Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 531/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1256
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. Ł. przy uczestnictwie I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lutego 2021r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku rolnego za 2019 r. skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21.09.2020r. nr [...] Burmistrz Gminy K. w związku ze wznowionym postępowaniem w sprawie ustalenia wysokości podatku rolnego za rok 2019., uchylił w całości decyzję ostateczną nr [...] z dnia 15.01.2019r. w sprawie ustalenia A.L. wysokości podatku rolnego za rok 2019, oraz ustalił I.S. i A.L. wysokość podatku, rolnego za rok 2019 w kwocie 45,00 zł, który jest płatny w terminie do 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji.

W uzasadnieni u decyzji wyjaśniono , że decyzją nr [...] z dnia 15.01.2019 Burmistrz Gminy K. ustalił A.L. wysokość podatku rolnego za rok 2019 w kwocie 45.00 zł. Powyższa decyzja stała się ostateczna. Ustalone zobowiązanie podatkowe dotyczyło nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym R. (działki o nr [...] ). która według zapisów w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w K. nie posiada ustalonego właściciela a jako użytkownicy figurują nieżyjący J. i K. P. (dziadek i babcia A.P.). Po śmierci J. i K. P. zobowiązanie podatkowe z w/w nieruchomości było regulowane przez Z.P. (matka A.P.). Wysokość podatku rolnego ustalono w oparciu o zapisy w ewidencji gruntów i budynków oraz w oparciu o informacje podatkową złożoną w dniu 04.07.2018r przez A.P., który oświadczył przed organem podatkowym, iż po śmierci swej matki jest jedynym samoistnym posiadaczem tej nieruchomości.

Zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów i budynków działka o numerze [...] posiada powierzchnie 1.16 ha (RV 0.54 ha, RVI - 0.33 ha, RIVb - 0.26 ha), a działka o numerze [...] posiada powierzchnię 0.20 ha ( LIV - 0.16 ha. LV 0.13 ha). Wskazane użytki rolne nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

W dniu 19.02.2019r. do Urzędu Miejskiego w K. zgłosiła się I.S., która złożyła informację w sprawie podatku rolnego zgłaszając do opodatkowania działki o numerach [...]. położone w obrębie geodezyjnym R. Jednocześnie I.S. wyjaśniła, że jest współposiadaczem samoistnym tych działek i że w/w grunty figurowały uprzednio na jej zmarłych krewnych K. i J. P., a po ich śmierci nieruchomościami zajmowała się jej matka – Z.P. Ponadto wyjaśniła że po śmierci matki chce regulować zobowiązanie podatkowe z w nieruchomości, gdyż razem z bratem A.P. są współposiadaczami samoistnymi tej nieruchomości.

Na mocy postanowienia nr [...] z dnia 08.03.2019r. organ podatkowy wznowił postępowanie w sprawie decyzji nr [...] z dnia 15.01.2019r. ustalającej A.P. wysokość zobowiązania z tytułu podatku rolnego za rok 2019. Organ podatkowy uznał, ze w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania podatkowego (art. 240 § 1 pkt 5 o.p) tj. decyzja wydana A.P. jest ostateczna, a obecnie wychodzą na jaw istotne okoliczności, o których nie wiedział organ podatkowy wydając te decyzję.

W toku postępowania A.Ł. podtrzymał swoje stanowisko, zaznaczając, że samodzielnie włada przedmiotowymi gruntami i czynił to jeszcze za życia Z.Ł. Zdaniem A.Ł. I.S. nigdy nie wykazywała zainteresowania ww. gruntami i nie dokonywała żadnych faktycznych czynności związanych z władztwem nad nimi. I.S. natomiast podała, iż zgodnie z wolą jej matki czynności na rzeczonych gruntach miała wykonywać wspólnie z bratem. Według I.S. zarządza ona opisanymi nieruchomościami osobiście i za pośrednictwem córki - M.S., przeprowadzającej wizyty gospodarskie na działkach. Ponadto dodała, że interesuje się sytuacją prawną nieruchomości. M.S. oświadczyła, iż po śmierci Z.Ł. na prośbę I.S. sprawowała wraz z mężem bieżący nadzór nad nieruchomościami. Córka I.S. zwróciła uwagę, że odbyła szereg wizyt gospodarskich na działkach, np. w celu wycinania samosiejek, porządkowania gałęzi, zbierania malin, prowadzenia ustaleń z Przedsiębiorstwem Wodociągi i Kanalizacja [...] sp. z o.o. na temat sieci przyłączeniowej. Niejednokrotnie podczas wizyt odwiedzała również krewnych zamieszkujących w pobliżu opodatkowanych działek. Nadto M.S. zgłosiła swojej matce potrzebę powiadomienia Zarządu Dróg Powiatu [...] o konieczności naprawy połamanych słupków drogowych przy działce nr [...] oraz o braku oświetlenia i chodników na wysokości ww. działki, co stwarza niebezpieczeństwo dla użytkowników działki nr [...] i innych osób. W dniu 19 lipca 2019 r. organ I instancji przesłuchał świadków: G.K., W.S., J.S., D.S. i N.J. na okoliczność ustalenia użytkowników działek nr [...] w R. Państwo J., D. i W. S. zgodnie oświadczyli, że na spornych działkach widywali A.P. I.S. odwiedziła ich po raz ostatni jeszcze za życia swojej matki. M.S. była zaś u nich w 2020 r. dwukrotnie, przy czym świadkowie nie mieli wiedzy o tym, czy M.S. udała się też na ww. działki. W.S. dodał nadto, iż pomógł A.P. znaleźć firmę, która wykonuje prace porządkowe na działkach. N.J. wyjaśnił, że nie wie, kto użytkuje przedmiotowe działki, nie widywał nikogo na rzeczonych nieruchomościach, poza jednym przypadkiem koszenia trawy. N.J. nie wiedział jednak, kto dokonywał tej czynności. G.K. wskazał, iż na zlecenie A.P. wykonuje na działkach prace porządkowe. Trawę kosi także Ł.S. W opinii G.K. działkami nr [...] zajmuje się wyłącznie Pan A.Ł.

W dniu 18 czerwca 2020 r. pełnomocnik I.S. skierował do organu podatkowego pismo, z którego wynika, iż I.S. ma wątpliwości, czy informacje przekazywane przez A.P. są zgodne ze stanem faktycznym. I.S. zwróciła uwagę na nieścisłości w zakresie wystawionych rachunków i faktur za wykonane usługi.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Burmistrz Gminy K. przyjął, że zarówno A.Ł. jak i I.S. władają opodatkowanymi działkami ( A.Ł. twierdzi, iż jest jedynym posiadaczem samoistnym działek, a I.S., że współposiada działki wraz z bratem). W ocenie organu I instancji jest niepodważalne, że A.Ł. w sposób efektywny, widoczny dla otoczenia i niezależny od woli innych osób użytkuje ww. nieruchomości, wykonując różne prace porządkowe na działkach, na co przedstawił dowody i co potwierdzili świadkowie. Równocześnie organ podatkowy podkreślił, iż I.S. w 2019 r. miała możliwość korzystania z gruntów, a obecnie z uwagi na ogrodzenie nieruchomości przez A.P. podejmuje działania, które świadczą o tym, że nie akceptuje zaistniałego stanu rzeczy (vide: pismo z dnia 19 czerwca 2020 r. skierowane do A.P., dotyczące łamania zasad zarządzania rzeczą wspólną i pismo do Wydziału Ochrony Środowiska w Urzędzie Miejskim w K. w sprawie wycinki drzew). Zdaniem organu I instancji obydwie strony postępowania mają plany względem działek. Zarówno z wypowiedzi A.P., jak i I.S. wynika, iż wszystkie działania podejmowane przez nich względem rzeczonych gruntów są wyrazem władztwa nad nieruchomościami. Dlatego też Burmistrz Gminy K. stanął na stanowisku, że A.P. i I.S. należy przypisać przymiot współposiadaczy samoistnych gruntów.

Od rozstrzygnięcia Burmistrza Gminy K. odwołanie w ustawowy m terminie wniósł A.P. Odwołujący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

-prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, poprzez przyjęcie, iż I.S. jest podatnikiem podatku rolnego, gdyż posiada samoistnie grunty objęte decyzją, podczas gdy prawidłowo zebrany materiał dowodowy - przede wszystkim w postaci zeznań świadków -temu przeczy;

-prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego.

Według A.P. I.S. nie przedstawiła żadnego dowodu, który wskazywałby na wykonywanie przez nią posiadania samoistnego. Jako jedyny przejaw posiadania samoistnego przez I.S. organ I instancji uznał prowadzenie ustaleń na temat sieci przyłączeniowej (bliżej nieokreślonych) i wycinki drzew, które nie przyniosły żadnego efektu. Odwołujący dodał, że wniosek dotyczący drzew mogła złożyć każda osoba trzecia. A.P. zaznaczył, iż kosił działkę regularnie i czynił na nią nakłady . W 2020 r. ogrodził działkę siatką ogrodzeniową, co wiązało się z wydatkami w wysokości 1 048,50 zł na zakup siatki i kosztami w kwocie 2 500.00 zl. (vide: dołączone do środka zaskarżenia faktury). Odwołujący zwrócił ponadto uwagę, że dokonał wpłaty na rzecz podatku rolnego za 2019 r. Dlatego też jego sprzeciw budzi ponowne objęcie decyzją organu podatkowego nieruchomości, za które organ otrzymał już płatność. A.P. zarzucił też organowi podatkowemu, iż pominął jego wnioski co do uzupełnienia akt postępowania.

W piśmie z dnia 11 stycznia 2021 r. I.S., zaprzeczyła twierdzeniom Odwołującego w szczególności o:

-braku w aktach sprawy dowodu wpłaty przez nią podatku rolnego za 2018 r.:

-niepoczynienia od chwili śmierci Z.Ł. praktycznie żadnych nakładów finansowych na nieruchomość (przykładowo Strona wymieniła, że poniosła wydatki na: koszenie trawy przez U. sp. z o.o. w K., zasadzenie roślin iglastych na działce nr [...] oraz krzewów i drzew owocowych na działce nr [...] , ubezpieczenie nieruchomości zawarte z E. S.A., podatek rolny za 2018 r. i 2019 r.);

- podejmowaniu działań przez jej córkę i zięcia w celu wykazania pozorów jej posiadania samoistnego.

Według I.S. A.Ł. nie przedstawił generalnie żadnych dowodów świadczących o zajmowaniu się działkami w 2018 r. (pierwsze rachunki, które przedłożył pochodzą z kwietnia 2019 r.), poza oświadczeniem złożonym w Referacie Podatkowym Urzędu Miejskiego w K. z dnia 27 kwietnia 2018r.

I.S. zaakcentowała, że wolą poprzedniego posiadacza samoistnego – Z.Ł. było, by wszelkie czynności w odniesieniu do rzeczonych działek były po jej śmieci wykonywane przez jej dzieci.

I.S. szczegółowo opisała podejmowane przez siebie działania wobec spornych gruntów, wymieniając m.in., iż: zainicjowała procedurę weryfikacyjną w zakresie wycinki drzew na zlecenie A.Ł. na działce nr [...] w R. bez odpowiedniego obligatoryjnego zgłoszenia; ustaliła z Burmistrzem Gminy K. stan faktyczny dotyczący władających i opłat podatkowych od 1981 r.; prowadziła korespondencję z Zarządem Dróg Powiatu [...] w przedmiocie zasad ogrodzenia działki nr [...] położonej przy drodze powiatowej nr [...] oraz z A.Ł. co do łamania zasad zarządzania rzeczą wspólną; kontaktowała się w bieżących sprawach z sąsiadami; złożyła wnioski o wydanie wypisu/wyrysu z ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr [...] ; otrzymała pismo z Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego potwierdzające zasady gospodarowania działką nr [...] znajdującą się w obszarze Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 15 lutego 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu pierwszej instancji .

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono , że dla właściwego ustalenia podstawy opodatkowania ustawodawca w art. 6a ust. 5 u.p.r. nałożył na podatników podatku rolnego obowiązek złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o gruntach, sporządzonej na odpowiednim formularzu, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego oraz informowania tego organu o zaistniałych zmianach mających wpływ na wymiar podatku.

Kwestie związane z powstaniem obowiązku podatkowego w podatku rolnym reguluje art. 6a ust. 1 u.p.o.l. Zgodnie z powołanym przepisem obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.

Stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik (art. 133 § 1 o.p.). Status podatnika podatku rolnego ma m.in. posiadacz samoistny gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.r.).

W myśl art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Informacje ujęte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 o.p. Kwestionowanie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków odbywa się w postępowaniu odrębnym od postępowania podatkowego. Dopóki podatnik nie wystąpi do właściwego organu o zmianę zapisów w ewidencji i dopóki to nie nastąpi, dopóty nie może skutecznie zarzucić organom podatkowym błędnych ustaleń co do przedmiotu i podstawy opodatkowania. Jeżeli istnieją rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a danymi ewidencji gruntów, to na podatniku ciąży obowiązek doprowadzenia do ich zgodności ze stanem faktycznym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1914/08).

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, komu w dacie wydania decyzji pierwotnej (15 stycznia 2019r.) przysługiwał przymiot posiadacza samoistnego nieruchomości nr 17 i 157.

Działka nr [...] została sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako: RV (0.54 ha). RVI (0.33 ha) i RIVb (0.29 ha: 0.2175 ha przeliczeniowego), a działka nr [...] jako LV (0.13 ha) i ŁIV (0.16 ha; 0,112 ha przeliczeniowego).

Wbrew twierdzeniom Odwołującego podstawą wydania zaskarżonej decyzji nie było wyłącznie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.Ł.

Rozstrzygając o kluczowej dla kontrolowanej sprawy kwestii, należy mieć na uwadze, iż normodawca rozróżnił dwie kategorie podatników podatku rolnego: właścicieli oraz posiadaczy samoistnych. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 3 ust. 2 u.p.r. podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne będące właścicielami lub posiadaczami samoistnymi gruntów, z zastrzeżeniem, że jeżeli przedmiot opodatkowania (grunt) znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Ustawa nie definiuje posiadania samoistnego w sposób autonomiczny dla celów prawa podatkowego, a zatem w tym zakresie trzeba odnieść się do przepisów Kodeksu cywilnego (dalej: k.c). W myśl art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten. kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca łub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym (art. 339 k.c.). Posiadanie stanowi stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Jednakże w ściślejszym, techniczno-prawnym znaczeniu (zdefiniowanym w art. 336 k.c.) konieczne jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia wykonywanego za kogoś innego. Niezbędny element cywilistycznej konstrukcji posiadania stanowi więc psychiczny czynnik zamiaru władania rzeczą dla siebie {animus rem sibi habendi).

Kolegium w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż w 2019 r. współposiadaczami samoistnymi przedmiotowych nieruchomości byli A.Ł. i I.S.. W 2019 r. obie strony postępowania miały nieograniczony dostęp do nieruchomości. Poczynione przez organ I instancji ustalenia, szczegółowo opisane w części historycznej niniejszej decyzji oraz dołączone przez Strony do akt sprawy dokumenty potwierdzają, że zarówno A.Ł., jak i I.S. władają działkami jak właściciele. Nie ma przy tym znaczenia, który z Podatników poniósł większe koszty związane ze swoim władztwem nad nieruchomościami. Na marginesie organ odwoławczy zauważył, że załączony do pisma I.S. z dnia 11 stycznia 2021r. wydruk dotyczący ubezpieczenia nieruchomości położonej w R. nie zawiera daty podpisania umowy.

Zdaniem Kolegium Burmistrz Gminy K. podjął niezbędne działania w celu wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Niewydanie rozstrzygnięcia, które byłoby zgodne z oczekiwaniem A.Ł., nie oznacza, iż organ podatkowy naruszył obowiązujące przepisy.

Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że rozstrzygnięcie ustalające wysokość podatku rolnego, wydane w trybie wznowienia postępowania, nie jest aktem właściwym do rozliczenia kwot uiszczonych przez Podatnika na podstawie decyzji "pierwotnej". Wymierzając podatek rolny, organ podatkowy nie uwzględnia wcześniej dokonanych wpłat. Pozostają one bez wpływu na kwotę zobowiązania wskazaną w decyzji wymiarowej. Z opisanych względów Burmistrz Gminy K. decyzją z dnia 21 września 2020 r. ustalił pełną wysokość zobowiązania podatkowego za 2019r. Poza zakresem przedmiotowego postępowania pozostaje również kwestia wyjaśnienia, czy K.K. był wcześniej pełnomocnikiem Z.Ł.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której zarzucono wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania : tj. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. oraz art. 77 par. 1 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, oraz art. ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatku rolnym poprzez błędne ustalenie, że I.S. jest posiadaczem samoistnym działek nr [...] położonych w miejscowości R.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że bezspornym w sprawie pozostawało od samego początku, iż Skarżący pozostawał wyłącznym samoistnym posiadaczem działek nr [...] położonych w miejscowości R. na co wskazuje szereg dowodów, które zostały przeprowadzone w sprawie, są one obiektywne i wykazują stan faktyczny samoistnego posiadania przedmiotowych działek przez Skarżącego.

Tymczasem zarówno organ I Instancji tj. Burmistrz Gminy K., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w całkowicie dowolny sposób i bez rzetelnego zweryfikowania materiału dowodowego uznały, że samoistnym posiadaczem przedmiotowych działek była równocześnie także siostra Skarżącego I.S..

Tymczasem nie polega na prawdzie twierdzenie I.S., jakoby dokonała Ona terminowej płatności za podatek rolny za rok 2018, albowiem deklarację wyrażającą chęć zapłaty tego podatku złożyła dopiero w lutym 2019. Potwierdza to również Jej oświadczenie z dnia 19.02.2019, w którym zwróciła się o ustalenie zobowiązania podatkowego. Skarżący zwraca uwagę, że opłata i decyzja o podatku rolnym za rok 2018 dotyczy tylko i wyłącznie podatku rolnego naliczonego Z.Ł. tj. mamie Skarżącego i Uczestniczki, zaś na samym potwierdzeniu przelewu brak jest wskazania daty wpływu w/w potwierdzenia do Urzędu Miasta w K., okoliczności te Organy pominęły.

Organom przy ocenie materiału dowodowego całkowicie umknęło także to, że powoływane przez uczestniczkę I.S., wydatki rzekomo przez Nią poniesione tj. faktur i polisa ubezpieczeniowa, dotyczą roku 2020, czyli czasu gdy trwało już przedmiotowe postępowanie dotyczące ustalenia podatku rolnego za 2019r. Niezależnie od powyższego, Organy w sposób nierzetelny zbadały przedkładany przez uczestniczkę materiał dowodowy, albowiem przedstawiona do akt sprawy polisa ubezpieczeniowa nr [...] wystawiona przez E., mająca stanowić dowód na samoistne posiadanie przez siostrę działki nr [...] w miejscowości R., nie potwierdza faktycznego stanu, albowiem powyższa działka jest niezabudowanym nieużytkiem gruntowym i z tego powodu nie można takiego nieużytku ubezpieczyć ( nie ma bowiem na niej niczego co miało by jakąś wartość ubezpieczeniowa). Dlatego też zachodzi duże prawdopodobieństwo, iż powyższy dokument jest podrobiony, gdyż na działce nr [...] , nie znajduje się nic co można by ubezpieczyć. Ponadto co istotne, na powyższej polisie brak jest także daty jej zawarcia.

Organy pominęły także milczeniem to, że rzekome wizyty na działkach nr [...] i nr [...] położonych w miejscowości R., jakie składać miała siostra I.S., nie znalazły potwierdzenia w zeznaniach świadków W., J. i D. S., którzy zeznali, że jedynie zięć, a jednocześnie pełnomocnik uczestniczki i jej córka dwa razy pojawili się jedynie u nich w domu, natomiast zaprzeczyli jakoby widzieli kogokolwiek z nich na działkach. Nie mówiąc już o tym, że nie widzieli Oni na przedmiotowych działkach samej uczestniczki, która by tam cokolwiek robiła.

Organy nie odniosły się w ogóle do tego, że uczestniczka I.S. ostatni raz w miejscowości R. widziana była dwa lata przed śmiercią Z.Ł. czyli w 2016r. i to nie na działkach, ale w domu Państwa S.

Twierdzeń uczestniczki nie potwierdził również świadek N.J. powołany przez uczestniczkę, albowiem stwierdził On, że nigdy nikogo na działkach nr [...] nie widział.

Odnosząc się do kwestii procedury weryfikacyjnej wycinki drzew to, wskazano, że nastąpiła ona na podstawie donosu do Wydziału Ochrony Środowiska i została wszczęta w chwili stawiania przez Skarżącego ogrodzenia.

Poza tym, to uczestniczka chcąc wykazać działania - w piśmie z dnia 19.06.2019r. informowała Urząd o dokonaniu wycinki drzew, co jednakże także nie świadczy o samoistności posiadania przez Nią przedmiotowych działek.

Ustalenia Skarżącego z firmą L., która profesjonalnie zajmuje się tego typu usługami zostały spisane w umowie i polegały na pracach porządkowych i wycince samosiejek.

Odnosząc się do kwestii ustalania opłat podatkowych przez I.S., Skarżący podniósł, iż nie było ono konieczne, albowiem Z.Ł. przed śmiercią przekazała Skarżącemu jako samoistnemu posiadaczowi przedmiotowych działek całą dokumentację ich dotyczącą.

Co do przedstawianych przez uczestniczkę zasad gospodarowania działką na granicy Tęczyńskiego Parku Krajobrazowego, Skarżący podnosi i zwraca uwagę, że zasady te są ściśle określone i otrzyma je każdy kto o nie wystąpi. Nawet nie będący posiadaczem samoistnym posiadaczem położonych tam działek. Dlatego przedłożenie takiego ich posiadania w żaden sposób nie dowodzi samoistności posiadania nieruchomości. Analogicznie sprawa wygląda z kwestią wypisu z ewidencji gruntów, czy też wydruków z geoportalu, które nie stanowią dowodu istotnego do czynienia ustaleń w kwestii samoistności posiadania ( o czym informuje sam portal), gdyż są również powszechnie dostępne.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym od dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

W niniejszej sprawie Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem wezwał skarżącego i organ o podanie, czy strony wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP. Skarżący pismem z dnia 22 września 2021 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej podając adres elektroniczny, natomiast organ pomimo prawidłowego zawiadomienia nie udzielił stosownej odpowiedzi.

Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 28 grudnia 2021 r. wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów na dzień 13 stycznia 2022 r.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji strony skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) - poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wykazała, że akty te naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd stwierdził bowiem nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa.

Podkreślić również należy, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (p. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt: II FPS 8/09). Zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy ustalić przepisy jakie mają zastosowanie w niniejszej sprawie.

Stosownie zatem do art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. osoby fizyczne są obowiązane do złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzonej na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania tym podatkiem w trakcie roku podatkowego. Zgodnie dalej z art. 21 § 5 O.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji (zeznania, wykazu informacji), wysokość zobowiązania podatkowego ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba, że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalania wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym. Z kolei w myśl art. 21 ust. 1 u.p.g.k., dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych.

Stosownie do art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Obowiązek podatkowy posiadacza samoistnego wyprzedza zatem obowiązek podatkowy właściciela nieruchomości oraz wyłącza konieczność poszukiwania przez organ podatkowy właściciela (w tym w drodze inicjowania stosownego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia praw do spadku po zmarłym właścicielu) w razie, gdy stan prawny danej nieruchomości jest nieuregulowany.

W niniejszej sprawie stan prawny przedmiotowej nieruchomości jest nieregulowany, albowiem w ewidencji gruntów i budynków sporne działki nr [...] nie posiadają ustalonego właściciela a jako użytkownicy figurują nieżyjący J. i K. P. (dziadek i babcia A.P.). Po śmierci J. i K. P. zobowiązanie podatkowe z w/w nieruchomości było regulowane przez Z.P. matkę A.P. i I.S. Wysokość podatku rolnego ustalono w oparciu o zapisy w ewidencji gruntów i budynków oraz w oparciu o informacje podatkową złożoną w dniu 04.07.2018r przez A.P..

Poza sporem pozostaje przedmiot opodatkowania.

Istota sporu ogniskuje się wokół kwestii , kto jest posiadaczem samoistnym ww. jednostki. Taka zaś osoba jest bowiem - stosownie do cytowanego wyżej art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. - podatnikiem podatku od nieruchomości.

W tym miejscu zauważyć należy, że kwestia kto jest samoistnym posiadaczem wymaga odwołania do przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest stanem faktycznego władztwa nad rzeczą. Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny wyrażający się we władaniu rzeczą oraz element psychiczny wyrażający się w psychicznym nastawieniu do wykonywanego władztwa. Posiadanie samoistne tym różni się od posiadania zależnego, że jest władztwem nad rzeczą niezależnym od dyspozycji i woli innej osoby (Kodeks Cywilny Komentarz, tom I, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 796).

W ocenie Sądu organy podatkowe zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, który pozwalał na właściwą ocenę, że zarówno Skarżący jak i I.S. legitymowali się statusem posiadacza samoistnego, a zatem - byłi podatnikiem podatku od ww. nieruchomości.

Dodać należy, że przeprowadzone dowody nie zostały w żaden sposób zakwestionowane przez Skarżącego, i stanowią pełnoprawny materiał dowodowy, na którego podstawie organy mogły dokonywać wiążących ustaleń dowodowych także w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu Administracyjnego słusznie zauważył organ , że z definicji ustawowej posiadania samoistnego (art. 336 k.c.) wynika iż jest ono stanem faktycznym przejawiającym a/i na władztwie mul rzeczą (corpus possesionis) oraz wali władania nią dla siebie( animus rem sibi hahendi). Pierwszy z elementów budujących samoistne posiadanie występuje wtedy, gdy dana osoba znajduje się w sytuacji pozwalającej na korzystanie z rzeczy w takt sposób, w jaki mogą to czynić osoby którym przysługuje do rzecz) prawo własności. przy czym nie jest wymagane efektywne korzystanie z rzeczy, wystarczy sama możliwość korzystania, rozumiana jako możliwość używania tej rzeczy pobierania z niej pożytków, przekształcenia lub nawet zniszczenia. Władztwo nad rzeczą musi być stanem trwałym (choć przejściowo posiadacz mam nie wykonywać władztwa bez utraty posiadania), nie napotykającym skutecznego oparu osób trzecich. Wola władania dla siebie (animus rem sibi habendi) przejawia się w podejmowaniu wielu czynności i wskazujących na to, że posiadacz traktuje rzecz jako pozostającą w tego sferze swobodnej dyspozycji, przy czym ocena podejścia uwzględnia rzeczywistą wolę władającego, ale dokonywana jest obiektywnie z punktu w widzenia otoczenia posiadającego. Definicja posiadania pomija natomiast sposób oraz okoliczności, w których doszło do objęcia nieruchomości we władanie, mające znaczenie jedynie dla oceny dobrej lub złej wiary pływającej na długość okresu zasiedzenia.( uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 26 października 2007 r., III CZP 30/07 (OSNC 2008, Nr 5, poz. 43).

Jednocześnie zauważyć należy, że posiadanie samoistne jest dziedziczne.

W postanowieniu z dnia 16 listopada 2017 r. sygn.. akt V CSK 15/17. Sąd Najwyższy uznał, że posiadanie gruntu nie musi polegać na faktycznym jego wykonywaniu. Władzę faktyczną nad rzeczą ma bowiem nie tylko ten, kto z niej rzeczywiście, efektywnie korzysta, ale także ten, kto ma tylko możliwość takiego korzystania, choćby nie czynił z niej użytku. Posiadanie samoistne nieruchomości jest dziedziczne. Dziedziczenie posiadania rzeczy polega na przejściu na spadkobierców - z mocy prawa, z chwilą otwarcia spadku - wszystkich skutków prawnych, jakie wynikały z jej posiadania przez spadkodawcę.

Jak wynika z postanowienia o nabyciu spadku, spadek po zmarłej Z.P. nabyli A.P. i I.S. w ½ części każde z nich. Zatem z chwilą otwarcia spadku oboje rodzeństwo stało się z mocy prawa samoistnymi posiadaczami spornych działek.

Jeden ze spadkobierców, kontynuujący posiadanie spadkodawcy, może przejąć to posiadanie wtedy gdy:

1. spadkodawca przekaże dotychczasowe swoje posiadanie tylko jednemu ze spadkobierców.

2. pozostali spadkobiercy zgodnie przekażą posiadanie na rzecz jednego z nich, rezygnując z posiadania po spadkobiercy. Może to nastąpić w sposób wyraźny, albo dorozumiany.

3. pozostały na spadkowej nieruchomości spadkobierca zamanifestuje w sposób wyraźny wyłączność swojego posiadania (np. wymieniając zamki w domu i nie wpuszczając pozostałych spadkobierców na posesję), albo, bez uzgodnień z pozostałymi spadkobiercami i bez ich sprzeciwu, dokona istotnych zmian w nieruchomości.

Żadne z tych okoliczności w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Zgodzić się zatem należy z organem, że co prawda A.Ł. w sposób efektywny, widoczny dla otoczenia i niezależny od woli innych osób użytkował ww. działki niemniej jednak również I.S. w 2019 r. miała możliwość korzystania z gruntów. Działki były bowiem nieogrodzone. Podejmowała szereg czynności nadzorczych, wykorzystując do tego swoja córke i jej zięcia. To żę część z tych czynności mogły wykonywać osoby trzecie nie zmienia faktu, że poprzez te czynności uczestniczka manifestowała swoje nabyte w drodze dziedziczenia prawo posiadacza samoistnego spornych działek. Wszystkie te działania podejmowane przez uczestniczkę świadczą o uzewnętrznieniu faktu posiadania i mają one charakter faktyczny i nie zmienia tego okoliczność, że pewne czynności mogły być nieprawidłowe (kwestia ubezpieczenia gruntów)

Jednocześnie podkreślić należy, że Uczestniczka sprzeciwiła się ogrodzeniu działki nr [...] wysyłając A.Ł. stosowne pismo wzywające go do zaprzestania wykonywania wszelkich dalszych czynności, a obecnie z uwagi na ogrodzenie nieruchomości przez A.P. podejmuje działania, które świadczą o tym, że nie akceptuje zaistniałego stanu rzeczy (vide: pismo z dnia 19 czerwca 2020 r. skierowane do A.P., dotyczące łamania zasad zarządzania rzeczą wspólną i pismo do Wydziału Ochrony Środowiska w Urzędzie Miejskim w K. w sprawie wycinki drzew).

Również organy słusznie uznały za wiarygodne oświadczenie M.S. , że w spornym okresie wielokrotnie była na spornych działkach w celu utrzymania ich w należytym porządku, co pośrednio potwierdza W.S., mieszkaniec R. zeznając , że w 2019 r. M.S. wraz z mężem dwukrotnie odwiedziła go. Zauważyć należy, że M.S. zamieszkuje w miejscowości W. pod K. niedaleko R., a zatem logiczne jest , że miała największe możliwości doglądania ww. działek. I.S. jak A.Ł. mieszkają bowiem z E. Racjonalne jest zatem wyjaśnienie, że dokonując tzw. wizyt gospodarskich odwiedzała przy okazji rodzinę tj W. i J. S.

Uznać zatem należy, że uczestniczka z chwila otwarcia spadku wraz ze skarżącym nabyła prawo samoistnego posiadania działek [...] w R. i prawa tego nie zrzekła się jak i poprzez swoje zachowanie manifestowała je poprzez swoje zachowanie . Z wypowiedzi I.S. oraz jej zachowania wynika, iż wszystkie działania podejmowane przez nią względem gruntów są wyrazem władztwa nad nieruchomościami.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że I.S. trafnie została uznana za współposiadacza samoistnego przedmiotowej nieruchomości, a zatem także za podatnika podatku od nieruchomości w odniesieniu do tej nieruchomości, w świetle art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.

Zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa tak procesowego, jak i materialnego. W ocenie sądu nie ma zatem podstaw do jej uchylenia. W realiach sprawy nie było również podstaw do uwzględnienia żądań podatniczki, przedstawionych w skardze, sprowadzających się do wymierzenia organom podatkowym grzywien oraz zasądzenia odszkodowania na rzecz skarżącej. Oba żądania możliwe są do uwzględnienia w sytuacji, gdy organy podatkowe pozostają w bezczynności lub przewlekle prowadzą postępowanie. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi nie były tego rodzaju sytuacje ale merytoryczne rozstrzygnięcie - decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego strony.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), oddalił skargę.