Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 898/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego K.M. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków, w sprawie ze skarg R.P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 22.04.2013r., nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, postanawia: przyznać doradcy podatkowemu KM., o numerze wpisu [...], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M.", znajdującej się we W. przy ul. K. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 479,70 zł (czterysta siedemdziesiąt dziewięć złotych siedemdziesiąt groszy ), zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 89,70 zł ( osiemdziesiąt dziewięć złotych siedemdziesiąt groszy),


UZASADNIENIE

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 898/13 – 910/13 postanowieniami z dnia 17.03.2014r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie, Krajowa Rada Doradców Podatkowych, dnia 16.04.2014r. wyznaczyła w w/w sprawach pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K. M. Na rozprawie dnia 25.06.2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygn. akt I SA/Kr 898 - 910/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 898/13, uchylił zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia organu I instancji oraz zasądził od Skarbu Państwa na rzecz doradcy podatkowego K. M. kwotę 3 837, 60 zł, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.

W dniu 30.07.2014r. Dyrektor Izby Skarbowej złożył skargę kasacyjną od w/w wyroku z dnia 25.06.2014r.

Dnia 01.09.2014r. pełnomocnik złożył natomiast odpowiedź na skargę kasacyjną.

W dniu 17.10.2016r. wpłynął do NSA wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług. Wniosek zawierał oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej (opłaty) nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Dnia 17.11.2016r. NSA uchylił zaskarżony wyrok w całości, oddalił skargę i zasądził od R.P.na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej kwotę 1 540 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz .718 z p.zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Podkreślić bowiem należy, iż wprawdzie Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U z dnia 11 lutego 2011r., nr 31, poz. 153 ) nie wymienia tej konkretnej czynności jako podstawy wynagrodzenia pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, to jednak wynagrodzenie takie jest uzasadnione albowiem katalog tych czynności nie jest zamknięty. Przedmiotem regulacji tego rozporządzenia wykonawczego jest wprowadzenie limitów co do wysokości opłat za czynność, a nie limitów co do rodzaju spraw i czynności, za które przysługują opłaty (por. M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z 16.06.2004 r., FSK 93/2004). Stanowisko takie zostało też powszechnie zaakceptowane w doktrynie (por. H.Knysiak – Molczyk (w:) T. Woś , H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, str. 908; M. Niezgódka – Medek (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 951; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 771-772; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2014, s. 665). Stało się również przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 19.11.2012r., sygn. akt II FPS 4/12. NSA stwierdził mianowicie, że : "Brak stosownej regulacji ogólnej w rozporządzeniu w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego nie oznacza, że pełnomocnikowi temu nie należy się opłata za czynność niewyszczególnioną w rozporządzeniu, a która to czynność wiąże się z niezbędnym kosztem postępowania. Tego rodzaju lukę extra legem należy wypełnić w drodze wnioskowania przez analogię i przyjąć, że za taką czynność przysługuje opłata według stawki za czynność o najbardziej zbliżonym rodzaju".

Orzekający podziela w/w poglądy. Przeciwne stanowisko powodowałoby bowiem niemożność przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu za pracę, którą wykonał w ramach II instancji, na zasadzie "zlecenia" przez Państwo.

Objęcie strony pomocą prawną przez wyznaczonego pełnomocnika – w tym wypadku doradcy podatkowego mieści w sobie szereg działań, takich jak udzielanie porad, opinii i wyjaśnień (por. art. 2 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym, t.j. Dz.U z 2016r., poz. 794 z p. zm.). Przyjęcie zatem zamkniętego katalogu czynności, za które wynagrodzenie przysługuje byłoby więc krzywdzące dla pełnomocnika, działającego tak aby strona miała poczucie właściwej realizacji prawa pomocy. Rozwiązanie takie jest zatem nie do przyjęcia, godziłoby w zasadę sprawiedliwości i byłoby niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne.

Artykuł 250 § 2 p.p.s.a. dopuszcza jednak możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że mimo , iż w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (M.Jagielska (w:) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994).

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, mówi, że : " zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia" (§ 2 ust. 2 ). Norma ta stanowi tym samym dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku.

Niniejsza sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a później przez NSA, w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji powoduje to, że sprawy te są rodzajowo takie same a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne.

Ponadto wynagrodzenie pełnomocnika zasądzone za I instancję skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.

Kolejne wywody pełnomocnika nie stanowią nowego problemu proceduralnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie "starego".

Podejmowana problematyka "nakłada" się więc niejako zarówno w przypadku: przed i po wyroku WSA, co właśnie z punktu widzenia przyznania wynagrodzenia pełnomocnika jest istotne, biorąc pod uwagę nakład pracy doradcy podatkowego.

Wreszcie należy zwrócić uwagę na aspekt fiskalny. Mając bowiem na względzie finansowy interes Państwa należy zwrócić uwagę na tą kwestię, ustalając wynagrodzenie pełnomocnika. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym.

Skarb Państwa występuje bowiem najpierw w przypadku wyznaczenia a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca. Umocowany jest do tego zasadą m.in opiekuńczości, realizującą się poprzez zapewnienie stronie prawa do sądu ale i koniecznością działania dla dobra obywateli. Stąd też wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej oczywiście wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że prezentowana wykładnia zagadnienia miarkowania w kontekście aspektu fiskalnego nie stoi w sprzeczności z w/w rozporządzeniem a ma charakter doprecyzowujący jego treść, w tym konkretnym przypadku, który oceniać należy z uwzględnieniem zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z p. zm.).

W związku z tym orzekający przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, przy zastosowaniu art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Obliczając przedmiotowe wynagrodzenie wziąć trzeba na początku pod uwagę, iż niniejsza sprawa de facto składa się z trzynastu spraw o sygn. akt od I SA/Kr 898/13 do I SA/Kr 910/13. Połączenie ich miało bowiem charakter techniczny i służyło realizacji zasady ekonomii procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 08.05.2007r. , sygn. I FSK 457/07; postanowienie NSA z dnia 10.06.2008r. , sygn. I FZ 231/08, postanowienie NSA z dnia 08.07.2009r., sygn. I FSK 953/09, postanowienie NSA z dnia 24.02.2011r. , sygn. I FSK 1468/10,wyrok NSA z dnia 01.04.2010r. , sygn. II OSK 2060/09).

W związku z tym za udział w II instancji, w szczególności za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 2) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 2) w/w rozporządzenia – dla spraw o sygn. akt I SA/Kr 898 - 910/13 wynosi 1 560 zł [ 13 spraw x (50% z 240 zł) = 1 560 zł].

Wynagrodzenie pełnomocnika po miarkowaniu wynosi więc 390 zł [25 % z 1560 zł = 390 zł] . Zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. ( t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia, wynoszącą w tym wypadku 89,70 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sekwencji, na podstawie art. 258 § 1 i 2, pkt 8) w zw. z art. 250 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.).