Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1236/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a ic,  art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi T. B., M. B. i S. B. z udziałem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz T. B., M. B. i S. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania T. B., St. B. i M. B., decyzją z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. nr [...], w pkt I. uchylającą w całości ostateczną decyzję Wojewody [...] z [...] października 2011 r. nr [...] potwierdzająca T. B., M. B. oraz S. B. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. udziału w wysokości [...] części w prawie własności nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L. przy ul. [...] /ul. [...], powiat l., dawne województwo [...], obecnie U. oraz w pkt II. odmawiającą potwierdzenia ww. osobom prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L. przy ul. [...]/ ul. [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskami z [...] sierpnia 2006 r. T. B. i S. B. oraz wnioskiem z [...] sierpnia 2006 r. M. B. wystąpili do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we L. przy ul. [...]/ul. [...]. Do ww. wniosków strony dołączyły m. in.: - jednostronny opis mienia pozostawionego z [...] września 1945 r. wydanego we L. przez Rejonowego Pełnomocnika do spraw Ewakuacji Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego stwierdzającego, że J. B. zgłosił do oszacowania kamienice czynszową dwupiętrową i oﬁcyny jednopiętrowe położone we L. przy ul. [...], o kubaturze ok. 8000 m3, - postanowienie Sądu Rejonowego w Bytomiu z 7 września 2005 r. sygn. akt I Ns 786/05, z którego wynika, że spadek po J. B., zmarłym [...] września 1996 r. na podstawie ustawy nabyli syn S. B., córka T. B. i córka M. B. po 1/3 części spadku każde z nich, - wypis aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z [...] czerwca 1976 r. - umowy o oddaniu terenu w użytkowanie wieczyste i sprzedaży odrębnego lokalu mieszkalnego na rzecz J. B., w którym z tytułu opłat rocznych i ceny sprzedaży lokalu postanowiono zaliczyć J. B. wartość mienia pozostawionego za granicą.

Ponadto w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy sprawy został uzupełniony m. in. o następujące dokumenty: - zaświadczenie archiwalne z [...] lipca 2007 r. wydane przez Archiwum Państwowe Województwa [...] stwierdzające, że B. J. i H. oraz M. T. (tak w dokumencie) wg stanu na rok 1940 ﬁgurują jako współwłaściciele trójkondygnacyjnego budynku mieszkalnego złożonego z 18 mieszkań przy ul. [...] we L., - zaświadczenie Archiwum Państwowego Województwa [...] z [...] lipca 2007 r., z którego wynika, że M. K. i T. (tak w dokumencie) wg stanu na rok 1936 ﬁgurują jako współwłaściciele budynku mieszkalnego przy ul. [...] we L., natomiast wg stanu na 1931 r. B. H., M. K. i T. oraz W. B., figurują jako współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] we L., - zaświadczenie archiwalne z [...] listopada 2008 r. wydane przez Archiwum Państwowe Województwa [...] stwierdzające, że budynek przy ul. [...] i [...] we L., to budynek narożny (nazwa współczesna – C.), który miał jeden rejestr hipoteczny nr [...], jeden rejestracyjny/konskrypcyjny nr [...], - zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu L. z [...] września 2007 r., z którego wynika, że M. K. i T. (tak w dokumencie) są współwłaścicielami budynku mieszkalnego przy ul. [...] w mieście L. na 1936 rok, natomiast wg stanu na rok 1931 B. H., M. K., T. i W. B. występują jako współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] we L., - zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu L. z [...] września 2007 r., z którego wynika, że B. J., H. i M. T. (tak w dokumencie) występują jako współwłaściciele budynku mieszkalnego trójkondygnacyjnego osiemnastolokalowego przy ul. [...] w mieście L. wg stanu na 1940 rok, - zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu L. z [...] kwietnia 2010 r., z którego wynika, iż przed II wojną światową we wrześniu 1939 r. H. B., J. B., T. M. i W. B. byli współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...] we L. (budynki miały jeden rejestr hipoteczny nr [...], rejestracyjny/konskrypcyjny nr [...]), - zaświadczenie archiwalne z [...] lipca 2008 r. wydane przez Wojewódzkie Komunalne Przedsiębiorstwo Biuro Inwentaryzacji Technicznej i Oceny Rzeczoznawców we L. dotyczące opisu nieruchomości we L. przy ul. [...], - pismo M. król. stol. miasta L. nr LW: [...]. z [...] listopada 1931 r. wraz z planami budynku przy ul. [...] we L., - poświadczenie obywatelstwa polskiego J. B. [...] Września 1939 r. wydane przez Wojewodę [...] z [...] lutego 2008 r., - kartę ewidencyjną z 1946 r. wydaną na nazwisko J. B., potwierdzającą jego przybycie do Polski [...] grudnia 1945 r. ze Lwowa, - postanowienie Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy z 31 stycznia 201 1 r. sygn. akt II Ns 1128/10 stwierdzające, że spadek po M. B., zmarłej [...] maja 1944 r., nabył na podstawie ustawy J. B. w całości, - decyzję Prezydenta Miasta B. nr [...] z [...] września 1975 r. o oddaniu J. B. w użytkowanie wieczyste parceli o pow. 310,5 m2 stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w B. przy ul. [...] oraz sprzedaży znajdującego się na ww. parceli lokalu mieszkalnego w ramach ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Polski, - kontrakt kupna sprzedaży [...] rep. [...] zawarty [...] kwietnia 1927 r., z którego wynika, że Z. K. zbyła na rzecz K. M. i T. M. udział w wysokości 1/6 części w prawie własności nieruchomości o [...]. kons. [...], położonej w We L. przy ul. [...] i ul. [...], objętej whl. [...], - kontrakt kupna - sprzedaży [...]. rep. [...] zawarty [...] stycznia 1930 r., z którego wynika, iż E. S. działający w imieniu małoletniej córki E. S. zbył na rzecz K. M. oraz T. M. udział w wysokości [...] części w prawie własności nieruchomości o 1. kons. [...], objętej whl. [...], położonej we L. przy ul. [...], - kontrakt kupna - sprzedaży [...] rep. [...] zawarty [...] stycznia 1930 r., z którego wynika, że P. S. zbył na rzecz K. M. oraz T. M. udział w wysokości [...] części w prawie własności nieruchomości o [...] kons. [...], objętej whl. [...], położonej we L. przy ul. [...], - fragment dokumentu, pt. Lista domów podlegających nacjonalizacji w rejonie centralnym, w którym przy wpisie dotyczącym ul. [...] (poz. [...]), jako właściciel domu figuruje O. B. oraz T. M.

Postanowieniem z [...] maja 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] pozytywnie ocenił złożone w sprawie dokumenty oraz wezwał strony do przedłożenia operatów szacunkowych określających wartość pozostawionej nieruchomości oraz wartość nieruchomości nabytej w ramach częściowej realizacji prawa do rekompensaty.

Decyzją z [...] października 2011 r. Wojewoda [...] potwierdził T. B., S. B. oraz M. B. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. udziału w wysokości 7/9 części w prawie własności nieruchomości położonej we L. przy ul. [...]/ul. [...], powiat l., województwo [...], obecnie U.

Od powyższej decyzji strony nie złożyły odwołania.

Pismem z [...] maja 2015 r. Wojewoda [...] poinformował Wojewodę [...], że w związku ze złożonym wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty otrzymał uwierzytelnioną kopię umowy sprzedaży z [...] kwietnia 1939 r. Rep. nr [...], sporządzoną przed notariuszem M. S., z której wynika, że J. B. zbył swój udział w wysokości [...] części w prawie własności nieruchomości objętej whl [...] ks. gr. dla I dz. miasta L., zabudowanej dwupiętrowym budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] we Lwowie na rzccz małżonków M. i T. T. Przy piśmie Wojewoda [...] oprócz umowy sprzedaży z [...] kwietnia 1939 r. przesłał również: - pismo J. B. z [...] maja 1939 r. skierowane do notariusza M. S., dozwalające na wydanie M. i T. T. wypisu umowy sprzedaży z [...] kwietnia 1939 r., wskutek złożenia przez ww. osoby wszystkich weksli i "dla zaintabulowania prawa własności sprzedanych nieruchomości na rzecz T., - wniosek notariusza M. S. z [...] maja 1939 r. (data wpływu), skierowany do Sądu Okręgowego we L. o wpis prawa własności dla nieruchomości objętej whl [...] ks. gr. dla I dz. miasta L., - zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu L. nr [...] z [...] lutego 2015 r., z którego wynika, że małżonkowie M. T. oraz W. T. [...] kwietnia 1939 r., poprzez zakup od J. B., nabyli na własność [...] części nieruchomości położonej we L. przy ul. [...].

Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzja z [...] października 2011 r., z uwagi na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

W toku prowadzonego postępowania wznowieniowego pismem z [...] czerwca 2016 r. Wojewoda [...] wystąpił do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we L. z prośbą o nadesłanie wszelkich dokumentów, które w sposób niebudzący wątpliwości pozwolą ustalić stan prawny nieruchomości położonej we L. przy ul. [...]/ul. [...].

W odpowiedzi w piśmie z [...] sierpnia 2016 r. Archiwum Państwowe Obwodu L. poinformowało, że już wielokrotnie wydawało zaświadczenia archiwalne odnoszące się do przedmiotowej nieruchomości i oprócz wydanych dokumentów innych informacji w tym zakresie nie posiada.

Ponadto [...] maja 2017 r. pełnomocnik stron dołączył do akt sprawy pismo Państwowego Archiwum Obwodu L. z [...] stycznia 2017 r. z którego wynika, iż w jego zasobach w okresie od [...] stycznia 1939 r. do [...] stycznia 1940 r. brak jest informacji dotyczących transakcji ﬁnansowych dokonywanych przez J. B., T. T. oraz M. T. W ww. piśmie Państwowe Archiwum Obwodu L. poinformowało również, iż nie posiada rejestru praw własności majątków nieruchomych w mieście L. według stanu na [...] września 1939 r.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił własne postanowienie z [...] maja 2011 r. wydane w przedmiocie pozytywnej oceny dowodów i uznania, że zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, odnośnie pozostawienia przez J. B. udziału wynoszącego [...] części w prawie własności nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L. przy ul. [...]/ul. [...], powiat l., dawne województwo [...], obecnie U.

Decyzja z [...] marca 2018 r. Wojewoda [...], w pkt I. uchylił w całości ostateczną decyzję Wojewody [...] z [...] października 2011 r. oraz w pkt II. odmówił potwierdzenia ww. osobom prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L. przy ul. [...]/ul. [...], powiat l., dawne województwo [...], obecnie U. W uzasadnieniu organ wskazał, że J. B. przed wybuchem II wojny światowej nie przysługiwało już prawo własności do nieruchomości położonej we L. przy ul. [...]/ul. [...].

Od powyższej decyzji T. B., S. B. i M. B.wnieśli odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 kpa o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] października 2011 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097) – dalej zwana "ustawą".

W przypadku postępowania wznowieniowego rozpoznanie sprawy winno zawierać się w granicach zakreślonych stwierdzonymi podstawami wznowienia.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji konieczne było wznowienie, na podstawie art. 145 kpa, postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu wojewódzkiego z [...] października 2011 r.

Podstawowym dokumentem decydującym o rozstrzygnięciu Wojewody [...] było zaświadczenie archiwalne z [...] lipca 2007 r. wydane przez Archiwum Państwowe Województwa L. stwierdzające, że B. J. i H. oraz M. T. (tak w dokumencie) wg stanu na rok 1940 ﬁgurują jako współwłaściciele trójkondygnacyjnego budynku mieszkalnego złożonego z [...] mieszkań przy ul. [...] we L.

Następnie wyszły na jaw istotne dla sprawy dowody, którym jest w tym wypadku umowa sprzedaży z [...] kwietnia 1939 r.

Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nowa decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Analizując zebrany materiał dowodowy Minister nie zgodził się z twierdzeniami pełnomocników stron, że w przedmiotowej sprawie nie dokonano intabulacji skutkującej przeniesieniem udziałów w prawie własności nieruchomości położonej przy ul. [...] we L. na rzecz małżonków M. i T. T. Akt notarialny z [...] kwietnia 1939 r. zawiera w punkcie XII zezwolenie stron na wpis nowego właściciela do księgi gruntowej i notariusz M. S. w piśmie z [...] maja 1939 r. (data wpływu) złożonym do Sądu Okręgowego we L. wniósł o dokonanie stosownego wpisu. Na powyższym wniosku widnieje prezentata wpływu do Sądu Okręgowego z [...] maja 1939 r., a w samej treści wniosku powołana jest uchwała tego Sądu z [...] kwietnia 1939 r. o adnotowaniu wpisu dotyczącego zmiany właściciela. Umowa nie zawiera żadnych obostrzeń odnośnie przeniesienia "fizycznego" posiadania, w szczególności nie uzależnia tego od spełnienia przez kupujących jakichkolwiek warunków. Brak również jakichkolwiek dowodów, z których wynikałoby, że wystąpiły okoliczności uzasadniające odmowę przeniesienia posiadania na kupujących, natomiast istnieją dowody potwierdzające prawidłowe wykonywanie obowiązków przez kupujących. Wskazuje na to przede wszystkim pismo J. B. z [...] maja 1939 r. skierowane do notariusza M. S., w którym ww. osoba wobec złożenia przez kupujących weksli, poprosiła notariusza o wydanie wypisu aktu notarialnego dla zaintabulowania prawa własności sprzedanych części nieruchomości na rzecz państwa T.

Z powyższego wynika zatem, że w niniejszej sprawie doszło do intabulacji i skutecznego przeniesienia przez J. B. prawa własności [...] części nieruchomości położonej we L. przy ul. [...]/ul. [...], na rzecz małżonków M. i T. T.

Za nieuzasadnione Minister uznał zarzuty dotyczące braku odniesienia się przez organ wojewódzki w zaskarżonej decyzji do zaświadczenia archiwum zagranicznego nr [...] z [...] lipca 2007 r. obrazującego stan prawny nieruchomości w 1940 r. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ I instancji dokonał oceny mocy dowodowej znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń archiwalnych, w tym zaświadczenia nr [...] z [...] lipca 2007 r.

Zaświadczenie to jako swoją podstawę wskazuje m.in. dane wynikające z Księgi adresowej [...] - rocznik 1935/1936. Księga ta natomiast w dziale IV pn. "Wykaz domów w mieście L.", jako właścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] podaje "M. K. i T.", a nieruchomości położonej przy ul. [...] "M. K. i T.". Przy informacjach o obu tych nieruchomościach widnieje ta sama liczba spisowa (konskrypcyjna) - [...] oraz ta sama liczba wykazu hipotecznego - [...]. Księga ta nie wymienia wśród właścicieli przedmiotowej nieruchomości, ani J. B., ani też H. B.

Pismem z [...] czerwca 2016 r. Wojewoda [...] wystąpił do archiwum zagranicznego o przesłanie dokumentów na podstawie, których zostało wydane m. in. zaświadczenie nr [...] z [...] lipca 2007 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy nie zostały one dołączone do niniejszego zaświadczenia. W odpowiedzi w piśmie nr [...] z [...] sierpnia 2016 r. Archiwum Państwowe Odwodu L. poinformowało, iż niejednokrotnie wydawało zaświadczenia archiwalne i kopie dokumentów, potwierdzających prawo własności rodziny B. do przedmiotowej nieruchomości i oprócz wydanych dokumentów innych informacji w tym zakresie nie posiada. Archiwum nie przekazało dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wydania zaświadczenia nr [...] z [...] lipca 2007 r.

Wbrew stanowisku zawartemu w odwołaniu materiał dowodowy niniejszej sprawy nie pozwala na przyjęcie, że J. B. przysługiwały udziały w prawie własności nieruchomości wykraczające poza udział wskazany w umowie z [...] kwietnia 1939 r. Jak bowiem wynika z umowy sprzedaży z [...] kwietnia 1939 r. Rep. nr [...] oraz przywołanego w niej świadectwa księgi gruntowej – J. B. będąc wpisany, jako współwłaściciel w [...] części, [...] części, [...] części z [...] części oraz [...] części z [...] części, czyli łącznie w [...] części realności objętej whl [...] dla [...]. dzielnicy miasta L. - zbył wszystkie przysługujące mu na ten dzień udziały w prawie własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz małżonków M. i T. T.

Z treści tego aktu notarialnego wynika, że poza wymienionymi w nim udziałami, które następnie zostały zbyte – J. B. na dzień [...] kwietnia 1939 r. nie przysługiwały żadne inne udziały w prawie własności tej nieruchomości.

Ponadto brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających, że H. B. przysługiwał udział we własności tej nieruchomości, który w drodze spadkobrania miałby nabyć J. B. W aktach sprawy brak jest dowodów pozwalających na ustalenie tego udziału.

Nie można natomiast przyjąć, tak jak to czynią w odwołaniu pełnomocnicy stron, że pozostałe [...] części w prawie własności nieruchomości stanowiło własność, jak nie J. B., to z pewnością H. B.

Wśród współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości był wymieniany również W. B., którego udział w prawie własności nie jest znany, a tym samym nie można ustalić wysokości udziałów J. i H. B. przez odjęcie udziałów objętych umową sprzedaży z [...] kwietnia 1939 r. i udziałów przysługujących K. i T. M.

Nieuzasadnione są twierdzenia pełnomocników stron, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie w większości stanowią słabo czytelne kserokopie potwierdzone za zgodność z uwierzytelnioną kopią. Zgromadzone w sprawie dowody są w pełni czytelnie i nie pozostawiają wątpliwości, co do swojej treści, a ich kserokopie potwierdzone za zgodność z oryginałem są w dyspozycji Wojewody [...] prowadzącego postępowania w sprawie wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. i T. T. nieruchomości we L. przy ul. [...].

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie brak było również podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. B. przed wybuchem ll wojny światowej nie przysługiwał już tytuł prawa własności do nieruchomości położonej we L. przy ul. [...]/ul. [...].

To na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia przesłanek do nabycia prawa z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. O ciężarze dowodzenia spoczywającym na wnioskodawcy stanowi wprost art. 6 ustawy, zgodnie z którym do wniosku należy dołączyć, dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 tej ustawy oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. W przypadku nieuzupełnienia wniosku o wymagane dokumenty organ jest zobligowany do wydania decyzji odmownej na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy.

Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem, że ustalenie komu po [...] kwietnia 1939 r. przysługuje prawo własności nieruchomości przy ul. [...]/ul. [...] stanowi zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie należy do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego.

Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2018 r. T. B., S. B. i M. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - art. 7 i art. 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych ze stanem prawnym nieruchomości położonej we L. przy ul. [...] i ul. [...], - art. 80 kpa poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że prawo własności nieruchomości położonej we L. przy ul. [...] i ul. [...], w następstwie zawartej umowy notarialnej, w [...] części przeszło na M. i T. T., - art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji rozstrzygnięcie w trybie administracyjnym kwestii cywilistycznej należącej do wyłącznej gestii sądu powszechnego, - art. 16 § 1 kpa poprzez uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z [...] października 2011 r., wykraczając poza granice określone podstawami wznowienia postępowania, - art. 2 ustawy poprzez odmowę przyznania T. B., S. B. oraz M. B. prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez ich poprzednika prawnego we L., - art. 151 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego bezpodstawne zastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości również decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2018 r., - zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, na rzecz skarżących kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących norm.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione.

Poza sporem jest to, że w niniejszej sprawie wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W niniejszej sprawie po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z [...] października 2011 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy, nowe dowody w postaci kopii: umowy notarialnej z [...] kwietnia 1939 r. Rep. Nr [...], pisma J. B. z [...] maja 1939 r., wniosku notariusza M. S. z [...] maja 1939 r. skierowanego do Sądu Okręgowego we L. o wpis na rzecz M. i T. T. udziału w wysokości [...] części w prawie własności nieruchomości położonej we L. przy ul. [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym, objętej wykazem hipotecznym liczba [...]. Dowody te są nowe, nie były znane organowi wojewódzkiemu przy wydaniu decyzji z [...] października 2011 r.

Dowody te Wojewoda [...] otrzymał od Wojewody [...] przy piśmie z [...] maja 2015 r. Dowody te są istotne dla sprawy bowiem wskazują na dokonany przed [...] września 1939 r. obrót cywilnoprawny udziałem w prawie własności nieruchomości przy ul. [...], jaki miał miejsce pomiędzy J. B. - poprzednikiem prawnym T. B., S. B. i M. B.(adresatami decyzji z [...] października 2011 r.), a M. i T. małż. T.

Wobec tego były podstawy do wznowienia przez Wojewodę [...] z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] października 2011 r. w oparciu o podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co też organ I instancji uczynił wydając postanowienie o wznowieniu postępowania z [...] czerwca 2016 r.

Skoro zaś potwierdziła się wskazana w postanowieniu o wznowieniu postępowania przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, to Wojewoda [...] miał podstawy do procedowania, co do przyczyn wznowienia w oparciu o art. 149 § 2 kpa.

Nie można jednak zgodzić się z Wojewodą [...], który uważa (str. 3 uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej), że w sprawie o wznowienie postępowania nie znajdował zastosowania art. 146 § 1 kpa, jako wyłączony na mocy przepisu szczególnego, tj. art. 20 ustawy.

Zgodnie z art. 20 ustawy do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145, art. 145a, art. 146 § 2, art. 147-152, art. 154 § 2, art. 155-159 oraz art. 161-163 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że w przypadku zaświadczeń przepisy te stosuje się odpowiednio.

Z projektu do ustawy (druk sejmowy nr [...]) wynika, że art. 20 (w projekcie art. 19) wprowadzono dlatego, aby umożliwić stronom inicjowanie m. in. postępowania o wznowienie postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty zakończonego także poprzez wydanie zaświadczenia. Wyłączenie stosowania art. 146 § 1 kpa było uzasadnione, skoro możliwość wydania zaświadczenia stwierdzającego tzw. prawo do zaliczenia istniała w okresie od [...] lutego 1998 r. do [...] września 2001 r., natomiast ustawa weszła w życie dopiero [...] października 2005 r.

Nie można pominąć tego, że w momencie wejścia w życie ustawy upłynęła znaczna część okresu 5-letniego, o którym mowa w art. 146 § 1 kpa, odnoszącego się do podstaw wznowienia z art. 145 § 1 pkt 3-8, art. 145a i art. 145b.

Aby zatem prawo do wznowienia postępowania zakończonego zaświadczeniem nie było iluzoryczne ustawodawca postanowił jednolicie potraktować wszystkich zabużan i ich spadkobierców (niezależnie od formy wydanego w stosunku do nich rozstrzygnięcia) i w konsekwencji wyłączył zastosowanie do spraw wznowieniowych terminu przedawnienia z art. 146 § 1 kpa.

Z dniem 20 listopada 2008 r. ustawodawca dodał do art. 7 ustawy ust. 3a (który doprecyzował regulację z art. 20 ustawy) stwierdzający, że organem właściwym w sprawach (...) wznowienia postępowania w sprawach zaświadczeń i decyzji potwierdzających prawo do rekompensaty, wydanych na podstawie odrębnych przepisów, jest wojewoda.

Z powyższych regulacji wynika, że przepis przejściowy - art. 20 ustawy dotyczy jedynie spraw o potwierdzenie prawa do rekompensaty, które zostały zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy (por. wyrok NSA z 11 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1260/17). Jeżeli chodzi o tego typu sprawy w judykaturze zwrócono również uwagę na to, że wyłączenie zastosowania art. 146 § 1 kpa w tego typu sprawach było podyktowane m. in. istniejącymi trudnościami i komplikacjami w pozyskiwaniu dowodów potwierdzających pozostawienie majątku zabużańskiego (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 604/11).

Zatem odrębne przepisy, o których mowa w art. 7 ust. 3a w zw. z art. 20 ustawy, to wcześniejsze przepisy regulujące problematykę tzw. mienia zabużańskiego. Potwierdza to uzasadnienie projektu (druk sejmowy nr 788) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty...(Dz. U. z 2008 r. Nr 197, poz. 1223).

Podobny zabieg w sprawach z zakresu mienia zabużańskiego zastosował ustawodawca w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty...(Dz. U. z 2014 r. poz. 195). Ustawa ta weszła w życie 27 lutego 2014 r. Ustawodawca wyłączył stosowanie art. 146 § 1 kpa w sprawach o wznowienie postępowania, do których zastosowanie znajdował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r. sygn. akt SK 11/12, ogłoszony w Dzienniku Ustaw 30 października 2012 r. pod poz. 1195. Niekonstytucyjna przesłanka zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na tzw. Kresach Wschodnich poza obecnymi granicami RP była przewidziana już w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. Nr 6 poz. 39 ze zm.). Ustawa ta weszła w życie 30 stycznia 2004 r. Wobec tego zastosowanie art. 146 § 1 kpa w tego typu sprawach wznowieniowych wyłączyłoby możliwość weryfikacji, co do istoty sprawy, pewnej kategorii starszych spraw zakończonych decyzjami wydanymi na podstawie ustawy z 2003 r.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd nie podzielił stanowiska Wojewody Śląskiego, zaprezentowanego w uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2018 r., że w sprawie zakończonej decyzją z [...] października 2011 r., która została wydana w reżimie prawnym (obecnej) ustawy, również nie miał zastosowania art. 146 § 1 kpa.

Zdaniem Sądu, w sprawach o wznowienie postępowania zakończonych wydaniem decyzji na podstawie (obecnej) ustawy obowiązują tzw. zasady ogólne, a zatem zastosowanie mają przepisy kpa o trybach nadzwyczajnych, w tym art. 146 § 1 kpa.

Skoro zatem decyzja z [...] października 2011 r. została doręczona pełnomocnikowi stron postępowania adwokatowi J. K. [...] października 2011 r., to termin 5-letni, o którym mowa w art. 146 § 1 kpa, upłynął z końcem [...] października 2016 r.

W sprawie miały zaś zastosowanie zasady obliczania terminu określonego w latach, wynikające z art. 110 i art. 112 Kodeksu cywilnego. Przepisy kpa o terminach, w brzmieniu sprzed [...] czerwca 2017 r., nie regulowały sposobu obliczania terminu określonego w latach.

Wobec tego, że w toku postępowania wznowieniowego upłynął termin 5 – letni z art. 146 § 1 kpa, to Wojewoda [...] wydając decyzję z [...] marca 2018 r. naruszył w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy art. 146 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchylając decyzję z [...] października 2011 r. i orzekając o odmowie potwierdzenia T. B., S. B. i M. B. prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez J. B. we L. przy ul. [...].

Skoro zaś Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dostrzegł tego uchybienia, to i jego decyzja narusza art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Jeżeli natomiast chodzi o merytoryczne stanowisko Wojewody [...] i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odnośnie braku wykazania w dniu [...] września 1939 r. przez J. B. prawa własności do nieruchomości hipotecznej whl [...] przy ul. [...] we L. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organów obu instancji.

Poza sporem jest to, że obowiązujący na terenie b. zaboru austriackiego Kodeks cywilny austriacki z 1811 r. (kca) w § 431 przewidywał, że do przeniesienia własności nieruchomości potrzeba, aby tytuł nabycia wniesiony był do ksiąg publicznych i że wniesienie to nazywa się wpisem hipotecznym (intabulacyą).

Nie ma sporu pomiędzy organami, a skarżącymi co do tego, że prowadzone postępowanie wznowieniowe nie dało rezultatu w postaci uzyskania dowodu, w szczególności z archiwów u. Mimo prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie udało się uzyskać wyciągu hipotecznego z księgi gruntowej whl [...] potwierdzających wpis M. i T. T. do księgi gruntowej whl [...], jako właścicieli udziału wynoszącego [...] części w prawie własności zabudowanej budynkiem mieszkalnym parceli oznaczonej liczbą katastralną nr [...].

Jednakże nie można tracić z pola widzenia tego, że sprawy zabużańskie, odnoszą się do dowodów własności wytworzonych lub odnoszących się do okoliczności, które miały miejsce prawie 80 lat temu. Wobec tego w ustawie dalece zliberalizowano zasady dowodzenia pozostawienia przez właściciela nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Specyfika tych spraw związana jest ze znacznym upływem czasu od wydarzeń mających istotne znaczenie dla sprawy, okolicznościami pozostawiania nieruchomości przez ich dotychczasowych właścicieli, nacjonalizacją przez władze radzieckie majątków prywatnych na terenach ówczesnych republik radzieckich, zacieraniem przez władze sowieckie dowodów polskości majątków kresowych i wynikającymi z tego trudnościami w uzyskiwaniu dowodów z zagranicznych archiwów. Przykładem znacznych ułatwień dowodowych jest np. wykazanie dowodu własności jedynie na podstawie urzędowego opisu mienia (art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy), czy oświadczeń dwóch świadków (art. 6 ust. 5 ustawy).

Z akt administracyjnych wynika, że [...] kwietnia 1939 r. (akt notarialny Nr Rep. 477/1939) M. T. udzieliła pełnomocnictwa swemu mężowi T. T. do czynności nabycia jakiejkolwiek realności (nieruchomości) położonej w Polsce, w tym do odbioru realności i oddania jej w posiadanie i użytkowanie, podpisania aktu sprzedaży i dodatkowych dokumentów, zezwolenia na intabulację, zastępowania mocodawcy przed wszystkimi władzami, wnoszenia podań hipotecznych, odbioru uchwał hipotecznych. Wypis tego aktu otrzymał T. T. [...] kwietnia 1939 r. [...] kwietnia 1939 r. J. B., zapisany w księdze gruntowej jako właściciel [...] części nieruchomości oznaczonej lwh [...], zawarł w formie aktu notarialnego nr Rep. [...] umowę sprzedaży swego udziału w tejże nieruchomości na rzecz M. i T. małż. T. za kwotę 158.333 zł.

Sprzedający oddał kupującym symbolicznie posiadanie przedmiotu sprzedaży poprzez podpisanie umowy. Z umowy wynika, że posiadanie fizyczne miało nastąpić bezzwłocznie, a najpóźniej do [...] maja 1939 r., skoro strony umowy zgodnie postanowiły, że od tego dnia przychody i wydatki związane z posiadaniem przedmiotu sprzedaży należą do kupujących.

Koszty związane ze sporządzeniem umowy i intabulacją mieli ponieść kupujący. Kwotę 110.833 zł tytułem zadłużenia J. B. na rzecz instytucji wierzycielskiej potrącono z ceny kupna. 20.000 zł J. B. otrzymał od kupujących przed podpisaniem umowy. 17.000 zł kupujący zobowiązali się wypłacić sprzedającemu [...] lipca 1939 r. 10.500 kupujący zobowiązali się zapłacić sprzedającemu [...] września 1939 r. Do dnia [...] maja 1939 r. strony umowy zobowiązały się do rozliczenia przychodów i wydatków związanych z prawem własności i posiadaniem. Zabezpieczenie spłaty kwot 17.000 zł i 10.500 zł miało nastąpić poprzez wręczenie sprzedającemu podpisanych przez kupujących weksli. Strony umowy zezwoliły, aby na podstawie wypisu z tego aktu notarialnego nastąpiło wpisanie prawa własności na rzecz kupujących. Nadto strony umowy zrzekły się prawa nastawania na ważność zawartej umowy z jakiegokolwiek powodu. Strony postanowiły, że wydanie pierwszego wypisu z tego aktu notarialnego nastąpi po wręczeniu sprzedającemu wspomnianych wyżej weksli i zawiadomieniu o tym fakcie notariusza sporządzającego ten akt. Uzgodniono, że dalsze wypisy będą wydawane stronom umowy w dowolnej ilości egzemplarzy. Na dokumencie znajduje się wzmianka, że [...] maja 1939 r. notariusz wydał T. T. wypis tego aktu. W tym samym dniu ([...] maja 1939 r.) J. B. potwierdził kupującym odbiór weksli podpisanych przez nabywców nieruchomości na sumę 27.500 zł i wystąpił pisemnie do notariusza M. S. z prośbą o wydanie kupującym wypisu aktu notarialnego dla zaintabulowania prawa własności na rzecz nabywców. Motywował to wykonaniem zobowiązania z umowy, tj. złożeniem przez kupujących wszystkich weksli. Następnie notariusz M. S. wystąpił do Sądu Okręgowego we L. o podjęcie uchwały zarządzającej wpis prawa własności nabytego mienia na rzecz M. i T. T. We wniosku wskazał, że prawo własności zostało adnotowane na podstawie uchwały Sądu Okręgowego we L. z [...] kwietnia 1939 r. LDhip. [...]. Na piśmie znajduje się prezentata Sądu Okręgowego we L. Wydziału Cywilnego z datą [...] maja 1939 r.

Mając na uwadze zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a także opisany wyżej spójny ciąg zdarzeń, w tym także sposób działania stron umowy i notariusza, a także odstęp czasu pomiędzy wpływem do sądu wniosku o wpis prawa własności ([...] maja 1939 r.), a wybuchem II wojny światowej ([...] września 1939 r.), rację należało przyznać Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, że z opisanych wyżej faktów należało wnioskować o logicznej konsekwencji tychże zdarzeń, tj. fakcie intabulacji do księgi gruntowej oznaczonej lwh [...] (§ 431 kca), skoro miało miejsce uprzednie wniesienie do sądu wypisu aktu nabycia z [...] kwietnia 1939 r. sporządzonego w formie notarialnej (§ 432 kca), za zezwoleniem i zgodą stron na intabulację (§ 433 kca) i Sąd Okręgowy we L., w formie uchwały, dokonał wpisu prawa własności do księgi gruntowej przez zastrzeżenie (adnotację hipoteczną).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika zaś, aby wniosek notariusza M. S. o wpis prawa własności na rzecz M. i T. T. (złożony Sądowi Okręgowemu we L. [...] maja 1939 r.) został zakwestionowany przez sąd hipoteczny, w szczególności zwrócony wnioskodawcy, odrzucony lub oddalony przez Sąd Okręgowy we L.

Jedynie dodatkowo należało wskazać, że w okresie przedwojennym nie było jednolitego stanowiska judykatury odnośnie bezwzględnego wymogu wykazania prawa własności poprzez stosowny wpis w księdze wieczystej (intabulację). Judykatura dopuszczała uznanie za właściciela nieruchomości hipotecznej także nabywcy pozahipotecznego wskazując, że wpis jest jedynie formą tradycji (por. orzeczenie SN z 8 marca 1921 r. sygn. akt Rw 680/20; orzeczenie SN z 5 grudnia 1922 r. sygn. akt Rw 1758/22; uchwała SN z 21 października 1992 r. sygn. akt III CZP 108/92; wyrok NSA z 19 września 2002 r. sygn. akt IV SA 2661/00; postanowienie SN z 1 czerwca 2007 r. sygn. akt III CSK 379/06).

Okoliczność skutecznego nabycia przez M. i T. T. udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości potwierdza też najnowsze zaświadczenie archiwalne Archiwum Państwowego Obwodu L. z [...] lutego 2015 r. nr [...] złożone wraz z tłumaczeniem A. B. tłumacza przysięgłego z j. ukraińskiego i rosyjskiego. Z dokumentu tego wynika, że M. T. i T. T. [...] kwietnia 1939 r. poprzez zakup u J. B. nabyli własność [...] części nieruchomości przy ul. [...] we L. (rejestr hipoteczny Nr [...]). Archiwum kategorycznie stwierdziło, że na podstawie umowy kupna-sprzedaży z [...] kwietnia 1939 r. (...) zostało zmienione prawo własności z J. B. na rzecz M. T. i T. T. po połowie. W zaświadczeniu tym wskazano, że akt notarialny został opatrzony liczbą dziennika hipotecznego LDhip. [...]. Wobec tego przesądzającego znaczenia dla sprawy nie miało dużo wcześniejsze zaświadczenie Archiwum Państwowego Województwa L. z [...] lipca 2007 r. Nr [...] wraz z tłumaczeniem z j. ukraińskiego, które wiązało prawo współwłasności J. i H. B. z danymi z Księgi adresowej [...], rocznik [...].

Wobec tego trafnie uznał Wojewoda [...] i MSWiA, że potwierdziła się wskazana w postanowieniu z [...] czerwca 2016 r. o wznowieniu z urzędu postępowania podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Uszło natomiast organom obu instancji, że wobec upływu terminu przedawnienia z art. 146 § 1 kpa, nie było możliwe uchylenie decyzji z [...] października 2011 r. i wydanie nowego rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy.

Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 151 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że skoro postępowanie dowodowe przeprowadzone w postępowaniu wznowieniowym z inicjatywy organu doprowadziło organy obu instancji do słusznego wniosku, że w sprawie doszło przed [...] września 1939 r. do skutecznego przeniesienia udziału [...] części w prawie własności nieruchomości zapisanej w whl [...] na rzecz M. i T. T., to w przypadku kwestionowania wyników postępowania dowodowego ciężar udowodnienia okoliczności przeciwnych przeszedł na spadkobierców J. B. W postępowaniu z zakresu mienia zabużańskiego obowiązuje procedura szczególna (art. 6 ustawy), która wymaga od wnioskodawcy wykazania uprawnienia do pozostawionego mienia. Niniejsza sprawa toczy się z wniosku T. B., S. B. i M. B. Zatem to wnioskodawcy byli zobowiązani przeprowadzić przeciwdowód i wykazać, że J. B. nie wyzbył się swej własności przed [...] września 1939 r. Z kolei spadkobiercy po M. i T. T. są zobowiązani wykazać prawo własności swych poprzedników prawnych do spornej nieruchomości, ale w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem złożonym przed Wojewodą [...].

Jeżeli chodzi o zaświadczenia archiwalne z [...] lipca 2007 r., 12 września 2007 r. 6 r., [...] kwietnia 2010 r. trzeba wskazać, że opierają się one na danych z Księgi adresowej [...] – rocznik 1935/36, czy też danych wynikających ze spisu budynków centralnego rejonu miasta L., podlegających nacjonalizacji (ostatnie zaświadczenie). Wobec tego nie były miarodajnym dowodem dla ustalenia praw własnościowych J. B. W tym zakresie istotne znaczenie miało zaświadczenie archiwalne z [...] lutego 2015 r. odnoszące się do aktu notarialnego i jego załączników.

Zaświadczenia tego nie podważa informacja Państwowego Archiwum Obwodu L. z [...] stycznia 2017 r. nr [...], która odnosi się do okoliczności dotyczących transakcji finansowych, a nie kwestii własnościowych.

Zaświadczenia tego nie podważa również opis mienia pozostawionego z [...] września 1945 r. zgłoszony przez J. B. Pełnomocnikowi Rządu Tymczasowego Rz. Polski do spraw ewakuacji. Przeciwnie, dowód ten świadczy o trafności stanowiska orzekających w sprawie organów, tj. o dokonanej intabulacji wpisu M. i T. T. w księdze gruntowej whl [...]. Z opisu tego wynika, że J. B. zgłosił jako majątek pozostawiony jedynie kamienicę i oficynę przy ul. [...]. Istotne jest to, że J. B. nie zgłosił do oszacowania samej parceli budowlanej przy ul. [...], która była przedmiotem umowy sprzedaży z [...] kwietnia 1939 r. Jedynym racjonalnym uzasadnieniem takiego zachowania się J. B. mogło być to, że miał wiedzę o skutecznym przeniesieniu własności nieruchomości gruntowej, skoro nie traktował gruntu przy ul. [...] jako swojej własności.

Jeżeli chodzi o kwestię poczynienia ustaleń dowodowych na podstawie kopii aktu notarialnego, pism J. B. i notariusza M. S., Sąd zwraca uwagę, że kserokopie dokumentów nie są pozbawione waloru dowodowego, zwłaszcza, gdy żadna ze stron nie kwestionuje ich treści. Kserokopie dokumentów mogą być środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym, z tym że nie przysługuje im walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 kpa. Dowody z kopii dokumentów podlegają swobodnej ocenie organu, jak każdy inny dowód, ponieważ art. 75 § 1 kpa odwołuje się do otwartego katalogu środków dowodowych. W niniejszej sprawie nie ma sporu co do treści złożonych w niniejszej sprawie kserokopii. A. T. w piśmie z [...] lipca 2014 r. i M. T. w piśmie z [...] lipca 2014 r. wskazali, że dysponują oryginalnymi egzemplarzami dokumentów potwierdzających przeniesienie prawa własności spornej nieruchomości na rzecz M. i T. T. Z pisma Wojewody [...] z [...] maja 2015 r. wynika, że organ ten otrzymał od stron postępowania uwierzytelnione kopie umowy z [...] kwietnia 1939 r., pisma J. B. z [...] maja 1939 r., i wniosku notariusza M. S. o wpis prawa własności z prezentatą Sądu Okręgowego we L. Kserokopie tychże dokumentów (kserokopie dokumentów poświadczonych za zgodność z uwierzytelnionymi kopiami) otrzymał Wojewoda [...] przy piśmie Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r. i [...] stycznia 2016 r.

Nie można podzielić stanowiska skarżących, że w niniejszej sprawie organ wznowieniowy wykroczył poza granice wznowienia wyznaczone podstawą wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Istotne i nowe dowody będące podstawą wznowienia postępowania miały być podstawą do weryfikacji tego, czy J. B., a jeżeli tak to w jakim udziale, był właścicielem nieruchomości zapisanej w whl [...], według stanu na [...] września 1939 r. Najbardziej zbliżone chronologicznie do tej daty -akt notarialny z [...] kwietnia 1939 r., pismo J. B. z [...] maja 1939 r., wniosek notariusza M. S. z datą wpływu do Sądu [...] maja 1939 r. świadczą o tym, że J. B. zbył wszystkie swe prawa do spornej nieruchomości, a praw te przysługiwały mu w udziale łącznym wynoszącym [...] części, a nie [...] części, jak wskazano w decyzji [...] października 2011 r. Wobec tego nie można przyjąć, że organ wznowieniowy wykroczył poza granice wznowienia postępowania.

Zawieszenie postępowania wznowieniowego, z uwagi na zagadnienie wstępne z art. 97 § 1 pkt 4 kpa nie mogło mieć miejsca. Po wejściu w życie ustawy sąd powszechny nie jest właściwy do ustalania prawa własności nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP. Rolą sądu nie jest udzielenie stronie pomocy w przygotowaniu dowodów dla potrzeb postępowania administracyjnego (por. wyrok SN z 19 marca 2010 r. sygn. akt III CSK 169/09).

Jeżeli chodzi o kwestię prowadzenia dwóch odrębnych postępowań o potwierdzenie prawa do rekompensaty w stosunku do nieruchomości whl [...] we L. przez dwa różne organy z udziałem różnych stron Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy w sytuacji, gdy o potwierdzenie prawa do rekompensaty ubiegają się spadkobiercy osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionej właściwy jest wojewoda ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania właściciela. Wojewoda do którego wpłynął wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty pochodzący od części spadkobierców informuje o wszczęciu postępowania wojewodę właściwego dla miejsca zamieszkania pozostałych spadkobierców (art. 5 ust. 4 ustawy). Wobec tego skoro dla spadkobierców M. i T. T. i spadkobierców J. B. właściwi są różni wojewodowie, to postępowania te toczą się równolegle. Z tym, że postępowanie toczące się z wniosku spadkobierców po M. i T. T. zostało zawieszone na wniosek stron postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 2016 r. nr [...]. Zarzut braku udziału J. T. w niniejszym postępowaniu nie mógł być skuteczny, choćby z tego powodu, że nie pochodzi od J. T. Inny podmiot nie może zaś podnosić zarzutu naruszenia, który może podnieść sam zainteresowany, jeżeli uważa, że został bez swojej winy pominięty w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 1 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1837/17).

Wobec tego podnoszone w skardze zarzuty nie mogły prowadzić do uwzględnienia skargi. Skuteczny okazał się jedynie zarzut skargi dotyczący wadliwego zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 kpa, choć z innych przyczyn, niż podniesione w skardze.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku, w szczególności rozpozna sprawę wznowieniową, biorąc pod uwagę regulacje wynikające z art. 146 § 1 i art. 151 § 2 kpa. Następnie organ I instancji wyda w sprawie decyzję, która uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania jednego pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).