Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 289/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-08-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów oddalono wniosek o ustanowienie adwokata

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.12.2015r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2011r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 29.12.2015r., nr [...],w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2011r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia

o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów L.W. ur. w 1963r. "zamieszkuje przy rodzinie" i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód, który wycenił na kwotę ok. 1000 zł., miesięcznie netto, a w piśmie z dnia 16.07.2016r. stwierdził nawet , że w 2016r. nie posiada przychodów "w związku z akcją pacyfikacyjną jego firmy przez Urząd Skarbowy w L.". W 2015r. w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął on dochód w wysokości 23 252,65 zł., przy przychodzie na poziomie 101 197,20 zł.

Wnioskodawca nie posiada oszczędności, przedmiotów o wartości pow. 5000 zł., rachunków bakowych, pojazdów mechanicznych, nieruchomości.

Koszty utrzymania określił na kwotę 300 zł. – 500 zł., miesięcznie.

Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje w części na uwzględnienie.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

W przedmiotowej sprawie przy analizie i ocenie sytuacji majątkowej strony skarżącej trzeba wziąć pod uwagę również fakt, iż niniejsze postępowanie, o sygnaturze I SA/Kr 289/16 jest jednym z dwudziestu czterech prowadzonych w tut. Sądzie, ze skarg L.W. (I SA/Kr 289/16 – I SA/Kr 312/16), a łączna wartość wpisów od skarg wynosi w nich 7 044 zł. Stąd przy dochodzie strony skarżącej na poziomie 1000 zł. i mniej oraz wydatkach rzędu 300 - 500 zł. miesięcznie, jak również braku oszczędności oraz majątku, suma ta jest poza możliwościami finansowymi wnioskodawcy. Wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało zatem uznać za uzasadniony.

Odnośnie natomiast kwestii ustanowienia pełnomocnika, w świetle wskazanych okoliczności oraz w/w przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, stwierdzić trzeba, że uwzględnienie tego żądania wychodziłoby poza ustawowe ramy tej instytucji.

Wnioskodawca zaznaczył wprawdzie, że jego sytuacja nie jest dobra, zgromadzony materiał nie wskazuje jednak, że L.W. został całkowicie pozbawiony środków do życia.

W dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, której nie zakończył ani nie zlikwidował, co wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Chwilowe trudności, zwłaszcza w ramach prowadzenia działalności gospodarczej – czyli bycia przedsiębiorcą, nie stanowią natomiast o definitywnej utracie możliwości zarobkowych.

Ponadto, co bardzo istotne dla strony, podkreślić wypada , że obecność fachowego pełnomocnika w postępowaniu przed I instancją nie jest niezbędna dla ochrony interesów strony. Z uwagi bowiem na treść art. 134 i art. 140 § 1 w/w ustawy nie zachodzi obawa, że strona skarżąca bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Zgodnie z art. 134 § 1 i § 2 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a, nie może też wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei z art. 140 § 1 wynika, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący zobowiązany jest udzielić wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z dnia 27.05.2008r. , sygn. I FZ 154/08, postanowienie NSA z dnia 17.12.2012r. , sygn. II FZ 970/12, postanowienie NSA z dnia 18.07.2013r. , sygn. II FZ 570/13, postanowienie NSA z dnia 10.01.2014r., sygn. II OZ 1216/13).

Zgodzić się też trzeba, ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wskazuje, że prawo dostępu do sądu nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Ograniczenie tego prawa nie będzie więc sprzeczne z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały (postanowienie NSA z dnia 10.12.2010r., sygn. akt I GZ 395/10, postanowienie NSA z dnia 29.08.2012r., sygn. akt I FZ 249/12).

W tej konkretnej sytuacji nie ma potrzeby ustanowienia pełnomocnika i finansowania go ze środków państwowych (czyli współobywateli) w przypadku, kiedy cel postępowania sądowoadministracyjnego, poprzez kontrolę zaskarżonej decyzji, będzie zrealizowany w następstwie zwolnienia strony od kosztów sądowych i to bez naruszenia jej interesów.

Biorąc zatem pod uwagę okoliczność, iż przedmiotowa sprawa jest na etapie postępowania I instancyjnego, w którym nie ma bezwzględniej konieczności uczestniczenia profesjonalnego pełnomocnika oraz prezentowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek strony w zakresie ustanowienia pełnomocnika należało oddalić .

Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§ 2 i 3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz .718)