Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 35/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 109, art. 127 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 35 ust. 4
journal: Dz.U. 1989 nr 25 poz 137
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie NSA Rafał Batorowicz sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 października 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1730/08 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1730/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę A. M. i uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

Wnioskiem z dnia [...] października 2007 r. A. M. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie posiadanego zadłużenia.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 1997 r. do grudnia 1998 r. w kwocie 6.565,34 i odsetek za zwłokę w wysokości 16.214 zł naliczonych na dzień [...] października 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskodawca posiada nieruchomość o znacznej wartości (mieszkanie własnościowe), która może stanowić przedmiot zabezpieczenia należnych składek, a także pozostaje w stosunku pracy i osiąga z tego tytułu stałe dochody. Nie zachodzi zatem przesłanka całkowitej nieściągalności.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył A. M.

Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że po przeanalizowaniu sytuacji materialnej i rodzinnej A. M. nie można uznać, że w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległych składek.

Skargę na powyższą decyzję złożył A. M. Podniósł, że rozstrzygnięcie organu jest mało obiektywne i krzywdzące.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję, aczkolwiek z innych przyczyn niż podnoszone w skardze.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zadłużenie skarżącego dotyczy okresu od stycznia 1997 r. do grudnia 1998 r., a zatem powstało pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.; dalej zwanej: ustawą o f.u.s.), która z kolei została uchylona z dniem wejścia w życie (1 stycznia 1999 r.) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 137, poz. 887; dalej zwana: ustawą o s.u.s.). Artykuł 109 ustawy o s.u.s. (nowej) stanowi, że składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Zdaniem Sadu pierwszej instancji oznacza to, że skoro rozliczanie i opłacanie należności za okres do 31 grudnia 1998 r. następuje na podstawie przepisów dotychczasowych, to również według dotychczasowych uregulowań należy oceniać wymagalność i przedawnienie tych należności.

Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o f.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Ustawodawca określił także sytuacje, kiedy dochodzi do przerwania biegu terminu, co powodowało, że termin przedawnienia zaczynał biec na nowo. Jednakże w art. 35 ust. 4 zd. 2 ustawy o f.u.s. prawodawca określił, że składek nie można dochodzić, jeżeli od momentu ich płatności upłynęło 10 lat. Oznacza to, że zobowiązanie uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne przedawnia się najpóźniej w terminie 10 lat od chwili, kiedy stało się wymagalne, a organ obowiązany jest uwzględnić tę przesłankę z urzędu, bowiem nie można dochodzić przedawnionych należności.

Sąd pierwszej instancji uznał, że w dacie wydania decyzji w II instancji należności skarżącego z tytułu składek za okres od stycznia 1997 r. do maja 1998 r. uległy przedawnieniu na skutek upływu 10 lat od daty ich wymagalności. Sąd wskazał, że ustalenie wysokości zadłużenia, co do którego rozpoznawany jest wniosek o umorzenie jest istotnym elementem stanu faktycznego i jego nieprawidłowe ustalenie stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Umorzyć można tylko te należności, które istnieją, zaś postępowanie w przedmiocie umorzenia należności, które uległy przedawnieniu winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Sąd pierwszej instancji uznał, że prowadzenie postępowania w sprawie umorzenia należności przedawnionych i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie stanowi naruszenie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej określany jako: k.p.a.).

II

W skardze kasacyjnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi A. M., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., a także przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych prawem.

Zaskarżonemu wyrokowi organ wnoszący skargę kasacyjną zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, a to art. 35 ust. 3 i 4 w zw. z art. 36 ustawy o f.u.s. oraz art. 24 § 4 i 5a ustawy o s.u.s. poprzez stwierdzenie, że doszło do przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne należnych za okres od stycznia 1997 r. do maja 1998 r., podczas gdy w sprawie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia na skutek zawartego w dniu [...] czerwca 1999 r. układu ratalnego, dotyczącego ratalnej spłaty należności za okres od maja 1994 r. do grudnia 1998 r.,

- naruszenie prawa materialnego, a to art. 35 ustawy o f.u.s. w zw. z art. 109 ustawy o s.u.s. poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stosowania do składek należnych przed dniem 1 stycznia 1999 r. innych terminów przedawnienia zobowiązań, aniżeli określonych w ustawie z 1986 r., podczas gdy regulacje przejściowe zawarte w art. 109 ustawy o s.u.s. odnoszą się wyłącznie do kwestii rozliczania i opłacania składek, a nie do kwestii terminów i sposobu obliczania przedawnienia składek.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że w stosunku do składek na ubezpieczenie społeczne opisanych w zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS nie zachodzi przedawnienie. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, do przedawnienia składek należnych za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. powinno stosować się przepisy ustawy o s.u.s., bowiem regulacje przejściowe, zawarte w art. 109 tej ustawy i przewidujące stosowanie przepisów dotychczasowych, odnoszą się wyłącznie do kwestii rozliczania i opłacania składek, a nie do ich przedawnienia. Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Tymczasem w art. 24 ust. 5a ustawy o s.u.s. określono, że bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy o odroczeniu terminu płatności lub o rozłożenie płatności na raty, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. W przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia składek uległ zawieszeniu z uwagi na zawarcie (na wniosek skarżącego) w dniu [...] czerwca 1999 r. układu ratalnego, dotyczącego ratalnej spłaty należności A. M. za okres od maja 1994 r. do grudnia 1998 r.

A. M. nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku ma ustalenie wpływu zmian stanu prawnego na bieg terminu i inne cechy przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w sytuacji, gdy wymagalność i terminy płatności składek przypadały pod rządami cytowanej wyżej ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.; zwanej: ustawą o f.u.s.).

Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w opisanej sytuacji zastosowanie znajdują przepisy ustawy o f.u.s., mimo uchylenia, z dniem 25 listopada 1998 r., art. 35 ust. 3 i ust. 4 tego aktu normatywnego przez art. 122 ust. 1 pkt 1 i art. 127 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. – zwanej ustawą o s.u.s.). Podstaw takiego poglądu Sąd pierwszej instancji upatruje w unormowaniu zawartym w art. 109 ustawy o s.u.s. Zgodnie z tym przepisem "Składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zakres pojęć "rozliczać i opłacać" nie obejmuje biegu terminu i innych cech przedawnienia należności z tytułu składek. Istotną wskazówkę interpretacyjną w tej mierze stanowi to, że art. 24 ustawy o s.u.s., regulujący między innymi przedawnienie należności, zgodnie z art. 127 pkt 1 tej ustawy, wchodził w życie przed dniem 31 grudnia 1998 r. wskazanym w art. 109 ustawy o s.u.s. Już to prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy nie było objęcie regulacją zawartą w art. 109 ustawy o s.u.s. instytucji przedawnienia. Co istotniejsze, czym innym są obowiązki płatników w zakresie rozliczania i opłacania składek, a czym innym wygasanie, czy niemożność dochodzenia należności w wyniku ich przedawnienia. Należy podzielić stanowisko skargi kasacyjnej, że pojęcie "rozliczanie i opłacanie składek" należy rozumieć ściśle i odnosić do tych czynności, które poprzedzają rozpoczęcie terminu przedawnienia, takich jak: ustalenie podstawy wymiaru składek, obliczanie wysokości składki, składanie deklaracji itp. Jest oczywiste, że do oceny prawnej wymienionych czynności (rozliczanie i opłacanie) dotyczących składek należnych za okres, w którym obowiązywała ustawa o f.u.s. (stara) należy stosować przepisy tej ustawy (starej) i temu służy uregulowanie zawarte w art. 109 ustawy o s.u.s.

Konkludując stwierdzić należy, że WSA dokonał błędnej wykładni art. 109 ustawy o s.u.s., przyjmując, że odnosi się on także do instytucji przedawnienia, a konsekwencją tej wykładni było błędne przyjęcie, że składki za okres od stycznia 1997r. do grudnia 1998r. ulegają przedawnieniu zgodnie z przepisami ustawy o f.u.s. i zgodnie z art. 35 ust. 4 omawianej ustawy nie mogą być dochodzone, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Skutkiem omawianych błędów było wadliwe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że składki należne za okres od stycznia 1997 r. do maja 1998 r. w dacie wydania decyzji II instancji w maju 2008 r. były już przedawnione, co powinno skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu bezprzedmiotowości.

Prawidłowa ocena, czy doszło do przedawnienia składek należnych za okres od stycznia 1997 r. do grudnia 1998 r. powinna zostać dokonana w oparciu o przepisy ustawy o s.u.s. Według pierwotnego brzmienia art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Z dniem 1 stycznia 2003 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), po wprowadzonych powołaną ustawą zmianach art. 24 ust. 4–6 ustawy o s.u.s., należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Nie ulegały przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogły być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu od dnia zawarcia umowy o odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Bieg terminu przedawnienia ulegał zawieszeniu od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Bieg terminu przedawnienia przerywało ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczynał się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następowało po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Bieg przedawnienia terminu ulegał zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Jak wynika z przytoczonych unormowań termin przedawnienia uległ wydłużeniu do 10 lat, licząc od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Bieg terminu przedawnienia uzyskał nowe cechy w zakresie podstaw przerwania i zawieszenia. Ustało również ograniczenie skutków przerwania terminu przedawnienia związane z upływem czasu od daty płatności składek i niemożnością dochodzenia należności.

W opisanej sytuacji prawnej powstaje problem, czy należności, które nie uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r. włącznie, podlegają nowym regułom przedawnienia obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedź na tak postawione pytanie jest pozytywna.

Zauważyć należy, że ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, która jest stała. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że istnieje "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. Skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi tu do działania prawa wstecz, albowiem jak już zaznaczono zobowiązanie jest nadal to samo. Ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, który już upłynął. W takim wypadku dochodziłoby do działania prawa wstecz, albowiem wygasłe roszczenie "odżyłoby" na nowo.

W kwestii dopuszczalności wydłużania terminu przedawnienia wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. (I UK 37/07, OSNP 2008, Nr 17-18, poz. 266), który zauważył że "prawo zmiany terminów przedawnienia jest więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego". Do przytoczonego poglądu nawiązał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 lipca 2008 r. o sygn. akt I UZP 4/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 17), w której przyjęto, iż "do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074)". Z kolei w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. o sygn. akt II UZP 5/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16), również uznano, że "dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych". Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w wyroku z dnia 12 listopada 2007 r. o sygn. akt I UK 147/07 (LEX nr 359577), w którym stwierdził, że "przepis art. 24 ust. 4 w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione (tu: z powodu upływu pięcioletniego terminu przedawnienia) w dniu 1 stycznia 2003 r.". Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. o sygn. akt III SA/Wa 2425/06 (LEX nr 328643) zauważył, że "z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), wprowadzony został dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma tu znaczenia. Z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania.". Naczelny Sąd Administracyjny wyrokach z dnia 9 grudnia 2008r. (sygn. akt II GSK 547/08), z dnia 20 stycznia 2009r. (sygn. akt II GSK 651/08) i z dnia 18 marca 2009r. (sygn. akt II GSK 835/08) zajął jednolite stanowisko, iż art.109 ustawy o s.u.s. nie odnosi się do instytucji przedawnienia, a do instytucji tej należy stosować przepisy nowe.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone w powołanych orzeczeniach. Konsekwencją przyjęcia wskazanego stanowiska jest stwierdzenie, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia.

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że jak wynika z wywodów skargi kasacyjnej i dołączonej dokumentacji między wnioskodawcą a ZUS w dniu [...] czerwca 1999 r. został zawarty układ ratalny. Zawarcie układu ratalnego zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o s.u.s. w brzmieniu wówczas obowiązującym przerwało bieg przedawnienia, jednak ta kwestia nie była przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji, z uwagi na zastosowanie przez ten Sąd przepisów art. 35 ust. 4 ustawy o f.u.s., wedle którego roszczenia z tytułu składek nie mogły być dochodzone po upływie 10 lat od terminu ich płatności.

W toku dotychczasowego postępowania przed Sądem pierwszej instancji zaskarżona decyzja kontrolowana była w zasadzie wyłącznie pod kątem upływu terminu przedawnienia należności z tytułu składek przy zastosowaniu art. 35 ust. 4 ustawy o f.u.s. Jak już wspomniano, pogląd WSA co do możliwości stosowania powołanego przepisu jest nietrafny. W związku z tym, w rozpoznawanej sprawie zachodzi potrzeba oceny kontrolowanej decyzji przy uwzględnieniu zmian stanu prawnego, które następowały po dacie wymagalności składek oraz rozważenia, czy na podstawie ustawy o s.u.s. w brzmieniu pierwotnym oraz obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. jakiekolwiek należności z tytułu składek za okres od stycznia 1997 r. do grudnia 1998 r. uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r. wobec zawarcia układu ratalnego w czerwcu 1999 r.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni uwagi powyższe, a także bardziej wnikliwie oceni zarzuty skargi, a w szczególności rozważy, czy przeprowadzone postępowanie dowodowe było zgodne z zasadami rządzącymi postępowaniem administracyjnym i czy sytuacja skarżącego została oceniona z uwzględnieniem art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. i odstąpił w całości od obciążania nimi skarżącego A. M., uznając takie rozstrzygniecie za uzasadnione przedmiotem postępowania, sytuacją finansową skarżącego oraz przyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku.