Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 743/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Grzegorz Dudar, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działającego z upoważnienia Prezydent Miasta S., z [...] lipca 2022 r. nr [...], przyznającą H. C. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), w związku ze sprawowaną opieką nad córką D. C. w kwocie 2.119 zł miesięcznie, na okres od 1 lipca 2022 r. do 28 lutego 2023 r.

Decyzja została wydana na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.

Pierwszy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego H. C. złożyła w dniu 10 marca 2020 r. Do wniosku tego zostało dołączone orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 11 grudnia 2019 r. w którym ustalono, że D. C. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do 31 grudnia 2021 r. a data powstania tej niezdolności istniała w dniu 1 października 2019 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z 6 kwietnia 2020 r. przyznano wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. W sprawie zastosowano przepis art. 24 ust. 2a ustawy.

Następnie Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. w dniu 16 lutego 2022 r. w trakcie rozmowy telefonicznej ustalił, że H. C. nie chce przedłużenia świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na Covid-19, gdyż była na komisji lekarskiej i oczekuje na nowe orzeczenie (dowód: adnotacja k. 13 akt administracyjnych).

Po uzyskaniu kolejnego orzeczenia, H. C. w dniu 14 lipca 2022 r. złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączono orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 16 lutego 2022 r. w których ustalono, że D. C.:

- jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do 28 lutego 2023 r. i potwierdzono, że data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji istniała w dniu 1 grudnia 2021 r.;

- jest całkowicie niezdolna do pracy do 28 lutego 2023 r.

Na skutek odwołania komisja lekarska ZUS w orzeczeniach z 24 marca 2022 r. utrzymała w mocy orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.

Organ pierwszej instancji decyzją z [...] lipca 2022 r. przyznał świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 lipca 2022 r. do 28 lutego 2023 r. Stwierdził, że H. C. spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i z uwagi na uwzględnienie w całości żądania strony, odstąpił od uzasadnienia decyzji.

Odwołanie od tej decyzji złożyła H. C. wyjaśniając, że odwołała się od decyzji organu rentowego dwukrotnie, zaś ostanie pismo z ZUS-u, było "wrzucone do skrzynki bez podpisywania" i zawierało - zdaniem odwołującej się - informacje niezwiązane z jej odwołaniem. Dodatkowo nie uzyskała też jasnej odpowiedzi od pracownika ZUS-u w Suwałkach, czy wskazane pismo jest decyzją. Dalej podała, że ostatni raz świadczenie pielęgnacyjne otrzymała w grudniu 2021 r. zaś pierwsza komisja w organie rentowym odbyła się w lutym 2022 r. Odwołująca się wyjaśniła, że korespondencja jaką otrzymała z ZUS-u "po drugim odwołaniu" była w jej ocenie niezrozumiała. Dlatego wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na córkę od stycznia 2022 r. do 28 lutego 2023 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie nie jest sporne, że wnioskodawczyni spełnienia wszystkie przesłanki uprawniające do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Kwestią sporną pozostaje natomiast początkowa data, od której prawo do świadczenia winno być na rzecz wnioskodawczyni ustalone. W ocenie odwołującej jest ona do niego uprawniona od stycznia 2022 r., podczas gdy organ pierwszej instancji przyznał wnioskowane świadczenie od 1 lipca 2022 r.

Odnosząc się do tego organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przyjętą w art. 24 ust. 2 ustawy zasadą ogólną, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jedynie w drodze wyjątku, w przypadku ustalenia prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, ustawodawca umożliwił uzyskanie go z mocą wsteczną, wskazując jednak na konieczność dopełnienia warunku złożenia wniosku o świadczenie w określonym terminie. Wyjątek ten przewidziany został w art. 24 ust. 2a ustawy, który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Organ wskazał, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w tym przepisie ma charakter terminu prawa materialnego. Oznacza to, że uprawnienie do otrzymania (wstecz) świadczenia pielęgnacyjnego może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienia w tym czasie czynności, dla której termin ten został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust 2a ustawy oznacza również, że nie podlega on przywróceniu, a okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku przed jego upływem, za które osoba uprawniona może nawet nie ponosić winy, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podniósł przy tym, że pomimo, że z akt sprawy nie wynika, kiedy zostało zainicjowane postępowanie przed organem rentowym (I instancji) to orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS o niezdolności D. C. do samodzielnej egzystencji oraz o całkowitej niezdolności do pracy zostały wydane w dniu 24 marca 2022 r. Zatem od tej daty zaczął biec trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy. W konsekwencji czego upłynął on 24 czerwca 2022 r. Tymczasem wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z dokumentami dotyczącymi niepełnosprawności D. C., odwołująca się złożyła dopiero 14 lipca 2022 r. W tych warunkach, należało ustalić na rzecz H. C. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 24 ust. 2 ustawy, jak słusznie przyjął organ pierwszej instancji, tj. począwszy od miesiąca, w którym wniosek został przez nią złożony. Nie ulega też wątpliwości, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje H. C. do 28 lutego 2023 r., tj. do końca okresu ważności orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydanego przez komisję lekarską ZUS w dniu 24 marca 2022 r. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 4 ustawy, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła H. C. i zarzuciła naruszenie:

- art. 24 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy, w sposób który miał wpływ na wynik sprawy, gdyż przepis ten określa moment czasowy ustalenia prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego i wiąże ten moment z chwilą wpływu wniosku do organu. Uwzględnienie normy wynikającej z tego przepisu i daty złożenia wniosku, przy należytym odczytaniu żądania strony, prowadziłoby do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 9 K.p.a., przez brak dochowania obowiązków informacyjnych określonych w tym przepisie oraz brak czuwania przez orzekające organy, aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie poinformował skarżącej o konieczności składania dodatkowego formularza celem uzyskania świadczenia od 1 stycznia 2022 r. a nie od 1 lipca 2022 r. oraz nie wyjaśnienie, czy zamiarem skarżącej było otrzymywanie wnioskowanego świadczenia także we wskazanym okresie;

- art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., przez brak wypełnienia przez organ pierwszej instancji obowiązku pouczenia strony o treści kierowanych do niej pism, ewentualnej konieczności złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, terminu na złożenie tego wniosku oraz szczegółowego wyjaśnienia zamiaru wnioskodawcy i konsekwencji dla niego idących;

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., przez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2022 r., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji obydwu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wywiodła, że nie zgadza się z przyjęciem, że prawo do świadczenia powinno być wypłacane od 1 lipca 2022 r. H. C. wskazała, że w odwołaniu do SKO podnosiła, że odwoływała się od decyzji organu rentowego dwukrotnie, a ostatnie pismo z ZUS było "wrzucone do skrzynki bez podpisywania" i zawierało informacje niezwiązane z jej odwoływaniem. Zdaniem skarżącej z treści art. 24 ust. 2 ustawy wynika, że to moment (data) złożenia kompletnego wniosku determinuje moment początkowy przyznania świadczenia. Decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostaje ustalone prawo do świadczenia, ma data kompletnego złożenia wniosku do organu. Powołując się na wyrok WSA w Krakowie z 21 kwietnia 2022 r., III SA/Kr 1328/21 oraz wskazaną w nim literaturę skarżąca podniosła, że istnieją problemy praktyczne zastosowania tej regulacji. Powstają one najczęściej w związku ze składaniem przez strony wniosków o świadczenia przed okresem zasiłkowym, czy w trakcie okresu zasiłkowego oraz w sytuacjach ubiegania się po raz pierwszy i po raz kolejny o świadczenia rodzinne (por. K. Małysa-Sulińska (red.) A. Kawecka, J. Sapeta Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Lex 2015 r., uwagi do art. 24). Skarżąca wskazała, że chodziła zarówno do ZUS, jak też do MOPR, gdzie dopytywała pracowników tych instytucji w sprawie tych pism i tego, kiedy i jak ma złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Była przez tych pracowników odsyłana, nie informowana lub dezinformowana. Do tego pracownicy nie chcąc należycie obsłużyć skarżącej powoływali się na przepisy dotyczące obostrzeń związanych z Covid -19.

W konsekwencji w ocenie H. C. wskazane wyżej sytuacje złożenia aktualizowały obowiązek organu administracji podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony oraz ustalenia stanu faktycznego, tj. tego, czy wnioskodawczyni ubiegała się o oświadczenie na kolejny okres. Wnioski stron postępowania, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien zawsze interpretować z poszanowaniem zasad ogólnych, wyrażonych w art. 6 i następnych K.p.a., jak też w taki sposób, aby zawsze umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego. Co do zasady więc, organ administracji publicznej z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych indywidualnej sprawy winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią. Jeżeli natomiast wobec treści składanych wniosków - także ustnie i towarzyszących jego wniesieniu okoliczności (np. daty czy charakteru otrzymanego pisma) nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź też co do istotnych dla sprawy okoliczności, organ zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie wyjaśnienia treści wniesionego żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków. Obowiązek ten nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy na skutek uprzedniego, wadliwego działania organu, strona mogłaby ponieść ujemne dla swych praw konsekwencje. Organ administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym winien przede wszystkim stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwać, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 K.p.a.) - wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 kwietnia 2013 r., II SA/Bd 33/13.

Przedstawione rozważania wskazują, że postępowanie organów administracji w kontrolowanej sprawie było niewłaściwe. W sytuacji zwracania się do organów administracji, organy te powinny należycie przedstawić skarżącej jej sytuację faktyczną i prawną i poinformować o możliwości ubiegania się o przyznanie wnioskowanego świadczenia na okres od miesiąca złożenia wniosku (styczeń 2022 r.) do końca okresu zasiłkowego, gdyż taki mechanizm ustalania prawa wynika z art. 24 ust. 2 ustawy. Takie procedowanie pozwoliłoby, aby skarżąca mogła precyzyjnie wyrazić swoją wolę i nie ponieść szkody wskutek nieznajomości prawa. Niewątpliwie więc w tym celu pracownik organu obsługujący skarżącą powinien wręczyć formularz osobnego wniosku i podkreślić, że jeżeli jest także wolą skarżącej ubieganie się o świadczenie na okres wcześniejszy, to koniecznym jest wypełnienie i złożenie w tym celu odrębnego formularza (wyrok WSA w Krakowie z 21 marca 2018 r., III SA/Kr 1577/17). Zaniechanie powyższego skutkowało naruszeniem art. 9, art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., przez brak należytego wyjaśnienia zakresu żądania strony, a to skutkowało także brakiem poprawnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wskazane naruszenie mogło mieć przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby skarżąca otrzymała stosowne pouczenia od organu administracji, niewątpliwie złożyłaby wniosek o przyznanie świadczenia także na okres od 1 stycznia 2022 r. Taki zamiar jasno bowiem manifestowała w trakcie postępowania. Nadto naruszony został przepis art. 24 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy, w sposób który miał wpływ na wynik sprawy. Jak wyżej wskazano, przepis ten określa moment czasowy ustalenia prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego i wiąże ten moment z chwilą wpływu wniosku do organu. Uwzględnienie normy wynikającej z tego przepisu i daty złożenia wniosku, przy należytym odczytaniu żądania strony, prowadziłoby do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Oznacza to, że sąd w ramach swoich kompetencji, nie mógł zmienić zaskarżonej decyzji przez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2022 r.

Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznającą skarżącej – H. C. świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad córką D. C. na okres od 1 lipca 2022 r. do 28 lutego 2023 r.

Podstawę prawną tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpatrywanej sprawie spełnienie przez skarżącą materialnoprawnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką było okolicznością bezsporną. Kwestią sporną pozostaje natomiast początkowa data, od której prawo do tego świadczenia winno być ustalone. W ocenie skarżącej świadczenie to powinno być przyznane od stycznia 2022 r., podczas gdy organy orzekające uznały, że przysługuje ono od lipca 2022 r., tj. od chwili złożenia w tym przedmiocie wniosku. Odnosząc się do tego w pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsze postępowanie dotyczy wniosku z 14 lipca 2022 r. i orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS wydanego w dniu 24 marca 2022 r.

W zawiązku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z przyjętą w art. 24 ust. 2 ustawy zasadą ogólną, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jedynie w drodze wyjątku, w przypadku ustalania prawa do świadczeń uzależnionego od niepełnosprawności, ustawodawca umożliwił uzyskanie go z mocą wsteczną, wskazując jednak na konieczność dopełnienia warunku złożenia wniosku o świadczenie w określonym terminie. Wyjątek ów przewidziany został w art. 24 ust. 2a ustawy, który stanowi, że "jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności".

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym trzymiesięczny termin, o którym mowa w tym przepisie ma charakter terminu prawa materialnego. Oznacza to, że uprawnienie do otrzymania (wstecznie) zasiłku pielęgnacyjnego może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienia w tym czasie czynności, dla której ów termin został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje zaś brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia z mocą wsteczną. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a ustawy oznacza również, że nie podlega on przywróceniu, a okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku przed jego upływem, za które osoba uprawniona może nawet nie ponosić winy, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (vide: wyrok NSA z 21 kwietnia 2022 r., I OSK 1315/21; z 15 października 2021 r., I OSK 642/21, 3 września 2021 r., I OSK 207/19, pub. CBOSA). W uzasadnieniu wyroku wydanym w sprawie I OSK 642/21 sąd wyraził pogląd, że "ustawowy termin 3 miesięcy liczony od daty uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego jest czasem wystarczającym dla zorientowania się przez stronę co do swoich praw i obowiązków pozwalającym na terminowe złożenie wniosku i skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu art. 24 ust. 2a ustawy".

Regulacja zawarta w art. 24 ust. 2a została dodana do ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 2 stycznia 2009 r. (vide; art. 1 pkt 12 lit. a ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych – t.j. Dz.U. z 2008 r., nr 2231, poz. 456), w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., P 28/07. Wyrokiem tym stwierdzono, że art. 24 ust. 2 ustawy z o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP. Jest to regulacja szczególna w stosunku do zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 ustawy. Została wprowadzona w celu zapewnienia ochrony przewidzianej w art. 69 Konstytucji RP – "Osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej". Przepis art. 24 ust. 2a ustawy związany jest z sytuacją, w której przyznanie prawa do świadczenia uzależnione jest od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Uregulowanie to miało za zadanie niwelować wynikające z art. 24 ust. 2 ustawy, legislacyjne przerzucenie na stronę konsekwencji przewlekłego postępowania w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności, w aspekcie ustalenia daty przyznania świadczenia.

Przenosząc te ogólne uwagi na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie zaliczenia córki skarżącej do osób niepełnosprawnych (ustalenia stopnia niepełnosprawności), zakończone zostało ostatecznie orzeczeniem z 24 marca 2022 r. Zasadnie organ przyjął, że od tej daty zaczął biec trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy. W konsekwencji czego upłynął on 24 czerwca 2022 r. Tymczasem wniosek o zasiłek pielęgnacyjny wraz z dokumentami dotyczącymi niepełnosprawności skarżąca złożyła dopiero 14 lipca 2022 r. W tych uwarunkowaniach organ nie miał innego wyjścia, jak ustalić na jej rzecz prawo do świadczenia zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 24 ust. 2 ustawy, tj. począwszy od miesiąca, w którym wniosek ów został złożony. Czyniąc tak organ nie naruszył przepisów ustawy. Stąd nie narusza ich także utrzymująca jego decyzję w mocy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Sąd nie dostrzega także w działaniach organów istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Wskazywane przez skarżącą okoliczności, które miały wpływ na niedochowanie przez nią terminu z art. 24 ust. 2a ustawy, takie jak brak odpowiedniego pouczenia przez organy czy też nieznajomość prawa nie mogły mieć znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Podnieść należy, że w pierwszej decyzji z [...] kwietnia 2020 r. został zastosowany przepis art. 24 ust. 2a ustawy. Jego treść została przytoczona w uzasadnieniu tej decyzji. Stąd też świadczenie pielęgnacyjne wówczas zostało przyznane z mocą wsteczną. Wniosek był złożony w dniu 10 marca 2020 r. a świadczenie zostało przyznane od 1 października 2019 r. Przyjąć zatem można, że skarżącej powinny być znane zasady przyznawania tego świadczenia. Nadto w pouczeniu tej decyzji przytoczono treść art. 24 ust. 2a ustawy.

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ ten poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiódł z nich prawidłowe wnioski, przytoczył przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówił ich treść oraz prawidłowo je zastosował, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. W sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Kolegium zastosowało właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a.

W sytuacji zaś gdy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego, skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.).

Końcowo, sąd na podstawie art. 6 P.p.s.a., chciałby pouczyć skarżącą, że zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 573 ze zm.), którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. od 8 marca2020 r.), zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przepis ten zakłada wydłużenie terminu ważności orzeczeń o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, których termin ważności upłynął po 8 marca 2020 r. Ustawodawca przewidział, że maksymalny termin ważności wydłużonych orzeczeń upływa w terminie do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (vide: M. Borski [w:] Komentarz do niektórych przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COFID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych [w:] Tarcza antykryzysowa 1.0 - 4.0, ustawa o dodatku solidarnościowym i inne regulacje, jako szczególne rozwiązania w prawie pracy, prawie urzędniczym i prawie ubezpieczeń społecznych związane z COVID-19. Komentarz, red. K. W. Baran, Warszawa 2020, art. 15(h), WKP 2020). Oznacza to, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie poprzedniego orzeczenia z 11 grudnia 2019 r. (wydanego na czas określony do 31 grudnia 2021 r.) decyzją z [...] kwietnia 2020 r., powinno być w drodze decyzji wydanej z urzędu przedłużone do czasu uzyskania nowego orzeczenia. Jak ustalił sąd w sprawie niniejszej organ od stycznia 2022 r. do wydania nowego orzeczenia nie wypłacał skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego (vide: k. 38 akt sądowych). W aktach administracyjnych k. 13 znajduje się adnotacja z której wynika, że organ w dniu 16 lutego 2022 r. w trakcie rozmowy telefonicznej ustalił, że H. C. nie chce przedłużenia świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na Covid-19, gdyż była na komisji lekarskiej i oczekuje na nowe orzeczenie. W ocenie sądu adnotacji tej nie można potraktować jako zrzeczenia się prawa do przedłużenia świadczenia pielęgnacyjnego. Takie działanie organu, który z urzędu miał obowiązek przedłużenia orzeczenia o niepełnosprawności a w konsekwencji decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jest nie dopuszczalne. Tym bardziej, że przedłużenie to powinno nastąpić już od stycznia 2022 r. a rozmowa telefoniczna została przeprowadzona w połowie lutego. Okoliczności te nie mogły być uwzględnione w sprawie niniejszej, gdyż regulacja ta nie była podstawą prawną kontrolowanych decyzji i dotyczy orzeczenia wydanego 11 grudnia 2019 r., i decyzji z 6 kwietnia 2020 r. wydanej w odrębnym postępowaniu, a nie orzeczenia z 24 marca 2022 r. Na podstawie tej regulacji ważność orzeczenia z 11 grudnia 2019 r. powinna być z urzędu przedłużona do czasu uzyskania nowego orzeczenia a w konsekwencji powinno być przedłużone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane decyzją z [...] kwietnia 2020 r.