Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 149/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 usst. 1, art. 89 ust. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a, art. 152 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann /spr./ Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi M. R., Ł. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia (...) r. nr –(...); 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zwraca skarżącemu Ł.R. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia, które nie zostało wniesione.


UZASADNIENIE

Decyzją z (...) r., nr (...), Wójt Gminy P. (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji) – wskazując jako podstawę prawną art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.o.p.") w związku z § 1 pkt 2 i § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), pkt 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306, z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej w skrócie: "k.p.a.") – po ponownym rozpoznaniu sprawy, w pkt 1. decyzji wymierzył Ł. i M. małżonkom R. (dalej łącznie jako: "Skarżący") administracyjną karę pieniężną w wysokości (...) zł (50,87 cm x 89,39 zł x 2,37 x 3) za usunięcie bez zezwolenia 1 sztuki drzewa gatunku jesion wyniosły o obwodzie pnia 50,87 cm, z nieruchomości położonej w S. pod B., działka nr (...). W pkt 2. decyzji organ I instancji wskazał, że uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu Wójt wyjaśnił, że decyzją z (...) r. nałożył na Skarżących administracyjną karę pieniężną w wysokości (...) zł za usunięcie bez zezwolenia 1 sztuki drzewa gatunku jesion wyniosły o obwodzie pnia 50,87 cm. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: "SKO" lub "organ II instancji"), decyzją z (...) r. uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z powodu niewyjaśnienia istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej w postaci bezspornego ustalenia wieku drzewa.

Dalej Wójt wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę i wykonując zawarte w decyzji SKO zalecenia przeprowadził dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu uprawy i ochrony drzew, mgra inż. J. N., na okoliczność określenia wieku drzewa. Z opinii przedłożonej przez rzeczoznawcę w dniu (...) r. wynikało, że usunięte drzewo miało 18 lat i był to jesion wyniosły. Na żądanie organu I instancji biegły uzupełnił swą opinię o opis metody zastosowanej dla ustalenia wieku drzewa i przedstawienie sposobu dokonanego wnioskowania.

Dalej organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na skutek telefonicznych zawiadomień otrzymanych w dniu (...) r. przez Urząd Gminy w P. oraz Komendę Powiatową Policji w K. o podejrzeniu nielegalnego wycięcia drzewa przez Ł. R. na zamieszkiwanej przezeń wraz z żoną M. nieruchomości w S. pod B. Nr (...), stanowiącej ich własność na prawach ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej. W trakcie dokonanych w dniu (...) r. przez pracowników Urzędu Gminy i w obecności M. R. oględzin miejsca, z którego usunięto drzewo, zlokalizowano dwa pnie po usuniętych drzewach oraz przycięte gałęzie krzewów. Ustalono, że pierwszy pień stanowił pozostałość po wyciętym drzewie owocowym (śliwy), a drugi – po drzewie gatunku jesion wyniosły. Tożsamość gatunku wyciętego drzewa potwierdziła też obecna przy oględzinach właścicielka nieruchomości. Kłody zachowanej w stanie przydatnym dla potrzeb pomiarów wyciętego jesionu na nieruchomości nie zlokalizowano. Opinia specjalistyczna przeprowadzona w trakcie ponownego rozpoznania sprawy potwierdziła w sposób jednoznaczny gatunek usuniętego drzewa (jesion wyniosły – pkt 3.0 opinii), a jego wiek określiła na 18 lat. W wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania Ł. R. stwierdził, że przedmiotowe drzewo, które wyciął osobiście przed Świętami Bożego Narodzenia w 2013 r., nie wymagało uzyskania zezwolenia na usunięcie, gdyż posiadało średnicę pnia mniejszą niż 10 cm. Ponadto wskazał, że nie był świadomy konsekwencji prawnych swojego działania. Powyższe wyjaśnienia potwierdziła także jego żona. Organ I instancji zaznaczył, że nie otrzymał od Skarżących wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie z ich terenu drzewa. Ponadto wyjaśnił, że wobec tego, iż pozostały po usuniętym drzewie pień posiadał w obwodzie nieregularny, owalny kształt, to zgodnie z art. 89 ust. 3 u.o.p. należało dokonać ponownego jego pomiaru.

W ocenie organu I instancji opinia biegłego, za pomocą której ustalono wiek usuniętego drzewa, zasługiwała na uwzględnienie. Biegły przedstawił w niej zarówno istotę zastosowanej metody liczenia przyrostów rocznych, jak też oparte na niej wnioskowanie. Opinia, pomimo swej lapidarności, jest logiczna i spójna. Wobec tego należało dokonać obliczeń w celu ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej. W tym zakresie Wójt przedstawił m.in. sposób obliczenia obwodu pnia, który zgodnie z art. 89 ust. 3 u.o.p. pomniejszony został o 10% i wyniósł 50,87 cm, oraz sposób obliczenia wysokości kary administracyjnej, która wyniosła 32.331,08 zł [89,39 zł (stawka za 1 cm obwodu pnia jesionu wyniosłego) x 2,37 (współczynnik różnicujący stawkę w zależności od obwodu pnia drzewa) x 50,87 cm (obwód pnia drzewa) x 3 (trzykrotność wysokości opłaty za usunięcie drzewa)].

Wójt podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych karę za delikt administracyjny, jakim jest usunięcie drzew bez zezwolenia, można wymierzyć jedynie podmiotom uprawnionym do uzyskania pozwolenia na usunięcie drzewa. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nieruchomość, na której rosło usunięte bez zezwolenia drzewo, stanowi przedmiot współwłasności łącznej wynikającej z ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, to karę należało nałożyć na oboje małżonków.

Od opisanej wyżej decyzji Wójta odwołanie złożyła M. R., zarzucając, że usunięte drzewo nie miało 10 lat, i że w związku z tym na jego usunięcie nie była wymagana zgoda.

Decyzją z (...) r., nr (...), SKO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta.

W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że z przedłożonej do akt opinii specjalistycznej sporządzonej przez mgra inż. J. N. wynika niezbicie, iż usunięte drzewo miało 18 lat. Wiek drzewa został określony metodą liczenia przyrostów rocznych, a metoda ta daje 100% pewność przy określaniu wieku drzew. Jednemu słojowi przyrostu rocznego odpowiada bowiem jeden rok życia drzewa. Wobec powyższego na usunięcie drzewa należało uzyskać zgodę właściwego organu. Przywoławszy treść przepisów art. 83 ust. 1 oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 1–3 u.o.p., SKO podkreśliło, że mają one charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozwalają organom na jakąkolwiek swobodę w podejmowaniu decyzji. Od odpowiedzialności nie zwalnia również nieznajomość obowiązującego w tym zakresie prawa.

Na tym tle organ II instancji stwierdził, że faktem bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, iż z terenu własnej nieruchomości (działka nr (...)) Skarżący wyciął bez zezwolenia drzewo z gatunku jesion wyniosły. Tym samym właściwy organ zobowiązany był do wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w ww. przepisach, i to bez względu sytuację materialną właściciela nieruchomości. W ocenie SKO, organ I instancji dokonał prawidłowego wyliczenia kary. Ustalił w sposób nie budzący wątpliwości obwód pnia oraz gatunek ściętego drzewa. Naliczona kara jest niewątpliwie wysoka, ale sposób jej wyliczenia jest ściśle określony przez prawo i nie pozwala organom orzekającym na jakąkolwiek swobodę w ustaleniu rodzaju kary czy jej wysokości. Ponadto SKO wskazało, że stosownie do art. 88 ust. 7 u.o.p. istnieje możliwość rozłożenia kary na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat i ze stosownym wnioskiem należy wstąpić do Wójta w ciągu 14 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, M. i Ł. R. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania, podnosząc, że są w trudnej sytuacji finansowej i mają na utrzymaniu czwórkę małoletnich dzieci. Naliczonej kary nie są w stanie zapłacić nawet po rozłożeniu jej na raty. Ponadto Skarżący zaznaczyli, że nie wiedzieli, jakie konsekwencje prawne powoduje usunięcie drzewa z własnej posesji bez wymaganego zezwolenia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz podkreślając, że samowolne działanie posiadacza nieruchomości i wycięcie drzewa bez zezwolenia skutkuje zawsze wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej, stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Wymierzenie kary ma charakter obligatoryjny, a co za tym idzie trudna sytuacja materialna i rodzinna nie daje podstaw do odstąpienia od wymierzenia tej kary.

Postanowieniem z 31 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 149/15, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana zasadniczo według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

Dokonując, w tak zakreślonych granicach kognicji, kontroli zaskarżonej decyzji SKO z (...) r. oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Wójta z (...) r., Sąd doszedł do przekonania, że organ I instancji prawidłowo, wyczerpująco i w sposób wolny od jakichkolwiek wątpliwości ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia – takie zwłaszcza, jak: gatunek, wiek i obwód pnia wyciętego drzewa oraz fakt dokonania jego wycinki przez Ł. R. w grudniu 2013 r. bez wymaganego pozwolenia – zaś organ II instancji trafnie ustalenia te zaakceptował, za niezasadny uznając w szczególności zarzut odwołania, jakoby wiek usuniętego drzewa nie przekraczał 10 lat.

Mimo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, zaskarżone decyzje nie mogły się jednak ostać w obrocie prawnym, a to z uwagi na konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 01 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 (Dz. U. z 2014 r. poz. 926; OTK-A 2014, nr 7, poz. 68), odnoszącego się do przepisów ustawy o ochronie przyrody, które stanowiły materialnoprawną podstawę obu decyzji administracyjnych zapadłych w kontrolowanej tu sprawie.

W ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (część I sentencji wyroku). Nie ulega wątpliwości, że cytowany wyrok TK ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż przepisy, które tym wyrokiem zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP, stanowiły podstawę wymierzenia Skarżącym administracyjnej kary pieniężnej oraz ustalenia wysokości tej kary.

Sytuację komplikuje jednak fakt, że jednocześnie w przywołanym wyroku Trybunał orzekł, iż ww. przepisy ustawy o ochronie przyrody tracą moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (część II sentencji wyroku), czyli od dnia 14 lipca 2014 r. W związku z tym pojawia się bowiem zagadnienie, czy sąd administracyjny jeszcze przed upływem tego terminu może odmówić zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 u.o.p. i na tej odmowie oprzeć swoje rozstrzygnięcie.

Należy wskazać, w ślad za prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 22 października 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 440/14 (CBOSA), że zagadnienie stosowania przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż jest niezgodny z Konstytucją RP i jednocześnie określił inny, niż dzień ogłoszenia w organie urzędowym, termin utraty jego mocy obowiązującej, nie jest jednakowo rozstrzygane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela jednak to stanowisko przyjęte w niektórych orzeczeniach NSA (m.in. w wyroku z 23.02.2006 r., II OSK 1403/05, oraz w wyroku z 12.09.2006 r., I OSK 365/06 – CBOSA), które także jest aprobowane przez część doktryny prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 100–102), według którego sąd w konkretnej sprawie może odmówić zastosowania przepisu, którego domniemanie zgodności z Konstytucją RP zostało obalone przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego, ale moc obwiązująca została na określony czas zachowana poprzez zastosowanie drugiej części art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. W najnowszym orzecznictwie NSA możliwość taka została jednoznacznie potwierdzona także w odniesieniu do przepisów ustawy o ochronie przyrody zakwestionowanych w ww. wyroku TK o sygn. akt SK 6/12 (zob. np. wyroki NSA: z 04.12.2014 r., II OSK 2697/14; z 09.12.2014 r., II OSK 2707/14; z 29.01.2015 r., II OSK 1563/13; z. 02.06.2015 r., II OSK 2721/14 – CBOSA). Należy wszakże podkreślić, że w każdym przypadku o odmowie zastosowania takiego, zakwestionowanego już przez TK, ale formalnie jeszcze nie wyeliminowanego z systemu prawa, przepisu, sąd rozstrzyga po rozważeniu okoliczności danej sprawy oraz motywów odnośnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w tym powodów odroczenia utraty mocy obowiązującej niezgodnego z Konstytucją RP przepisu.

Mając powyższe na względzie należy zauważyć, że w wyroku o sygn. akt SK 6/12 Trybunał Konstytucyjny nie uznał, aby w ogóle możliwość wymierzenia sankcji administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia była sprzeczna z Konstytucją RP. Za zgodny z Konstytucją RP uznał mechanizm ochrony zadrzewień polegający na obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew zagrożonym sankcją administracyjną. Niezgodne z Konstytucją RP jest natomiast, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, to, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. nie spełniają wymogu proporcjonalności przez to, że odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew została ukształtowana jako odpowiedzialność czysto obiektywna i nadmiernie represyjna. Zdaniem Trybunału przepisy regulujące wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nie dają możliwości uwzględnienia zróżnicowanych w praktyce przyczyn i okoliczności usunięcia drzewa. Wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego, ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. W tej ostatniej kwestii Trybunał zauważył, że w niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy zł kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności.

Zarazem jednak Trybunał Konstytucyjny uznał, że usunięcie wskazanych przepisów z systemu prawnego z chwilą ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw spowodowałoby powstanie luki prawnej. Do czasu uchwalenia nowych przepisów organy administracji nie miałyby możliwości ochrony wartości konstytucyjnie chronionej, jaką jest środowisko naturalne. Z tego powodu Trybunał zdecydował się zachować moc obowiązującą art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. na czas konieczny do uchwalenia nowych przepisów, zgodnych z Konstytucją RP, zauważając jednocześnie, że toczą się już w tej mierze prace legislacyjne.

Uwzględniając takie motywy omawianego rozstrzygnięcia TK, zarówno w zakresie oceny konstytucyjności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p., jak i powodów odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uważa, że Skarżącym powinna być wymierzona administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, gdyż organy administracji prawidłowo ustaliły, iż usunęli oni (a ściślej, usunął jeden ze współSkarżących: Ł.R.) drzewo z gatunku jesion wyniosły z ich nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), położonej w S. pod B., na którego usunięcie powinni byli uzyskać zezwolenie właściwego organu. Jednakże w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, biorąc zwłaszcza pod uwagę wysokość orzeczonej kary pieniężnej ((...) zł) w stosunku do ustalonych okoliczności usunięcia drzewa, a także akcentowaną w skardze trudną sytuację rodzinną i majątkową Skarżących, karę tę należało uznać w tych okolicznościach za nadmiernie represyjną i nieproporcjonalną do naruszonego dobra, a więc uchybiającą art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, sankcja ta powinna być wymierzona na podstawie przepisów zgodnych z Konstytucją RP.

Osiągnąć to można na dwa sposoby. Po pierwsze, przyjąć, że zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP omawiany wyrok TK o sygn. akt 6/12 będzie podstawą do wznowienia zarówno postępowania przed sądem administracyjnym, jak i postępowania administracyjnego po upływie terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów, których wyrok ten dotyczy, i orzeczenia wówczas na podstawie przepisów uchwalonych w miejsce niekonstytucyjnych, albo też z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z orzeczenia TK i faktu, że nowych przepisów nie uchwalono. Dopuszczalność wznowienia postępowania po upływie terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów wywołuje wiele wątpliwości, jednakże w ocenie Sądu należy taką możliwość dopuścić, jako najpełniej realizującą normę wynikającą z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Za dopuszczalnością wznowienia w takich sytuacjach opowiada się też część doktryny prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego..., s. 82). Po drugie, sąd administracyjny może odmówić zastosowania niekonstytucyjnych przepisów, których utratę mocy obowiązującej odroczono, i na tej podstawie uchylić decyzje organów administracji, jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Należy przyjąć, że w takim przypadku Sąd administracyjny jest uprawniony na podstawie art. 153 p.p.s.a. sformułować, wiążące organy administracji, wskazania co do dalszego postępowania, polegające wyjątkowo (z uwagi na stwierdzenie luki konstrukcyjnej w postaci braku reguł "miarkowania" kary pieniężnej stosownie do okoliczności faktycznych sprawy) na nakazie poczekania na uchwalenie lub wejście w życie nowego prawa, w miejsce uznanego za niekonstytucyjne, i orzekania w oparciu o ten nowy stan prawny albo – w razie bezskutecznego upływu terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów – orzekania w oparciu o stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok WSA z 22.10.2014 r., II SA/Gd 440/14, CBOSA), co w praktyce oznaczałoby konieczność umorzenia postępowania administracyjnego, z uwagi na brak przepisów stanowiących prawną podstawę wymierzenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia (por. wyrok WSA z 03.02.2015 r., IV SA/Po 1108/14, CBOSA).

Dokonując wyboru drugiego z wyżej przedstawionych sposobów postępowania –tj. uchylenia decyzji organów obu instancji – Sąd rozpoznający niniejszą sprawę miał przede wszystkim na uwadze, że w dniu 25 czerwca 2015 r. została uchwalona ustawa o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1045; dalej jako: "ustawa zmieniająca") – zawierająca m.in. nowe, obszerne unormowanie kwestii zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów oraz kar za ich usunięcie bez wymaganego zezwolenia, zastępujące także przepisy u.o.p. uznane przez TK za niekonstytucyjne – która została ogłoszona w dniu 28 lipca 2015 r. Wskazana ustawa zmieniająca, w zakresie dotyczącym nowego brzmienia art. 88, art. 89 i art. 90 ust. 1 u.o.p. wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia (art. 59 pkt 2 ustawy zmieniającej), tj. z dniem 28 sierpnia 2015 r. Ponadto Sąd miał na względzie, że oddalenie skargi i odsyłanie Skarżących na drogę wznowienia postępowania administracyjnego byłoby stwarzaniem dodatkowych przeszkód proceduralnych w osiągnięciu celu wyroku TK, jakim jest zapewnienie rozpoznania każdej sprawy w oparciu o przepisy zgodne z Konstytucją RP – przeszkód, które jedynie opóźniłyby osiągnięcie tego celu. Wreszcie, istotny okazał się też element ochrony tymczasowej. Wymierzona Skarżącym administracyjna kara pieniężna jest niewątpliwie wysoka i bardzo dolegliwa, zwłaszcza wobec ich trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej. W tej sytuacji nie mogło ujść uwadze Sądu, że w przypadku oddalenia skargi, i związanego z tym upadku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji SKO wynikającego z postanowienia Sądu z 31 marca 2015 r. (zob. art. 61 § 6 p.p.s.a.), kara podlegałaby egzekwowaniu, co nie zachodzi w sytuacji uchylenia zaskarżonych decyzji, otwierającego możliwość dalszego wstrzymania ich wykonania przez Sąd (art. 152 p.p.s.a.).

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji (pkt 1 wyroku).

Wobec uwzględnienia skargi Sąd, na mocy art. 152 § 1 p.p.s.a., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana (pkt 2 wyroku), co oznacza, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (por. wyrok NSA z 29.07.2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 32). Motywy takiego rozstrzygnięcia wynikają z przedstawionego wyżej uzasadnienia.

Ponadto, wobec nie wniesienia przez Skarżących żadnego zażalenia, Sąd na mocy art. 225 p.p.s.a., orzekł o zwrocie uiszczonego przez Ł. R. wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł (pkt 3 wyroku).

Sąd wyjaśnia, że nie rozstrzygał o kosztach postępowania, gdyż Skarżący nie złożyli wymaganego wniosku o przyznanie należnych kosztów (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pomimo otrzymania prawidłowego pouczenia (k. 36 i 37 akt sądowych).

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji będzie zobowiązany uwzględnić nowy stan prawny, wynikający z faktu wejścia w życie z dniem 28 sierpnia 2015 r. ww. ustawy zmieniającej, w zakresie dotyczącym nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, a także związanych z tym unormowań intertemporalnych, na czele z art. 52 ust. 3 ustawy zmieniającej. W świetle tego ostatniego przepisu, w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 u.o.p., w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie (w omawianym zakresie) ustawy zmieniającej – tj. przed 28 sierpnia 2015 r. – stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy ochronie przyrody, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, byłaby względniejsza.

W ocenie Sądu ten ostatni przypadek – "względniejszej" kary wymierzonej według nowych przepisów – zachodzić będzie w rozpoznawanej sprawie, już choćby z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p., w nowym (ustalonym ustawą zmieniającą) brzmieniu, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1–3 u.o.p., ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, podczas gdy według dotychczasowych przepisów kara administracyjna wynosiła trzykrotność tej opłaty. Ponadto nowa regulacja przewiduje w dodanym art. 89 ust. 11 u.o.p. nieznaną dotychczas ustawie o ochronie przyrody możliwość umorzenia przez organ 50% wysokości kary wymierzonej "osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku."