Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1085/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 98 w zw. z art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń skargę oddala


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 lipca 2018 r., sygn. akt [...], po rozpatrzeniu odwołania P. K. (dalej jako skarżący) utrzymało decyzję w mocy Wójta Gminy z dnia [...] 2018r., nr [...] odmawiającą skarżącemu umorzenia w całości lub w części kwoty nienależnie pobranych świadczeń.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie prawnym lub faktycznym:

Skarżący złożył wniosek o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego nie stwierdzono podstaw do umorzenia. Zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2017.1769), dalej zwana ustawą, świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi bez względu na dochód strony. Sytuacji skarżącego nie udało się dokładnie ustalić z uwagi na działania samej strony (uniemożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, wielokrotne przesuwanie terminów, powoływanie się na oczekiwanie na opinie innych instytucji - RPO). W dniu 12 stycznia 2018 r., skarżący zgłosił się do GOPS, aby złożyć zeznania w niniejszej sprawie, jednak z niewiadomych przyczyn nie wyraził zgody na przesłuchanie w gminie swojego zamieszkania. W toku zeznań odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, zaniżył wysokość stałych dochodów swojej rodziny, nie przedłożył również dokumentów, które potwierdzałyby szczególnie trudną sytuację rodziny (zdrowotną, finansową, majątkową). W ocenie organu I instancji skarżący nie współpracował z pracownikiem socjalnym, co zgodnie z art. 11 ustawy, może to stanowić podstawę do wydania decyzji odmownej. Podobne rozstrzygnięcie zawiera także art. 107 ust. 4a i ust. 5 ustawy. Takie postępowanie skarżącego w znaczny sposób utrudniło organowi zebranie niezbędnych informacji, natomiast dokumenty i informacje przedstawione przez samego skarżącego nie wskazały na wystąpienie w sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

W odwołaniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 98 w zw. z art. 104 ust 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez zaniechanie rozpoznania meritum sprawy tzn. czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu świadczenia, "umorzenia kwoty świadczenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty i inne;

- art. 80 K.p.a., poprzez błędna ocenę materiału dowodowego;

- art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 11 oraz 107 ust. 4a i ust. 5 ustawy, poprzez błędne przyjęcie, że znajdują one zastosowanie w przedmiotowej sprawie;

- art. 104 ust. 4 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki odstąpienia od zwrotu świadczenia względnie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że strona zaniżyła wysokość stałych dochodów rodziny oraz, że odmówiła współpracy z organem.

Decyzją z dnia 30 lipca 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 98, art. 104 ust. 4, art. 107 ust. 4a i ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazał, że na mocy decyzji z dnia [...] 2011 r. nr [...] skarżący otrzymał zasiłek celowy w kwocie 233.266,00 zł z przeznaczeniem na zakup budynku mieszkalnego. Decyzja ta dnia [...] 2011 r. została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1372/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W dniu 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 521/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] 2015 r. organ I instancji wydał decyzję ustalającą, że pobrany przez skarżącego zasiłek celowy jest świadczeniem nienależnie pobranym. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO w dniu [...] 2015 r. Skarga skarżącego na powyższą decyzję została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 359/15. W dniu 19 lipca 2016 r. została także oddalona skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 357/16).

Decyzją z dnia [...] 2017 r. zobowiązano skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 233.266,00 zł . Decyzja ta z przyczyn formalnych została uchylona przez SKO w dniu [...] 2017 r., z uwagi na fakt, że w ocenie Kolegium należało najpierw rozpoznać wniosek skarżącego o umorzenie w całości nienależnie pobranych świadczeń. Zaskarżoną obecnie decyzją organ I instancji orzekł o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, ponieważ w trakcie postępowania skarżący konsekwentnie odmawiał złożenia oświadczenia majątkowego, (vide: protokół przesłuchania strony z dnia 18 stycznia 2018 r.) oraz oświadczył, że nie przedłoży dokumentów stwierdzających o jego szczególnie trudnej sytuacji rodzinnej, gdyż takich dokumentów nie posiada (pismo strony skierowane do SKO z dnia 23 lipca 2018 r.). Także do protokołu skarżący przed Kolegium złożył oświadczenie, ze bezcelowym jest przeprowadzanie wywiadu środowiskowego wykazującego sytuację materialną jego rodziny, ponieważ jest ona dobra. tzn. nie kwalifikuje jego rodziny do uzyskania pomocy społecznej.

Kolegium podkreśliło, że kwestia nienależnie pobranego świadczenia przez skarżącego została na skutek powołanych powyżej wyroków przesądzona. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie rozpatrzenie wniosku skarżącego o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Decyzja ta wydawana została w oparciu o art. 104 ust 4 ustawy o pomocy społecznej, a zatem ma ona charakter uznaniowy, co oznacza pewną swobodę organu administracji przy jej podejmowaniu. Zdaniem Kolegium, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 11, skarżący ma obowiązek współpracy z pracownikiem socjalnym i wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji. Skarżący nie przedstawił jednak swojego oświadczenia majątkowego i sam przyznał, że zarówno jego sytuacja finansowa jak i zdrowotna są dobre. Skarżący w zasadzie kwestionował wyłącznie zasadność uznania, że świadczenie w formie zasiłku celowego w kwocie 233.266,00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, co nie jest przedmiotem niniejszego tego postępowania.

W ocenie Kolegium z akt sprawy, jak również pism skarżącego jednoznacznie wynika, że sytuacja majątkowa jak i zdrowotna skarżącego jest dobra i w żaden sposób nie można uznać jej jako sytuacji nadzwyczajnej. Tymczasem warunkiem umorzenia nienależnie pobranego świadczenia jest wystąpienie szczególnych okoliczności, które czyniłyby żądanie zwrotu nieuzasadnionym. Przepisy ustawy nie zawierają definicji legalnej tego określenia, jednak biorąc pod uwagę przepisy art. 98 i art. 104 ustawy, należałoby przyjąć, że pod tym określeniem można rozumieć takie sytuacje, które mają charakter nadzwyczajny i w takim stopniu rzutują na sytuację osoby zobowiązanej do zwrotu, że nieuzasadnionym byłoby egzekwowanie nienależnie pobranego świadczenia. W szczególności może to dotyczyć takich sytuacji, gdy osoba zobowiązana do zwrotu korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej i zwrot nienależnie pobranego świadczenia spowodowałby, znaczne pogorszenie jej sytuacji. W takim przypadku, odmowa umorzenia należności prowadziłaby do sytuacji, w której udzielane z pomocy społecznej świadczenia byłyby następnie zwracane temu samemu organowi, co w oczywisty sposób przeczy idei pomocy społecznej. (wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 1116/16, LEX nr 2347120). W rozpoznawanej sprawie w opinii Kolegium organ I instancji prawidłowo orzekł o odmowie zastosowania wnioskowanej ulgi w spłacie kwoty stanowiącej nienależnie pobrane świadczenie z pomocy społecznej.

Kolegium stanęło na stanowisku, że, nie wystąpiły w niniejszej sprawie szczególnie uzasadnione okoliczności przemawiające za umorzeniem kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Sam fakt, że podlegająca zwrotowi kwota jest znaczna, nie oznacza, że powinna podlegać umorzeniu, co najwyżej strona może ubiegać się o rozłożenie jej na raty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a. art. 98 w zw. z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędną wykładnię przejawiająca się w uznaniu, iż ustawodawca pod pojęciem "przypadków szczególnie uzasadnionych" odnosi się jedynie do szczególnie trudnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o umorzenie świadczenia, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły szczególnie uzasadnione przypadki przemawiające za umorzeniem kwoty nienależnie pobranego świadczenia zaniechania rozpoznania meritum niniejszej sprawy;

b. art. 11 ust, 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na gruncie rozpatrywanej sprawy, podczas gdy w myśl ust. 2 naruszonej regulacji znajduje on zastosowanie w przypadku odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, nie zaś w przypadku umorzenia nienależnie pobranego świadczenia przyznanego stronie;

c. art. 107 ust. 4a i 5 ustawy o pomocy społecznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący jest "osobą ubiegającą się o świadczenie z pomocy społecznej" nadto uznanie, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzi przypadek odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia I wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, co skutkowało błędnym zastosowaniem wskazanego przepisu do decyzji o umorzą świadczenia;

d. art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że ustawodawca daje organom uprawnienie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego także w postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym wydania decyzji o umorzeniu świadczenia, podczas gdy taki wniosek nie płynie interpretacji wskazanej regulacji;

e. art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez bezzasadne uznanie przez organy, że w sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki odstąpienia od zwrotu świadczenia, względnie umorzenia świadczeń nienależnie pobranych, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, iż żądanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego niweczyłoby skutki udzielonej pomocy, jak również z uwagi na wysokość pobranego świadczenia, stanowiłoby dla strony nadmierne obciążenie;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r., ([...]), podczas gdy decyzja ta, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., winna zostać uchylona, zaś organ II instancji winien orzec co do istoty sprawy;

art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez bezzasadne uznanie, iż w zebranym w sprawie materiale dowodowym brak jest ustawowo określonych okoliczności mogących stanowić podstawę odstąpienia od zwrotu świadczenia, umorzenia świadczenia i inne, podczas gdy z dowodów wynika, iż żądanie w całości zwrotu świadczeń pobranych tytułem zasiłku celowego niweczyłoby skutki udzielonej pomocy, jak również z uwagi na wysokość pobranego świadczenia, stanowiłoby dla strony nadmierne obciążenie;

art. 7 oraz art. 8 K.p.a. poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a oparcie się jedynie na rzekomej odmowie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co skutkowało wydaniem decyzji bez podstaw faktycznych lub prawnych, bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego;

art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji przejawiające się m.in. lakonicznym odniesieniu do przepisów stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji, a nadto powoływanie się na nie w sposób uniemożliwiający pełną weryfikacje zaskarżonej decyzji poprzez brak odniesienia do konkretnych jednostek redakcyjnych aktu prawnego, co skutkowało uniemożliwieniem stronie poznania pełnych motywów rozstrzygnięcia;

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż strona odmówiła współpracy z organem, podczas gdy z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika by strona w jakikolwiek sposób odmówiła współpracy z organem, bowiem strona pisemnie wnioskowała jedynie o przełożenie terminu zaplanowanego wywiadu środowiskowego z uwagi na konieczność zapoznania się z stanowiskiem Rzecznika Praw Obywatelskich w niniejszej sprawie, a sam organ nie udzielił odpowiedzi na przedmiotowy pisemny wniosek strony;

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na bezzasadnym przyjęciu, że strona zaniżyła wysokość stałych dochodów rodziny, podczas, gdy okoliczność taka nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz pozostaje w sprzeczności z zeznaniami strony złożonymi w toku postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego, nie zaś według kryterium słuszności. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302), dalej: "P.p.s.a." sąd administracyjny przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w myśl art. 135 P.p.s.a., sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy, który orzekł o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Skarżący domagał się umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 233.266,00 zł, podnosząc, że poniósł znaczne straty w wyniku klęski żywiołowej, wobec czego przyznany mu został zasiłek celowy. Natomiast żądanie zwrotu tego zasiłku niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. Wskazał także, że występując o przyznanie zasiłku nie ukrywał, że jego dom był ubezpieczony i obecnie żądanie zwrotu przyznanego świadczenia odbiera jako karanie go za błędy urzędników za niespójne przepisy. Wypłacony zasiłek przeznaczył na zakup nieruchomości za kwotę 435.000,00 zł. Aby nieruchomość nadawała się do zamieszkania musiał wydać jej remont 120.000,00 zł. W konsekwencji nawet łącznie wypłacona przez PZU kwota z ubezpieczenia w wysokości 300.000,00 zł wraz z zasiłkiem w wysokości 233.266,00 zł nie wystarczyły na pokrycie kosztów przeprowadzenia się skarżącego do nowego domu wraz z rodziną. Dlatego skarżący wywiódł, że nie ma możliwości zwrotu pobranego świadczenia, ponieważ w całości spożytkował go na potrzeby mieszkaniowe.

Podstawę umorzenia nienależnie pobranych świadczeń stanowi art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 13 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2017.1769), który stanowi, że "w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty."

Powyższa norma prawna wprowadza kompetencje dla organu do podjęcia decyzji o umorzeniu w całości lub w części nienależnie pobranych świadczeń. Takie umorzenie limitowane jest zaistnieniem przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego". Ustawodawca nie wprowadził definicji legalnej powyższego zwrotu, pozostawiając to wykładni orzecznictwa i doktryny. Z całą pewnością wskazana norma prawna wprowadza wyjątek od generalnej zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i jako wyjątek podlega wykładni zawężającej. Jednocześnie wskazać należy, że decyzja organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych należy do decyzji uznaniowych, co oznacza, że przy wydawaniu tej decyzji organowi administracji pozostawiono luz decyzyjny co do wyboru treści rozstrzygnięcia oraz skutku prawnego. Sąd administracyjny nie bada zasadności rozstrzygnięcia, a jego kognicja ograniczona jest do badania legalności prowadzonego postępowania wyjaśniającego, w szczególności czy decyzja zapadła zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Natomiast poza zakresem rozstrzygnięcia pozostaje sam wybór rozstrzygnięcia. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30 stycznia 2018 r., sygn. IV SA/Gl 1039/17 i z 8 grudnia 2017 r., sygn. IV SA/Gl 340/17 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 8 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 96/18 publ. http;//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że poza zakresem rozpoznania tut. Sądu jest okoliczność czy organ pomocy społecznej winien umorzyć nienależnie pobrane świadczenia czy też nie, bada jedynie kwestię właściwego procedowania w tej sprawie. Natomiast niewątpliwie zadaniem organu było zbadanie, czy zachodzą szczególne okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. W szczególności ustalenia te powinny dotyczyć dochodów skarżącego i ponoszonych przez niego wydatków, a także jego sytuacji zdrowotnej i ich ocena w kontekście przesłanek warunkujących umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Dlatego niezasadne są zarzuty skarżącego, co do niewłaściwego zastosowania art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a i 5 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ aby organ mógł podjąć właściwą decyzję musi najpierw w drodze wywiadu środowiskowego właściwie ocenić sytuację skarżącego, a skarżący powinien z organem współpracować.

Rozpoznając sprawę umorzenia nienależnie pobranego świadczenia organ administracji obowiązany jest ocenić, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu. Wymaga to ustalenia w trakcie postępowania, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, ze względu na sytuację osoby zobowiązanej do zwrotu, zwłaszcza, gdy zwrot wydatków stanowiłby dla danego podmiotu nadmierne obciążenie lub niweczyłby skutki pomocy. Należy przyjąć, że nadmierne obciążenie związane jest zwykle z trudną sytuacja materialną, rodzinna lub życiowa zobowiązanego. Pamiętać także należy, że art. 104 ust. 4 ustawy znajduje zastosowanie jedynie w "sytuacjach nadzwyczajnych".

W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy w toku prawidłowo prowadzonego postępowania. Wydana decyzji była w okolicznościach sprawy możliwa do wydania, abstrahując od kierunku rozstrzygnięcia, który jest poza zakresem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Na początku podkreślić należy, że słusznie organ odwoławczy wskazał, że kwestia zasadności zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia została przesądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 539/15, a następnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 357/16. Zatem skarżący mógł skorzystać z możliwości umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, jedynie wtedy, gdyby spełnił przesłanki z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Jednak w trakcie postepowania organy nie zdołały ustalić aby w stosunku do skarżącego zachodził szczególnie uzasadniony przypadek ze względu na trudną sytuacje materialną, rodzinną lub zdrowotną. Przeciwnie. Skarżący w trakcie przesłuchania w charakterze strony w dniu 18 stycznia 2018 r. (k. 166 akt administracyjnych) oświadczył, że jego sytuacja materialna jest dobra. Nie zgłaszał żadnych nadzwyczajnych okoliczności związanych z sytuacją rodzinną. Odnośnie sytuacji zdrowotnej wprost oświadczył, że jest dobra. Natomiast sam fakt sprawowania opieki nad teściami, rodzicami czy pomoc synowi, nie stanowi podstawy do umorzenia nienależnie pobranych przez skarżącego świadczeń. Skarżący odmówił złożenia oświadczenia majątkowego.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że jego "szczególny przypadek" nie powinien być uzależniony od jego sytuacji finansowej, natomiast polega na tym, że został niejako wprowadzony w błąd przez organy wydające decyzję o zasiłku celowym, ponieważ od początku nie ukrywał, że ma ubezpieczony dom, który uległ zniszczeniu na skutek osuwania się góry w 2010 r., a gdy na zakup budynku mieszkalnego otrzymał zasiłek celowy w wysokości 233.266,00 zł, a następnie PZU wypłaciło mu odszkodowanie z tytułu utraty domu w wysokości 300.000,00 zł, to jako jedyny, został "pociągnięty do odpowiedzialności", pomimo tego, że nie był jedynym beneficjentem zasiłku celowego przyznanego z uwagi na skutki powodzi.

Zdaniem Sądu jednak okoliczności te nie są przedmiotem badania w przedmiotowym postępowaniu, co zresztą sam skarżący przyznał w skardze.

Reasumując stwierdzić należy, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie w przedmiotowej sprawie i wydały decyzję odmawiającą umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało bowiem, że w sprawie nie zachodzi żaden szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wskazanej ulgi w odniesieniu do skarżącego. Jego sytuacja materialna, rodzinna i zdrowotna nie kwalifikuje go do zastosowania przedmiotowej ulgi.

Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Materiał dowodowy zebrany w tej sprawie przez organy był wystarczający i brak jest podstaw do wywodzenia, że organy wydały decyzje bez podstaw faktycznych lub prawnych.

Końcowo należy wskazać, że decyzja o umorzeniu nienależnie pobranego świadczenia ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak dowolności. Granicami uznania w niniejszej sprawie są z jednej strony przesłanką umorzenia nienależnie pobranego świadczenia określone w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i ustalenia odnoszące się do sytuacji skarżącego w kontekście spełnienia tych przesłanek z drugiej. W opinii sądu organ dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i nie przekroczył granic uznania administracyjnego w tej sprawie.

Mając powyższe okoliczności na uwadze należało uznać, że zaskarżona decyzja okazała się prawidłowa, zaś podnoszone przez stronę zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Z tych względów Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, o czym orzeczono w sentencji.