Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 708/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1481
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tj
article: art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i 5
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2203
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2021 r. ze skargi P. F. E. "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości za rok 2018 wraz z odsetkami. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej P. F. E. "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji kwotę [...]([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz B. wydał w dniu [...] grudnia 2019 r. decyzję nr [...], na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 60 pkt 1, art. 67 ust. 1 i art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 ze zm. - dalej "u.f.p."), art. 21 § 3 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900

ze zm. - dalej "o.p.") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.- dalej "k.p.a."),

w której:

1) określił wysokość dotacji pobranej przez [...] w B., prowadzoną przez [...] Spółka z o. o. z siedzibą w B. za rok 2018 w nadmiernej wysokości

w kwocie [...]zł;

2) nakazał zwrot przez P. " Spółkę z o. o.

w likwidacji z siedzibą w B. dotacji pobranej w nadmiernej wysokości

w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi począwszy od dnia [...] października 2019 r. do dnia zapłaty - w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji - na rachunek bankowy budżetu Miasta B..

Organ I instancji podał, że w Urzędzie Miasta B. przeprowadzona została kontrola wewnętrzna w zakresie prawidłowości udzielania dotacji z budżetu Miasta dla niepublicznych placówek wychowania przedszkolnego i niepublicznych szkół podstawowych prowadzonych przez osoby prawne inne niż Miasto B. i osoby fizyczne. Czynnościami kontrolnymi objęta została prawidłowość ustalania kwoty dotacji z budżetu Miasta B. w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2019 r. na uczniów S. w B. (dalej "szkoła"), prowadzonej przez [...] Spółkę z o.o. w B. (dalej "spółka", "skarżąca"). Analiza i weryfikacja wysokości przekazywanej szkole dotacji wykazała, że dotacja ta w 2018 r. została jej przekazana w nadmiernej wysokości.

W wyniku kontroli ustalono, że mimo wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. poz. 2203, ze zm. – dalej "u.f.z.o."), która zmieniła sposób ustalania wysokości dotacji dla szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, poprzez odniesienie wysokości dotacji do kwoty przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, dotacja ta w roku 2018 naliczana była dla szkoły nadal według zasad obowiązujących do dnia 31 grudnia 2017 r., czyli zgodnie z art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481 ze zm. – dalej "u.s.o."), uchylonym z dniem 1 stycznia 2018 r., według którego w przypadku braku na terenie gminy szkoły danego typu i rodzaju prowadzonej przez gminę kwotę dotacji określa się w wysokości nie niższej niż 50% podstawowej kwoty dotacji dla szkoły danego typu i rodzaju w najbliższej gminie, a w przypadku braku najbliższej gminy prowadzącej szkołę danego typu i rodzaju - w wysokości nie niższej niż 50 % podstawowej kwoty dotacji dla szkół danego typu i rodzaju w najbliższym województwie, prowadzącym szkołę danego typu i rodzaju. W przypadku szkoły podstawowej dla dorosłych gminą, prowadzącą szkołę tego samego typu i rodzaju była Gmina O. w województwie [...]. Kwotę dotacji dla szkoły na rok 2018 ustalono na podstawie informacji, otrzymanej z Gminy O. w dniu [...] marca 2017 r. o wysokości wydatków bieżących, ponoszonych przez tę gminę. Wysokość dotacji dla szkoły była ustalana nadal według tych samych stawek, mimo że według informacji, uzyskanych z Urzędu Miasta O. , już od roku nie przeprowadzano tam naboru słuchaczy do szkoły dla dorosłych i brak było już podstaw prawnych do ustalania kwoty dotacji w ten sposób.

Organ I instancji podał, że przy naliczaniu dotacji nie ustalono, czy szkoła miała charakter zaoczny, czy stacjonarny. Metryczka subwencji oświatowej na rok 2018 dla Miasta B. uwzględniała kategorie ucznia statystycznego szkoły niepublicznej dla dorosłych - odrębnie w systemie zaocznym i w systemie stacjonarnym, przeliczone poszczególnymi wagami. Subwencja wynosiła odpowiednio w ujęciu rocznym: [...] zł na ucznia statystycznego szkoły niepublicznej dla dorosłych, kształcącej w systemie stacjonarnym oraz [...] zł na ucznia statystycznego szkoły niepublicznej dla dorosłych, kształcącej w systemie zaocznym.

Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50 % obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb u.s.o., dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.

Organ I instancji podał, że części miesięczne dotacji na uczniów szkoły ustalane były w oparciu o niewłaściwe comiesięczne informacje, składane przez spółkę, jako podmiot prowadzący szkołę. Informacje miesięczne o liczbie uczniów szkoły zawierały zbędną informację o podziale na liczbę uczniów realizujących obowiązek szkolny i liczbę uczniów, którzy ukończyli 18 lat. Informacja o warunku spełniania obowiązku uczestnictwa w 50% obowiązkowych zajęć odnosiła się tylko do uczniów pełnoletnich, a powinna odnosić się do wszystkich uczniów klas szkoły dla dorosłych, wskutek czego nieprawidłowa była także liczba uczniów, na których przysługiwała dotacja, wykazana w miesiącach: styczeń, maj, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2018 r., na którą wypłacono dotację w tych miesiącach.

Organ I instancji przedstawił zestawienie w formie tabeli, zawierające informacje o wysokości dotacji ustalonych i faktycznie wypłaconych na uczniów szkoły oraz wysokość dotacji, która winna być ustalona i wypłacona zgodnie

z obowiązującymi w tym czasie przepisami u.f.z.o.

Kwota [...]zł stanowi różnicę pomiędzy kwotą dotacji faktycznie wypłaconą przez organ I instancji na uczniów szkoły (oddział gimnazjum dla dorosłych), a wysokością dotacji, jaka zgodnie z przepisami powinna zostać jej wypłacona. Natomiast kwota [...]zł to różnica pomiędzy kwotą dotacji faktycznie wypłaconą przez organ I instancji, stanowiącą dotację na uczniów szkoły (oddział szkoły podstawowej), a wysokością dotacji, jaka zgodnie z przepisami powinna zostać wypłacona szkole. Łączna kwota dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2018 r. przez szkołę wyniosła [...] zł i na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. podlegała zwrotowi.

Organ I instancji wyjaśnił pojęcie "nadmiernie wypłaconej dotacji" z art. 252 ust. 3 u.p.f. Organ I instancji podał, że spółka wypełniła obowiązki informacyjne związane z rozliczeniem dotacji, jednakże comiesięczne informacje, składane przez nią były niewłaściwe, gdyż zawarta w nich informacja o liczbie uczniów, realizujących obowiązek szkolny i liczbie uczniów, którzy ukończyli 18 lat, nie pozwalała na prawidłowe naliczenie części miesięcznej dotacji na właściwą liczbę uczniów. Informacja o warunku spełniania obowiązku uczestnictwa w 50% obowiązkowych zajęć odnosiła się tylko do uczniów pełnoletnich, a zgodnie z przepisami powinna odnosić się do wszystkich uczniów klas szkoły dla dorosłych. Organ I instancji podał, że zasady podziału części oświatowej subwencji ogólnej corocznie ustalone są

w ogólnodostępnych przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej. Na podstawie tych przepisów, w oparciu o zastosowany system wag i przewidywany standard oświatowy na jednego ucznia można dokonać wyliczenia kwoty dotacji na ucznia w zależności od typu i rodzaju szkoły. Metryczka jest dokumentem urzędowym, więc każdy ma prawo do otrzymania jego kopii lub do wglądu

w siedzibie urzędu. Metryczka podaje dokładną kwotę tzw. finansowego standardu A podziału subwencji, a więc roczną kwotę, przewidzianą przez rząd dla samorządu na jednego ucznia oraz wskaźnik korygujący dla danej gminy lub powiatu. Dane, wynikające z powyższej metryczki, są wiążące dla organu. W związku z tym organ nie zgodził się ze spółką, że ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej kierowane są tylko do jednostki samorządu terytorialnego, a organ prowadzący szkołę nie ma wglądu do stosownych dokumentów. Szkoły i placówki niepubliczne są zobowiązane do sporządzania danych do systemu informacji oświatowej, na podstawie których naliczana jest subwencja oświatowa dla danej jednostki samorządu terytorialnego.

Organ I instancji podał, że na podstawie art. 36 ust. 5 u.f.z.o. organ administracji publicznej ma prawo weryfikować udzielone dotacje w ciągu 5 lat budżetowych poprzedzających rok budżetowy, w którym jest przeprowadzana kontrola.

Organ I instancji wskazał również, że na wniosek spółki przekazano jej kopię protokołu kontrolnego i poinformowano o prawie zapoznania się z materiałem dowdowym i możliwością złożenia wyjaśnień oraz wniosków dowdowych. Pomimo przysługującego prawa, strona nie wniosła do prowadzonego postępowania żadnych dodatkowych dokumentów i informacji.

Spółka złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym podała, że wypełniła swoje obowiązki i nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe czynności organu, gdyż działała w zaufaniu do organu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] lipca 2020 r. decyzję nr [...], w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 26 ust. 1-3, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 36 u.f.z.o., art. 35, art. 36 ust. 8, art. 36 ust. 9 ustawy Prawo oświatowe, § 1 ust. 1 i § 2 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2017 r. Ministra Edukacji Narodowej w sprawie przypadków, w których do publicznej lub niepublicznej szkoły dla dorosłych można przyjąć osobę, która ukończyła 16 albo 15 lat, oraz przypadków, w których osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, może spełniać obowiązek nauki przez uczęszczanie na kwalifikacyjny kurs zawodowy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1562), dalej "rozporządzenie MEN", art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 252 ust.3, ust. 5, ust. 6 u.f.p.

Organ odwoławczy wskazał, że w szkołach dla dorosłych nie jest realizowany obowiązek szkolny i obowiązek nauki, jedyną podstawą do udzielenia dotacji dla tych szkół jest spełnienie obowiązku 50% uczestnictwa uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w danym miesiącu. Organ odwoławczy podał, że szkole przekazano części miesięczne dotacji w oparciu o niewłaściwe comiesięczne informacje, składane przez spółkę, o liczbie uczniów, spełniających warunek uczestnictwa w 50% obowiązkowych zajęć. W informacjach tych ujmowano jedynie uczniów, którzy ukończyli 18 lat, a powinni być ujęci wszyscy uczniowie. Informacje zawierały zbędny podział na uczniów pełnoletnich oraz tych, którzy nie ukończyli 18 lat. Organ odwoławczy podał, że w protokole kontroli szczegółowo przedstawiono sposób obliczenia dotacji należnej na ucznia za przedmiotowy okres według poszczególnych grup uczniów w zależności od rodzaju szkoły (gimnazjum, szkoła podstawowa, szkoła dla dorosłych stacjonarna, zaoczna), przy uwzględnieniu danych z metryczki za 2017 r. i aktualizacji metryczki za 2018 r. oraz przy zastosowaniu odpowiednich wag. Organ odwoławczy podał, że organ I instancji w swojej decyzji nie wskazał źródła informacji, dotyczących liczby uczniów, na których przysługiwała dotacja, ujętych w przedstawionym w decyzji zestawieniu, dotyczącym wysokości dotacji ustalonych i faktycznie wypłaconych w przedmiotowym okresie, oraz wysokości dotacji, która winna być ustalona i wypłacona zgodnie z przepisami u.f.z.o. Nie wyjaśnił i nie uzasadnił z jakiego powodu liczba uczniów, na których przysługiwała dotacja zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2018 r., w niektórych miesiącach różniła się od liczby uczniów, na których dotacja została przyznana

i wypłacona. Jednakże organ odwoławczy uzyskał od organu I instancji informacje, że ustalenia te zostały dokonane na podstawie przedłożonych przez spółkę dokumentów w ramach rozliczenia dotacji. Dokumenty te zostały przesłane organowi odwoławczemu, w tym zestawienie liczby uczniów w poszczególnych szkołach, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych

w danych miesiącach w przedmiotowym okresie. Organ I instancji wyjaśnił w piśmie

z dnia [...] lipca 2020 r., że dane ujęte w tych zestawieniach zostały podane przez spółkę według stanu z dzienników i stanowiły podstawę do dalszych czynności kontrolnych i były podstawą do obliczenia wysokości należnej dotacji dla uczniów

w ilościach wskazanych przez spółkę w tych zestawieniach. Organ odwoławczy uznał zatem, że liczba uczniów została podana zgodnie z informacjami udzielonymi przez stronę i nie jest sporna.

Organ odwoławczy podał, że spółka wyjaśniła, iż prowadziła szkołę podstawową dla dorosłych w systemie stacjonarnym, gdzie nauka odbywała się 3 dni w tygodniu. Do szkoły tej uczęszczały osoby, które ukończyły 18 lat, a więc osoby, które nie były objęte obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki oraz osoby, które nie ukończyły 18 lat i objęte były obowiązkiem szkolnym. Zdaniem spółki, w stosunku do osób poniżej 18 lat należna jest dotacja w wyższej wysokości. Z tym nie zgodził się organ odwoławczy, który podał, że oragn I instancji prawidłowo obliczył w zestawieniu wysokości dotacji należnej na uczniów niepublicznych szkół podstawowych dla dorosłych. Organ odwoławczy podał, że prowadzona przez spółkę szkoła należy do szkół niepublicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, mimo, że wśród jej uczniów znajdowały się osoby małoletnie. Szkoła prowadzona przez spółkę nie należy do żadnej z placówek wskazanych w art. 2 pkt 29 u.f.z.o., lecz do placówek wymienionych w art. 2 pkt 30 u.f.z.o. Uczęszczanie przez osoby małoletnie do szkoły dla dorosłych, na co zezwalają w określonych sytuacjach przywołane wyżej przepisy rozporządzenia MEN, nie zmienia charakteru szkoły, która mimo tych okoliczności pozostaje szkołą dla dorosłych, tak jak została zarejestrowana, a przez to jest szkołą, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny. Według organu odwoławczego, wskazana przez spółkę okoliczność nie miała wpływu na określenie rodzaju szkoły pod względem realizowania w niej obowiązku szkolnego.

Spółka podała, że przeprowadzona kontrola miała charakter wewnętrzny, zatem nie była kontrolą przeprowadzoną na podstawie przepisów u.f.z.o. Zdaniem organu odwoławczego, ustalenia wewnętrznej kontroli mogą być wykorzystane

w postępowaniu w sprawie zwrotu dotacji, jednak okoliczności istotne dla przedmiotu tego postępowania muszą być ustalane w sposób obiektywny i dający stronie możliwość przedstawienia kontrargumentów oraz dokumentów je potwierdzających zgodnie z art. 75 k.p.a. Organ odwoławczy podał, że mimo, iż nie była to kontrola,

o której mowa w art. 36 ust. 5 u.f.z.o., lecz wewnętrzna kontrola, sprawdzająca wywiązywanie się przez pracowników organu dotującego z nałożonych na nich zadań, to ustalenia w niej poczynione dotyczyły istotnych okoliczności dla rozpatrywanej sprawy i powinny być wzięte pod uwagę w niniejszym postępowaniu. Organ odwoławczy podał, że organ I instancji w sposób prawidłowy włączył do materiału dowodowego w sprawie protokół kontroli wraz z załączonymi do niego dokumentami. Strona została o tym powiadomiona i miała możliwość wypowiedzenia się co do tych dowodów. Taką możliwość strona miała także w postępowaniu odwoławczym. Oragn odwoławczy podał, że w aktach znajdują się także dokumenty, potwierdzające wysokość obliczonej przez organ dotacji, która została przekazana spółce (dyspozycje przekazania dotacji). Spółka nie kwestionowała faktu, że otrzymała dotację w przedmiotowej wysokości. Porównanie miesięcznych kwot przekazanych dotacji z kwotami obliczonymi zgodnie z obowiązującymi przepisami jako dotacja należna, pozwoliło na prawidłowe ustalenie dotacji pobranej

w nadmiernej wysokości, co zostało odzwierciedlone w decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że przepisy u.f.z.o., ani przepisy u.f.p. nie uzależniają żądania zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości od wykazania winy podmiotu, który pobrał dotację w nadmiernej wysokości. Brak winy nie ma znaczenia dla orzeczenia zwrotu dotacji, jeżeli zaistniał obiektywnie stwierdzony fakt pobrania dotacji w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, to jest

w nadmiernej wysokości. Okoliczności świadczące o przyczynieniu się pracowników organu do pobrania dotacji przez beneficjenta w nadmiernej wysokości mogą mieć znaczenie w kwestii uzgodnienia sposobu wywiązania się z obowiązku zwrotu dotacji przy ewentualnym wnioskowaniu o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązania, lecz według organu odwoławczego, nie było to przedmiotem niniejszego postępowania.

Organ odwoławczy podał, że odsteki zostały prawidłowo określone przez organ I instancji.

Spółka złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p.w związku z art. 26 ust. 1 u.f.z.o. i art. 2 Konstytucji RP, przez uznanie że otrzymana przez stronę z budżetu Miasta B. dotacja oświatowa w roku 2018 jest dotacją pobraną nienależnie w części odpowiadającej kwocie [...]zł. w sytuacji, gdy dotacja wypłacona została przez Miasto B. po spełnieniu wszystkich obowiązków nałożonych przez art. 33 ust. 1 u.f.z.o. i § 2 ust. 1 i ust. 2 uchwały nr XLV/339/2018 Rady Miejskiej Białogardu z dnia 31 stycznia 2018r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta dla niepublicznych placówek wychowania przedszkolnego i niepublicznych szkół podstawowych prowadzonych przez osoby prawne inne niż Miasto i osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania,

2. art. 33 ust. 1 u.f.z.o. i § 2 ust. 1 i ust. 2 uchwały nr XLV/339/2018 Rady Miejskiej Białogardu z dnia 31 stycznia 2018r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji

z budżetu Miasta dla niepublicznych placówek wychowania przedszkolnego

i niepublicznych szkół podstawowych prowadzonych przez osoby pra\vne inne niż Miasto i osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania poprzez ich niezastosowanie skutkujące de facto przerzuceniem na stronę spoczywającego na organie dotującym obowiązku prawidłowego naliczenia i wypłacenia dotacji,

3. art. 7 k.p.a. oraz 8 k.p.a., przez pominięcie w toku postępowania zasady zaufania obywateli do organów państwa.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Spór w sprawie dotyczy uznania przez organy dotacji wypłaconej szkole

w przedmiotowym okresie za dotację wypłaconą w nadmiernej wysokości.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

Stosownie do art. 252 ust. 3 u.f.p., dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego

w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.

Bezspornie szkoła uprawniona była do otrzymania dotacji oświatowej.

Zdaniem Sądu, należy przyznać rację organom, że szkoła otrzymała dotację

w nadmiernej wysokości.

Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszły w życie przepisy u.f.z.o., które m.in. zmieniły sposób ustalania wysokości dotacji dla szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, poprzez odniesienie wysokości dotacji do kwoty przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego.

Stosownie do art. 26 ust. 2 u.f.z.o., w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50 % obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie

art. 44zb u.s.o., dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych,

o którym mowa w ust. 2, potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności (art. 26 ust. 3). Dotacja, o której mowa

w ust. 2, przysługuje za lipiec i sierpień na każdego ucznia, który w czerwcu spełnił warunek, o którym mowa w ust. 2 (art. 26 ust. 4).

W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że prowadzona przez spółkę szkoła należy do szkół niepublicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, mimo, że wśród jej uczniów znajdowały się osoby małoletnie. Szkoła prowadzona przez spółkę nie należy do żadnej z placówek wskazanych w art. 2 pkt 29 u.f.z.o., lecz do placówek wymienionych w art. 2 pkt 30 u.f.z.o. Okoliczność, że rozporządzenie MEN, dopuszcza możliwość uczęszczania osób małoletnich do szkół dla dorosłych, nie zmienia charakteru szkoły, która mimo tych okoliczności pozostaje szkołą dla dorosłych, tak jak została zarejestrowana, a przez to jest szkołą, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny. Powyższy fakt nie miał wpływu na określenie rodzaju przedmiotowej szkoły pod względem realizowania w niej obowiązku szkolnego. Również wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez szkołę została ustalona przez organy w prawidłowej wysokości, która została dokonana na podstawie przedłożonych przez spółkę dokumentów w ramach rozliczenia dotacji. Dokumenty te zostały przesłane organowi odwoławczemu, w tym zestawienie liczby uczniów w poszczególnych szkołach, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danych miesiącach w przedmiotowym okresie.

Faktem jest, że przepisy u.f.p., ani u.f.z.o. nie przewidują, żeby w postępowaniu o zwrot dotacji pobranej w nadmiernej wysokości badać kwestię winy beneficjenta, ani winy organu dotującego.

Jednakże w ocenie Sądu, najistotniejsze w sprawie jest zbadanie okoliczności w jakich doszło do wypłacenia szkole przedmiotowej dotacji.

Kluczowym dokumentem dla rozpoznania niniejszej sprawy jest protokół z dnia [...] sierpnia 2019 r. z kontroli problemowej przeprowadzonej w dniach od 13 maja do [...] czerwca 2019 r. przez Zespół kontrolny, powołany przez Burmistrza B. zarządzeniem nr [...]/2019 z dnia [...] kwietnia 2019 r. Ww. kontrola dotyczała udzielania dotacji z budżetu miasta B. niepubliczny placówkom przedszkolnym i szkolnym w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2019 r.

Jak wynikało z treści ww. protokołu, do 31 grudnia 2017 r. obowiązywała uchwała nr LII/379/2014 Rady Miejskiej w Białogardzie z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sparwie trybu udzielania i rozliczenia dotacji z budżetu Miasta dla niepublicznych przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego oraz niepublicznych szkół podstawowych i gimnazjów o uprawnieniach szkół publicznych oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z 2014 r. poz. 2169 ze zm.), która wydana była na podstawie przepisów u.s.o. Od 1 stycznia 2018 r. obowiązuje ustawa o finansowaniu zadań oświatowych. M. S. (dalej "M.S."), zastępująca Naczelnika Wydziału Edukacji, do której należał nadzór nad pracami Wydziału, powinna w związku ze zmianą przepisów, przygotować projekt nowej uchwały na podstawie przepisów u.f.z.o., żeby Rada Miejska mogła podjąć stosowną uchwałę do 31 grudnia 2017 r. Jak zaznaczono w ww. protokole, brak nowej uchwały uniemożliwił Wydziałowi Edukacji przeprowadzenie kontroli liczby uczniów i wykorzystaniu w dotowanych niepublicznych jednostkach oświatowych. Wydział Edukacji nie podjął też działań informacyjnych w postaci braku skierowania na początku stycznia 2018 r. pism do beneficjentów dotacji, informujących o wygasnięciu dotychczasowej uchwały, a tym samym wzorów załączników, tj. informacji miesięcznej o liczbie uczniów oraz rocznego rozliczenia wykorzystania dotacji otrzymanej z budżetu miasta B. oraz wskazania terminu, do którego należy złożyć dane o liczbie uczniów, a także że rozliczenie dotacji za 2017 r. ma być dokonane według starych przepisów (k. 77). Wykonywanie obowiązków przez M.S., Zespół kontrolny ocenił jako naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, wynikających z zakresów czynności M.S., które miały konsekwencje w dalszych nieprawidłowych działaniach Wydziału Edukacji w zakresie naliczania i udzielania dotacji dla placówek oświatowych. Rada Miejska w B. podjęła w dniu 31 stycznia 2018 r. uchwalę nr XLV/339/2018 w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji z bużetu Miasta dla niepublicznych placówek wychowania przedszkolnego i niepublicznych szkół podstawowych prowadzonych przez osoby prawne inne niż Miasto i osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania inne niż Miasto i osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 5 lutego 2018 r. poz. 717). Zgodnie z § 16 ww. uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachoniopomorskiego. Jak wynikało z ww. protokołu, pismem z dnia [...] marca 2018 r. Regionalna Izba Obrachunkowa w S. (RIO) poinformowała Radę Miejską o budzących wątpliwościach rozwiązaniach przyjętych w uchwale nr XLV/339/2018 z art. 38 ust. 1 u.f.z.o., dotyczących m.in. określenia wysokości dotacji i podstawy obliczenia dotacji (§ 3 i § 4); regulowania kwestii przekazywania dotacji w miesiącach lipiec – sierpień na podstawie informacji o liczbie uczniów wykazanej za miesiąc czerwiec, (§ 5 ust. 1 i 3); określenia zakresu kontroli (§ 10 i § 12); sprzecznego z prawem postanowienia o uchyleniu poprzednio obowiązującej uchwały nr LII/379/2014, której obowiązywanie ustało z mocy prawa (§ 15). W dniu 9 kwienia 2018 r. do Przewodniczącego Rady Miejskiej w B. wpłynęło pismo RIO wraz z uchwałą nr [...] r. Kolegium RIO z dnia [...] marca 2018 r. w sprawie stwierdzenia nieważności części uchwały nr [...] w postaci [...] Jak wynikało z ww. protokołu, mimo wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. nowych zasad udzielania dotacji dla niepublicznych szkół dla dorosłych, Wydział Edukacji naliczał dotację dla szkoły skarżącej według zasad poprzednio obowiązujących na podstawie ustalenia w dniu [...] marca 2017 r. wysokości wydatków bieżących ponoszonych przez Gminę O. (najbliższą jednostkę samorządu terytorialnego prowadzącą szkołę publiczną tego samego typu lub rodzaju). Wydział Edukacji

ustalał wysokość dotacji w ww. sposób, mimo, że Naczelnik Wydziału M. B., dalej "M.B.", powzięła w dniu [...] października 2018 r. informację, że już od roku O. nie przeprowadza naboru słuchaczy do szkoły dla dorosłych. Ponadto pracownicy Wydziału nie uwzględniali faktu, że niektóre szkoły dla dorosłych mają charkter zaoczny, a niektóre stacjonarny. Zespół kontrolny pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. zwrócił się do M.B. o wyjaśnienie ww. kwestii, lecz nie uzyskał odpowiedzi (k. 62). Jak podano w ww. protokole, niezrozumiałym dla Zespołu kontrolnego było, dlaczego pracownicy Wydziału w 2018 r. (również I kwartale 2019 r.) ustalali dla szkoły skarżącej części dotacji na uczniów oddziału gimnazjum i szkoły podstawowej w oparciu o niewłaściwe comiesięczne informacje, składane przez podmiot prowadzący szkołę. Informacje miesięczne o liczbie uczniów szkoły skarżącej zawierały zbędną informację o liczbie uczniow realizujących obowiązek szkolny i liczbie uczniów, którzy ukończyli 18 lat. Z analizy złożonych informacji wynikało, że warunek spełnienia obowiązku uczestnictwa w 50% obowiązkowych zajęć odnosi się tylko do uczniów pełnoletnich, a powinnien być odniesiony do wszystkich uczniów klas dla dorosłych. Również w tej kwestii M.B. nie udzieliła odpowiedzi Zespołowi kontrolnemu (k. 61). Zespół kontrolny ustalił, że osoby pełniące funkcję Naczelnika Wydziału, do których obowiązków należał nadzór nad prawidłową realizacją zadań Wydziału Edukacji w zakresie naliczania

i rozliczania dotacji, jak również kontroli funkcjonalnej podległych im pracowników, przez swoje działania naraziły na szkodę finansową miasto B., co stanowiło ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. Osoby te w związku z naruszeniem zasad dotacji naruszyły też przepisy o dyscyplinie finansów publicznych. W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości doszło do niewłaściwego udzielenia i wypłacenia dotacji (k. 59). Jak wynikało z ww. protokołu, po otrzymaniu informacji od szkoły skarżącej, M.B. wyliczała wysokość dotacji należnej szkole i przekazywała dyspozycję dotyczacą wypłaty dotacji do Wydziału Budżetu i Finansów, który przekazywał dotację na wskazany rachunek bankowy szkoły (k. 55v). Ponadto Zespół kolntroli ustalił, że z dokumentacji Wydziału Edukacji wynikało, że analiza rocznych rozliczeń, m.in. szkoły skarżącej za lata 2017- 2018 polegała wyłącznie na sprawdzeniu wykazanej ilości dzieci, na które została przyznana dotacja, bez korekty kwoty części miesięcznej dotacji otrzymanej, tj. korekta rozliczeń składanych przez placówki oświatowe polegała jedynie na "poprawieniu" ilości uczniów, co nie miało konsekwencji w jednoczesnej korekcie kwot uzyskanej dotacji. W złożonych korektach do rozliczenia wykorzystania dotacji brak było uzasadnienia złożonych korekt. Ponadto Zespół kontrolny ustalił, że:

1. w dokumentacji Wydziału Edukacji powoływano się na podstawy prawne, które

z dniem 1 stycznia 2018 r. utraciły moc obowiązującą;

2. w wielu przypadkach liczba uczniów, na których ustalono dotację była niezgodna

z liczbą uczniów wykazaną w informacjach miesięcznych składanych przez beneficjentów dotacji;

3. nieustalenie dotacji na ucznia niepełnosprawnego, mimo wykazania go

w informacji miesięcznej złożonej przez organ prowadzący;

Za nieprawidłowości z pkt 2 i 3 odpowiadała M.B., zaś w czasie jej nieobecności M.S., która wyjaśniła, że po konsultacji telefonicznej z M.B. dostała od niej polecenie sporządzenia pisma z ustaloną dotacją i przekazania jej do Wydziału Budżetu

i Finansów, sugerując się ilością dzieci, na które została przyznana dotacja

w miesiącu poprzednim, a ewentualna rozbieżność między ilością tych dzieci

w danym miesiącu zostanie przez M.B. skorygowana w miesiącu następnym.

4. brak pouczenia ze strony Wydziału Edukacji o wykazywaniu przez organy prowadzące w miesięcznych informacjach o liczbie uczniów, rodzaju wag przypisanych do uczniów niepełnosprawnych (pisemne wyjaśnienia złożyła M.B.);

5. ustalenie dotacji, mimo braku informacji miesięcznej o ilości uczniów;

6. przyjmowanie przez Wydział Edukacji miesięcznych informacji o liczbie uczniów, składanych na różnych drukach, w tym nieobowiązujących;

7. brak kontroli w badanym okresie ze strony Wydziału Edukacji dotowanych niepublicznych placówek oświatowych pod kątem liczby uczniów, na które przyznawana była dotacja;

8. brak stosowania, tzw. "dobrej praktyki" informowania beneficjentów

o wysokościach dotacji i ich aktualizacjach na poszczególnych uczniów (k. 56v- 55).

Z powyższego wynika, że nadmiernie wypłacona dotacja szkole skarżącej była spowodowna w istocie niewłaściwym działniem pracowników organu. W dniu 1 stycznia 2018 r. nie obowiązywała jeszcze uchwała, wydana na podstawie przepisów u.f.z.o. Uchwała nr XLV/339/2018 weszła w życie w dniu 20 lutego 2018 r., lecz zawierała ona zapisy sprzeczene z prawem, które utraciły moc w wyniku uchwały organu nadzoru - Kolegium RIO, które opisano powyżej. Zatem składanie miesięcznych deklaracji o ilości uczniów przez szkołę, o określonej treści na formularzach właściwych dla poprzedniej uchwały było wynikiem braku uchwały,

a następnie niepewności związanej z jej prawidłowością, a w późniejszym okresie brakiem reakcji pracowników organu, na składanie deklaracji przez skarżącą na niewłaściwych formularzach oraz ich błędną treścią. Wobec zapisów ww. protokołu, Sąd przyjął za wiarygodne twierdzenia skarżącej, że na treść składanych przez nią miesięcznych informacji, miało wpływ postępowanie pracowników organu, którzy domagali się informacji w takiej właśnie formie, tj. z podziałem na uczniów pełnoletnich i małoletnich.

Zdaniem Sądu, zapisy obowiązującej od 2018 r. ustawy u.f.z.o. dawały skarżącej prawo do ubiegania się o przedmiotową dotację. Jednakże realizacja uprawnienia skarżacej mogła się zmaterializować dopiero po przyjęciu stosownej uchwały przez Radę Miejską wydaną na art. 38 ust. 1 u.f.z.o.

Z powyższego przepisu wynika, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, októrych mowa w art. 15 – 21, art. 25, art. 26, art. 28 – 31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku oudzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji oliczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno - wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, októrych mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.

W ocenie Sądu, z samego brzmienia art. 26 ust. 2 u.f.z.o., skarżąca nie mogła się zorientować czy wypłacana jej dotacja jest w prawidłowej wysokości, gdyż ustawodawca zastosował odniesienie należnej szkole kwoty dotacji do kwoty przewidzianej na danego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla konkretnej gminy. Dane związane z subwencją oświatową, pozwalające na odpowiednie ustalenie należnej dotacji oświatowej szkole niepublicznej są w istocie w posiadaniu organu gminy, który zajmuje się prawidłowym wyliczeniem tej dotacji na podstawie danych przesłanych przez szkołę. Nie można zgodzić się z organem I instancji, że skarżąca wiedziała o zawyżonej dotacji, gdyż łatwo jest obliczyć poprawną wysokość dotacji, a metryczkę jako dokument urzędowy ma prawo uzyskać każdy i obejrzeć ją w siedzibie urzędu. Powyższe okoliczności nie zwalniają organu z obowiązku prawidłowego ustalenia należnej dotacji oświatowej dla konkretnej niepublicznej jednostki oświatowej. Ponadto organ uznał rozliczenie przez skarżącą dotacji za 2018 r. za prawidłowe. Zdaniem Sądu, również nie można zignorować faktu, że pracownicy organu ustalali przedmiotową dotację skarżącej przez odniesienie jej do kwot w przeszłości ponoszonych przez Ostrowiec Świętorzyski na podobną szkołę, mimo posiadania wiedzy, że nabór do takiej szkoły nie jest już tam prowadzony od prawie roku.

W ocenie Sądu, naruszenia procedury ustalania przedmiotowej dotacji przez pracowników dotacji były wysoce rażące, co znalazło swój opis także w ww. protokole.

Należności z tytułu zwrotu pobranych stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, do których stosuje się procedurę określoną w przepisach u.f.p. Podlegają one na podstawie art. 66 u.f.p., egzekucji

w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.). Stosuje się do nich również na podstawie art. 67 ust. 1 u.f.p., w zakresie nieuregulowanym ustawą

o finansach publicznych, również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) oraz odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.).

Powyższe oznacza, że ustawodawca uznał za konieczne wydanie przez organ decyzji administracyjnej o zwrocie pobranej dotacji, a tym samym poddał ją regułom, wynikającym z przepisów k.p.a.

Wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym istotną rolę odgrywają zasady ogólne k.p.a., zawarte m.in. w art. 6 - organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa; art. 7 - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; art. 8 - organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zasada budzenia zaufania obywatela do państwa i prawa od dawna była traktowana przez Trybunał Konstytucyjny jako oczywista cecha demokratycznego państwa prawnego (zob. zwłaszcza orzeczenie TK z 30 listopada 1988 r., K. 1/88, OTK 1988, poz. 6). Koniecznym warunkiem uznania postępowania za prowadzone

w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej jest kierowanie się przez organy administracji publicznej zasadami proporcjonalności, bezstronności

i równego traktowania. Zasada proporcjonalności nakazuje podejmowanie przez administrację działań proporcjonalnych do zamierzonego celu. Nie powinny być zatem nakładane na stronę obowiązki niewspółmierne do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu (zob. art. 5 zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy z 20 czerwca 2007 r. w sprawie dobrej administracji oraz art. 6 Europejskiego Kodeksu Dobrych Praktyk Administracji). Zasada ta pozostaje w związku z zawartym w art. 7 k.p.a. nakazem załatwiania spraw przez organ administracji

z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Zasada bezstronności stanowiła ratio legis instytucji wyłączenia pracownika oraz organu unormowanej w przepisach rozdziału 5 działu I (art. 24 – 27).

Zasada równego traktowania jest zawarta w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także w art. 3 zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy z 20 czerwca 2007 r. w sprawie dobrej administracji oraz art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrych Praktyk Administracji. Nakazuje ona traktowanie przez władze publiczne w taki sam sposób podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji. Zróżnicowane traktowanie jest dopuszczalne jedynie w przypadku stwierdzenia obiektywnie istniejących, prawnie doniosłych różnic w sytuacji danych osób. Nakaz równego traktowania wynika również z przepisów ustawy z 3 grudnia 2010 r.

o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. z 2016 r. poz. 1219) (zob. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Piotr Marek Przybysz , WKP 2017 , wydanie 12- do art. 8).

Podkreślić należy także, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd o niedopuszczalności przerzucania na stronę skutków błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji (zob. np. tezę drugą wyroku NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1461/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 72; wyrok NSA z 9 listopada 1987 r., III SA 875/87, POP 1992, nr 3, poz. 60; wyrok NSA z 9 listopada 1987 r., III SA 702/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 79; wyrok SN z 5 października 1994 r., III ARN 46/94, OSNAPiUS 1995, nr 5, poz. 58; teza pierwsza wyroku NSA z 21 października 1994r., SA/Wr 895/94, POP 1996, nr 3, poz. 81; wyrok NSA z 25 kwietnia 1996 r., SA/Bk 375/95, LEX nr 26783; wyrok NSA z 27 marca 1998 r., III SA 1493/96, LEX nr 33757; teza druga wyroku NSA z 12 maja 2000 r., III SA 957/99, OSP 2001, nr 9, poz. 131). W szczególności nie jest dopuszczalne przerzucanie na stronę skutków niewłaściwej interpretacji przepisów przez organy administracji (teza pierwsza wyroku NSA z 2 grudnia 1999 r., III SA 8093/98, LEX nr 42851; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Piotr Marek Przybysz, WKP 2017, wydanie 12- do art. 8). Podobny pogląd wyrażono w kometarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. R. Hausera (Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2020 do art. 8), gdzie wskazano, że w myśl zasady zaufania niedopuszczalne jest także przerzucanie na obywatela negatywnych skutków działań organów administracji publicznej, w szczególności działań sprzecznych z prawem. Również niedopuszczalne jest przerzucanie na obywatela skutków błędów lub uchybień popełnionych przez samego prawodawcę, jak również negatywnych skutków błędów popełnionych przez sam organ administracji publicznej, np. przez ich niewłaściwą interpretację (por. wyrok NSA w Gdańsku z 12 grudnia 2003 r., o sygn. akt I SA/Gd 661/03). W powyższym kontekście należy także przywołać wyrok NSA

z 12 maja 2000 r. (III SA 957/99, BIP 2001, Nr 4, s. 38), w którym stwierdzono, że

w myśl zasady praworządności oraz pogłębiania zaufania, wykluczona jest możliwość obciążenia obywatela skutkami błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji publicznej. W komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa A. Wróbla i innych (Wolters Kluwer, Warszawa 2020, wydanie 8 do art. 8), wskazano, że naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a. nie stanowi podstawy wznowienia postępowania administracyjnego, może natomiast w sytuacji rażącego naruszenia art. 8 stać się przyczyną stwierdzenia neiwazności takiej decyzji - wyrok WSA

w Warszawie z 14 grudnia 2015 r., o sygn. akt VII SA/Wa 859/05, LEX nr 196282. Narusznie tej zasady może być zakwalifikowane przez sąd administracyjny jako inne naruszenie przepisów postępowania, które może mic wpływ na wynik sprawy – wyrok WSA w Warszawie z 6 sierpnia 2008 r., o sygn. akt V SA/Wa 506/08, LEX nr 523972.

Podkreślić należy, że organy władzy publicznej związane zasadą praworządności obowiązane są działać na podstawie Konstytucji RP, o czym przesądza art. 8 Konstytucji RP. Przeniesienie do regulacji prawnej k.p.a. treści standardów konstytucyjnych działania władzy publicznej wypełnia ustanowionymi wartościami zasadę ogólną pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Przyjętym zasadom: proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania należy przypisać podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej na drodze decyzji (lub innego rozstrzygnięcia), w trybie postępowania administracyjnego, przypisując zarówno walor materialny, jak i procesowy. Postępowanie administracyjne w sprawie indywidualnej to zorganizowany ciąg czynności prowadzący do załatwienia jej w drodze decyzji administracyjnej (lub innego rozstrzygnięcia), odpowiadający przyjętemu w teorii prawa modelowi decyzyjnemu stosowania prawa. Stosowanie prawa obejmuje zarówno stosowanie prawa materialnego, jak i prawa procesowego (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2019, wydanie 19, do art. 8)

Wskazać należy, że z art. 8 k.p.a. wywiedziono także zasadę pewności prawa, która oznacza przede wszystkim konieczność przewidywalności działań władzy publicznej. W państwie praworządnym standardem powinna być możliwość przewidzenia, jakiego rozstrzygnięcia dokona władza wydająca akt administracyjny

w określonych warunkach prawnych. Zasadę pewności prawa łączy się też z zasadą uprawnionych oczekiwań. Zmienność poglądów prawnych organu wyrażanych na tle tego samego stanu faktycznego powoduje podważenie zaufania obywateli do organów państwa. Po stronie obywatela mieści się prawo oczekiwania, aby organy zobowiązane do stosowania przepisów k.p.a. podejmowały działania oraz dokonywały rozstrzygnięć w sposób przewidywalny i konsekwentny. Zasada zaufania obywatela do państwa, nie oznacza, że organ nie może zmieniać ocen prawnych, lecz nie może tego czynić dowolnie. W ramach zasady demokratycznego państwa prawnego, proces stanowienia i stosowania prawa powszechnie obowiązującego nie może być pułapką na obywatela. Z kolei obywatel musi mieć możność układania swoich spraw w zaufaniu, iż nie narazi go to na niekorzystne skutki prawne swoich działań i decyzji (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R. Hausera, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2020 do art. 8; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz A. Wróbel i inni, Wolters Kluwer, Warszawa 2020, wydanie 8 do art. 8).

W ocenie Sądu, rażące naruszenie procedury ustalania przedmiotowej dotacji przez pracowników organu skutkowało naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów państwa. Opisane powyżej błędy popełnione przez pracowników organu nie mogą obciążać skarżącej, gdyż naruszyłoby to konstytucyjną zasadę państwa prawa.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu sądów przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a", uchylił decyzje organów administracyjnych obu instancji. Opisane powyżej naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec przyjęcia, że ww. naruszenia nie mogły obciążać skarżącej, Sąd na podstawe art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne, z uwagi na brak podstaw do jego kontynuowania przez organ.

Umorzenie postępowania w niniejszej sprawie pozostaje bez wpływu na możliwość ewentualnego wszczęcia postępowania na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na sumę [...] zł składa się kwota wpisu sądowego w wysokości [...] zł oraz kwota [...]zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika i kwota [...]zł należna od dokumentu złożonego pełnomocnictwa.