Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 147/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Moskała, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. Z. M. (zwany w dalszej części uzasadnienia w skrócie "skarżącym"), zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzją z dnia [...] r. Zakład odmówił wnioskowanego umorzenia.

Od rozstrzygnięcia tego skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując w jego uzasadnieniu, że nie posiada środków finansowych pozwalających na regulację zaległości, jest bezrobotny i nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad ciężko chorą matką.

W dniu [...] r., Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. o odmowie umorzenia zaległości.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu przebiegu postępowania administracyjnego, Zakład wyjaśnił, że skarżący prowadził działalność gospodarczą do dnia [...] r. Wskutek niedopełnienia ustawowego obowiązku odprowadzania składek, na jego koncie rozliczeniowym powstało zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek, w łącznej wysokości [...] zł.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji, na dzień złożenia wniosku o umorzenie, skarżący prowadził wspólne gospodarstwo domowe z matką – W. M., która – uzyskując świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie - ponosi praktycznie wszystkie koszty wspólnego utrzymania. Sam wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie posiada rachunków bankowych, żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił również, że matka skarżącego prowadzi własną działalność gospodarczą w postaci [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że według oświadczenia wnioskodawcy, zmuszony jest on sprawowania osobistej opieki nad matką, która jest osoba mocno schorowaną, często hospitalizowaną w szpitalach [...].

W dalszej części uzasadnienia Zakład wskazał, że rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, Zakład zobowiązany jest do ustalenia czy w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki upoważniające Zakład do umorzenia należności, przy czym, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzyć należności z tytułu składek można jedynie w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której przypadki zostały przez ustawodawcę określone przepisami art. 28 ust. 3, pkt 1-6. Zgodnie z treścią tego przepisu całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa wart. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zakład podkreślił, że w sprawie nie może mieć zastosowania przesłanka 1, wobec wnioskodawcy nie było również prowadzone postępowanie upadłościowe bądź likwidacyjne, wobec czego nie mogą być zastosowane przesłanki 2 i 4.

Odnośnie natomiast przesłanki określonej w punkcie 4a wyjaśniono, że wysokość kosztów upomnienia wynosi obecnie 8,80 zł, tak więc i ta przesłanka nie znajdzie zastosowania, bowiem zaległość strony z tytułu nieopłaconych jest wielokrotnie wyższa.

Odnosząc się do przesłanki określonej w punkcie 3, zakład uznał, że ma ona miejsce w rozpoznawanej sprawie, podobnie jak w przypadku przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w punkcie 5, albowiem postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Dodatkowo wyjaśniono, że w sprawie zaszła także przesłanka z punktu 6, gdyż jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Dodatkowo, Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że zobligowany był przeprowadzić postępowanie także odnośnie przesłanki z art. 28 ust. 3a ustawy, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach, uwzględniając ważny interes osoby zobowiązanej, może umorzyć, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Jak wyjaśniono, warunki umorzenia w oparciu o powołany przepis określone zostały przepisami par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ administracyjny w tym kontekście ponownie wskazał, że wnioskodawca nie jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która pobiera świadczenie emerytalno - rentowe w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz prowadzi własną działalność gospodarczą w postaci [...] (brak informacji o wysokości dochodów z tej działalności). Sam skarżący zaś nie posiada żadnego majątku.

Nie zaszła natomiast w omawianym przypadku okoliczność poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Odnosząc się do natomiast do przesłanki określonej w punkcie trzecim tj. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, Zakład wskazał, co prawda skarżący powołał się na swoją chorobę, jak również na konieczność sprawowania opieki nad chorą matką, nie przedstawił jednakże żadnych dokumentów które poświadczałaby taki stan. Dodatkowo, jak podkreślono w decyzji, matka skarżącego, pomimo choroby, prowadzi działalność, zatem, jak uznał Zakład, brak jest podstaw do przyjęcia, że przesłanka ta zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Dokonując oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Zakład podkreślił że przepisy stanowiące podstawę umarzania należności wyposażyły Zakład Ubezpieczeń Społecznych w instytucję uznania administracyjnego, co ma odbicie w użytym zwrocie "mogą być umorzone". Zakres tego uznania określony został przez ustawę i obejmuje zakres od odmowy umorzenia w całości do umorzenia całości lub części. Oznacza to, że Zakład może, po zbadaniu sytuacji materialnej zobowiązanego, udzielić ulgi w postaci umorzenia, ale nie ma takiego obowiązku.

Ponadto Zakład wskazał, iż umorzenie zaległości skutkuje bezpowrotną utratą dochodów budżetu Państwa i przesądza o ostatecznej rezygnacji z należności budżetowych, dlatego ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest płacenie składek na wszystkie ubezpieczenia w terminach i trybie przewidzianym ustawowo. Skorzystanie przez Zakład z rezygnacji z dochodzenia wykonania przez zobowiązanego obowiązku musi być rozpatrywane z punktu widzenia równości i powszechności opłacania

Z uwagi na obowiązkowy charakter tych należności płatnik zobligowany jest do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do uregulowania ciążących na nim zaległości publicznoprawnych. W szczególności należy przez to rozumieć zobowiązanie do podjęcia działań umożliwiających opłacenie należności.

Podsumowując przedstawione wywody, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że w przypadku Z. M. nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające podjęcie przez niego działań mających na celu uzyskiwanie dochodu i uregulowanie należności.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, Z. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa procesowego, a to art. 7 k.p.a. poprzez nie zastosowanie w sprawie zasady prawdy obiektywnej wyrażającej się w braku poczynienia jakichkolwiek ustaleń, czy moja matka fizycznie wykonuje założoną przez siebie działalność gospodarczą przyjmując, że skoro figuruje jako taka w ewidencji działalności gospodarczej, to ją prowadzi, a więc nie wymaga ciągłej opieki syna - skarżącego w niniejszej sprawie;

- sprzeczność zebranego w sprawie materiału dowodowego z poczynionymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustaleniami faktycznymi wyrażającymi się w tym, że mimo stwierdzenia przez organ przesłanek umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek, organ wydał decyzję odmowną twierdząc, że me ma podstaw do wydania pozytywnej dla skarżącego decyzję.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że błędnie organ uznał, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest wystarczającym argumentem do wydania decyzji dla niego pozytywnej, a dodatkowo, niewłaściwie uznano także, że okoliczność podlegania skarżącego stałej opiece lekarskiej nie oznacza jeszcze jego całkowitej niezdolności do pracy. Zarzucił również, że fakt figurowania przez W. M. w ewidencji działalności gospodarczej nie oznacza jeszcze, że jest ona przez nią prowadzona osobiście – co wynika min. z przedstawionych organowi rentowemu dokumentów związanych z jej leczeniem i oświadczenia skarżącego. Jak podniósł skarżący, to on osobiście pełni nadzór nad interesami matki, co potwierdza udzielone mu pełnomocnictwo z dnia [...] r. upoważniające go do podejmowania wszelkich niezbędnych działań przed organami skarbowymi, rentowymi oraz innymi urzędami i kontrahentami. Jak podniósł dalej skarżący, z podatkowego zeznania rocznego wynika, że W. M. posiada łączny roczny dochód w wysokości [...] zł netto, co daje miesięczną kwotę [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

zajął w sprawie następujące stanowisko:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jt. Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm.), w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...) "daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust 2 – 4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest określana jako akt administracyjny swobodny (zob. J. Boć (red.) Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2005, s. 331). W takiej sytuacji sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym podstawową przesłanką, umożliwiającą w ogóle rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" definiuje sam prawodawca w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi mianowicie wtedy, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek tam określonych, daje możliwość umorzenia należności.

W kontekście omawianych przesłanek, uznać należy że w sprawie organ dokonał właściwej oceny stany faktycznego, przeprowadzając szczegółową analizę w odniesieniu do każdej z nich, trafnie przyjmując, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki z punktów: 3, 5 i 6. Jednakże, co wyraźnie wyżej wskazano, że mimo stwierdzenia występowania przesłanek tamże sformułowanych, organ może umorzyć należności, co oznacza, że nie jest do tego zobligowany. Argumentując przyczyny odmowy umorzenia mimo przyznania istnienia wymienionej przesłanki – w zaskarżonej decyzji ZUS w wyczerpujący wskazał i wyjaśnił, z jakich przyczyn nie uznał tej okoliczności za wystarczającą dla umorzenia należności. Jak podkreślono, przede wszystkim nie został udokumentowany fakt ciężkiej choroby skarżącego ani jego matki. Z przedstawionych zaświadczeń wynika jedynie, że byli oni hospitalizowani, jednakże jak słusznie zauważył Zakład, jedna hospitalizacja w okresie kilku lat, nie przesądza o ciężkiej chorobie, czy też stanie uniemożliwiającym podjęcie pracy zarobkowej. W tym kontekście trzeba dobitnie podkreślić, że skarżący, pomimo podnoszenia ciężkiego stanu swego zdrowia i całkowitej niezdolności do pracy, wskazywał jednocześnie, że to on właśnie de facto prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną na matkę. Sam przy tym zaznaczył, że reprezentuje ją w związku z prowadzoną firma przed wszystkimi organami od końca 2009 roku.

Oznacza to, że wbrew wszelkich wywodom, skarżący jednak jest osobą mogącą podejmować pracę i uzyskiwać dochody, bez narażania się na dodatkowe dolegliwości. De facto, jak wynika z akt, skarżący pracę taką wykonuje, tyle że w imieniu swej matki, a nie własnym, co z kolei czyni niemożliwym prowadzenie z osiąganych dochodów postępowania egzekucyjnego.

Takie uzasadnienie organu odmowy uwzględnienia żądania strony, nawet pomimo stwierdzenia całkowitej nieściągalności zaległości, nie może być w ocenie Sądu poczytane jako przejaw sprzeczności między ustaleniami organu, w zakresie spełnienia przesłanki do umorzenia, z treścią podjętego rozstrzygnięcia. Wynika to po pierwsze z faktu, że umorzenie składek leży w sferze uznania administracyjnego, o czym mowa wyżej. Nadto zastosowanie instytucji umorzenia oznacza bezpowrotną, definitywną rezygnację Zakładu z należności. Wobec tego, skoro ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego ich dochodzenia zaś zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zasadne jest oczekiwanie przez Zakład, że skarżący, który jest młodym człowiekiem, podejmie pracę we własnym imieniu i na własny rachunek, a zatem, będzie mógł uregulować zaległe należności, bądź też będą one mogły zostać przymusowo wyegzekwowane.

Odnośnie przesłanek umorzenia zaległości, przewidzianych w art. 28 ust 3a u.s.u.s. (należności mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności), podnieść trzeba, że jak słusznie organ zauważył, ustawodawca wprowadził nieostre pojęcie, uzależniając ewentualne umorzenie od zaistnienia "uzasadnionego przypadku". Znaczenie tego pojęcia wywieść można z § 3 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia. Według brzmienia tego przepisu - zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ - pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); dłużnik poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub koniecznym jest sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Analizując wystąpienie przesłanek na tle cytowanego przepisu organ wskazał, że w rozpoznawanym można przyjąć wystąpienie okoliczności sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, jednakże, jak podkreślono, nie zostało to ostatecznie przez stronę wykazane w stopniu, pozwalającym na ustalenie tego faktu bez wątpliwości, w szczególności, w kontekście prowadzenia przez matkę działalności gospodarczej i uzyskiwania z niej dochodów.

Dodatkowo podkreślić w tym miejscu należy, że podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia organ jest zobowiązany do ważenia interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Na tle brzmienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym mowa o "uzasadnionych przypadkach" oraz zważywszy, że § 3 ust.1 pkt 1 odwołuje się do takiego wyrażenia jak "zbyt ciężkie skutki" - przedstawiona wyżej ocena organu w kontekście, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i winna dotyczyć wyjątkowych zdarzeń, nie jest wadliwa, mieści się w ramach dopuszczalnej wykładni oraz nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Wa 2426/06, LEX nr 328891). Dodatkowo, co warto podkreślić, umorzenie zaległości spowoduje zmniejszenie przyszłego świadczenia emerytalnego skarżącego, bowiem przy wyliczaniu wysokości emerytury, nie jest brany pod uwagę okres, za który składki nie zostały uiszczone.

Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem decyzji przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego, w tym w zakresie źródeł dochodów oraz ponoszonych wydatków, co znalazło to stosowne odzwierciedlenie tak w zebranym materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący uczestniczył w czynnościach procesowych, przedkładał dowody w sprawie. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest kompletny. Stan faktyczny nie jest zatem sporny, odmienna jest tylko jego ocena dokonana przez organ i skarżącego. Dlatego sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. Wynikająca z tego przepisu zasada prawdy obiektywnej stanowi, iż "w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego". Należy stanowczo stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych takie kroki podjął, w tym zwrócił się kilkukrotnie do skarżącego o uzupełnienie dokumentów, ustalał w Wydziale Geodezji Miasta czy skarżący jest posiadaczem nieruchomości, w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, czy skarżący posiada zarejestrowany na siebie pojazd. Dodatkowo, w toku postępowania skarżący dwukrotnie został pouczony, że w przypadku postępowania o umorzenie zaległości, ciężar ich udowodnienia spoczywa na dłużniku.

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.