Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 4/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 51 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
article: art. 156 par. 1 pkt 3 i par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi T. D. i W. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w zakresie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. [...] w zakresie przejęcia na rzecz Państwa budynków zlokalizowanych na nieruchomości rolnej stanowiącej własność T. D. – syna P., położonej w D. obejmującej działki ew. o nr [...] i [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących T. D. i W. D. kwotę 229 (dwieście dwadzieścia dziewięć) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków W. D. i T. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], którą stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] w zakresie przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości rolnej stanowiącej własność T. D. – syna P., położonej w D., obejmującej działki ewidencyjne o numerach [...] i [...] – została wydana z naruszeniem prawa oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] w zakresie przejęcia na rzecz Państwa budynków zlokalizowanych na ww. nieruchomości rolnej.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...], na podstawie art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140), Prezydenta Miasta D. orzekł o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości rolnych wraz z zabudowaniami, oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] oraz [...], o łącznej pow. [...] ha, położonych w D., stanowiących b. własność T. D. s. P.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wystąpił syn byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości – T. D. W uzasadnieniu stwierdził, że została ona wydana na podstawie wniosku jego ojca z dnia [...] maja 1979 r., który dotyczył faktycznie wykupu tylko i wyłącznie budynków zlokalizowanych na nieruchomości obejmującej działki o numerach [...] i [...]. Zdaniem wnioskodawcy w niniejszej sprawie - powyższe ustalenie wskazuje, że nieruchomość ta została przejęta na rzecz Państwa decyzją z dnia [...] lipca 1979 r. bez stosownego wniosku jej właściciela.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 156 § 2 oraz art. 158 § 2 k.p.a., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. w zakresie przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości rolnej stanowiącej własność T. D. – syna P., położonej w D., obejmującej działki ewidencyjne o numerach [...] i [...] – została wydana z naruszeniem prawa oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] w zakresie przejęcia na rzecz Państwa budynków zlokalizowanych na ww. nieruchomości rolnej.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w pierwszej kolejności miał na względzie, iż decyzja z dnia [...] lipca 1979 r. przejmowała nieruchomość rolną stanowiącą własność T. D. - syna P. łącznie ze znajdującymi się na niej budynkami. W tym kontekście podkreślił, że Prezydent Miasta D. swą wcześniejszą decyzją, datowaną na dzień [...] czerwca 1978 r., wydaną na analogicznej podstawie prawnej (tj. na kanwie art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r.) - orzekł już o przejęciu na rzecz Państwa przedmiotowej nieruchomości bez zabudowań. Ustalenia te, zdaniem Ministra, stanowią podstawę do uznania, iż w omawianej sprawie - przy wydawaniu decyzji z dnia [...] lipca 1979 r. - doszło do spełnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zakresie dotyczącym przejęcia na rzecz Państwa gruntu obejmującego działki ewidencyjne nr [...] i [...]. Jednocześnie wskazał, że skoro w decyzji z dnia [...] lipca 1979 r. Prezydent nie zawarł żadnego rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia swej wcześniejszej decyzji z dnia [...] czerwca 1978 r. – to należy przyjąć, iż w odniesieniu do decyzji z dnia [...] lipca 1979 r., w zakresie w jakim dotyczy ona przejęcia przez Państwo samej nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha - zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata).

Minister zwrócić również uwagę, że zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a - nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyny określonej między innymi w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. Kwestionowana w niniejszym postępowaniu decyzja datowana jest na dzień [...] lipca 1979 r., natomiast z adnotacji sporządzonej osobiście przez właściciela przejmowanej nieruchomości i przez niego podpisanej, która widnieje na odwrocie tejże decyzji, wynika, iż T. D. otrzymał ją w dniu [...] lipca 1979 r. Oznacza to, iż ostatnim dniem, w którym możliwe byłoby stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1979 r. w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - był dzień [...] lipca 1989 r. A zatem - w zakresie, w jakim przedmiotowa decyzja dotyczy przejęcia na rzecz Państwa samej nieruchomości obejmującej działki o numerach [...] i [...] - niezbędnym jest zastosowanie art. 158 § 2 k.p.a. i ograniczenie się do stwierdzenia wydania tej decyzji w powyższym zakresie z naruszeniem prawa.

Konkludując Minister podkreślił, iż bez wątpienia decyzja z dnia [...] lipca 1979 r., w zakresie w jakim dotyczyła przejęcia działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...] na rzecz Państwa, obarczona jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - jednakże ze względu na upływ czasu niedopuszczalne jest wyeliminowanie jej z obrotu prawnego na tej podstawie. Z tego względu organ przyjął, iż pomimo, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa - cały czas pozostaje w obrocie na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. A zatem ograniczanie skutku tej decyzji wyłącznie do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa budynków i argumentowanie w tym kontekście przez wnioskodawcę, iż takiego rozstrzygnięcia nie przewidywała ustawa z dnia 27 października 1977 r. - nie może zostać zaakceptowane. W konsekwencji, zdaniem Ministra, brak było możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1979 r. w zakresie dotyczącym przejęcia samych budynków w oparciu o argument wydania jej bez podstawy prawnej.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją wystąpili W. D. i T. D., po rozpatrzeniu którego decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...] marca 2012 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż na dzień wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, tj. na [...] lipca 1979 r. T. D. (s. P.) pod względem wieku spełniał wprawdzie warunki do uzyskania emerytury, wskazane w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. - miał bowiem ukończone 74 lata - nabył on jednak prawo do uzyskania renty na podstawie innych przepisów, o czym świadczą zeznania dawnego właściciela zawarte w kwestionariuszu z dnia [...] listopada 1975 r. Zatem, zdaniem organu, w sprawie została spełniona alternatywna przesłanka, o której mowa w art. 53 ust. 3 powołanej ustawy. Stwierdził również, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia [...] maja 1979 r., z którego wynika, że wolą dawnego właściciela był przekazanie "na Skarb Państwa" posiadanych nieruchomości rolnych wraz z budynkami.

Jednocześnie Minister podniósł, że złożenie przez dawnego właściciela ww. wniosku nie mogło stanowić podstawy do przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości gruntowych oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] oraz [...], gdyż w dacie wydania przez Prezydenta Miasta D. decyzji nr [...], tj. w dniu [...] lipca 1979 r., stanowiły już one własność Skarbu Państwa na podstawie wcześniejszej decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...], a z akt sprawy nie wynika aby została ona przed dniem [...] lipca 1979 r. wzruszona.

Organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż Prezydent Miasta D. wydając decyzję z dnia z dnia [...] lipca 1979 r., w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości gruntowych oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] i [...] naruszył przepisy postępowania administracyjnego - orzekł bowiem ponownie o przejęciu tych samych nieruchomości, które w dacie orzekania stanowiły już własność Państwa na podstawie wydanej uprzednio decyzji z dnia [...] czerwca 1978 r. W ten sposób doszło do niedozwolonego powielenia decyzji organu I instancji i pozostawania w obrocie prawnym dwóch decyzji tego samego organu tożsamych przedmiotowo i podmiotowo, co narusza zarówno przepis art. 15 k.p.a., jak i art. 110 k.p.a.

Jednocześnie Minister stwierdził, że przedmiotowa decyzja Prezydenta została doręczona T. D. w dniu [...] lipca 1979 r. o czym świadczy pisemna adnotacja dawnego właściciela dokonana na odwrocie przedmiotowej decyzji. Zatem skoro od dnia doręczenia ww. decyzji upłynęło już ponad dziesięć lat, to zasadne było stwierdzenie, że decyzja Prezydenta Miasta D. w części, w której dotyczyła sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] czerwca 1978 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do zarzutu dokonania przez organ I instancji błędnej kwalifikacji prawnej Minister uznał, że wydanie w sprawie dwóch decyzji, z których pierwsza jest ostateczna i które są skierowane do tego samego podmiotu, rozstrzygają o tym samym przedmiocie oraz dotyczą tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy, przesądza o tożsamości sprawy administracyjnej i stanowi samodzielną podstawę prawna do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), zatem organ nie znalazł jakichkolwiek podstaw do zastosowania w odniesieniu do tego uchybienia kwalifikacji prawnej wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W ocenie Ministra dyspozycja zawarta w art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 1977 r. wskazywała jednoznacznie, że budynki, które zostały wyłączone z przejęcia mogły zostać na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w zamian za dodatek do emerytury. Przepis ten stanowił równocześnie, że organem właściwym do wydania decyzji o przejęciu budynków był naczelnik gminy. Zatem brak było podstaw do uznania, że przejęcie na własność Państwa budynków nastąpiło bez podstawy prawnej. W konsekwencji podzielił stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. co do braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa zabudowań, gdyż we wskazanej części nie zawierała ona wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do podniesionej kwestii posiadania przez T. D. s. P. następcy (w osobie syna T. D.), któremu mógł przekazać posiadane gospodarstwo, Minister stwierdził, że okoliczność ta nie może stanowić przesłanki uzasadniającej podjęcie żądanego rozstrzygnięcia, przede wszystkim dlatego, że przejęcie nieruchomości rolnych w trybie przewidzianym w art. 51 i 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin nie było uzależnione ani od woli przekazania przez właściciela posiadanych nieruchomości swojemu następcy, ani od gotowości następcy na ich przyjęcie, ani też od posiadania przez następcę kwalifikacji rolniczych. Obowiązujące ówcześnie przepisy nie nakładały również obowiązku powiadamiania o toczącym się postępowaniu w sprawie przejęcia zstępnych ówczesnych właścicieli.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów, że w dacie wydania decyzji o przejęciu przejmowane nieruchomości nie miały już charakteru nieruchomości rolnych, a w związku z tym niedopuszczalne było zastosowanie do nich przepisów ustawy z dnia 27 października 1977 r., na poparcie których odwołujący powołali się na treść § 1 ust. 1 oraz § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1972 r., Nr 31, poz. 215 ze zm.) – Minister stwierdził, że kwestia sklasyfikowania przejmowanych gruntów nie miała istotniejszego wpływu na wynik sprawy, a na marginesie wskazał, że zarzut ten nie jest zasadny, gdyż powołane w treści wniosków rozporządzenie z dnia 28 listopada 1964 r., zostało bowiem wydane jako akt wykonawczy do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Natomiast przedmiotowa ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin nie przewidywała, aby przy klasyfikowaniu nieruchomości winny znaleźć zastosowanie przepisy powołanego rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 r. Zatem brak wyraźnego odesłania w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin do przepisów wskazanego wyżej rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 r. wyłącza możliwość uznania, że ewentualne naruszenie przepisów ww. rozporządzenia może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu jej kwalifikowanej wadliwości.

Jednocześnie organ podkreślił, że wprawdzie ustawa na podstawie której przejęto przedmiotowe nieruchomości nie definiowała użytego w jej treści pojęcia "gospodarstwo rolne" jednak elementy składowe tego pojęcia da się wyprowadzić z art. 75 ust. 1 pkt 1 tej ustawy i zamieszczonej tam definicji rolnika za którego należało rozumieć "właściciela lub posiadacza gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 0,5 ha gruntów rolnych i leśnych (...)". Wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dokument w postaci wypisu z ewidencji gruntów świadczący o tym, że nieruchomości o numerach ewidencyjnych działek [...] oraz [...] były sklasyfikowane w zdecydowanej większości jako użytki rolne - brak jest zatem podstaw do uznania, że rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta D. wyrażone w decyzji z dnia [...] lipca 1979 r. dotyczyło nieruchomości faktycznie "nierolnych".

Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi T. D. i W. D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art.7, art. 28, art. 64 § 4, art. 77, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz prawa materialnego, poprzez naruszenie art. 43 ust. 3, art. 45, art. 53, art. 55 ust. 1, w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin; paragrafu 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin oraz paragrafu 1 ust. 1, paragrafu 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Minister wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił, iż w chwili wydania zaskarżonej decyzji przedmiotowe nieruchomości nie miały już charakteru nieruchomości rolnych i w związku z tym niedopuszczalne było zastosowanie do nich ustawy z dnia 27 października 1977 r., na podstawie której mogły być przejęte wyłącznie nieruchomości rolne. Zdaniem skarżących całkowicie niesłuszne było także nieuwzględnienie wniosku skarżącego o wystąpienie do Wojewody [...] w K. o udzielenie informacji o przeznaczeniu przedmiotowych działek w planie zagospodarowania przestrzennego albowiem zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U z 1975 r., Nr 11, poz. 67) plany regionalne sporządzane przez organy stopnia wojewódzkiego stanowiły podstawę opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, a ponadto zgodnie z art. 10 ust. 2 w/w w oparciu o plany regionalne właściwe organy wydawały decyzje o lokalizacji ogólnej inwestycji budowlanych. Skarżący podnieśli, że w toku postępowania nie wystąpiono także do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", która była inwestorem na terenie działek przejętych na rzecz Skarbu Państwa i z pewnością dysponuje planami, projektami budowlanymi na podstawie których zostały wybudowane budynki mieszkalne. Stwierdzili, że wydając zaskarżoną decyzję Minister dokonał błędnej kwalifikacji prawnej sytuacji jaka zaistniała po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 1978 r. na mocy której właścicielem przedmiotowych gruntów rolnych stał się Skarb Państwa, natomiast zgodnie z art. 55 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. budynki stanowiły odrębną własność z prawem do korzystania z części gruntu w ramach służebności gruntowej. Do tak powstałego odrębnego prawa własności budynków Państwu przysługiwało zgodnie z art. 55 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 4 tylko i wyłącznie prawo pierwokupu, co oznacza że Państwo nie mogło wykupić tych budynków odrębną decyzją z dnia [...] lipca 1979 r. wydaną na podstawie art. 53. Tymczasem w niniejszej sprawie budynki nie były przedmiotem obrotu prawnego. Ponadto Minister zastosował błędną podstawę prawną i zamiast zastosować art. 156 § 1 pkt 2 uznając, że decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. została wydana bez podstawy prawnej, to zastosował art. 156 § 1 pkt 3 uznając, że doszło do wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W ten sposób organ nie uwzględnił, że aby doszło do wyczerpania przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. musi zachodzić tożsamość przedmiotowa i podmiotowa. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie zachodziła jedynie tożsamość podmiotowa. Zatem Minister wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił stanu prawnego nieruchomości jaki powstał po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 1978 r. z którego wynikał brak prawnych możliwości przejęcia samych budynków w trybie ustawy z dnia 27 października 1977 r. Ponadto wskazali, że Minister wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił, że Skarb Państwa zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. mógł przejąć nieruchomość rolną na wniosek tylko i wyłącznie w przypadku braku następców prawnych. Podnosząc, że T. D. - syn T. spełniał wymagania następcy określone w art. 75 ust. 1 pkt 2, gdyż w chwili wydania decyzji był zstępnym rolnika, posiadał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczył 55 roku życia i nie był inwalidą I lub II grupy. Ponadto jako osoba faktycznie prowadząca gospodarstwo rolne od szeregu lat dawał gwarancję należytego prowadzenia tego gospodarstwa w rozumieniu § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U z 1977 r., Nr 37, poz. 166). Podnieśli również, że T. D. - syn T. pomimo posiadania interesu prawnego wynikającego z art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 1977 r. nie został poinformowany o toczącym się postępowaniu, co stanowi rażące naruszenie prawa procesowego.

Reasumując skarżący stwierdzili, że decyzja z dnia [...] lipca 1979 r. wydana została bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa z powodu pominięcia przy przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej wraz z zabudowaniami następcy prawnego właściciela, który zamieszkiwał w tych budynkach.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona skarga skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012r. w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979r. w zakresie przejęcia na rzecz Państwa budynków zlokalizowanych na nieruchomości rolnej położonej w D. obejmującej działki ew. o nr [...] i [...]. W pozostałej części skarga podlegała oddaleniu.

Organ prawidłowo przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż Prezydent Miasta D. wydając decyzję z dnia z dnia [...] lipca 1979 r., w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości gruntowych oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] i [...] naruszył przepisy postępowania administracyjnego – orzekł, bowiem ponownie o przejęciu tych samych nieruchomości, które w dacie orzekania stanowiły już własność Państwa na podstawie wydanej uprzednio decyzji z dnia [...] czerwca 1978 r. W ten sposób doszło do niedozwolonego powielenia decyzji organu pierwszej instancji i pozostawania w obrocie prawnym dwóch decyzji tego samego organu tożsamych przedmiotowo i podmiotowo, co naruszało zarówno przepis art. 15 k.p.a., jak i art. 110 k.p.a.

Zgodnie z dyspozycja art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3 (gdy decyzja dotyczy sprawy, która została już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat.

Prawidłowo organy przyjęły, że decyzja administracyjna rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji, dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ustalony w sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazywał, że decyzja z dnia [...] czerwca 1978r. weszła do obrotu prawnego i stała się decyzją ostateczną.

Skarga w tym zakresie okazała się, zatem w całości bezzasadna. Natomiast w dalszej części skarga skutkowała uchyleniem zaskarżonych decyzji organu odwoławczego i w odpowiedniej części organu pierwszej instancji.

Zgodnie z treścią art. 51 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U.,Nr32, poz. 140): Z gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu rolnik może wyłączyć budynki lub niektóre z nich oraz inwentarz żywy i martwy. Budynki wyłączone przez rolnika stanowią odrębny przedmiot własności. Z odrębną własnością tych budynków związana jest służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z budynków. Budynki, o których mowa w ust. 1, mogą być na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w zamian za dodatek do emerytury lub renty, o którym mowa art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Decyzję o przejęciu podejmuje naczelnik gminy.

Zdaniem organów skoro na podstawie omawianej dyspozycji art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 1977r. budynki wyłączone z przejęcia mogły zostać na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w zamian za dodatek do emerytury a organem właściwym do wydania decyzji był naczelnik gminy, to brak było podstaw do stwierdzenia, że przejęcie na własność budynków nastąpiło bez podstawy prawnej i nie występowały przesłanki do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa zabudowań.

Organy przyjął przedwczesną i potencjalnie błędną kwalifikację stanu faktycznego, wynikłego z wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1978r. na podstawie, której Państwo przejęło własność nieruchomości oznaczonej nr [...] i [...] w D. bez zabudowań i decyzji z dnia [...] lipca 1979r., która nie wywierała żadnych skutków w zakresie przejęcia wspomnianych nieruchomości (poza budynkami) były już one bowiem wcześniej własnością Państwa.

Wbrew wykładni przyjętej przez organy wymaga bardziej precyzyjnego ustalenia kwestia czy decyzja z dnia [...] lipca 1979r. w zakresie, w jakim dotyczyła przejęcia budynków mogła być wydana w trybie art. 51 ust. 3 ustawy. Nie wynika to, bowiem z zachowanych dokumentów oraz treści tej decyzji. Natomiast, pismo T. D. z dnia [...] maja 1979r. wskazuje, że nieruchomość wraz z budynkami chciał przekazać na rzecz Państwa już w 1978 roku, do przejęcia budynków nie doszło z uwagi na toczącą się sprawę w sądzie powszechnym. Z uwagi na wcześniejszej przejęcie nieruchomości (na mocy decyzji dnia [...].06.1978r.) wnosił o przejęcie samych budynków przez Państwo. Wniosek taki nie jest równoznaczny z zastosowaniem trybu z art. 51 ust. 3 ustawy, bowiem wnioskodawca najprawdopodobniej nie otrzymał dodatku do emerytury przewidzianego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977r. Ustawa jednoznacznie wskazuje, że przejęcie w tym trybie mogło mieć miejsce jedynie w zamian za wskazany dodatek.

Organ powinien poczynić ustalenia w sposób jednoznacznie wskazujące czy wnioskodawca otrzymał wspomniany dodatek do emerytury w zamian za przekazania budynków czy też nie. W przypadku braku otrzymania takiego dodatku nie można przyjąć, że budynki zostały przejęte na podstawie art. 51 ust. 3 ustawy. Sytuacja taka powodowałaby natomiast to, iż decyzja z dnia [...] lipca 1979r., w zakresie przejęcia na rzecz Państwa budynków, wydana została bez podstawy prawnej, co obligowałoby organ do zastosowania dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Konsekwencją zastosowania trybu zawartego art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest, natomiast obowiązek ustalenia przez organ czy decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).

Sąd dostrzegając wskazane uchybienia w postępowaniu organów zobligowany był do uchylenia w całości decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu pierwszej instancji we wskazanej w orzeczeniu części, z uwagi na naruszenie przez organy dyspozycji art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 p.p.s.a.