Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2202/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1 , art. 40c.
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2011 r. sprawy ze skargi T. Sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2010 r. nakładającą na "T." [...] Spółka Jawna, skarżącą w niniejszej sprawie, karę pieniężną w wysokości 1800 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10 ton.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2010 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...], na której dopuszczalny nacisk na oś wynosi 10 t., przeprowadzona została kontrola pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...] kierowanego przez S. K. Pojazdem wykonywano krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz "T" [...] Spółka Jawna.

W trakcie kontroli dokonano pomiaru dopuszczalnych nacisków na osie i masy całkowitej pojazdu przenośnymi wagami do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...], posiadającymi legalizację Urzędu Miar. Zgodnie z wynikami ważenia stwierdzono nacisk 25,23 t na potrójnej osi napędowej pojazdu, przyczep i naczep tj. przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 1,23 t. Przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Z kontroli został sporządzony protokół, który został podpisany przez kierowcę pojazdu.

Kierowca został poinformowany o możliwości przeprowadzenia ponownego ważenia pojazdu, jednak z niej nie skorzystał. Nie okazał też zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Pismem z dnia [...] maja 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a. oraz wzywając do przedstawienia wskazanych w piśmie dokumentów.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. nadesłała żądane dokumenty oraz wyjaśniła, że przewożony ładunek (piasek) był załadowany w ilości i ciężarze mniejszym niż górna dopuszczalna granica. Kierowca dba o nieprzekroczenie dopuszczalnej masy, nie ma natomiast wpływu na sposób załadunku tak żeby ładunek był równomiernie rozmieszczony. Skarżąca wskazała, że przekroczenie rzędu 1,23 t. jest tak minimalne, że nawet wprawne oko załadowcy nie jest w stanie dostrzec tego podczas załadunku, a przemieszczenie się takiej ilości ładunku podczas jazdy jest czymś naturalnym.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1, art. 40 c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19 poz. 115 z późn. zm.), art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908 z późn. zm.), § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. nr 32 poz. 262 z późn. zm.) i art. 104 § 1 kpa oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1 800 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10 ton.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 39a ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca może zatrudnić kierowcę, jeżeli spełnia on określone warunki, między innymi warunek ukończenia przez niego kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 lipca 2008 r. w sprawie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy (Dz. U z 2008 nr 124 poz. 805) szczegółowo określa zakres tematyczny wymienionych szkoleń. Obejmuje ono także umiejętności załadowania pojazdu zgodnie z wymaganiami przepisów BHP i zasadami prawidłowego użytkowania pojazdu, w tym miedzy innymi zasadami rozłożenie ładunku i skutkami przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś.

W związku z powyższym, każdy kierowca, który ukończył kwalifikację wstępną lub szkolenie okresowe powinien posiadać umiejętność prawidłowego rozłożenia ładunku. Przed rozpoczęciem transportu powinien on sprawdzić zabezpieczenie oraz prawidłowe rozmieszczenie ładunku na pojeździe, nawet w sytuacji, gdy w załadunku nie uczestniczył osobiście. Wszelkie nieprawidłowości powinien zgłosić osobie odpowiedzialnej w przedsiębiorstwie za transport, gdzie dokonano załadunku oraz poprosić o ich usunięcie. Organ wskazał, że działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług transportowych jest działalnością znacznego ryzyka. Stąd jej ustawowa limitacja i poddanie jej surowym rygorom, a przedsiębiorca obciążony jest skutkami niewłaściwego wykonywania obowiązków przez swych pracowników.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji, zarzucając jej naruszenie art. 13g ust. 1b pkt 2 o drogach publicznych.

Skarżąca wskazała, że na naczepę załadowano "bezpieczną" ilość piasku a kierowca mający jedynie dbać o nieprzekroczenie przez załadowcę ciężaru ładunku dopilnował tego obowiązku i ostatecznie załadowany piasek był w ilości i ciężarze mniejszym niż górna dopuszczalna granica. Kierowca nie miał i nie mógł mieć żadnego wpływu na sposób załadunku w rozumieniu dokładnego i równomiernego rozmieszczania piasku na całej powierzchni załadunkowej naczepy. Jeżeli zatem w toku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś to odpowiedzialność za ten stan rzeczy może ponosić jedynie załadowca, który nie dopilnował swoich obowiązków i źle załadował przewożony ładunek. Skarżąca nie może więc ponosić odpowiedzialności tym bardziej, że dopuszczalna masa całkowita nie został przekroczony, a kierowca nie miał wpływu na sposób załadunku piasku przez załadowcę. W przypadku towarów sypkich jak np. piasek czy żwir, kierowca nie ma z przyczyn obiektywnych, żadnego wpływu na sposób rozmieszczenia ładunku.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1 a, ust. 1 b pkt. 1, ust. 2, art. 40 c ust. 1 u.d.p. oraz Ip. 7 pkt 6 lit. c załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), utrzymał w mocy ww. decyzję.

Organ wskazał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t. dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m.

Stosownie do art. 41 ust. 4 i 5 w/w. ustawy wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861).

Droga krajowa nr [...] została zakwalifikowana jako droga, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W tym przypadku kara ta zgodnie z Lp. 7 pkt 6 załącznika wynosi 1800 zł.

Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych, które w chwili kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Prezesa Głównego Urzędu Miar. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia, który został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Organ wskazał, że kary pieniężne zostały nałożone za stwierdzone naruszenia norm dotyczących dopuszczalnych nacisków osi. Naruszenie takie jest odrębną kategorią prawną naruszeń, gdyż możliwe jest przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu przy jednoczesnym nieprzekroczeniu dopuszczalnej ładowności pojazdu i dopuszczalnej masy całkowitej (DMC). Decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu są więc naciski wywierane na poszczególne osie pojazdu. Nawet jeśli masa załadowanego pojazdu nie przekroczy DMC, a ładunek będzie niewłaściwie rozmieszczony i zabezpieczony przed przemieszczaniem, to może okazać się, że na którejkolwiek z osi zostanie przekroczony dopuszczalny nacisk, a to skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

- art. 13g. ust. 1 b pkt 2 ustawy o drogach publicznych poprzez nałożenie kary na skarżącą, a nie na załadowcę, wyłącznie winnego powstania przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś;

- art. 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez przyjęcie, że skarżąca w dniu [...] maja 2010 r. dokonywała przewozu pojazdem nienormatywnym wymagającym zezwolenia, którego brak uzasadniał nałożenie kary pieniężnej.

Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca ponowiła argumentację podniesioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym ta kontrola, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zw. ppsa – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. nie naruszają bowiem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 ppsa Sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia administracyjnego (pkt 1b), inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 1c) bądź stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 (pkt 2) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kpa lub w innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził powyższych naruszeń i w konsekwencji uznał, iż zaskarżona decyzja nie nosi znamion wadliwości w rozumieniu powołanego przepisu.

Przedmiotem rozpatrzenia sprawy jest skarga na decyzję utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Zgodnie z art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - u.d.p. (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, których masa, naciski osi lub wymiary z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych dla danej drogi. Kontrolowany pojazd należący, jak wynika z protokołu kontroli do skarżącej, którym spółka przewoziła piasek, poruszał się w trakcie kontroli po drodze, na której dopuszczalny nacisk na pojedynczą oś może maksymalnie wynosić do 10 t dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi powyżej 24,0 t do 25,5 t.

Przeprowadzona w dniu [...] maja 2010 r. kontrola drogowa ustaliła, że pojazd, którym skarżąca realizowała przewóz, jest nienormatywny, ponieważ przekroczony został dopuszczalny nacisk na potrójnej osi nienapędowej pojazdu, przyczep i naczep o 1,23 t.

Organ nałożył karę pieniężną, przyporządkowując jej wysokość wartości stwierdzonego przekroczenia zgodnie z danymi zawartymi w załączniku nr 2 do u.d.p. - Ip. 7 pkt 6.

Działanie organu odpowiada prawu. Stosownie do art. 13g ust. 1 u.d.p. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 40c ust. 1 tej ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2 stanowiącym, że wysokość kar pieniężnych określa załącznik nr 2 do ustawy. Wskazany załącznik stanowi integralną część ustawy i wraz z nią jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, które użytkownicy dróg, w szczególności prowadzący jak skarżący działalność transportową obowiązani są znać i stosować tak, aby pojazdy, którymi realizują przewozy, nie kwalifikowały się jako nienormatywne.

Podnieść przy tym należy, iż stosownie do art. 13g ust. 1b udp, którego naruszenie skarżący zarzuca, karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, a skarżący nie podważa ustaleń organu, iż takim zezwoleniem nie dysponował nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (pkt 1), nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku przy zaistnieniu przesłanek w tym przepisie wskazanych. Z powołanego przepisu wynika, iż przewiduje on możliwość nałożenia kary równolegle (a nie zamiast na podmiot wykonujący przejazd i na podmiot, o którym mowa w pkt 2). Z faktu, iż nie wszczęto postępowania w stosunku do załadowcy i nie nałożono na niego kary za przejazd pojazdem nienormatywnym nie można zatem wnosić o wadliwości zaskarżonej decyzji z tego powodu, iż kara została nałożona na skarżącego, który, co w sprawie bezsporne, wykonywał kontrolowany przejazd i w konsekwencji został prawidłowo przez organy wskazany jako adresat decyzji. Z powołanego przepisu wynika bowiem, że kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być, niezależnie od kary nałożonej na wykonującego przejazd, nałożona na podmiot z ust. 2 (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2010 r.). Podnoszone w skardze zarzuty w tym względzie są zatem w świetle powołanego przepisu chybione.

Organ nakładając karę pieniężną za stwierdzone przekroczenie dopuszczalnych nacisków uwzględnił wyniki ważenia pojazdu przedstawione w protokole. Podkreślenia wymaga, iż w aktach znajduje się zarówno świadectwo legalizacji ponownej wagi, przy pomocy, której odbyło się ważenie, jak i protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, zaś kierowca nie zgłaszał uwag co do procedury ważenia ani też skarżący w istocie wyników ważenia nie podważa.

Przewoźnik winien jednak przed rozpoczęciem przejazdu zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom i równomiernie rozmieścić ładunek. Nieprawidłowości w tym zakresie są bowiem jego ryzykiem i skutkują, jak w tym przypadku karą za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Argument skarżących, że pojazd nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej, nie mógł zostać uwzględniony przez organ, z uwagi na fakt, iż przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu może występować przy stwierdzonym fakcie nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Dlatego też ustawodawca przewidział sankcje zarówno za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, jak też za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i są to sankcje od siebie niezależne.

Strona podnosi okoliczność, iż ładunek (piasek sypki) uległ w czasie przejazdu przesunięciu, a przy tym w związku z ulewą uległ też namoknięciu przez co jego ciężar przez pewien czas się zwiększył zwłaszcza na końcu naczepy, gdzie załadowano go więcej, a stwierdzone przekroczenie wynosi tylko 1,23 t.

Podnieść zatem należy, że odpowiedzialność, o której mowa w art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), ma charakter obiektywny i nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez użytkownika pojazdu. Kara ta, w ściśle określonej ustawą wysokości, zależnej od wielkości przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę, jako kara administracyjna, jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku, tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu (por. wyrok WSA z 17 października 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 757/05).

Skoro zatem organ zasadnie stwierdził, iż kontrolowany przejazd był przez skarżącego wykonywany pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia to zobligowany był do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 13 g ust. 1 udp i taka kara w wysokości wyliczonej zgodnie z załącznikiem nr 2 do powołanej ustawy została na skarżącego nałożona.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i nie stwierdzając naruszeń prawa w rozumieniu art. 145 § 1 ppsa orzekł na podstawie art. 151 ppsa, jak w sentencji.