Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 679/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2014 r. sprawy ze skargi Burmistrza S. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody P. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora Publicznego Gimnazjum im. S. A. S. w S. oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 679/14

UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia [...] marca 2014 r. Nr ...] Burmistrz S. odwołał E. G. – B. ze stanowiska Dyrektora Publicznego Gimnazjum im. S. A. S. w S. W podstawie prawnej zarządzenia wskazał art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), powoływanej dalej jako u.s.o., który to przepis umożliwia organowi powierzającemu nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych i po uzyskaniu opinii kuratora oświaty, odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Organ wymienił następujące przyczyny zastosowania wskazanego przepisu:

1. naruszenie praw dziecka poprzez użycie siły wobec ucznia niepełnosprawnego (dwukrotnie: w maju i listopadzie 2012 r.). Zdaniem organu, wystąpienie tego faktu zostało jednoznacznie potwierdzone w trakcie postępowania kontrolnego wizytatorów Delegatury Kuratorium Oświaty w S., a także w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez Rzecznika Dyscyplinarnego przy P. Kuratorze Oświaty w B., w którym orzeczono karę nagany z wpisem do akt. Co prawda orzeczenie to uchylono w instancji odwoławczej i umorzono postępowanie z powodu przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej, jednakże nie podważono samego faktu zastosowania przemocy;

2. narażenie uczniów na niebezpieczeństwo poprzez opuszczenie miejsca pracy i pozostawienie ich bez opieki (nauczycielka nie przyszła na lekcję języka polskiego, a między uczniami doszło do bójki);

3. brak realizacji podstawowych funkcji szkoły (dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej) – prowadzenie zajęć przez nauczycieli nieposiadających odpowiednich kwalifikacji, co uniemożliwiło realizację podstawy programowej; brak realizacji godzin z art. 42 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 191 z późn. zm.), dalej jako K.N., który spowodował ubogość zajęć pozalekcyjnych; wizytatorzy Kuratorium Oświaty stwierdzili posiadanie przez większość uczniów jednej z klas ocen niedostatecznych (klasa prowadzona przez odwołaną Dyrektor); pozostawianie bez opieki uczniów zwolnionych od zajęć wychowania fizycznego; stworzenie klasy integracyjnej bez przeszkolenia nauczycieli, co spowodowało niedopuszczalne uchybienia w prowadzeniu klasy; wykorzystanie faktu utworzenia klasy integracyjnej jako sposobu na uzyskanie dodatkowej liczby godzin; brak działań mających na celu zlikwidowanie problemu nagminnego palenia papierosów przez uczniów;

4. niewłaściwie prowadzona współpraca z rodzicami, brak dbałości o wszechstronny rozwój ucznia (zmuszenie rodziców do podpisania oświadczeń wyrażających zgodę na to, by dzieci oczekiwały na odwiezienie poza terenem szkoły);

5. niewłaściwie ukształtowana organizacja pracy szkoły (źle prowadzony zespół nauczycielski, stworzenie niewłaściwej atmosfery wśród współpracowników, sprzecznej z zasadami współżycia społecznego, brak dobrej woli w zakresie poprawy organizacji pracy szkoły – przedstawienie w 2010 r. organowi prowadzącemu szkołę opinii Rady Pedagogicznej i Rady Rodziców, która faktycznie nie pochodziła od tych organów, a miała na celu ominięcie postępowania konkursowego i powierzenie obowiązków dyrektora szkoły na kolejne pięć lat). Nadto, zdaniem organu, Dyrektor dopuściła do dublowania się w szkole kwalifikacji nauczycieli, krytykowała działania organu prowadzącego, wypłacała wynagrodzenie na niewypracowane godziny;

6. brak realizacji zadań wynikających z wewnętrznego nadzoru dyrektora szkoły – w wyniku kontroli wizytatorów z Kuratorium Oświaty stwierdzono: nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji nauczania, brak nadzoru nad dokumentacją szkolną, brak dokumentacji obrazującej realizację zajęć z art. 42 K.N., brak planu nadzoru pedagogicznego, brak inwentaryzacji;

7. całkowita utrata zaufania organu prowadzącego i kwestionowanie jego kompetencji.

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] Wojewoda P., stosując art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm.), powoływanej dalej jako u.s.g., stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza S. z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] w sprawie odwołania E. G. – B. ze stanowiska Dyrektora Gimnazjum.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru wskazał, że co prawda organ odwołujący Dyrektora uzyskał pozytywną opinię P. Kuratora Oświaty (pismo z dnia 7 marca 2014 r.), to jednak zarządzenie zostało wydane z istotnym naruszeniem prawa tj. art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., bowiem nie wykazano wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku przemawiającego za natychmiastowym odwołaniem. Tymczasem takie zarządzenie, w świetle orzecznictwa sądowego, nie może mieć charakteru dowolnego i arbitralnego. Wojewoda wskazał, że "przypadki szczególnie uzasadnione" z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. to sytuacje nadzwyczajne, zupełnie wyjątkowe. Tymczasem organ prowadzący zastosował ten przepis do sytuacji, które mogą stanowić przesłankę odwołania dyrektora, ale z uwagi na negatywną ocenę jego pracy tzn. w innym trybie. Zdaniem organu nadzoru, przesłanki odwołania wskazane przez Burmistrza można podzielić na dwie grupy tzn. takie, które w obecnym stadium postępowania nie mogą być podstawą odwołania dyrektora oraz takie, które mogłyby stanowić przesłanki odwołania w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1b u.s.o., a nie w trybie zastosowanym w sprawie (art. 38 ust. 1 pkt 2).

Zdaniem Wojewody, organ prowadzący niewłaściwie i przedwcześnie wykorzystał fakt zarzucanego Dyrektorowi naruszenia praw dziecka poprzez użycie wobec niego siły, podczas gdy okoliczność ta mogłaby stanowić podstawę odwołania z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., ale po jej ostatecznym przesądzeniu. Jak wynika tymczasem z akt, orzeczenie o ukaraniu karą nagany z wpisem do akt za powyższy czyn zostało uchylone przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej orzeczeniem z dnia 19 lutego 2014 r. z uwagi na przedawnienie, zaś od tego ostatniego orzeczenia wniesiono środek odwoławczy do Sądu Apelacyjnego w B. Nadto dyscyplinarne postępowanie dowodowe nie wykazało dwukrotności wystąpienia zarzucanego naruszenia (nie dowiedziono takiego zdarzenia w dniu 15 maja 2012 r.).

Także argument o całkowitej utracie zaufania organu prowadzącego oraz kwestionowanie jego kompetencji przez Dyrektora nie stanowią, zdaniem Wojewody, przesłanek odwołania z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.

Odnośnie możliwości zastosowania odwołania w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1b u.s.o. (ze względu na negatywną ocenę pracy dyrektora lub nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły), to organ nadzoru wskazał, że kryterium oceny pracy dyrektora stanowi stopień realizacji zadań określonych w art. 6, 7 i art. 42 ust. 2 K.N. oraz art. 4 i 38 u.s.o. Ocena ta obejmuje zarówno merytoryczną ocenę pracę szkoły, jak i realizację obowiązków z zakresu administracji i spraw finansowych, z tym że w rozporządzeniu wykonawczym do tego przepisu (§ 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 grudnia 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego) dokonano podziału na oceny cząstkowe, obejmujące ocenę sprawowania kierownictwa i nadzoru w poszczególnych obszarach działalności (finanse, wykonywanie czynności z zakresu prawa pracy i kierowania procesami pracy, zapewnianie warunków organizacyjnych) oraz nadzór pedagogiczny w pozostałym zakresie. Przepisy te wskazują, zdaniem organu nadzoru, że wystarczająca do odwołania Dyrektora na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1b u.s.o. będzie negatywna ocena albo w zakresie spraw administracyjno – finansowych albo w pozostałej działalności albo w nich obu łącznie. Oznacza to, że "negatywna ocena pracy" (w sferze administracyjnej, finansowej i w zakresie pozostałej działalności) nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., natomiast może stanowić podstawę odwołania w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1b u.s.o. Nadto, jak wskazał organ nadzoru, podnoszone przez organ prowadzący zastrzeżenia co do pracy odwołanego Dyrektora dotyczyły jego zachowania na przestrzeni kilku lat i powinny stanowić podstawę do wcześniej zgłoszonego wniosku o dokonanie oceny pracy Dyrektora, a w przypadku wystawienia oceny negatywnej – zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 1 b u.s.o. Zdaniem Wojewody, okoliczności wymienione w zarządzeniu Burmistrza w punktach 2 – 6 mogą także uzasadniać zastosowanie art. 52 § 2 Kodeksu pracy, z tym że już nie po upływie miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiedzy o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.

Organ nadzoru zwrócił również uwagę, że uzyskana pozytywna opinia Kuratora Oświaty wydana została wyłącznie na podstawie zarzutów przedstawionych w piśmie organu prowadzącego – bez wglądu do dokumentacji dowodowej. Nie jest ona nadto wiążąca dla organu nadzoru.

Skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze złożył do sądu administracyjnego Burmistrz S. zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. poprzez przyjęcie, że podstawą odwołania Dyrektora nie były szczególnie uzasadnione przypadki, o których mowa we wskazanym przepisie.

Zdaniem skarżącego, każdy przypadek – w zależności od jego charakteru, powagi zarzutów i zebranych dowodów - powinien być rozpatrywany indywidualnie, z którego to obowiązku organ nadzoru nie wywiązał się, bowiem na poparcie swojego stanowiska przedstawił jedynie orzecznictwo sądowe. Jak wskazał, naruszono zaufanie do organów władzy publicznej w sytuacji, gdy P. Kurator Oświaty w trybie natychmiastowym i jako organ będący częścią administracji rządowej w województwie podległej Wojewodzie - wydaje pozytywną opinię o odwołaniu, a następnie stanowiska tego nie potwierdza Wojewoda stwierdzając nieważność zarządzenia o odwołaniu. Skarżący podkreślił, że fakt zastosowania przemocy fizycznej przez Dyrektora jest niewątpliwy, a przed ukaraniem uratowały go jedynie względy formalne, jednakże nie powinny one uniemożliwiać odwołania. W ocenie skarżącego, ilość negatywnych faktów z działalności Dyrektora powinna prowadzić do odwołania go w trybie natychmiastowym, bowiem: naruszenie nietykalności cielesnej ucznia jest niewątpliwie działaniem nadzwyczajnym i wyjątkowym, zaś niedopełnienie obowiązków lub naruszenie określonych prawem kompetencji Dyrektora stanowi naruszenie art. 39 u.s.o., a nadto stwierdzone uchybienia powodowały destabilizację działania szkoły (uniemożliwiały współpracę nauczycieli między sobą, z rodzicami, uczniami i organem prowadzącym). Zdaniem skarżącego, organ nadzoru dokonał niewłaściwej oceny prawnej, przyjmując błędnie że jej szczególność wyrażała się wyłącznie w nagromadzonej ilości nieprawidłowości i uchybień, a dystans czasowy dzielący podjęte przez organ prowadzący działania od daty zaistnienia zdarzeń może dyskwalifikować te działania. Zdaniem Burmistrza, zakres i rodzaj przypadków, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. nie może być określany wyłącznie przez orzecznictwo sądowe. Jak wskazano, ten tryb był jedynie możliwy, bowiem Dyrektor przebywała prawie rok na zwolnieniach lekarskich i nie wchodziła w grę rezygnacja ze stanowiska. Zwolnienia zbiegły się z okresem zawieszenia w obowiązkach, zaś dokonanie oceny pracy Dyrektora w okresie zawieszenia oraz w trakcie postępowania dyscyplinarnego nie było możliwe. Nadto długotrwała nieobecność pozostawała w sprzeczności ze sprawnym funkcjonowaniem zakładu pracy. Jak wskazano, skarżący występował wcześniej do Kuratora z wnioskiem o odwołanie Dyrektor z uwagi na długotrwałą nieobecność, jednak wniosek zaopiniowano negatywnie. Zdaniem organu, odwołanie leży w interesie szkoły, jak i w interesie publicznym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, o czym orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu tych aktów w trybie uregulowanym w art. 90 u.s.g. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności przedłożonych organowi nadzoru uchwały lub zarządzenia organu gminy powinno nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia naruszenia prawa mającego charakter istotny, bowiem zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ale ich niezgodność z prawem. Jak wskazują także sądy, z istotnym naruszeniem prawa prowadzącym do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g. mamy do czynienia, gdy akt zostanie wydany przez organ niewłaściwy, brak jest podstaw do podjęcia uchwały lub zarządzenia określonej treści, nastąpi naruszenie procedury podjęcia uchwały lub zarządzenia, nastąpi naruszenie przepisów kompetencyjnych, ewentualnie nastąpi niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa będącego podstawą podjęcia uchwały lub zarządzenia (vide wyroki w sprawach III SA/Gl 2083/10 z dnia 1 października 2010 r., III SA/Kr 1476/13 z dnia 13 marca 2014 r., I SA/Łd 861/12 z dnia 11 września 2012 r., dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Zaznaczyć przy tym należy, że gdy organ nadzoru dopatruje się istotnego naruszenia prawa prowadzącego do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia, polegającego na niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa, to może tak uczynić jedynie w sytuacji jednoznaczności treści naruszonego przepisu lub jednolicie przyjmowanej jego interpretacji. Istotność naruszenia będzie wówczas polegała na zastosowaniu przepisu w sposób oczywiście niezgodny z jego jednoznaczną treścią (lub powszechnie akceptowaną wykładnią). Inaczej rzecz ujmując, gdy treść lub rozumienie naruszonego przepisu nie jest jednoznaczne, nie ma możliwości stwierdzenia oczywistej z nim sprzeczności, a w konsekwencji nie ma możliwości stwierdzenia nieważności aktu samorządu terytorialnego (por. wyrok w sprawie I SA/Ol 255/12 z dnia 12 lipca 2012 r., CBOSA). Pogląd ten skład orzekający w całości podziela.

Opisana sytuacja istotnego naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. ma miejsce w sprawie niniejszej, w której organ nadzoru zarzucił Burmistrzowi S. niewłaściwą subsumcję i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. do odwołania Dyrektora Publicznego Gimnazjum. Nieprawidłowość zastosowania tego przepisu doprowadziła, jak wskazał organ nadzoru, do jego istotnego naruszenia skutkującego koniecznością stwierdzenia nieważności aktu odwołania. Z oceną organu nadzoru nie sposób się nie zgodzić, zwłaszcza że została ona wszechstronnie uargumentowana ze wskazaniem na czym naruszenie polega i w czym się wyraża. Tym samym spełniono wymaganie art. 91 ust. 3 u.s.g. w zakresie wyposażenia rozstrzygnięcia w uzasadnienie faktyczne i prawne.

Zgodnie z zastosowanym wobec pełniącej funkcję Dyrektora Publicznego Gimnazjum w S. E. G. – B. przez Burmistrza przepisem art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W sprawie bezsporne jest, że dopełnione zostały przesłanki formalne takiego odwołania, bowiem uczynił to organ prowadzący placówkę, który powierzył wymienionej osobie jej kierowanie oraz uzyskał przed aktem odwołania opinię P. Kuratora Oświaty (nota bene pozytywną). Spór dotyczy natomiast interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający odwołanie bez wypowiedzenia.

W tej kwestii wskazać należy, że zwrot "szczególnie uzasadniony przypadek" ma charakter klauzuli generalnej, której zdefiniowanie i wypełnienie treścią wymaga dokonania interpretacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych sformułowano wytyczne, zalecenia, dzięki którym można dokonać kwalifikacji określonej sytuacji jako spełniającej lub niespełniającej kryteriów szczególnie uzasadnionego przypadku. Wskazuje się przede wszystkim, że pojęcie "przypadków szczególnie uzasadnionych", których zaistnienie uzasadnia możliwość odwołania dyrektora szkoły z jego funkcji bez wypowiedzenia i w trakcie roku szkolnego, powinno być interpretowane wąsko, gdyż przepis ten stanowi wyjątek od zasady stabilności stosunku zatrudnienia, wobec czego jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Chodzi w nim o sytuacje konkretne, o znacznym ciężarze gatunkowym, zupełnie wyjątkowe (wykraczające poza rutynowe działania), nagłe, mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień dyrektorskich określonych prawem (np. gdy w sposób istotny zostały naruszone obowiązki pracownicze - art. 52 § 2 Kodeksu pracy), zawinione przez dyrektora lub niezależne od niego, które uzasadniają natychmiastowe przerwanie jego czynności, bowiem godzą w interes szkoły i powodują destabilizację jej funkcjonowania na każdym obszarze: dydaktyki, wychowawstwa, sprawowania funkcji opiekuńczej (vide wyroki NSA w sprawach I OSK 2473/13 z dnia 21 stycznia 2014 r. oraz I OSK 1797/12 z dnia 14 lutego 2013 r., wyroki w sprawach II SA/Ol 209/13 z dnia 18 czerwca 2013 r., II SA/Bd 1006/13 z dnia 26 listopada 2013 r., CBOSA). Jak z powyższego wynika, sposób interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest na tyle jednoznaczny i powszechny, że uprawniał organ nadzoru do stwierdzenia istotnego naruszenia przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. mimo, iż zawarty w nim zwrot ma charakter klauzuli generalnej.

W kontekście sprawy niniejszej zwracają natomiast uwagę te wypowiedzi orzecznictwa, w których podkreśla się dwie kwestie:

- konieczność zakresowego odróżnienia przypadków odwołania dyrektora określonych w art. 38 ust. 1 pkt 1 u.s.o. (na skutek rezygnacji, ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań, o których mowa w art. 34 ust. 2a, ewentualnie złożenia przez organ nadzoru pedagogicznego wniosku o odwołanie bez wypowiedzenia) od przypadków stanowiących podstawę odwołania z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. (szczególnie uzasadnionych). Wskazuje się, że nieodróżnienie tych sytuacji powodowałoby niedopuszczalne i niedające się logicznie wytłumaczyć powielenie ustawowych regulacji w odniesieniu do tych samych okoliczności faktycznych (vide np. wyrok w sprawie I OSK 2703/12 z dnia 9 kwietnia 2013 r., CBOSA),

- niezwłoczność zastosowania trybu natychmiastowego odwołania z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., która powinna być powiązana czasowo z momentem uzasadniającym odwołanie (np. wyroki w sprawach I OSK 2269/12 z dnia 14 lutego 2013 r., I OSK 2448/12 z dnia 19 marca 2013 r., CBOSA).

Analiza uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego wskazuje, że organ nadzoru dokonał trafnego, prawnego rozróżnienia przypadków odwołania uregulowanych w art. 38 ust. 1 pkt 1b u.s.o. i w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. W szczególności trafnie ocenił, że przypadki wymienione w punktach 2 do 6 na stronie pierwszej uzasadnienia do zarządzenia o odwołaniu z dnia [...] marca 2014 r. (np. pozostawianie uczniów bez opieki, brak realizacji zadań wynikających z podstawowych funkcji szkoły, niewłaściwie prowadzona współpraca z rodzicami, niewłaściwie prowadzony zespół nauczycielski, antagonizowanie nauczycieli, brak realizacji wewnętrznego nadzoru dyrektora szkoły) - wskazują na negatywną ocenę pracy Dyrektora w dziedzinie administracyjno – organizacyjnej, ale nawet rozpatrywane łącznie nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu zastosowanej podstawy odwołania. Mogą być natomiast, co również prawidłowo wywiódł Wojewoda, powodem ingerencji o charakterze nadzorczej organu prowadzącego szkołę, którą to możliwość przyznał ustawodawca w art. 38 ust. 1 pkt 1 b u.s.o. Zgodnie z tym przepisem organ prowadzący szkołę może odwołać dyrektora bez wypowiedzenia w przypadku negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań określonych w art. 34a ust. 2 (prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole środkami finansowymi, a także gospodarowania mieniem; przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów oraz przestrzegania przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły). Reasumując, nieprawidłowa była kwalifikacja zarzucanych uchybień administracyjno – organizacyjnych jako szczególnie uzasadnionego przypadku z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., a tym samym wskazany przepis w tym zakresie zastosowano z jego istotnym naruszeniem w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g.

Natomiast odnośnie powodów odwołania wyszczególnionych przez organ prowadzący szkołę w punktach 1 (zarzucane zastosowanie siły wobec niepełnosprawnego ucznia) i 7 (utrata zaufania organu prowadzącego i kwestionowanie kompetencji tego organu przez odwołaną Dyrektor) uzasadnienia do zarządzenia z dnia [...] marca 2014 r., to również trafnie wskazał organ nadzoru, iż w sytuacji jaka zaistniała w sprawie ich kwalifikacja jako przypadków szczególnie uzasadnionych była nadużyciem. Zdaniem sądu, należy jedynie nieco odmiennie położyć akcenty w argumentacji za tym stanowiskiem przemawiającej, co nie zmienia końcowego wniosku organu nadzoru o nieprawidłowym zastosowaniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.

Fakt zarzucanego użycia przemocy miał mieć miejsce w maju i w listopadzie 2012 r. (vide postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli z dnia 19 lutego 2014 r.), a więc około dwóch lat wstecz od dnia odwołania. Nie wynika z akt, by organ prowadzący szkołę niezwłocznie po postawieniu Dyrektorowi zarzutu zdecydował się na tryb natychmiastowego odwołania, zaś niewątpliwie do lutego 2014 r. toczyło się postępowanie dyscyplinarne (w dwóch instancjach), zakończone na etapie przedsądowym w lutym 2014 r. orzeczeniem umarzającym postępowanie z uwagi na przedawnienie. Jak wynika z akt złożono środek zaskarżenia do Sądu Apelacyjnego w B. To wszystko oznacza, że brak było niezwłocznej, szybkiej reakcji organu prowadzącego na postępowanie Dyrektora, mimo że o tym fakcie posiadał informacje (prowadzone było w Gminie w 2012 r. postępowanie w trybie przepisów Działu VIII k.p.a., bowiem matka ucznia złożyła skargę na działanie organu - Dyrektora). Jeśli zatem organ prowadzący nie reaguje w sposób niezwłoczny na określone zdarzenia lub negatywne lub wysoce naganne zachowania dyrektora szkoły, a zatem niezwłocznie nie ocenia danego przypadku jako "szczególnie uzasadnionego", to tym bardziej nie może dokonać takiej kwalifikacji po dłuższym czasie. Jak wyżej podkreślono, szczególnie uzasadnione przypadki odwołania dyrektora w trybie natychmiastowym to bowiem takie sytuacje, które powodują, że nie można czekać nawet do zakończenia roku szkolnego, lecz decyzja o pozbawieniu dyrektora funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Jak wskazał NSA w sprawach I OSK 2448/12 i I OSK 2269/12: nieograniczoność ram czasowych odwołania dyrektora w omawianym trybie w stosunku do chwili wystąpienia owych szczególnie uzasadnionych przypadków podważałaby ratio legis regulacji art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Brak szybkiej reakcji organu prowadzącego szkołę na postępowanie dyrektora szkoły w sposób naturalny osłabia, a nawet z upływem czasu może znosić, możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego w sposób oczywisty dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (wyroki NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. II SA 3053/1 Lex 82679, z dnia 7 grudnia 2000 r. sygn. II SA 1871/00 i z dnia 7 czerwca 2011 sygn. I OSK 314/11).

Niewątpliwie w sprawie niniejszej fakt zarzucanego użycia przemocy i wydanie zarządzenia o odwołaniu z tego powodu dzielił znaczny upływ czasu, co osłabiło możliwość kwalifikowania tego zdarzenia jako szczególnie uzasadnionego przypadku. Nie jest zatem do końca tak, jak twierdzi organ nadzoru, że tryb z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. mógłby być zastosowany po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego – o ile zarzucane zdarzenie uległoby potwierdzeniu. Niewątpliwie natomiast należało stwierdzić nieważność zaskarżonego zarządzenia, bowiem brak reakcji organu prowadzącego niezwłocznie po tym zdarzeniu a powołanie się na nie jako na szczególnie uzasadniony przypadek po upływie tego czasu polegało na nieprawidłowym zastosowaniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.p. uzasadniającym wyeliminowanie zarządzenia o odwołaniu z obrotu prawnego na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g. Skoro bowiem organ nie uznał tego zdarzenia za sytuację wyjątkową niezwłocznie po jego wystąpieniu, to tym bardziej nieuzasadniona była taka jej kwalifikacja po upływie kilkunastu miesięcy.

Nie ulega również, zdaniem sądu, wątpliwości, że całkowita utrata zaufania organu prowadzącego do osoby pełniącej funkcję Dyrektora nie może stanowić szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., co – podobnie jak i w pozostałym omówionym wyżej zakresie - trafnie wywiódł Wojewoda w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.