Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1233/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 1 par. 1 i 2, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Siedlecka, Małgorzata Malinowska - Grakowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Maciej Guziński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. decyzją z dnia [...] października 2015 r., podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 1438), art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] lipca 2015 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 dla "A" spółki z o.o. we W., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek "A" spółka z o.o. we W. (dalej: skarżąca, strona, spółka) o przyznanie płatności ONW na rok 2014. W sekcji VII. "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" wniosku spółka wskazała działkę ewidencyjną położoną w województwie d., powiecie m., gminie M., obręb P. o nr [...]. Strona zgłosiła działkę rolną A o powierzchni 11,91 ha.

Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. T. S. reprezentujący skarżącą wystąpił z żądaniem doręczenia decyzji na podstawie art. 20 ust. 6 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał spółkę do złożenia wyjaśnień w związku z zaistnieniem okoliczności wskazujących na stworzenie przez stronę sztucznych i pozornych warunków sprzecznych z celami danego działania do otrzymania pomocy finansowej, o czym mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.). W rezultacie Kierownik BP ARiMR wezwał spółkę do dostarczenia dokumentów mogących stanowić dowód potwierdzający fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz samodzielnego posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności przez podmioty: "B" Sp. z o.o., Fundację "C", "D" Sp. z o.o., "A" Sp. z o.o., "E" Sp. z o.o. oraz J. S. i E. S..

W dniu [...] lutego 2015 r. do BP ARiMR we W. wpłynęło pismo, w którym reprezentujący spółkę T. S. zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie pojęcia "sztucznego stwarzania przez podmioty reprezentowane przez E. S. warunków do uzyskania korzyści w sprzeczności z celami sektorowymi", wskazując, iż takie sugestie mogą naruszać wizerunek firmy. W treści złożonego pisma oświadczył również, iż wszystkie podmioty reprezentowane przez E. S. prowadzą samodzielne i odrębne gospodarstwa rolne na powierzchniach deklarowanych w dokumentacji przedłożonej do ARiMR we W.. Dodał, że strona nie posiada własnego sprzętu z uwagi na pierwszy rok funkcjonowania i w sezonie 2014 korzystała z usług zewnętrznych. Oświadczył również, iż pozostały plon, jako towar niskiej jakości został przekazany okolicznym rolnikom jako materiał podściółkowy, a oddzielność prawna i organizacyjna strony wynika z wypisu z KRS. Dodatkowo wskazał, iż podmioty wymienione w wezwaniu są odrębnymi bytami w obrocie gospodarczym, posiadają odrębność prawną i osobową, a jako takie, zgodnie z Kodeksem Handlowym, Ordynacją podatkową i ustawą o ustroju rolnym i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa należy traktować rozdzielnie, nawet jeśli są reprezentowane przez tego samego pełnomocnika. Do pisma załączono umowę z dnia [...] lipca 2014 r. zawartą pomiędzy spółką reprezentowaną przez T. S. - wiceprezesa Zarządu, a C.K.na dokonanie wykoszenia użytku zielonego na działce rolnej , wysuszenie pokosu i jego belowanie oraz protokół z dnia [...] sierpnia 2014 r. z wykonania zleconych zadań przez spółkę.

Pismem z dnia [...] maja 2015 r. Kierownik BP poinformował pełnomocnika spółki o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z uprawnienia tego pełnomocnik strony nie skorzystał.

W tak kształtujących się okolicznościach Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił stronie przyznania płatności ONW na rok 2014 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji w sposób obszerny przedstawił stan faktyczny sprawy i przepisy prawa stanowiące podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. Z przeprowadzonej analizy sprawy organ wywiódł wniosek, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania płatności, o czym mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowanych Wspólnot Europejskich. Mianowicie akta sprawy dowodzą, iż w rozpatrywanej sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy - E. S., J. S., "B" Sp. z o.o., Fundacją "C", "D" Sp. z o.o., "A" Sp. z o.o., "E" Sp. z o.o. Istniejące pomiędzy spółkami i w/w osobami powiązania osobowe, rodzinne, funkcjonalne i kapitałowe pozwalają jednoznacznie uznać, iż celem działania tychże podmiotów było pobieranie pomocy finansowej w odniesieniu do gruntów, które faktycznie nie są przez stronę użytkowane rolniczo. Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż skarżąca nie prowadziła faktycznie działalności rolniczej, zaś zadeklarowane przez stronę we wniosku grunty nie stanowiły w rzeczywistości gospodarstwa w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzez orzeczenie co do istoty sprawy uwzględnienie wniosku strony o przyznanie płatności na rok 2014 w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- przepisów postępowania tj. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. wyrażające się w całkowitym zaniechaniu podjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego;

- przepisów postępowania tj. art. 10 § 1 k.p.a. wyrażające się w pozbawieniu strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji;

- prawa materialnego tj. art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, ze zm.), wyrażające się w jego błędnym zastosowaniu i jednoczesnym uznaniu, że zaistniało "sztuczne stwarzanie warunków wymaganych do otrzymania płatności";

- przepisów art. 4 ust. 1, art. 36 i art. 27 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) przez ich niezastosowanie.

Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że tryb i warunki przyznawania płatności ONW uregulowano w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.).

Na podstawie § 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW, wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/ 2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009", określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW, płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 1) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2) 25% stawki podstawowej za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

W myśl § 4 rozporządzenia ONW, kwotę płatności ONW oblicza się, biorąc pod uwagę działki rolne lub ich części położone na obszarach ONW, dla których obowiązując stawki podstawowe - w kolejności od najwyższej do najniższej.

Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL z 2011r., Nr 25, poz. 8 ze zm.), nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu, do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UEL z 1995r., Nr 312, poz. 1 ze zm.), działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Podzielając pogląd organu I instancji, iż w niniejszej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej wyrażającej się w podziale jednego gospodarstwa na pomiędzy E. S., J. S., "B" sp. z o.o., Fundacje "C", "D" sp. z o.o., "A" sp. z o.o., "E" sp. z o.o. w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR oraz ominięcia zmniejszeń płatności ONW z tytułu degresywności stawek płatności organ odwoławczy wskazał, iż dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej i prawnej konieczne jest przedstawienie powiązań między tymi podmiotami. W tym kontekście wskazał, iż działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie G., gminie M. była deklarowana do płatności ONW w latach 2004-2008 przez E. S., która wraz z małżonkiem - M. S. jest właścicielem powyższej nieruchomości gruntowej. Działki ewidencyjne o nr [...]i [...] położone w obrębie P., gminie M. były w latach 2004-2013 deklarowane do płatności ONW przez E. S.. Właścicielem pierwszej nieruchomości jest E. S., natomiast drugiej M. S.. Działki ewidencyjne o nr [...]i [...]położone w obrębie W., gminie M. były w latach 2004- 2013 deklarowane do płatności ONW również przez E. S., a ich właścicielem jest M. S..

W roku 2014 w/w nieruchomości gruntowe zostały zadeklarowane we wnioskach o przyznanie płatności ONW w następujący sposób:

- E. S. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...]na areale 13,44 ha jako trwały użytek zielony, powierzchnia 10,00 ha została zadeklarowana przez J. S. również jako trwały użytek zielony (powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej wynosi 23,86 ha);

- "B" sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...]na areale 10,00 ha jako trwały użytek zielony (powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej wynosi 64,91 ha);

- Fundacja "C" zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...]na areale 12,00 ha jako trwały użytek zielony;

- "A" Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...] na areale 11,91 ha jako trwały użytek zielony;

- "E" Sp. z o.o. zadeklarowała do płatności działki ewidencyjne nr [...]i [...]odpowiednio na areale 12,47 ha i 1,71 ha jako trwały użytek zielony.

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy zauważył, że każda ze spółek, Fundacja "C" oraz E. i J. S. deklarowała do płatności tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie, pomimo braku jakichkolwiek naturalnych granic. Taka deklaracja gruntów pomimo jego formalnej poprawności, budzi jednak zastrzeżenia co do faktu rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. W ocenie organu brak jest racjonalnych podstaw do prowadzenia działalności rolniczej na tak zadeklarowanych gruntach, gdyż nie występują żadne naturalne granice uzasadniające taki podział gruntów rolnych. Dodatkowo w latach wcześniejszych wszystkie wyżej wymienione grunty były deklarowane przez E. S..

Dalej organ II instancji wyjaśnił, że analiza akt sprawy w sposób niezbity dowodzi, iż pomiędzy podmiotami w postaci spółek z organiczną odpowiedzialnością tj. "B" Sp. z o.o., "D" Sp. z o.o., "A" Sp. z o.o. oraz Fundacją "C", E. S., J. S. istnieją powiązania organizacyjne, osobowe ekonomiczne, funkcjonalne oraz rodzinne, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić o sztucznym stwarzaniu w rozpatrywanej sprawie warunków do uzyskania nienależnych płatności, poprzez sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego.

Podstawą powyższego ustalenia były zgromadzone przez organ dokumenty oraz wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Dyrektor OR ARiMR we W. poddał analizie wydruki z portalu Ministerstwa Sprawiedliwości odpowiadające odpisom z Krajowego Rejestru Sądowego wszystkich spółek kapitałowych. Z zawartych danych wynika, iż w przypadku podmiotu:

- "B" Sp. z o.o. - wspólnikami Spółki są T. S. (syn E. S.) oraz M. S. (małżonek E. S.), którzy tworzą Zarząd Spółki. Prezesem Zarządu jest T. S.. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik Spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności;

- Fundacji "C"- w skład Zarządu wchodzą P.J.(Prezes) oraz P.R. (członek Zarządu), a Radę Fundacji tworzą T. S. oraz A.K.. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik Fundacji uprawniony do pobierania przyznanych płatności;

- "D" Sp. z o.o. - wspólnikami spółki są T. S. oraz E. S., którzy tworzą Zarząd Spółki. Prezesem Zarządu jest E. S.. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako reprezentant spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności;

- "A" Sp z o.o. - udziałowcami są T. S. oraz M. S. (małżonek E. S.). W skład Zarządu wchodzi M. S., który jest jednocześnie Prezesem Zarządu. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik spółki uprawniony do pobierania przyznanych płatności.

- "E" Sp. z o.o. - udziałowcami są E. S. oraz T. S., którzy wchodzą w skład Zarządu. Prezesem Zarządu jest T. S.. W ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik Spółki uprawniony również do pobierania przyznanych płatności.

- J. S. - w ewidencji producentów rolnych E. S. figuruje jako pełnomocnik J. S. uprawniony do pobierania przyznanych płatności.

Zdaniem organu przedstawione wyżej informacje, wskazują wyraźnie na powiązania personalne i kapitałowe występujące między wymienionymi podmiotami, a przede wszystkim na fakt, że przyznawane środki pieniężne z tytułu płatności ONW miały trafiać do jednej osoby - na jeden rachunek bankowy należący do E. S..

Dalej organ podkreślił, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, na podstawie którego odmówiono stronie przyznania płatności ONW jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, zgodnie z którym działania nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (unijnego) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przepis ten niejako stanowi klauzulę generalną pozwalającą organom administracji przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Istotne przy stosowaniu klauzuli generalnej obejścia prawa jest rozważenie elementów obiektywnych i subiektywnych. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty. Natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej wypłacanej przez Agencję, przez co doszło do wypełnienie dyspozycji cytowanego wyżej art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURO ATOM) nr 2988/95. Dyrektor OR ARiMR we W. rozważając dokonane przez stronę obejście prawa podkreślił, iż miało ono miejsce zarówno w zakresie istnienia elementów obiektywnych, jak i subiektywnych wskazując, iż organ w tym kierunku zebrał kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Wyrazem powyższego jest ustalenie, iż strona nie posiada żadnego sprzętu rolniczego i nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających rzeczywiste prowadzenie działalności rolniczej. Okoliczność ta znajduje swoje uzasadnienie w treści pisma odwołującego się z dnia 4 lutego 2015 r., w którym wskazano m.in., iż powyższe podmioty nie posiadają własnego sprzętu do rolniczej uprawy gruntów i w tym względzie korzystają z usług zewnętrznych, zaś uzyskane plony zostały "przekazane okolicznym rolnikom, jako materiał podściółkowy". Strona nie przedstawiła już jednak żadnych dowodów mogących potwierdzić prowadzenie przez wyżej wskazane podmioty odrębnych gospodarstw rolnych, w tym chociażby faktur zakupu środków produkcji, bądź dowodów zapłaty za wykonane prace. Brak jest także dokumentów potwierdzających uprawnienia do użytkowania przez poszczególne podmioty deklarowanych do płatności gruntów.

Zdaniem organu z opisanych okoliczności faktycznych wynikałoby, że cała działalność rolnicza podmiotów powiązanych ograniczała się do podpisania umów, w których wskazano (w sposób bardzo dowolny) zleceniodawcę prac rolniczych. W opinii organu orzekającego, przedstawione przez stronę dowody, mają na celu pozorowanie prowadzenia działalności rolniczej przez podmioty wnioskujące o płatność, podczas gdy w rzeczywistości intencją wnioskodawców (a w rzeczywistości jednej osoby) było uzyskanie zawyżonych płatności. Ostatecznym potwierdzeniem takiego stanowiska jest fakt, że płatności ONW, przyznane dla wszystkich wskazanych podmiotów miały być przekazane na jeden rachunek bankowy, należący do E. S.. Zdaniem organu do dowodów potwierdzających fakt sztucznego stwarzania warunków, w szczególności, zaliczyć należy: ustanowienie E. S. pełnomocnikiem umocowanym do reprezentacji wszystkich podmiotów powiązanych przed organami ARiMR, wskazanie dla wszystkich podmiotów powiązanych jednego należącego do E. S. rachunku bankowego właściwego do przekazania środków uzyskanych z tytułu przyznanych płatności, opisane powyżej powiązania rodzinne i kapitałowe między podmiotami wskazujące na fakt wspólnego, rodzinnego zarządzania tymi podmiotami, fakt, że działki deklarowane do płatności przez podmioty powiązane stanowią własność E. S. i jej małżonka, a w latach 2004-2013 były deklarowane do płatności przez E. S., położenie przestrzenne gruntów deklarowanych do płatności nie uzasadnia podziału działek ewidencyjnych na odrębne działki rolne, deklarowane do płatności przez różnych producentów rolnych. Przykładowo działka ewidencyjna nr [...]o powierzchni 23,86 ha, będąca własnością E. S., stanowiąca jednolity, zwarty obszar gruntów nieprzedzielony żadnymi granicami naturalnymi, zadeklarowana została do płatności na rok 2014 przez E. S. (na powierzchni 13,44 ha) i J. S. (na powierzchni 10,00 ha) podczas gdy w latach wcześniejszych zgłaszana była do dopłat w całości przez E. S. Podobnie rzecz się ma względem działki ewidencyjnej nr [...]będącej własnością E. S. i M.a S.., na rok 2014 zadeklarowana została przez pięciu producentów rolnych podczas gdy w latach ubiegłych zgłaszana była do dopłat w całości przez jednego producenta (w latach 2004 - 2008 przez E. S.).

.

W ocenie organu w odniesieniu do płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) uzyskanie nieuzasadnionych korzyści polega na ominięciu współczynnika korygującego- przepisu § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.).

W odniesieniu do płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), wskazano, że sumaryczna wysokość płatności ONW, wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosi [...]zł; natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności ONW wynosi [...] zł.

Wskazano w tym zakresie, że w odniesieniu do płatności objętych "Programem rolnośrodowiskowym" pozorny podział gospodarstwa rolnego między kilka podmiotów miał na celu ominięcie degresji płatności związanej z obowiązującymi limitami powierzchni, o których jest mowa w § 20 rozporządzenia rolno środowiskowego. Ustalono, że sumaryczna wysokość płatności rolnośrodowiskowej, wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosi [...] zł, natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności rolnośrodowiskowej wynosi [...]zł..

Dalej wskazano w tym zakresie w uzasadnieniu, że w odniesieniu do płatności bezpośrednich rozdzielenie tych gruntów na kilka wniosków miało na celu uzyskanie nienależnych korzyści poprzez ominięcie współczynnika korygującego. Ustalono, że sumaryczna wysokość jednolitej płatności obszarowej (JPO) wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosi [...] zł; natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności JPO wynosi [...] zł.

Wskazano, że łączna, z tytułu JPO, ONW i PRŚ, hipotetyczna wysokość nieuzasadnionych korzyści sprzecznych z celami sektorowego prawodawstwa rolnego wyniosła [...] zł.

W końcowej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego wywodząc, iż w realiach niniejszej sprawy w sposób wyczerpujący i z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego ustalono okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Wskazano też, że nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 10 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu strony naruszenia przepisów art. 4 ust. 1, art. 36 i art. 27 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), organ odwoławczy podkreślił, że środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z powołanym powyżej rozporządzeniem nr 2988/95. Stosownie do w/w rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Zgodnie z art. 4 ust. 3 przywołanego aktu prawnego działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zdaniem organu okoliczności niniejszej sprawy wyczerpują przesłanki powyższej regulacji.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Kwestionowanej decyzji zarzucono:

1. mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., wyrażające się w całkowitym zaniechaniu podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym sprzecznym z prawem zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkującego poczynieniem szeregu nieodpowiadających prawdziwemu stanowi rzeczy (bo opartych jedynie na ogólnikowych i wybiórczych spostrzeżeniach) ocen, polegające na :

a) błędnym ustalaniu przez organ drugiej instancji, istotnych z punktu widzenia § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 okoliczności odnoszących się do stanu posiadania przez skarżącą nieruchomości, w tym gospodarstwa rolnego, przy jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia - tak przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji - dowodów w postaci oględzin, przesłuchania świadków, przesłuchania stron, a nadto zaniechaniu zbadania rzeczywistego położenia przestrzennego deklarowanego gospodarstwa, skutkujące wadliwym, niepopartym zgromadzonym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym i całkowicie dowolnym kwestionowaniem przez organ stanu posiadania nieruchomości, tytułu prawnego do jej użytkowania, czy też w/w położenia przestrzennego przedmiotowych działek gruntu, stanowiących w rzeczywistości odrębne gospodarstwo rolne;

b) wadliwym przyjęciu, że jeżeli strona w innym postępowaniu jest jednocześnie pełnomocnikiem skarżącej, która we własnym imieniu ubiega się o przyznanie płatności pomocy finansowej, to taka sytuacja procesowa miałaby rzekomo wskazywać na sprzeczne z celami sektorowego prawodawstwa rolnego stwarzanie warunków do uzyskania przedmiotowej pomocy;

c) błędnym ustaleniu, że skoro pełnomocnik podmiotów ubiegających się o płatność został upoważniony do odbioru w ich imieniu i na ich rzecz należności, to taki stan rzeczy - przy braku dowodów przeciwnych oraz zaniechaniu w istocie ich przeprowadzenia - miałby rzekomo przemawiać za przyjęciem, nieodpowiadającej wszak rzeczywistości, oceny o niesamodzielności gospodarczej reprezentowanych przez tego pełnomocnika stron, w tym o niesamodzielności odrębnych i niezależnie zarządzanych gospodarstw rolnych;

d) nieznajdującym odzwierciedlenia w materiale dowodowym niniejszej sprawy przyjęciu, że strony postępowania w innych sprawach - tj. J. S., E. S., "B" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, "E" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, "D" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - są do tego stopnia powiązane kapitałowo ze skarżącą, że miałoby to przemawiać za (całkowicie dowolnym wszak i błędnym) ustaleniem "niesamodzielności gospodarczej skarżącej;

e) wadliwym przyjęciu, że prowadzone przez stronę gospodarstwo rolne miałoby być rzekomo "zarządzane" przez E. S., podczas gdy gospodarstwem, którym zarządza tylko i wyłącznie strona niniejszego postępowania (i to jedynym) jest gospodarstwo rolne wskazywane we wniosku, co z kolei - w pełni aktualizując stosowanie dyspozycji przepisu art. 2 lit b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników (...), stanowiącego, że "gospodarstwo" to wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdującego się na terytorium tego samego państwa, oraz przesłanek wyrażonych w Załączniku Nr 1, w tym definicji gospodarstwa rolnego, do rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 - nakazywało uwzględnić wniosek;

2. mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to art. 10 § 1 k.p.a., wyrażające się w pozbawieniu strony możności wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji, i powtórzenie w tym zakresie błędów, których na etapie przed wydaniem decyzji dopuścił się również organ pierwszej instancji;

3. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, a to:

a) przepisów art. 4 ust. 1, art. 36 i art. 37 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), poprzez ich niezastosowanie, mimo że zarówno cele określone w przepisie art. 4 ust. 1 rozporządzenia, jak i przesłanki wyartykułowane w art. 36 i art. 37 rozporządzenia (tj. w szczególności poprawy konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji, poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami, poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej) - już tylko w kontekście zgromadzonego jak dotąd w niniejszej sprawie materiału dowodowego - w pełni aktualizują się na gruncie niniejszej sprawy, co nakazywało uwzględnić wniosek, a niezastosowanie których doprowadziło w istocie do sprzecznego z nakazanym m.in. przepisami sektorowego prawodawstwa rolnego zaniechaniem uczynienia przez organ pierwszej instancji zadość nałożonym na niego obowiązkom;

b) art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, wyrażające się w jego błędnym zastosowaniu i jednoczesnym uznaniu, że zaistniało "sztuczne stwarzanie warunków wymaganych do otrzymania płatności", w szczególności w sytuacji - jak wprost wskazuje w zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji - gdy płatność, i to w zbliżonej wysokości, przysługiwałaby nawet wtedy, gdyby podzielać wadliwe w tym zakresie (o czym wyżej) ustalenia faktyczne poczynione przez organy drugiej instancji;

c) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, wyrażające się w jego błędnym zastosowaniu i jednoczesnym uznaniu, że zaistniało "sztuczne stwarzanie warunków wymaganych do otrzymania płatności", w szczególności w sytuacji - jak wprost wskazuje w zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji - gdy płatność, i to w zbliżonej wysokości, przysługiwałaby nawet wtedy, gdyby podzielać wadliwe w tym zakresie (o czym wyżej) ustalenia faktyczne poczynione przez organy drugiej instancji;

d) art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 oraz art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, stanowiących definicję legalną gospodarstwa rolnego, polegające na ich błędnym niezastosowaniu, mimo tego, że gospodarstwo rolne skarżącej - jako wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym jednostka (posadowiona na wyodrębnionych działkach ewidencyjnych gruntu nr [...]i [...], położonych w województwie d., powiecie m., gminie M.,), posiadająca oddzielne kierownictwo i prowadząca działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej - spełnia wszystkie przesłanki wskazane w naruszonym przepisie art. 2 lit a) w/w rozporządzenia nr 1166/2008 oraz art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 73/2009;

e) art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez jego niezastosowanie, mimo że w okolicznościach sprawy, zaktualizowały się przesłanki do przyznania skarżącej, jako posiadaczowi gospodarstwa rolnego, wnioskowanej pomocy;

f) § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013, poprzez jego niezastosowanie, mimo że w okolicznościach sprawy, zaktualizowały się wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy.

W uzasadnieniu skarżąca spółka rozwinęła sformułowane wyżej zarzuty i przedstawiła argumentację mającą przemawiać za zasadnością wniesionej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie niE.żności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...]lipca 2015 r. o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2014 dla skarżącej spółki.

Tryb i warunki przyznawania płatności ONW uregulowano w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.).

Na podstawie § 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi:

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.) albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.)

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Zgodnie jednak z § 4 rozporządzenia ONW, kwotę płatności ONW oblicza się, biorąc pod uwagę działki rolne lub ich części położone na obszarach ONW, dla których obowiązując stawki podstawowe - w kolejności od najwyższej do najniższej.

Ponadto należy nadmienić, że zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL z 2011r., Nr 25, poz. 8 ze zm.), nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Również na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UEL z 1995r., Nr 312, poz. 1 ze zm.), działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Z powyższego zatem wynika, iż obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53) (patrz: LEXIS.pl nr 405322). Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest, co wynika z wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (SłynczE. siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencija), wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest zatem ocena wniosku złożonego przez pozostałych beneficjentów. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

W ocenie Sądu prawidłowo przeprowadzone przez organy Agencji w realiach niniejszej sprawy postępowanie doprowadziło do uzasadnionego wniosku, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami. Stąd w badanej sprawie zasadnie organy odmówiły przyznania płatności wskazując, iż w jej realiach w sposób sztuczny stworzono warunki do otrzymania korzyści w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego. Jej realia – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – pozwalają na konstatację, iż doszło do sztucznego podziału jednego w istocie gospodarstwa rolnego pomiędzy "B" sp. z o.o., Fundację "C", "D" sp. z o.o., "A" sp. z o.o., "E" sp. z o.o., J. S. oraz E. S.. Do takich wniosków prowadzą wyjaśnione przez organ okoliczności, z których wynika, iż w latach 2004 – 2008 działka ewidencyjna o numerze [...]położona w Gminie M., w obrębie G. do płatności została zadeklarowana przez E. S., która wraz z mężem M. S. jest jej właścicielem. Z kolei w roku 2014 r. działka ta we wniosku o przyznanie płatności została zadeklarowana przez dwa podmioty – tj. "B" sp. z o.o. na areale 10,00 ha oraz Fundacje "C" na areale 12,00 ha, przy czym co istotne w przypadku pierwszej spółki jej wspólnikami są syn E. S. T. S. oraz małżonek M. S.. W przypadku zaś Fundacji "C" T. S. wchodzi w skład jej rady.

Odnośnie zaś działki nr [...]należącej do E. S. i działki nr [...], której właścicielem jest M. S., położonych w obrębie P. przychodzi zauważyć, że w latach 2004 – 2013 deklarowane one były do płatności przez E. S., podczas gdy w roku 2014 r. E. S. zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjną nr [...]tylko na areale 13,44, zaś powierzchnia jej 10,00 ha została zadeklarowana przez J. S.. Z kolei działka nr [...] na areale 11,91 ha została zadeklarowana do płatności przez spółkę z o.o. "A", której udziałowcami są T. S. oraz M. S. – będący jednocześnie również prezesem zarządu.

Swoiste powiązania da się również zauważyć wobec nieruchomości znaczonych jako działki ewidencyjne nr [...]i [...], położonych w obrębie W. należących do M.a S.a, które w latach 2004 – 2013 były deklarowane do płatności również przez E. S.. Z kolei w 2014 roku powyższe nieruchomości zostały zadeklarowane do płatności odpowiednio na 12,47 ha i 1,71 przez "E" sp. z o.o., której udziałowcami i członkami zarządu są E. S. i T. S. jako jej prezes.

Nie może też ujść uwadze, iż E. S. została ustanowiona pełnomocnikiem umocowanym do reprezentacji wszystkich powyższych podmiotów przed organami ARiMR, jak również, fakt, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie przez nią działalności rolniczej, np. faktur na zakup środków produkcji czy też środków ochronnych.

Wobec powyższego Sąd podziela twierdzenia organów, iż w realiach badanej sprawy mają miejsce powiązania rodzinne i kapitałowe, które wskazują na fakt wspólnego, rodzinnego zarządzania tymi podmiotami. Zaniechanie przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie przez wyżej wymienione podmioty odrębnych gospodarstw rolnych przez które - zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej – należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą, wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną dowodzi, iż nie sposób uznać, iż prowadzą one odrębne gospodarstwa rolne. Przeciwnie – stanowią w istocie jedną jednostkę ekonomiczną, co też oznacza, że zgłaszane grunty do płatności powinny zostać zadeklarowane w jednym wniosku. Zasadnie bowiem wskazał organ I instancji, że skoro jednostkami tymi zarządza jedna osoba lub osoby powiązane rodzinnie, a beneficjentem uzyskanych środków ma być jedna osoba – E. S., grunty stanowią własność lub współwłasność osoby reprezentującej wskazane wyżej podmioty, a w przeszłości były przez nią deklarowane do dopłat w ramach jednego gospodarstwa, to nie można mówić o prowadzeniu odrębnych i samodzielnych gospodarstw rolnych.

W rezultacie skoro wskazane wyżej podmioty, w tym skarżąca nie są samodzielne pod względem technicznym, są ze sobą ściśle powiązane osobowo lub kapitałowo i nie można wykluczyć, że zostały utworzone w celu pobierania zwiększonych dopłat przez sztuczny podział gospodarstwa rolnego (deklarowanie do płatności nie jednego całego obszaru gruntu, tylko ich części w celu uzyskania maksymalnej wielkości płatności), stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez kilka podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne, to tym samym działalność taka nie może być uznana za działalność rolniczą.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy wskazane podmioty, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności rolnej i uzyskania z tego tytułu nienależnych korzyści.

Jak wyliczył organ, czego strona skarżąca nie kwestionuje, wysokość łącznej hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści sprzecznych z celami sektorowego prawodawstwa rolnego z tytułu płatności rolnośrodowiskowej, obszarowej, gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wynosi [...] zł. Argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odnośnie tego, że obok osób fizycznych, powołane podmioty, w tym spółka skarżąca, zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez te podmioty na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne, Sąd podziela w całej rozciągłości.

W tej materii trzeba przyznać, że organy w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli obejścia prawa – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło zatem do naruszenia omawianych przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011. W konsekwencji nie można mówić o naruszeniu przepisów regulujących przyznawanie przedmiotowych płatności. Z tych też względów Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej odnoszących się do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego wynikających z przepisów prawa krajowego i unijnego.

Nie zasługują także na uwzględnienie sformułowane w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego. Wbrew zarzutom strony skarżącej w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W ocenie Sądu analiza akt wykazuje, że ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a przeprowadzona przez nie ocena jest prawidłowa i logiczna, w sprawie zaś nie występuje, przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, nie ma też nieuprawnionych wniosków wypływających z tej oceny. W sposób bowiem należyty wyjaśniono okoliczności stanu faktycznego oraz dokonano prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienie odzwierciedla poszczególne etapy prowadzonego postępowania oraz wyjaśnia podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ ten kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Odnosząc się do przywoływanych w skardze twierdzeń wskazać należy, iż w realiach niniejszej sprawy Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż w postępowaniu o przyznanie płatności strona została zobowiązana nie tylko do przedstawienia dowodów uzasadniających jej żądanie, ale również do współdziałania w tym zakresie z organem pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Zasadniczo, organ jest więc zwolniony z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy, co oczywiście nie oznacza zakazu podejmowania przez organ czynności procesowych niezbędnych do prawidłowego zakończenia sprawy (por. wyrok NSA z 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, LEX nr 1579378). Tymczasem w realiach badanej sprawy strona skarżąca, na której ciąży ciężar dowodu, mimo kierowanych do niej wezwań nie przedstawiła takiej argumentacji, która usprawiedliwiałaby występowanie przez każdy z wyżej wskazanych podmiotów z osobna o płatności, o które równie dobrze mógł wystąpić jeden podmiot.

W kontekście podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. przez zaniechanie zawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków należy wyjaśnić, że zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To więc na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1098/13, Lex nr 1658530). Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca pomimo sformułowania powyższego zarzutu nie przedstawiła jakich konkretnych czynności procesowych zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonać. Stąd uznać należy, że pozostawał on bez wpływu na treść podjętego postanowienia.

Konkludując, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

Mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.