Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 67/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 1 ust. 14, art. 1 ust. 13, art. 1 ust. 10
journal: Dz.U. 2012 poz 1551
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą  działalność.
article: art. 125 § 1 pkt 1, art. 195 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz Cezary Pryca (spr.) Protokolant Milena Dąbkowska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 7 listopada 2013 r.; sygn. akt I SA/Sz 291/13 w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] lutego 2013 r.; nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z [...] listopada 2013 r. sygn. akt: I SA/Sz 291/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji podał, że Dyrektor Izby Skarbowej w S. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. G. (dalej: skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie ww. tytułów wykonawczych (łącznie [...] sztuk) w celu wyegzekwowania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres [...]-[...],[...]-[...],oraz [...],. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego doręczając skarżącemu odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu.

J. G. pismami z dnia [...] października 2012 r. i [...] października 2012 r. skierowanymi do Dyrektora Oddziału ZUS w K., zakwestionował istnienie egzekwowanego obowiązku, podnosząc, że nie uwzględniono jego wpłat dokonanych na poczet zadłużenia z tytułu składek. Żądał ponownego ich rozliczenia, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Oddziału ZUS w K. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, stwierdzając, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

J. G. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał ponownie, iż organ nie dokonał pełnego rozliczenia jego płatności składek ZUS. Powołując się na ustawę "abolicyjną" co do składek za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] lutego 2009 r. wniósł o ich umorzenie oraz zawieszenie egzekucji do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. ustalił, że J. G. wystąpił w dniu [...] stycznia 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Dyrektor Oddziału ZUS w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. zawiesił prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie przepisów, m.in. art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551, dalej: "ustawa abolicyjna)", oraz art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., do czasu uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpoznaniu zażalenia przedstawił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie wystąpienia w przedmiotowej sprawie przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ wyjaśnił, że Dyrektor Oddziału ZUS w K., występujący jako organ egzekucyjny i wierzyciel egzekwowanych należności, potwierdził, że obowiązki objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi istnieją i nadal są wymagalne, a zobowiązany nie przedstawił żadnych nowych dowodów, które mogłyby świadczyć o wygaśnięciu egzekwowanych należności. Ustawa abolicyjna, która obowiązuje od [...] stycznia 2013 r. daje wprawdzie podstawę do umorzenia należności powstałych w okresie wskazanym w ustawie, jednakże dopiero po spełnieniu określonych warunków przewidzianych tą ustawą. Zdaniem organ odwoławczego, powyższe oznacza, że dopiero wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji, o której mowa w art. 1 ust. 13 pkt 1 ustawy abolicyjnej, będzie skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego w myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

J. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz go poprzedzającego postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, że w toku postępowania zażaleniowego na postanowienie ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r. ustalono, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącego zostało zawieszone na mocy przepisów "ustawy abolicyjnej" do dnia uprawomocnienia decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych. A zatem, na obecnym etapie postępowania, egzekucja jest zawieszona, co jednak nie oznacza, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, ta kwestia bowiem jest uzależniona od treści decyzji, stosownie do art. 1 ust. 13 ustawy abolicyjnej (umorzenie należności albo odmowa umorzenia należności).

Sąd zacytował treść przepisu art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. a następnie wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżący, zarówno w toku postępowania przed organem, jak i w skardze, nie wykazał dowodów, które mogłyby świadczyć o wygaśnięciu egzekwowanych zobowiązań wobec dokonanych przez skarżącego wpłat na poczet zadłużenia z tytułu składek, co uzasadnia orzeczenie organu odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie.

Zdaniem Sądu, prawidłowo również organ zwrócił uwagę skarżącemu, że w niniejszej sprawie w związku ze złożonym przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2013 r. wnioskiem o umorzenie należności na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej wszczęte w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...].09.2012 r. ([...] szt.) w celu wyegzekwowania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy rozliczeniowe (Od [...] do [...],[...] do [...] oraz [...]) zostało z mocy art. 1 ust. 14 "ustawy abolicyjnej" zawieszone na podstawie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia wydania prawomocnej decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą). Z akt niniejszej sprawy, nie wynika by taka decyzja została wydana w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Oznacza to, że obecnie postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego nie toczy się wobec jego zawieszenia z mocy ustawy abolicyjnej. A tym samym skarga w tym stanie sprawy jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiadało okolicznościom faktycznym i prawnym występujących w sprawie w dacie jego wydania.

J. G. na powyższe orzeczenie Sądu I instancji wywiódł skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia [...] maja 2013r. sygn. akt I SA/Sz 291/13 o zawieszeniu postępowania, mimo iż istniały postawy do dalszego zawieszenia postępowania i brak było podstaw do uznania iż zażalenie złożone przez Dyrektora Izby Skarbowej w S. na postanowienie o zawieszeniu postępowania jest oczywiście uzasadnione i w konsekwencji dalsze prowadzenie postępowania i wydanie przedwczesnego rozstrzygnięcia bez uzyskania stanowiska Dyrektora Oddziału ZUS w K. z wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2013r. w sprawie umorzenia zaległości w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U z 2012 r. poz. 1551),

- art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie postępowania, mimo iż istniały ku temu podstawy bowiem wynik postępowania przed Dyrektorem Oddziału ZUS w K. z wniosku skarżącego z dnia 18 stycznia 2013r. w sprawie umorzenia zaległości w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U z 2012r. poz. 1551) miał istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania sądowo-administracyjnego, bowiem ewentualne umorzenie składek na podstawie postępowania przed Dyrektorem Oddziału ZUS w K. aktualizowałoby obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zostały one skierowane do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wydanego w sprawie o sygnaturze akt I SA/Sz 291/13, w którym to wyroku Sąd I instancji oddalił skargę J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] lutego 2013 roku utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. G. na podstawie tytułów wykonawczych szczegółowo opisanych w treści tegoż postanowienia. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych ma na celu wyegzekwowanie składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres styczeń-luty 2000 roku, za okres od lipca 2002 roku do czerwca 2004 roku i za grudzień 2007 roku.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stwierdzając, iż w jego ocenie brak jest podstaw do twierdzenia, że zaistniały ustawowe przesłanki warunkujące umorzenie postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu przypomnieć należy, że przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonego postanowienia stanowił, że postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Przepis ten wskazuje cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, związane z nieistnieniem obowiązku, który stanowi przedmiot egzekucji.

W rozpoznawanej sprawie trafnie Sąd I instancji uznał, że w toku postępowania J. G. nie wykazał aby zaistniała którakolwiek z przesłanek warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego, wymieniona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W związku z powyższym podkreślić należy, że oba zarzuty skargi kasacyjnej w istocie odnoszą się do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z [...] czerwca 2013 roku, mocą którego Sąd I instancji działając na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. uchylił własne postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowadministracyjnego i rozpoznał sprawę zaskarżonym wyrokiem. Niewątpliwie stanowisko kasatora jest związane z wnioskiem jaki złożył w dniu [...] stycznia 2013 r., a który to wniosek dotyczył umorzenia należności na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych, w oparciu o przepisy ustawy z 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (tzw. ustawę abolicyjną). Stosownie do regulacji zawartej w art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13 postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. W rozpoznawanej sprawie organ w dniu [...] stycznia 2013 roku wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Tak więc w dacie podejmowania rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego to postępowanie egzekucyjne było zawieszone na podstawie wskazanego wyżej przepisu art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej. Podkreślić należy, że umorzenie należności na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej jest uzależnione od spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 1 ust. 13 w związku z art. 1 ust. 10 tejże ustawy. W toku postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy wskazanej wyżej ustawy abolicyjnej organ bada czy opisane w powołanych wyżej przepisach przesłanki zostały spełnione i od ich występowania uzależnia wydanie decyzji o umarzeniu należności bądź o odmowie ich umorzenia.

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie. Zasadne jest bowiem stanowisko wskazujące na to, że po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania decyzji, o której mowa w art. 1 ust. 13 ustawy abolicyjnej nie ma podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego nie narusza interesu kasatora bowiem postępowanie egzekucyjne nie toczy się, a ewentualna decyzja umarzająca należności może stanowić nową okoliczność uzasadniającą ponowne wystąpienie z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nadto wskazać należy, że postępowanie, którego przedmiotem jest umorzenie postępowania egzekucyjnego miało za zadanie ustalenie występowania przesłanek z art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. i z tego zadania, jak trafnie przyjął to Sąd I instancji, organy wywiązały się w sposób zgodny z prawem.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.