Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2108/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Dzielnicy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy Ursynów Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 650/17 w sprawie ze skargi B.W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Ursynów Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 650/17 na skutek skargi B. W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Ursynów m. st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Jednocześnie orzekł o zasądzeniu kosztów pomocy prawnej na rzecz skarżącej.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Zarząd Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy podjął w dniu [...] lipca 2014 r. uchwałę nr [...] w sprawie rozstrzygnięcia o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu i postanowił skreślić B. W. z listy osób oczekujących na najem lokalu z zasobu Warszawy.

Na skutek skargi B. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2161/14 stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 84/16, oddalił wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazał m.in., że "Do akt postępowania kasacyjnego Zarząd Dzielnicy Ursynów, również, jak B. W., przedłożył dokumenty, mające świadczyć o zasadności zaskarżonej uchwały. Dowody te to m.in.: notatka z 26 listopada 2015 r. z wizji nieruchomości przy ul. [...] przeprowadzonej tego dnia, z której wynika, że B. W. o wizji nie była powiadomiona, a nadto, że w trakcie tej wizji nic nie ustalono oraz dwa oświadczenia z 13 kwietnia 2016 – jedno dwóch radnych Dzielnicy Ursynów, drugie Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych, w których stwierdzono, że w lokalu zostały przeprowadzone wizje lokalne (radne), wizja lokalna w marcu lub kwietniu (Naczelnik Wydziału), w trakcie których stwierdzono, że B. W. mieszka u syna, warunki są dobre, natomiast zniszczona jest część domu należąca do zmarłego W. G. Dokumenty te nie mogą być zakwalifikowane jako dowody w sprawie, zostały bowiem sporządzone post factum, na użytek postępowania ze skargi kasacyjnej. Świadczą natomiast tylko o tym, że Zarząd Dzielnicy przed podjęciem zaskarżonej uchwały nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego, zatem nie spełnił wymogów wnikliwej analizy warunków mieszkalnych B. W., o czym mowa w § 22 ust. 2 Uchwały."

Zarząd Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy uchwałą z [...] stycznia 2017 r. nr [...] w sprawie skreślenia z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, działając na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1438) oraz § 50 ust. 1 i § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy stanowiącego załącznik Nr 12 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 420) oraz § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725) oraz § 28 ust. 4 i ust. 5, § 26 ust. 3 i ust. 4, w związku z § 4 pkt. 1 oraz § 22 ust. 1 i ust. 2 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.) uchwalił, co następuje:

§ 1. Skreśla się B. W. z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy w Dzielnicy Ursynów,

§ 2. Wykonanie uchwały powierza się Zastępcy Burmistrza Dzielnicy Ursynów m. st. Warszawy nadzorującemu Wydział Zasobów Lokalowych,

§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia.

W uzasadnieniu podano, że B. W. umieszczona jest na liście osób zakwalifikowanych do najmu lokalu na czas nieoznaczony. Na podstawie § 28 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (ze zm.) nastąpiła weryfikacja uaktualniająca warunki uprawniające wnioskodawczynię do zawarcia umowy najmu lokalu. Dodatkowo, na podstawie § 26 ust. 3 ww. uchwały została poddana weryfikacji uaktualniającej. W wyniku przeprowadzonej analizy na podstawie § 22 cyt. uchwały ustalono, że nastąpiła zmiana okoliczności dotyczących warunków mieszkaniowych i bytowych. Mianowicie skarżąca została zakwalifikowana w roku 2006 do najmu lokalu mieszkalnego w Dzielnicy Ursynów na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o bezdomności. Aktualnie nie jest osobą bezdomną, bowiem nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a mianowicie według złożonego oświadczenia B. W. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w dzielnicy [...] od roku 2013. Ponadto wnioskodawczym dysponuje innym tytułem prawnym do lokalu przy ul. [...] (§ 22 ust. 2 pkt. 3 cyt. Uchwały) tj. prawem służebności mieszkania określonym w księdze wieczystej nr [...]. Aktualnie jest to nieruchomość zamieszkiwana przez czteroosobową rodzinę syna wnioskodawczyni, który określił jej wartość, w złożonym przez siebie oświadczeniu majątkowym, na kwotę 1 mln zł. W nieruchomości tej stale zamieszkuje małżeństwo z dwójką małoletnich dzieci, a więc należy uznać, że nieruchomość ta spełnia odpowiednie warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki mieszkalne przeznaczone na stały pobyt ludzi. Wnioskodawczyni w żaden sposób nie dokumentuje braku możliwości zamieszkania w nieruchomości, w stosunku do której przysługuje jej to prawo. Warunki mieszkaniowe zstępnych wskazują na możliwość zamieszkiwania wnioskodawczym razem z synem i jego rodziną w nieruchomości, w stosunku do której wnioskodawczym przysługuje prawo służebności mieszkania. Tutejszy Urząd dysponuje dokumentami z których wynika, że w domu przy ul. [...] powierzchnia mieszkalna zajmowana przez syna, wraz z trzyosobową rodziną wynosi 41,22m2, więc uwzględniając możliwość zamieszkania B. W. powierzchnia pokoi wyniosłaby 8,24m2/os. Brak jest dowodów uzasadniających zastosowanie § 5 ust. 2 pkt. 3 ww. uchwały. Wnioskodawczym faktycznie zamieszkuje na terenie innej dzielnicy, tj. pod adresem ul. [...]. Jest to lokal mieszkalny. Zamieszkiwanie to potwierdza własnymi oświadczeniami i trwa ono od co najmniej trzech lat. Pomimo próby ustalenia przez Wydział Zasobów Lokalowych powierzchni mieszkalnej zamieszkiwanego przez skarżącą lokalu, wymieniona nie udokumentowała swoich aktualnych warunków mieszkaniowych, pozwalających na potwierdzenie jej uprawnień do najmu lokalu z zasobu m.st. Warszawy. Przypomniano, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udokumentowania warunków mieszkaniowych, w jakich zamieszkuje. W okresie 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia aktualizacji wniosku przeprowadzonej w 2016 r. w zakresie osiąganych dochodów wynika, że w sytuacji wnioskodawczyni dochód wyniósł 1915,71 zł/os. przy ustanowionym minimum dla gospodarstwa jednoosobowego stanowiącego kwotę 220%. najniższej emerytury. Zaznaczono, że wyżej wymieniony dochód stanowi składową świadczenia emerytalnego oraz alimentów w wysokości 200 zł/m-c zasądzonych wyrokiem sądu od dnia 24 czerwca 2013 r. od jej byłego męża. B. W. w latach 2013 – 2014, poza emeryturą nie deklarowała otrzymywanych alimentów. Na podstawie § 28 ust. 4 i ust. 5, § 26 ust. 3 i ust. 4 w związku z niespełnianiem warunków określonych w § 4 pkt. 1, w wyniku dokonanej analizy na podstawie § 22 ust. 1 i ust. 2 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (z późn. zm.) należy zatem skreślić B. W. z listy osób uprawnionych do najmu lokalu z zasobów m.st. Warszawy.

Pismem z dnia 13 lutego 2017 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.

Zarząd Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy uchwałą z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], nie uwzględnił wezwania B. W. do usunięcia naruszenia prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca B. W. wniosła o stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną. Podkreślił na wstępie, że związany jest oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wydanym w tej sprawie wyroku na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że organ nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku, bowiem nie dokonał wizji nieruchomości przy ul. [...]. Ponadto nie przeprowadził, do czego był zobowiązany, analizy i oceny dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącej, jak również nie rozważył ekspertyzy budowlanej oraz opinii Ośrodka Pomocy Społecznej w kontekście zamieszkania skarżącej w powyższym lokalu i nie ocenił, czy sporny lokal nadaje się na stały pobyt ludzi w rozumieniu prawa budowlanego, bo przecież oczywiste jest, iż od dokonania ekspertyzy upłynął już dość znaczny okres czasu i w tej sytuacji stan tego lokalu nie uległ polepszeniu, lecz – zdaje się – odwrotnie. Wszak stosownie do treści § 26 ust. 3 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, lista podlega weryfikacji co 12 miesięcy i to również co do warunków technicznych lokalu. Niezależnie od powyższego organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie określił wartość udziałów, jak również nie wziął również pod uwagę, że ww. nieruchomość jest przedmiotem postępowania sądowego o zniesienie współwłasności.

Już chociażby z uwagi na powyższe, zaskarżona uchwała – zdaniem Sądu – nie może się ostać w obrocie prawnym.

Niezależnie od powyższego Sąd dalej wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Tymczasem skarżąca B. W. – wbrew argumentacji organu – jest osobą bezdomną. Odpowiada bowiem treści art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, przy uwzględnieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Wprawdzie skarżąca przebywa sporadycznie (3 – 4 noce w tygodniu, według oświadczenia skarżącej) w lokalu nr [...] przy ul. [...], to organ w żaden sposób nie wykazał, że to – jak określił – "miejsce zamieszkiwania" jest związane z przebywaniem w nim z zamiarem stałego pobytu. A zatem nie zamieszkuje w tym lokalu, ani nie jest w nim zameldowana na pobyt stały. Co zaś się tyczy ewentualnego zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...], to organ wbrew wskazaniom Sądu i co już wyżej opisano, nie ustalił, czy ze względu na stan techniczny budynku, skarżąca może w nim zamieszkać.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważył, że w świetle art. 28 ust. 1, zd. 2 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, w przypadku osób bezdomnych oraz osób wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 4, zmiana miejsca pobytu na obszarze Miasta nie może być przyczyną negatywnej weryfikacji.

Dodatkowo Sąd podkreślił, że służebność osobista nie jest tytułem prawnym do nieruchomości, a tylko – według art. 302 § 1 k.c., mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku, nie mówiąc już o tym, że służebność osobista została udzielona na 1/16 części budynku, która to część uległa zawaleniu. Zatem budynek w tej części, jak stwierdzono w ekspertyzie z roku 2005 i w piśmie Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 12 lutego 2014 r. oraz z dnia 16 maja 2016 r., nie nadaje się do zamieszkania.

W tych okolicznościach Sąd I instancji na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. 132 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Zarząd Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy, reprezentowany przez radcę prawnego, podniósł następujące zarzuty:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. § 26 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez błędną jego wykładnię polegającą na ustaleniu, że skarżona uchwała narusza art. 8 k.p.a., ponieważ godzi w zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, skoro we wspomnianym postanowieniu uchwały jest mowa o obligatoryjnej weryfikacji listy osób oczekujących na najem lokalu co 12 m-cy przynajmniej w zakresie spełniania kryterium dochodowego, a w przypadku niespełnienia któregokolwiek z kryteriów o obowiązku skreślenia danej osoby z listy;

2) naruszenie przepisów postępowania, poprzez przyjęcie, że uchwała nr [...] została wydana z istotnym naruszeniem prawa m.in. w następstwie naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zgromadzonych dowodów i czynności przedsięwziętych przez organ w trakcie ponownego rozpoznania sprawy prowadzi do wniosku, że skarga winna być oddalona albowiem nie zasługują na uwzględnienie zarzuty w niej sformułowane i w całości powtórzone w uzasadnieniu skarżonego wyroku, tj.:

a) zarzut dotyczący nierozpatrzenia w sposób wnikliwy i wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepoddania analizie w sposób pewny i wszechstronny sytuacji mieszkaniowej skarżącej, gdy z dokumentów sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ przedsięwziął wszystkie możliwe czynności w celu zrealizowania wytycznych Sądów i wytycznych wynikających z powołanej uchwały z 9 lipca 2009 r., zaś ewentualne braki dowodowe w zakresie zweryfikowania aktualnej sytuacji mieszkaniowej wynikają wyłącznie z faktu, że organ nie dysponuje środkami prawnymi, które umożliwiłyby dokonanie wizji lokalu mieszkalnego wbrew woli jego właściciela, zaś skarżąca w toku postępowania nie wykazał woli pomocy w wyjaśnieniu tych jakże istotnych okoliczności;

b) zarzut dotyczący pominięcia przez organ faktu toczenia się postępowania sądowego o zniesienie współwłasności dotyczącej nieruchomości, którą zamieszkuje syn skarżącej, skoro fakt ten jest organowi znany, a wynika zarówno z oświadczenia skarżącej, jak też z oświadczenia synowej skarżącej, która we wniosku o najem lokalu socjalnego z 20 marca 2014 r. podała, że postępowanie w tym przedmiocie toczy się od ponad 10 lat przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Mokotowa i obecnie zostało bezterminowo zawieszone. W takim stanie prawnym brak jest podstaw do twierdzenia, że fakt prowadzenia tego postępowania ma znaczenie dla oceny, czy obecnie skarżąca - w ramach ustaleń poczynionych na podstawie § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b uchwały, może zamieszkać z synem i jego rodziną, czy też nie, a tym samym, że fakt prowadzenia tego postępowania miał jakiekolwiek znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej;

c) zarzut dotyczący ustalenia przez organ, że skarżąca nie jest osobą bezdomną, gdyż - w ocenie Sądu - w lokalu przy ul. [...] przebywa ona jedynie 3-4 noce w tygodniu, w sytuacji gdy takie ustalenie jest sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Oświadczenie o przebywaniu skarżącej w lokalu 3-4 noce złożyła p. J. P. w dniu 10 sierpnia 2016 r., a prostowała je skarżąca w oświadczeniu z dnia 8 września 2016 r., w którym stwierdziła, że cyt.: "Oświadczam, że w mieszkaniu przy ul. [...] lokal [...] w Warszawie nocuję siedem dni w tygodniu. Nie wiem dlaczego Pani J. P. złożyła inne zeznania, może obawiała się kłopotów. W mieszkaniu tym mieszkam od ok. 4 lat, mam łóżko w kuchni, na którym sypiam, a swoje rzeczy trzymam w szufladach pod łóżkiem" (k. 131A).

d) zarzut dotyczący zaniechania analizy i oceny dokumentów w zakresie stanu zdrowia skarżącej, skoro bezsporne jest, że schorzenie kręgosłupa, na które cierpi skarżąca nie pozostaje w związku z warunkami mieszkaniowymi ww., jak też nie stanowiło przesłanki, której wystąpienie skutkowało umieszczeniem skarżącej na liście osób oczekujących na najem z mieszkaniowego zasobu gminy. Organ nie kwestionuje wiarygodności zaświadczeń zdrowotnych złożonych przez skarżącą do akt sprawy niniejszej, jednak ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika, by schorzenia te stanowiły przesłankę, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009 r., a tym samym by zachodziła po stronie organu konieczność wnikliwej analizy stanu zdrowia skarżącej.

e) zarzut, że organ nie rozważył ekspertyzy budowlanej w sytuacji, gdy organem właściwym do oceny, czy lokal nadaje się na stały pobyt ludzi i nie stanowi zagrożenia dla ich życia lub zdrowia jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, który decyzji o nakazaniu opuszczenia budynku nadaje rygor natychmiastowej wykonalności, a gmina jest wówczas zapewnić takim osobom lokal socjalny. Skoro syn skarżącej z rodziną od wielu lat zamieszkują w budynku położonym w Warszawie przy ul. [...], to oznacza, że lokal nadaje się do zamieszkania, a tym samym organ mógł ewentualnie dążyć do ustalenia powierzchni lokalu i możliwości zamieszkania w nim przez skarżącą, co jednak okazało się niemożliwe ze względu na sprzeciw syna skarżącej dotyczący udostępnienia lokalu.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasadzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik reprezentujący z urzędu B. W. wniósł o oddalenie skargi tej w całości i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Skarga kasacyjna stworzona została jako sformalizowany środek prawny. Prawidłowość sporządzenia skargi kasacyjnej wymaga nie tylko przytoczenia podstaw kasacyjnych, przez wymienienie przepisów, które autor skargi kasacyjnej uznał za naruszone, lecz także ich uzasadnienia w sposób korespondujący z tym zarzutami. W przypadku skargi kasacyjnej - będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia - czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie przed wydaniem zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 650/17, w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2161/14 stwierdził, że uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2014 r. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wyroku sformułowana została ocena prawna oraz wskazano, jakie uchybienia poczyniono w ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2015 r. był przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez Zarząd Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 84/16 oddalił skargę kasacyjną, podnosząc, że zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., a także art. 1 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. Zatem moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. To związanie wynikające z art. 153 p.p.s.a. i art. 190 p.p.s.a. oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie skargę w tej sprawie, zobowiązany jest przede wszystkim zbadać, czy organ zastosował się do oceny prawnej zawartej we wcześniejszym prawomocnym wyroku w tej sprawie.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji zbadał i stwierdził, że organ nie wykonał zaleceń wynikających z wyroku z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2116/14.

Natomiast w zarzutach skargi kasacyjnej nie został sformułowany zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji, a pośrednio również przez organ art. 153 p.p.s.a. i art. 190 p.p.s.a. Brak takiego zarzutu oznacza, że nie zostały skutecznie podważone ustalenia i stanowisko Sądu I instancji, co do nie wykonania zaleceń wynikających z wcześniejszego prawomocnego wyroku z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2116/14.

Odnosząc się zaś do zarzutów, które zostały sformułowane w skardze kasacyjnej, to w zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego wskazano na § 26 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez błędną jego wykładnię polegającą na ustaleniu, że skarżona uchwała narusza przepis art. 8 k.p.a., podczas gdy w powołanym przepisie jest mowa o obligatoryjnej weryfikacji listy. Powołany § 26 ust. 1 stanowi, że listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu zawierającą nazwiska i imiona, datę zakwalifikowania, adresy zamieszkania oraz podstawę prawna kwalifikacji, zwana dalej "listą", tworzy się raz w roku. Będący zaś przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej § 26 ust. 3 stanowi, lista podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z kryteriów dokonuje się skreślenia z listy. W przypadku osób bezdomnych oraz osób wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 4, zmiana miejsca pobytu na obszarze Miasta nie może być przyczyną negatywnej weryfikacji. Sformułowany zarzut jest bezprzedmiotowy, przede wszystkim należy zaznaczyć, że z § 26 ust. 3 uchwały wynika wyłącznie formalnoprawny obowiązek dokonania co 12 miesięcy weryfikacji listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Samo istnienie tego obowiązku weryfikowania listy nie jest przedmiotem sporu. Zauważyć jednak należy, że powołany § 26 ust. 3 uchwały nie stanowi, nie określa materialnoprawnych przesłanek weryfikacji listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Natomiast przesłanki materialnoprawne, które musza być spełnione, aby możliwe było zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu, uregulowane są przede wszystkim w § 4 do § 6 przedmiotowej uchwały, zaś § 22 ust.1 określa zasady składania wniosków przez osoby występujące o zawarcie umowy najmu, a ust. 2 wskazuje jakie okoliczności powinny być poddane wnikliwej analizie przy rozpatrywaniu wniosków.

Dlatego też dokonując na podstawie § 26 ust. 3 uchwały weryfikacji listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, przedmiotem tej weryfikacji jest sprawdzenie, czy osoba umieszczona na liście spełnia nadal przesłanki materialnoprawne określone w § 4 do § 6 uchwały, od spełnienia których zależy możliwość wynajęcia lokalu z zasobu gminy. W przypadku gdy organ ustali, że stosowne przesłanki materialnoprawne określone w § 4 do § 6 nie są spełnione, albo nie są już spełnione, wynik przeprowadzonej weryfikacji będzie negatywny, a w konsekwencji tej weryfikacji zostanie podjęte uchwała o skreśleniu z listy. Dostrzegamy zatem, że podejmując czynności weryfikacyjne dotyczące listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie dochodzi do naruszenia § 26 ust. 3 uchwały, albowiem ten przepis nakłada taki obowiązek, stanowiąc tym samym formalnoprawną podstawę tej weryfikacji. Natomiast przedmiotem tej weryfikacji są określone przesłanki materialnoprawne określone w § 4 do § 6 uchwały z uwzględnieniem odpowiednich punktów z § 1 uchwały, w którym zawarte są definicje pojęć występujących w uchwale. I tak w § 4 pkt 1 uchwały stanowi, że lokale z mieszkaniowego zasobu gminy mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne, zaś zgodnie z § 1 pkt 30 uchwały, przez osobę bezdomną należy rozumieć osobę określoną w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stąd też podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego nie można wskazywać na § 26 ust. 3 uchwały, ale należy wskazać, które przepisy materialnoprawne regulujące przesłanki, które muszą być spełnione przez osobę ubiegająca się o najem lokalu mieszkalnego, a które były przedmiotem tej weryfikacji zostały naruszone i jaki charakter miało to naruszenie: błędnej wykładni, czy nieprawidłowego zastosowania. Dlatego też tak sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł być uwzględniony. Niejako na marginesie sprawy należy tylko zauważyć, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku odnosił się do przesłanki materialnoprawnej, tj. przesłanki bezdomności określonej w § 4 uchwały w zw. z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, dokonując stosownej wykładni tych przepisów, jednak przepisy te nie zostały objęte zarzutami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej wskazano również na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 147 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zaskarżona uchwala wydana została z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały przede wszystkim wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę nie wykonał wytycznych Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2161/14 jak i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 84/16, dotyczących zarówno zebrania dowodów jak i poddania analizie i ocenie istniejących dowodów. A jak wskazano wcześniej, wobec braku zarzutu dotyczącego naruszenia art. 153 p.p.s.a. i art. 190 p.p.s.a., powyższe stanowisko Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym wyroku nie zostało odważone. Dodatkowa okoliczność, która uzasadniała zastosowanie art. 147 p.p.s.a., to zdaniem Sądu I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. § 4 uchwały w związku z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, a to naruszenie prawa materialnego również nie zostało objęte zarzutami skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, albowiem sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej były niezasadne.