Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 399/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska (spr.), NSA Janusz Nowacki, Protokolant Asystent sędziego Izabela Wędrak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania S.S. oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 399/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P. orzekł o wymeldowaniu S.S. z pobytu stałego w mieszkaniu nr 27 przy ulicy A nr 186/188 w P.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że E.S. (była żona S.S.) wystąpiła w dniu 15 listopada 2005 r. o wymeldowanie S.S. z pobytu stałego w w/w mieszkaniu. Uzasadniając wniosek E.S. napisała między innymi, że: "S.S. nie przebywa pod w/w adresem od czerwca 2001 r., a od sierpnia 2003 r. nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Aktualnie zamieszkuje w domu będącym ich wspólną własnością przy ulicy B 5 w P .

W ocenie organu I instancji spełnione zostały przesłanki uzasadniające wymeldowanie S.S. z pobytu stałego są zawarte w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym ograniczono się do badania i oceny przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, jako jedynej warunkującej wydanie decyzji orzekającej o wymeldowaniu.

Zdaniem organu zostało udowodnione, że S.S. od czerwca 2001 r. nie przebywa w mieszkaniu nr 27 przy ulicy A nr 186/188 w P., które opuścił nie dopełniając obowiązku wymeldowania się i od tego czasu nie zamieszkał ponownie w tym mieszkaniu. Mieszkanie w czerwcu 2001 roku zostało wynajęte osobom trzecim przez małżonków S. Następnie w sierpniu 2003 roku w tym mieszkaniu zamieszkała ponownie E.S., ponieważ w toku sprawy rozwodowej między E. i S.S., Sąd Okręgowy w P. w dniu [...] r. wydał postanowienie na mocy którego S.S. obowiązany był wydać mieszkanie swojej żonie. S.S. od daty wynajęcia tego mieszkania tj. czerwca 2001 r., aż do dnia 19 lutego 2003 r. nie zamieszkał w lokalu mimo, że miał taką możliwość. Następnie w dniu [...] r. Sąd Okręgowy w P. rozwiązał związek małżeński E.S. i S.S. nie orzekając w treści wyroku o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania - wyrok ten uprawomocnił się w dniu 12 października 2005 r. Tym samym wygasło postanowienie z dnia [...] .

W toku postępowania administracyjnego S.S. podkreślał wolę powrotu do w/w mieszkania i podnosił fakt, że to była małżonka – E.S., nie chce go wpuścić. Taką wersję potwierdzali również świadkowie, którzy zostali zgłoszeni przez S.S. Zdaniem organu I instancji, powyższe okoliczności nie znalazły potwierdzenia w toku czynności prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową w P. na podstawie doniesienia złożonego przez S.S. - dochodzenie było prowadzone tylko w przedmiocie gróźb karalnych, a nie w przedmiocie utrudnienia korzystania z w/w mieszkania. W dniu 5 kwietnia 2006 r. S.S. złożył do akt sprawy informację, z treści której wynikało iż w dniu 1 kwietnia 2006 r. wprowadził się do mieszkania nr 27 przy ulicy A nr 186/188 w P. Dodatkowo do akt sprawy w/w dołączył wniosek złożony do sądu powszechnego o ustalenie sposobu korzystania z tego mieszkania. Świadkowie przesłuchani na okoliczność powrotu S.S. do w/w mieszkania zgodnie potwierdzili fakt jego wejścia do tego lokalu na kilka godzin w dniu 1 kwietnia 2006 r. i pozostawienia tam torby podróżnej z rzeczami. Jednak jak wynika z ich zeznań S.S. pozostał tam tylko kilka godzin, nie przespał nawet nocy, a następnie opuścił mieszkanie i więcej do niego nie powrócił.

W ocenie Prezydenta Miasta P., w świetle poczynionych ustaleń dalsze utrzymywanie zameldowania S.S. na pobyt stały w mieszkaniu nr 27 przy ulicy A nr 186/188 w P. byłoby fikcją meldunkową i nie polegałoby na wykonywaniu obowiązku meldunkowego.

W toku niniejszego postępowania administracyjnego w zgromadzonym materiale dowodowym istnieją rozbieżności, co do obecnego miejsca pobytu S.S. Zdaniem organu, dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego w przedmiotowym mieszkaniu nie ma to zasadniczego znaczenia, skoro ponad wszelką wątpliwość ustalono, że S.S. opuścił mieszkanie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S.S. uznając uzasadnienie zaskarżonej decyzji za nieporozumienie. Stwierdził, że organ orzekający wydane rozstrzygnięcie oparł na luźnych informacjach, nie stanowiących dowodu w sprawie. Za chybiony uważał zarzut niezamieszkiwania w lokalu w okresie, kiedy przedmiotowy lokal wynajęty był osobom trzecim. Ponadto podniósł, że każda jego próba wejścia do mieszkania, kończyła się interwencją policji, ponieważ po zmianie zamków w drzwiach wejściowych dokonanych przez byłą żonę, nie posiada kluczy do lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania S.S.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, przywołując treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazał, że w związku z treścią tejże regulacji, organ I instancji winien dołożyć należytej staranności w zbadaniu, czy okoliczności opuszczenia miejsca pobytu nie budzą wątpliwości.

Wojewoda [...] podkreślił, że fakt nie wpuszczania odwołującego się do spornego lokalu potwierdzają świadkowie biorący udział w toczącym się postępowaniu: M.W. i S.J.

Wnosząca o wymeldowanie – E.S., w zeznaniu złożonym do protokołu przesłuchania w dniu [...] zeznała, że nie zgadza się z powrotem byłego męża do spornego lokalu, gdyż boi się o swoje bezpieczeństwo. Natomiast w zeznaniu złożonym w dniu [...] oświadczyła, że były mąż w dniu 1 kwietnia 2006 r. przyszedł do przedmiotowego lokalu, pozostawił w nim torbę i przebywał tamże około pięciu godzin. Pobyt ten odbywał się podczas interwencji funkcjonariusza policji, który po wylegitymowaniu odwołującego się oświadczył, że wyżej wymieniony ma prawo przebywać w lokalu.

Jak wynika z pisma S.S. - złożonego do Urzędu Miasta w P. w dniu [...] – odwołujący się w dalszym ciągu ma utrudniony dostęp do lokalu. Dlatego też w dniu [...] złożył w Sądzie Okręgowym w P. wniosek o ustalenie sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania stron.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, o której mowa w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, jest spełniona jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O dobrowolności opuszczenia lokalu można mówić wówczas, gdy wynika ono z własnej woli danej osoby, a zdaniem organu odwoławczego, okoliczność ta nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Obowiązkiem organu administracji rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest niebudzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek uprawniających do wydania orzeczenia o wymeldowaniu. W szczególności zaś przy ustalaniu istnienia tych przesłanek organ prowadzący postępowanie winien brać pod uwagę rzeczywisty zamiar osoby podlegającej wymeldowaniu. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu w rozumieniu tego przepisu rzeczywiście doszło. Powyższy obowiązek wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., co nakazuje organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepisem gwarantującym przy tym realizację tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., który zobowiązuje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

W rozpatrywanej sprawie analiza powyższych dowodów przeprowadzona przez organ odwoławczy nie dawała podstaw do przyjęcia, że spełniona została niezbędna do wymeldowania przesłanka dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E.S. Podkreśliła, że S.S. nie przebywał w miejscu zamieszkania od czerwca 2001 r. do 19 lutego 203 r., a jego zachowanie zagrażało jej życiu. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w treści wyroku Sądu Rejonowego w P. z [...] skazującym S.S. na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. W ocenie skarżącej, Wojewoda [...] winien był przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, w celu uzupełnienia postępowania dowodowego o ustalenia w zakresie miejsca stałego pobytu S.S., który, jak twierdzi skarżąca, zamieszkuje w będącej ich wspólną własnością domu przy ul. G. 5 w P. Skarżąca podniosła, że wymeldowanie S.S. ma przede wszystkim na celu zagwarantowanie jej i dzieciom bezpieczeństwa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność jej uchylenia.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 wymienionej ustawy organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Z wymienionego przepisu wynika, iż przesłanką wymeldowania konkretnej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z bezprawnego działania innych osób. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu można mówić wtedy, gdy zainteresowana osoba nie ma zamiaru powrotu do miejsca swojego zameldowania. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Został on wyrażony w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. w sprawie V SA 3169/00 (Lex nr 50123), z 21 marca 2001 r. w sprawie V SA 2950/00 (Lex nr 80643), z 10 lutego 1989 r. w sprawie SA/Wr 789/88 (ONSA nr 2 z 1989 r. poz. 72) i z 18 marca 1987 r. w sprawie SA/Gd 1073/86 (nie publikowany).

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że S.S. od 2001 roku nie mieszka w spornym lokalu. Opuszczenie przez niego spornego lokalu miało charakter dobrowolny, gdyż wynikało z jego własnej woli, a nie z bezprawnych działań innych osób. Należy zaznaczyć, że E.S. i S.S. wspólnie opuścili w 2001 roku sporny lokal, wynajmując go osobom trzecim. Została zatem spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu. Koniecznym zatem było ustalenie, czy spełniona została druga z przesłanek, a mianowicie trwałość opuszczenia lokalu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że S.S. nie miał zamiaru zakładać w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, na co wskazuje wola powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Dowodem tego jest szereg działań podejmowanych przez S.S. mających na celu powrót do spornego lokalu – między innymi złożenie w dniu [...] w Sądzie Okręgowym w P. wniosku o ustalenie sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania stron, a także wielokrotne, podejmowane w obecności świadków i przy interwencjach policji, próby powrotu do lokalu, utrudniane przez byłą żonę S.S. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do S.S. nie można mówić o zamiarze trwałego opuszczenia miejsca zameldowania.

Należy przy tym podkreślić, że wzajemne relacje między byłymi małżonkami oraz spory między nimi, nawet jeżeli prowadzą do czynów czy też zaniechań noszących znamiona przestępstwa, nie mogą być przedmiotem postępowania przed organami administracji, czy też przed sądem administracyjnym. Celem postępowania przed organem administracji w sprawie o wymeldowanie może być jedynie zagwarantowanie takich zapisów w ewidencji ludności, które odpowiadają rzeczywistości. W wyroku z dnia 29 listopada 2001 r., sygn. akt II SA/Lu 965/00 (nie publikowany), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził zasługujący na aprobatę pogląd, że "wymeldowanie z pobytu stałego nie jest pozostawione uznaniu organów orzekających, a zatem decyzja o wymeldowaniu osoby może być wydana wyłącznie pod warunkiem zaistnienia w sprawie ustawowych przesłanek (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm.). Stąd też okoliczność trudnej sytuacji życiowej rodziny, nie może mieć znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o jego wymeldowanie."

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że Wojewoda [...] zasadnie przyjął za bezzasadne argumenty podnoszone przez E.S. zmierzające do wykazania, że wymeldowanie ma zagwarantować jej bezpieczeństwo w związku z zachowaniem jej byłego męża. Okoliczność ta mogła mieć znaczenie (i miała jak wynika z akt sprawy), w postępowaniu prowadzonym przez prokuraturę i właściwy powszechny sąd karny.

Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy prawidłowo wskazał przesłanki konieczne dla wydania decyzji o wymeldowaniu, jednakże błędnie stwierdził, że to brak dobrowolności opuszczenia lokalu przez S.S. przemawia za koniecznością wydania rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi, nie odnosząc się jednocześnie do drugiej z przesłanek – trwałości opuszczenia lokalu. Jednakże to niewątpliwe naruszenie przepisu prawa materialnego – w tym przypadku stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko taki wpływ uzasadniałby uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W efekcie zaskarżona decyzja, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.