Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 992/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 56
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "Organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K.K. ("Skarżący", "Strona". "Zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ("Naczelnik", "Organ I instancji", "Organ egzekucyjny") z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie przed Organem I instancji. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. ("Wierzyciel") wystawił na Zobowiązanego oznaczone tytuły wykonawcze. W oparciu o te tytuły Naczelnik wszczął wobec majątku Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. W jego toku Organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, które następnie zostały zaskarżone przez Zobowiązanego do Dyrektora, a następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 25 września 2017 r. tytuły wykonawcze zostały przydzielone egzekutorowi celem dokonania czynności egzekucyjnych pod adresem rejestracyjnym Zobowiązanego, tj. [...], który był równocześnie adresem prowadzenia działalności gospodarczej. Z uwagi na zamknięty lokal, egzekutor nie dokonał czynności pod ww. adresem, lecz pozostawił Zobowiązanemu zawiadomienie z prośbą o kontakt telefoniczny. Jednocześnie egzekutor pouczył Stronę, iż brak reakcji na niniejsze zawiadomienie spowoduje konieczność poszukiwania innych sposobów załatwienia sprawy, a tym samym wzrost kosztów egzekucyjnych. W dniu 27 września 2017 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego W. pismo Zobowiązanego z dnia 23 września 2017 r. nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1481 ze zm., dalej "Pp"), informujące o zmianie przez Zobowiązanego adresu do doręczeń oraz adresu zamieszkania na: [...]. Tego samego dnia, tj. 27 września 2017 r., wpłynęła również do Dyrektora informacja od Zobowiązanego o zmianie jego adresu do doręczeń. Naczelnik przekazał, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "Kpa"), akta egzekucyjne Zobowiązanego właściwemu miejscowo Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. W dniu 26 października 2017 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego W. pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 25 października 2017 r. przekazujące, celem rozpatrzenia zgodnie w właściwością, skargę Zobowiązanego wniesioną pismem z dnia 26 września 2017 r. na czynność egzekutora podjętą w dniu 25 września 2017 r. i polegającą na:

– wizycie egzekutora w dniu 25 września 2017r pod adresem: [...], mimo że przed tą datą Zobowiązany dokonał zmiany adresu do doręczeń;

– niesprawdzeniu przez egzekutora przed podjęciem czynności w dniu 25 września 2017 r. treści wpisu w CEIDG, celem ustalenia, jaki jest aktualny adres Strony, oraz na niezapoznaniu się z treścią pisma Zobowiązanego z dnia 22 września 2017 r. o zmianie adresu;

– niezweryfikowaniu w dniu 25 września 2017 r. dopuszczalności egzekucji, mimo zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego;

– obserwowaniu przez dłuższy czas budynku przy ul. [...] i wychodzących z niego mieszkańców;

– zadawaniu pytań mieszkańcom budynku położonego w W. przy ul. [...] na temat osoby Zobowiązanego, pomimo, iż pod ww. adresem już nie zamieszkuje;

– pozostawieniu zawiadomienia z dnia 25 września 2017 r. informującego o obecności egzekutora pod ww. adresem.

Organowi egzekucyjnemu Strona zarzuciła naruszenie art. 22 § 2, art. 29 § 1 i art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej też "ustawa" lub "upea"), poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na prowadzeniu czynności przez egzekutora z niewłaściwego miejscowo organu egzekucyjnego z przekroczeniem jego uprawnień w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Naczelnik oddalił skargę Zobowiązanego na ww. czynność egzekucyjną, przyjmując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 54 § 1 i 5 upea.

Na powyższe postanowienie Strona pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. wniosła zażalenie na ww. rozstrzygnięcie Naczelnika. W uzasadnieniu Zobowiązany powołał te same okoliczności, które wcześniej wskazał w skardze na czynności egzekutora z dnia 26 września 2017 r. Nadto Zobowiązany podniósł, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 124 § 1 i § 2 Kpa w zw. z art. 54 § 1 i § 5 upea, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uzasadnieniu, w którym Organ I instancji bezzasadnie przyjął, iż skarga na czynności egzekucyjne nie zasługiwała na uwzględnienie.

Po rozpoznaniu sprawy Dyrektor postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie przed Organem I instancji. Zdaniem Dyrektora art. 54 upea został w niniejszej sprawie zastosowany nieprawidłowo, gdyż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje możliwości zaliczenia każdej czynności faktycznej o charakterze materialno - technicznym do kategorii czynności egzekucyjnych. Organ II instancji wskazał, że pojęcie czynności egzekucyjnej zostało zdefiniowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 1a pkt 2 i pkt. 12 lit a upea, przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, przez który należy rozumieć, m.in. egzekucję z pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, rachunków bankowych, ruchomości, nieruchomości itp. W podobny sposób należy ocenić również pozostawienie przez egzekutora w miejscu zamieszkania Zobowiązanego zawiadomienia informującego o swojej obecności wraz z prośbą o kontakt. Ponadto Dyrektor wyjaśnił, iż czynnościami egzekucyjnymi są wyłącznie czynności faktyczne, dla których ważności ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziała określony rygor i formę ich dokonania. Informacyjny charakter zawiadomienia o obecności egzekutora, jak również brak odrębnego trybu postępowania uregulowanego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazuje, że nie można zaliczyć ich do czynności o charakterze wykonawczym, ani też uznać za działania organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego, jakim jest np. egzekucja z rachunku bankowego, pieniędzy, bądź zajęcie wynagrodzenia za pracę. Skoro zaskarżone przez Zobowiązanego działanie Naczelnika nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 upea, nie mogło być ono przedmiotem rozpoznania w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 54 upea. W ocenie Dyrektora w sytuacji, gdy wniesiona w trybie art. 54 § 1 upea skarga nie dotyczyła czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 upea, Organ egzekucyjny powinien zastosować art. 61a § 1 Kpa i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie.

Organ II instancji, ustosunkowując się do twierdzenia Zobowiązanego, iż pismem z dnia 22 września 2017 r. poinformował Organ egzekucyjny o zmianie swojego adresu do korespondencji, jak i zamieszkania, wyjaśnił, iż ww. pismo zostało nadane przez Zobowiązanego w dniu 23 września 2017 r. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego, natomiast do Organu egzekucyjnego, jak i Organu II instancji, wpłynęło dopiero w dniu 27 września 2017 r. Powyższe oznacza, iż na dzień 25 września 2017 r. Naczelnik nie posiadał informacji o zmianie miejsca zamieszkania Zobowiązanego. Natomiast po uzyskaniu powyższych informacji niezwłocznie, tj. w dniu 29 września 2017 r. przekazał cale akta egzekucyjne Zobowiązanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., jako właściwego miejscowo. Nadto, jak podniósł Organ II instancji, postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Strony toczyło się przed Naczelnikiem od kilku lat. Zobowiązany w każdej swojej wcześniejszej korespondencji jako miejsce zamieszkania oraz adres do korespondencji wskazywał: W., ul. [...]. Dodatkowo na dzień 25 września 2017 r., tj. przydzielenia egzekutorowi Urzędu Skarbowego W. tytułów wykonawczych oraz wizyty egzekutora w miejscu zamieszkania Zobowiązanego, we wszystkich systemach Urzędu Skarbowego W. figurował ww. adres.

Na postanowienie Dyrektora Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając Dyrektorowi naruszenie:

– art 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kpa w zw. z art. 18 upea, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie;

– art. 54 § 1, § 5 upea w zw. z art. 22 § 2, art. 29 § 1, art. 36 § 1 upea, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu przez Organ I instancji skargi na czynności egzekucyjne polegające na prowadzeniu czynności przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny z przekroczeniem jego uprawnień w postępowaniu egzekucyjnym;

– art. 124 § 1 i § 2 Kpa w zw. z art. 54 § 1 i § 5 w zw. z art. 18 upea, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu faktycznym i prawnym postanowień;

– art. 54 § 6 upea, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu wstrzymania czynności egzekucyjnych przez Organ I instancji, mimo że skarga na czynności egzekucyjne egzekutora nie zasługiwała na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż Naczelnik błędnie zakwalifikował wniesioną pismem z dnia 26 września 2017 r. skargę, jako skargę na czynność egzekucyjną Organu egzekucyjnego, gdyż faktycznie była to skarga na czynność egzekutora. Nadto Skarżący wskazał, iż pismem z dnia 22 września 2017 r. zawiadomił zarówno Naczelnika, jak i Dyrektora o zmianie swojego adresu do doręczeń na: [...]. Powyższy adres został również ujawniony w CEIDG już w dniu 21 września 2017 r. Pomimo zmiany adresu, w dniu 25 września 2017 r. egzekutor Urzędu Skarbowego W. usiłował skontaktować się ze Skarżącym pod starym adresem, tj. W. ul. [...]. Zadawał pytania mieszkańcom ww. budynku i pozostawił zawiadomienie, celem kontaktu. Zdaniem Skarżącego po dacie zmiany adresu w CEIDG nie było żadnych podstaw do prowadzenia czynności pod nieaktualnym adresem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie pomimo trafności niektórych jej zarzutów.

W ocenie Sądu nie można zaprzeczyć, że w swoim piśmie z dnia 26 września 2017 r. Skarżący konsekwentnie wskazywał na wadliwość czynności egzekutora Urzędu Skarbowego W., a nie na wadliwość czynności egzekucyjnych. Ponadto podkreślał to zarówno w zażaleniu na postanowienie Naczelnika, jak i w samej skardze. Dlatego wydanie przez Naczelnika postanowienia w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, a następnie uchylenie tego postanowienia przez Dyrektora i umorzenie postępowania w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, było nieprawidłowo, nieprecyzyjnie uzasadnione. Niemniej wszystkie uwagi Dyrektora zawarte w zaskarżonym postanowieniu, a wskazujące, że w trybie art. 54 ustawy nie jest możliwe kwestionowanie jakichkolwiek, dowolnych czynności dokonywanych w toku postępowania, pozostają aktualne i muszą być uznane za trafne. W tym bowiem trybie możliwe jest tylko kwestionowanie czynności egzekutora o charakterze wykonawczym, co do których jednak przepisy upea określają stosowną formę, narzucają wymagania procesowe i nadają tym czynnościom charakter stricte formalny. Taką czynnością egzekutora nie jest np. – jak prawidłowo wyjaśnił Dyrektor - pozostawienie w miejscu zamieszkania zobowiązanego zawiadomienia informującego o obecności egzekutora wraz z prośbą o kontakt. Informacyjny charakter zawiadomienia o obecności egzekutora, zadawanie pytań sąsiadom Skarżącego, niesprawdzenie jakichś danych, obserwowanie mieszkania (abstrahując od tego, skąd Skarżący wie o takiej obserwacji), w zestawieniu z brakiem formalnego trybu postępowania co do tych czynności egzekutora, uregulowanego w ustawie, wskazuje, że nie można zaliczyć ich do czynności o charakterze wykonawczym, ani też uznać za działania organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego, jakim jest np. egzekucja z rachunku bankowego, pieniędzy, bądź zajęcie wynagrodzenia za pracę. Dlatego Naczelnik nie powinien wszczynać postępowania w trybie art. 54 ustawy, a skoro zostało ono wszczęte, to słusznie zostało umorzone przez Dyrektora. Fakt, że te czynności egzekutora uznano wadliwie za czynności egzekucyjne same w sobie nie zmienia oceny, że w sprawie nie mogło toczyć się postępowanie w trybie art. 54 upea. Konsekwentnie nie mógł mieć zastosowania także art. 56 § 6 ustawy, który dotyczy wstrzymania (zresztą tylko w uzasadnianych przypadkach) postępowania egzekucyjnego.

Powyższe uwagi pozwalają stwierdzić, że Dyrektor w istocie niepotrzebnie wykazywał w zaskarżonym postanowieniu, kiedy Naczelnik powziął informację o zmianie przez Skarżącego miejsca zamieszkania, a także jakimi informacjami dysponował w swoim systemie informatycznym. W świetle faktu, że Skarżący zażądał rozpatrzenia swoich zastrzeżeń do działań egzekutora w trybie art. 54 ustawy, te okoliczności nie miały znaczenia.

Zaistniały błąd Organów, polegający na niedostrzeżeniu właściwego charakteru żądania Skarżącego, należy rozpatrywać jedynie w kategorii nieprecyzyjnego uzasadnienia wydanych postanowień. Ponowić bowiem trzeba uwagę, że odniesienie poglądu Dyrektora do czynności egzekutora, a nie czynności egzekucyjnych samych w sobie, doprowadzić musiałoby do tego samego wniosku o bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 upea.

Z tych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skarga podlegała oddaleniu.

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.