Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 862/00
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2001-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: organ orzekający w sprawie pozbawienia określonej osoby uprawnień kombatanckich na podstawie powyższego przepisu nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy nie istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie takich uprawnień tej osobie z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/

TEZY

organ orzekający w sprawie pozbawienia określonej osoby uprawnień kombatanckich na podstawie powyższego przepisu nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy nie istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie takich uprawnień tej osobie z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stefana R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 21 marca 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Stefana R. zamieszkałego w Ś. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ostateczna decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 21 marca 2000 r. (...) utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia 17 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Ustalenia z postępowania administracyjnego wskazują na następujący stan faktyczny sprawy:

Stanisław R. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji byłego Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. z dnia 20 maja 1983 r. wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 26 września 1946 r. do 31 grudnia 1947 r.

Podstawą przyznanych wówczas uprawnień kombatanckich stanowiło zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K. z dnia 5 stycznia 1982 r. stwierdzające, że Stefan R. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej w okresie od 26 września 1946 r. do 31 marca 1950 r., a w okresie od 26 września 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. brał udział w walkach z bandami.

Pismem z dnia 23 grudnia 1999 r. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie zawiadomił Stefana R. o wszczęciu z urzędu postępowania weryfikacyjnego w sprawie posiadanych uprawnień. W odpowiedzi na to pismo Stefan R. w wyjaśnieniu z dnia 10 stycznia 2000 r. podał, że w 1983 r. wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z dwóch tytułów:

- z tytułu udziału w walkach zbrojnych z okupantem niemieckim w oddziale partyzanckim AL w latach 1944-1945, i

- z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej.

Ponadto zainteresowany podał, że w latach 1945 - 1946 był członkiem organizacji o charakterze wojskowym pod nazwą Konspiracyjne Wojsko Polskie /KWP/.

W październiku 1952r. został z tego powodu aresztowany, a następnie wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 27 kwietnia 1953 r. (...) skazano go na łączną kwotę 12 lat pozbawienia wolności i kary dodatkowe: utratę praw publicznych na 5 lat i przepadek mienia. Karę pozbawienia wolności odbywał w zakładzie karnym w S. od 14 października 1952 r. do 5 maja 1956 r.

Stefan R. załączył zaświadczenie Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 9 maja 1992 r. (...) stwierdzającą, że był on więziony z przyczyn politycznych w walce o suwerenność i niepodległość. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 17 lutego 2000 r. (...) wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 147 poz. 950 ze zm./ pozbawił uprawnień kombatanckich Stefana R.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Stefan R. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej i uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Stosownie zatem do powołanego na wstępie decyzji przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1991 r., osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.

Jednocześnie Kierownik Urzędu stwierdził, że nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określają w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy.

Stefan R. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że przysługują mu uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej w czasie II wojny światowej w Armii Ludowej oraz z tytułu represji okresu powojennego w związku z pobytem w więzieniu za skazanie z przyczyn politycznych. Decyzją z dnia 21 marca 2000 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzją z dnia 17 lutego 2000 r.

W uzasadnieniu przytoczono taką samą argumentację jak w pierwszej decyzji. Jeśli chodzi o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do AL w latach 1944-1945 oraz z tytułu uwięzienia w okresie od 14 października 1952 r. do 5 maja 1953 r. to wyjaśniono, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 68 poz. 436/ termin składania nowych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy upłynął z dniem 31 grudnia 1998 r. Dodatkowo stwierdzono, że na podstawie pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w Sz. z dnia 21 stycznia 2000 r. ustalono, że Stefan R. w okresie od 23 marca 1945 r. do 18 lipca 1946 r. pracował w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. jako referent gminy a zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" omawianej ustawy osobom zatrudnionym w strukturach UB nie przysługuje uprawnienie z żadnego tytułu. Stefan R. zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wniósł o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Skarżący zarzucił, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów nie uwzględnił faktu, że zmieniła się podstawa przyznania mu uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd został powołany do badania legalności ostatecznych decyzji administracyjnych.

Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądowej jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast legitymowany do orzekania o istocie sprawy tj. zastępowania organów administracji państwowej w ich uprawnieniach i wydawania zamiast nich swego rodzaju decyzji.

Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach Będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub też z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy.

Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1991 r. czyli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./ i w związku z tym uprawnienia te podlegały weryfikacji stosownie do art. 25 ust. 3 cyt. ustawy.

Z dokumentacji przedstawionej Sądowi wynika, że uprawnienia te przyznano Stefanowi R. wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 26 września 1946 r. do 31 grudnia 1947 r., a zatem stanowi to w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach wystarczającą podstawę do pozbawienia go tych uprawnień.

Z kolei organ orzekający w sprawie pozbawienia określonej osoby uprawnień kombatanckich na podstawie powyższego przepisu nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy nie istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie takich uprawnień tej osobie z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.

Pogląd taki wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 marca 1996 r. III ARN 80/95 /OSNAPU 1996 nr 18 poz. 261/ podzielony został w kolejnych wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r. III RN 8/97, z dnia 9 kwietnia 1999 r. III RN 168/98.

Jako podstawą prawną pozbawienia uprawnień skarżącego organ w obu swoich decyzjach podał prawidłowo przytoczony wyżej przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Nieprawidłowym jest natomiast powoływanie się w uzasadnieniu ostatecznej decyzji na przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" cyt. ustawy skoro ta przesłanka utraty uprawnień była przedmiotem wszczętego postępowania weryfikacyjnego.

Mając zatem wszystko powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o NSA oddalił skargę jako nieuzasadnioną.