Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 357/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 4 ust. 2 pkt 1, par. 6, par. 38 ust. 6 i 7
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi E. [...] Spółka Komandytowa w B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2013 w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. [...] sp. komandytowa w B. (dalej powoływana także jako Spółka) złożyła w Biurze Powiatom ARiMR w B. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarowała pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 726,19 ha. Następnie Spółka, w wyniku kilkukrotnych korekt zmieniła wniosek, ograniczając deklarowaną powierzchnię do 726,00 ha.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARMiR

w B. przyznał Spółce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Dyrektor P. Oddziału ARiMR

w Ł. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracji w Białymstoku wyrokiem z dnia 3 października 2014 r. o sygn. akt I SA/Bk 366/14 uchylił powyższe decyzje organów obu instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r. II GSK 2918/14 oddalił skargę kasacyjną organu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARMiR

w B. wydał [...] listopada 2015 r. decyzję nr [...] o przyznaniu Spółce płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. w pomniejszonej wysokości.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. ww. decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że ustalając stan faktyczny w sprawie organ uwzględnił deklarację Skarżącej wskazaną we wniosku, korektę wniosku z dnia 30 lipca 2013 r., korektę wniosku z dnia 24 października 2013 r. oraz zmianę do wniosku z dnia 27 stycznia 2014 r. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku wynosiła 726.19 ha, powierzchnia deklarowana po uwzględnieniu zmiany do wniosku 720,00 ha, zaś powierzchnia uwzględniona po uwzględnieniu korekt do wniosku – 710,96 ha. Wyliczona różnica pomiędzy powierzchnią zdeklarowaną a stwierdzoną wyniosła 15,04 ha, czyli 2,11%. stąd słusznie zastosowano art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 Spółka zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat, czyli od dnia 15 marca 2011 r. do dnia 15 marca 2016 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. i wynikało z przepisu § 2 ust. 1 pkt. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-201 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.). Spółka zobowiązała się do realizacji programu rolnośrodowiskowego od roku 2011 w zakresie pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 749,68 ha. W 2013 r. powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu w pakiecie 5 do pow. 710,6 ha. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w 2013 r. Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ zmniejszyła powierzchnię realizacji zobowiązania w ramach omawianego pakietu, co powtarzają złożone korekty do wniosku z dnia 30 lipca i 24 października 2013 r.

W związku z naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., zastosowano § 38 ust. 6 tego rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Dyrektor Oddziału ARiMR uznał przy tym, że w sprawie nie ma zastosowania § 38 ust. 7 ww. rozporządzenia, dotyczący zwolnienia z obowiązku stosowania sankcji w wysokości 20 % płatności. Warunkiem odstąpienia od tej sankcji jest nie tylko utrata posiadania gruntu przez rolnika, na którym występuje trwały użytek zielony, ale jednocześnie fakt nie objęcia przedmiotowego gruntu zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Działki nie zgłoszone do płatności rolnośrodowiskowej w 2013 r. w ramach pakietu 5, wariant 5.1 były objęte zobowiązaniem w 2011 r. i Spółka

w 2011 r. uzyskała do nich płatność. W aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących na przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego w odniesieniu do tych działek.

W ocenie Dyrektora Oddziału ARiMR w sprawie nie ma zastosowania art. 44 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Przepis ten dotyczy przypadków zmniejszenia zobowiązania o nie więcej niż 10 % względem obszaru objętego zobowiązaniem, jeżeli w trakcie trwania zobowiązania beneficjent przekaże całość lub część swojego gospodarstwa. W przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających przeniesienie posiadania

Ponadto Spółka zmniejszyła powierzchnię realizacji zobowiązania o więcej niż 2 ha, a to wyklucza zastosowanie § 39 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie znajduje też zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, bowiem ma on zastosowanie do obniżeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II tego aktu. Nałożone

w sprawie sankcje wynikają zaś z przepisów prawa krajowego.

Organ rozważył jednak zastosowanie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w odniesieniu do ustalenia powierzchni kwalifikowanej i wskazał,

że wykryte we wniosku nieprawidłowości w zakresie deklaracji powierzchni wynikały z błędu wnioskodawcy.

Dyrektor Oddziału ARiMR rozważył ponadto zastosowanie przepisu § 75 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi o sile wyższej

i okolicznościach nadzwyczajnych. Zdaniem organu przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w sprawie, gdyż w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie w gospodarstwie przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Reasumując, organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja Kierownika Biura Powiatowego jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Organ pierwszej instancji oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie

i uwzględnił stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 26 maja 2015 r. II GSK 2918/14.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się Spółka. Działający w jej imieniu pełnomocnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku i wniósł o jej uchylenie. Autor skargi sformułował zarzuty:

- naruszenia art. 7 k.p.a. - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia przez organ rozstrzygający zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady, mimo że do czasu składania wniosków o płatność rolnośrodowiskową na rok 2012, tj. w latach poprzedzających obowiązywała jednolita wykładnia wskazująca, iż w takich przypadkach ARiMR nie stosuje sankcji;

- naruszenia art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, poprzez naruszanie zasady równości poprzez wydanie rozstrzygnięcia wobec strony odmiennego od treści decyzji podjętej wcześniej, a dotyczącej analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej;

- naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny poprzez zaniechanie zbadania przez organy obu instancji czy do gruntów, których posiadanie Skarżący utracił został przyznana płatność po dacie utraty tego posiadania czy przed tą datą i aprioryczne przyjęcie, że przypadek Skarżącej nie uprawnia do zastosowania § 27 ust. 5 rozporządzenia, czego konsekwencją było niesłuszne zastosowanie sankcji;

- naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez pominięcie przy ocenie materiału dowodowego interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego a obecnie § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;

- obrazy art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str.1, ze zm.), poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem Skarżącej obniżki płatności, w sytuacji gdy nie ponosi ona odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ poinformowała dobrowolnie o utracie posiadania gruntów i wskazała na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady;

- naruszenia § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą interpretację przez organ I i II instancji oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania mimo, że wyrok NSA II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015 r., wyrok NSA II GSK 2918/14 z dnia 26 maja 2015 r. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 września 2013 r. III SA/Łd 651/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r. I SA/Bk 472/13, wyrok WSA

w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r. I SA/Bk 521/13 wskazują jednoznacznie na stosowanie błędnej wykładni przez ARiMR odnośnie tego przepisu;

- naruszenia § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, podczas gdy wyrok NSA II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015, a także wyrok II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r. wskazuje na konieczność jego zastosowania w sytuacji gdy rolnik nie zachował trwałych użytków zielonych na skutek przeniesienia posiadania, a jednocześnie do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa, przy czym warunek nieprzyznania płatności należy odnosić do okresu już po utracie posiadania gruntów, a nie jakiegokolwiek okresu w przeszłości, jak to uczynił organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w sprawie jest zmniejszenie Spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i zastosowanie sankcji 20 %.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z poźn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie

z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Stosownie do § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące

w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone, w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Ustawodawca w § 6 wymienionego rozporządzenia przyjął generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach

od 1 do 9 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 zmianę taką wprowadza się

w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 6 ust. 2. Stąd rolnik nie

ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane.

W kontrolowanej sprawie ustalono, że Spółka składając wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 podjęła się realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od 15 marca 2011 r. do 15 marca 2016 r. Podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 Ochrona siedlisk lądowych ptaków Natura 2000 na powierzchni 749,68 ha, Spółka zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.

W 2013 r. powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu w pakiecie 5 do pow. 710,6 ha. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w 2013 r. Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ zmniejszyła powierzchnię realizacji zobowiązania w ramach omawianego pakietu. Jak ustalono Spółka wycofała obszar 15,04 ha z powierzchni podjętego zobowiązania.

W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały § 38 ust. 6 ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Za niezasadny należy uznać zarzut błędnej wykładni § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy nie dokonano zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów.

Niewątpliwie w świetle § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz powołanego w jego treści § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo – w rozumieniu § 38 ust. 6 – jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa

w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 – obejmującego wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Ustalając, co należy rozumieć poprzez "niezachowanie", o którym mowa

w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy uwzględnić treść § 38

ust. 7 ww. rozporządzenia. Stanowi on, że przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Prawodawca wskazał zatem na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. Skoro tak, przyjąć trzeba, że przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów – na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo – jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo.

W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 6. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Stanowisko to zostało przedstawione m.in. w wyrokach NSA z: 26 maja

2015 r., II GSK 646/14; 26 maja 2015 r., II GSK 758/14; 26 maja 2015 r., II GSK 2918/14; 2 października 2015 r., II GSK 1998/14.

Z akt sprawy wynika, że działki nie zgłoszone do płatności rolnośrodowiskowej w 2013 r. w ramach pakietu 5, były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w 2011 r. i w 2012 r. Spółka w 2011 r. uzyskała do nich płatność do powierzchni 749,68 ha oraz za 2012 do powierzchni 726 ha. W aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących na przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego w odniesieniu do tych działek. W związku z powyższym, wyjątek o którym mowa w art. 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie mógł mieć zastosowania.

Nie daje też podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji przywoływane przez Spółkę pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 października 2012 r. znak: [...]. Wskazane pismo jest jedynie odpowiedzią na zapytanie Stowarzyszenia A. i nie ma charakteru wiążącego. W związku z tym organy nie miały obowiązku stosowania się do przedstawionego tam stanowiska. Na organach nie ciążył też obowiązek informowania wnioskodawcy, jaki charakter ma ww. stanowisko. Kwestie dotyczące oceny zachowania przez rolnika trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo regulują przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego i na podstawie tych przepisów podjęto skarżone rozstrzygnięcie. Uwzględnienia skargi nie uzasadniają również wskazywane przez Skarżącego przypadki, w których organy miały zastosować odmienną wykładnię spornych regulacji. Jak wskazano powyżej skarżone rozstrzygnięcie opiera się na prawidłowej interpretacji § 38 ust. 6 i 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Należy zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie

do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z Tytułem IV - Podstawa obliczania pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności, rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. W związku

z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące nie zachowania występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikają z przepisów prawa krajowego - rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych

w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ust. 2 art. 21 stanowi między innymi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności;

(2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do ust. 3 art. 21 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń

i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się

o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały

w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem sankcji z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność

do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2 pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.

Trzeba też zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skarżący żądania takiego nie złożył.

Za niezasadny należy uznać podniesiony na rozprawie zarzut naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie w sprawie wyroku NSA o sygn. akt II GSK 2918/14. W wyroku tym NSA stwierdził, że sąd I instancji dokonał błędnej wykładni § 38 ust. 6 i 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przyjmując, że niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, może nastąpić wyłącznie przez dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Zdaniem NSA trzeba przyjąć, że rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo jest także przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów – na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo. W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 6. NSA odniósł się również do kwestii stosowania określonego w § 38 ust. 7 wyjątku od reguły wynikającej z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Uznał, że użyty przez ustawodawcę zwrot "do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa" należy rozumieć w ten sposób, by nie miało miejsca (uprzednio) przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do gruntów, na których występują trwałe użytki zielone, a których rolnik "nie zachował" (już nie posiadał) – wskutek przeniesienia lub utraty posiadania. Powyższe wskazania zostały uwzględnione przez organ ponownie rozpatrujący sprawę. Jak wskazano powyżej, przyjęte w sprawie rozumienie spornych przepisów znajduje potwierdzenie w szeregu przywołanych orzeczeń NSA.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.