Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 251/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 02 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 sierpnia 2006 roku sprawy ze skargi M. M. i mał. syna S.M. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. /-/M.Bejgerowska /-/M.Kosewska /-/B.Koś


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku B. B. z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego M. M. wraz z małoletnim synem S. M. z lokalu nr [...] na osiedlu [...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zarówno wnioskodawczyni, jak i trzech świadków: M. S., D. B.B. i W. K. podali, iż M. M. wraz z synem nie przebywa w miejscu stałego zameldowania od około 5 lat, a jedynie odwiedza swojego ojca J. B. pod powyższym adresem. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono istnienie nieporozumień rodzinnych między zainteresowanymi oraz fakt opuszczenia lokalu przez M. M. z synem S. Odmienną wersję przedstawiła M. M. i jej ojciec, skonfliktowani z wnioskodawczynią, a mianowicie, że nieprzerwanie zamieszkuje ona wraz ze swoim ojcem J. B. w jego pokoju o powierzchni [...] w spornym lokalu, natomiast w miejscu pobytu swojego męża na osiedlu [...] czasami bywa, ale nie może tam zamieszkać z uwagi na brak zgody rodziny męża. W celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących kwestii przebywania M. M. wraz z synem w przedmiotowym lokalu zlecono Komisariatowi Policji P. – Nowe Miasto ustalenie faktycznego miejsca ich pobytu. Pismem z dnia [...] Zastępca Komendanta Komisariatu Policji P. – Nowe Miasto poinformował, że pod wskazanym adresem nie zastano M. M. wraz z synem, a w oparciu o oświadczenia sąsiadów ustalono, że czasem odwiedzają oni ojca, jednak na stałe nie przebywają na osiedlu [...] lecz na osiedlu [...]. Organ administracji pierwszej instancji wskazał, że mieszkanie jest tylko wówczas miejscem stałego pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a wiec lokal, w którym koncentrują się ich wszystkie codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe itp. Fakt posiadania w lokalu swoich rzeczy, czy innych ruchomości nie prowadzi do wniosku, iż przesłanka opuszczenia lokalu nie została spełniona. Jeżeli bowiem przez faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu rozumie się koncentrowanie tam swoich spraw życiowych, to pozostawienie rzeczy w tym lokalu bez spełniania w nim podstawowych funkcji związanych z bytowaniem, nie może prowadzić do odmiennego wniosku niż ten, iż nastąpiło faktyczne opuszczenie mieszkania.

Zgromadzony materiał dowodowy zdaniem organu pierwszej instancji nie potwierdził, aby lokalem takim dla M. M. i jej syna było mieszkanie nr [...] na osiedlu [...].Fakt niezamieszkiwania wymienionej z synem od około 5 lat w przedmiotowym lokalu potwierdzili przesłuchani świadkowie oraz ustalenia dokonane przez organ Policji. Zeznania świadków M. S., D. B.B. i W. K. jako bezstronne uznane zostały za wiarygodne, natomiast zeznaniom M. M. i J. B. jako sprzecznym z pozostałymi dowodami odmówiono waloru wiarygodności.

Organ administracji pierwszej instancji wyjaśnił, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają charakter porządkowy. Chodzi tu głównie o to, aby rejestracja miejsca pobytu osób była zgodna ze stanem faktycznym. Celowi temu służy zarówno obowiązek meldunkowy osoby przybywającej pod określony adres (art. 10 ustawy), bądź opuszczającej miejsce pobytu (art. 15 ust. 1 ustawy), jak i uprawnienie organów gminy do wydania decyzji o wymeldowaniu, w sytuacji, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ nie jest przy tym uprawniony do rozstrzygania spraw rodzinnych czy majątkowych. Także brak innego miejsca pobytu nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji o wymeldowaniu, o ile spełnione zostały przesłanki art. 15 ust. 2 cytowanej na wstępie ustawy.

W niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że M.M. wraz z synem opuściła mieszkanie nr [...] na osiedlu [...], bez dopełnienia obowiązku wymeldowania.

W odwołaniu z dnia [...] M. M. wniosła o uchylenie powyższej decyzji, podnosząc ponownie, że nie opuściła miejsca zameldowania na osiedlu [...], a kolejny wniosek o wymeldowanie złożony przez jej macochę jest wynikiem konfliktu między jej ojcem a B. B., która zmierza do przejęcia prawa do całego mieszkania. Odwołująca się zakwestionowała wiarygodność przesłuchanych w sprawie świadków wskazując na leczenie psychiatryczne, bądź pozostawanie w konflikcie z jej ojcem, bądź przyjacielskich stosunkach z B. B. Zdaniem odwołującej również notatka policyjna jest niewiarygodna, bo sporządzona na podstawie nie potwierdzonych rozmów z bliżej nieznanymi sąsiadami. Odwołująca się podała, że czasami bywa w mieszkaniu zajmowanym przez jej męża i zostaje tam na noc, ale zaprzeczyła, aby opuściła sporny lokal. Do odwołania załączone zostały oświadczenia E. D. – bratowej M. M. i S. M. – jej męża, których treść wskazuje, że nie przebywa ona na stałe na osiedlu [...] czyli w miejscu pobytu jej męża oraz oświadczenia A. D. i M. C. - znajomych M. M., które twierdzą, że zamieszkuje ona na osiedlu [...] gdzie ją wielokrotnie odwiedzały. J. B. – ojciec odwołującej - w pismach z dnia [...] również podjął próbę podważenia wiarygodności zeznań świadków przesłuchanych w sprawie, powołując te same okoliczności jak zawarte w odwołaniu. Przy odwołaniu znajduje się także zbiorcze oświadczenie z nazwiskami i podpisami 21 osób, z którego treści wynika, że M. M. i jej syn S. są widywani na terenie bloku nr [...] na osiedlu [...].

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P.

W motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy może wymeldować osobę, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W konsekwencji wystarczającą przesłanką wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania jest opuszczenie lokalu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie zostały wyczerpane przesłanki wymeldowania opisane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W oparciu o zeznania trzech niespokrewnionych z zainteresowanymi świadków, ustalenia organów Policji i zeznania wnioskodawczyni w sposób bezsporny ustalono, że M. M. wraz z synem opuściła lokal na osiedlu [...] i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Argumenty podane w odwołaniu nie mogły być uwzględnione, gdyż organy administracji nie są uprawnione do rozstrzygania spraw rodzinnych i mieszkaniowych. Powołane przez odwołującą oświadczenia zostały sporządzone i podpisane przez osoby jej bliskie, tj. męża, bratową i dwie koleżanki. Z oświadczenia z nazwiskami 21 osób złożonego na potrzeby tego postępowania wynika jedynie, że osoby te widują odwołującą na terenie bloku i nie sposób wysnuć z tego wniosku, że M. M. wraz z synem zamieszkuje na stałe w spornym lokalu. Ponadto organ drugiej instancji nie dał wiary oświadczeniu J. B. wskazując, że jego zeznania dotyczące tych samych okoliczności złożone w toku postępowania sądowego są sprzeczne z zeznaniami złożonymi w niniejszej sprawie.

Zameldowanie ma aktualnie wyłącznie charakter rejestracyjny, a zadaniem organów ewidencji ludności jest między innymi likwidacja fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy.

W skardze z dnia 15 lutego 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. M. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody Wielkopolskiego, podnosząc zarzuty i argumenty takie jak w odwołaniu dotyczące podważenia wiarygodności zeznań świadków i notatki policyjnej. Wskazała nadto, że zaskarżona decyzja nie została jej doręczona na adres rzeczywistego zamieszkania, a doręczono ją jej ojcu. Skarżąca zarzuciła również zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7 i 77 § 1 kpa, czyli zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, czego bezpośrednim skutkiem było niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Skarżąca zwróciła dodatkowo uwagę na pominięcie przez organy administracyjne, że wcześniej toczyło się postępowanie w przedmiocie jej wymeldowania, kiedy to prawomocną decyzją, nr [...], z dnia [...] Prezydent Miasta P. orzekł o odmowie wymeldowania skarżącej i jej małoletniego syna z pobytu stałego z lokalu nr [...] na osiedlu [...]. W treści skargi M. M. szczegółowo opisała działania swojej macochy, których celem jest faktyczne pozbawienie skarżącej i jej ojca prawa do użytkowania lokalu, stanowiącego ośrodek ich interesów życiowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił jednocześnie, że skarżąca nie podjęła kierowanej do niej, na dwa adresy, przesyłki zawierającej decyzję organu drugiej instancji, mimo dwukrotnego awizowania i korespondencja została zwrócona nadawcy z adnotacją odpowiednio zwrot nie podjęto w terminie i adresat nieznany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania lub stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu tego rodzaju naruszeń prawa zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. zarzucić nie można.

Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co zachodzi jedynie w przypadkach dobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954).

Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie dopatrzył się naruszenia powyżej przytoczonych przepisów prawa materialnego, albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że M. M. wraz z synem faktycznie nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu od kilku lat, co potwierdzili w trakcie przesłuchania wnioskodawczyni i świadkowie. Z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, tj. M. S., D. B.B. i W. K., wynika jednoznacznie fakt zaledwie okazjonalnego przebywania skarżącej w miejscu stałego pobytu, przy czym należy podkreślić, że oprócz wnioskodawczyni – B. B., były to osoby nie związane ze stronami. Fakt niezamieszkiwania skarżącej na osiedlu [...] w Poznaniu został również potwierdzony przez Zastępcę Komendanta Komisariatu Policji Poznań – Nowe Miasto (pismo z dnia [...]).

Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 15 ust. 1 i 2 powołanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Oznacza to, że w dacie wydawania decyzji przez organy administracyjne obu instancji (tj. 18 listopada 2004 r. i 19 stycznia 2005 r.) wyłączną przesłanką wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania stanowił fakt opuszczenia przez daną osobę bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Należy przy tym podkreślić, co również uczyniły organy pierwszej i drugiej instancji, że sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzenie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Organy ewidencyjne nie są przy tym uprawnione - w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania w określonym miejscu. Organy administracyjne nie były zatem obowiązane przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy do zbadania kwestii uprawnień skarżącej lub wnioskodawczyni do spornego lokalu. Stąd też bez znaczenia dla wymeldowania skarżącej pozostaje okoliczność podziału majątku wspólnego byłych małżonków B. Bezpodstawne są zatem obawy skarżącej jakoby B. B. poprzez wymeldowanie mogła pozbawić prawa do spornego lokalu, które de facto przysługuje jej ojcu, a nie jej samej i wynika z innych przepisów prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia było jedynie to, czy doszło do opuszczenia lokalu przez skarżącą bez wymeldowania się.

W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego nie budzi wątpliwości poprawność ustalenia przez organy administracyjne, że skarżąca opuściła w sposób trwały mieszkanie w P. na osiedlu [...], nie dopełniając ustawowego obowiązku wymeldowania się, a w konsekwencji zgodność z prawem wydanych w przedmiotowej sprawie decyzji.

Jak wskazywano powyżej obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynikający z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Osoba, która opuszcza lokal winna w wykonaniu obowiązku meldunkowego zgłosić właściwemu organowi dane wymagane do wymeldowania i zameldowania w nowym miejscu pobytu.

Zgodnie z treścią art. 7 kpa obowiązkiem organów administracji publicznej jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach realizacji tego obowiązku zobowiązane są one w myśl art. 77 § 1 kpa w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz zgodnie z art. 80 kpa dokonać oceny, czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organy administracji obu instancji uczyniły zadość ciążącym na nich obowiązkom. Przeprowadziły bowiem niezbędne postępowanie dowodowe, przy uwzględnieniu bezspornego faktu opuszczenia lokalu przez skarżącą. Ustalenia tego nie mogły zmienić dołączone do odwołania dokumenty, albowiem z ich treści nie wynika wprost, aby skarżąca posiadała swoje centrum życiowe w spornym lokalu.

Zamieszkiwanie w danym lokalu oznacza, że interesy życiowe danej osoby na trwałe związane były z danym lokalem, choćby nawet przez czas dłuższy w lokalu tym nie zamieszkiwała z różnych przyczyn życiowych (patrz wyrok WSA w Warszawie, z dnia 2 listopada 2004 r., sygn. akt I SA 3199/02, LEX nr 155903).

Próba podważenia wiarygodności świadków poprzez niepotwierdzone żadnymi innymi dowodami twierdzenia o ich rzekomej chorobie lub stronniczości, nie może być uznana przez Sąd za skuteczną. Strona ma prawo wyrażać swoje stanowisko w sprawie, ale dla jego uwzględnienia konieczne jest poddanie go weryfikacji jak każdego innego dowodu, zgodnie z regułami procesowymi. Odmowa waloru wiarygodności jednym dowodom, a przyznanie takiego waloru innym musi być należycie uzasadniona i znajdować odzwierciedlenie w całokształcie materiału dowodowego. Odmienna ocena dowodów bez przedstawienia jednoznacznych kontrdowodów, stanowi w istocie polemikę skarżącej i nie oznacza, że organ dopuścił się dowolności w poczynionych ustaleniach.

Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (patrz wyrok NSA, z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX nr 54171).

Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, a organy administracyjne dokonały wnikliwej jego oceny oraz okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem wskazały w uzasadnieniach decyzji, dlaczego pewne dowody uznano za wiarygodne, a innym odmówiono waloru wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazano między innymi, że wątpliwości co do wiarygodności zeznań J. B. oraz oświadczeń załączonych do odwołania budzi ich niespójność z pozostałymi dowodami, a w szczególności jednoznacznymi ustaleniami organów Policji, którym nie sposób zarzucić stronniczość.

Zgodnie z art. 10 § 1 kpa, organy administracji zapewniły stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiły im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Ze względu na powyższe okoliczności, Sąd uznał, za nietrafny zarzut naruszenia przez organy obu instancji przepisów prawa procesowego, a szczególności art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w analizowanej sprawie. Zauważyć przy tym należy, iż strona skarżąca nie składała w toku postępowania administracyjnego wniosków dowodowych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/ B. Koś za nieobecnego Sędziego

/-/B.Koś

J.Pd.