Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2611/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 107 par. 1, 113, 126, 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka –Klimas (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 657 (sześćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. działając na podstawie art. 112 ust. 3 i art. 115 pkt 4 w związku z art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późń. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) dalej k.p.a., po rozpoznaniu odwołania złożonego przez przedsiębiorcę

F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (strona, skarżąca) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., którą organ:

1. stwierdził naruszenie przez przedsiębiorcę F. Sp. z o.o. z siedzibą

w P. zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez prowadzenie reklamy działalności aptek ogólnodostępnych:

• "[...]", K., ul. M.;

• "[...]", G., ul. J., polegającej na zachęcaniu do dokonywania zakupów przez pacjentów w ww. aptekach poprzez umieszczanie na stronach dwumiesięcznika zatytułowanego "Po Stronie Pacjenta", zamieszczonego w prasie oraz rozprowadzanego do skrzynek pocztowych pacjentów, danych dotyczących nazw i adresów aptek obok reklam suplementów diety i produktów leczniczych z podanymi cenami sugerowanymi dla pacjenta i nakazał zaprzestania jej prowadzenia;

2. na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 ustawy, nałożył na przedsiębiorcę

F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych);

3. nakazowi zawartemu w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał między innymi, że:

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny powiadomił spółkę F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z podejrzeniem naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne (dalej także: "ustawy") poprzez prowadzenie zabronionej reklamy działalności aptek ogólnodostępnych:

• "[...]", K., ul. M.;

• "[...]", G., ul. J.,

polegającej na umieszczaniu na stronach dwumiesięcznika "Po Stronie Pacjenta" danych dotyczących nazw i adresów aptek obok reklam suplementów diety i produktów leczniczych z podanymi cenami sugerowanymi dla pacjenta. Organ pouczył stronę o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w postępowaniu, wynikającym z art. 10 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz możliwości wglądu do akt sprawy.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., strona reprezentowana przez pełnomocnika przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Przepis art. 94a ust. 1 ustawy stanowi wprost, że reklamy apteki nie stanowi informacja o jej lokalizacji i godzinach pracy. W konsekwencji, dane umieszczone w czasopiśmie, których dotyczy postępowanie, podlegają wyłączeniu spod zakazu reklamy aptek i ich działalności.

Ponadto, ze względu na brak definicji legalnej reklamy apteki przyjmuje się, że taką reklamą jest działanie marketingowe ukierunkowane na zwiększenie obrotów apteki. Spółka podkreśla, że ceny produktów umieszczone w czasopiśmie "Po Stronie Pacjenta" oznaczone są wyraźnie jako sugerowane dla pacjentów. Nie sposób więc przyjąć, zdaniem spółki, że cena detaliczna sugerowana przez producenta, wskazana w ogłoszeniach reklamowych, mogła zachęcać do nabycia danych produktów w konkretnych aptekach. Takie ceny mogą najwyżej zachęcać do nabycia produktu w ogóle, nie zaś w konkretnym miejscu. Co więcej, w ocenie spółki, informacje dotyczące danych aptek i ich działalności są wyraźnie oddzielone od informacji o przedmiotowych aptekach. Znajdują się w oddzielnej ramce oznaczonej słowem: "informacja". Reklama aptek i produktów leczniczych oddzielone są także na gruncie obowiązujących przepisów. Strona podnosi również, że strona postępowania nie był nigdy wydawcą czasopisma.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, pismem z dnia [...] lipca 2013 r., wezwał stronę do przedstawienia egzemplarza umowy zlecenia, która zawarta została z wydawcą gazety "Po Stronie Pacjenta". Pismem z dnia [...] lipca 2013 r., pełnomocnik strony przesłał wskazaną umowę - zawartą między stroną a spółką

M. Sp. z o.o. z siedzibą w O.. Zgodnie z postanowieniami umownymi, wydawca zobowiązał się do udostępnienia na łamach czasopisma modułów ogłoszeniowych (w każdym wydaniu), celem zamieszenia w nich informacji o lokalizacji i godzinach pracy aptek należących do strony. Ilość modułów, ich wielkość i treść ustalał F. Sp.

z o.o., natomiast o umiejscowieniu decydował wydawca.

Organ I instancji wezwał stronę do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy nadal zamieszcza dane aptek w powyższej gazecie. Strona nie udzieliła odpowiedzi na powyższe pytanie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny zakazał stronie prowadzenia reklamy "[...]" w K. przy ul. M. oraz "[...]" w G. przy ul. J., a także nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując na niezrozumiałość rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 decyzji.

Wskazaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i wyjaśnił, że: Zgodnie z art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.

Organ II instancji przytoczył orzeczenia Sądów Administracyjnych, w których doprecyzowano pojęcie reklamy.

Wyjaśnił, że z analizy przykładowych egzemplarzy periodyku "Po Stronie Pacjenta" jakie znajdują się w aktach postępowania wynika, że przybrał on postać kilkustronicowej gazety, która na pierwszej stronie zawiera tytuł, informacje o numerze wydania, nakładzie oraz o tym, że jest to dwumiesięcznik. Pozostałą część gazety wypełniają w przeważającej części tzw. moduły, w których umieszczone są zdjęcia i krótkie opisy produktów leczniczych, suplementów diety, wyrobów medycznych i kosmetyków z podaniem cen. Każda z cen opatrzona jest informacją: "Sugerowana cena dla Pacjenta" i znakiem "*", którego wyjaśnienie znajduje się w dolnej części każdego z modułów: "Sugerowana cena producenta w okresie promocji". Niewielką część gazety wypełniają artykuły o tematyce zdrowotnej. Na ostatniej stronie (na przykładzie wydania z października 2013 r.) znajdują się natomiast (wyraźnie widoczne, napisane dużą, pogrubioną czcionką) nazwy aptek z podaniem danych adresowych i godzin otwarcia, w tym informacje o przedmiotowych aptekach.

Główny Inspektor Farmaceutyczny mając świadomość ustanowionego w art. 94a ust. 1 zd. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne wyłączenia spod zakazu reklamy aptek informacji o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki stwierdził, że dane powyższego rodzaju nie naruszają zakazu z art. 94a ust. 1 ustawy, jeśli nie są elementem szerszego przekazu, mogącego zachęcać do zakupu w konkretnych aptekach.

W ocenie organu odwoławczego, umieszczenie danych przedmiotowej apteki na zlecenie strony postępowania w czasopiśmie "Po Stronie Pacjenta" stanowi działanie podjęte w celu zwiększenia poziomu sprzedaży w prowadzonej przez spółkę aptece. Czasopismo, z perspektywy przeciętnego czytelnika, jawi się przecież jako jeden (całościowy, złożony) przekaz. Stąd, odbiorca może skojarzyć reklamy przedstawionych w niej produktów z ofertą (asortymentową jak również cenową) aptek przedstawionych na jednej ze stron.

Organ drugiej instancji jest zdania, że samo odzwierciedlenie cen rzeczywiście obowiązujących w aptekach, bądź jego brak, nie przesądza o reklamowym charakterze przekazu. Istotne jest natomiast, aby działanie miało niejako zachęcać do zakupu w danej aptece. W czasopismach badanych przez organy Inspekcji Farmaceutycznej przy cenach produktów podawana jest informacja: "Cena sugerowana dla Pacjenta" oraz znaczek "*". Wyjaśnienie znajdujące się w dolnej części każdego z modułów brzmi: "Cena sugerowana przez producenta w okresie promocji". Taki komunikat, zdaniem organu, przemawia za powiązaniem przez przeciętnego odbiorcę przedstawionej w gazecie oferty z ofertą aptek, których dane są w niej umieszczone. Promocja nie obowiązuje przecież w stosunku do określonego produktu w jakiejkolwiek placówce, w której jest dostępny, ale w punktach danego przedsiębiorcy.

Nie sposób przyjąć, że w czasopiśmie "Po Stronie Pacjenta" mamy do czynienia jedynie z reklamą prezentowanych w niej produktów - tylko w miejscach oznaczonych słowem "reklama". Takiego rodzaju oznaczenia nie determinują czy dana aktywność jest reklamą apteki i jej działalności w rozumieniu nadanym przez art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne i orzecznictwo Sądów Administracyjnych. Ponadto, w obowiązującym stanie prawnym, prowadzenie reklamy produktów leczniczych, o której mowa w art. 52 ustawy - Prawo farmaceutyczne, w żaden sposób nie wyklucza, że jednocześnie może ona (realnie) stanowić reklamę apteki lub jej działalności, zakazaną przez art. 94a wspomnianej ustawy. Istotne pozostaje również to, że przeciętny klient apteki nie posiada stosownej wiedzy z zakresu prawa farmaceutycznego, pozwalającej na odróżnienie reklamy produktów leczniczych od reklamy aptek w ich ustawowym rozumieniu. Prawne rozróżnienie tych reklam nie wpływa zatem na całościową ocenę czasopisma przez przeciętnego odbiorcę.

Odnosząc się do argumentacji spółki dotyczącej jej ograniczonego wpływu na treść gazety (w tym umieszczenie danych przedmiotowej apteki w sąsiedztwie reklam produktów leczniczych i suplementów diety), organ zaznaczył, że umowa zlecenia zawarta między stroną a spółką M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. nie wyłącza w żaden sposób ciążącego na zezwoleniobiorcy obowiązku przestrzegania zakazu reklamy apteki, ani też odpowiedzialności za ewentualne naruszenia. Spółka jako profesjonalny uczestnik obrotu, mając na uwadze rygorystyczny zakaz reklamowania aptek i ich działalności, powinna weryfikować sposób realizacji zawieranych przez nią umów. Wydanych zostało kilka numerów czasopisma "Po Stronie Pacjenta", spółka mogła zatem zapoznać się z treścią kolejnych wydań i dążyć do ewentualnej zmiany treści lub układu informacji zamieszczanych w gazecie. Ze stanowiska strony wynika natomiast, że akceptuje ona działania wydawcy.

W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, wyżej opisane działania strony miały na celu obejście przepisów prawa dotyczących zakazu prowadzenia reklamy aptek i ich działalności. Przedmiotowe materiały, pod pozorem neutralnej informacji rzekomo dotyczącej reklamy produktów leczniczych i suplementów diety, jak również przedstawienia cen sugerowanych przez producenta, służyły wzbudzeniu zainteresowania ofertą handlową prowadzonych przez stronę aptek. Organ odwoławczy nie podziela zatem argumentacji strony w zakresie naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego.

Główny Inspektor Farmaceutyczny nie podzielił nadto zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i art. 8, 9, 11 k.p.a.

W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, w zakresie nakazu wyrażonego w pkt 1, jest sformułowane w sposób prawidłowy. Wynika z niego dokładnie, do kogo został skierowany nakaz, jak również co jest jego przedmiotem (umieszczanie na łamach gazety "Po Stronie Pacjenta" danych prowadzonych przez stronę aptek obok reklam produktów leczniczych i suplementów diety). Brak jest też rozbieżności między stanowiskiem wynikającym z rozstrzygnięcia, a argumentacją organu zawartą w uzasadnieniu. Co zaś do wątpliwości, czy nakaz ten dotyczy zamieszczania informacji na temat nazwy, adresu, godzin otwarcia aptek w ogóle, czy tylko w gazecie "Po Stronie Pacjenta", organ odwoławczy wskazuje, że decyzja administracyjna rozstrzyga indywidualną i konkretną sprawę. Zgodnie z art. 94a ust. 3 ustawy, przedmiotem postępowania w sprawie naruszenia zakazu wyrażonego w art. 94a ust. 1 ustawy jest nakazanie zaprzestania prowadzenia reklamacji (w sytuacji stwierdzenia złamania zakazu). Organ pierwszej instancji, wydając decyzję, konkretyzuje generalny zakaz prowadzenia reklamy apteki i ich działalności, który został wyrażony w art. 94a ust. 1 ustawy. Stąd, wyrażony w zaskarżonej decyzji nakaz dotyczy umieszczania danych aptek w dwumiesięczniku "Po Stronie Pacjenta", ponieważ to czasopismo było przedmiotem badania w postępowaniu. Nie wyklucza to jednak możliwości ewentualnego uznania za reklamę apteki umieszczanie jej danych w innej gazecie, lecz w identycznych warunkach (w sąsiedztwie reklam produktów leczniczych, suplementów, itd.). Strona powinna bowiem oczekiwać jednorodzajowych rozstrzygnięć w jednakowych stanach faktycznych i przy niezmienionym stanie prawnym.

Spółka zarzuciła również naruszenie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji państwowej, poprzez nierówne potraktowanie strony niniejszego postępowania i spółki M. Sp. z o.o. z siedzibą w O.. Postępowanie prowadzone wobec wydawcy, tożsame przedmiotowo, zostało bowiem umorzone. Organ odwoławczy zaznacza, że rozpoznaje niniejszą sprawę w granicach wyznaczonych zaskarżoną decyzją - nie rozpatruje działań organu pierwszej instancji z perspektywy kilku postępowań. Niemniej jednak, należy zauważyć, że w odwołaniu przywołane zostały okoliczności przemawiające za nieuwzględnieniem zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. W sprawie toczącej się w stosunku do wydawcy, organ dysponował odmiennym materiałem dowodowym, co mogło wpłynąć na ustalenie odmiennego stanu faktycznego, a w konsekwencji - różne rozstrzygnięcia. Z kolei, jeżeli organ otrzymał przykładowe gazety (w anonimowym zawiadomieniu, jak również przez pracownika inspektoratu) to słusznie dołączył je do akt niniejszej sprawy i rozstrzygnął także w oparciu o fakty z nich wywiedzione (zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).

Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej, gdzie organ pierwszej instancji przywołał innego przedsiębiorcę oraz inną aptekę, niż objęte zakresem niniejszego postępowania - rozbieżność ta została usunięta poprzez stosowne postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lutego 2014 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane postanowieniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego, znak: [...]. Główny Inspektor Farmaceutyczny nie znajduje podstaw do uznania nałożonej przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za zbyt wysoką.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne reguluje w szczególności zadania i uprawnienia organów Inspekcji Farmaceutycznej, a także wymogi w zakresie prowadzenia aptek, punktów aptecznych i placówek obrotu pozaaptecznego. Podmioty podejmujące tego rodzaju działalność obowiązane są - zwłaszcza jako profesjonalni uczestnicy obrotu prawnego - do zapoznania się z treścią przepisów w niej zawartych, jak również do ich przestrzegania. Wspomniana ustawa została zmieniona przez ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, która to ustawa (z dniem jej wejścia w życie, tj. 1 stycznia 2012 r.) wprowadziła całkowity zakaz reklamy aptek i ich działalności.

Przepis art. 129b ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne stanowi: "Karę pieniężną określoną w ust. 1, nakłada Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów". Konstrukcja przepisu ("nakłada") przesądza o obowiązku - nie zaś możliwości - nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia naruszenia zakazu z art. 94a tejże ustawy. Jednocześnie obowiązujące przepisy nie stanowią o żadnych okolicznościach, które pozwoliłyby na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w powyższej sytuacji. Wysokość nakładanej kary pieniężnej, z wyłączeniem górnej granicy (50 000 zł), jest pozostawiona uznaniu Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. W decyzji będącej przedmiotem odwołania nałożono karę w wysokości 10 000 zł, a więc mieszczącą się w granicach jej ustawowego wymiaru.

Odnosząc się do przesłanek wymiaru kary pieniężnej, określonych w art. 129b ustawy - Prawo farmaceutyczne, organ uwzględnił następujące okoliczności:

1. działalność reklamowa przybrała postać publikacji - czasopismo "Po Stronie Pacjenta" było bowiem skierowane do szerokiego grona odbiorców;

2. nakład wydań (co wynika z informacji zawartych w stopce redakcyjnej) złożonych do akt sprawy wynosił 600 000 i 700 000 egzemplarzy.

3. będąca przedmiotem postępowania działalność reklamowa dotyczyła 2 aptek;

4. strona - jako przedsiębiorca - jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu prawnego, co szczególnie zobowiązuje ją do przestrzegania przepisów regulujących prowadzenie danej działalności (w tym również art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne, który w obecnie obowiązującym brzmieniu wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2012 r.), a także obliguje do ponoszenia odpowiedzialności za dokonane przez nią naruszenia;

5. strona w toku postępowania nie zaprzestała wydawania kolejnych edycji periodyku;

6. kara pieniężna ma zapobiec ponownemu naruszeniu przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności, w konsekwencji musi być dotkliwa, a jednocześnie możliwa do spełnienia;

7. strona nie została uprzednio ukarana za prowadzenie reklamy, co uwzględnił organ pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - skarżąca.

W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to:

1) art. 107 ust. 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071; dalej jako "Kodeks postępowania administracyjnego", polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, iż nakaz działania zawarty w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. określony jest w sposób prawidłowy i precyzyjny,

2) art. 138 ust. 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji i jednoczesnym podjęciu prób usunięcia jej wadliwości poprzez sprecyzowanie, jakie działania strona skarżąca powinna podjąć celem wykonania nakazu zawartego w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.,

3) art. 138 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy i tym samym nieusunięcie wadliwości postępowania prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] polegającego na niepoinformowaniu strony o rozszerzeniu przedmiotu postępowania,

4) art. 138 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy i tym samym nieusunięcie wadliwości postępowania prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] pozostającego w sprzeczności z art. 77 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na braku zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i braku analizy, czy ceny danych produktów oferowanych w aptekach prowadzonych przez stronę pozostają tożsame z cenami tych produktów wskazanymi w modułach reklamowych w gazecie "Po Stronie Pacjenta", która to okoliczność pozostaje znamienna dla oceny, iż działanie Spółki nie stanowiło zabronionej reklamy,

5) art. 107 ust. 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji, której uzasadnienie pozostaje wewnętrznie sprzeczne, jak również sprzeczne z samym rozstrzygnięciem,

6) art. 6, 7, 8, 9, 11 Kodeksu postępowania administracyjnego,

oraz naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tekst jednolity: Dz. U. 2008, Nr 45, poz. 271; dalej jako "Prawo farmaceutyczne"), polegające na niewłaściwej wykładni tego przepisu oraz błędnym przyjęciu, że strona skarżąca, poprzez zlecenie zamieszczenia na łamach dwumiesięcznika "Po Stronie Pacjenta" ogłoszeń informacyjnych o lokalizacji i godzinach pracy prowadzonych przez nią aptek, naruszyła zakaz prowadzenia działalności reklamowej aptek i punktów aptecznych, podczas gdy przepis ten wyraźnie wyłącza spod zakazu reklamy aptek informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki.

Z najdalej idącej ostrożności procesowej zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 129b ust. 2 Prawa farmaceutycznego polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że kara w wysokości 10.000,00 zł jest adekwatna do stopnia rzekomego naruszenia.

W uzasadnieniu szczegółowo rozwinęła zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy należy ponadto zaznaczyć Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. o nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] działając na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. tj. z 2013 r., poz. 267) dalej k.p.a. postanowił dokonać sprostowania z urzędu błędu pisarskiego we własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., znak - [...], (decyzja organu I instancji) wydanej dla F. Spółka z o.o. z siedzibą w P. przy ul. [...], po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w dniu [...] czerwca 2013 r. w sprawie prowadzenia reklamy działalności aptek ogólnodostępnych:

a) "[...]", K., ul. [...],

b) "[...]", G., ul. [...]

w ten sposób, że w uzasadnieniu decyzji znak: [...], na stronie 8 w miejsce sformułowania "Dokonane w przedmiotowym postępowaniu ustalenia potwierdzają fakt prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]", zlokalizowanej w [...] przy pl. [...], przez przedsiębiorcę F. Spółka z o.o. z siedzibą w W." wpisać sformułowanie: "Dokonane w przedmiotowym postępowaniu ustalenia potwierdzają fakt prowadzenia reklamy aptek ogólnodostępnych: "[...]", K., ul. [...] i "[...]", G.,

ul. J., przez przedsiębiorcę F. Spółka z o.o. z siedzibą w P."

W uzasadnieniu wskazał, że w decyzję wkradł się błąd wyżej wskazany, dlatego też sprostowanie było konieczne.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony wniósł zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia powołała się między innymi na treść art. 113 § 1 k.p.a. wyjaśniając, że zakresem zastosowania powyższego przepisu objęta jest cała decyzja, a więc wszystkie jej elementy, poczynając od rozstrzygnięcia, a kończąc np. na innych elementach decyzji wymaganych przez przepisy szczególne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Na wstępie należy wskazać, że wyrokiem z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt VISA/Wa 1898/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2014 r. o nr [...] oraz postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. o nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...]. Obydwa postanowienia zostały wydane w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w niniejszej sprawie, o czym poniżej.

Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem [...] czerwca 2015 r.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał między innymi, że:

"W ocenie Sądu skarga w tej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazano.

Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zgodnie natomiast z art. 126 k.p.a. przepis art. 113 k.p.a. ma zastosowanie do postanowień.

W niniejszej sprawie organ dokona sprostowania z urzędu błędu pisarskiego w decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...]. Błąd ten w sposób szczegółowy został opisany w stanie faktycznym niniejszej sprawy ze wskazaniem zakresu tego błędu, tak więc przytaczanie go po raz kolejny wydaje się zbędne.

Co do zasady Sąd podzielił stanowisko organu, iż możliwe jest sprostowanie w uzasadnieniu błędnie podanych nazw aptek i nazwy podmiotu je prowadzącego, pod warunkiem, że nazwy te są tożsame z nazwami aptek i podmiotu je prowadzącego, których dotyczy postępowanie, co potwierdza komparycja prostowanej decyzji i pozostała część jej uzasadnienia.

Sprostowanie błędu pisarskiego, co do zasady nie może prowadzić do zmiany istoty rozstrzygnięcia, ani do zmiany mylnie ustalonego stanu faktycznego sprawy przez organ.

Niestety w niniejszej sprawie organy obu instancji nie postąpiły w wyżej wskazany sposób. Analiza decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. [...] prowadzi do wniosku, że przedmiotem postępowania wskazanym w części opisowej - komparycji decyzji w niniejszej sprawie było prowadzenie reklamy działalności aptek ogólnodostępnych: "[...]", K. ul. M. i "[...]" G. ul. J.", które były prowadzone przez przedsiębiorcę

F. Spółka z o.o. z siedzibą w P.. W samym zaś rozstrzygnięciu decyzji – osnowie wskazana jest nazwa apteki "[...]" G. ul. J.. Również na stronie 2 decyzji organ w wersie 4 od dołu wskazuje na "[...]" G. ul. J..

Powyższe rozbieżności w nazwie apteki, które występują już na etapie komparycji i osnowy decyzji - wskazano tam dwie różne nazwy "[...]" i "[...]", nie pozwalają sądowi na ustalenie prawidłowej nazwy apteki będącej przedmiotem postępowania, gdyż w decyzji stwierdzono naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 prawa farmaceutycznego w stosunku do "[...]", a tymczasem sprostowanie dotyczy "[...]'' co powoduje zgodnie z powyżej wskazanymi rozważaniami niemożność ustalenia stanu faktycznego sprawy, co narusza art. 7 i 77 k.p.a.

Sprostowania omyłki pisarskiej na str. 8 uzasadnienia, w ocenie Sądu, nie poddaje się kontroli, gdyż jak wyżej wskazano nie wiadomo jaki był przedmiot postępowania i czy powyższe sprostowanie dotyczy nazwy apteki będącej przedmiotem postępowania, a tylko takie sprostowanie byłoby dopuszczalne.

Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, o niewykonalności orzekł w oparciu o art. 152 p.p.s.a., a o kosztach w oparciu o art. 200 p.p.s.a."

Skoro jak powyżej wskazano upadło postanowienie o sprostowaniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2014 r., w której to decyzji w sposób nagminny występują nazwy różnych aptek, co uniemożliwia ustalenie stanu faktycznego sprawy, to należy uznać, że Główny Inspektor Farmaceutyczny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winien uchylić decyzję organu I instancji i samemu orzec co do istoty sprawy jeżeli materiał dowodowy, na to pozwala, albo uchylając decyzję organu I instancji winien przekazać tę sprawę organowi ponownego rozpatrzenia, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tymczasem organ w sposób błędny orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Zgodnie z art. 107 § 1 Kpa. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

Uzasadnienie jest zatem obowiązkowym składnikiem decyzji mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia, przy czym z treści ww. przepisu wynika, że jest to element decyzji równouprawniony z jej osnową (tak zob. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 114/12, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze treść art. 107 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji nie może zastąpić jej rozstrzygnięcia. Sentencja decyzji zawiera rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, dlatego też z uzasadnienia nie można wywodzić wniosków co do zakresu praw przyznanych stronie lub nałożonych na nią obowiązków. W powoływanym wielokrotnie w orzecznictwie wyroku z dnia 12 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1886/96 - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozstrzygnięcia decyzji nie można wyprowadzać z treści uzasadnienia (LEX nr 48694).

Rozstrzygnięcie decyzji musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji i by nie było wątpliwości, nawet po latach, czego ono dotyczyło. Ma to szczególne znaczenie w decyzjach, których wykonanie może przebiegać z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej.

W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu zawarte jest w decyzji organu I instancji, jednak w ocenie Sądu decyzja ta jest obarczona pewnymi wadami. W komparycji decyzji organ wskazuje, że postępowanie administracyjne dotyczyło prowadzenia reklamy działalności aptek ogólnodostępnych: "[...]" K. ul. M. i "[...]"

G. ul. J.. Natomiast w pkt 1 osnowy decyzji, gdzie organ stwierdza naruszenie zakazu reklamy aptek ogólnodostępnych oraz nakazuje jej zaprzestania widnieje "[...]" G. ul. J. oraz "[...]" w K..

Zdaniem Sądu decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Przy czym rozstrzygnięcie zwane osnową decyzji powinno być jednoznaczne i powiązane z komparycją, jasne, pełne i nie nasuwające wątpliwości co do jego zakresu. Osnowa decyzji musi być tak sformułowana, aby z niej wyraźnie wynikało, jakie obowiązki i za co zostały na stronę nałożone oraz w jakim zakresie. Rozstrzygnięcie nie może być w ocenie Sądu uzupełnione uzasadnieniem decyzji.

W niniejszej sprawie również z uzasadnienia decyzji organu I instancji trudno wywnioskować jakich aptek dotyczy powyższe postępowanie, czyli jaki jest stan faktyczny sprawy na str. 2 decyzji organ wskazuje na "[...]" zlokalizowaną w K. przy pl. [...], dalej na tej samej stronie wskazuje, że "[...]" zlokalizowana jest w G. na ul. J.. Taki sam adres i nazwa widnieje na str. 5 decyzji, gdzie wskazana jest także "[...]" w K. przy pl. [...], natomiast na str. 8 decyzji mowa jest o "[...]" K. pl. [...].

Reasumując należy stwierdzić, że organ I instancji wydając decyzję, w której komparycja i osnowa decyzji pomimo, że dotyczą tego samego postępowania różnią się od siebie, co powoduje, że decyzja nie jest jasna, pełna i nie nasuwająca wątpliwości co do zakresu rozstrzygnięcia, naruszył art. 107 § 1 k.p.a. w zakresie zarówno samego rozstrzygnięcia jak i uzasadnienia przedmiotowej decyzji.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że wyżej omówionej wady decyzji w zakresie naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. nie dostrzegł.

W tym miejscu Sąd przypomina, że obowiązkiem organu II instancji, jest ponownie rozpatrzeć sprawę i poddać analizie całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także decyzję organu I instancji zwłaszcza jeżeli zamierza utrzymać ją w mocy, jak nastąpiło to w niniejszej sprawie.

Sąd uchylił jedynie decyzję zaskarżoną organu II instancji, gdyż materiał w sprawie został zgromadzony w sposób prawidłowy, tak więc organ II instancji rozpatrując ponownie sprawę uchyli decyzję organu I instancji i orzeknie co do istoty sprawy formułując w sposób prawidłowy osnowę decyzji oraz jej uzasadnienie.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, o niewykonalności orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. a o kosztach w oparciu o art. 200 p.p.s.a.