Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 874/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 59 par. 1 pkt 9, art. 70 par. 6, art. 70 par. 8, art. 258 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c), art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. o nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 597,- zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec P. K. (dalej jako: "zobowiązany" lub "skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zobowiązania podatkowe: - z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: od marca do grudnia 2001 r., grudzień 2003 r., grudzień 2004 r., grudzień 2005 r., grudzień 2006 r., grudzień 1998 r.; - z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: od lutego do maja i od lipca do października 1999 r., od lutego do kwietnia 2000 r., od kwietnia do grudnia 2001 r., od października do grudnia 2003 r., od stycznia do marca 2004 r., październik, listopad 2005 r. i od stycznia do marca 2006 r. W toku tego postępowania dochodzone zobowiązania podatkowe zostały zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej zwykłej na nieruchomościach, dla których Sąd Rejonowy [...] w [...] prowadzi księgi wieczyste nr [...] (wpis hipoteki w dniu [...] września 2008 r.) i nr [...] (wpis hipoteki w dniu [...] sierpnia 2004 r.).

Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 - w skrócie: "u.p.e.a."), podnosząc przedawnienie obowiązku podatkowego.

W argumentacji wniosku zobowiązany wskazał, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. - w skrócie: "O.p.") w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., który stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki, został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Zobowiązany podkreślił, że stwierdzona przez Trybunał cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., albowiem w przepisie tym została powtórzona norma prawna zawarta w art. 70 § 6 O.p. Wobec tego, zdaniem zobowiązanego, w oparciu o art. 70 § 8 O.p. nie można wywodzić, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na skutek zastosowanych środków egzekucyjnych o których podatnik został zawiadomiony, zobowiązania podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres: od marca do grudnia 2001 r. i grudzień 2003 r. przedawniłoby się w dniu [...] grudnia 2010 r.; za okres grudzień 2004 r., grudzień 2005 r. i grudzień 2006 r. przedawniłoby się w dniu [...] stycznia 2013 r. oraz za grudzień 1998 r. przedawniłoby się w dniu [...] grudnia 2010 r. Zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do maja i od lipca do października 1999 r., od lutego do kwietnia 2000 r., od kwietnia do grudnia 2001 r., od października do grudnia 2003 r., od stycznia do marca 2004 r. przedawniłyby się w dniu [...] grudnia 2010 r., za miesiące październik i listopad 2005 r. przedawniłyby się w dniu [...] stycznia 2011 r. oraz za miesiące od stycznia do marca 2006 r. przedawniłyby się w dniu [...] stycznia 2012 r. Jednocześnie organ wskazał, że zobowiązania te zabezpieczone są hipoteką i na podstawie art. 70 § 8 O.p. mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki.

Odnosząc się do podniesionej przez zobowiązanego we wniosku argumentacji, organ stwierdził, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, wskazał na konieczność podjęcia przez ustawodawcę działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 O.p. z uwagi na analogiczną treść tego przepisu z treścią nieobowiązującego już przepisu art. 70 § 6 O.p., to jednak do chwili obecnej art. 70 § 8 O.p. nie został przez ustawodawcę uchylony, czy chociażby znowelizowany przy uwzględnieniu zastrzeżeń Trybunału. W związku z tym organ I instancji stwierdził, że wobec mocy obowiązującej przepisu art. 70 § 8 O.p. nie może odmówić jego zastosowania. W związku z tym nie może uznać, że zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przedawniło się, a co za tym idzie postępowanie egzekucyjne powinno zostać z tego powodu umorzone.

W zażaleniu z dnia [...] sierpnia 2019 r. zobowiązany wniósł o uchylenie powyższego postanowienia organu I instancji zarzucając naruszenie art. 70 § 8 O.p. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką nie przedawnia się, pomimo uznania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, że niekonstytucyjność przepisu art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. obejmuje również treść art. 70 § 8 O.p.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w judykaturze ukształtował się pogląd, że brzmienie przepisów art. 70 § 6 i art. 70 § 8 O.p. oraz zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego konstatacje, uzasadniają wniosek, że także - obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r. - art. 70 § 8 O.p. nie spełnia standardów konstytucyjnych. Jednakże organ II instancji zaznaczył, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., nie wyeliminowało formalnie z obrotu prawnego art. 70 § 8 O.p. Ten ostatni przepis wciąż nie został zmieniony, pomimo szeregu nowelizacji O.p. Wobec tego, z uwagi na treść art. 70 § 8 O.p., w ocenie organu odwoławczego, zaległości podatkowe zobowiązanego nie uległy przedawnieniu. Słusznie zatem organ egzekucyjny uznał, że wobec mocy obowiązującej przepisu art. 70 § 8 O.p. nie można odmówić jego zastosowania. W konsekwencji nie ma podstaw do uznania, że zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką uległo przedawnieniu.

W skardze z dnia [...] października 2019 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, P. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 70 § 8 O.p. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką nie przedawnia się, pomimo uznania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, że niekonstytucyjność przepisu art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., obejmuje również treść przepisu art. 70 § 8 O.p.

W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na stanowisko judykatury, stwierdził, że art. 70 § 8 O.p nie spełnia standardów konstytucyjnych w zakresie w jakim powtarza normę prawną z art. 70 § 6 O.p., tj. wyłącza przedawnienie zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową. Wykładnia art. 70 § 8 O.p. dokonywana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, zastrzeżeń konstytucyjnych powinna prowadzić do wniosku, że art. 70 § 8 O.p jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Należy zatem przyjąć, że zobowiązania podatkowe, nawet te zabezpieczone hipoteką, ulegają przedawnieniu na ogólnych zasadach z uwagi na wtórną niekonstytucyjność art. 70 § 8 O.p. Z powyższego autor skargi wywiódł, że wobec upływu terminu określonego w art. 70 § 1 O.p. zaległości podatkowe, o których mowa w zaskarżonym postanowieniu uległy przedawnieniu, co jest równoznaczne z ich wygaśnięciem.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a.").

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutu sformułowanego w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego, według którego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu przedawnienia opartego na twierdzeniu o niezgodności z Konstytucją RP art. 70 § 8 O.p., w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości podatkowe skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: od marca do grudnia 2001 r., grudzień 2003 r., grudzień 2004 r., grudzień 2005 r., grudzień 2006 r., grudzień 1998 r.; z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: od lutego do maja i od lipca do października 1999 r., od lutego do kwietnia 2000 r., od kwietnia do grudnia 2001 r., od października do grudnia 2003 r., od stycznia do marca 2004 r., październik, listopad 2005 r. i od stycznia do marca 2006 r.

Spór między stronami koncentruje się wokół możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 70 § 8 O.p., w którego treści zawarta jest norma prawna tożsama, co do skutków prawnych z normą wynikającą z przepisu art. 70 § 6 O.p., obowiązującego w okresie od [...] stycznia 1998 r. do [...] grudnia 2002 r., a uznanego przez Trybunał Konstytucyjny w powołanym przez skarżącego wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12, za niezgodny z Konstytucją RP.

Zdaniem organów obu instancji, zobowiązania podatkowe skarżącego wskazane w tytułach wykonawczych, na podstawie których organ egzekucyjny prowadzi wobec majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne, nie uległy przedawnieniu bowiem zobowiązania te zostały zabezpieczone hipoteką przymusową na należących do skarżącego nieruchomościach. Jednocześnie organy egzekucyjne wyraziły stanowisko, że dopóki Trybunał Konstytucyjny nie stwierdzi niezgodności przepisu art. 70 § 8 O.p. z Konstytucją RP, to muszą respektować zasadę domniemania jego konstytucyjności. W związku z powyższym uznały, że w sprawie nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności, a tym samym nie można umorzyć postępowania egzekucyjnego.

Według przeciwnego poglądu skarżącego, zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przedawnia się na skutek uznania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, że niekonstytucyjność przepisu art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., obejmuje również treść przepisu art. 70 § 8 O.p. Wobec tego, zdaniem skarżącego, w oparciu o art. 70 § 8 O.p. można wywodzić, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu.

Przystępując do rozstrzygnięcia tak zarysowanego sporu przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Powołany przepis wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. W myśl art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Przedawnienie obowiązku wynikającego z decyzji może doprowadzić do sytuacji, w której w obrocie prawnym znajduje się, co prawda, taki akt prawny (np. decyzja), ale z uwagi na przedawnienie nie istnieje już obowiązek, który pierwotnie z tego aktu wynikał. W przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego określonego w decyzji ostatecznej, organ podatkowy zobowiązany jest stwierdzić wygaśnięcie takiej decyzji na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 O.p.

Podkreślenia wymaga, że zagadnienie prawne stanowiące przedmiot sporu w niniejszej sprawie było już przedmiotem rozważań w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia: 6 czerwca 2018 r. sygn. akt 1454/16, 29 marca 2018 r. sygn. akt I FSK 17/18, 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I FSK 1976/17, 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1834/15, 9 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 3236/16 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela zawartą w tych judykatach argumentację i aprobuje ocenę prawną tam wyrażoną, stąd też w dalszej części uzasadnienia będzie posługiwał się argumentacją zbieżną z tą, która została przedstawiona w tych wyrokach.

Przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 była zgodność z Konstytucją RP art. 70 § 6 O.p., który to przepis w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Obecnie przepisowi temu odpowiada art. 70 § 8 O.p.

W wyroku tym Trybunał stwierdził m.in., że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Natomiast analizując w uzasadnieniu swego wyroku skutki stwierdzonej niekonstytucyjności przepisu Trybunał Konstytucyjny wskazał wprost, że choć zakwestionowany przepis od dnia [...] stycznia 2003 r. nie miał już zastosowania do nowych zabezpieczeń należności podatkowych z uwagi na utratę mocy obowiązującej, zawarta w nim norma prawna została powtórzona i rozszerzona (o zastaw skarbowy) w art. 70 § 8 O.p. Ten ostatni przepis nie był wprawdzie formalnie przedmiotem orzekania (nie stanowił bowiem podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej), lecz w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w niniejszym wyroku. Z punktu widzenia Konstytucji, podczas kontroli podatkowej nie jest dozwolone ani uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone, ani dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. Uzasadnia to konieczność podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji niniejszego wyroku pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 O.p. z przyczyn wskazanych wyżej.

W ocenie Sądu wykładnia przepisu art. 70 § 8 O.p. - przy uwzględnieniu zastrzeżeń Trybunału Konstytucyjnego zawartych w powołanym wyroku, co do zgodności art. 70 § 6 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji - nie może prowadzić do takiego rezultatu, że w przypadku zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową na podstawie niekonstytucyjnej normy art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., zabezpieczenie to nie wywołuje żadnych skutków prawnych w zakresie biegu terminu przedawnienia, a w sytuacji zobowiązań podatkowych zabezpieczonych taką hipoteką na podstawie obowiązującej od [...] stycznia 2003 r. analogicznej normy prawnej ujętej w ramach art. 70 § 8 O.p. - wywołany jest skutek w postaci nieprzedawniania się tych zobowiązań. Taka wykładnia naruszałaby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, poprzez wprowadzenie zróżnicowanej sytuacji prawnej podatników (z przyczyny niezależnej od nich), w zależności od tego, czy podstawą prawną zabezpieczenia hipotecznego była norma ujęta w art. 70 § 6 O.p., czy w art. 70 § 8 tej ustawy.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany na tle art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., przyjąć trzeba jako wskazówkę interpretacyjną w zakresie, w jakim Trybunał stwierdził, że w stosunku do art. 70 § 8 O.p. - "w sposób oczywisty mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w niniejszym wyroku".

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, w związku z czym wszystkie organy władzy publicznej, w tym również organy władzy sądowniczej, mają obowiązek przestrzegania tych orzeczeń. Orzeczenie o niezgodności aktu normatywnego lub jego części z aktem usytuowanym wyżej w hierarchii źródeł prawa skutkuje utratą jego mocy obowiązującej, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności.

W związku z powyższym, dokonując prokonstytucyjnej wykładni normy art. 70 § 8 O.p. stwierdzić należy, że cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który dotyczy normy prawnej wynikającej z art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., potwierdza także niekonstytucyjność normy art. 70 § 8 O.p., która to norma zawiera analogiczne do art. 70 § 6 O.p. uregulowanie. Powtórzenie normy art. 70 § 6 O.p. w ramach art. 70 § 8 O.p., powoduje, że przepis ten nie odpowiada wzorcowi konstytucyjnemu przewidzianemu w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w sposób oczywisty mają do niego zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12.

Podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 maja 2007 r. o sygn. SK 36/06 (publ. OTK-A z 2007 r. nr 6, poz. 50) wskazał, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem. NSA z kolei w wyroku z dnia 24 października 2013 r., o sygn. akt II FSK 2673/11, trafnie podniósł, że przepis oceniony jako niekonstytucyjny nie może zostać uznany za zgodną z prawem podstawę rozstrzygnięcia spraw podatkowych oraz podstawę ich kontroli przez sądy administracyjne. Przepis ten nie powinien być zatem stosowany z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją. Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt V CSK 377/15, orzekł, że traktując formalnie sprawę należałoby powiedzieć, że uznanie za niekonstytucyjny art. 70 § 6 O.p. nie oznacza niezgodności z Konstytucją art. 70 § 8 O.p. Zdaniem Sądu Najwyższego, nie można jednak twierdzić, że kontynuator tego przepisu, nadal tkwiący w ustawie pod zmienionym numerem (art. 70 § 8 O.p.) obowiązuje tak, jakby go wyrok o niekonstytucyjności poprzednika w ogóle nie dotyczył. Niezgodność z Konstytucją RP dotyczy określonej normy prawnej, którą przepis wyraża, a nie jednostek redakcyjnych, pełniących wyłącznie rolę porządkującą wewnątrz aktu prawnego, w którym się znajduje.

W kontekście powyższych rozważań należy zatem stwierdzić, że zaprezentowane w zaskarżonych postanowieniach rozumienie art. 70 § 8 O.p. przez organy egzekucyjne pomija dyrektywę interpretacyjną wykładni w zgodzie z Konstytucją, gdyż - uwzględniając treść i motywy wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 40/12 - prowadzi do stosowania normy, której walor konstytucyjności Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie zakwestionował w motywach ww. wyroku, a jednocześnie godzi w konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej. W tym miejscu należy także zaznaczyć, że wprawdzie prawidłowe jest stanowisko organów, iż stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., nie wyeliminowało formalnie z obrotu prawnego art. 70 § 8 O.p., to jednak - w świetle jednoznacznych motywów tego orzeczenia, odnoszących się również do walorów konstytucyjnych tego ostatniego przepisu - uzasadnia powyższą jego wykładnię, prowadzącą do wniosku, że nie może on stanowić materialnoprawnej przesłanki wydawanych rozstrzygnięć administracyjnych, gdyż godziłoby to w normy art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że organy egzekucyjne uznając, iż zobowiązania podatkowe skarżącego wskazane w tytułach wykonawczych, na podstawie których organ egzekucyjny prowadzi wobec majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne, nie uległy przedawnieniu dlatego, że zostały zabezpieczone hipoteką, opierając się przy tym wyłącznie na literalnej - a więc niezgodnej z Konstytucją - wykładni art. 70 § 8 O.p. dopuściły się naruszenia tego przepisu prawa materialnego. Konsekwencją tego uchybienia było także naruszenie przepisów art. 2, art. 7, art. 8 oraz art. 64 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Tym samym na uwzględnienie zasługiwał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 70 § 8 O.p.

Zdaniem Sądu, nie można podzielić wyrażonego przez organy egzekucyjne stanowiska odnośnie skutku wpisów do ksiąg wieczystych hipoteki przymusowej na nieruchomościach skarżącego, które nastąpiły w dniach [...] sierpnia 2004 r. i [...] września 2008 r., w zakresie biegu terminu przedawnienia jego zobowiązań podatkowych. W przypadku bowiem zobowiązań egzekwowanych w oparciu o u.p.e.a., wygaśnięcie takiego zobowiązania wskutek przedawnienia stanowi samoistną przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, czy zostało zabezpieczone hipoteką, czy też nie.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem Sądu, dokona prawidłowej interpretacji art. 70 § 8 O.p. Następnie organ winien ustalić, czy przedmiotowe zaległości podatkowe skarżącego nie uległy przedawnieniu na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1 - § 7 O.p. W przypadku ewentualnego stwierdzenia, że konkretne zaległości podatkowe skarżącego uległy przedawnieniu, wówczas obowiązkiem organu egzekucyjnego będzie umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do tych zaległości podatkowych. Stwierdzenie przedawnienia powoduje bowiem, że dochodzony obowiązek wygasł, co skutkuje koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).