Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1998/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant ref. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 1017 zł (słownie: tysiąc siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy z wniosku G. Szwajcaria o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "Sposób wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego" udzielonego na rzecz C. Spółka z ograniczona odpowiedzialnością, B., na podstawie art. 24 i art. 25 ustawy Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 1410, ze zm.), oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy pwp, orzekł o unieważnieniu patentu i kosztach postępowania.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu 18.03.2016 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek firmy G. Szwajcaria o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "Sposób wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego" udzielonego na rzecz C. Spółka z ograniczona odpowiedzialnością, B.

Zdaniem wnioskodawcy zgłoszone w dniu 07.02.2012 rozwiązanie nie spełniało przesłanek zdolności patentowej, w szczególności wnioskodawca zarzucił naruszenie:

- art. 27 w związku z art. 33 p.w.p., przez nieprzedstawienie wynalazku na tyle jasno i wyczerpująco, by znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić,

- art. 25 p.w.p., przez niespełnienie wymogu nowości,

- art. 26 p.w.p., przez niespełnienie wymogu poziomu wynalazczego.

W uzasadnieniu swojego interesu prawnego wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w tym samym sektorze rynku, obejmującym druk etykiet, jest również liderem w rozwoju, produkcji i sprzedaży maszyn do wyrobu etykiet, które początki sięgają lata 20-tych. Jako konkurent uprawnionego jest zainteresowany przemysłowym stosowaniem sposobu chronionego spornym patentem. Sposób ten ma cechy zbieżne z technologią, którą wnioskodawca opracował w ramach własnych prac badawczych w dostosowaniu do wytwarzania przez siebie maszyn drukarskich i którą chce oferować również na rynku polskim. Poinformował uprawionego o tym, że przedmiotowy patent został udzielony z naruszeniem przepisów prawa, wskazując równocześnie uprawnionemu możliwość polubownego zakończenia sporu i dalszego pokojowego współistnienia na rynku jednakże nie doszło do zawarcia porozumienia, wobec czego wnioskujący został w stanie niepewności prawnej, co do możliwości korzystania z rozwiązania chronionego spornym patentem. W konsekwencji wnioskodawca ma niewątpliwie własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do żądania unieważnienia patentu.

W odpowiedzi na wniosek, uprawniony w piśmie z dnia 14.06.2016 r., wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania ze wzglądu na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, oddalenie wniosku o unieważnienie wniosku z uwagi na jego bezzasadność, przyznanie uprawnionemu od wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanym prawem.

Organ szczegółowo opisał stanowiska zajęte przez strony w toku postępowania oraz dokumenty przedłożone na ich poparcie i po rozpatrzeniu wszystkich zgromadzonych materiałów dowodowych i wysłuchaniu stron przytoczył treść art. 255 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 1 pwp i wyjaśnił, że pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w ustawie Prawo własności przemysłowej, jednak przyjmuje się, iż jest ono tożsame z interesem prawnym wskazanym w art. 28 Kodeksu prawa administracyjnego.

W świetle art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego (jest nim postępowanie w trybie spornym przed UPRP) pozostaje każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie i orzecznictwie dominuje obiektywna koncepcja pojęcia strony postępowania administracyjnego, według której o przyznaniu określonemu podmiotowi statusu strony postępowania administracyjnego decydować może wyłącznie organ administracji publicznej. Stąd pojęcie interesu prawnego jest kategorią istniejącą obiektywnie i wynika z prawa materialnego. Podstawę legitymacji procesowej stanowi interes oparty na prawie, czyli stosunku materialnoprawnym określonym w przepisie prawnym występującym poza Kodeksem postępowania administracyjnego. W związku z tym "stosunek procesowy, który powstaje z chwilą wszczęcia postępowania, nie jest samoistny, jest jakby wtórnym stosunkiem prawnym" (T. Bigo, Ochrona interesu indywidualnego w projekcie Kodeksu postępowania administracyjnego, PiP 1960, Nr 3, s. 467). Istota interesu prawnego polega na jego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu w ten sposób, że akt stosowania normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (M. Bogusz, Zaskarżenie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 18 i nast.). W wyroku z dnia 19 stycznia 1995 roku (sygn. akt I SA 1326/93) Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził takie stanowisko stwierdzając, iż "pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku". Podkreśla się przy tym, że interes prawny powinien być bezpośredni, konkretny, realny oraz znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 roku, sygn. akt II SA 4000/01 oraz wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 roku, sygn. akt II SA 3993/01). Zgodnie natomiast z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 (sygn. akt. II GSK 503/08) "interes w zainicjowaniu postępowania dotyczy jego sfery prawnej przez to że jest aktualny, realny, własny, bezpośredni, sprawdzalny i dający możliwość uzyskania określonej korzyści". Zdaniem Kolegium wnioskodawca wykazał posiadanie interesu prawnego, bowiem strony są konkurentami, zaś wnioskodawca jest zainteresowany wprowadzeniem na rynek polski swojej technologii (metallic doming), przy czym sporny patent blokuje mu tę możliwość czyli ogranicza swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z tym ma on prawo żądać ustalenia, czy sporne prawo zostało udzielone z zachowaniem ustawowych nwarunków wymaganych do udzielenia patentu.

Kolegium podzieliło przy tym stanowisko wnioskodawcy, że dla ustalenia interesu prawnego nie jest wymagane wystąpienie przez uprawnionego z roszczeniami wobec wnioskodawcy. Wystarczające jest by zachodził związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu w ten sposób, że akt stosowania normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Taka sytuacją ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem wywodzona swoboda działalności gospodarczej znajduje oparcie w Konstytucji RP (art. 20) oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (art. 6). Jednocześnie wnioskodawca wykazał, że ma własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do żądania unieważnienia patentu.

Kolegium wskazując na treść art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r. poz.1410.) wyjaśniło, że przedmiotowy wynalazek został zgłoszony w dniu 7 lutego 2012 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy Prawo Własności przemysłowej (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz . 1410, ze zm.), zatem przepisy tej ustawy stanowią podstawę prawną oceny zdolności patentowej spornego wynalazku.

Kolegium stwierdziło, że zakres przedmiotowy spornego wynalazku został określony w zastrzeżeniach patentowych następująco:

1. Sposób wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego, zwłaszcza na podłożach drukowych, który to środek dekoracyjny zawiera warstwę podstawową, na którą nakłada się warstwę dekoracyjną, znamienny tym, że warstwę podstawową stanowi warstwa kleju (2), którą nakłada się w określonych miejscach, o grubości od 0,05 mm do 2 mm a na naniesioną miejscowo warstwę kleju (2) nakłada się kolorową metalizowaną folię (5) poprzez oddzielenie jej od folii nośnej (6) poprzez dociskanie jej do warstwy kleju (2) przy pomocy podgrzanego do temperatury 50 -300°C elementu, korzystnie wałka (9), lub płaskiej formy.

2. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że podgrzany element (9) ma twardość 20 - 200 Sh.

3. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że podgrzany element (9) ma zewnętrzną warstwę w postaci gumy przemysłowej o grubości od 1mm -10cm.

4. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że warstwę kleju (2) utwardza się poprzez pogrzanie jej promieniami UV przez okres 0,001 -4 sekund.

5. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że warstwę kleju (2) utwardza się poprzez pogrzanie jej promieniami IR przez okres 0,001 – 4 sekund.

6. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że warstwę kleju (2) utwardza się poprzez pogrzanie jej gorącym powietrzem przez okres 0,001 - 4 sekund.

Wnioskodawca podniósł, że sporny wynalazek nie spełnia przesłanki przemysłowej stosowalności (art. 27 p.w.p.), który to zarzut w związku z art. 33 p.w.p. należy rozumieć tak, że zastrzeżenia patentowe nie są sformułowane w sposób jednoznaczny, a sam wynalazek nie jest ujawniony w sposób pozwalający na jego urzeczywistnienie. Ponadto zarzucił brak nowości (art. 25 p.w.p.), a także poziomu wynalazczego (art. 26 p.w.p.).

Wnioskodawca podniósł, że w zastrzeżeniu patentowym, w części przedznamiennej, wskazany jest sposób wytwarzania elementu dekoracyjnego, gdzie "element dekoracyjny" nie jest już dalej rozwijany a pojawia się pojecie "środka dekoracyjnego". Z treści tej dla wnioskodawcy nie wynika jasno czym w zamyśle uprawnionego jest "środek dekoracyjny"/"element dekoracyjny". Wskazuje również niepowiązane jednoznacznie ze sobą pojęcia "warstwy podstawowej". Ponadto wnioskodawca podnosi, iż nie zostało jednoznacznie określone pojęcie warstwy kleju, oraz folii metalizowanej a także folii nośnej, zaś zastrzeżenia nie wskazują jasno i precyzyjnie przedstawionego przedmiotu żądanej ochrony, bowiem pojęcie "kolorowej folii metalizowanej" samo w sobie zawiera niejednoznaczność, bowiem z opisu nie wynika, że chodzi o jednorodną folię metaliczną, która w trakcie realizacji sposobu jest oddzielana od nieokreślonej folii nośnej, czy też o metalizowaną folię. Wnioskodawca stwierdził również, iż pojęcie kleju jest użyte bardzo ogólnie i nie wynika jasno, że utwardzenie kleju jest konieczne.

Kolegium stwierdziło, że analizując poszczególne części osobno można odnieść wrażenie niejednoznaczności, natomiast analizując opis patentowy, zastrzeżenia patentowe oraz rysunek jako całość te niejednoznaczności a także niejasności znoszą się. Zaznaczyło, że niniejszy patent do zrealizowania jest kierowany do specjalisty w branży, znawca posiadając wiedzę odnośnie stosowanych klejów utwąrdzalnych a także klejów termoutwardzalnych, jak również wiedzę z zakresu folii metalizowanych, których warstwa odczepia się pod wpływem temperatury, nie potrzebowałby dodatkowego wkładu umysłowego aby przedmiotowy wynalazek urzeczywistnić. Jedyną co do zasady słuszną uwagą wnioskodawcy jest, iż w zastrzeżeniu patentowym jednokrotnie, w części przedznamiennej, element dekoracyjny nazwany jest środkiem dekoracyjnym. Niniejsze zastrzeżenie podzielone jest na dwie części: w części przedznamiennej określające cechy techniczne niezbędne do określenia przedmiotu wynalazku, stanowiące stan techniki, natomiast część znamienna powinna przedstawiać cechy techniczne wyróżniające go ze stanu techniki. W ocenie Kolegium nieprecyzyjne określenie w części przedznamienej nie stanowi podstawy do unieważnienia patentu, bowiem na całość zgłoszenia składa się opis, zastrzeżenia patentowe oraz rysunek.

Na podstawie analizy całości w szczególności w części opisowej dotyczącej stanu techniki i przywołanym opisie patentowym nr [...] a także na objaśnienia figur, znawca z dziedziny techniki jest w stanie poprawnie wskazać, że opisywana cecha wskazuje na "element dekoracyjny". Kolegium orzekające uznało, że błędna nazwa tego elementu nie wpływa na zrozumienie, czy też realizację niniejszego wynalazku, bowiem sporne rozwiązanie kierowane jest do specjalisty w niniejszej dziedzinie.

Mając na uwadze powyższe Kolegium Orzekające stwierdziło, iż zarzut braku stosowalności przemysłowej art. 27 p.w.p. jest bezzasadny.

Analizując zarzut braku nowości (art. 25 p.w.p.) Kolegium podniosło, że celem analizowanego wynalazku było wskazanie sposobu wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego.

Dokonując merytorycznej analizy przedstawionych przez wnioskodawcę materiałów Kolegium uznało, że skutecznym przeciwstawieniem jest europejski dokumentu patentowy [...], który ujawnia sposób nanoszenia powłoki dekoracyjnej na szkło, ceramikę lub inne podłoże przy użyciu folii do tłoczenia na gorąco. Powłoka dekoracyjna składa się z nanoszonej na podłoże, utwardzalnej kompozycji farby drukarskiej. Na warstwę utwardzalnej kompozycji nakłada się folię do tłoczenia na gorąco, na której znajduje się warstwa dekoracyjna. W dalszej części dokument ujawnia, że warstwa utwardzalnej kompozycji ma własności klejące, ponadto klejąca kompozycję nanosi się w postaci żądanego wzoru, warstwę klejącą kompozycji nakłada się na folię do tłoczenia na gorąco z warstwą dekoracyjną, która oddziela się od materiału nośnego folię do tłoczenia na gorąco dociska się warstwa dekoracyjną do podłoża, pokrytego wzorem z kompozycji klejącej, za pomocą prasy do tłoczenia na gorąco, gdzie prasa dociskająca ma temperaturę około 121°C za pomocą stempla lub wałka.

Porównując przeciwstawiony dokument ze spornym patentem organ wskazał, że dziedziny techniki niniejszych dokumentów są zbieżne i dotyczą sposobu nanoszenia powłoki dekoracyjnej. Uprawniony zastrzega grubość warstwy podstawowej, gdzie wskazana grubość jest bardzo szeroko określona ponieważ grubości nanoszenia kleju w przeciwstawionym dokumencie jest różna przy czym nanoszenie warstwy metodą sitodruku wynosi 0,02 - 0,1 mm i wchodzi w zakres ochrony przeciwstawionego dokumentu. W dalszej części zastrzeżenia zgłaszający przedstawia etapy nakładania metalizowanej folii przez oddzielenie jej od folii nośnej poprzez dociśnięcie jej do warstwy kleju przy pomocy podgrzanego do temperatury 50 - 300°C elementu korzystnie wałka lub płaskiej formy. Natomiast w przeciwstawionym dokumencie w akapicie [0002] ujawniony jest sposób tłoczenia na gorąco, w którym za pomocą nagrzanego stempla lub wałka działa się ciepłem i naciskiem na folię do tłoczenia na gorąco, która składa się z metalizowanej warstwy powierzchniowej, umieszczonej na typowym nośniku poliestrowym, aby za pomocą prasowania na gorąco doprowadzić ją do styku z termoplastycznym podłożem, ponadto w przeciwstawionym dokumencie w akapicie [0040] ujawnione jest, że prasa powinna być zwykle nagrzana do temperatury w przedziale od 121°C do około 204°C aby uzyskać przywarcie folii gdzie zakres temperaturowy wchodzi w zakres spornego patentu.

Z analizy cech rozwiązania głównego zawarte w zastrzeżeniu patentowym niezależnym nr 1, wynika że cechy te są tożsame z cechami ujawnionymi w europejskim dokumencie patentowym i nie czynią sposobu wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego nowym.

Odnosząc się do argumentów uprawnionego organ wyjaśnił, że przeciwstawiony dokument jak i sporny patent odnoszą się do tej samej dziedziny techniki. Wskazane cechy techniczne w przeciwstawionym dokumencie faktycznie odnoszą się do nanoszenia warstw dekoracyjnych na trudno przyczepne podłoże, natomiast sporny patent nie wyklucza też możliwości nanoszenia warstw dekoracyjnych na trudno przyczepne podłoże. Jednocześnie sposób tworzenia elementów dekoracyjnych w przeciwstawionym dokumencie, również w pośredni sposób tworzy wypukłe elementy dekoracyjne bowiem nanoszenie kleju ze zmieszanymi cząstkami tworzą element wypukły, bowiem różnymi metodami jest nanoszony klej ze zmieszanymi cząstkami, przy czym grubości zmieszanego kleju wchodzą w zakres patentu.

Grubość 2 mm, jak wskazuje uprawniony, jest górną granicą grubości warstwy kleju, natomiast pełny zakres ujawniony w zastrzeżeniu patentowym stanowi od 0,05 mm do 2 mm, gdzie przeciwstawiony dokument ujawnia co najmniej jedną metodę nanoszenia kleju ze zmieszanymi elementami, gdzie waha się ona w 0,02 mm do 0,1 mm, czyli wchodzi w zakres ochrony spornego wynalazku. Jednocześnie niniejszy dokument nie wyklucza uzyskania warstwy kleju określoną górną granicą spornego patentu przez inne metody ujawnione w przeciwstawionym dokumencie.

Organ zgodził się z uprawnionym, że przeciwstawione dokumenty rozwiązują problem nanoszenia warstw w tym metalizowanych dekoracyjnie, jednakże niniejszy patent też pośrednio odnosi się do tworzenia warstw na trudno przyczepne podłoże a także tworzenie wypukłych struktur. Natomiast w przeciwstawionym dokumencie rozwiązanie ujawnia tworzenie warstw drukarskich, w tym metalizowanych dekoracyjnych, przy czym konsekwencją przygotowania podłoża jest również struktura wypukła, która swoją grubością wchodzi w zakres spornego patentu.

W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że wniosek o unieważnienie jest zasadny, bowiem sporne rozwiązanie nie było nowe w dacie według której oznacza się pierwszeństwo spornego wynalazku.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. z ograniczona odpowiedzialnością, B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzut rażącego i istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. naruszenie prawa procesowego, to jest art. 7, art. 77 w związku z art 28 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i bezpodstawne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie uczestnik postępowania – G., posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu [...], w tym:

— brak zbadania czy uczestnik postępowania prowadzi bezpośrednio działalność na terenie Rzeczpospolitej Polskiej,

— brak zbadania czy uczestnik postępowania jest realnym i bezpośrednim konkurentem skarżącej,

— brak zbadania czy przedmiotowy patent nr [...] ogranicza uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej;

— brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji do podnoszonych w postępowaniu administracyjnym przez skarżącą merytorycznych argumentów uzasadniających oddalenie wniosku bądź umorzenie postępowania z uwagi na brak interesu prawnego.

2. Błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, to jest art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) w związku z art. 28 kpa polegające na: — bezzasadnym przyjęciu, iż uczestnik postępowania posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu nr [...] poprzez dopuszczenie wywodzenia interesu prawnego z okoliczności przyszłej, hipotetycznej i niepewnej, a mianowicie z okoliczności, iż nieprowadzący działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej uczestnik postępowania zamierza korzystać z wynalazku objętego patentem na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;

— bezzasadnym przyjęciu, iż uczestnik postępowania jest konkurentem skarżącej, który posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu nr [...];

— bezzasadnym przyjęciu, iż interes prawny uczestnika postępowania w żądaniu unieważnienia patentu jest aktualny, konkretny, realny i bezpośredni;

— bezzasadnym przyjęciu, iż nieprowadzący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej, podmiot spoza Unii Europejskiej, może wywodzić interes prawny w oparciu o przepis art. 20 Konstytucji oraz przepis art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

3. Błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, to jest art. 24 i art. 25 w związku z art 89 pwp, polegające na:

— braku oceny nowości rozwiązania objętego patentem nr [...] przez pryzmat rozwiązywanego problemu,

— bezzasadnym uznaniu, iż patent nr [...] nie jest nowy w stanie rzeczy, w którym wcześniejsze, przeciwstawiane rozwiązania nie ujawniały w sposób bezpośredni i jasny istoty unieważnianego patentu nr [...].

W uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo rozwinęła i uzasadniła wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 89 ustawy prawo własności przemysłowej patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania patentu.

Nie jest to zatem środek prawny, z którego może skorzystać dowolny podmiot (actio popularis), lecz krąg podmiotów posiadających legitymację czynną do złożenia takiego wniosku ograniczony jest do podmiotów, które wykażą istnienie interesu prawnego. Istnienie interesu prawnego warunkuje zatem merytoryczne rozpatrzenie wniosku o unieważnienie przez Urząd Patentowy (K. Cena, Interes prawny, s. 15 i n.). Interes prawny ma złożony charakter, tj. z jednej strony jest przesłanką procesową wszczęcia postępowania o unieważnienie patentu, z drugiej zaś ma zakotwiczenie (uzasadnienie) w prawie materialnym (A. Kisielewicz, Prawo własności przemysłowej w orzecznictwie, s. 64).

Interes prawny musi znaleźć oparcie w przepisach prawa. Istotą tego interesu jest bowiem jego związek z konkretną normą prawa, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. W rezultacie o tym, czy konkretny podmiot ma interes prawny, decydują przepisy prawa. Zatem jeżeli wnioskodawca jest zainteresowany unieważnieniem patentu, ale nie może tego zainteresowania poprzeć powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, jego interes określić należy jako faktyczny, a nie prawny. Interes faktyczny nie tworzy zaś legitymacji czynnej do złożenia wniosku o unieważnienie patentu. Istoty interesu prawnego należy więc upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko prawa administracyjnego). Interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. Interes prawny musi istnieć w dacie złożenia wniosku o unieważnienie patentu.

Interes prawny uznawany jest za potrzebę ochrony prawnej znajdującą uzasadnienie (oparcie) w przepisach prawa materialnego. Pytanie o istnienie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa własności przemysłowej jest więc pytaniem o to, czy istnieje i może zostać zastosowana norma prawa materialnego, która potwierdza po stronie danego podmiotu potrzebę żądania wydania przez organ administracji takiego rozstrzygnięcia. Chodzi zatem o to, czy zastosowanie normy odnoszącej się do ustania prawa jest niezbędne dla realizacji interesu wynikającego dla strony z normy prawa materialnego Ta cecha ma odróżniać interes prawny od interesu faktycznego, który nie znajduje uzasadnienia w zidentyfikowanej normie prawnej. Interes prawny w tym ujęciu jest zatem także wyraźnym odwołaniem się do koncepcji strony w postępowaniu administracyjnym na gruncie art. 28 kpa z oczywistym wskazaniem na tzw. obiektywną teorię strony.

Jak stanowi art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych sprawy i odpowiadających tym okolicznościom przepisów prawa materialnego przy uwzględnieniu charakteru stosunków administracyjnoprawnych, których wniosek dotyczy.

Jak zwraca się uwagę w literaturze, dotychczas nie stworzono uniwersalnej definicji interesu prawnego w znaczeniu materialnym, obejmującej kompleksowo sytuacje uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie prawa wyłącznego. To z kolei oznacza, iż każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. W uchwale z dnia 22 września 2014 sygn. II GPS 1/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ...Prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. (...). Należy przypomnieć, że interes prawny stanowiący podstawę przyznania legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym jest kategorią materialnoprawną. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowana jest teza, że o charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza treść przepisów prawa materialnego (szerzej na ten temat: A. S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 74 i nast. oraz podany tam przegląd stanowisk wyrażanych w literaturze).

Niewątpliwie więc interes prawny to związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (tak np. M. Bogusz "Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego'", Warszawa 1997, s. 18 i nast.).

Kwestia istnienia bądź nie interesu prawnego jest zagadnieniem procesowym, które musi zostać wyjaśnione w pierwszej kolejności. To od oceny, czy dana strona ma legitymację procesową w danej sprawie zależy potrzeba merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie ma bowiem podstaw do rozpatrywania zarzutów podniesionych we wniosku w przypadku braku takiej legitymacji,

Tym samym istnienie interesu prawnego, opartego na normie prawa materialnego, decyduje o tym, czy określony podmiot może wystąpić z wnioskiem o eliminację z obrotu praw wynikających z patentu, zatem interes prawny pozwala określić kto może wystąpić z wnioskiem, zaś inna norma prawa materialnego określa przesłanki tej eliminacji, a więc decyduje o tym, kiedy można skutecznie wystąpić z wnioskiem.

Przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego jest norma prawa, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się m.in. przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem.

Zatem, dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo do patentu) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji patentu (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r. II GSK 335/09).

Przy badaniu interesu prawnego wnioskodawcy ocenie podlega, czy patent którego unieważnienia domaga się wnioskujący przeszkadza bezpośrednio, konkretnie i realnie swobodnemu prowadzeniu przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, oraz czy sposób funkcjonowania patentu uzasadnia udzielenie ochrony prawnej wnioskodawcy, którego swobodę patent ten ogranicza. Dopiero twierdząca odpowiedź na to pytanie pozwala na dalsze badanie, czy istniały przesłanki ustawowe do stwierdzenia unieważnienia patentu..

W rozpoznawanej sprawie uczestnik postępowania, podmiot prawa szwajcarskiego, domagając się unieważnienia spornego patentu wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w tym samym sektorze rynku, obejmującym druk etykiet, jest również liderem w rozwoju, produkcji i sprzedaży maszyn do wyrobu etykiet, które początki sięgają lata 20-tych. Jako konkurent uprawnionego jest zainteresowany przemysłowym stosowaniem sposobu chronionego spornym patentem. Sposób ten ma cechy zbieżne z technologią, którą wnioskodawca opracował w ramach własnych prac badawczych w dostosowaniu do wytwarzania przez siebie maszyn drukarskich i którą chce oferować również na rynku polskim. Poinformował uprawionego o tym, że przedmiotowy patent został udzielony z naruszeniem przepisów prawa, wskazując równocześnie uprawnionemu możliwość polubownego zakończenia sporu i dalszego pokojowego współistnienia na rynku jednakże nie doszło do zawarcia porozumienia, wobec czego wnioskujący został w stanie niepewności prawnej, co do możliwości korzystania z rozwiązania chronionego spornym patentem.

Kolegium uznało, że interes prawny wnioskodawcy wyraża się gwarantowanym art. 20 i art. 22 Konstytucji RP i art. 6 u.s.d.g. prawem swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej z tego względu, że strony są konkurentami, zaś wnioskodawca jest zainteresowany wprowadzeniem na rynek polski swojej technologii [...], przy czym sporny patent blokuje mu tę możliwość czyli ogranicza swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z tym ma on prawo żądać ustalenia, czy sporne prawo zostało udzielone z zachowaniem ustawowych nwarunków wymaganych do udzielenia patentu. W ocenie Kolegium wnioskodawca wykazał, że ma własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do żądania unieważnienia patentu.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w zaskarżonej decyzji organ w sposób ogólny przeszedł nad kwestią interesu prawnego, powtarzając niejako w tym zakresie argumentację samego wnioskodawcy, podczas gdy powinien przedstawić argumentację faktyczną i prawną, świadczącą w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego patentu.

Urząd Patentowy nie odniósł do podnoszonych przez skarżącą argumentów a tym samym ich nie rozważył, czy uczestnik postępowania prowadzi bezpośrednio działalność na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, czy jest realnym i bezpośrednim konkurentem skarżącej, czy przedmiotowy patent ogranicza uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.

Jeżeli należna przedsiębiorcy swoboda działalności gospodarczej jest zagrożona przez cudze prawo do znaku towarowego, to przedsiębiorca ten ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu tego prawa wyłącznego. Trzeba jednak zaznaczyć, że ograniczenie swobody działalności gospodarczej innych podmiotów przez prawidłowo udzielone i prawidłowo funkcjonujące prawo wyłączne stanowi istotę tego prawa i sam fakt istnienia ograniczenia swobody nie uzasadnia interesu prawnego do zakwestionowania cudzego patentu (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r. II GSK 13/06, Lex 202415). W wyroku z dnia 21 października 2013 r. NSA stwierdził, że przy ocenie wywodzenia interesu prawnego z art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy o swobodzie gospodarczej należy stosować nieco bardziej rygorystyczne kryteria (II GSK 898/12, Legalis).

Sąd zgadza się z organem, że źródłem interesu prawnego w wystąpieniu z wnioskiem o unieważnienie patentu mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne, z których wynika prawo do swobodnej działalności gospodarczej. Jednakże, nie oznacza to, że organ jest zwolniony z obowiązku rozważenia kwestii interesu prawnego wnioskodawcy w realiach konkretnej sprawy Należy dodać, że gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak norma kreująca swobodę działalności gospodarczej, wnioskodawca musi wykazać szczególne okoliczności faktyczne, które sprawiają, że to właśnie jemu cudze prawo wyłączne "przeszkadza" w realizowaniu tej swobody w sposób, który uzasadnia przyznanie mu prawa do żądania ochrony prawnej. Zatem nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego.

W konsekwencji zaskarżona do Sądu decyzja nie została w sposób prawidłowy uzasadniona w aspekcie interesu prawnego wnioskodawcy. Braki w uzasadnieniu decyzji co do jej meritum świadczą nie tylko o naruszeniu art. 107 § 3 kpa, ale nade wszystko wskazują, że organ odstąpił od wnikliwego zbadania sprawy, czym naruszył także art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa, które to uchybienia nie pozostają bez wpływu na stosowane przepisy prawa materialnego, jak również na sam wynik sprawy. Należy w tym miejscu podkreślić, że Sąd ocenia legalność rozstrzygnięcia organu administracji nie zaś odpowiedź na skargę.

Rozpoznając ponownie sprawę Urząd Patentowy uwzględni wskazane wyżej rozważania i przy ponownym rozpatrywaniu wniosku uczestnika postępowania kwestię nowości spornego rozwiązania rozważy wnikliwie dopiero po tym jak wykaże istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego patentu.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji orzeczenia. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w oparciu o art. 200 ppsa w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 lit. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 881), który stanowi, że stawka minimalna w postępowaniu w pierwszej instancji za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego wynosi 600 zł. Wskazuje więc, że rzecznik patentowy, wnosząc o zwrot kosztów zastępstwa oprócz sporządzenia skargi winien także wziąć udział w rozprawie.

-----------------------

1