Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2912/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i 2 w zw z art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S., A. Z., E. Z., I. K., Ł. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 219/16 w sprawie ze skargi M. S., A. Z., E. Z., I. K., Ł. Z. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 219/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. S., A. Z., E. Z., I. K., Ł. Z. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1970 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w Gdańsku orzekło na podstawie art. 1, art. 14 i art. 20 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94) o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w Gdyni, wykaz [...], oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...]m2, będącej własnością K. Z., za odszkodowaniem w wysokości 31 867,00 zł. Wywłaszczenia dokonano "na budowę parkingu samochodowego".

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Sosnowcu Wydział II Cywilny z dnia 27 maja 2003 r. II Ns 1719/02, spadek po K. Z. nabyli: P. Z., M. S. i I. K.

Wnioskiem z dnia 24 marca 2003 r., sprostowanym pismem z dnia 30 kwietnia 2003 r., M. S., I. K. i P. Z. wystąpili do Prezydenta Miasta Gdyni, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej o zwrot ww. nieruchomości.

W dniu 10 grudnia 2003 r., przeprowadzono oględziny działek nr [...] i [...] w wyniku czego ustalono, że sporna nieruchomość "w znacznej swej części (do ogrodzenia) stanowi fragment terenu, na którym znajdują się asfaltowe i brukowe elementy placu przeznaczonego do parkowania samochodów (na fakt przeznaczenia placu wskazuje poziome oznaczenie miejsc postojowych). Teren obejmujący również działki sąsiednie otoczony jest metalowym ogrodzeniem. W dniu oględzin nie stwierdzono by teren był użytkowany, na placu nie stwierdzono obecności samochodów. Na działce nr [...] stwierdzono obecność zdewastowanego pawilonu drewnianego typu kiosk. Pozostała część działki nr [...] i [...] (od strony ulicy [...]) stanowi fragment pobocza ulicy [...], teren od ciągu pieszego do ogrodzenia porośnięty jest trawą z nielicznymi drzewami. Reszta działki nr [...] (od strony ul. [...]) stanowi fragment drogi dojazdowej do terenu parkingu oraz ciągu pieszego (betonowego) między ogrodzeniem parkingu a drogą dojazdową do parkingu.

W dniu 5 października 2004 r. ponownie dokonano oględzin przedmiotowej nieruchomości, podczas których ustalono m.in., że działki w znacznej części stanowią teren przeznaczony do parkowania samochodów, widać miejsca postojowe dla samochodów, a przedmiotowy teren stanowi urządzony parking, z czym nie zgodzili się pełnomocnicy wnioskodawców oświadczając, iż nie widzą ogólnodostępnych miejsc postojowych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. organ pierwszej instancji orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Po rozpoznaniu odwołania M. S., I. K. oraz P. Z., decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., Wojewoda Pomorski uchylił w całości ww. decyzję Prezydenta Miasta Gdańska i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu Wydział I Cywilny z dnia 16 kwietnia 2009 r. I Ns 844/07, spadek po I. K. nabyła I. K., która pismem z dnia 16 czerwca 2009 r. przyłączyła się do wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji pozyskał do akt archiwalną dokumentację dotyczącą realizacji na terenie K. parkingu samochodowego w rejonie ulic [...] i [...], tj. m.in.: plan realizacyjny, materiały prasowe wzmiankujące o budowie parkingu w tym rejonie, a także uwierzytelnione kopie map sytuacyjno-wysokościowych.

Następnie, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Sosnowcu Wydział II Cywilny z dnia 21 listopada 2012 r. II Ns 2485/12, ustalono, że spadek po P. Z. nabyli A. Z. oraz Ł. Z. i E. Z., którzy pismem z dnia 5 czerwca 2014 r. wnieśli o zwrot przedmiotowej nieruchomości, dołączając tym samym do prowadzonego w tej sprawie postępowania.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. organ pierwszej instancji orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania od tego rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Wojewoda Pomorski uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Prowadząc po raz kolejny postępowanie organ I instancji pozyskał do akt sprawy mapę z zaznaczonym przebiegiem granic parkingu samochodowego na terenie K. oraz archiwalne zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Prezydent Miasta Gdańska wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wnieśli: I. K., M. S., A. Z., E. Z. i Ł. Z. domagając się jej uchylenia i orzeczenia o zwrocie nieruchomości zgodnie z wnioskiem.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Wojewoda Pomorski uchylił decyzję Prezydenta Miasta Gdańska, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia [...] lipca 2014 r. i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] położonej w obrębie nr [...] gminy Miasta G. (poprzednio działki nr [...] i [...], k.m. [...]).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zwrócona może zostać jedynie nieruchomość zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Zgodnie natomiast z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.g.n."), nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Nawiązując do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego prawidłowej interpretacji ww. przepisu stwierdzono, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w przypadku ustalenia, że na nieruchomości został zrealizowany cel jej nabycia przed dniem 1 stycznia 1998 r., to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie znajdują zastosowania. Wyjaśniono bowiem, że problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych była unormowana w art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (j.t. Dz.U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm.), która nie zawierała jednak szczegółowych warunków uznawania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Przesłanki zbędności nieruchomości na ten cel zdefiniowane zostały dopiero w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie określony w znowelizowanym z dniem 22 września 2004 r. przepisie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. termin 7 lat na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r., a 10 - letni termin na zakończenie tych prac właśnie od 22 września 2004 r. Nie można bowiem stosować ustawowych norm określających terminy rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia do sytuacji zaistniałej przed wejściem w życie przepisów je określających. Stanowisko takie wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11 wskazując, że nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492).

Przechodząc do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, że realizacja celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jakim była budowa parkingu samochodowego, została potwierdzona za pomocą licznych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, na podstawie których można ustalić, iż powstał on na przełomie 1971 i 1972 r.

Plan realizacyjny budowy parkingu na [...] w G., datowany na grudzień 1970 r., w punkcie 5.2. pod nazwą: "Opis stanu istniejącego" wskazuje m.in., że "teren pod projektowany parking z 3-ch stron jest otoczony ulicami: od północy ul. [...] od południa ul. [...] i od zachodu ul. [...]".

Tak opisane umiejscowienie inwestycji, zdaniem organu, wskazuje, że objęta nią została również nieruchomość stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania. Dodatkowo organ wskazał, że plan realizacyjny, poza budową samego parkingu, zawierał również opracowania towarzyszące, m.in. projekty: drogowy, odwodnienia, oświetlenia czy zieleni. Całość robót związana z przedmiotową inwestycją traktowana była jako jedno zadanie, a termin jej zakończenia przewidziany został na koniec roku 1971 r. Małą architekturę terenu zabudowy stanowią elementy projektowanego ukształtowania terenu, tj. skarpy, nasypy oraz zieleń. W punkcie 10.0. przedmiotowego planu określono z kolei zestawienie powierzchni inwestycji, na którą złożyły się nie tylko elementy nawierzchni, ale również tereny skarp i zieleni. Projekt zieleni obejmował tereny wokół parkingu, obsiane trawą oraz obsadzone krzewami ozdobnymi i drzewami. Załączniki do przedmiotowego planu stanowią m.in. mapy: "Budowa parkingu na [...] w G." oraz "Budowa parkingu na [...] w G. szczegółowy plan zagospodarowania terenu". Analiza obu map również nie pozostawia wątpliwości, że obie ww. działki zostały w całości objęte planem realizacji inwestycji budowy przedmiotowego parkingu. Potwierdza to także szereg innych pism znajdujących się w zgromadzonym przez organ I instancji materiale dowodowym. W podaniu z dnia 15 lutego 1971 r. skierowanym do Miejskiej Pracowni Urbanistycznej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdyni, W. N. w imieniu własnym, jak i innych mieszkańców K. w G. prosi "o zmianę lokalizacji zamierzonej budowy parkingu na placu pomiędzy ul. [...] a ul. [...]" oraz wstrzymanie robót". W uzasadnieniu decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 1971 r. [...], utrzymującej w mocy decyzję o ustaleniu lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1971 r. [...], stwierdzono m.in., że "w świetle istniejących potrzeb oraz podjętych decyzji [...], nie ma możliwości zaniechania budowy parkingu". Nadto w piśmie z dnia 3 sierpnia 1971 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdyni, wyjaśniło, że "z uwagi na konieczność budowy parkingu na [...] oraz funkcjonalne ustalenie jego położenia w rejonie ulic [...], [...] i [...], Prezydium podtrzymało konieczność realizacji wg dotychczasowych ustaleń przestrzennych".

Organ odwoławczy wskazał, że okoliczność budowy przedmiotowego parkingu potwierdza również artykuł prasowy pt.: "Parking na [...]", opublikowany w Dzienniku Bałtyckim w dniu 23 października 1971 r., z którego treści wynika, że "władze miejskie budują przy ul. [...] (...) parking". W aktach sprawy znajdują się również inne artykuły z gazet opisujące realizację, miejsce oraz termin budowy tego parkingu (np. artykuł w Wieczorze Wybrzeża nr 166 z dnia 17 lipca 1972 r.: "Na gdyńskich ulicach", w Głosie Wybrzeża nr 164 z dnia 12 lipca 1972 r., "Centrum na medal - czekamy na resztę").

Ponadto, na pozyskanej od Urzędu Miasta Gdyni mapce z zaznaczonym przebiegiem granic parkingu samochodowego na terenie K. - rejon ulic [...], [...] i [...], pod którą widnieje pieczątka i podpis geodety – M. K., zaznaczono m.in. obrys granic parkingu a także obrys jego nawierzchni przeniesione ze szczegółowego planu zagospodarowania terenu oraz granice parkingu przeniesione z wytycznych urbanistycznych. Wynika z niej wprost, że cały obszar działek nr [...] i [...] leży w granicach parkingu. Dodatkowo zdjęcia satelitarne z lat 1969, 1973 i 1984, pozyskane z Centralnego Archiwum Wojskowego, wskazują, że na przedmiotowym terenie w 1969 r. znajdowała się przestrzeń wolna od zabudowań oraz jakichkolwiek budowli - teren niezagospodarowany. Na późniejszych zdjęciach rzeczony teren został już zagospodarowany infrastrukturą parkingu. Również znajdująca się w aktach sprawy mapa zasadnicza, sporządzona zgodnie z legendą "według stanu istniejącego w terenie na miesiąc lipiec r. 1973", potwierdza istnienie pomiędzy ulicami [...], [...] i [...] parkingu samochodowego, co zostało wprost na niej oznaczone. Również przeprowadzone w dniach 10 grudnia 2003 r. oraz 5 października 2004 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości dowiodły, że na jej terenie w dalszym ciągu znajduje się (choć zaniedbana) infrastruktura parkingu.

Organ wskazał, że przed dniem wywłaszczenia przedmiotowy teren nie był zagospodarowany, co wynika z treści pisma Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury – PMRN w Gdyni z dnia 25 listopada 1971 r., w którym, odpowiadając na pismo W. N., wskazano, iż "Parking zaprojektowany jest zgodnie z obowiązującymi przepisami i jako element zagospodarowania terenu wpłynie na podniesienie estetyki tego eksponowanego rejonu miasta w porównaniu z obecnie istniejącym nieużytkowanym placem, porośniętym chwastami.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał zatem podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie prowadzonego postępowania i stwierdzić, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, dlatego nie było, jak i obecnie nie jest koniecznym przesłuchanie świadków i przeprowadzenie kolejnej wizji lokalnej. Okoliczność zrealizowania celu wywłaszczenia została w sposób wystarczający wykazana za pomocą innych środków dowodowych. Fakt powstania przedmiotowego parkingu znajduje także potwierdzenie w ustaleniach dokonanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 25 września 2015 r. II SA/Gd 201/15, dotyczącym rozpoznania skargi na decyzję w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowiących sąsiednie działki działek sąsiednich, również wywłaszczonych na cel realizacji parkingu.

Organ wskazał, że sporny parking powstał w sposób zamierzony. W aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na celowe działanie, którego skutkiem było powstawanie przedmiotowej infrastruktury parkingu w ramach realizacji celu wywłaszczenia.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2013 r. I OSK 2205/11 organ stwierdził, że w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, dla oceny zbędności nieruchomości, rozważania dotyczące ewentualnego zrealizowania inwestycji bez pozwolenia na budowę nie mają znaczenia.

Organ wskazał, że przekazanie nieruchomości wywłaszczonej, na której realizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i uczynienie z niej przedmiotu obrotu wskutek odstąpienia od pierwotnych zamierzeń, nie może z mocą wsteczną zmienić oceny "konieczności" i "niezbędności" dokonanego wówczas wywłaszczenia na określony cel publiczny. Stwierdził, że każdy zamiar użycia nieruchomości na cel inny niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej wiąże się z obowiązkiem poinformowania o tym poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. Jednakże brak takiego zawiadomienia nie ma znaczenia w kontekście oceny zasadności wniosku o zwrot nieruchomości. Organ podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, aby będący przedmiotem zainteresowania w niniejszym postępowaniu teren został wykorzystany w innym celu niż na parking dla samochodów.

W świetle powyższego stwierdzono, że zaskarżona decyzja jest co do meritum prawidłowa, dokonano w niej prawidłowej oceny materiału dowodowego oraz właściwej subsumcji. Niemniej, z uwagi na modernizację ewidencji gruntów i budynków położonych na terenie Miasta G., działki o których orzeczono w decyzji organu I instancji obecnie już nie istnieją, tzn. zmieniły numery. Z tego powodu, organ II instancji uwzględnił zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji, w konsekwencji czego uchylił rozstrzygnięcie i orzekł ponownie, w zakresie działek obecnie istniejących.

Skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2016 r., złożyli M. S., I. K., A. Z., E. Z. i Ł. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę uznał, że organy orzekające rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo zastosowały przepisy u.g.n.

Sąd powołując się na art. 136 ust. 3 u.g.n., art.. 137 ust. 1 u.g.n., oraz analizując poczynione przez organy orzekające w sprawie ustalenia oraz wyciągnięte na ich podstawie wnioski stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że cel wywłaszczenia, tj. budowa parkingu samochodowego, został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany.

Zdaniem sądu, organy obu instancji poczyniły w sprawie szczegółowe ustalenia faktyczne dotyczące spornej kwestii, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na przedmiotowych działkach oraz czy w konsekwencji realizacji wspomnianego celu nieruchomość tę można uznać za zbędną. Ustalenia te oparte zostały na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym i są, w przekonaniu sądu, wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie Sądu, okoliczność zrealizowania celu wywłaszczenia na działkach nr [...] i [...] (poprzednio nr [...] i [...]) została wykazana za pomocą wielu środków dowodowych, które organy orzekające w sprawie w ich całokształcie oceniły.

Ustalając cel wywłaszczenia spornych działek oraz jego realizację organy oparły się przede wszystkim na zgromadzonej dokumentacji archiwalnej z lat 1969-1970, zawierającej m.in.:

1/ opracowanie w postaci wytycznych urbanistycznych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdyni z listopada 1969 r., w których został szczegółowo przedstawiony zakres zadań składających się na inwestycję w postaci parkingu jednopoziomowego ograniczonego ulicami [...], [...] i [...] oraz granicą posesji przy ul. [...],

2/ decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdyni Nr [...] z dnia [...] marca 1970 r. ustalającą "lokalizację szczegółową na budowę parkingu bez dokonania inwestycji budowlanych na terenie G. ograniczony ulicami [...], [...], [...] oraz posesją przy ul. [...]", której integralną część stanowi mapa sytuacyjno - wysokościowa, z której wynika, iż cały teren działki nr [...] objęty został planem realizacji inwestycji budowy parkingu. Zgodnie z mapą na ww. działce zaplanowano usytuowanie miejsc parkingowych, dojazd do nich oraz element zieleni stanowiący skarpę,

3/ opracowanie projektowe - plan realizacyjny "Budowa parkingu w K. w G. - szczegółowy plan zagospodarowania terenu wraz z załącznikami graficznymi" sporządzone w grudniu 1970 r., które poza szczegółowym opisem samego parkingu zawierało również opracowania towarzyszące, między innymi: projekt drogowy, projekt odwodnienia, projekt oświetlenia oraz projekt zieleni. W opracowaniu podkreślono, że całość robót związana z przedmiotową inwestycją traktowana jest jako jedno zadanie, zaś termin jej zakończenia, tj. ukończenia robót ziemnych i nawierzchniowych, oświetlenia oraz urządzenie terenu wraz z małą architekturą przewidziany został na koniec 1971 r.

Powyższa dokumentacja dała organom administracji asumpt do trafnego wniosku, że realizacja celu wywłaszczenia działek nr [...] i [...] (poprzednio nr [...] i [...]), wyraźnie sprecyzowanego w decyzji o wywłaszczeniu i niebudzącego wątpliwości, rozpoczęła się w 1971 r. Organy prawidłowo przy tym uwzględniły artykuły z prasy lokalnej – "Dziennika Bałtyckiego" z 1971 r. i z "Głosu Wybrzeża" z 1972 r., opisujące realizację budowy parkingu na [...] w G., które wskazują, że realizacja inwestycji miała miejsce na przełomie lat 1971 i 1972. Zdjęcia towarzyszące wskazanym artykułom dokumentują prowadzone na terenie inwestycji prace i potwierdzają jej usytuowanie w kwartale pomiędzy ulicami [...], [...] i [...].

Na dołączonej do akt mapie z zaznaczonym przebiegiem granic parkingu samochodowego na terenie K. - rejon ulic [...], [...] i [...] widnieje obrys granic parkingu przeniesiony ze szczegółowego planu zagospodarowania terenu oraz wytycznych urbanistycznych, z którego wynika, że obszar działek nr [...] i [...] (obecnie nr [...] i [...]), leży w granicach parkingu. Dodatkowo, zdjęcia satelitarne z lat 1969, 1973 i 1984, pozyskane z Centralnego Archiwum Wojskowego wskazują, że na przedmiotowym terenie w roku 1969 znajdowała się przestrzeń wolna od zabudowań oraz jakichkolwiek budowli - teren niezagospodarowany. Natomiast z później wykonanych zdjęć satelitarnych wynika wprost, że przedmiotowy teren został zagospodarowany infrastrukturą parkingu.

Wobec powyższego Sąd uznał, że organy obu instancji przeanalizowały wnikliwie materiały prasowe traktujące o budowie parkingu na [...] w G., a także poddały go szczegółowej analizie i weryfikacji. Organy ustaliły, z jakiego okresu pochodzą wskazane artykuły prasowe oraz wnikliwie wyjaśniły, czy na pewno dotyczą one realizacji inwestycji na spornej nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] (poprzednio nr [...] i [...]). Dodatkowo organy dopuściły dowód ze zdjęć lotniczych znajdujących się w zasobach Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie, które także potwierdzają, że już w 1973 r. na tym terenie znajdował się parking samochodowy.

W ocenie Sądu, przy pomocy wszystkich zgromadzonych dokumentów archiwalnych i aktualnych organy zdołały w sposób niewątpliwy wykazać, że cel towarzyszący wywłaszczeniu działek nr [...] i [...] (poprzednio nr [...] i [...]) został zrealizowany na przełomie początku lat siedemdziesiątych, czyli zarówno przed dniem wejścia w życie u.g.n., tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., jak i przed dniem złożenia wniosku o zwrot, tj. przed dniem 24 marca 2003 r. Tym samym przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowych działek nie zaszła i warunków do ich zwrotu nie było.

W świetle prawidłowo zgromadzonego w sprawie i ocenionego materiału dowodowego, Sąd uznał za chybione zarzuty braku poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych i błędnej ich oceny, a procedowanie organów ocenić należało jako prawidłowe i zgodne z zasadą wynikającą z art. 7 k.p.a. oraz przepisami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11 oraz wykładnię wyrażoną w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r. I OSK 1981/11, Sąd wskazał, że organy orzekające prawidłowo ustaliły i oceniły, że ze względu na przejęcie działek nr [...] i [...] (poprzednio nr [...] i [...]) przez Skarb Państwa w dniu [...] kwietnia 1970 r., ocena jej zbędności na cel wywłaszczenia nie powinna być dokonywana przez pryzmat upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Dlatego też jedynym koniecznym i istotnym ustaleniem było to, czy cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, tj. przed dniem 24 marca 2003 r., niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd wskazał, że pogląd skarżących, według którego realizacja celu wywłaszczenia może nastąpić wyłącznie zgodnie z prawem (kwestia wymaganych pozwoleń), a w przeciwnym razie celu nie można uznać za zrealizowany, co otwiera drogę do zwrotu nieruchomości, nie jest uzasadniony. Wyjaśnił, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1981/11 zajął stanowisko, że art. 137 ust. 1 u.g.n. nie wynika, aby okoliczność niewydania pozwolenia na budowę dla zrealizowanego celu nabycia nieruchomości podważała zrealizowanie tego celu, jako spełnienie przesłanki zbędności nieruchomości na cel nabycia.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu zmiany celu wywłaszczenia, która wpływa na możliwość jej zwrotu, wskazał, że okoliczność zmiany celu wywłaszczenia po jego realizacji jest irrelewantna prawnie z punktu widzenia przesłanek zwrotu nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, przepisy art. 137 u.g.n. nie przewidują obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy w terminach tam określonych zrealizowano na nieruchomości cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uznaje się, że nieruchomość nie podlega obowiązkowi zwrotu poprzednim właścicielom niezależnie od tego, jak długo wykorzystywano ją na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jakie były przyczyny zaprzestania dalszej realizacji tego celu, czy podmiot publiczny powziął zamiar przeznaczenia jej na realizację innego celu, a także jaki jest dalszy sposób wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 180/07; z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 941/09; z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 471/09, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego Sąd uznał, że konstrukcja przesłanek przyjętych w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. przesądza, że do oceny zbędności nie można uwzględniać zdarzeń, które nastąpiły po realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a podstawą tej oceny jest wyłącznie okoliczność faktycznego zrealizowania celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. S., I. K., A. Z., E. Z. i Ł. Z., zarzucając:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 137 ust. 1 u.g.n. i przyjęcie, że przepis ten i wskazane w nim terminy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie;

2) art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. i art. 140 ust. 4 u.g.n., poprzez przyjęcie, iż zamiar zmiany celu wywłaszczenia po jego realizacji nie uzasadnia zwrotu nieruchomości;

3) błędną wykładnię art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art.137 ust. 1 u.g.n., poprzez przyjęcie, że realizacja celu wywłaszczenia może nastąpić niezgodnie z prawem (tj. bez wymaganych stosownych pozwoleń) i nie stanowi to przeszkody do odmowy zwrotu nieruchomości;

4) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie odniesienie się do argumentów prawnych zawartych w skardze, a odnoszących się do zagadnień wskazanych powyżej w pkt I. 1., I. 2. i I. 3. skargi kasacyjnej i poprzestanie jedynie na ogólnych stwierdzeniach dotyczących rozumienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów w zakresie legalności i zmiany celu wywłaszczenia oraz odwołaniu się do orzecznictwa innych sądów i Trybunału, które jednak tej argumentacji skarżących nie rozważały;

5) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Wojewodę Pomorskiego art. 7 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej "kpa") polegającego na braku ustalenia czy poczynienie nakładów na nieruchomość stanowiło faktyczną i prawną realizację celu wywłaszczenia oraz w jakiej dacie, konkretnie cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:

1) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku;

3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjna Gmina Miasta Gdyni wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, mając jednak na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie ustalenie właściwego stanu prawnego, który powinien mieć zastosowanie jest zagadnieniem spornym, a równocześnie ma charakter fundamentalny dla prawidłowego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów materialnoprawnych.

W pkt I ppkt 1 zarzucono naruszenie art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że terminy wskazane w tym przepisie nie mają zastosowania w sprawie. Odnosząc się do tego zarzutu należy mieć na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie, nabycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 1970r., wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Należy więc uwzględnić, że do dnia 1 stycznia 1998 r. problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych była unormowana w art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.), w którego ust. 1 wskazano, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a wcześniej w art.34 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. nr 10, poz.64 j.t.) zgodnie z którym, nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. W ówcześnie obowiązujących ustawach nie określono szczegółowych warunków uznawania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Dopiero w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., uchylając z tym dniem ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, w art. 137 ust. 1 zdefiniowane zostały przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Z dniem 22 września 2004 r. znowelizowano art. 137 ust. 1 pkt 2 poprzez określenie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Określony w art. 137 ust. 1pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje zatem dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Natomiast określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na zrealizowanie tego celu, obowiązuje dopiero od dnia 22 września 2004 r. Nie można zatem tych terminów odnosić do stanu faktycznego opisanego w powołanym art. 137 ust. 1, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia, oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 22 września 2004 r. odnośnie zrealizowania tego celu. Nie można bowiem bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej okoliczności faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie danej normy prawnej oceniać przez pryzmat tej normy, ponieważ ocena ta byłaby naruszeniem konstytucyjnie ukształtowanej zasady nie działania prawa wstecz. Stanowisko takie było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i zostało potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, który orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP.

Rozważany przypadek dotyczy nieruchomości, która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w 1970 r., dlatego ocena jej zbędności na cel wywłaszczenia nie może być oceniana przez pryzmat upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. W świetle powyżej przedstawionych rozważań, terminy te miałyby znaczenie jedynie w sytuacji, gdyby nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia przed dniem 22 września 2004 r. W rozpoznawanej sprawie sporna nieruchomość została wywłaszczona w 1970r.pod określoną inwestycję, tj. budowę parkingu. Z akt sprawy wynika niezbicie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Na działce objętej wnioskiem o zwrot wybudowano parking. Bezsporne jest również, że inwestycja ta została zrealizowana przed dniem 1 stycznia 1998 r. Potwierdza to jednoznacznie dokumentacja zgromadzona przez organy orzekające w sprawie, o czym w dalszej części dotyczącej zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Natomiast odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt I ppkt 2 polegającego na błędnej wykładni art.136 ust.1 i ust.3 w ze. Z art.137 ust.1 i art.140 ust.4 ustawy poprzez przyjęcie, że zamiar zmiany celu wywłaszczenia po jego realizacji nie uzasadnia zwrotu nieruchomości, należy stwierdzić co następuje. W orzecznictwie prezentowany jest jednoznaczny pogląd, że nieruchomość nie podlega obowiązkowi zwrotu poprzednim właścicielom niezależnie od tego, jak długo wykorzystywano ją na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jakie były przyczyny zaprzestania dalszej realizacji tego celu, czy podmiot publiczny powziął zamiar przeznaczenia jej na realizację innego celu, a także jaki jest dalszy sposób wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 180/07; z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 941/09; z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 471/09). Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, kwestia ta była również przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11 uznał, że art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość te przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał, że nie jest możliwe odniesienie treści zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości do oceny art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten nie uznaje za zbędną i przez to niepodlegającą zwrotowi także takiej wywłaszczonej nieruchomości, którą wywłaszczyciel rozporządził, odstępując od pierwotnie realizowanego celu wywłaszczenia. Wynika to stąd, iż po zaprzestaniu realizacji dotychczasowego celu wywłaszczenia nie ulega zmianie ocena dokonanego w przeszłości wywłaszczenia jako zgodnego z prawem, a dotychczasowego postępowania z wywłaszczoną nieruchomością jako prawidłowego. Przekazanie nieruchomości wywłaszczonej przed laty, na której realizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, i uczynienie z niej przedmiotu obrotu wskutek odstąpienia od pierwotnych zamierzeń, nie może z mocą wsteczną zmienić oceny "konieczności" i "niezbędności" dokonanego wówczas wywłaszczenia na określony cel publiczny. Jeżeli ważność lub skuteczność decyzji o wywłaszczeniu nie została podważona we właściwym postępowaniu, samo zaprzestanie realizacji celu wywłaszczenia nie zmienia oceny prawidłowości dokonanego przed laty wywłaszczenia nieruchomości i przekazania jej do wykorzystywania zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej. Nawet po zaprzestaniu wykonywania celu publicznego, dokonane w przeszłości wywłaszczenie należy nadal uważać za "konieczne" i "niezbędne" dla realizacji celu publicznego, którego dalsza realizacja została porzucona. Poza zakresem normatywnym konstytucyjnej zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości pozostaje zatem ocena dalszego wykorzystywania nieruchomości zgodnie z treścią decyzji o wywłaszczeniu, a także zaprzestanie – z różnych przyczyn – realizacji tego celu lub przekazanie nieruchomości na realizację innych zadań.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w pkt I ppkt 3 poprzez błędną wykładnię art.136 ust.1 i 3 w zw. z art.137 ust.1 ustawy poprzez przyjęcie, że realizacja celu wywłaszczenia może nastąpić niezgodnie z prawem. Odnosząc się do tego zarzutu, to przede wszystkim należy stwierdzić, że stanowisko Sądu I instancji jest poprawne i zgodne z orzecznictwem, między innymi NSA w wyroku z dnia 22 marca 2013r. syg.akt. I OSK 1981/11 zajął stanowisko, że z art.137 ust.1 ustawy nie wynika, aby okoliczność niewydania pozwolenia na budowę dla zrealizowanego celu nabycia nieruchomości podważała zrealizowanie tego celu, jako spełnienie przesłanki zbędności nieruchomości na cel nabycia. Ponadto należy zauważyć, że niejednokrotnie, tak miedzy innymi w okolicznościach niniejszej sprawy

nie przedstawienie dokumentacji z zakresu prawa budowlanego w trakcie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości , nie zawsze oznacza, że takiej dokumentacji nie było, ale np. że nie zachowała się zważywszy na upływ długiego okresu czasu.

Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, to należy stwierdzić, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego całkowicie chybione są twierdzenia skarżących kasacyjnie, że w sprawie nie poczyniono niezbędnych ustaleń faktycznych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo skontrolował ustalenia faktyczne poczynione w niniejszej sprawie przez organy administracji . Z ustaleń tych opartych o zgromadzony w sprawie różnorodny materiał dowodowy jednoznacznie wynika, że cel wywłaszczenia działek nr [...] i [...] (poprzednio oznaczonych nr [...] i [...]) został zrealizowany na początku lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku, czyli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami czyli 1 stycznia 1998r. jak i przed dniem złożenia wniosku o zwrot tj. przed dniem 24 marca 2003r., a to oznacza, że przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczania nie została spełniona. Ustalenia faktyczne zostały poczynione w oparciu o szczegółowo przedstawiony materiał dowodowy taki jak: opracowanie wytycznych urbanistycznych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdyni z listopada 1969r. w których został przedstawiony zakres zadań składających się na inwestycję w postaci przedmiotowego parkingu, decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdyni z [...] marca 1970r. ustalająca lokalizację szczegółową na budowę przedmiotowego parkingu, opracowanie projektowe –plan realizacyjny "Budowa parkingu w K. w G. – szczegółowy plan zagospodarowania terenu wraz załącznikami graficznymi" sporządzone w grudniu 1970r., z którego wynika, że ukończenie robót ziemnych i nawierzchniowych, oświetlenie oraz urządzenie terenu planowane jest na koniec 1971r., zdjęcia lotnicze z centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie, które potwierdzają, że w 1973r. na tym terenie znajdował się parking samochodowy, a także artykuły z prasy lokalnej - Dziennika Bałtyckiego z 1971r. i z Głosu Wybrzeża z 1972r. opisujące realizację budowy parkingu na [...] w G. Zebrany materiał dowodowy i przeprowadzona ocena tego materiału jednoznacznie wskazuje, że cel wywłaszczenia, czyli budowa parkingu został zrealizowany. Dlatego też zarzuty dotyczące naruszenia art.145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art.7 i 77§1 k.p.a. są niezasadne, podobnie jak niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a., wbrew bowiem twierdzeniom skarżących kasacyjnie Sąd I instancji odniósł się do wszystkich podnoszonych i istotnych zagadnień w sprawie, a uzasadnienie wyroku w pełni spełnia wszystkie wymagania określone w powołanym przepisie.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), ponadto uchybienie to musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie żaden z wskazanych wyżej przypadków nie występuje, tym samym nie doszło do naruszenia art.141 §4 p.p.s.a.

Nadto należy jeszcze podkreślić, że ustalenia powyższe i poczyniona na ich podstawie ocena zbieżne są ze stanowiskiem zarówno organów, jak i kontrolujących je sądów administracyjnych w sprawach dotyczących zwrotu innych działek (nr [...] i [...]) objętych tą samą inwestycją, a więc budową parkingu na [...] w G. Odnośnie tych działek tj nr [...] i [...] organy również odmówiły zwrotu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokach w sprawach o sygn..akt II SA/Gd 523/12 oraz II SA/Gd 201/15 oddalił skargi na te decyzje. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn..I OSK 902/13 oddalił skargę kasacyjną od wyroku w sprawie II SA/Gd 523/12, natomiast od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w sprawie II SA/Gd 201/15 skarga kasacyjna nie została wniesiona. Zaznaczyć, należy że rozstrzygnięcia we wskazanych wyżej sprawach dotyczących działek nr [...] i nr [...] poczynione zostały w oparciu o ustalenia dokonane na podstawie tego samego materiału dowodowego. Mając na uwadze wskazane wyżej prawomocne wyroki, które dotyczą działek nr [...] i nr [...] bezpośrednio graniczących z działkami nr [...] i nr [...] (obecne oznaczenie nr [...] i nr [...]), które są przedmiotem niniejszego postępowania, ustalenia poczynione w tej sprawie przez organy znalazły dodatkowe argumenty, pomimo braku prawnego związania stanowiskami sądów administracyjnych wyrażonych w innych sprawach. Mając jednak na uwadze, tożsamość okoliczności faktycznych i prawnych w tych sprawach, a także treść art.190 p.p.s.a. nie można było nie dostrzec powołanych wyżej prawomocnych wyroków sądów administracyjnych.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego na podstawie art. 184 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.