Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 923/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 , art 77 par1, art 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2020 r. sprawy ze skargi C.H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 27 września 2019 r. nr [...] ; [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] r. znak [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2019 r.,

nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia C. H. (dalej: "Strona" lub "Skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (dalej: "organ egzekucyjny") z dnia

[...] września 2018 r., nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Organ egzekucyjny na podstawie wystawionych w dniu [...] czerwca 2018 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej: "wierzyciel") tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], wszczął egzekucję administracyjną przeciwko Stronie poprzez zajęcie wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty/zwrotu podatku w [...] Urzędzie Skarbowym w S. (zawiadomienia o zajęciu z [...] czerwca 2018 r.

od nr [...] do nr [...]). Doręczyciel podjął próbę doręczenia wskazanych tytułów wykonawczych i zawiadomień w dniu

[...] czerwca 2018 r. pod wskazany przez Stronę adres do korespondencji

(ul. [...], [...], skrytka pocztowa nr [...]), a kolejną

w dniu [...] lipca 2018 r. zaznaczając, że przesyłkę można odebrać na poczcie w terminie 7 dni. Pozostawił także stosowne zawiadomienie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w dniu [...] lipca 2018 r. przesyłkę odebrała R. K.-H.

(dalej: "R. K.-H."), kwitując go podpisem z dopiskiem "żona".

Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] lipca 2018 r. Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, zgodnie z art. 33 § 1 ust. 1, ust. 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2019.1438, t.j. ze zm.; dalej: "u.p.e.a.").

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096,

t.j. ze zm.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 i 34 § 4 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym z powodu uchybienia terminowi do ich wniesienia. Organ egzekucyjny uznał, w oparciu o zwrotne potwierdzenie odbioru, że tytuły wykonawcze i zawiadomienia zostały prawidłowo doręczone Stronie w dniu [...] lipca 2018 r., a tym samym termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem [...] lipca 2018 r. Strona zaskarżyła

ww. postanowienie (doręczone Stronie na ww. adres w dniu [...] sierpnia 2018 r.) zażaleniem wnosząc o jego uchylenie zaś organ odwoławczy postanowieniem

z dnia [...] października 2018 r., nr [...]; [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego.

Natomiast pismem z dnia [...] września 2018 r. Strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie ww. egzekucji administracyjnej

W uzasadnieniu wniosku Strona wskazała, że opóźnienie w dokonaniu czynności

było spowodowane otrzymaniem z ZUS w dniu [...] lipca 2018 r. znacznej ilości dokumentów, w tym przedmiotowych tytułów wykonawczych i zawiadomień. Strona podniosła, że nie mogła zapoznać się z tymi dokumentami w terminie do wniesienia zarzutów, a ponadto powołała się na okoliczność przebywania na zwolnieniu lekarskim po skomplikowanej operacji kończyny, przez co nie mogła samodzielnie chodzić

i przyjmowała przez okres 1,5 miesiąca silne leki przeciwbólowe i zakrzepowe. Ponadto Strona podniosła, iż w dniu [...] lipca 2018 r. zmarła jej matka. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów

i potraktowanie pisma zawierającego zarzuty, jako złożonego w terminie.

Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., nr [...] organ egzekucyjny odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia ww. zarzutów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku Strony. W uzasadnieniu odwołał

się do przepisów art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 i art. 34 § 4 u.p.e.a.

Nawiązując do ustaleń faktycznych w sprawie organ wskazał, iż tytuły wykonawcze zostały Stronie doręczone w dniu [...] lipca 2018 r. (korespondencję podjęła R. K.-H. - żona), a termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem [...] lipca 2018 r. Strona wniosła zarzuty pismem z dnia [...] lipca 2018 r., które nadane zostało

w placówce pocztowej w dniu [...] lipca 2018 r., tj. po terminie do ich wniesienia. Natomiast przedmiotowy wniosek został złożony przez Stronę dopiero w dniu [...] września 2018 r., a więc po wydaniu przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia w sprawie złożonych zarzutów (postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów z [...] sierpnia 2018 r., doręczone Stronie w dniu [...] sierpnia 2018 r.).

Odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ egzekucyjny stwierdził, że sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Podkreślił, że warunkiem koniecznym rozpoznania przez organ zagadnienia przywrócenia terminu jest złożenie stosownej prośby (wniosku) przez zainteresowanego. Nie ma natomiast prawnej możliwości przywrócenia terminu przez organ z urzędu, bez wniosku. Sam fakt dokonania czynności procesowej po terminie nie stwarza domniemania, że zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy, organ egzekucyjny uznał, iż Strona nie dopełniła obligatoryjnego obowiązku wskazanego w przepisach dotyczących przywrócenia terminu do dokonania czynności. Przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu wpłynął po wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie.

Strona zaskarżyła ww. postanowienie zażaleniem (pismo z dnia

[...] września 2018 r.), w którym zaprzeczyła przytaczanym przez organ egzekucyjny przepisom prawa. Ponadto przedstawiła zdarzenia, które uniemożliwiły złożenie w terminie zarzutów. Strona podkreśliła, że o złożeniu zarzutów po terminie dowiedziała się z pisma organu egzekucyjnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. W tym zakresie wskazała, że wbrew twierdzeniom organu egzekucyjnego nie mogła złożyć wniosku o przywrócenie terminu wraz z pismem zawierającym zarzuty, bowiem była przekonana, że składa przedmiotowe zarzuty w terminie.

Strona odwołała się, także do orzecznictwa sądów administracyjnych. Podkreśliła, iż w sytuacji, gdy z uwagi na treść pisma nie jest jasne, czy zawiera ono wniosek o przywrócenie terminu, należy wyjaśnić intencje zainteresowanego.

Organ odwoławczy w treści postanowienia wydanego po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego wyjaśnił, że sprawa zarzutów dotyczących prowadzonej egzekucji administracyjnej została zakończona postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania, ponieważ zarzuty zostały zgłoszone po terminie przy jednoczesnym braku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Podkreślił, że okoliczność występowania w obrocie prawnym postanowienia rozstrzygającego o niedopuszczalności wszczęcia postępowania, oznacza że wniosek Strony o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów nie mógł spowodować wszczęcia postępowania. Dodatkowo stwierdził, że nie ma prawnej możliwości wyeliminowania przyczyny odmowy wszczęcia postępowania, poprzez uzupełnienie stanu faktycznego sprawy na podstawie, którego rozstrzygnięcie zapadło, o wniosek o przywrócenie terminu.

Zdaniem organu odwoławczego Strona jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu nie dopełniła czynności, dla której określony był termin,

a tym samym nie spełniła ustawowego warunku dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności. Skoro zarzuty zostały wniesione [...] lipca 2018 r.,

to tym samym nie można przyjąć, że złożenie w dniu [...] września 2018 r. prośby o przywrócenie terminu do ich wniesienia nastąpiło w określonym w art. 58 § 2 K.p.a. terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego (oraz jednocześnie na postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) Strona odniosła się do okoliczności związanych z doręczeniem tytułów wykonawczych i zawiadomień, a także okoliczności związanych z jej sytuacją osobistą i zdrowotną w okresie po doręczeniu przedmiotowych dokumentów. Strona wskazała, że wniosek o przywrócenie terminu Strona złożyła w ciągu 7 dni od otrzymania pisma o odmowie wszczęcia postępowania. O przekroczeniu terminu dowiedziała się z tego pisma. Odmawiając wszczęcia postępowania, organ egzekucyjny nie zwrócił Stronie pisma w tej sprawie, stąd też we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów postulowała o potraktowanie pisma z dnia [...] lipca 2018 r., jako złożonego w terminie. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych, Strona stwierdziła, że przywrócenie terminu jest instytucją mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia określonej czynności. W sytuacji, gdy – z uwagi na treść pisma – nie jest jasne, czy zawiera ono (czy nie) wniosek o przywrócenie terminu, należy wyjaśnić intencje zainteresowanego. Warunek jednoczesności złożenia prośby o przywrócenie terminu i dokonania czynności ma na celu uniknięcie sytuacji, w której organ uwzględnia prośbę, a zainteresowany nie dokonuje czynności, dla której przywrócono jej termin. Nie oznacza to jednak, że np. odwołanie musi faktycznie wpłynąć jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zdaniem Strony omawiany warunek spełniony jest, także w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione wcześniej, czyli wymagana czynność została już dokonana.

Dodatkowo Strona poinformowała, że wniesione zarzuty dotyczyły tytułów wykonawczych do należności przedawnionych, a ponadto, że postanowienie

z dnia [...] października 2018 r., nr [...]; [...] (utrzymujące w mocy postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych), nie zostało podpisane.

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2019 r., w sprawie I SA/Sz 993/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał,

iż przedmiotowe postępowanie zostało wywołane wniesieniem w dniu [...] lipca 2018 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zatem dokonywana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia ograniczyła się do kwestii związanych z przywróceniem terminu, o którym to wniosku orzekał organ egzekucyjny w dniu [...] września 2018 r.,

a organ odwoławczy w dniu [...] października 2018 r.

Sąd w uzasadnieniu wyroku odniósł się do wyroku z dnia 24 kwietnia 2019 r., I SA/Sz 922/18 uchylającego ostateczne postanowienie organu odwoławczego

z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Uwzględniając całokształt sprawy, Sąd stwierdził, że w przypadku, gdy z obrotu prawnego zostaje wyeliminowane postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zarzutów, postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu jest w istocie przedwczesne. Od powyższego wyroku nie złożono skargi kasacyjnej, w konsekwencji wyrok ten stał się prawomocny.

W wyniku prawomocnego uchylenia przez Sąd ww. postanowienia

z dnia [...] października 2018 r., organ odwoławczy przeprowadził ponownie postępowanie zażaleniowe. W jego wyniku postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego

z dnia [...] września 2018 r.

W uzasadnieniu postanowienia odwołał się do wyroku z dnia 24 kwietnia 2019 r., I SA/Sz 922/18 i własnego postanowienia z dnia [...] września 2019 r. utrzymującego w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów z powodu uchybienia terminowi do ich wniesienia. Następnie stwierdził, iż ww. orzeczenie ma wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Zdaniem organu odwoławczego okoliczność występowania w obrocie prawnym postanowienia rozstrzygającego w sprawie odmowy wszczęcia postępowania, przy braku możliwości wyeliminowania przyczyny odmowy wszczęcia postępowania, oznacza że wniosek Strony nie może wywołać skutku. Na tej podstawie uznał, że Strona jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu nie dopełniła czynności, dla której określony był termin, a tym samym nie został spełniony określony w przepisie art. 58 § 2 K.p.a. warunek dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności. Wyjaśnił również, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdził, że wprawdzie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu Strona nie wskazała, ale skoro zarzuty zostały wniesione w dniu 27 lipca 2018 r. to tym samym nie można przyjąć, że złożenie pismem

z dnia [...] września 2018 r. prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia organu odwoławczego wskazując,

że zostało ono oparte na błędnej wykładni prawa, nie odniesiono się i nie zanegowano powołanego w zażaleniu orzecznictwa sądowego. Ponadto postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nie zostało podpisane, co narusza

art. 124 § 1 K.p.c., zatem nie może się ostać w obrocie prawnym.

W treści uzasadnienia Skarżący wskazał, iż organ odwoławczy zarzucił mu niezłożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz z pismem z zarzutami. Skarżący podkreślił, że nie mógł tego uczynić, ponieważ był przekonany, że pismo z zarzutami złożył w terminie. Zatem uzupełnienie pisma z zarzutami o wniosek o przywrócenie terminu, nastąpiło po odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Okoliczność ta nie pozbawia,

więc Skarżącego prawa do skorzystania z instytucji przywrócenia terminu. Do skargi załączono postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] września 2019 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167; t.j. ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325, t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności

(art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przystępując do wyjaśnienia motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia należy wskazać, że na podstawie art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania

co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 P.p.s.a. zasadniczo ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie

w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA

z dnia 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98).

Dokonując według powyższych kryteriów, w trybie uproszczonym, kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W stanie sprawy przedmiotowe postępowanie zostało wywołane wniesieniem przez Skarżącego w dniu 3 września 2018 r. wniosku o przywrócenie terminu

do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (który stanowił załącznik

nr 6 do zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych

w postępowaniu egzekucyjnym).

Wniosek stanowił przedmiot postanowienia z dnia [...] września 2018 r., w którym organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Z kolei na ww. postanowienie Skarżący pismem z dnia [...] września 2018 r. wniósł zażalenie, po rozpoznaniu którego postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Następnie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2019 r., I SA/Sz 993/18 Sąd uchylił postanowienie tego organu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wobec wydania przez Sąd wyroku z dnia 24 kwietnia 2019 r., I SA/Sz 992/18 uchylającego postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesienia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, rozpoznanie wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów było przedwczesne.

Organ odwoławczy ponownie przeprowadził postępowania zarówno w zakresie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, jak i wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia. I tak, odpowiednio wydał postanowienie z dnia [...] września 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. (dotyczące odmowy wszczęcia postępowania) i postanowienie z dnia [...] września

2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] września 2018 r. (dotyczące odmowy przywrócenia terminu). Zarówno pierwsze, jak i drugie z postanowień zostało zaskarżone do Sądu i stanowił one przedmiot odrębnych postępowań sądowoadministracyjnych - odpowiednio w sprawach I SA/Sz 924/19

i I SA/Sz 923/19.

Sądowi z urzędu jest wiadome, iż w sprawie I SA/Sz 924/19 Sąd oddalił skargę w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Przechodząc do oceny prawidłowości wydanego przez organ odwoławczy postanowienia z dnia [...] września 2019 r. (nr jw.), Sąd wskazuje, że przywrócenie terminu ściśle określają cztery przesłanki, o których stanowi art. 58 § 1 i § 2 K.p.a.

Zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło

bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni

od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie (por. Stankiewicz [w] Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, R. Hauser, M. Wierzbowski, wyd. 6, Warszawa 2020 oraz m.in. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1831/18; wyrok NSA z dnia 24 marca 1999 r., I SA/Gd 1664/98; wyrok WSA w Warszawie

z dnia 26 października 2005 r., IV SA/Wa 1351/05) dla skutecznego skorzystania

przez zainteresowanego (stronę) z omawianej instytucji istotne jest, aby przesłanki te wystąpiły kumulatywnie. Są one następujące: 1) zainteresowany wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; 4) zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy.

Omawiając kolejno poszczególne przesłanki, Sąd wskazuje, iż jednym z elementów umożliwiających przywrócenie terminu, jest wystąpienie zainteresowanego (strony) z wnioskiem o przywrócenie terminu. Przepisom K.p.a nie jest znany przypadek milczącego, czy też dorozumianego przywrócenia terminu, wniosek nie może

więc zostać złożony w sposób dorozumiany. Przywrócenie terminu wymaga zatem wyraźnej prośby zainteresowanego. Tym samym sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Dodać należy, że brak wniosku o przywrócenie terminu w piśmie wniesionym z uchybieniem terminu, dopełniającym spóźnionej czynności nie jest brakiem formalnym i nie wymaga wezwania przez organ, strony do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 K.p.a.

Nadmienić w tym miejscu należy że, organy w uzasadnieniach rozstrzygnięć stosowały podobną argumentację. Wskazywały bowiem, że prośba o przywrócenie terminu nie może być dorozumiana, a organ nie może domniemywać intencji strony w tym zakresie. Argumentacja organów w tej kwestii była prawidłowa.

Kolejna przesłanka, która musi być spełniona, aby możliwe stało

się przywrócenie uchybionego terminu, to wystąpienie z wnioskiem w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie termin, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Podkreślić należy, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania

przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (czyli z treści wniosku powinien wynikać fakt, że zainteresowany składa wniosek z zachowaniem terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a.).

Sąd wyjaśnia, że ww. okoliczność dotyczy przypadków, kiedy strona dokonując czynności, działała w subiektywnym przeświadczeniu, że robi to w terminie. Jeśli zatem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby

o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, że dokonana przez nią czynność nastąpiła z uchybieniem terminu (por. wyrok NSA

z 10 marca 2000 r., I SA/Lu 1524/98). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że datą tą, w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jest data doręczenia postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania tej czynności (por. wyroki NSA z 24 marca 1999 r., I SA/Gd 1664/98;

z 10 marca 2000 r., I SA/Lu 1524/98; z 16 czerwca 2009 r., I FSK 373/08). Podniesione wyżej wnioski pozostają aktualne również na gruncie niniejszej sprawy, tj. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym po otrzymaniu przez Skarżącego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w którym stwierdzono wniesienie zarzutów po terminie.

Nie ulega zatem wątpliwości, że dzień ustania przyczyny uchybienia terminu, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 58 § 2 K.p.a. musi być określony w sposób bezsporny, co do faktu powzięcia przez stronę informacji o uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności (w niniejszej sprawie do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym). W przypadku, gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracalnego, nie można domniemywać początku jego biegu.

Argumentacja organów w zakresie ww. przesłanki sprowadzała

się do stwierdzenia, że wprawdzie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu Skarżący nie wskazał, ale skoro zarzuty zostały wniesione w dniu [...] lipca 2018 r., to tym samym nie można przyjąć, że złożenie pismem z dnia [...] września 2018 r. prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej nastąpiło w określonym w art. 52 § 2 K.p.a. terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Sądu organy przedwcześnie i błędnie przyjęły za datę rozpoczęcia terminu do wniesienia żądania dzień złożenia zarzutów

w postępowaniu egzekucyjnym, tj. [...] lipca 2018 r. Nie ulega wątpliwości, że jednym

z podstawowych warunków przywrócenia terminu jest złożenie wniosku o jego przywrócenie w określonym czasie, tj. w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednakże za datę rozpoczęcia tego terminu uznaje się dzień,

w którym zainteresowany powziął informację o jego uchybieniu, a w niniejszej sprawie co do zasady datą tą jest dzień [...] sierpnia 2018 r., czyli data doręczenia postanowienia z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. W tym bowiem rozstrzygnięciu organ egzekucyjny stwierdził, iż przedmiotowe zarzuty zostały złożone po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Zgodnie

z ustaleniami organu skuteczne doręczenie Skarżącemu tytułów wykonawczych

i zawiadomień nastąpiło w dniu [...] lipca 2018 r., a tym samym termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu [...] lipca 2018 r. Sądowi z urzędu jest wiadome, że kwestia

ta została przesądzona wyrokiem tego Sądu w sprawie I SA/Sz 924/19 oddalającym skargę, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym (wyrok nie jest prawomocny).

Trzecią przesłanką, warunkującą możliwość przywrócenia terminu, jest konieczność jednoczesnego dopełnienia czynności, dla której określony był termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd zwraca jednak uwagę, podzielając stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że sformułowanie "jednoczesność dopełnienia czynności, dla której określony był termin" nie oznacza warunku faktycznego i równoczesnego złożenia pisma zawierającego wniosek o przywrócenie terminu

wraz z dokonaniem czynności, dla której ustanowiony był termin. Dopuszczalne, więc są dwa inne warianty postępowania. Pierwszy z nich to taki przypadek, kiedy zainteresowany złoży podanie o przywrócenie terminu, a nieco później dopełni czynności. Ważne jest jednak, żeby dopełnienie tej czynności nastąpiło przed upływem siedmiu dni od momentu uzyskania informacji o uchybieniu terminowi.

Drugi z nich to taki przypadek, gdy dopełnienie czynności, w stosunku do której uchybiono terminowi następuje przed złożeniem wniosku. Wystąpienie z żądaniem przywrócenia terminu, powinno jednak nastąpić przed upływem siódmego dnia od momentu dowiedzenia się o uchybieniu terminowi.

W niniejszej sprawie organy uznały, iż równocześnie (w sensie czasowym) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Skarżący był zobowiązany dopełnić czynności, tj. w tym wypadku złożyć zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Organy przyjęły, że warunek ten nie został spełniony, gdyż zarzuty wpłynęły wcześniej. Sąd stwierdza, iż stanowisko to należy uznać za zbyt rygorystyczne. Bezspornie zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie zostały złożone jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, jednakże wniesienie ich wcześniej przesądza o dokonaniu

tej czynności przez Skarżącego.

Czwartą i ostatnią przesłanką przywrócenia terminu jest przesłanka uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Zainteresowany jest zobowiązany do uprawdopodobnienia istnienia okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. Sąd podzielając, także w tej kwestii stanowisko prezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych, zauważa że sam fakt występowania w art. 58 § 1 Kp.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Tym samym organ zobowiązany będzie do podjęcia działań, których efektem będzie potwierdzenie przez zainteresowanego wiarygodności okoliczności, na które powołał się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Sąd wskazuje, iż to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia (poprzez stosowną argumentację i materiał dowodowy), że pomimo dochowania należytej staranności, dopełnienie czynności w terminie było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Przepisy K.p.a. stanowią o uprawdopodobnieniu, a nie o udowodnieniu braku winy, co ma na celu odformalizowanie postępowania administracyjnego oraz uproszczenie postępowania dowodowego.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy nie zbadały jak i nie odniosły

się w wystarczającym zakresie do okoliczności, na które wskazuje Skarżący w treści zażalenia z dnia [...] września 2018 r. i w zał. nr 6 do tego zażalenia, czyli właściwym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z wyjaśnień Skarżącego wynika bowiem, że w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] października 2018 r. przebywał on na zwolnieniu lekarskim po przebyciu skomplikowanej operacji kończyny, w tym w dniach od [...] czerwca 2018 r.

do [...] lipca 2018 r. przebywał w szpitalu. Nie mógł w tym czasie swobodnie chodzić. Wskazał, że przez okres 1,5 miesiąca był na bardzo silnych lekach przeciwbólowych

i przeciwzakrzepowych. Okoliczności te Skarżący potwierdził przedkładając zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2018 r. (zał. 3 do zażalenia z dnia [...] września 2018 r.) i zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2018 r. (zał. nr 4 do zażalenia

z dnia [...] września 2018 r.). Niemniej jednak organ powinien podjąć wszelkie niezbędne kroki zmierzające do potwierdzenia wiarygodności podnoszonych przez Skarżącego argumentów, tym bardziej że w aktach sprawy znajdują się do dokumenty ZUS potwierdzające podnoszone przez Skarżącego ww. okoliczności, oraz odnieść

się do nich. Kwestia ta nie została przez organ zbadana. Rozstrzygnięcie organu ograniczyło się bowiem do stwierdzenia, że wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony jednocześnie z zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym, a przede wszystkim do tego, że został on złożony po upływie ustawowego siedmiodniowego terminu do jego złożenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy dokonał błędnej interpretacji art. 58 § 2 K.p.a. Tym samym organ odwoławczy poczynił założenie, że w dniu [...] lipca 2018 r. Skarżący wiedział

o naruszeniu terminu. Tymczasem Skarżący twierdził, że składając w dniu [...] lipca

2018 r. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym był nieświadomy przekroczenia terminu do ich złożenia, co mogły potwierdzać okoliczności dotyczące stanu zdrowia Skarżącego, powołane w złożonym w rozpoznawanej sprawie wniosku. Organ odwoławczy winien jednoznacznie wyjaśnić i powołać okoliczności dotyczące daty,

w której Skarżący powziął wiadomość o uchybieniu terminowi. Przy czym, w ocenie Sądu, ustalenia w tym zakresie winny zostać dokonane również przez pryzmat okoliczności dotyczących stanu zdrowia Skarżącego w czasie otrzymania pierwszej korespondencji w postępowaniu egzekucyjnym i czasie bezpośrednio po tej dacie następującym. Dopiero na podstawie tych ustaleń i wyjaśnień organ powinien rozstrzygnąć, czy został zachowany termin, o którym stanowi art. 58 § 2 K.p.a. Sąd szczególnie podkreśla, że Skarżący w złożonym wraz z zażaleniem na postanowienie

z dnia [...] września 2018 r. wniosku o przywrócenie terminu zamieścił wyjaśnienia

w zakresie swojej sytuacji osobistej i zdrowotnej oraz okoliczności, w których dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów. Sąd uznał, że wobec okoliczności dotyczących stanu zdrowia wskazanych przez Skarżącego, wyjaśnienia Skarżącego,

że dopiero w dniu [...] sierpnia 2018 r. (kiedy to doręczono mu postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] sierpnia 2019 r.) dowiedział się on o uchybieniu terminowi

do złożenia zarzutów mogą okazać się racjonalne i zasadne.

Ponadto, w związku z powyższymi rozważaniami – na obecnym etapie kontrolowanego postępowania - nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym Skarżący winien złożyć równocześnie ze złożeniem zarzutów, a więc w dniu [...] lipca 2018 r. Zostało już wcześniej obszernie wyjaśnione, że z przepisów K.p.a. wynika, iż wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu musi być dokonana czynność, której wniosek dotyczy (art. 58 § 2 zdanie drugie K.p.a.). Obowiązek ten nie dotyczy jednak sytuacji, gdy wniosek o przywrócenie terminu został złożony już po dokonaniu czynności, której dotyczy. Istotne jest jedynie, aby najpóźniej w momencie złożenia wniosku czynność ta została dokonana. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu – [...] września 2018 r., czynność której on dotyczył – wniesienie zarzutów, była

już dokonana.

Niewątpliwie więc, w rozpoznawanej sprawie, dokonania przez organy gruntownej oceny wymaga zachowanie przez Skarżącego terminu do złożenia ww. wniosku. W dalszej zaś kolejności, w zależności od wyniku tej oceny, organ winien odnieść się do kwestii uprawdopodobnienia przez Skarżącego braku winy

w uchybieniu terminowi, o przywrócenie którego wnosi.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło

z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.,

nie ustalono bowiem prawidłowo daty ustania przyczyny uchybienia terminu

do wniesienia zarzutów i w konsekwencji przedwcześnie uznano, że prośba

o przywrócenie terminu została złożona przez Skarżącego z przekroczeniem terminu określonego przepisie art. 58 § 2 K.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu.

W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku

z art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie wraz poprzedzającym

je postanowieniem organu egzekucyjnego. Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ skarga w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest od kosztów sądowych.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.