Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 13/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 31 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Teza: 1. Przepis § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U.z 2015 r., poz. 1422 ze zm.) ustanawia zasadę lokalizacji oczyszczalni ścieków od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w odległości 30 m. Odległość ta może być mniejsza ale pod warunkiem, że studnia nie dostarcza wody przeznczonej do spożycia przez ludzi;

2. Z regulacji tej nie wynika by dla ustalenia czy oczyszczalnia ścieków znajduje się w wymaganej prawem odległości od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi konieczne było ustalenie, czy budynki właściciela studni są przyłączone do sieci wodociągowej;

3. Zwrot woda przeznaczona do spożycia przez ludzi należy rozumieć szeroko jako nie tylko woda przeznaczona do picia, ale też wykorzystywana do innych celów domowych (gospodarczych).

TEZY

1. Przepis § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U.z 2015 r., poz. 1422 ze zm.) ustanawia zasadę lokalizacji oczyszczalni ścieków od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w odległości 30 m. Odległość ta może być mniejsza ale pod warunkiem, że studnia nie dostarcza wody przeznczonej do spożycia przez ludzi;

2. Z regulacji tej nie wynika by dla ustalenia czy oczyszczalnia ścieków znajduje się w wymaganej prawem odległości od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi konieczne było ustalenie, czy budynki właściciela studni są przyłączone do sieci wodociągowej;

3. Zwrot woda przeznaczona do spożycia przez ludzi należy rozumieć szeroko jako nie tylko woda przeznaczona do picia, ale też wykorzystywana do innych celów domowych (gospodarczych).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego E. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności:

1. W dniu [...] maja 2012 r., Gmina B. złożyła w Starostwie w B. zgłoszenie o zamiarze budowy przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności 5,0 m3/dobę, w obrębię gruntów wsi S., w tym na działce ozn. nr geod. [...], należącej do E. i R. L. W piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] Starosta B. poinformował inwestora, że nie wnosi sprzeciwu. Przedmiotową oczyszczalnię ścieków inwestor wybudował jesienią 2013 r.;

2. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w dniu [...] lipca 2014 r. powiatowy organ nadzoru budowlanego stwierdził, że oczyszczalnia ścieków została wybudowana zgodnie z dokonanym zgłoszeniem w zakresie lokalizacji. W dniu [...] października 2014 r., przeprowadzono dodatkowe czynności kontrolne w wyniku których uzupełniono materiał dowodowy o domiary oczyszczalni ścieków do istniejącej na działce sąsiedniej ozn. nr geod. [...] studni. Z dokonanych pomiarów wynika, że studnia znajduje się (licząc od osi studni) w odległości 8,5 m od ogrodzenia z działką ozn. nr geod. [...]; 8,5 m od budynku mieszkalnego; 18,5 m od budynku inwentarskiego; 14,10 m do filtra gruntowo - roślinnego oczyszczalni ścieków usytuowanej na działce ozn. nr geod. [...];

3. Następnie powiatowy organ nadzoru budowlanego, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, nakazał rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków z uwagi na niespełnienie warunku odległości od studni (odległość ta w rozpoznawanej sprawie wynosi 14,10 m zamiast 30 m) - § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie). P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję;

4. Skarga na tę decyzję, złożona przez Gminę B. do sądu administracyjnego, została uwzględniona wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 372/15. Na skutek tego wyroku decyzje obu instancji zostały uchylone. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy nakazano ustalić czy studnia, stanowiąca punkt odniesienia przy ustalaniu posadowienia oczyszczalni powstała legalnie (zaznaczono przy tym, że przeprowadzone w stosunku do studni w 2003 r. postępowanie w trybie art. 66 ustawy nie usuwa tych wątpliwości). Nadto nakazano aby rozstrzygnięcie o ewentualnej rozbiórce zostało poprzedzone uprzednim wykazaniem, że wykluczona jest możliwość doprowadzenia oczyszczalni do stanu zgodnego z prawem;

4. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków. W uzasadnieniu podano, że mając na uwadze zalecenia Sądu, w dniu 12 lutego 2016 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie studni w celu zbadania legalności jej istnienia. Z uwagi na uprawdopodobnioną datę istnienia studni już w okresie II wojny światowej do przeprowadzenia analizy w przedmiotowej sprawie posłużyły przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane oraz akty wykonawcze do tej ustawy. Zdaniem organu budowa przedmiotowej studni nie była objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę i w związku z tym przyjęto, że istnieje legalnie. W konsekwencji decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie studni. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w dniu [...] września 2016 r. (decyzja nr [...]). W dalszej części uzasadnienia podano, że w toku przeprowadzonego postępowania nie udowodniono w sposób nie budzący wątpliwości, iż przedmiotowa studnia dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Nadmieniono, że do protokołu z oględzin E. K.- właściciel studni oraz W. K.- brat właściciela, zgodnie podali, iż studnia i woda ze studni są niezbędne do celów bytowych oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego i związanego z tym pojenia zwierząt. Również przesłuchani w sprawie świadkowie nie potwierdzili, aby woda ze studni służyła jako woda do spożycia przez ludzi. Ponadto wskazano, że na działce nr geod. [...] istnieje przyłącze wodociągowe do gminnej sieci wodociągowej. W konsekwencji organ stwierdził, że biorąc pod uwagę ustalenia dokonane w sprawie studni pod kątem przeznaczenia wody ze studni i fakt nie udowodnienia w sposób jednoznaczny że studnia dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, przepis § 31 ust. 1 rozporządzenia nie ma w sprawie zastosowania. W związku z tym, w ocenie organu postępowanie w przedmiocie przydomowej oczyszczalni ścieków stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć;

5. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez E. K., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przepis § 31 ust. 1 rozporządzenia nie ma w sprawie zastosowania, gdyż ustalenia dokonane przez organy nadzoru budowlanego nie wykazały aby przedmiotowa studnia dostarczała wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. W związku z tym postępowanie dotyczące oczyszczalni ścieków jest bezprzedmiotowe. Postępowanie to, zdaniem organu odwoławczego, jest bezprzedmiotowe także i z tego powodu, że oczyszczalnia została wybudowana zgodnie ze zgłoszeniem do którego nie wniesiono sprzeciwu. Organ odwoławczy nadmienił przy tym, że z informacji uzyskanej z Urzędu Gminy B. wynika, iż E. K. korzysta na bieżąco z wody z sieci wodociągowej;

6. Skargę od tej decyzji do Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył E. K. i zarzucił nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, poprzez mylną ocenę stanu faktycznego i prawnego, w tym naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7, art. 9, art. 64 § 1, art. 76 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, art. 77 § 4, art. 104, art. 107 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. oraz prawa materialnego: § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia dotyczącego lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków względem istniejących studni. Wskazując na powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podał, że w niniejszej sprawie wydano już wcześniej decyzję nakazującą rozbiórkę oczyszczalni. W wyniku prowadzonego wówczas postępowania ustalono ponad wszelką wątpliwość, że przedmiotowa studnia dostarcza wodę do spożycia przez ludzi oraz inwentarz. Skarżący podał, że inspektorzy nie chcieli spisywać ile wody pobieranej jest na cele spożywcze a ile na gospodarcze, więc zgodnie ustalono, że całościowo woda przeznaczana jest na cele bytowe. Do czasu wydania kwestionowanej decyzji organy nie miały żadnych wątpliwości, że woda ze studni dostarcza wodę do spożywania przez ludzi. W związku z tym skarżący nie rozumie co się zdarzyło, że aktualnie umorzono postępowanie. Zdaniem skarżącego stan prawny i okoliczności sprawy się nie zmieniły a wydano dwie skrajnie różne decyzje. Podniósł, że na działce nr [...] istnieją dwa źródła poboru wody. Studnia z której korzysta codziennie oraz wodociąg z którego korzysta sporadycznie. Skarżący siłą rzeczy korzysta z wody ze studni, bo wodociąg nie dostarcza wody z uwagi na częste awarie i zamarzanie zimą (budynek do którego doprowadzono wodociąg jest niedocieplony i nie jest użytkowany). Wobec powyższego, zdaniem skarżącego, oczyszczalnia została wybudowana z rażącym naruszeniem § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Podniesiono, że właściciel działki, na której została wybudowana oczyszczalnia, wiedział o istnieniu studni. Zarzucono, że organ odwoławczy, twierdząc iż oczyszczalnia została wybudowana zgodnie ze zgłoszeniem, zupełnie pominął fakt, że w zgłoszeniu świadomie i celowo nie naniesiono studni, która istnieje od bardzo dawna i jest użytkowana. Zważywszy na odległość oczyszczalni od studni realnym staje się zagrożenie skażenia wody. Skarżący podał, że po trzech miesiącach eksploatacji oczyszczalni wszystkie drzewa od strony oczyszczalni poschły. Zdaniem skarżącego jeżeli organ miał jakieś wątpliwości, czy woda ze studni przeznaczana jest na cele bytowe, to powinien dokładniej i wnikliwiej przeprowadzić postępowanie dowodowe;

7. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji;

8. W piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący podał, że woda ze studni jest krystalicznie czysta o parametrach wody źródlanej. Studnia na działce nr [...] jest jedynym źródłem pozyskania wody dla celów spożywczych dla ludzi i zwierząt. Na działce istnieje wodociąg, z którego skarżący korzysta sporadycznie i tylko w okresie letnim (na dowód powyższego dołączono do akt rachunki za wodę za okres od 1 października 2016 r. do 26 stycznia 2017 r.). W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy B. przesłał kopie 4 faktur za pobór wody z wodociągu w 2016 r. przez E. K. jako dowód tego, że używa on wody z wodociągu na cele spożywcze (faktury obejmują okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. i cały rok 2015 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1 K.p.a.) i prawa materialnego (§ 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia), co doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 105 § 1 K.p.a. i miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków.

Tytułem wstępu podać należy, że organy administracyjne zobligowane są działać w oparciu o przepisy obowiązującego prawa (art. 6 K.p.a.). W toku postępowania stoją one na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). W toku postępowania wyjaśniającego jako dowód organ winien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) z tym, że dana okoliczność może zostać przezeń uznana za udowodnioną wyłącznie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.).

Przywołane normy proceduralne wyznaczają standardy każdego postępowania administracyjnego i winny być przestrzegane przez organy prowadzące postępowanie na każdym jego etapie. Innymi słowy, zadaniem organu administracyjnego jest przede wszystkim ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy, na podstawie kompletnego i rzetelnie zweryfikowanego materiału dowodowego. Organ nie może odstąpić od przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydać rozstrzygnięcia nie znajdującego odzwierciedlenia w materiale dowodowym, a przede wszystkim bez wykazania podstaw faktycznych i prawnych.

W ocenie składu rozpoznającego sprawę niniejszą tak sformułowanych standardów postępowania administracyjnego organy nadzoru budowlanego tak I, jak i II instancji nie zachowały. W następstwie uchybień przepisom postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, sąd obowiązany był wyeliminować z obrotu prawnego decyzje obu instancji. W istocie bowiem, w świetle zebranego materiału dowodowego, a szczególnie wobec nie ustalenia przez organy nadzoru budowlanego istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, wydanie kwestionowanych rozstrzygnięć było co najmniej przedwczesne.

Zaskarżoną decyzją rozstrzygnięto o umorzeniu postępowania administracyjnego czyniąc to na podstawie przepisu art. 105 § 1 K.p.a. Stosownie do wskazanej normy prawnej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Podkreślić należy, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy odpadł jeden z konstytutywnych składników sprawy administracyjnej. Sprawę administracyjną określają bowiem elementy podmiotowe i przedmiotowe, zatem brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Innymi słowy, brak podstaw prawnych lub faktycznych, materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania. Istotne jest przy tym, że ustalenie co do wystąpienia bezprzedmiotowości postępowania winno być poprzedzone nie budzącym wątpliwości ustaleniem elementów podmiotowych i przedmiotowych sprawy, przepisów prawa materialnego w oparciu o które postępowanie było prowadzone. Wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego winny być zatem wyjaśnione w sposób wyczerpujący, aby analiza tych elementów umożliwiła jednoznaczną ocenę, co do braku któregoś z nich. Dla zasadności orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego niezbędne jest zatem wykazanie przez organ, iż w danym stanie faktycznym i prawnym, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, brak jest przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty. W konsekwencji, dopiero wówczas wydanie decyzji o skutkach wyłącznie procesowych zasługuje na akceptację w świetle obwiązujących przepisów prawa. Jednak, aby taką ocenę wywieść niezbędne jest wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy administracyjnej, przeprowadzenie przez organ wywodu, argumentacji potwierdzającej zasadność orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego.

W ocenie sądu, zaskarżona decyzja nie została poprzedzona postępowaniem spełniającym przedstawione kryteria i nie zawiera argumentacji, która uzasadnia orzeczenie co do umorzenia postępowania z uwagi na wystąpienie przesłanek opisanych w art. 105 § 1 K.p.a.

Materialnoprawną podstawę w sprawie niniejszej stanowił przepis § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Zgodnie z tą regulacją odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni - co najmniej 30 m do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód. Przepis ten ustanawia zasadę lokalizacji oczyszczalni ścieków od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w odległości 30 m. Odległość ta może być mniejsza ale pod warunkiem, że studnia nie dostarcza wody przeznczonej do spożycia przez ludzi.

W związku z powyższym ocena spełnienia wymogów wynikających z tego przepisu wymagała po pierwsze ustalenia jaka jest odległość od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidulanej. W przypadku stwierdzenia, że odległość ta jest mniejsza niż 30 m w następnej kolejności należało ustalić czy studnia znajdująca się na działce skarżącego dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Tymczasem w sprawie niniejszej organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie w którym nie dokonano jednoznacznych ustaleń w powyższym zakresie.

I tak wątpliwości Sądu budzi sposób zmierzenia odległości oczyszczalni ścieków od studni. Z regulacji powyższej wynika, że odległość powinna być mierzona od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidulanej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że pomiaru dokonano co prawda od osi studni ale do filtra gruntowo - roślinnego oczyszczalni ścieków a nie do najbliższego przewodu rozsączającego. W związku z tym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w pierwszej kolejności należy w sposób prawidłowy zmierzyć odległość oczyszczalni od studni.

W przypadku gdyby odległość ta była mniejsza niż 30 m należy w sposób jednoznaczny ustalić czy studnia znajdująca się na działce skarżącego dostarcza wodę do spożycia przez ludzi (odległość mniejsza niż 30 m, jak już wskazano powyżej jest dopuszczalna wówczas, gdy woda ze studni nie jest spożywana przez ludzi). Dokonując oceny spełnienia przesłanki dostarczania wody do spożycia przez ludzi organ I instancji stwierdził, że przepis § 31 ust. 1 rozporządzenia nie ma w sprawie zastosowania, bo nie udowodniono w sprawie w sposób jednoznaczny, że studnia dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Zdaniem organu I instancji powyższe wynika z zeznań świadków oraz z oświadczeń skarżącego i jego brata, złożonych do protokołu oględzin sporządzonego w dniu [...] sierpnia 2016 r. w sprawie legalności studni. Wskazano, że E. K.– właściciel studni i jego brat W. K. zgodnie podali że woda ze studni są niezbędne do celów bytowych oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego i związanego z tym pojenia zwierząt. Również przesłuchani w sprawie świadkowie nie potwierdzili, aby woda ze studni służyła jako woda do spożycia przez ludzi. Organ odwoławczy nie uzupełniając materiału dowodowego w sprawie stwierdził już w sposób jednoznaczny, że ustalenia nie wykazały, iż przedmiotowa studnia dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

Odnosząc się do powyższego podać należy, że organy obu instancji, pomimo tego że były zgodne co do zasadności umorzenia postępowania, odmiennie oceniły materiał dowodowy w kontekście wystąpienia przesłanki dotyczącej tego czy studnia dostarcza wodę przeznczoną do spożycia przez ludzi. Organ I instancji stwierdził, że nie udowodniono tego w sprawie w sposób jednoznaczny. Przy czym organ ten dopuścił się błędu logicznego w swoim rozumowaniu. Z jednej strony wskazał bowiem na oświadczenia właściciela studni i jego brata, którzy podali że woda jest niezbędna do celów bytowych oraz prowadzenia gospodarstwa w tym pojenia zwierząt. Zdaniem Sądu z powyższego można wnioskować, że oprócz celów gospodarczych woda jest także przeznaczana na cele bytowe czyli między innymi do spożycia przez ludzi. Tymczasem organ I instancji w dalszej części wywodu stwierdził, że również świadkowie nie potwierdzili, aby woda ze studni służyła jako woda do spożycia przez ludzi. W ocenie Sądu niezrozumiałym jest użycie sformułowania "również świadkowie" skoro z oświadczeń skarżącego i jego brata nie wynika aby podali oni, że woda nie służyła do spożycia przez ludzi. Brak udowodnienia w sprawie powyższej okoliczności nie mógł prowadzić do umorzenia postępowania. Organ odwoławczy, na podstawie tego samego materiału dowodowego stwierdził już z kolei, że nie wykazano, aby przedmiotowa studnia dostarczała wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Abstrahując od odmiennej oceny materiału dowodowego dokonanej przez organy, przede wszystkim podnieść należy, że ten materiał został zgromadzony w sprawie dotyczącej legalności studni. Oznacza to, że strony i świadkowie byli przesłuchiwani przede wszystkim na okoliczność daty powstania studni. Kwestia przeznaczenia wody ze studni do spożycia przez ludzi w tamtym postępowaniu, była kwestią poboczną nie podlegającą bezpośredniemu ustaleniu przez organy. Organy, w przedmiotowej sprawie nie poczyniły żadnych samodzielnych ustaleń dotyczących tego, czy woda ze studni przeznacza jest do spożycia przez ludzi.

Dodatkowo na okoliczność tego, że woda ze studni nie jest przeznacza do spożycia przez ludzi organy powołały się na fakt korzystania przez skarżącego z wody z sieci wodociągowej. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko WSA w Lublinie wyrażone w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r. wydanym w sprawie II SA/Lu 399/14, zgodnie z którym z przepisu § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia nie wynika by dla ustalenia, czy oczyszczalnia ścieków znajduje się w wymaganej prawem odległości od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi konieczne było ustalenie, czy budynki skarżącego (właściciela studni) są przyłączone do sieci wodociągowej. Ocena spełnienia wymogów wynikających z tego przepisu wymagała natomiast wyjaśnienia czy studnia dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Oznacza to, że fakt korzystania przez skarżącego z wody z sieci wodociągowej nie może wykluczać korzystania z wody ze studni. W tym miejscu marginalnie podnieść należy, że z dołączonych do akt sprawy rachunków za wodę wynika, że średnie miesięczne zużycie wody wynosi 1 m3 co potwierdza zdaniem Sądu, że skarżący z wodociągu korzysta sporadycznie. Wobec powyższego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów będzie, po uprzednim prawidłowym zmierzeniu odległości i ewentualnym ustaleniu, że jest ona mniejsza niż 30 m, wyjaśnienie czy studnia dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. W tym miejscu podnieść należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiła się rozbieżność dotycząca tego co należy rozmieć pod pojęciem "przeznaczona do spożycia przez ludzi". W wyroku wydanym w sprawie II OSK 3183/14 w dniu 28 września 2016 r., NSA przyjął szeroką interpretację tego pojęcia i stwierdził, że woda przeznaczona do spożycia przez ludzi to nie tylko woda przeznaczona do picia, ale też do innych celów domowych (gospodarczych). NSA w uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że wprawdzie w rozporządzeniu brak jest definicji tego pojęcia, to jednak w ramach wykładni systemowej można przykładowo odpowiednio odwołać się do przepisu art. 2 pkt 18a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2015 r., poz. 139), który stanowi, że woda przeznaczona do spożycia przez ludzi to woda w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczona do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern, w butelkach lub pojemnikach. Z kolei NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r. wydanym w sprawie II OSK 712/15 stwierdził, że za wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a więc wodę przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych nie można uznać wody wykorzystywanej do celów gospodarczych (podlewania ogrodu, zasilania pieca centralnego ogrzewania). W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej interpretacja tego zwrotu powinna być dokonana nie tyle w kontekście wykładni systemowej co wykładni funkcjonalnej. Bez wątpienia regulacja dotycząca zachowania odpowiedniej odległości oczyszczalni ścieków od studni ma służyć ochronie wody w studni przed jej skażeniem. Dlatego też, w ocenie Sądu, regulacja ta służy wykluczeniu sytuacji w której na skutek zbyt bliskiego położenia oczyszczalni ścieków mogłoby dojść do skażenia wody w studni a w konsekwencji na skutek użycia tej wody, mogłoby dojść do powstania szkody. Szkody nie tylko w postaci utraty zdrowia czy życia przez ludzi ale także szkody w postaci chorób zwierząt czy też zniszczenia roślinności. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela zatem stanowisko szerokiej interpretacji zwrotu "woda przeznaczona do spożycia przez ludzi", zgodnie z którą to nie tylko woda przeznaczona do picia przez ludzi, ale woda przeznaczona też do innych celów domowych (gospodarczych). Rozpoznając sprawę ponownie organy będę miały na uwadze powyższą wykładnię pojęcia "woda przeznaczona do spożycia przez ludzi".

Kolejna kwestia, którą należy zaakcentować w sprawie niniejszej, dotyczy błędnego stanowiska organów, zgodnie z którym postępowanie jest bezprzedmiotowe także i z tego powodu, że oczyszczalnia została wybudowana zgodnie ze zgłoszeniem do którego nie wniesiono sprzeciwu. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd z którego wynika, że nie ma żadnych podstaw do tego, aby przyjąć, że brak sprzeciwu legalizuje inwestycję i uniemożliwia organom nadzoru budowlanego podjęcie działań kontrolnych (vide: wyroki NSA z 5 sierpnia 2010 r., II OSK 1294/09, z 28 stycznia 2011 r., II OSK 178/10). Ugruntowane jest również stanowisko, zgodnie z którym zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu co do zasady wyłącza ustalenie, że roboty te były wykonane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 prawa budowlanego. W takiej sytuacji powinien znaleźć zastosowanie tryb przewidziany w art. 50 i art. 51 ustawy (vide: wyroki NSA z 28 kwietnia 2004 r. OSK 108/04, 26 maja 2011 r., II OSK 443/10). W świetle powyższego należy powtórzyć wywód tutejszego Sądu zawarty w wyroku z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie II SA/Bk 372/15, że w przypadku ustalenia, że nie jest zachowana odległość 30 m oczyszczalni od studni a woda ze studni przeznczona jest do spożycia przez ludzi (w znaczeniu szerokim), powinnością organów będzie ustalenie, czy istnieje możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Orzeczenie rozbiórki oczyszczalni będzie możliwe dopiero po wykazaniu, że wykluczona jest możliwość legalizacji inwestycji i powinno stanowić rozwiązanie ostateczne.

Mając powyższe na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 718 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.