Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1421/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 8, art. 20 ust. 1 i 2 , art. 24  ust. 2b, art. 24a
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: Par. 36, 37, 38, 39, 44
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: Art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi L. W., A. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata I. N. Kancelaria Adwokacka ul. Z w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez L. W. i A. W. (dalej skarżący) decyzją z dnia 14 września 2017 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2017 r. nr [...] odmawiającą skarżącym, aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczącej sprostowania przebiegu granicy na mapie ewidencyjnej, pomiędzy nieruchomościami składającymi się z działek nr [...] i [...], położonymi w obrębie K, jednostka ewidencyjna W, pow. [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 27 września 2016 r., skarżący wystąpili do Starosty z żądaniem aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej sprostowania przebiegu granicy na mapie ewidencyjnej, pomiędzy nieruchomościami składającymi się z działek nr [...] i nr [...].

Starosta decyzją z dnia [....] 2017 r. nr [...], orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej sprostowania przebiegu granicy na mapie ewidencyjnej, pomiędzy nieruchomościami składającymi się z działek nr [...] i nr [...], położonymi w obrębie K, jednostka ewidencyjna W, pow. [...].

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wnieśli zarzuty do operatu technicznego nr [...] odnośnie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Wskazali, że "urząd nie przedstawił mi akt sprawy odnośnie tego postępowania, pomimo iż byłem wzywany (...) granica ewidencyjna na gruncie w trakcie rozgraniczenia nie pokrywa się ze stanem faktycznego użytkowania."

W uzupełnieniu odwołania w piśmie z 24 lipca 2017 r. skarżący poruszyli kwestię prac modernizacyjnych obrębu K.

Opisaną na wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Wyjaśnił, że we wniosku z dnia 27 września 2016 r. skarżący wskazali, iż geodeta W. M. dopuścił się nieprawidłowości podczas wykonywania prac geodezyjnych w 1991 r. Podkreślili, że w postępowaniu rozgraniczeniowym geodeta upoważniony wykorzystuje nieprawidłowości geodety M. i chcą to zalegalizować, pomimo iż na gruncie są widoczne punkty graniczne.

W związku z powyższym skarżący zażądali od Starosty, aby wszczął postępowanie z urzędu w tej sprawie.

Wnioskodawcy w kolejnym piśmie z dnia 14 października 2016 r. podkreślili, że na mapie ewidencyjnej granica działki nr [...] nie przebiega w linii prostej, natomiast w dokumentach granica przebiega w takiej właśnie linii. Wnieśli zatem o zmianę granicy działki nr [...] na mapie ewidencyjnej.

Na skutek rozpatrzenia ww. pism Starosta wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, które z kolei zostało uchylone przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. W efekcie powyższego, realizując zalecenia organu II instancji Starosta rozdzielił postępowanie na prowadzone: w oparciu o przepisy dotyczące państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz dotyczące ewidencji gruntów i budynków (aktualizacji).

Następnie organ przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy w sprawie. Wskazał, że dla obrębu K obowiązującą mapą ewidencji gruntów i budynków jest mapa numeryczna, która została zatwierdzona modernizacją ewidencji gruntów i budynków ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa z 8 listopada 2013 r., poz. 6394. Z akt sprawy wynika, że w ramach modernizacji wykonawca prac po analizie dokumentacji geodezyjno-prawnej zgromadzonej w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym zobowiązany był, w drodze wywiadu i pomiarów terenowych, wyjaśnić niezgodności pomiędzy przebiegiem granic wykazanym na mapach analogowych a przebiegiem wynikającym z operatów źródłowych, wykraczające znacznie poza dokładność kartometryczną map. Zgodnie z art. 24a ust. 9 Prawa geodezyjnego i kartograficznego każdy, czyjego interesu prawnego dotyczyły dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, mógł w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji o modernizacji zgłaszać zarzuty do tych danych (tj. do dnia 8 grudnia 2013 r.). Zarzuty zgłoszone po tym terminie traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

Akta sprawy zawierają kopię wykazu podmiotów (załącznik do protokołu wyłożenia), które stawiły się na wyłożeniu projektu operatu opisowo-kartograficznego. Skarżący nie skorzystali z tej możliwości, w związku z tym nie wnieśli ani uwag ani zastrzeżeń do wyłożonego projektu. Nie ma też informacji, o zgłoszeniu przez zainteresowanych zarzutów do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym. Jak wyjaśnił organ, pismo inicjujące niniejsze postępowanie zostało potraktowane, zgodnie z art. 24a ust. 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, jako wniosek o zmianę danych ewidencyjnych.

Inspektor wskazał, że w bazie danych ewidencji gruntów i budynków obrębu K ujawniono w jednostce rejestrowej:] działkę nr [...] o powierzchni 0,04 ha (objętą księgą wieczystą [...]), w której jako współwłaścicieli wpisano na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej D. i Z. P. (1/2cz.) i A. i W. T. (1/2cz.); [...] działkę nr [...] o powierzchni 0,15 ha (objętą księgą wieczystą [...]), w której jako współwłaścicieli wpisano na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej L. i A. W.

Stan prawny w operacie ewidencyjnym jest zgodny ze stanem ujawnionym w księgach wieczystych.

Jak wyjaśnił organ, na analogowej mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 (na której wkreślano kolejne zmiany danych ewidencyjnych w zakresie numerów działek, oznaczenia użytków i przebiegu granic, przekreślając równocześnie kolorem czerwonym nieaktualne dane), obowiązującej przed przeprowadzeniem modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu K, na granicy pomiędzy działkami nr [...] a nr [...] ujawnione jest jej załamanie. Na mapie brak jest skreśleń (w kolorze czerwonym), które świadczyłyby o wprowadzanych zmianach w zakresie przebiegu przedmiotowej granicy. Inspektor również wskazał, że wiatach 70-tych XX wieku w obrębie K zostało przeprowadzone uwłaszczenie gruntów, w ramach którego M. T. nabyła na własność aktem własności ziemi nr [...] z 30 listopada 1978 r. działkę ewidencyjną nr [...] (z której powstała działka nr [...]) - w granicach wykazanych na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000. W protokole przesłuchania sporządzonym przed wydaniem Aktu Własności Ziemi M. T. i świadkowie podpisem potwierdzili, że "granice i użytkowanie nie stanowią przedmiotu sporu". Na podstawie bezpośredniego porównania ustalono, że przebieg granicy na mapie analogowej jest zbieżny z przebiegiem ujawnionym na obowiązującej mapie ewidencyjnej prowadzonej w wersji cyfrowej, mapie zasadniczej oraz w operatach technicznych nr: [...], [...] Natomiast na mapie katastralnej w skali 1:2880, w operatach technicznych z podziału parcel gruntowych nr: [...], [...] oraz w operacie technicznym nr [...], przebieg przedmiotowej granicy ujawniono jako linia prosta (brak załamań). Powyższe zostało przeanalizowane i ustalone również przez geodetę uprawnionego W. S. i znalazło odzwierciedlenie w sprawozdaniu technicznym (będącym integralną częścią operatu technicznego nr [...]), cytuję "z uwagi na rażące rozbieżności w materiałach wyjściowych zaproponowałem stronom rozgraniczenie". W państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym zalega operat techniczny [...] zawierający wyniki rozgraniczenia rzeczonej granicy, w którym znajdują się kopie ww. dokumentów. Pismem z 14 listopada 2016 r., znak [...], Burmistrz Miasta i Gminy, na mocy art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, pozytywnie zaopiniował wykonanie czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz sporządzenie dokumentów z rozgraniczenia nieruchomości zgodnie z przepisami. Postępowanie rozgraniczeniowe do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone.

Inspektor wyjaśnił, że na skutek rozpatrzenia pism skarżących Starosta przeanalizował dokumentację dostępną w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym i ustalił, że dane ujawnione na obowiązującej mapie ewidencyjnej są zgodne z analogową mapą ewidencyjną, ujawnione i niezmienione od założenia nowej ewidencji gruntów i budynków w 1980 r. D. i Z. P. oraz A. T. (współwłaściciele działki nr [...]), po zapoznaniu się z aktami I instancji w dniach 30 maja 2017 r. i 5 czerwca 2017 r. oświadczyli, że w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym brak jest aktualnych dokumentów mówiących o zmianie przebiegu granicy, a przebieg granicy zostanie ustalony w ramach toczącego się postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie do ww. dokumentacji technicznej znajdującej się w zasobie geodezyjnym, dotykającej granicy pomiędzy działkami nr [...] a nr [...], organ I instancji wskazał, że nie może ona stanowić podstawy aktualizacji danych ewidencyjnych, ponieważ nie spełnia aktualnych standardów technicznych obowiązujących w geodezji i kartografii. W/w dokumenty mogą jedynie stanowić materiał dowodowy w postępowaniu rozgraniczeniowym. Operaty te spowodowały zmiany danych dotyczące podziału nieruchomości, ale nie ustalały przebiegu granicy między działką nr [...] a działką nr [...]. Powyższe stanowisko Starosty, organ odwoławczy podzielił.

Organ podkreślił, że z treści żądań zawartych w pismach skarżących wynika, że intencją ich nie było wprowadzenie zmian na podstawie nowych dokumentów, gdyż takich nie przedłożyli, lecz korekta błędnie - w ich ocenie, dokonanych wpisów w przeszłości.

Inspektor wskazał, że przepis art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d Prawa geodezyjnego i kartograficznego, stanowi, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji. Stosownie zaś do treści § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., - Dz.U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem sprawie ewidencji gruntów i budynków), aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu wyeliminowania danych błędnych, lub zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym danymi prawidłowymi. Zatem Starosta zobligowany ww. przepisami zobowiązany był do dokonania ustaleń, czy przedstawienie przebiegu przedmiotowej granicy w operacie ewidencyjnym jest aktualne, tzn. zgodne z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co zdaniem organu odwoławczego, uczynił.

Organ podał, że wszelkie zmiany w operacie ewidencyjnym mogą być dokonywane tylko wtedy, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny, a zmiany wpisów maja swoje oparcie w dokumentach zasobu. Organy ewidencyjne mogą prostować błędne wpisy, ale nie mogą we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentacji stanowiącej podstawę wpisów, choć przyjmując tę dokumentację maja obowiązek badać zgodność wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych z przepisami ustawy. Ich kompetencje polegają bowiem tylko na rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian (wyrok NSA -1 OSK 2901/14). Ewidencja gruntów i budynków nie ma bowiem charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlenie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie nowego (wyroki WSA, sygn. akt III SA/Kr 960/12, sygn. akt III SA/Lu 86/12). Nie można na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów lub sądów (wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 15/14) czego de facto w swoich pismach żądają skarżący.

W opinii organu odwoławczego, wskazane przez wnioskodawców dokumenty archiwalne nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie przedmiotowym a przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] a nr [...] ujawniony na obowiązującej mapie ewidencyjnej jest zbieżny z przebiegiem ujawnionym na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000, która powstała w ramach założenia ewidencji gruntów i budynków. Dokumentacja przedkładana przez strony oraz wymieniona w ich pismach straciła walor aktualności, a skoro ewidencja gruntów i budynków ma odzwierciedlać stan aktualny, to zmiany w ewidencji w zakresie przebiegu granic działek ewidencyjnych mogą być wprowadzane na podstawie dokumentów wymienionych w § 36 rozporządzenia, ale spełniających obowiązujące wymagania w zakresie dokładności oraz standardów technicznych. Ponadto aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną ponieważ nie może ona naruszać zasady aktualności i nie może rodzić sporów.

Mając na uwadze zarzuty sformułowane w odwołaniu oraz pismach skarżących dotyczące operatu technicznego sporządzonego przez geodetę uprawnionego W. M. (nr [...]), w tym braku notatki mówiącej o tym, że granica może ulec przesunięciu o 2 metry, organ poinformował, że w tej kwestii przedstawił on swoje stanowisko w decyzji z [...] 2017r. nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Starosty orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie "nieprawidłowości zawartych w operacie pomiarowym nr [...] wykonanym przez geodetę uprawnionego W. M.".

Inspektor wyjaśnił, że z pism skarżących, jak również uwag zgłoszonych w ramach przeglądania akt sprawy, wynika, że ich zarzuty dotyczą przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] obręb K gmina W, ustalonego w ramach toczącego się postępowania rozgraniczeniowego ww. nieruchomości. Postępowanie to zostało wszczęte postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy z [...] 2014r. znak [....], a operat techniczny z wykonanych czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości został włączony do ewidencji materiałów zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...]. Ta kwestia również została omówiona w uzasadnieniu ww. decyzji z [...] 2017r.

Inspektor wyjaśnił nadto, że zarzutów do przebiegu granicy ustalonego w ramach postępowania rozgraniczeniowego nie można rozpatrywać w postępowaniu z zakresu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. W postępowaniu takim nie rozstrzyga się bowiem sporów o zasięg prawa własności. Organ ewidencyjny jest jedynie rejestratorem zmian prawnych, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a może tego dokonać wyłącznie w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe, akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów. Rejestr ma więc charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Ustalenie przebiegu granic spornych poprzez określenie położenia punktów granicznych i linii granicznych i utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie ma miejsce w toku rozgraniczenia nieruchomości, którego przeprowadzenie należy do właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) a w dalszej kolejności - sadu (art. 34 ust. 1, 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Także spór co do położenia znaków granicznych, wznowionych bez prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny (art. 39 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Najpierw powinno dojść do rozstrzygnięcia sporu w drodze odpowiedniego postępowania administracyjnego względnie procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (wyrok NSA, sygn. akt I OSK 719/07).

Na marginesie wskazano, że mając na uwadze żądania skarżących, iż w 2010 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na wniosek z 26 kwietnia 2010 r. przeprowadził postępowanie (opisane w decyzji z [...] 2017 r.), które doprowadziło do ustalenia, że operat techniczny nr [...] zawiera uchybienia, co jednak nie miało wpływu na przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] ujawniony na mapie ewidencji gruntów i budynków, na podstawie dokumentacji zawartej w operacie nie nastąpiła zmiana przebiegu granicy działki [...] z działką [...].

W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zarówno analiza ww. przepisów jak i materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje jednoznacznie, iż decyzja Starosty orzekająca o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych jest zgodna z prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wyrazili swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu, według wyżej wskazanych kryteriów, kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa w stopniu skutkującym ich uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie administracyjnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2101, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), w tym art. 24 ust. 2c tejże ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami (vide: art. 20 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

Stosownie do postanowień art. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

W myśl art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie : a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

W świetle powyższych regulacji oraz art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego za prawidłowe należało ocenić działania organów ewidencyjnych, które potraktowały wniosek skarżących z dnia 27 września 2016 r., jako żądanie dokonania aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami składającymi się z działek ewid. nr [...] i nr [...].

Wskazać bowiem należy, że stosownie do postanowień art. 24a ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych.

Wówczas, jak stanowi ust. 2 art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, o czym informuje przez wywieszenie informacji na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego, jak to stanowi ust. 3 art. 24a. Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Po etapie informacji o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz o trybie związanego z tym postępowania, starosta, zgodnie z przepisem art. 24a ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wykłada na okres 15-tu dni roboczych do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego, projekt operatu opisowo-kartograficznego. Wyłożenie do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego modernizacji, stosownie do przepisu art. 24a ust. 5 Prawa geodezyjnego i kartograficznego winno być poprzedzone wywieszeniem na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa i właściwego urzędu gminy na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, informacji o terminie i miejscu wyłożenia projektu, a także ogłoszeniem tej informacji w prasie o zasięgu krajowym.

Zgodnie z przepisem art. 24a ust. 6 Prawa geodezyjnego i kartograficznego każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych (co do zgłoszonych uwag zapada rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odrzuceniu uwag przy udziale wykonawcy prac geodezyjnych, kartograficznych lub taksacyjnych związanych z projektem operatu ewidencyjnego modernizacji. Upoważniony pracownik w protokole sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia; vide: art. 24a ust. 7 ustawy).).

Po wyłożeniu operatu opisowo – kartograficznego na okres 15 dni roboczych, a więc po upływie terminu, o którym mowa w ust. 4, projekt ten staje się operatem gruntów i budynków, a informację o tym Starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa (vide art. 24a ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Z chwilą upływu ww. terminu projekt operatu opisowo-kartograficznego z mocy prawa staję się więc operatem opisowo-kartograficznym (art. 24a ust. 6 i ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Zgodnie natomiast z przepisami art. 24a ust. 9 i 10 Prawa geodezyjnego i kartograficznego środkiem prawnym służącym do kwestionowania danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo kartograficznym, przez osoby, których interesu prawnego dotyczą te dane, są zarzuty, o uwzględnieniu lub odrzuceniu których starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10 art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

W myśl natomiast art. 24a ust. 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego zarzuty zgłoszone po upływie terminu określonego w ust. 9, tj. po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o tym, że projekt operatu stał się operatem ewidencji gruntów i budynków, traktowane są jako wnioski o zmianę danych objętych ewidencją.

Wobec powyższego prowadzenie postępowania z wniosku skarżących w przedmiocie aktualizacji danych operatu ewidencji gruntów i budynków było poprawne.

Rację też mają orzekające organy, że brak było przesłanek do dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami składającymi się z działek nr [...] i nr [...].

Istotnie obowiązkiem starosty jest czuwanie na aktualnością operatu.

Aktualizacja operatu polega na wprowadzeniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Zgodnie z § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1034, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków) Przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;

2) w celu podziału nieruchomości;

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, jak stanowi ust. 1 § 37 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie wg zasad wskazanych w §§ 38 i 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Skoro w niniejszym postępowaniu ustalono, że dane ujawnione na obowiązującej mapie ewidencyjnej co do przebiegu granicy pomiędzy spornymi nieruchomościami są zgodne z analogową mapą ewidencyjną i są niezmienione od założenia nowej ewidencji gruntów i budynków, to organy podjęły zasadne rozstrzygnięcia odmawiając skarżącym aktualizacji tych danych. W tym przypadku nie wykryto żadnego błędu organów, który mógłby ewentualnie stanowić podstawę do dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Czym innym jest błędne sporządzenie dokumentacji geodezyjnej poprzez błędne, czy też niewłaściwe ustalenie przebiegu granicy, a czym innym jest nieodpowiadanie dokumentacji standardom technicznym i aktualności. Trafnie zatem podniosły orzekające organy, że materiały geodezyjne, wskazane w piśmie z dnia 14 października 2016 r. w postaci mapy podziału sądowego nr [...], [...], mapy katastralnej w skali 1:2880, operat [...] nie mogły stanowić samodzielnej podstawy do dokonania aktualizacji operatu w tym zakresie, skoro straciły swoją aktualność i nie spełniają standardów technicznych. Trafnie więc argumentują organy, w szczególności organ odwoławczy, że "W/w dokumenty mogą jedynie stanowić materiał dowodowy w postępowaniu rozgraniczeniowym (...) Operaty te spowodowały zmiany danych (...) dotyczące podziału nieruchomości, ale nie ustalały przebiegu granicy między działką nr [...], a działką nr [...]." Ten ostatni aspekt jest niezmiernie ważny i wymaga podkreślenia – wskazane operaty nie ustalały przebiegu granicy pomiędzy spornymi działkami. Zgodzić się zatem należało z argumentami organów, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego, podkreślić należy z całą stanowczością, stanu prawnego nieruchomości i potwierdzać zaistniały stan ukształtowany na podstawie innych źródłowych i aktualnych dokumentów. Wskazane więc przez skarżących dokumenty archiwalne nie mogły w żadnej mierze stanowić samodzielnej podstawy do dokonania aktualizacji operatu. Aktualizacja operatu nie może tworzyć nowego prawa, jak i nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną. Skarżący muszą zatem zrozumieć, że tak naprawdę ich wniosek zmierzał do korekty – w ocenie skarżących błędnie dokonanych w przeszłości wpisów – a nie do wprowadzenia zmian na podstawie aktualnej dokumentacji. Zresztą takiej skarżący nie przedłożyli. Dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2000 r., o sygn. akt IV SA/Wa 1558/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić zatem należy, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno - deklaratoryjny, ujawnianie w niej określonych praw do gruntu, spełnia tylko funkcję informacyjną. Wpis w ewidencji gruntów i budynków nie kreuje zatem stanu prawnego nieruchomości (tj. np. nie przyznaje nikomu prawa własności), a jedynie potwierdza ten stan prawny. Oznacza to, że organ ewidencyjny, jedynie rejestruje w ewidencji gruntów i budynków, te stany prawne, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i wynikają z potwierdzających je dokumentów. Nie jest on natomiast uprawniony, do rozstrzygania sporów dotyczących tego, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, jeśli nie jest to możliwe do ustalenia na podstawie przedłożonych dokumentów.

Obowiązek starosty utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, o którym mowa w § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie może być więc rozumiany jako automatyczne "prostowanie" wszelkich danych operatu na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporu granicznego bądź własnościowego. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz cyt. rozporządzenia wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie.

Racje mają więc organy, że skoro skarżący uważają, że przebieg granicy pomiędzy spornymi nieruchomościami przebiega inaczej niż to jest odzwierciedlone aktualnie w operacie ewidencji gruntów i budynków, to rozstrzygnąć ten spór należy i można tylko w postępowaniu rozgraniczeniowym, które zresztą zostało już uruchomione, ale jeszcze nie zakończyło się. Dopiero zatem jego wynik, dać może podstawę do dokonania przez organy ewidencyjne aktualizacji danych ewidencyjnych w zakresie przebiegu granicy pomiędzy spornymi nieruchomościami.

Z powyższym względów skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.

Przy wydawaniu kontrolowanych decyzji organy nie dopuściły się bowiem ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Decyzje są w ocenie Sądu prawidłowe.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżących – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.