Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 459/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.138 par.1 pkt 1, art.105 par.1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 6 stycznia 1997r. W. K. wniósł o nakazanie usunięcia nieprawidłowości polegających na użytkowaniu pobocza drogi wewnątrzzakładowej "A" S.A. (zwanej dalej "A" S.A.) w B. w sposób zagrażający bezpieczeństwu hali zlokalizowanej przy ul. [...] w B. oraz życiu i zdrowiu jej właściciela. Uzasadniając to żądanie twierdził, że pobocze drogi zostało oparte na ścianie jego hali, co przy eksploatacji drogi powoduje jego nacisk na tę ścianę wywołując jej odkształcenie. Występuje proces "wciskania ściany do wewnątrz" powodujący "zmęczenie ściany". Równocześnie podał, że nie chodzi mu o likwidację drogi technologicznej (rozbiórkę) ani o jej wyłączenie z użytkowania, a jedynie o należyte utrzymanie drogi.

Decyzją z dnia [...] r. PINB w B., powołując się na art. 66 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, zobowiązał Prezesa "A" S.A. do uwolnienia nacisku pobocza drogi wewnątrzzakładowej na ścianę budynku będącego własnością W. K. W uzasadnieniu organ wskazał, że z opinii technicznej A. M. przedstawionej przez W. K. wynika, że przyczyną pęknięć ściany jest nacisk pobocza drogi opartego o tę ścianę.

Na skutek wniesionego odwołania przez "A" S.A., [...]WINB decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem. Organ powołał się przy tym na opinię z 24 maja 1996r. wydaną przez biegłego sądowego J. G. oraz ekspertyzę techniczną z dnia 30 września 1994r. opracowaną przez rzeczoznawcę J. W., a zweryfikowaną przez B. K. Wskazał także na dwie rozbieżne w sprawie opinie, to jest Z. Z. z dnia 26 maja 2001r. i A. M. wskazujące całkowicie różne przyczyny pęknięć ściany budynku W. K. Jednocześnie podniósł, że opinia A. M. nie zawiera udokumentowania technicznego popartego obliczeniami wskazującymi przenoszenie sił pionowych i drgań z ruchu pojazdów na ściany budynku.

W wyniku skargi wniesionej przez W. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 marca 2004r. sygn. akt II SA/Ka 3586/01, uchylił opisane wyżej decyzje organów I i II instancji.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że jest związany oceną prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 12 marca 1999r. o sygn. akt II SA/Ka 1081/97, według której decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. została przesądzona kwestia "legalności" wybudowania drogi, której dotyczy sprawa, wraz z poboczem i kwestia ewentualnego żądania likwidacji tej drogi jako samowoli budowlanej. Dalej Sąd stwierdził, że gdyby zostało wykazane, że to w następstwie użytkowania drogi doszło do uszkodzenia murów hali produkcyjnej należącej do W. K. oraz że dalsze jej użytkowanie stwarza zagrożenie dla konstrukcji tych murów, to żądanie usunięcia takiego zagrożenia stanowiłoby przedmiot sprawy administracyjnej rozstrzyganej w oparciu o art. 66 pkt 3 i art. 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji). Następnie Sąd zawarł szereg szczegółowych rozważań co do dalszego prowadzenia sprawy. Przede wszystkim stwierdził, że należy ustalić czy sama konstrukcja drogi może oddziaływać negatywnie i czy faktycznie oddziałuje na obiekt budowlany W. K. Takie oddziaływanie może być przy tym następstwem parcia na ten obiekt samego tylko pobocza, czy też jezdni drogi, względnie może być następstwem jedynie użytkowania drogi. Następstwo parcia pobocza występowałoby, gdyby zostało wykazane, że faktycznie istniejące wzdłuż ściany tego budynku pobocze drogi przylegające do ściany północnej budynku zostało zrealizowane w związku z budową drogi i poprzez swój ciężar powoduje samo przez się parcie na tę ścianę, zagrażające jej konstrukcji. Sąd zaznaczył przy tym, że nie da się wykluczyć, że grunt nasypowy przylegający do tej ściany, stanowiący faktycznie obecnie pobocze drogi, nie został tam umieszczony w związku z budową tej drogi, a jest następstwem budowy hali. Sąd stwierdził, że należy mieć też na uwadze, że skoro budynek został wybudowany na granicy działek i na terenie o znacznym nachyleniu na kierunku wschód - zachód oraz o pewnym nachyleniu na kierunku północ - południe, to biorąc pod uwagę rozmiary hali oraz okoliczność, że poziom posadzki obu części hali jest praktycznie taki sam, można wywnioskować, że w znacznej części został on "zagłębiony" w terenie, przy czym, zagłębienie to miało miejsce wzdłuż jego ściany północnej i wschodniej. Dalej Sąd wskazał, że ze złożonych opinii technicznej i ekspertyzy budowlanej oraz dołączonej do nich dokumentacji geodezyjno-wysokościowej wynika, że istnieje w tym miejscu również naturalne nachylenie terenu na kierunku północ-południe i w następstwie takiego usytuowania ściany północnej budynku, powstała wzdłuż niej "niecka". W konsekwencji, jak wskazał, następowałby w kierunku tej ściany naturalny spływ wody opadowej z działki, na której usytuowana jest obecnie droga. Woda ta spływałaby następnie bezpośrednio przy tej ścianie. Gdy jednocześnie weźmie się pod uwagę, że nie stwierdzono, aby ściana ta była w tym miejscu zabezpieczona przed wilgocią, to nasuwa się wniosek, że tylko likwidacja tego zagłębienia mogła stanowić zabezpieczenie przed takim spływem wód. To zaś mogłoby przemawiać za tym, że niecka ta została zasypana nie w związku z budową drogi ale w związku z realizacją spornego budynku. Gdyby tak istotnie było to ewentualne niekorzystne następstwa występującego nacisku - parcia tej "obsypki" na ścianę budynku W. K. nie mogłyby obciążać właściciela objętej postępowaniem drogi wewnątrzzakładowej. Wtedy do rozważenia pozostałaby kwestia, czy przy budowie drogi doszło ewentualnie do zwiększenia miąższości tej "obsypki". Tylko bowiem wówczas ta dodatkowa część "obsypki" stanowiłaby część obiektu budowlanego w postaci drogi. Nadto, jak wskazał Sąd, zupełnie oddzielnego wyjaśnienia i rozważenia wymaga kwestia, czy rzeczywiście droga, której dotyczy sprawa, z uwagi na jej konstrukcję i posadowienie na nierównym terenie (biorąc pod uwagę jego naturalne ukształtowanie) może powodować parcie na ścianę budynku, w tym także z uwagi na jej sposób użytkowania - biorąc pod uwagę zarówno częstotliwość jak i tonaż wykonywanego po niej transportu. Dopiero wówczas będzie możliwe stwierdzenie, czy istnieją w sprawie podstawy do zastosowania art. 66 Prawa budowlanego. Ponieważ ostateczne wyjaśnienie powyższych kwestii w oparciu o prawidłowo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wymaga niewątpliwie wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 k.p.a., to powinien je organ ustalić w oparciu o opinię biegłego. Za opinię taką może być uznana także ekspertyza lub ocena o jakich mowa w art. 81c Prawa budowlanego. Sąd wskazał, że z wydanej opinii biegłego powinno wynikać także czy i jaki wpływ na stan hali produkcyjnej W. K. może mieć materialne zużycie tego obiektu, związane z jego wiekiem, dotychczasowym sposobem użytkowania i zakresem względnie brakiem jego konserwacji. Sąd wskazał też, że wyjaśnienia wymaga ponadto kwestia występujących na objętych postępowaniem terenie szkód górniczych.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji zobowiązał "A" S.A. do przedłożenia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania konstrukcji drogi wewnątrz zakładu oraz pobocza zlokalizowanego wzdłuż granicy działki, zaś W. K. do przedłożenia oceny technicznej budynku hali w zakresie jaki wpływ na obecny stan techniczny miał dotychczasowy sposób użytkowania hali oraz materialne zużycie obiektu związane z jego wiekiem. Obie strony postępowania wykonały nałożone na nich obowiązki.

Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] PINB w B., na podstawie art. 37 ust. 1 i art. 38 ustawy Prawo budowlane z 1974r., nakazał "A" S.A. rozbiórkę wewnętrznej drogi wraz z poboczem, zlokalizowanej na posesji przy ul. [...] w B. przylegającej do ściany hali położonej przy ul. [...] w B.

W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania [...]WINB decyzją z dnia [...] r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku, uchylił decyzję organu I instancji oraz nałożył na "A" w B. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w drodze wewnętrznej i poboczu, określając w pkt 1, 2 i 3 decyzji rodzaje robót, które obciążają "A" S.A. oraz wyznaczył termin wykonania robót.

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2011r. sygn. akt II SA/G1 1084/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję [...]WINB-u.

Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013r. sygn. akt II OSK 1822/11 uchylił opisany wyżej wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że okoliczności faktyczne, które przesądziły o wydaniu zaskarżonej decyzji, a więc fakty sprowadzające się do stwierdzenia, że droga wewnątrzzakładowa ze względu na jej konstrukcję i posadowienie powoduje parcie na ścianę hali zostały ustalone na podstawie szeregu wskazanych w decyzji ekspertyz technicznych, gdy tymczasem niektóre z nich mogą prowadzić do wniosków przeczących dokonanemu ustaleniu faktycznemu, a mianowicie mogą stanowić podstawy do ustalenia faktu, że droga wewnątrzzakładowa nie wywiera parcia na ścianę budynku. Sąd wskazał, że w ekspertyzie technicznej sporządzonej w 1994r. wspólnie przez J. W. i B. K., nie twierdzi się aby droga wywierała parcie na ścianę, natomiast stwierdza się, że droga została wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną i jest w dobrym stanie technicznym. Ekspertyza ta, nie odnosi się do szkód górniczych, w aktach brak innej ekspertyzy technicznej sporządzonej przez J. W., która do tych szkód by się odnosiła. W opinii technicznej G. N. sporządzonej w 2007r. stwierdza się natomiast, że parcie gruntu na ścianę pionową jest zjawiskiem normalnym. Odnośnie do parcia gruntu na ścianę, w szczególności powodowania uszkodzeń ściany przez to parcie, nie wypowiedziano się kategorycznie. Stwierdzono, że wymaga obliczeń potwierdzenie możliwości przeniesienia parcia przez ścianę, a obliczeń tych nie wykonano. W końcowych wnioskach opinii zasugerowano jednakże, że zły stan ściany może być spowodowany jej dziewięćdziesięcioletnią eksploatacją i szkodami górniczymi. Dalej Sąd ten wskazał, że w aktach znajduje się także orzeczenie techniczne sporządzone przez Z. Z. w 2000r., które nie zostało wspomniane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a którego wnioski jednoznacznie stwierdzają, że pęknięcie ściany budynku spowodowane zostało warunkami termicznymi w czasie prowadzenia produkcji przemysłowej i częściowo szkodami górniczymi, a nie pojazdami na drodze zakładowej. Powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako dowód ocena techniczna sporządzona przez P. R. nie jest oceną techniczną, lecz, jak wynika z akt, wstępną ofertą skierowaną do skarżącej, przygotowania projektu budowy ściany oporowej i zabezpieczenia budynku W. K. Wobec wskazanych wyżej okoliczności dotyczących konkretnych dowodów, Sąd drugiej instancji stwierdził, iż organ administracji powinien był wyjaśnić w jaki sposób ustalenie że droga wewnątrzzakładowa ze względu na swoją konstrukcję i posadowienie powoduje parcie na ścianę budynku hali jest potwierdzone w opinii technicznej G. N. sporządzonej w 2007r., jak to ustalenie ma się do wniosków orzeczenia technicznego sporządzonego przez Z. Z. w 2000r., czy ocena techniczna J. W., na którą się powołał, to ekspertyza techniczna sporządzona w 1994r. wspólnie przez J. W. i B. K., a jeżeli tak to jak się ma ta ocena do poczynionych ustaleń, bądź jeżeli nie jest to ta ocena, to gdzie znajduje się ocena na którą się powołał i w końcu powinien był wyjaśnić dlaczego nadaje takiego znaczenia jak ekspertyzie technicznej ofercie sporządzenia projektu złożonej przez P. R. Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł uchybień w zakresie postępowania dowodowego, związanego z ustaleniem faktycznym uzasadniającym wydanie zaskarżonej decyzji, w tym nie przeprowadzenie tego postępowania w sposób wskazany w wiążącej organy i Sąd ocenie prawnej wynikającej z wyroku WSA w Gliwicach z 18 marca 2004 r. (sygn. akt II SA/Ka 3586/01). Sąd zwrócił także uwagę na zarzut dotyczący przeprowadzenia dowodów (art. 75, art. 77 i art. 78 i art. 84 k.p.a.) wskazując, że organ administracji powinien wykorzystać możliwość jaką daje mu Kodeks postępowania administracyjnego i wezwać na rozprawę strony postępowania oraz autorów ekspertyz technicznych w celu wyjaśnienia złożonych opinii (art. 79 § 2 k.p.a., art. 89 § 1 k.p.a., art. 90 § 2 k.p.a., art. 95 § 1 k.p.a.). Podzielił jednocześnie pogląd WSA w Gliwicach zawarty w powołanym wyroku z 18 marca 2004r., że za opinię w rozumieniu art. 84 k.p.a. można uznać ekspertyzę lub ocenę sporządzoną w trybie art. 81c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm.), przynajmniej w tym zakresie, że autor takiej ekspertyzy lub oceny może być wezwany na rozprawę w celu wyjaśnienia sporządzonej ekspertyzy lub oceny. Organ administracji może też zobowiązać autora oceny lub ekspertyzy sporządzonej w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego do tego, aby ustosunkował się do innych dowodów sprzecznych z jego ekspertyzą lub oceną, w tym tak zwanych prywatnych opinii, czyli opinii sporządzonych na zlecenie stron postępowania.

Jednocześnie zdaniem NSA stan techniczny budynku należącego do W. K. musi być uwzględniony, gdyż w sprawie nie chodzi tylko o stan techniczny drogi wewnątrzzakładowej i sposób jej użytkowania, ale także o to czy ta droga lub sposób jej użytkowania oddziałuje na ścianę budynku należącego do W. K. Ewentualne ustalenie, że pęknięcia ściany wynikają z innych przyczyn niż oddziaływanie drogi, ma znaczenie dla oceny stanu technicznego drogi i sposobu korzystania z niej. Natomiast za przedwczesny uznał Sąd zarzut naruszenia prawa materialnego z uwagi na błędy w zakresie ustalenia stanu faktycznego.

Przy ponownym rozpatrzeniu skargi sądowej na decyzję [...]WINB z dnia [...] r., znak: [...], WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 czerwca 2013r. sygn. akt II SA/G1 260/13, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję PINB w B. z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny uwzględnić stanowisko i wytyczne zawarte w wyroku NSA dotyczące oceny dowodów zgromadzonych w sprawie jak również przeprowadzenia dowodów, mając jednocześnie na względzie ocenę prawną i wskazania wynikające z wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2004r. W związku z tym, że w sprawie przeprowadzono wiele dowodów z ekspertyz technicznych, a zasadniczy problem polega na ich ocenie organ kierując się przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego powinien wezwać na rozprawę strony postępowania oraz autorów ekspertyz technicznych w celu wyjaśnienia złożonych opinii (art. 79 § 2 k.p.a., art. 89 § 1 k.p.ą., art. 90 § 2 k.p.a., art. 95 § 1 k.p.a.). W tym zakresie organ będzie miał na względzie stanowisko NSA w kwestii uznania za opinię w rozumieniu art. 84 k.p.a. ekspertyzę lub ocenę sporządzoną w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz sposobu przeprowadzenia dowodu z takiej ekspertyzy lub oceny. Organy będą miały przy tym także na uwadze ocenę co do konieczności uwzględnienia stanu technicznego budynku należącego do W. K., gdyż jak wskazał NSA w rozpoznawanej sprawie nie chodzi tylko o stan techniczny drogi wewnątrzzakładowej i sposób jej użytkowania, ale także o to czy ta droga lub sposób jej użytkowania oddziałuje na ścianę budynku należącego do W. K. Zatem, ewentualne ustalenie, że pęknięcia ściany wynikają z innych przyczyn niż oddziaływanie drogi, ma znaczenie dla oceny stanu technicznego drogi i sposobu korzystania z niej.

W dniu 24 czerwca 2014r. organ powiatowy przeprowadził oględziny podczas których ustalił, iż na ścianie przedmiotowego budynku hali nie stwierdzono nowych pęknięć. Natomiast wcześniejsze pęknięcia zostały zatarte klejem [...] w latach 2001 - 2003. W miejscach gdzie zostały zatarte pęknięcia nie ukazały się nowe. Na ścianach zewnętrznej od strony posesji W. K. nie stwierdzono żadnych pęknięć. Na ścianie bocznej od strony zachodniej nie stwierdzono także nowych pęknięć. Stare pęknięcia zostały zatarte klejem [...] w latach 2001 - 2003 i na zatarciach nie stwierdza się też pęknięć. Wewnątrz budynku na ścianie od strony posesji "A" S.A. nie stwierdzono pęknięć. W części hali są 3 ściany działowe poprzeczne. Jedna ściana działowa została dobudowana przez W. K., która podpiera ścianę zewnętrzną przylegającą do drogi na posesji "A’ S.A. Oprócz tego trzy istniejące ściany poprzeczne podpierają ww. ścianę zewnętrzną. Droga wewnętrzna z poboczem, która przylega do budynku hali, jest cały czas użytkowana. Przejeżdżają po niej samochody ciężarowe jak również pojazdy technologiczne.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 105 Kpa umarzył postępowanie administracyjne w sprawie zagrożenia bezpieczeństwa hali zlokalizowanej na posesji przy ul. [...] w B., poprzez użytkowanie drogi wewnątrzzakładowej oraz pobocza zlokalizowanych na posesji przy ul. [...] w B. będących własnością "A" S.A. w B. oraz zagrożenia życia dla użytkowników hali. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, na treść sporządzonych na potrzeby niniejszego postępowania opinii technicznych oraz wyniki przeprowadzonych oględzin, które zdaniem organu dowodzą, że w okresie o ostatnich 11 lat użytkowania spornej drogi na ścianie budynku należącego do W. K. nie powstały pęknięcia, które mogłyby świadczyć o parciu drogi na ścianę tego budynku. Natomiast droga i pobocze zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. K. podnosząc że pobocze jest w nieodpowiednim stanie technicznym i w związku z tym pomimo faktu, iż skarżący wybudował 8 podporowych ścian aby zatrzymać proces wciskania ściany do wewnątrz przez parcie pobocza, pozostało nadal zagrożenie dla życia, zdrowia oraz bezpieczeństwa mienia odwołującego.

Pismem z dnia 21 listopada 2014r. UM w B. przesłał odpis skrócony aktu zgonu Z. Z., będącego jednym z autorów ekspertyzy sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania.

W dniu 9 grudnia 2014r. [...]WINB przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron analizowanego postępowania oraz A. M. i G. N., będących autorami ekspertyz sporządzonych w niniejszej sprawie. G. N., oświadczył, iż nasyp drogowy na którym zlokalizowana jest droga wywołuje parcie na ścianę budynku o wartościach obliczonych i podanych w opinii, jak również ruch pojazdów samochodowych powoduje dodatkowe parcie na ścianę budynku, przy czym parcie powodowane taborem samochodowym jest pomijalnie, małe w porównaniu z parciem nasypu. Opinia nie daje odpowiedzi czy parcie gruntów i pojazdów na ścianę ww. budynku może powodować jej uszkodzenie. Z kolek A. M. po odczytaniu fragmentu jej opinii, oświadcza że znajdujące się w aktach sprawy opinie z 2001r. i 2007r. nie są ocenami technicznymi ani ekspertyzami, lecz są "uwrażliwieniem strony", są to oceny sporządzone na podstawie dokumentów przedłożonych przez W. K., wizji w terenie, lecz nie są poparte żadnymi obliczeniami, ani badaniami. A. M. oświadczyła że przy sporządzaniu opinii nie stwierdziła na ścianie przylegającej do drogi żadnych pęknięć poziomych przy oględzinach tej ściany, natomiast stwierdziła wyłącznie pionowe pęknięcia ścian.

W. K. oświadczył, że w przedmiotowym budynku nie ma pęknięć poziomych wewnątrz i zewnątrz budynku, ani nie stwierdzono pęknięć przy odkopaniu fundamentów. W ciągu 17 lat W. K. podparł ścianę dodatkowymi murowanymi ścianami poprzecznymi o grubości od 30 cm. Ściany te oparte są na posadzce w rozstawach od 7 m do kilkunastu metrów.

J. Z. przedstawiciel "A" S.A. oświadczył, że pęknięcia istniejące niegdyś na budynku nie mogły powstać wskutek parcia gruntu pobocza drogi, ponieważ nie były to pęknięcia skośne. W. S. przedstawiciel "A" S.A., oświadczył że nie ma możliwości budowy muru oporowego pomiędzy drogą a budynkiem W. K. Natomiast W. K. oświadczył, że żąda wybudowania muru oporowego przez "A" S.A.

Decyzją z dnia [...] r. znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art.105 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że w sprawie zapadło szereg prawomocnych wyroków, którymi organy nadzoru budowlanego są związane i nie mogą orzekać w sposób z nimi niezgodny. Wykonując zawarte w wyrokach zalecenia [...]WINB wezwał na rozprawę autorów ekspertyz technicznych, które zostały sporządzone w niniejszej sprawie w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Z oświadczeń złożonych przez biegłych uczestniczących w ww. rozprawie oraz ze sporządzonych przez nich ekspertyz wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż nasyp drogowy na którym zlokalizowana jest droga, powoduje parcie na ścianę przedmiotowego budynku. Jednakże nie można jednoznacznie ustalić czy parcie pobocza drogi i pojazdów na ścianę budynku może powodować jej uszkodzenie.

W ocenie [...]WINB, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności fakt, iż skarżący na przestrzeni 17lat zrealizował prace zabezpieczające wewnątrz przedmiotowego budynku - dodatkowe murowane ściany poprzeczne, należy stwierdzić, iż sporna droga wewnętrzna oraz pobocze nie powodują zagrożenia dla przedmiotowego budynku. Organ wskazał również, że skuteczność zrealizowanych robót zabezpieczających potwierdza fakt, że po usunięciu przez skarżącego w latach 2001 - 2003 pęknięć na ścianie przedmiotowego budynku, nie pokazały się nowe pęknięcia. Ponadto z ekspertyzy autorstwa G. N., wynika, że przyczyną wcześniejszego pękania ścian przedmiotowego budynku, mogło być nie tylko parcie nasypu drogowego, lecz także szkody górnicze w niekorzystnym dla pracy ściany układzie - bardzo sztywne podłoże gruntowe i bardzo duża długość ściany, jej 90 - letnia eksploatacja - budynek ten od początku swojego istnienia był użytkowany jako produkcyjny. [...]WINB ocenił przedmiotową ekspertyzę jako najbardziej wiarygodną spośród ekspertyz sporządzonych na potrzeby niniejszego postępowania, wskazując, że została ona poprzedzona stosownymi obliczeniami oraz sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia rzeczoznawcy budowlanego uprawnionego do sporządzania projektów w zakresie budownictwa drogowego. Ponadto wnioski z niej wynikające są wyczerpujące, spójne i logiczne oraz korespondują w zasadniczej części z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie, a w szczególności z opinię techniczną sporządzoną przez Z. Z., który także uznał, że obciążenie nawierzchni spornej drogi środkami transportu nie wpływa na konstrukcję przedmiotowego budynku, a także że pęknięcia ściany przedmiotowego budynku zostały spowodowane szkodami górniczymi oraz jej długoletnią eksploatacją. Ponadto organ zauważył, że z opinii uprawnionego geodety W. K. wynika, iż przedmiotowy budynek był poddany wpływowi szkód górniczych, przy czym największe osiadanie terenu wystąpiło na terenie "A" S. A. i ww. budynku.

Natomiast ocenę techniczną sporządzoną przez A. M. [...]WINB ocenił jako mało wiarygodną, ponieważ nie została ona poparta żadnymi obliczeniami ani badaniami. Nadto A. M. sporządziła ją biorąc pod uwagę wyłącznie dokumentację dostarczoną przez skarżącego oraz ustalenia dokonane podczas wizji. Z kolei podczas rozprawy administracyjnej A. M. oświadczyła, iż sporządzona przez nią opinia nie jest ani ekspertyzą, ani oceną techniczną, lecz jest "uwrażliwieniem strony". W odniesieniu do pozostałych opinii organ wskazał, że opinie sporządzone przez J. W. nic nie mówią na temat oddziaływania spornej drogi i nasypu drogowego na przedmiotowy budynek skarżącego. Nadto nie zostały poprzedzone żadnymi obliczeniami ani badaniami. Dlatego też zdaniem [...]WINB nie mają wartości dowodowej dla niniejszego postępowania. Natomiast opinia techniczna sporządzona przez J. G. z 1996r. obejmuje swym zakresem wyłącznie możliwe przyczyny zamakania części przedmiotowego budynku i została sporządzona przed wykonaniem przez "A" S.A. robót budowlanych mających na celu zabezpieczenie pobocza przedmiotowej drogi przed zamakaniem obiektów przyległych, w tym przedmiotowego budynku, które miały miejsce w dniu 17 września 1998r. Zatem opinia ta również nie ma wartości dowodowej dla niniejszego postępowania, gdyż po wykonaniu ww. robót zabezpieczających przestała być aktualna, bowiem nie uwzględnia stanu faktycznego po wykonaniu ww. robót zabezpieczających. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że sporna droga wraz z poboczem, nie powoduje zagrożenia dla przedmiotowego budynku. Nadto skarżący poprzez wykonanie "na własną rękę" ww. robót zabezpieczających, usunął możliwe zagrożenie. Zatem [...]WINB nie ma podstawy prawnej aby w niniejszej sprawie zastosować art. 66 ustawy Prawo budowlane, gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili orzekania. Tym samym postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art.105 § 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł W. K. podnosząc, że postępowanie było prowadzone "nie na temat" i bezprawnie umorzone. Nadto wskazał na bezprawne wykonanie pobocza drogi, którego użytkowanie zagraża bezpieczeństwu należącego do niego budynku warsztatowo-mieszkalnego. Odnosząc się do opinii znajdujących się w aktach sprawy wskazał, że tylko opinia J. G. zlecona przez Sąd jest wiarygodna i wskazuje na konieczność wykonania zabezpieczenia przed parciem drogi na ścianę budynku. Wskazał również, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów zawartych w treści odwołania oraz celowo nie wezwał na rozprawę administracyjną biegłego G. Skarżący kwestionuje wyliczenia dokonane w opinii technicznej przez G. N. dotyczące nacisku pobocza oraz nacisku powodowanego poruszającym się po drodze taborem samochodowym. Kwestionuje również ustalenia uprawnionego geodety W. K. w zakresie dotyczącym wpływu szkód górniczych na budynek skarżącego, wskazując, że nigdy nie były zgłaszane żadne szkody w związku z działalnością kopalni na tym terenie. Zakwestionował również dokonaną przez organ ocenę opinii technicznej A. M. wskazując, że przedmiotowa opinia wydana została w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. W ocenie skarżącego sam fakt stwierdzenia parcia pobocza na budynek stwarza zagrożenie i powinno skutkować podjęciem stosownych działań ze strony organów nadzoru budowlanego a w konsekwencji doprowadzić do wybudowania muru oporowego, który oddzieli należący do niego budynek od pobocza drogi wewnątrzzakładowej.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w całości podtrzymał swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w treści z zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego skarżący wnosił i wywodził jak w treści skargi podnosząc, że nie ma zastrzeżeń co do umorzenia postępowania w zakresie drogi, natomiast kwestionuje umorzenie postępowania w części dotyczącej pobocza. Jednocześnie potwierdził, że po remoncie wykonanym w budynku na ścianie zewnętrznej nie pojawiły się nowe uszkodzenia, co jest następstwem wykonania przez skarżącego podpór w postaci ścian działowych, jednak jego zdaniem w dalszym ciągu istnieje zagrożenie w stosunku do tej części ściany, która nie jest podparta. Wskazał również, że autorka opinii technicznej A. M. nie wycofała się ze swojej opinii, tylko została zmuszona do zmiany zdania.

Pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie będącej przedmiotem sporu toczyły się już postępowania sądowoadministracyjne zakończone wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wyrażona w tych wyrokach ocena prawna oraz wskazania co do dalszego toku postępowania zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz.270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") wiążą orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organy administracji publicznej.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013r., poz.267 z późn. zm. dalej: k.p.a.), który stanowi, że organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadnieniem dla takiego rozstrzygnięcia będzie okoliczność, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z poszanowaniem przepisów postępowania, a zatem nie ma potrzeby ponownego rozpatrywania sprawy przez organ pierwszej instancji. Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe wyłącznie, gdy organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego (organ odwoławczy dochodzi do analogicznych ustaleń). Zdaniem Sądu organ drugiej instancji prawidłowo zastosował omawiany przepis.

Podstawą prawną umorzenia postępowania był natomiast art. 105 § 1 k.p.a., stosownie do którego, gdy postępowanie z jakiekolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA 428/01, LEX nr 137801). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że sporna droga wraz z poboczem nie powodują zagrożenia dla budynku skarżącego, a zatem brak jest podstaw do wydania decyzji w trybie art. 66 Prawa budowlanego, co skutkowało przyjęciem, że postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Skoro bowiem organ prowadzący postępowanie nie stwierdził zagrożeń określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo budowlane, a jedynie stwierdzenie takich uchybień daje podstawę do wydania stosownej decyzji - zasadnie zatem wydał decyzję umarzającą postępowanie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 20 marca 2013 r. (sygn. akt II SA/Rz 1204/12, LEX nr 1328233)"Stwierdzenie w toku postępowania prowadzonego w oparciu o uregulowanie zawarte w art. 66 ust. 1 p.b., braku przesłanek określonych tym przepisem, może skutkować jedynie umorzeniem wszczętego już postępowania jako bezprzedmiotowego."

Analizując akta przeprowadzonego postępowania nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że organy nie wykonały zaleceń sądów. Organy podjęły próbę wezwania na rozprawę autorów opinii J. W. oraz B. K. ale nie zdołały ustalić ich aktualnego miejsca pobytu, aby doręczyć im prawidłowo wezwania. Niemożliwe stało się również uzupełniające przesłuchanie Z. Z., który zmarł. W tej sytuacji [...]WINB przeprowadził rozprawę administracyjną na którą wezwał autorów opinii technicznych G. N. oraz A. M. Wbrew twierdzeniom skarżącego wyroki sądów nie zawierały wskazań z których wynikałaby konieczność przesłuchania J. G. autora opinii sporządzonej na potrzeby postępowania przed sądem powszechnym, nie była to zatem opinia sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania w trybie art. 84 k.p.a. w zw. z art. 81c Prawa budowlanego., co wcale nie znaczny, że zawarte w niej informacje nie stanowią dowodu w sprawie i nie podlegały ocenie organu.

W sytuacji, gdy organ opiera swe ustalenia głównie na dowodach - ocenach technicznych przedłożonych przez strony, zobowiązany jest do ich oceny nie tylko pod względem formalnym tj. sporządzenia przez osoby dysponujące właściwymi uprawnieniami, lecz także pod kątem ich rzetelności, kompleksowości, wiarygodności i zgodności ze stanem faktycznym i prawnym. Aby taka ocena organu była możliwa przedłożona mu "ocena techniczna", "opinia" musi wskazywać stan faktyczny, który obejmuje, konkretne przepisy prawa stanowiące podstawę dokonywanej oceny oraz uzasadnienie przyjętych wniosków. Zdaniem składu orzekającego organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej oceny znajdujących się w aktach sprawy opinii i ekspertyz technicznych w części uzupełnionych w toku rozprawy administracyjnej i na tej podstawie wyciągnął zasadny wniosek, że droga wraz z poboczem nie stwarza zagrożenia dla budynku skarżącego.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że samo stwierdzenie istnienia parcia pobocza drogi na ścianę budynku winno skutkować reakcją ze strony organów nadzoru budowlanego, bowiem warunkiem takiej reakcji jest stwierdzenie istnienia przesłanek z art. 66 Prawa budowlanego. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego znajduje się w rozdziale zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Pod pojęciem tym należy rozumieć zachowanie obiektów budowlanych w dobrej sprawności, w stanie niezmienionym, niepogorszonym, należytym. Celem tego przepisu jest usunięcie nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu oraz doprowadzenie obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego jest to stan, który narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Za należyty stan techniczny obiektu budowlanego należy uznać stan jego sprawności technicznej jako całości, a także elementów instalacji i urządzeń odpowiadający wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno-budowlanym. Nie każde jednak naruszenie przepisów o warunkach technicznych stanowi podstawę do uznania, że użytkowany obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym w rozumieniu cyt. przepisu art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W tej sytuacji gdy ograny nadzoru budowlanego stwierdziły, że zarówno budynek skarżącego jak i droga wraz z poboczem znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, brak było podstaw do nakładania obowiązków na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, a prowadzone w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Sąd podziela również stanowisko organów, w zakresie oceny dowodowej opinii Z. Z. popartej stanowiskiem uprawnionego geodety W. K. z treści której wynika, iż przyczyną wcześniejszego pękania ściany budynku skarżącego były między innymi szkody górnicze. Skarżący przeczy tym twierdzeniom wskazując, że nigdy takich szkód nie zgłaszał. Należy jednak zwrócić uwagę, że sam fakt nie zgłaszania szkód, nie przesądza o ich braku. Zdaniem skarżącego pionowe pęknięcia na ścianie powstały w wyniku parcia drogi na ścianę, natomiast wykluczył możliwość ich powstania w wyniku szkód górniczych, powołując się przy tym na opinię A. M. oraz pismo Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia 25 maja 1999r. że teren nieruchomości skarżącego znajduje się poza granicami terenu górniczego. Tym czasem w aktach sprawy znajduje się pismo Wyższego Urzędu Górniczego wskazujące na zakończenie eksploatacji węgla na tym terenie w dniu 1 lipca 1995r. oraz stanowisko Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia 22 listopada 2006r., że prowadzona eksploatacja górnicza mogła oddziaływać na przedmiotowy budynek. W tym stanie faktycznym należało odrzucić zarzut manipulacji dowodami podnoszony w skardze.

Kwestionując wyliczenia dokonane w opinii technicznej przez G. N. skarżący powołuje się na własne wyliczenia, które w jego ocenie stanowią podstawę do kwestionowania wyliczeń dokonanych przez biegłego. Należy zwrócić uwagę, że powołanie biegłego z danej dziedziny wiedzy służyć ma pozyskaniu wiadomości specjalnych, których strony lub organ nie posiadają lub nie mogą samodzielnie uzyskać. Dlatego też kwestionowanie przez stronę ustaleń biegłego, który legitymuje się stosownym przygotowaniem zawodowym, powinno mieć charakter merytoryczny i nie może być gołosłowne. W przeciwnym wypadku prowadzić to może do przewlekania postępowania i utrudniania jego toku w sytuacji, gdy strona nie będzie akceptować stanowiska prezentowanego przez biegłego. Natomiast zadaniem organu jest dokonanie oceny wartości dowodowej każdej opinii przygotowanej przez biegłego, co też w niniejszym przypadku organ uczynił.

Sąd podzielił również ocenę wartości dowodowej opinii technicznych A. M., która w toku rozprawy administracyjnej, po oczytaniu treści wydanych przez nią opinii stwierdziła, że wydane opinie nie są ocenami technicznymi, ani ekspertyzami, lecz są uwrażliwieniem strony tj. fabryki. Nadto stwierdziła, że wydała opinie na podstawie dokumentów przedłożonych przez skarżącego i nie poparła ich żadnymi obliczeniami, ani badaniami.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut dotyczący niewłaściwego sporządzenia przez organ odwoławczy uzasadnienia decyzji poprzez nie odniesienie się do zarzutów zawartych w treści odwołania. Nie ulega wątpliwości Sądu, że organ odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów skarżącego i wskazał, że uznał je za niezasadne, uzasadniając jednocześnie przyjęte przez siebie stanowisko.

Zdaniem składu orzekającego organy zarówno I jak i II instancji w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz słusznie uznały, że sporna droga wraz z poboczem nie powoduje zagrożenia dla budynku skarżącego, tym samym brak jest przedmiotu postępowania. Zasadnie zatem organy uznały, że czyni to postępowanie w zakresie określonym w art. 66 Prawa budowlanego bezprzedmiotowym i uzasadnia umorzenie prowadzonego postępowania, na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na względzie powyższe argumenty Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.