Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 476/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie nakazu wykonania prac zabezpieczających skargę oddala


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy

1. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2012 r. znak [...], nakazującej wykonanie prac zabezpieczających, budowlanych i prac konserwatorskich w budynku dawnego [...] położonym w [...] przy ul. [...], wpisanym do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2006 r. pod nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.) oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § pkt 1 kpa.

2. W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w [...] w budynku dawnego [...]położonym w [...] przy ul. [...], wpisanym do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2006 r. pod nr [...] - wykonanie prowizorycznej naprawy i wzmocnienia więźby dachowej, prowizorycznej naprawy i uszczelnienia pokrycia dachowego, w tym wykonania przekrycia świetlików w północnej połaci dachowej, wykonania przekrycia hełmów i wieżyczek, lukarn oraz wzmocnienia stropu - w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania decyzji, przy czym, prace polegające na naprawie i wzmocnieniu stropu należało wykonać na podstawie złożonego w siedzibie WUOZ "Projektu budowlanego tymczasowych wzmocnień budynku frontowego mieszkalnego" z lutego 2012 r.

3. W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Z ustaleń organu wynika, że przedmiotowa nieruchomość objęta księgą wieczystą stanowi własność Miasta [...] (działka), a wyodrębnione lokale nr [...] (budynek) stanowią własność osób prywatnych.

Organ stwierdził również, że stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 903), właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej lub prawnej. W przypadku dokonania wyboru zarządu, zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali w myśl art. 20 tej ustawy. W sprawie niniejszej nakazane prace dotyczą części nieruchomości wspólnej, nad którą zarząd przysługuje wspólnocie.

W dniu 15 lutego 2012 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków przeprowadził kontrolę budynku przy ul. [...] w [...] (dz. nr [...]), z udziałem strony. Z ustaleń dokonanych w trakcie oględzin wynikało, że ogólny stan techniczny obiektu jest zły - pokrycie dachowe jest zniszczone i nieszczelne, uszkodzone są elementy więźby dachowej, znaczna część deskowania podłogi jest zniszczona na skutek zalewania wodą opadową, częściowo została rozebrana. Kominy, lukarny oraz sterczyny na dachu budynku od strony ulicy zostały prowizorycznie zabezpieczone. Brak jest przekrycia świetlików dachowych zlokalizowanych w północnej połaci dachowej. W trakcie kontroli nie dokonano szczegółowych oględzin elewacji zewnętrznych budynku niedostępnych z powodu prowizorycznego zabezpieczenia płytami. W widocznych częściach elewacji - ściana zachodnia, narożnik północno - zachodni, stwierdzono nieliczne odspojenia tynku wtórnego, odparzenia oryginalnych wypraw tynkarskich i detali, pęknięcia murów w partii nadproży okiennych i narożniku południowo - wschodnim oraz ubytki cegieł w pilastrach elewacji. Ustalono ponadto, że na poddaszu przechowywane są zdemontowane fragmenty detalu architektonicznego - kolumienki i sterczyny.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że stan zachowania zabytku udokumentowany w aktach sprawy uzasadnia zakres prac nakazanych decyzją z dnia [...] maja 2012 r., a wykonanie tych prac jest niezbędne do zahamowania procesu niszczenia zabytku. Organ pierwszej instancji nie przekroczył zakresu prac, jakie był uprawniony nakazać na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zakres nałożonych na stronę obowiązków mieści się w definicjach robót budowlanych i prac konserwatorskich.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej organ uznał, że bez znaczenia dla sprawy jest fakt wyłączenia budynku z użytkowania, możliwości finansowe Wspólnoty, podjęcie starań o podział nieruchomości, a termin wykonania nakazanych prac jest realny.

4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.

II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron

1. Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w [...]; zarzucając naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego:

1) art. 49 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu obowiązku niezwłocznego przeprowadzenia doraźnych prac zabezpieczających oraz budowlanych, obowiązku wykonania prac konserwatorskich i budowlanych w budynku dawnego [...][...]na Wspólnotę Mieszkaniową [...] w sytuacji, gdy przedmiotowe obowiązki mogą być nałożone jedynie na podmiot posiadający "tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru", co nie jest jednoznaczne z tytułem własności, a Wspólnota Mieszkaniowa [...] uprawnień do korzystania z przedmiotowego budynku nie posiada,

2) art. 49 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 6 i 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez nieprecyzyjne i niewyczerpujące określenie rodzaju i zakresu prac bądź robót, jakie mają być przeprowadzone,

2. prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy -

- wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej, a ewentualnie o stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, skierowanej do osoby, która nie jest stroną.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] składa się z dwóch budynków: z zabytkowego [...] i drugiego budynku niezabytkowego, będącego w dobrym stanie technicznym i znajdującego się w głębi działki. Członkowie Wspólnoty władają jedynie niezabytkowym budynkiem i nie mają prawa korzystania z budynku dawnego [...] położonego we frontowej części działki. [...] władają i użytkują właściciele odrębnych lokali nr [...]. Poza tymi lokalami stanowiącymi odrębną własność w domu tym znajdują się tylko dwa gminne lokale, niewyodrębnione, z których Gmina, wobec wyłączenia budynku z użytkowania wykwaterowała lokatorów.

2. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżoną decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2012 r. nakazującą wykonanie prac zabezpieczających, budowlanych i prac konserwatorskich w budynku dawnego [...] położonym w Łodzi przy ul. [...], wpisanym do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2006 r. pod nr [...].

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają przepisów prawa.

Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

3. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.), wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzje nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Wykonanie decyzji nakazującej przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku nieruchomym nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w przypadkach określonych przepisami Prawa budowlanego (ust. 2).

Z akt sprawy wynika, że budynek dawnego [...] znajdujący się w [...] przy ul. [...] został wpisany do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2006 r. pod nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta księgą wieczystą stanowi własność Miasta [...] (działka), a wyodrębnione lokale nr [...] (budynek) stanowią własność osób prywatnych.

Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.), ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Oznacza to, że wspólnota mieszkaniowa powstaje nie na skutek czynności prawnej, lecz z mocy samego prawa, w chwili wyodrębnienia w danej nieruchomości pierwszego lokalu, którego właścicielem jest inna osoba niż właściciel nieruchomości. Istnieje zaś tak długo, jak długo występuje stan, od którego ustawa uzależnia powstanie tego podmiotu. Zadaniem wspólnoty mieszkaniowej jest zarządzanie nieruchomością wspólną i utrzymanie jej w stanie niepogorszonym.

Jak słusznie stwierdził organ, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej lub prawnej. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 tej ustawy, w przypadku dokonania wyboru zarządu, zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali w myśl art. 20 tej ustawy.

Z akt sprawy, w szczególności z ustaleń przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2012 r. kontroli przedmiotowego budynku, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że stan techniczny obiektu jest zły, i został szczegółowo opisany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podzielić zatem należało pogląd Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, iż organ pierwszej instancji miał uzasadnione podstawy do wydania decyzji nakazującej podjęcie określonych działań przy tym zabytku, ponieważ jego stan zachowania zagraża zniszczeniem zachowanej autentycznej struktury budynku. Równocześnie wskazać należy, że stan zachowania zabytku uzasadnia zakres prac nakazanych decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2012 r., zaś zakres nałożonych na stronę obowiązków mieści się w definicjach robót budowlanych - o czym mowa w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego], oraz prac konserwatorskich - o czym mowa w art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami [działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań]. Nakazane prace dotyczą części nieruchomości wspólnej, nad którą zarząd przysługuje wspólnocie.

IV. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dokonał prawidłowej wykładni art. 49 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, i prawidłowo przepis ten zastosował. Zdaniem Sądu, Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] jest jedynym adresatem obowiązków nałożonych przez organ konserwatorski w niniejszej sprawie. Jak wyżej wskazano, zadaniem wspólnoty mieszkaniowej jest zarządzanie nieruchomością wspólną i utrzymanie jej w stanie niepogorszonym. Wspólnota mieszkaniowa powstaje z mocy prawa, w chwili wyodrębnienia w danej nieruchomości pierwszego lokalu, którego właścicielem jest inna osoba niż właściciel nieruchomości, a istnieje tak długo, jak długo trwa stan, od którego ustawa uzależnia powstanie tego podmiotu.

Obowiązki przeprowadzenia doraźnych prac zabezpieczających, budowlanych, wykonania prac konserwatorskich i budowlanych w budynku danego [...] w [...] słusznie zostały nałożone na Wspólnotę Mieszkaniową [...] - czyli podmiot posiadający "tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru", bowiem ustawa stanowi, że obowiązki te mogą zostać nałożone na podmiot posiadający tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, a na co wyżej już wskazano, wspólnota powstaje z chwilą wyodrębnienia w danej nieruchomości pierwszego lokalu, którego właścicielem jest inna osoba niż właściciel nieruchomości - co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Również zarzut naruszenia art. 49 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 6 i 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez nieprecyzyjne i niewyczerpujące określenie rodzaju i zakresu prac bądź robót, jakie mają być przeprowadzone jest niezasadny, bowiem w oparciu o obowiązujące przepisy tej ustawy oraz ustawy Prawo budowlane możliwe jest wystarczająco precyzyjne określenie zakresu nałożonych decyzją obowiązków i wykonanie ich.

V. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

VI. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.