Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1618/98
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1999-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 3 pkt 2, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 68 poz. 436
law: Ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Z przepisu art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ stanowiącego, że rygorów określonych w ustępie 2 tego artykułu nie stosuje się do osób, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji m.in. w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że nie może uzyskać uprawnień kombatanckich osoba, która wykonywała zadania związane ze zwalczaniem tych osób lub organizacji, a więc niekoniecznie osoba, która brała bezpośredni udział w stosowaniu represji.

TEZY

Z przepisu art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ stanowiącego, że rygorów określonych w ustępie 2 tego artykułu nie stosuje się do osób, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji m.in. w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że nie może uzyskać uprawnień kombatanckich osoba, która wykonywała zadania związane ze zwalczaniem tych osób lub organizacji, a więc niekoniecznie osoba, która brała bezpośredni udział w stosowaniu represji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Kazimierza N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie przywrócenia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący Kazimierz N. wniósł skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 sierpnia 1998 r. (...), którą utrzymano w mocy decyzję tego samego organu z dnia 22 maja 1998 r. (...) o odmowie przywrócenia skarżącemu uprawnień kombatanckich.

Z akt administracyjnych wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 29 grudnia 1995 r., powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich, przyjmując, iż skarżący był zatrudniony w strukturach, Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Skarga skarżącego na tą decyzję została przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 1996 r. oddalona.

W pismach z dnia 9 czerwca 1997 r. i 22 stycznia 1998 r. skarżący, powołując się na zmianę ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego dokonaną ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. W pismach tych twierdził, że podczas służby w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego był najpierw młodszym referentem w pionie nieoperacyjnym później zaś po ukończeniu kursu dla młodszych pracowników i kursu personalnego był pracownikiem Wydziału Personalnego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Bydgoszczy, gdzie zajmował stanowisko referenta Sekcji III, zajmującej się wyłącznie obsługą kadrową pracowników Służby Więziennej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznając żądanie skarżącego decyzją z dnia 22 maja 1998 r. odmówił mu przywrócenia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził zaś, że nie jest przedmiotem sporu, iż skarżący pracował w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, nie przedłożył jednakże dowodu, iż do pracy tej został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje został zwerbowany w celu udzielenia im pomocy bądź, że podczas pełnienia służby w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego wykonywał wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wskazywał, że nie jest mu znana żadna instytucja państwowa, która byłaby uprawniona do wydawania zaświadczeń potwierdzających, że pracownik Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego nie zwalczał organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym zgodnie z informacją uzyskaną w Urzędzie Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Urzędu Ochrony Państwa, który jego prośbę przekazał do Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Z pism, które otrzymał z Centralnego Zarządu Zakładów Karnych, jak twierdził, wynika, iż nie zwalczał organizacji patriotycznych i niepodległościowych.

Rozpoznając wiosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął zaskarżoną decyzję ponawiając dotychczasową argumentację.

W skardze, którą skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawił on przebieg swojej pracy zawodowej ponawiając twierdzenia zawarte w pismach, w których domagał się przywrócenia mu uprawnień kombatanckich. Nadto ponowił zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Twierdził przy tym, że nie może uzyskać zaświadczenia stwierdzającego, iż pracując w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego wykonywał wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Wywodził też, że z przebiegu jego służby jasno wynika, iż nie wykonywał zadań związanych ze zwalczaniem tych osób i organizacji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Możliwość przywrócenia na wniosek zainteresowanego uprawnień kombatanckich przewiduje art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 68 poz. 436/. Przepis ten nie wymienia przesłanek przywrócenia uprawnień kombatanckich. Mówi tylko o przywróceniu uprawnień kombatanckich z innych przyczyn niż określone w ustępie pierwszym tego artykułu, który stanowi o przywróceniu uprawnień kombatanckich w przypadkach, w których decyzja o ich pozbawieniu była w momencie jej wydania nieważna z mocy prawa. Mając jednak na uwadze, iż przepis ten został pomieszczony w ustawie, którą zmieniono dotychczasowe przesłanki pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które nabyły je na podstawie dotychczasowych przepisów, przyjąć należy, iż przesłanką przywrócenia uprawnień kombatanckich jest ustalenie, iż według przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w brzmieniu obowiązującym z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, określona osoba nie utraciła by uprawnień kombatanckich.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący został pozbawiony uprawnień kombatanckich dlatego, że był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego. Podstawą pozbawienia uprawnień kombatanckich z tej przyczyny był obowiązujący w chwili wydawania decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zgodnie z zawartym w tym przepisie odesłaniem do art. 21 ust. 2 pkt 4 tej ustawy uprawnień kombatanckich winny być pozbawione osoby, które były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego lub informacji wojskowej. Skarżący był zaś zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. Ówcześnie obowiązująca ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie zawierała żadnych wyjątków od normy nakazującej pozbawienia uprawnień kombatanckich osób zatrudnionych w aparacie bezpieczeństwa publicznego i informacji wojskowej. Z kolei zmiany dokonane ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. polegały przede wszystkim na tym, że nie wszystkie osoby, które były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej traciły uprawnienia kombatanckie nabyte na podstawie dotychczasowych przepisów. Najistotniejsza zmiana polegała na tym, że w dodanym do art. 21 ustępie 3 stwierdzono, że przepisów ustępu 2 lit. "a i b" nie stosuje się do osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy oraz do osób, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach, jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w ust. 2 w pkt 4 lit. "a i b", wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem żądanie skarżącego przywrócenia mu uprawnień kombatanckich mogło być uwzględnione jedynie wtedy, gdyby skarżący przedłożył dowody okoliczności wymienionych w cytowanym przepisie art. 21 ust. 3. Trafnie jednakże Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że skarżący nie wykazał wskazanych okoliczności.

Jak wynika z pism skarżącego zawierających żądanie przywrócenia mu uprawnień kombatanckich oparł się on na sytuacji wymienionej w przepisie art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie przedstawił on jednakże, jak trafnie przyjął organ administracyjny, dowodu, iż podczas pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa wykonywał wyłącznie zadania nie związane ze. zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Pokreślić w tym miejscu należy, że przepis art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wymaga, aby strona przedłożyła dowody, o których ten przepis wspomina. Dotyczy to zatem także osoby, która ubiega się o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Ustawa przy tym nie ogranicza możliwych dowodów jedynie do zaświadczenia. Skarżący mógł zatem na poparcie swoich twierdzeń powołać inne dowody. Wbrew temu co twierdzi skarżący z przebiegu jego służby nie wynika w sposób oczywisty, iż wykonywał wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, iż ten fakt stanowił przyczynę odmowy wydania mu zaświadczenia, o które się ubiegał. Np. w piśmie z Centralnego Zarządu Służby Więziennej z dnia 14 listopada 1997 r. stwierdza się, że w dokumentach znajdujących się w posiadaniu tego organu brak dowodów dających podstawę wydania zaświadczenia, o które skarżący się starał. Przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 stanowi że rygorów określonych w ustępie 2 tego artykułu nie stosuje się do osób, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji m.in. w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego wynika, że nie może uzyskać uprawnień kombatanckich osoba, która wykonywała zadania związane ze zwalczaniem tych osób lub organizacji, a więc niekoniecznie osoba, która brała bezpośredni udział w stosowaniu represji. Nie jest zatem oczywiste, iż skarżący, który był młodszym referentem do spraw wywiadu oraz pracownikiem wydziału personalnego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego wykonywał wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

W konsekwencji uznać należało że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Mając wskazane względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny skargę na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oddalił.