Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 884/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 7, art. 77 i art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...].,Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej I. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r., I. S. wystąpiła do Burmistrza Miasta D. o przyznanie jej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] 10 organ I instancji, na podstawie art. 50 ust. 1 i 2, art. 106 ust.1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), odmówił I. S. przyznania wnioskowanej pomocy. Powyższe rozstrzygnięcie organ uzasadnił zmianą sytuacji rodzinnej, która umożliwia sprawowanie nad wnioskodawczynią opieki przez rodzinę. Organ wyjaśnił bowiem, że Skarżąca korzystała z usług opiekuńczych z uwagi na to, że jej syn pracował, a synowa opiekowała się swoją matką. Obecnie syn przebywa na emeryturze, a matka synowej zmarła. Organ wskazywał także na okoliczność, iż w związku z pozyskaną od synowej informacją, że mieszkanie Skarżącej "zostało przepisane na wnuka", sugerowano, aby obdarowany partycypował w kosztach prywatnych usług opiekuńczych.

Organ zwrócił uwagę na to, że przedłożone zaświadczenia lekarskie dotyczące Skarżącej i jej syna zostały wystawione przez tego samego lekarza

i poddał w wątpliwość, że zaświadczenie wystawione dla M. S. "dotyczy tylko i wyłącznie opieki nad Skarżącą". Wskazał, że w okresie od marca 2017 r. do marca 2020 r., kiedy świadczone były usługi opiekuńcze pracownik socjalny stwierdzał, że Skarżąca pozostaje w kontakcie z rodziną, która opiekuje się nią w godzinach popołudniowych i nocnych. Nie stwierdzono wówczas, aby była to pomoc niewystarczająca ze strony członków rodziny na przykład ze względu na stan zdrowia któregoś z członków rodziny.

W ocenie organu I instancji wnioskodawczyni posiada własne zasoby tj. zasoby rodzinne i finansowe umożliwiające zapewnienie jej opieki - ma rodzinę oraz stałe źródło utrzymania (rentę rodzinną).

W odwołaniu od powyższej decyzji I. S. zarzuciła organowi

I instancji naruszenie:

- § 2 ust. 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w D. z dnia 17 maja 2019 r. poprzez błędne jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten mówi o prawie do tej pomocy dla osób samotnych, nieposiadających osób zobowiązanych do alimentacji

i nie dotyczy osób wymagających opieki i pomocy osób drugich z powodu długotrwałej choroby, niepełnosprawności lub wieku, a właśnie te przesłanki wymienione w § 2 ust. 1 tej samej uchwały spełnia i na ich podstawie należało przyznać jej pomoc, o którą wnioskowała;

- § 2 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w D. z dnia 17 maja 2019 r. poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania jej pomocy w formie usług opiekuńczych, pomimo że jest ona osobą potrzebującą opieki i pomocy osób drugich z powodu długotrwałej choroby, niepełnosprawności i wieku, spełniając tym samym wszystkie kryteria wskazane w tym przepisie do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych;

art. 8 § 1 K.p.a. poprzez arbitralną odmowę przyznania wnioskowanej pomocy

z uzasadnieniem sporządzonym na podstawie ww. przepisu uchwały, który nie powinien mieć zastosowania w tej sprawie z jednoczesnym pominięciem innego przepisu tej samej uchwały, który wprost daje jej prawo do uzyskania pomocy,

o którą wnioskowała.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przyznanie jej pomocy w formie usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu odwołania wyjaśniła, że jest osobą schorowaną, leżącą, w wieku 91 lat. Tym samym posiada ona prawo do uzyskania wnioskowanej przez nią pomocy w postaci usług opiekuńczych.

Zarzuciła nadto, że organ I instancji uzasadniając zaskarżoną decyzję przywołał okoliczności, które w jej ocenie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, jak np. kwestie dotyczące własności i dziedziczenia zajmowanego przez nią mieszkania. Jednocześnie w sposób nieuprawniony zakwestionował przedłożone przez nią zaświadczenie lekarskie o chorobie jej syna, a także w sposób nieetyczny zwracał uwagę jej rodzinie o ciążącym na niej obowiązku opieki nad nią, niemalże rozliczając jej rodzinę z tych czynności. Wszystkie powyższe okoliczności, zdaniem odwołującej się, uzasadniają przypuszczenie, że zaskarżona decyzja została wydana nie tyle w oparciu o przepisy prawa, co bardziej podyktowana została osobistą, personalną niechęcią do jej rodziny.

I. S. wyjaśniła, że uzyskuje opiekę i wsparcie od swojej rodziny, tj. od syna i synowej. Podejmują oni w dużym trudzie na miarę posiadanych sił oraz środków liczne i nieustające starania o zapewnienie jej jak najlepszych warunków oraz opieki. Niemniej jednak skoro spełnia warunki określone w ww. przepisie uchwały do uzyskania pomocy ze strony organu, to pomoc ta winna - zgodnie ze złożonym wnioskiem zostać jej przyznana.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia

[...] sierpnia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – j.t.), dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 – j.t. ze zm.), dalej jako "u.p.s.", utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium dokonując oceny sytuacji skarżącej przez pryzmat przesłanek wynikających z treści art. 50 ust. 1 i 2 oraz art. 6 pkt 9 u.p.s., wskazało, że podstawą do przyznania usług opiekuńczych jest taki stan wnioskodawcy, w którym wymagana jest pomoc innych osób. Jeżeli w takiej sytuacji pozostaje osoba, która nie jest osobą samotną, w rozumieniu przepisów ww. ustawy, to w pierwszej kolejności obowiązki opiekuńcze ciążą na najbliższych członkach rodziny, nawet w sytuacji, gdy nie zamieszkują oni wspólnie z osobą wymagającą opieki.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie niesporne jest, że I. S. jest osobą w podeszłym wieku, stanu wolnego, chorą przewlekle, leżącą. Ze względu na stan zdrowia wnioskodawczyni nie jest w stanie samodzielnie wykonywać czynności dnia codziennego. Utrzymuje się z renty rodzinnej wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Do wniosku o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych dołączone zostało zaświadczenie lekarskie z dnia [...] maja 2020 r., w którym wskazano, że I. S. jest pacjentką leżącą i wymaga stałej opieki.

Kolegium podało, że I. S. zamieszkuje sama w dwupokojowym mieszkaniu. Pomieszczenia są czyste, zadbane i wyposażone w sprzęt codziennego użytku. W przedłożonym do akt sprawy zaświadczeniu ze Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w D. z dnia 3 lipca 2020 r. wskazano, że właścicielami mieszkania zajmowanego przez stronę są I. i R. S.. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2020 r. wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe przy pomocy syna, a mieszkanie, w którym mieszka, jest własnością jej syna i synowej.

Ustalono również, że dotychczas pomoc wnioskodawczyni świadczył jej syn M. S. zamieszkały w odległości około 400 m od miejsca jej zamieszkania, przebywający na emeryturze. Do akt sprawy przedłożono zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2020 r., w którym wskazano, że M. S. choruje na choroby przewlekłe utrudniające opiekę nad matką.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni niewątpliwie wymaga pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu, a pomoc ta jest świadczona przez jej syna. Co prawda, z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że M. S. choruje na choroby przewlekłe utrudniające opiekę nad matką, jednak jego stan zdrowia takiej opieki nad matką nie uniemożliwia i opieka ta jest przez niego faktycznie świadczona.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia § 2 ust. 1 oraz § 2 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej w D. nr [...] Kolegium wskazało, że brak jest podstaw do uwzględnienia tego zarzutu.

W ocenie organu, art. 50 ust. 1 u.p.s. (a w rezultacie § 2 ust. 1 uchwały odczytywany wspólnie z § 2 ust. 2 uchwały) nie ma zastosowania w tej sprawie, bowiem wnioskodawczyni nie jest osobą samotną, a tylko takim osobom, które jednocześnie wymagają opieki, organ musi przyznać obligatoryjnie świadczenie

w postaci usług opiekuńczych.

Zdaniem Kolegium nie doszło również do naruszenia ust. 2 tego artykułu ustawy, ponieważ stronie, jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i pozostałych zgromadzonych dokumentów może zapewnić pomoc jej syn. Dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia potwierdzają okoliczność świadczenia pomocy stronie przez jej syna i synową oraz ich gotowość do dalszego świadczenia pomocy, a w takiej sytuacji podstawą do przyznania wnioskowanych usług nie może być jedynie subiektywne przekonanie strony o takiej potrzebie. Organ wskazał nadto, że przyznanie świadczenia w postaci usług opiekuńczych nie jest wykluczone

w przypadku osób posiadających rodziny, niemniej w tych przypadkach ustawodawca odwołuje się do zasady pomocniczości, zwracając uwagę na obowiązki opiekuńcze wynikające z więzi rodzinnych. Osobie wymagającej opieki można przyznać usługi opiekuńcze dopiero wówczas, gdy opieki nie mogą jej zapewnić najbliżsi członkowie rodziny.

Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że organ pierwszej instancji naruszył art. 8 § 1 k.p.a., bowiem istotne okoliczności niniejszej sprawy, niezbędne do rozpoznania wniosku skarżącej, zostały przez organ prawidłowo ustalone

i ocenione w świetle mających zastosowanie przepisów prawa. W celu ustalenia tych okoliczności organ przeprowadził między innymi wywiad środowiskowy, który jest szczególnym dowodem w przypadku ubiegania się osoby o świadczenia z pomocy społecznej, o obligatoryjnym charakterze. W ocenie organu odwoławczego, brak jest przy tym podstaw by podważać wiarygodność zebranych w trakcie wywiadu informacji.

Kolegium wyjaśniło, że w związku z tym, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie usług opiekuńczych podstawowe znaczenie ma sytuacja zdrowotna i rodzinna strony, badaniu podlegają okoliczności osobiste wnioskodawcy, które tej sfery dotyczą, co może powodować wrażenie nadmiernego zainteresowania organu tymi okolicznościami. Jednak bez dokładnego wyjaśnienia sytuacji osobistej strony

i jej najbliższej rodziny, nie można podjąć w sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia. Nie sposób także przyjąć, że wymóg prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej będzie zachowany tylko wówczas, gdy organy administracji będą wydawać rozstrzygnięcia, których oczekuje strona postępowania.

Na powyższą decyzję I. S., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 50 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. u.p.s., poprzez błędne stwierdzenie,

iż rada miejska działając w oparciu normę kompetencyjną w tym przepisie zawartą nie może w drodze uchwały wskazać przesłanek, których spełnienie zapewni korzystanie z usług opiekuńczych w sposób rozszerzający, korzystniejszy dla obywatela w stosunku do ogólnej normy ustawowej zawartej w art. 50 ust. 1 i 2 tej samej ustawy, zgodnie z regułą kolizyjną "lex specialis derogat legi generali";

- § 2 ust. 1 w związku z § 2 ust. 2 i 3 uchwały nr [...] Rady Miejskiej

w D. z dnia 17 maja 2019 r., dalej jako "uchwała", poprzez błędną ich wykładnię sprowadzającą się błędnego uznania, iż osoba uprawniona do korzystania z usług opiekuńczych musi spełniać wszystkie przesłanki określone w tych przepisach łącznie, podczas gdy z treści tych przepisów wynika wprost,

że uprawnienie do korzystania z usług opiekuńczych przysługuje osobom spełniającym samodzielnie choćby jedną z tych przesłanek.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji przyznającej jej usługi opiekuńcze w sposób zgodny ze złożonym wnioskiem, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Uzasadniając skargę wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji, że przepis § 2 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w D. może być odczytywany wyłączenie wspólnie z § 2 ust. 2 oraz § 2 ust. 3 tej samej uchwały i tylko łączne spełnienie warunków zapisanych w tych przepisach będzie zgodne z treścią art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Skarżącej, wykładni przepisów dokonanej przez SKO w K. przeczy już sama ich literalna treść. Z żadnego przepisu uchwały nie wynika bowiem, aby przesłanki określone w jej poszczególnych paragrafach musiały zostać spełnione łącznie przez osoby ubiegające się o udzielenie pomocy.

Odnosząc się natomiast do treści art. 50 ust. 1 i 2 u.p.s. Skarżąca zauważyła, że ustawodawca przepisami tymi uregulował jedynie generalne ramy wskazujące przykładowe przesłanki, po których spełnieniu musi zostać osobie ubiegającej się przyznana pomoc. Brak jest jednakże przeciwskazań, aby na podstawie wyraźnie określonej normy kompetencyjnej zezwalającej radzie miejskiej na wskazanie przesłanek, których spełnienie zapewnia korzystanie z usług opiekuńczych przesłanki te zostały uszczegółowione w uchwale w sposób korzystniejszy dla obywatela niż wynika to z generalnych zapisów ustawy.

Zatem zgodnie z regułą kolizyjną "lex specialis derogat legi generali" uznać należy, że w przedmiotowej sprawie to § 2 ust. 1 ww. uchwały stanowi normę szczególną w stosunku do generalnych zapisów ustawy i skoro bez wątpienia spełnia ona warunki w tym przepisie zapisane uprawniające ją do uzyskania pomocy,

to pomoc taka winna zostać jej przyznana.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem prawa, co doprowadzić musiało do jego uchylenia.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w K., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta D. odmawiającą Skarżącej przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych.

W badanej sprawie organy obu instancji wyszły z założenia, że skoro Skarżąca ma rodzinę, to pomoc jej nie przysługuje, bowiem w pierwszej kolejności zobowiązani do świadczenia opieki na jej rzecz są członkowie rodziny.

Organ I instancji akcentował, że Skarżąca korzystała uprzednio z usług opiekuńczych, ale w związku ze zmianą sytuacji rodzinnej uznano, że pomoc jej nie przysługuje. Organ przywołał szereg okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają tezę, iż rodzina Skarżącej może jej zapewnić opiekę we własnym zakresie.

Organ odwoławczy stanowisko to podzielił, przyjmując, że postępowanie

w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a organ I instancji ustalił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i właściwie je ocenił. Kolegium podkreśliło, że z poczynionych przez organ I instancji ustaleń wynika, że osobą zobowiązaną do alimentacji jest syn Skarżącej, który przedstawił co prawda zaświadczenie, z którego wynika, że cierpi na choroby przewlekłe utrudniające opiekę nad matką, ale zdaniem organu nie uniemożliwia to sprawowania opieki i jak wynika z poczynionych

w sprawie ustaleń opieka ta jest świadczona.

Na wstępie rozważań należy się odwołać do przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących kwestie związane z przyznaniem pomocy w formie usług opiekuńczych. Zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.s., osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Stosownie natomiast do art. 50 ust. 2 tej ustawy usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Dopełnieniem regulacji ustawowych są podejmowane na podstawie delegacji zawartej w art. 50 ust. 6 u.p.s. uchwały rad gmin określające szczegółowe warunki przyznania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze,

z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. W badanej sprawie jest to uchwała Rady Miejskiej w D. z dnia 18 kwietnia 2019 r., nr [...], opublikowana

w Dzienniku Urzędowym Woj. Z. z dnia 17 maja 2019 r. pod poz. [...]. W § 2 ust. 3 uchwały znajduje się regulacja, z której wynika, że usługami opiekuńczymi i specjalistycznymi usługami opiekuńczymi mogą być również objęte osoby, które wymagają pomocy innych osób, a posiadają rodzinę, która z różnych ważnych przyczyn nie może takiej pomocy zapewnić.

Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że osobie samotnej spełniającej kryteria, o których mowa w ust. 1 pomoc przyznawana jest obligatoryjnie, natomiast w przypadku osób, które posiadają rodzinę pomoc ma charakter fakultatywny. Warunkiem jej przyznania jest ustalenie, że osoby, na których spoczywa obowiązek zapewnienia opieki nie jest w stanie takiej pomocy z różnych względów, zapewnić. Inaczej mówiąc gmina ma obowiązek zapewnienia opieki wymagającej tego osobie samotnej, natomiast w przypadku osób, które mają rodzinę obowiązek ten spoczywa w pierwszej kolejności na małżonku, wstępnych i zstępnych. Gmina nie może bowiem zastępować osób, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacji względem podopiecznych, w zapewnieniu opieki nad osobą tego potrzebującą. Przy czym podkreślenia wymaga, że zapewnienie opieki może polegać na osobistych staraniach osoby zobowiązanej (sprzątaniu, gotowaniu, robieniu zakupów, czynnościach pielęgnacyjnych, pomocy w czynnościach urzędowych, wizytach lekarskich), ale też może polegać na wynajęciu i opłaceniu opiekuna.

Na marginesie należy zauważyć, że przesłanki przyznania pomocy osobom posiadającym rodzinę zostały ustalone przez ustawodawcę, zatem w przypadku ich odmiennego określenia w akcie prawa miejscowego pierwszeństwo mają przepisy ustawy i do tych kryteriów powinny się odnosić rozważania organu, jako że modyfikacja regulacji ustawowych w akcie prawa miejscowego jest niedopuszczalna.

Rzeczą organu jest, w przypadku, gdy o przyznanie usług opiekuńczych ubiega się osoba posiadająca rodzinę, ustalenie jej sytuacji, w szczególności, czy rodzina jest w stanie zapewnić pomoc na odpowiednim poziomie.

Ustalenia te powinny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym w taki sposób, aby możliwa była ich weryfikacja i dokonanie oceny. Nie ulega wątpliwości, że decyzja o przyznaniu, bądź odmowie przyznania pomocy ma charakter uznaniowy, bowiem to od uznania organu zależy, czy pomoc zostanie przyznana,

a jeżeli tak to w jakim wymiarze. Oznacza to, że w każdym przypadku odmowy uwzględnienia wniosku organ winien w uzasadnieniu decyzji szczegółowo wyjaśnić jakimi względami kierował się odmawiając przyznania pomocy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należało uznać, że z obowiązku tego organ wywiązał się w sposób niewystarczający, na co nie zwrócił uwagi organ odwoławczy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Skarżąca jest osobą przewlekle chorą, leżącą i wymagającą opieki i pomocy w czynnościach dnia codziennego. Niekwestionowana jest również okoliczność, chociaż brak jest w aktach odpowiednich dokumentów to potwierdzających, że w poprzednich latach korzystała z usług opiekuńczych. Nie ulega również wątpliwości, że Skarżąca posiada rodzinę, która się nią - w miarę swoich możliwości, opiekowała. Organ wyraził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przekonanie, że syn i synowa Skarżącej wyrazili gotowość dalszego świadczenia pomocy podkreślając, że przyczyną odmowy przyznania usług opiekuńczych jest zmiana sytuacji rodzinnej Skarżącej, bowiem syn już nie pracuje - jest emerytem, a synowa już nie opiekuje się swoją matką. Z okoliczności tych organ wywiódł, że możliwe stało się samodzielne zapewnienie Skarżącej opieki przez członków rodziny, bez konieczności instytucjonalnego wsparcia.

Organ dokonał co prawda oceny przedłożonych przez syna Skarżącej dokumentów – zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że ze względu na stan zdrowia – przewlekłe choroby sprawowanie opieki nad matką jest utrudnione, jednak w ocenie Sądu była ona przedwczesna.

Należy przyznać organowi rację, iż podstawowym narzędziem pozwalającym na ocenę sytuacji wnioskodawcy jest wywiad środowiskowy, który w niniejszej sprawie został przeprowadzony, jednak zdaniem Sądu, dokument ten nie może stanowić jedynego dowodu, zważywszy, że dotyczy obowiązków innej aniżeli wnioskodawca osoby. W sytuacji natomiast, gdy syn Skarżącej przedłożył dokument, z którego wynika, że sam jest osobą chorą, a stwierdzone u niego choroby przewlekłe utrudniają mu sprawowanie opieki nad matką, twierdzenie, że jest gotów w dalszym ciągu świadczyć pomoc matce na poziomie odpowiadającym jej potrzebom jest zbyt daleko idące. Przedłożenie takiego zaświadczenia może bowiem świadczyć o tym, że syn Skarżącej wymaga wsparcia w opiece nad matką

i zadaniem organu w takiej sytuacji jest wyjaśnienie tej okoliczności.

Wyjaśnienia zatem wymaga, czy rodzina Skarżącej jest w stanie zapewnić jej opiekę we własnym zakresie, a ustalenia poczynione przez organ powinny znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy.

Podkreślić bowiem należy, że jakkolwiek wywiad środowiskowy stanowi podstawowy instrument ustalenia stanu faktycznego jakim dysponuje organ pomocy społecznej, to nie jest to instrument jedyny, zwłaszcza gdy ustalenia te wymagają uzyskania informacji od innych niż sama wnioskodawczyni osób, tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, a komunikacja z nią jest utrudniona. Organ powinien zatem dążyć do jednoznacznego ustalenia, czy zstępni Skarżącej są w stanie zapewnić jej opiekę we własnym zakresie, czy to świadcząc ją osobiście, czy też za pomocą wyspecjalizowanej firmy świadczącej takie usługi. Ustalenia organu – czy to w formie przesłuchania zainteresowanych, zobowiązanych do zapewnienia opieki osób, bądź przyjęcia od nich oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej, winny zostać należycie udokumentowane

w aktach sprawy.

W postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie dowody te zostały całkowicie pominięte, a organ oparł się jedynie na ustaleniach wywiadu środowiskowego, które takich danych nie zawierają. Brak jest również w aktach sprawy dokumentów, z których wynikałoby, że członkowie rodziny Skarżącej zostali jednoznacznie pouczeni o zasadach przyznawania pomocy w omawianym zakresie. Nie ulega, zdaniem Sądu, wątpliwości, że w sytuacji, gdy wynik postępowania bezpośrednio przełoży się na zakres obowiązków członków rodziny Skarżącej winni oni być uczestnikami toczącego się postępowania i mieć możliwość przedstawienia własnego stanowiska i przedłożenia dowodów na jego potwierdzenie, które powinny zostać ocenione przez organ, a ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie

w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji.

W badanej sprawie postępowanie toczyło się niejako poza osobami, które są również zainteresowane jego wynikiem, a organ zaniechał chociażby ustalenia jakiego rodzaju schorzenia i w jaki sposób utrudniają synowi Skarżącej sprawowanie opieki, a także czy możliwe jest zapewnienie opieki przez dalszych zstępnych, bądź skorzystanie z pomocy firm takie usługi świadczących.

Na obecnym etapie Sąd nie przesądza o zasadności przyznania na rzecz Skarżącej usług opiekuńczych, to bowiem będzie uzależnione od wyników uzupełnionego w sposób wskazany wyżej postępowania.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2019 r. poz. 2325 – j.t.), w związku z art. 135 przywołanej ustawy orzekł o jej uchyleniu oraz o uchyleniu poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku

z art. 205 § 2 przywołanej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).