stycznia 2018 roku uchylająca wcześniej obowiązujące przepisy i wydłużająca do lat 30 okres obowiązywania pozwoleń wodnoprawnych powinna stanowić podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie. Podstawą ewentualnej decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego powinna być decyzja wydana w trybie i na podstawie art. 418 ustawy - Prawo wodne obowiązującej obecnie. Odmienna interpretacja pozostaje nie tylko w sprzeczności z przepisami prawa materialnego, ale godzi w podstawową zasadę demokratycznego państwa prawa, jaką jest ochrona praw nabytych. Przyjmując, iż w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym organ administracyjny orzeka z mocą wsteczną w zakresie określonych konsekwencji prawnych, stawiano by adresatów takich pozwoleń w sytuacji kłócącej się z konstytucyjnymi zasadami równości, a także sprawiedliwości i proporcjonalności wywodzonych z zasady demokratycznego państwa prawa. Nawet gdyby bowiem przyjąć kwestionowaną przez skarżącego datę [...] grudnia 1995 roku, jako datę kiedy udzielone mu pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne, to 30 lat upłynie dopiero w dniu [...] grudnia 2025 roku. Bezspornym jest, iż organ administracyjny powinien w niniejszej sprawie stosować przy wydawaniu decyzji stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, a nie w dniu wszczęcia postępowania. W przeciwnym razie dochodzi do nieakceptowanej z punktu widzenia obowiązywania zasady praworządności sytuacji, w której organ orzeka na podstawie nie obowiązujących już przepisów prawa. Tak samo orzekł NSA w wyroku z 18 marca 2016 r. (II OSK 1443/14), wskazując, iż z art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) wynika dla organów administracji nakaz stosowania prawa obowiązującego w dniu orzekania, a nie w chwili złożenia wniosku. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest ponadto fakt, iż organ administracyjny II instancji w zaskarżonej decyzji błędnie zdaje się stać na stanowisku, iż decyzja w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego ma charakter deklaratoryjny (tak na str. 5 Decyzji). Zważyć bowiem należy, iż także art. 138 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. stanowił, że stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji. Zatem przepisów ustawy nowelizacyjnej z 2005 r. nie można stosować w oderwaniu od regulacji zawartych w samej ustawie Prawo wodne z 2001 r. Ponadto nie ulega wątpliwości, że przepisy ustawy Prawo wodne z 2005 r. miały zastosowanie także do decyzji wydanych na podstawie ustawy Prawo wodne z 1974 r., skoro w myśl art. 219 Prawa wodnego z 2001 r. z dniem wejścia w życie tej ustawy utraciła moc ustawa Prawo wodne z 1974 r. W przypadku zatem zaistnienia ku temu przesłanek należały wydać stosowną decyzję, a decyzja taka ma charakter konstytutywny (tak np. komentarze do art. 138 prawa wodnego: Rakoczy Bartosz (red. Prawo wodne. Komentarz, publ. LEX 2013; Szachułowicz Jan. Prawo wodne. Komentarz, wyd. IV publ. LexisNexis 2010). Tym samym organ określając dany stan prawny w sposób konstytutywny, (ze skutkami ex nunc) powinien działać w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy prawa (por. też Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 grudnia 2018 r. II SA/Ol 798/18) Niezależnie od powyższych rozważań wskazać należy w tym miejscu, iż skarżący kwestionuje niezmiennie także datę [...] grudnia 1995 roku, tj. dzień wydania decyzji zmieniającej przez Wojewodę [...] w trybie art. 155 k.p.a., uprzednio wydanej decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego. Nie sposób zgodzić się z interpretacją organów administracyjnych, że przyjęcie tej daty jest i tak korzystniejsze dla skarżącego, skoro bowiem organy administracji państwowej nie są w stanie jednoznacznie ustalić kiedy dana decyzja stała się ostateczna to przyjąć należy datę najpewniejszą. Trudno bowiem aby skutki niemożności ustalenia przez organy administracyjne danego faktu - niezbędnego dla podjęcia jakiegoś rozstrzygnięcia - godziły w prawa obywatela. Przyjęcie daty wydania decyzji, jako daty jej ostateczności jest niewątpliwie nieuprawnione, bowiem decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1995 roku nie jest opatrzona klauzulą ostateczności, a żadna decyzja administracyjna nie staje się ostateczna automatycznie w dniu jej wydania. Tym samym organ powinien posłużyć się w tym datą pewną a taką bez wątpienia jest data klauzuli umieszonej przez kierownika Oddziału Zamiejscowego w [...] [...] Urzędu Wojewódzkiego na przedmiotowej decyzji w dniu [...] kwietnia 2005 roku. Oczywistym jest, że nie jest to dzień stwierdzenia ostateczności decyzji, ale skarżący nigdy tak nie twierdził, wskazując jedynie, iż wobec wątpliwości z ustaleniem daty, kiedy jego pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne, kierując się zasadami legalizmu i zaufania obywateli do organów państwa, tą datę należy potraktować jako datę pewną, w której decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym byłą jeż z pewnością ostateczna i od tej daty liczyć kolejne terminy. Podnoszę wreszcie, iż stwierdzając wygaśniecie pozwolenia wodnoprawnego i nakładając na skarżącego określone obowiązki ani organ I instancji, ani tez organ odwoławczy nie zbadały i wskazały w sposób jednoznaczny, czy i w jakim zakresie zaistniały przesłanki wynikające z art. 138 i art. 139 prawa wodnego z 2001 roku (to jest wykonywania pozwolenia wodnoprawnego, korzystania z wód niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu lub konieczność czynności niezbędnych do kształtowania zasobów wodnych) wynikało nałożenie obowiązków w treści decyzji. Stosownie do art. 138 ustawy Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2018 roku, stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji. Decyzją o wygaśnięciu lub cofnięciu można nałożyć obowiązek usunięcia negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego lub powstałych w wyniku działalności prowadzonej niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym oraz określić zakres i termin wykonania tego obowiązku. Natomiast jak wynika z przepisów art. 139 ustawy Prawo wodne w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego można określić obowiązki zakładu niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności zobowiązać zakład do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia. Analiza powyższych przepisów daje podstawy do przyjęcia, że wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego może wiązać się dla podmiotu, który korzystał z tego pozwolenia z trojakiego rodzaju skutkami: - po pierwsze, na mocy art. 138 ust. 2 ustawy Prawo wodne można nałożyć obowiązek usunięcia negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego lub powstałych w wyniku działalności prowadzonej niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym oraz określić zakres i termin wykonania tego obowiązku; - po drugie, w oparciu o art. 139 ust. 1 ustawy Prawo wodne można określić obowiązki zakładu niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności zobowiązać zakład do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia; - po trzecie, na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy Prawo wodne, w razie stwierdzenia, że pozostawienie urządzenia wodnego lub jego części jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, urządzenie to może zostać przejęte bez odszkodowania na własność właściciela wody. Reasumując należy wskazać, że wydanie każdej decyzji o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego nakłada na organ obowiązek zbadania skutków, jakie niesie za sobą zaprzestanie wykonywania pozwolenia wodnoprawnego w kontekście ewentualnego nałożenia obowiązków, o których mowa zarówno w art. 138 ust. 2 (związanych z usunięciem negatywność skutków wykonywania pozwolenia wodnoprawnego) jak i art. 139 ust. 1 ustawy Prawo wodne (związanych z usunięciem urządzeń wodnych, jeśli jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych) oraz uznania niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego z uwagi na kształtowanie zasobów wodnych. W okolicznościach niniejszej sprawy organy administracyjne orzekły o nałożenia obowiązku usunięcia określonych urządzeń wodnych, wskazując jako podstawę materialnoprawną tego rozstrzygnięcia art. 139 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 roku. Próżno jednak znaleźć w uzasadnieniu skarżonych decyzji ustaleń, z których wynikałoby, że obowiązek usunięcia tego urządzenia jest niezbędny do kształtowania zasobów wodnych, a taka przesłanka wynika wprost z treści powołanej regulacji. Z brzmienia przepisu art. 139 ust. 1 wynika bowiem, że obowiązek usunięcia urządzeń można nałożyć tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych. Zawsze więc organ administracji musi wykazać, że taka okoliczność zachodzi w danej sprawie. Uznaniowy charakter nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów w myśl art. 139 ust. 1 Prawa wodnego nie może być rozumiany jako zasada dowolności orzekania w tym przedmiocie. Niezbędne było zatem poczynienie ustaleń czy urządzenia te zostało wykonane na podstawie tego konkretnego zezwolenia, przez kogo i w jaki sposób były ono użytkowane i czy ich usunięcie jest absolutnie niezbędne dla kształtowania zasobów wodnych. Organy w ogóle nie zbadały tych urządzeń pod kątem art. 139 ust. 4 w/w ustawy. Wyżej przywołane uchybienia organów obu instancji stanowią niewątpliwie konsekwencję naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., z którego wynika, że uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Strony mają bowiem prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym. Organy administracyjne winny bowiem wyjaśnić, w sposób wszechstronny skutki z jakimi wiąże się dla skarżącego, który korzystał z pozwolenia, wygaśnięcie tego pozwolenia wodnoprawnego. Uchybienia w tym zakresie, poprzez naruszenia przepisów postępowania a to: art. 7, 77 i 8 k.p.a., doprowadziły w konsekwencji do naruszenia przepisu art. 139 stanowiącego w ocenie organów I i II instancji, podstawę ich decyzji w tym zakresie, tj. w części dotyczącej nałożenia obowiązku usunięcia określonych urządzeń. Podkreślenia bowiem wymaga w tym miejscu także fakt, iż skarżący wykonywał przysługujące mu pozwolenie wodnoprawne zawsze zgodnie z jego treścią, zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami, w sposób jedynie niezbędny i zgodny z warunkami pozwolenia ingerując w środowisko wodne.

III.2. W odpowiedzi na skargę Prezes Wód Polskich wniósł o jej oddalenie.

III.3. W piśmie z 8 lipca 2020 r. skarżący powołał się dodatkowo na decyzję Prezesa Wód Polskich z [...] marca 2020 r. (nr [...]), która zdaniem skarżącego ma zawierać odmienną wykładnię sposobu ustalenia ostateczności pozwolenia wodnoprawnego niż przyjęto to w zaskarżonej decyzji.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 11 ustawy z 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych (Dz. U. nr 130, poz. 1087; dalej: "Ustawa z 2005 r."). Zgodnie z tym przepisem, pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Z treści tego przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że skutek prawny następuje tu z mocy samego prawa (verba legis: "wygasają po upływie 20 lat"), a decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter deklaratoryjny. Innymi słowy, skutek prawny w postaci wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego następuje nie z chwilą, kiedy decyzja stwierdzająca wygaszenie w oparciu o art. 11 Ustawy z 2005 r. stała się ostateczna, ale z upływem okresu wskazanego w tym przepisie (por. w tej kwestii argumentację zawartą w wydanym na gruncie art. 135 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego z 2001 r. wyroku NSA z 7 lutego 2019 r., II OSK 701/17, CBOSA). Zadaniem organu orzekającego w sprawie wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego jest w takim przypadku poczynienie następujących ustaleń. Po pierwsze, czy decyzja, której dotyczy postępowanie (wydana przed wejściem w życie Ustawy z 2005 r.) została wydana na okres dłuższy niż 20 lat. Po drugie, kiedy decyzja ta stała się ostateczna. W realiach niniejszej sprawy takie ustalenia zostały przez orzekające organy poczynione i prawidłowość tych ustaleń nie została skutecznie podważona przez skarżącego. Otóż decyzja Wojewody [...] została wydana [...] lutego 1989 r. na czas określony, tj. do 31 grudnia 2038 r. W sprawie nie zachowały się pełne akta postępowania, w którym wydano wspomnianą decyzję Wojewody [...]. Nie jest to okoliczność nadzwyczajna, jeżeli zważy się, że od tego czasu upłynęło ponad 30 lat. W sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja ta stała się ostateczna. Brak jest w szczególności informacji, aby wniesiono od niej odwołanie. Z zachowanych materiałów wynika, że decyzja ta była przedmiotem postępowania nadzwyczajnego określonego w art. 155 k.p.a. (zob. decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r.). Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym [...] grudnia 1995 r.), decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Trafnie przyjęły orzekające organy, że skoro [...] grudnia 1995 r. wydano decyzję w trybie art. 155 k.p.a., to decyzja ta musiał być przed tym dniem decyzją ostateczną. Rozumowanie organów w tej kwestii jest w istocie oparte na wykładni przyjętej w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2016 r., II OSK 1210/14, CBOSA), wydanym zresztą również w odniesieniu do decyzji Wojewody [...]. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w tym wyroku, akcentując przy tym, że zastosowanie tego poglądu w realiach niniejszej sprawy jest niezwykle korzystne dla skarżącego .Od wydania decyzji z 1989 r., zgodnej przecież z wnioskiem skarżącego, upłynęło do czasu zastosowania trybu z art. 155 k.p.a. ponad 5 lat, a brak jest jakichkolwiek dowodów na to, aby w tym okresie decyzja z [...] lutego 1989 r. nie nabrała wcześniej waloru ostateczności. W szczególności, skoro skarżący wystąpił o zmianę tej decyzji, to znaczy, że przed wszczęciem tego postępowania decyzja ta musiał być mu doręczona. Oczywiście bezzasadne jest przy tym tym odwołanie się przez skarżącego do klauzuli ostateczności na kopii decyzji z [...] lutego 1989 r. W klauzuli tej nie stwierdza się bowiem dnia ostateczności (np. decyzja jest ostateczna z dniem...), a jedynie podaje się datę nadania tej klauzuli. Niezależnie od tego, że w polskim systemie prawa odmienna praktyka organów nie tworzy prawa (w świetle zasady legalizmu – art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.), to bezzasadnie skarżący przyjmuje, że wobec niego zastosowano inną wykładnię niż w sprawie zakończonej decyzją Prezesa PGW WP z [...] marca 2020 r. Otóż z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w realiach tamtej sprawy data na klauzuli ostateczności była jedyną datą, co do której była pewność, że decyzja była wówczas ostateczna. W szczególności nie wynika z uzasadnienia tej decyzja, aby pozwolenie wodnoprawne z 1997 r. było przed 2003 r. przedmiotem zmiany w trybie art. 155 k.p.a. Reasumując, bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 11 Ustawy z 2005 r. oraz zarzuty wadliwych ustaleń faktycznych oraz treści uzasadnienia decyzji (czyli zarzuty z punktu II petitum skargi oraz zarzut z punktu I.1 petitum skargi).

IV.3. Bezzasadne jest również odwoływanie się przez skarżącego do przepisów aktualnie obowiązującej ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, w tym do art. 400 i 418 tej ustawy. Przede wszystkim, przepisy tej ustawy nie miały w niniejszej sprawie zastosowania w świetle art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r. Zgodnie z tym przepisem, o spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Ustawa z 2005 r. nie została wymieniona art. 545 ust. 1-3d. Zatem w aspekcie materialnym organy, również po dniu 1 stycznia 2018 r., orzekały w oparciu o dotychczas obowiązujące przepisy. Uzupełniająco dodać należy, że art. 11 Ustawy z 2005 r. miał charakter normy epizodycznej oraz jednorazowej – z chwilą zajścia okoliczności w niej wskazanej, tj. upływu 20 lat od chwili, kiedy decyzja o udzieleniu pozwolenia na okres dłuższy niż 20 lat stała się ostateczna, pozwolenie to z mocy prawa wygasało. Do ewentualnego odwrócenia tego skutku prawnego konieczne byłoby w takim przypadku wprowadzenie normy szczególnej. Przepisów takich tymczasem nie uchwalono.

IV.4. Końcowo należy wskazać, że bezzasadne są również zarzuty naruszenia art. 138 i 139 ust. 1 i 4 Prawa wodnego z 2001 r. poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku usunięcia określonych urządzeń (jazu, młynówki – otwartego kanału energetycznego oraz klap i zasuw w korycie rzeki lun otwartym kanale energetycznym). Zgodnie z art. 139 ust. 1 Prawa wodnego, w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, można określić obowiązki zakładu niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności zobowiązać zakład do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia. Sąd podziela w całości ustalenia i oceny Prezesa Wód Polskich poczynione w tej kwestii na s. 4 zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący nie legitymuje się aktualnym pozwoleniem wodnoprawnym na pobór wody na cele małej elektrowni wodnej, to wskazane wyżej urządzenia nie są już niezbędne do kształtowania zasobów wodnych i winny być usunięte. W świetle zasad oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), Sąd nie znalazł również podstaw do zakwestionowania ocen sformułowanych przez organ wyspecjalizowany w prowadzeniu gospodarki wodnej, a dotyczących negatywnego wpływu tych urządzeń na siedliska ryb. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że organy orzekając na podstawie prawa wodnego, stanowiącego fragment systemu prawnego ochrony środowiska, zobowiązane są do kierowania m. in. zasadą ostrożności (zob. m. in. motyw 11 Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej – Ramowa Dyrektywa Wodna). Zasada ta oznacza w szczególności, że kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (art. 6 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska – Dz. U. z 2020 r., poz. 1219). Dla podjęcia przez organ określonych działań zmierzających do ochrony środowiska nie jest zatem konieczne udowodnienie zaistnienia negatywnych skutków dla środowiska, wystarczające jest tu ustalenie prawdopodobieństwa powstania rzeczywistej szkody dla środowiska (zamiast wielu zob. np. wyrok TSUE z 28 marca 2019 r. sprawach połączonych od C-487/17 do C-489/17, pkt 58). Inaczej rzecz ujmując, racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko zawsze interpretuje się na korzyść środowiska (por. np. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., II OSK 2002/15; wyrok NSA z 10 lipca 2012, II OSK 708/11 oraz z 16 września 2008 r., II OSK 1177/07 – CBOSA). Reasumując, orzekające w sprawie organy nadkładając na skarżącego przedmiotowe obowiązki nie naruszyły standardów obwiązujących przy podejmowaniu decyzji uznaniowych na gruncie przepisów z zakresu ochrony środowiska.

IV.5. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.