Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1536/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 106 § 3 i 5, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 996/11 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 996/11, oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 38 i art. 8 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpoznaniu odwołania J. S. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania jej zasiłku okresowego.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

J. S. zwróciła się w dniu 23 sierpnia 2011 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z wnioskiem o przyznanie jej zasiłku okresowego, w którym wskazała, iż jest osobą bezrobotną, legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, która ze względu na prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego nie ma środków na zakup żywności i leków.

W dniu 30 sierpnia 2011 r. organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy i ustalił, że wnioskodawczyni mieszka wraz z matką H. P. w mieszkaniu składającym się z jednego pokoju i kuchni i wspólnie z nią prowadzi gospodarstwo domowe, na co wskazują ich warunki mieszkaniowe oraz fakt, iż wspólnie korzystają z tego samego sprzętu gospodarstwa domowego. Rodzina skarżącej utrzymuje się z emerytury H. P., wynoszącej 821,35 zł. J. S. wraz z matką otrzymują również dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,72 zł (przyznany dla nich obu), a także świadczenie pieniężne na żywność w wysokości 100 zł miesięcznie. Organ ustalił zatem, iż łączny dochód rodziny skarżącej wynosi 1090,07 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej, wynoszące 351 zł na osobę w rodzinie. W związku z brakiem przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku okresowego organ I instancji, przywołaną na wstępie decyzją z dnia 20 września 2011 r. odmówił przyznania J. S. żądanej przez nią pomocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania J. S., podzieliło stanowisko i ustalenia organu I instancji, utrzymując w mocy jego decyzję. Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom skarżącej, iż prowadzi ona odrębne - jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jedynie zamieszkuje w jednym mieszkaniu ze swoją matką. Wskazał, iż o wspólnym gospodarowaniu J. S. i jej matki świadczy chociażby wspólne ponoszenie kosztów utrzymania i dzielenie się obowiązkami związanymi z utrzymaniem mieszkania. Organ II instancji podkreślił również, iż rodzina odwołującej objęta jest pomocą w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w każdym miesiącu od początku roku 2011.

J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się uchylenia powyższej decyzji. Podniosła, że wbrew stanowisku organów - nie prowadzi wspólnego gospodarstwa wraz z matką. Skarżąca stwierdziła ponadto, że jej dochód nie przekroczył kryterium dochodowego, wynoszącego 1050 zł przy ubieganiu się o zasiłek celowy. Podniosła, że żyje w niedostatku nie z własnej winy, tylko z powodu niepełnosprawności i braku odpowiedniej oferty pracy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że w niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej o przyznanie jej zasiłku okresowego. Organy administracji w sposób prawidłowy przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające. Przede wszystkim brak jest podstaw by kwestionować ustalenia wywiadu środowiskowego z dnia 30 sierpnia 2011 r. Wbrew zarzutom skargi słuszne jest stanowisko organów, iż skarżąca stanowi wraz z matką rodzinę. Osoby spokrewnione ze sobą stanowią "rodzinę", o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym, co oznacza codzienne ich współdziałanie zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie polega na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu, taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie skoro wnioskodawczyni mieszka na stałe wraz z matką, zajmuje się wspólnym mieszkaniem, załatwia jej sprawy urzędowe i pomaga w codziennych czynnościach faktycznych. Skarżąca ponadto pozostaje na utrzymaniu matki, gdyż poza dodatkiem mieszkaniowym w kwocie 168,72 zł oraz świadczeniem pieniężnym w kwocie 100 zł nie ma własnych dochodów. Z decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy, która znajduje się w aktach administracyjnych, wynika ponadto, iż część tego świadczenia w kwocie 99,54 zł wypłacana jest na rachunek bankowy zarządcy budynku, w którym mieszka skarżąca, zaś pozostała część tego dodatku w kwocie 69,18 zł wypłacana jest do jej rąk własnych. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca oraz jej matka opłacają nie tylko czynsz za mieszkanie, pokrywany w większej części przez dodatek mieszkaniowy, lecz również pozostałe koszty związane z użytkowaniem wspólnego mieszkania, w szczególności za zużycie energii elektrycznej, wody czy gazu. Oczywistym jest, że osoby te ponosić muszą także koszty zakupu żywności, leków, odzieży i innych niezbędnych potrzeb bytowych. Trafne jest spostrzeżenie, że o wspólnym gospodarowaniu świadczy również to, ze w istniejących warunkach lokalowych nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa matki i córki. Mieszkanie, i wszystkie znajdujące się w nim sprzęty służą do użytku dwóch osób. Oceny tej w żaden sposób nie podważa powoływanie się w skardze na przedzielenie pokoju na dwie części meblościanką. J. S. nie może prowadzić jednoosobowego gospodarstwa także dlatego, że nie posiada własnych środków na jego utrzymanie. Wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011 r., I OSK 1061/11 CBOSA).

W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły, że na dochód rodziny skarżącej składa się emerytura matki w wysokości 821,35 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,72 zł oraz świadczenie pieniężne na żywność w wysokości 100,00 zł. Łączny dochód strony stanowi więc kwota 1090,07 zł, która przewyższa kryterium dochodowe, wynoszące w przypadku dwuosobowej rodziny 702 zł. Istotnie natomiast do dochodu ustalonego zgodnie z art. 3 ustawy nie wlicza się według art. 8 ust. 4 ustawy zasiłku celowego. Sąd nie zgodził się jednak ze stanowiskiem skarżącej, iż organy niesłusznie zaliczyły do jej dochodu świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości 100,00 zł, przyznane jej decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] lipca 2011 r. na okres 2 miesięcy, ponieważ – jak wskazała – "zasiłek celowy to nie dochód". Przedmiotowe świadczenie, przyznane na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), nie może być bowiem uznane za zasiłek celowy w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, przez co nie podlega wyłączeniu przy ustalaniu dochodu strony. Co prawda sporne świadczenie nosi cechy zasiłku celowego, lecz przesłanki jego przyznania zostały inaczej uregulowane w przepisach szczególnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/GL 464/11). Niezależnie od powyższego Sąd podkreślił, iż zarzut skarżącej w tej kwestii pozostaje bez znaczenia dla sprawy, bowiem nawet, gdyby ustalić dochód rodziny skarżącej bez uwzględnienia spornego świadczenia w wysokości 100 zł, uzyskana kwota w dalszym ciągu przekraczałaby kryterium dochodowe, wynoszące w przypadku dwuosobowej rodziny 702 zł. W ocenie Sądu, zarówno przebieg postępowania administracyjnego, w którym skarżąca brała udział, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazują, że organy nie naruszyły obowiązujących przepisów, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.

Od powyższego wyroku J. S. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, skargę kasacyjną opierając na podstawie:

I. Naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit c. p.p.s.a (w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a), które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. tj. przez błędne ustalenie stanu faktycznego, w toczącym się postępowaniu administracyjnym przez przyjęcie, że skarżąca J. S. i jej matka H. P. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy faktycznie prowadzą osobno (matką zajmuje się opiekun, który załatwia jej sprawy urzędowe, matka uzgadnia z nim codziennie sprawy bieżące jak utrzymanie czystości, robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, pranie, matka otrzymuje obiady ze stołówki, skarżąca gotuje posiłki wyłącznie dla siebie). Z tytułu sprawowanej opieki opiekun S. P. otrzymuje dochód w postaci świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącego źródło jego utrzymania /zarobek/. Natomiast skarżąca nie pozostaje w związku faktycznym z matką, ma własny dochód, a matka emeryturę, co determinuje sposób określenia dochodu istotnego dla ustalenia prawa do wnioskowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej i że dochód ten został prawidłowo ustalony.

Ponadto zarzucono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie naruszenie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. art. 233 § 1 k.p.c przez przekształcenie zasady swobodnej oceny dowodów w dowolność przez stwierdzenie, że skarżąca zajmuje się wspólnym mieszkaniem i pomaga matce w codziennych czynnościach faktycznych, podczas gdy matka ma opiekuna, przez pominięcie, że stan zdrowia skarżącej stwierdzony orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Niepełnosprawności o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wyklucza świadczenie takiej pomocy, gdyż sama wymaga pomocy osób drugich, pominięcie zaświadczenia z dnia 17.06.2011 r. firmy I. , że nie zakwalifikowała się do pracy jako salowa ze względu na stan zdrowia, zlekceważenie, że skarżąca i H. P. zawarły umowę użyczenia określającej sposób korzystania z mieszkania i ponoszenia opłat.

Wskazując na powyższe podstawy skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy niniejszej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że kontrola działalności organów administracji nie była należyta, a Sąd powtarza ogólnikowe twierdzenia tychże organów, że skarżąca wspólnie z matką funkcjonuje w rodzinie bowiem mieszkanie skarżącej składa się z jednego pokoju i kuchni i korzystają wspólnie z wyposażenia i sprzętu gospodarstwa domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął stanowisko organów, że o wspólnym gospodarowaniu skarżącej z matką świadczy to, że w istniejących warunkach lokalowych nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa matki i córki mimo, że faktycznie dwie części mieszkania wydzielone zostały regałami. W uzasadnieniu wyroku Sąd błędnie stwierdził, że skarżąca pomaga matce w codziennych czynnościach faktycznych pomijając, że świadczenie takiej pomocy wyklucza stan jej zdrowia. Skarżąca otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 168,72 zł miesięcznie, który jest wyłącznie jej dochodem, a matka otrzymuje emeryturę. Posiadanie dochodu przez skarżącą świadczy o zdolności do utrzymywania się niezależnie od matki. Dodatkiem mieszkaniowym skarżąca opłaca czynsz za mieszkanie. Fakt, że obie dzielą czynsz i inne opłaty nie świadczy o tym, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Kwota dochodu skarżącej nie jest wysoka, co uprawnia ją do starania się o świadczenia z pomocy społecznej o czym w uzasadnieniu wyroku wspomina Sąd wypominając, że skarżąca otrzymuje systematycznie pomoc na dożywianie.

W sprawie niniejszej pierwszoplanowe znaczenie ma wyliczenie dochodu skarżącej, uzależnionego od jej statusu - czy jest osobą samotnie gospodarującą (477zł), osobą w rodzinie (351 zł), czy też o świadczenie stara się rodzina (suma kwot kryterium dochodowego na osobę). Organy uznały, że sytuacja materialna J. S. nie uzasadnia przyznania jej zasiłku okresowego. Do przeliczenia dochodu organ przyjął łączne dochody dwuosobowego gospodarstwa domowego tj. emeryturę matki w wysokości 821,53 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 168,72 zł. oraz świadczenie pieniężne na żywność w wysokości 100 zł. Łączny dochód strony stanowi kwota 1.090,70 zł, która przewyższa kryterium dochodowe wynoszące w przypadku dwuosobowej rodziny 702 zł. A ponieważ skarżąca zasadnie twierdzi, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jedynym jej dochodem jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 168,72 zł , więc spełnia kryterium dochodowe do przyznania zasiłku okresowego.

W aktach administracyjnych OPS znajduje się wywiad środowiskowy z dnia 30.08.2011 r., w którym do dochodu skarżącej bezpodstawnie wliczona została kwota 100 zł jednorazowego świadczenia, będącego formą zasiłku celowego, której na podstawie art. 8. ust 4 ustawy o pomocy społecznej nie wlicza się do dochodu. Przy czym nie ma znaczenia, że wypłacany jest przez 3 miesiące, ważne jest ile otrzymała w miesiącu ustalania dochodu. Faktyczny jej dochód wynosi 168,72 zł miesięcznie. W trakcie postępowania dowodowego skarżąca sygnalizowała kwestię wadliwości ustalenia wysokości dochodu, jednakże organy obu instancji w ramach prowadzonego postępowania okoliczności tej nie wyjaśniły w sposób prawidłowy i usuwający wszelkie wątpliwości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany podstawami skargi kasacyjnej z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy w tej sprawie nie wystąpiły, a wobec tego Sąd odwoławczy ograniczył się do kontroli zaskarżonego orzeczenia w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - - zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Stosownie natomiast do art. 8 ust. 1 w/w ustawy (w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji) - prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Jak wynika z ustaleń Sądu I instancji, potwierdzonych aktami sprawy, na dochód rodziny skarżącej składa się emerytura matki w wysokości 821,35 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,72 zł oraz świadczenie pieniężne na żywność w wysokości 100,00 zł. Łączny dochód strony stanowi więc kwota 1090,07 zł, która przewyższa kryterium dochodowe, wynoszące w przypadku dwuosobowej rodziny 702 zł. Co prawda nie można podzielić poglądu Sądu, że do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 powinno także wliczyć się przyznane skarżącej świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości 100,00 zł na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), to jednak okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Nawet bowiem po odliczeniu od dochodu skarżącej przyznanego jej świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 100,00 zł, uzyskana kwota dochodu, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, nadal przekraczałaby kryterium dochodowe wynoszące w przypadku dwuosobowej rodziny 702 zł.

Z przepisu art. 6 pkt 14 ustawy wynika, iż osoby spokrewnione ze sobą w myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią "rodzinę" w rozumieniu ustawy, o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także - jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem - gospodarstwa rolnego (W. Maciejko [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 72-73).

Wspólnie gospodarować, znaczy zatem wspólnie prowadzić gospodarstwo domowe. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. (sygn. akt II URN 56/95) stwierdził, iż "cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują." Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie, tak jak to starała się wykazać skarżąca, przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy.

Jak wynika z ustaleń Sądu I instancji, skarżąca mieszka z matką w lokalu składającym się z jednego pokoju, kuchni i łazienki. Matka skarżącej jest osobą w podeszłym wieku o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą opieki. Skarżąca jest natomiast osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, legitymująca się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, mogącą pracować tylko w warunkach pracy chronionej. Matka skarżącej ma dochód w postaci emerytury w kwocie 821,35 zł, natomiast skarżąca otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,72 zł. Ponadto, co istotne, Sąd trafnie przyjął, że skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki, gdyż poza dodatkiem mieszkaniowym nie ma stałych własnych dochodów, które pokryłyby wydatki związane z zaspakajaniem podstawowych potrzeb życiowych (żywność, leki, odzież, środki czystości). Należy w takiej sytuacji podzielić pogląd Sądu, że skarżąca nie może prowadzić odrębnego od matki gospodarstwa domowego także z tego względu, że nie posiada własnych dochodów na jego utrzymanie. Wbrew twierdzeniom skarżącej dla uznania, że prowadzi ona odrębne gospodarstwo domowe nie jest wystarczająca okoliczność otrzymywania przez nią dodatku mieszkaniowego w kwocie 168,72 zł, gdyż taki dochód nie jest wystarczający do samodzielnego utrzymania się, tym bardziej, że z tej kwoty tylko 69,18 zł wypłacane jest do rąk własnych skarżącej. Skarżąca sama też dodatkowo przyznała w skardze kasacyjnej, że dzieli czynsz i inne opłaty razem z matką. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego prawidłowa była zatem ocena, że warunki mieszkaniowe oraz zależność finansowa istniejąca między skarżącą i jej matką stwarzają obiektywnie stan wskazujący na to, że prowadzą one wspólne gospodarstwo domowe. Odmienne przekonanie skarżącej oraz fakt sprawowania opieki nad matką przez S. P. pobierającego świadczenie pielęgnacyjne, nie wykluczają stwierdzenia, że skarżąca i jej matka prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji należało uznać, że przyjęta w sprawie niniejszej przez organy administracji publicznej faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a stan faktyczny został prawidłowo wyjaśniony.

Dalsza cześć zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje na naruszenie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., przez przekształcenie zasady swobodnej oceny dowodów. Również i ten zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skutku, gdyż akta sprawy zawierające pisma procesowe skarżącej, a także protokół rozprawy z dnia 6 marca 2012 r. wskazują, że J. S. ani osobiście, ani przez pełnomocnika z urzędu, nie składała żadnych wniosków dowodowych. Wobec tego, przy dostatecznie zgromadzonym materiale dowodowym i przy braku stosownych wniosków, Sąd nie mógł naruszyć art. 106 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji, niemożliwym było naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., który to przepis nie ma zastosowania do oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.