Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 934/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 134
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ R.Wiatrowski /-/ M.Skwierzyńska /-/ S.Małek


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku Z. Sz. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2009r. wystawionego przez Burmistrza Miasta K., obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości za 2008r. (II, III i IV rata) w kwocie należności głównej [...] zł.

W celu zrealizowania powyższego obowiązku organ egzekucyjny w dniu [...] marca 2009r. doręczył zobowiązanemu skutecznie tytuł wykonawczy i jednocześnie, na podstawie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia w Banku PKO BP Oddział w K. prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności.

Pismem z dnia [...] czerwca 2009r. Z. Sz. wniósł o odstąpienie od dalszych czynności egzekucyjnych, na podstawie przepisu art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie przepisu art. 59 w.w. ustawy. Z kolei w dniu [...] czerwca 2009r. zobowiązany doprecyzował charakter swego żądania, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego.

W treści powyższego pisma wnioskodawca poinformował, iż w dniu [...] czerwca 2009r. wystąpił do wierzyciela - Burmistrza Miasta K. z oświadczeniem, iż po uwzględnieniu kwot pobranych w dniach: [...] marca 2009r., [...] marca 2009r. i [...] maja 2009r., wpłacie dokonanej w dniu [...] czerwca 2009r. na konto Urzędu oraz po uwzględnieniu nierozliczonych od [...] października 2006r. należnych mu środków pieniężnych od Gminy Miejskiej w K. - cała kwota zadłużenia została uregulowana. Zatem jego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego pozostaje w pełni uzasadniony.

W związku z wnioskiem zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. w dniu [...] czerwca 2009r. wystąpił do Burmistrza Miasta K. o udzielenie informacji dotyczącej stanu zaległości Z. Sz. z tytułu podatku od nieruchomości za 2008r., a po jej uzyskaniu w dniu [...] lipca 2009r. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2009r. wywodząc w uzasadnieniu, że wierzyciel egzekwowanej zaległości podatkowej stwierdził, iż w/w podatnik posiada nadal zaległość z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2008r. w kwocie [...] zł oraz [...] zł z tytułu odsetek za zwłokę wobec czego zarówno zawieszenie postępowania egzekucyjnego bądź jego umorzenie jest niezasadne.

Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany złożył w przepisanym prawem terminie zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania. Z. Sz. poinformował, iż – jego zdaniem: "(...) podstawę prawną i merytoryczną zarzutów wniesionych do organu egzekucyjnego w piśmie z dnia [...] czerwca 2009r. stanowił przepis art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji".

Skarżący wskazał, iż Burmistrz K. poinformował organ egzekucyjny, że słusznie dochodzi zapłaty III i IV raty z tytułu podatku od nieruchomości za 2008r. - nie wyraził jednak swego stanowiska w formie postanowienia, na które zgodnie z art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługiwałoby mu zażalenie. Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał swoje merytoryczne rozstrzygnięcie nie czekając na prawomocne postanowienie Burmistrza – w myśl art. 34 § 4 cytowanej powyżej ustawy. Zatem działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. uważa za niezgodne z przepisami prawa i naruszające jego interes.

Zdaniem skarżącego zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za 2008r. zostało w całości zaspokojone, co wykazał w piśmie z dnia [...] czerwca 2009r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. W związku z tym postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego winno zostać umorzone.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] września 2009r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., uznając, iż nie narusza ono obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ odwoławczy wskazał, iż art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej wymienia w sposób enumeratywny przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Natomiast fakultatywny tryb umorzenia przewidziany został w art. 59 § 2 tej ustawy. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W związku z treścią tych norm organ drugiej instancji uznał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., mając jednoznaczne stanowisko wierzyciela – który nie był w tym wypadku zobligowany do nadania mu formy postanowienia – stwierdzające istnienie po stronie zobowiązanego istnienie m. in. zaległości z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2008r., nie miał podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazany obowiązek był bowiem wymagalny zarówno w dacie wszczęcia egzekucji, jak i rozstrzygania przez organ egzekucyjny w niniejszej sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. dodał również, że organ egzekucyjny – zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z drugiej zaś strony, kwestionowanie przez Z. Sz. istnienia obowiązku podatkowego objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez Burmistrza Miasta K. możliwe było przez zgłoszenie zarzutów wymienionych w przepisie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, których podatnik ten nie wniósł, a w tym postępowaniu wierzyciel mógł zająć stanowisko w formie postanowienia w zakresie zgłoszonych zarzutów, na które przysługiwałoby zobowiązanemu zażalenie.

Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] wrześnie 2009r. stało się przedmiotem skargi Z. Sz. do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której strona zarzuca temu orzeczeniu naruszenie art. 59 § 1 pkt. 2, art. 33 pkt. 10 oraz art. 34 § 1 pkt. 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez ich błędną interpretację. Wskazując na te zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności w/w postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. i uchylenie obu tych orzeczeń w całości.

W uzasadnieniu skargi Z. Sz. wywiódł, iż Dyrektor Izby Skarbowej w P. odmówił mu umorzenia postępowania egzekucyjnego z tego względu, że w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie złożył zarzutów w trybie przepisu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący wskazał jednocześnie, że nie mógł skorzystać z tego prawa, gdyż w terminie do zgłoszenia zarzutów faktycznie posiadał jeszcze zaległość z tytułu dochodzonych rat podatku od nieruchomości za 2008r.

Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy błędnie stwierdził, iż zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 59 w/w ustawy – to dwa niezależne od siebie postępowania administracyjne. W opinii skarżącego, instytucję wygaśnięcia obowiązku podatkowego w związku z jego wykonaniem w toku egzekucji administracyjnej ustawodawca uregulował w przepisie art. 33 pkt 1 i art. 59 cytowanej wyżej ustawy, nie wprowadzając jednocześnie limitów czasowych na zgłoszenie zarzutów.

W dalszej części skargi Z. Sz. przedstawił własne rozliczenia dokonanych wpłat na konto Gminy, z których wynika, że na dzień [...] czerwca 2009r. cała kwota zadłużenia wobec Urzędu Gminy w K. została uregulowana. Zatem dopiero z tą datą jego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego pozostaje w pełni uzasadniony. Skarżący wskazał także, że Burmistrz Miasta K. udzielając informacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K., iż słusznie dochodzi należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2008r. – nie wyraził swego stanowiska w formie postanowienia, na które przysługiwałoby mu zażalenie, przez co został naruszony przepis art. 34 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), a także art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice określonej sprawy. W konsekwencji treść i zakres rozpoznania sądu administracyjnego determinują właściwe, w każdej sprawie wymagające indywidualnego ustalenia, normy prawa materialnego, które w ostatecznym rezultacie wyznaczają nieprzekraczalne granice tożsamości sprawy podatkowej.

W rozpoznawanej sprawie niesporny między stronami jest fakt wszczęcia przeciwko Z. Sz. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza Miasta K. dotyczącego wyegzekwowania zaległości podatkowej z tytułu II, III i IV raty podatku od nieruchomości za rok 2008 (a nie za 2009 r. jak błędnie w nim podano, skoro tytuł ten wystawiono [...] lutego 2009r.).

Nie ulega też wątpliwości, że skarżący nie wniósł zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm. – dalej u.p.e.a.). Wniósł natomiast wniosek o zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego jako bezprzedmiotowego wobec całkowitego zaspokojenia wierzyciela tj. zapłaty zaległego podatku przez wyegzekwowanie kwoty [...] zł i [...] zł oraz przez potrącenie kwoty [...] zł z wierzytelności jaką Z. Sz. posiadał od Gminy K.

W świetle przytoczonego stanu faktycznego sprawy mając na względzie wyrażoną w art. 134 p.p.s.a. zasadę oficjalności oraz legalności odnieść należy się do prawidłowości stanowiska organów egzekucyjnych wyrażonego w wydanych przez nie postanowieniach, mając na uwadze regulacje prawa dotyczącą umorzenia postępowania egzekucyjnego zawartą przede wszystkim w art. 59 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 wymienia przypadki, w których umarza się postępowanie egzekucyjne, w tym także sytuację, gdy egzekwowany obowiązek wygasł (§ 1 pkt 2) na co, jak należy sądzić, powołuje się skarżący.

Z przepisu art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dale O.p.) wynika, że zobowiązanie podatkowe wygasa m.in. w skutek zapłaty (§ 1 pkt 1) lub potrącenia (§ 1 pkt 3) bądź przejęcia prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym (§ 1 pkt 7).

Zarówno zobowiązany jak i wierzyciel może wystąpić o umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., o czym stanowi § 4 powołanego art. 59 u.p.e.a.

Żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany winien jednak wykazać istnienie przesłanki uzasadniającej to umorzenie. Strona skarżąca zarówno w swoim wniosku jak i w dalszym toku postępowania (a także w toku postępowania sądowego) nie przedstawiła jednoznacznych dowodów potwierdzających uregulowanie w całości dochodzonych tytułem wykonawczym zaległości podatkowych za rok 2008, które pozwoliłyby zakwestionować zasadność stanowiska wierzyciela – Burmistrza Miasta K., co do istnienia tych zaległości (vide pismo Burmistrza z dnia [...] lipca 2009r., które przesądzało o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny).

Tylko bowiem jednoznaczne stwierdzenie przez wierzyciela, że objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] lutego 2009r. obowiązek wygasł przez jego zapłatę bądź potrącenie lub wyegzekwowanie uzasadniałoby umorzenie egzekucji, w sytuacji gdy zobowiązany nie wykazał (nie udowodnił) tego faktu przekonywującymi dowodami.

Za niewystarczające do uznania, iż zachodzi okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego uznać bowiem należy oświadczenie skarżącego, czy m.in. pismo Burmistrza Miasta K. z dnia [...] lipca 2009r. przedstawione Sądowi, z treści którego wynika, iż Z. Sz. nadal posiada zaległość podatkową w podatku od nieruchomości za rok 2008 w wysokości [...] zł, którą umniejszają wypłaty dokonane przez poborcę skarbowego w dniu [...] marca 2009r., [...] maja 2009r. i 19 czerwca 2009r. w łącznej wysokości 2.817,80zł. Natomiast pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] marca 2010r. dotyczy należności wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza Miasta K. w dniu [...] sierpnia 2006r., a więc nie dotyczy niniejszej sprawy.

W świetle powyższego organ egzekucyjny zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec braku dowodów na uregulowanie zaległości podatkowej przez zobowiązanego (jej wygaśnięcia).

W tym stanie rzeczy, bez względu na stanowisko strony skarżącej, co do wadliwego zaliczenia przez organ podatkowy kwoty wyegzekwowanej przez organ podatkowy (...zł) na podstawie tytułu wykonawczego [...] dotyczącego zaległości podatkowej za rok 2005, która nie została zaliczana przez organ podatkowy – Burmistrza Miasta K. na poczet egzekwowanych tytułem wykonawczym z [...] lutego 2009r. zaległości podatkowych za rok 2008 uznać należy, że zaległość podatkowa nadal istnieje. Podkreślić także należy, że wyrok tutejszego Sądu z dnia 18 czerwca 2008r. sygn. akt I SA/Po 247/08 uchylający postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie zarachowania, wbrew woli podatnika, dokonanej przez niego wpłaty w kwocie [...] zł na poczet podatku od nieruchomości za 2007r. nie rzutuje na możliwość zarachowania tej kwoty na poczet w/w podatku za rok 2008. Podatnik uznał, że wpłata ta dotyczy roku 2007, zaś organ podatkowy zarachował ją na wcześniejszą zaległość podatkową dotyczącą roku 2005, co zasadnie zakwestionował Sąd. Tym niemniej prawidłowe zarachowanie w/w wpłaty na poczet zaległości roku 2007 nie ma wpływu na umniejszenie zaległości podatkowej dotyczącej roku 2008.

Z przedstawionych wyżej względów, wobec niezasadności przetoczonych przez stronę skarżącą argumentów oraz wniosków, skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

/-/R. Wiatrowski /-/M. Skwierzyńska /-/S. Małek

kk