Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1039/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 252 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 71b,  art. 90 ust. 3a
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Teresa Randak, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Polskiego Stowarzyszenia [...] Koło w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji udzielonej z budżetu miasta uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi Polskiego Stowarzyszenia (...) koło w C. (dalej: "strona skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia (...) r. w sprawie zwrotu części dotacji jako pobranej nadmiernie za 2009 r. i za 2010 r.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. Decyzją z dnia (...) r. Prezydent Miasta C. (dalej również: "organ pierwszej instancji") orzekł o zwrocie części dotacji udzielonej skarżącej, jako pobranej nienależnie, tj. za 2009 r. w kwocie (...) zł i za 2010 r. w kwocie (...) zł wraz z ustawowymi odsetkami.

2.2. Strona skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta C., wnosząc o ponowne przeanalizowanie sprawy i "oddalenie nakazu zwrotu części subwencji oświatowych za rok 2008 i 2009" z przyczyn wskazanych w odwołaniu.

2.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej również: "organ odwoławczy") decyzją z dnia (...) r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

2.4. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia (...) r. ponownie orzekł o zwrocie części dotacji udzielonej skarżącej, jako pobranej nadmiernie, tj. za 2009 r. w kwocie (...) zł i za 2010 r. w kwocie (...) zł wraz z ustawowymi odsetkami.

2.5. Strona skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta C., wnosząc o ponowne przeanalizowanie sprawy i "oddalenie nakazu zwrotu części subwencji oświatowych za rok 2009 i 2010" z przyczyn wskazanych w odwołaniu.

2.6. Organ odwoławczy decyzją z dnia (...) r. ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

2.7. Decyzją z dnia (...) r. (winno być 2016 r.) wydaną na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3 pkt 4 w związku z art. 60, art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej również: "u.f.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 257 ze zm., dalej: "k.p.a.") Prezydent Miasta C. orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącą do budżetu miasta C. części dotacji, tj. za 2009 r. w kwocie (...) zł i za 2010 r. w kwocie (...) zł jako pobranej nadmiernie zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

2.8. Strona skarżąca złożyła dowołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta C., wnosząc "o ponowne przeanalizowanie naszej sprawy i oddalenie nakazu zwrotu części subwencji oświatowych za rok 2009 i 2010" z przyczyn wskazanych w odwołaniu, podnosząc min., że wobec dwojga wychowanków: P. F. i P. Z. wydane zostały opinie o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego oraz decyzje dyrektorów szkół o odroczeniu tego obowiązku, jak również że dokumenty te znajdują się w zbiorze dokumentów zgromadzonych przez Urząd Kontroli Skarbowej w K.

2.9. Organ odwoławczy decyzją z dnia 14 czerwca 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

3. Zaskarżona decyzja została wydana na gruncie następującego stanu faktycznego i prawnego:

Organ odwoławczy, odwołując się do art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych, wyjaśnił, że okolicznością stwierdzającą pobranie przez skarżącą dotacji w nadmiernej wysokości są wyniki kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w K., które organ pierwszej instancji otrzymał w dniu 28 listopada 2012 roku. Przeprowadzona kontrola bowiem wykazała, że liczba wychowanków w zestawieniu z dnia 30 września 2008 roku została zawyżona na 2009 rok o dwoje wychowanków, co do których brak było orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego oraz o jednego wychowanka z więcej niż z jedną niepełnosprawnością oraz ze podobne nieprawidłowości dotyczyły także 2010 roku (strona 17, 18 i 20 wyników kontroli). Dalej organ wyjaśnił, że wyniki kontroli stwierdzające nieprawidłowości polegające na naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej w latach 2009 -2010 w kwocie wyższej od należnej doprowadziły do zwrotu przez Miasto C. na Prawach Powiatu na rzecz Ministra Finansów nienależnie uzyskanej kwoty w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. kwoty (...) zł i za 2009 r. kwoty (...) zł.

W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie określenia kwoty dotacji pobranej w 2009 i w 2010 roku na rzecz Ośrodka (...) skarżącej w C., podlegającej zwrotowi do budżetu miasta C. i ostatecznie w dniu (...) r. wydał zgodną z prawem decyzję o zwrocie części dotacji przez skarżącą. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona skarżąca nie kwestionuje ustaleń, dokonanych przez UKS w K. w trakcie przeprowadzonej kontroli, że określone dzieci nie posiadały na dzień złożenia wniosków o przyznanie dotacji (tj. na dzień 30 września 2008 r. i 30 września 2009 r.) aktualnych orzeczeń czy opinii wskazanych w protokole kontroli, co w myśl art. 71 b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej również: "u.s.o.") jest niezbędne do objęcia kształceniem specjalnym.

3. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, 2) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy przez Sąd, 3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty, w tym w szczególności art. 1 ust. 1 pkt. 1 i 5a oraz art. 71 b.

Uzasadniając skargę, strona skarżąca argumentowała, że wychowankowie, na których została pobrana dotacja, byli objęci opieką edukacyjną, a dowodem na to jest cała dokumentacja związana z pobytem danego dziecka w ośrodku; dzieci te uczestniczyły w koniecznych dla ich rozwoju zajęciach. Dodatkowo strona skarżąca podniosła, że problem dotyczy wychowanków, którzy kontynuowali naukę w ośrodku - nie byli to nowi uczniowie, a stan ich zdrowia w okresie od wydania poprzedniego orzeczenia, nie uległ zmianie. Zdaniem strony skarżącej, odmowa uczestniczenia w zajęciach byłaby jawnym naruszeniem przepisów ustawy o oświacie.

Strona skarżąca podkreśliła, że nie miała żadnego wpływu na wydanie w odpowiednim czasie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, z treści bowiem rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych jednoznacznie wynika, że zespoły wydają orzeczenia oraz opinie na wniosek rodziców lub opiekunów prawnych. Mogła jedynie informować rodziców i opiekunów o obowiązku przedłożenia takiego dokumentu, co też czyniła. Zwróciła uwagę, że z przepisów nie wynika, w jakim terminie komisja ma wydać odpowiednie zaświadczenie.

W ocenie strony skarżącej, nie zasługuje na akceptację żądanie zwrotu całej dotacji na każde dziecko w sytuacji, kiedy pomoc dzieciom była faktycznie udzielana przez skarżącą przez cały rok szkolny, a brak dokumentacji dotyczył praktycznie jednego miesiąca.

Strona Skarżąca podniosła również, że przyznana jej dotacja została wykorzystana zgodnie z celem - przeznaczona została bowiem wyłącznie na specjalistyczne kształcenie dzieci ze znacznymi dysfunkcjami, a organom umknęło, że nie doszło do przekroczenia wysokości dofinansowania określonego celu oraz że strona skarżąca dotrzymała innych warunków związanych z otrzymaniem dotacji.

4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

5. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) – podlega decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie dotyczące zwrotu do budżetu Miasta C. części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, a udzielonej na rzecz prowadzonego przez stronę skarżącą Ośrodka (...) w wysokości: (...) zł za 2009 r. oraz (...) zł za 2010 r.

Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego: kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie (pkt 1).

W myśl art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 4 u.f.p. organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, są w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego - wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa (ust. 1 pkt 2). Organami odwoławczymi od decyzji, o których mowa w ust. 1 pkt 2 są samorządowe kolegia odwoławcze (ust. 3 pkt 4).

Stosownie do art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.).

Natomiast w myśl art. 252 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 pkt 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (ust. 1). Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5). Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości (ust. 6 pkt 2).

Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia czy brak na dzień 30 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok udzielenia dotacji orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego dla dzieci niepełnosprawnych, w okresie pobierania dotacji przez stronę skarżącą, stanowi podstawę do uznania, że dotacja ta została pobrana w nadmiernej wysokości.

Zdaniem organu odwoławczego, z regulacji art. 71b i art. art. 90 ust. 3a u.s.o. wynika, że na dzień złożenia wniosków (30 września 2008 r. i 30 września 2009 r.) niezbędne były aktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Skoro placówka objęta kontrolą nie kwestionowała ustaleń, że odpowiednio na dzień 30 września 2008 r. i 30 września 2009 r. nie posiadała aktualnych orzeczeń (opinii) – dotacja pobrana na rok 2009 r. i 2010 r. była nadmierna. Wyjaśnił on także, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy zwrotu dotacji stanowią przepisy u.f.p. (art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, art. 60 i art. 67).

Zdaniem zaś strony skarżącej, uniemożliwienie wychowankom kontynuowania nauki w jej ośrodku z powodu braku aktualnych orzeczeń stanowiłoby naruszenie przepisów ustawy o oświacie. Ponadto orzeczenie wydawane jest wyłącznie na wniosek prawnych opiekunów dziecka, opóźnienie zaś w jego złożeniu nie może mieć wpływu na objęcie dziecka specjalną opieką i kształceniem.

W sprawie nie jest sporne, że na dzień 30 września 2008 r., w odniesieniu do przyznanej dotacji na 2009 r. strona skarżąca nie dysponowała aktualnymi opiniami (orzeczeniami) o potrzebie kształcenia specjalnego dla dwójki dzieci: P. F. i P. Z. Dla pierwszego z dzieci opinia została wydana w dniu (...) r., dla drugiego w dniu 6 lipca 2009 r. Z przedłożonych Sądowi dokumentów (powołanych w dokumencie: "Wynik kontroli" z dnia 21 grudnia 2012 r.) wynika również, że wobec P. F. w dniu (...) r. wydano orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do czasu podjęcia nauki w szkole, a wobec P. Z. takie orzeczenie wydane zostało w dniu (...) r.

Ponadto akta sprawy zawierają: 1) opinię Poradni (...) z dnia (...) r. ze wskazaniem odroczenia obowiązku szkolnego P. Z. na rok szkolny 2008/2009 oraz decyzję Dyrektora szkoły dnia (...)r. o odroczeniu obowiązku szkolnego P. Z. w roku szkolnym 2008/2009, 2) opinię Poradni (...) z dnia (...) r. ze wskazaniem odroczenia obowiązku szkolnego P. F. na rok szkolny 2008/2009 oraz decyzję Dyrektora szkoły Nr (...) o odroczeniu obowiązku szkolnego P. F. Uczynić w tym miejscu należy uwagę, że w treści dokumentu "Wynik kontroli" z dnia (...) r. stwierdzono, że wobec ww. uczniów nie została wydana decyzja o odroczeniu obowiązku szkolnego (s.7 i 8).

Z kolei na dzień (...) r., w odniesieniu do przyznanej dotacji na rok 2010, strona skarżąca nie dysponowała aktualnymi opiniami dla dzieci: D. S. i J. D. Dla pierwszego z dzieci opinia została wydana w dniu (...) r., dla drugiego w dniu (...) r.

Z przedłożonych Sądowi dokumentów, (powołanych częściowo w dokumencie: "Wynik kontroli" z dnia 21 grudnia 2012 r.) wynika również, że wobec D. S. wydano orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego: z dnia (...) r. na czas roku szkolnego 2001/2002 oraz z dnia (...) r na czas etapu edukacyjnego, a wobec J. D. takie orzeczenia wydane zostały: w dniu (...) r. – na czas podjęcia nauki w szkole, w dniu (...) r. – na czas szkoły podstawowej. Ponadto wobec J. D. wydano w dniu (...) r. orzeczenie o potrzebie zespołowych zajęć rewalidacyjno-wychowawczych na czas roku szkolnego 2007/2008 i 2008/2009.

Nie jest również sporne, że ww. dzieci pomimo braku stosownych opinii na dzień 30 września (2008 r. i 2009 r.) były objęte odpowiednio w 2009 i 2010 r. kształceniem specjalnym, na które strona skarżąca pobrała dotacje. Ponadto strona skarżąca podniosła w skardze, że objęcie kształceniem ww. dzieci dotyczyło kontynuacji ich nauki w ośrodku, a z przepisów nie wynika w jakim terminie stosowna komisja powinna wydać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Posługując się argumentacją przedstawioną w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 lutego 2017 r. (sygn. akt I SA/Gl 1040/16, CBOSA), którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, należy rozstrzygnąć zasadność kwalifikacji analizowanej dotacji, jako pobranej w nadmiernej wysokości.

Jak wyżej nadmieniono, zgodnie z art. 252 ust. 3 u.f.p. dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Sformułowanie zawarte w art. 252 ust. 3 u.f.p. wskazuje, że dotacja może mieć nadmierną wysokość już w momencie jej otrzymania lub też staje się dotacją w nadmiernej wysokości w okresie późniejszym, kiedy zostanie ustalone, że na finansowanie lub dofinansowanie dotowanego zadania potrzebna jest dotacja w niższej wysokości niż dotacja udzielona.

Wiodąca kwestia sporna koncentruje się na braku ważnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego na dzień sprawozdawczy tj. 30 września 2008 r. i 30 września 2009 r.

Na potrzeby jej rozstrzygnięcia niezbędne jest przytoczenie przepisów ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z jej art. 1 system oświaty zapewnia w szczególności: możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami (pkt 5); opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych (pkt 5a). Ponadto system oświaty obejmuje młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki (art. 2 pkt 5).

Kwestie kształcenia reguluje art. 71b u.s.o.

Kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5 (ust. 1).

Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (ust. 3). Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych (ust. 3a). Ust. 5 art. 71b stanowi, iż starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, na wniosek rodziców, zapewnia mu odpowiednią formę kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, z zastrzeżeniem ust. 5a. Natomiast w myśl ust. 5a cytowanego przepisu – jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Należy jeszcze przywołać art. 14 ust.1a u.s.a., zgodnie z którym w przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko w wieku powyżej 6 lat, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat. Obowiązek szkolny tych dzieci może być odroczony do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat.

Natomiast kwestie dotacji reguluje art. 90 u.s.o.

Przepis art. 90 ust. 3a stanowi, że placówki niepubliczne, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 7, otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego, a w przypadku niepublicznych ośrodków umożliwiających realizację obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju ośrodków w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, pod warunkiem że osoba prowadząca placówkę przedstawi planowaną liczbę wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji.

Organ odwoławczy nie kwestionuje, że w badanych latach (2009-2010) strona skarżąca w ustawowym terminie składała wnioski o udzielenie dotacji. Nie kwestionuje tego, że wszyscy podopieczni wykazywani we wnioskach o udzielenie dotacji są dziećmi niepełnosprawnymi wymagającymi kształcenia w warunkach specjalnych, o jakich mowa w art. 71b ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 5 i 5a u.s.o., jak i również tego, że objęcie ich kształceniem specjalnym stanowiło zarazem jej kontynuację, a ponadto nie podważa zrealizowania tego zadania w ww. latach.

Zgodnie z ostatnio wymienionym przepisem, otrzymanie dotacji uwarunkowane jest zatem przedstawieniem planowanej liczby wychowanków, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Ustawodawca zresztą nie tylko w ust. 3a art. 90 u.s.o., ale w całym art. 90 zastrzegł wymaganie, aby właściwy podmiot złożył organowi właściwemu do udzielania dotacji, w terminie do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji, informację o planowanej liczbie uczniów (wychowanków). Wprowadzając taki warunek prawny w całym art. 90, ustawodawca miał na celu umożliwienie jednostkom samorządu odpowiedniego zaplanowania środków w swoich budżetach. Sformułowanie "pod warunkiem że" brzmi jednoznacznie: niepodanie w określonym terminie planowanej liczby uczniów (wychowanków) w przyszłym roku budżetowym upoważnia jednostkę samorządu do odmowy udzielenia dotacji (por. M. Pilich, Komentarz do art. 90 ustawy o systemie oświaty; LEX). Ustawa o systemie oświaty nie definiuje terminu "uczeń niepełnosprawny". Z uwagi na cel prawnofinansowy (potwierdzenia niepełnosprawności ucznia w systemie finansowania oświaty), prawdopodobną intencją ustawodawcy było jednak to, aby przyjąć, że o "niepełnosprawności" ucznia świadczy orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność (intelektualną lub fizyczną), wydane przez zespół w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej na podstawie art. 71b (por. M. Pilch, Komentarz do art. 90 ustawy o systemie oświaty, LEX).

Ratio legis przepisu art. 71b u.s.o. wskazuje na objęcie kształceniem specjalnym dzieci i młodzieży niepełnosprawnej, niedostosowanej społecznie lub zagrożonej takim niedostosowaniem. Wymienione w ust. 3 art. 71 u.s.o. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Zatem orzeczenie będzie niezbędne, aby objąć takim kształceniem wychowanków po raz pierwszy, na tym bowiem etapie niezbędne jest uwzględnienie rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego a następnie określenie zalecanych form kształcenia specjalnego. Jednak, w ocenie Sądu, inaczej przedstawia się sporna kwestia w sytuacji kontynuowania rozpoczętego już kształcenia. Taki uczeń (wychowanek) jest niewątpliwie znany placówce, dysponuje ona orzeczeniami z lat ubiegłych, a zaniechanie specjalistycznego kształcenia na cały rok, z uwagi tylko na przedstawienie stosownego dokumentu (tu: orzeczenia) z uchybieniem terminu, może wręcz zniweczyć dotychczasowe jego rezultaty. Taki tryb postępowania należałoby uznać za sprzeczny z celem ustawy (por. ww. art. 1 pkt 5 i 5a oraz art. 2 ust. 5 u.s.o.). Kolejny raz przy tym wymaga podkreślenia, że orzeczenia te ostatecznie zostały złożone, a ponadto strona skarżąca dysponowała już orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego z lat ubiegłych, zatem wypełniono obowiązek pozwalający na realizację zadania edukacyjnego wobec dzieci, których liczbę podano na dzień 30 września. Omawiana dotacja przysługuje na każdego ucznia (wychowanka) spełniającego kryteria określone w art. 71b u.s.o. i w tym zakresie ma charakter podmiotowy, jednakże przeznaczona jest na sfinansowanie realizacji konkretnych zadań danej placówki (tu: kształcenia specjalnego) i w tym zakresie przyznawana dotacja ma charakter celowy.

Podsumowując, w badanej sprawie na etapie rozliczania dotacji poprzez kontrolę Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. (a nie jej przyznawania), zostały spełnione kryteria przewidziane w cytowanych wyżej przepisach dozwalające na objęcie kształceniem specjalnym dzieci, co do których kolejne już orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego złożono wprawdzie po terminie sprawozdawczym (tj. po 30 września), lecz wobec których zrealizowano specjalistyczne kształcenie zgodnie z ich udokumentowanymi potrzebami w roku kalendarzowym, na który udzielono dotacji.

W analizowanej kwestii Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1825/13, zgodnie z którym "nie można (...) zaakceptować takiego rozumienia przepisów ustawy o systemie oświaty, w którym szkoła prawidłowo wypełnia obowiązek kształcenia specjalnego wobec uczęszczających do niej uczniów, a jednocześnie zostaje pozbawiona prawa do uzyskania dotacji oświatowej. Warunki przyznawana dotacji powinny zostać odczytane w kontekście zasad, na których oparty jest system finansowania edukacji, a ten – jak wskazują cytowane wyżej przepisy – zakłada konieczność zapewnienia stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy osobom niepełnosprawnym, a więc w przypadku wykonywania tych zadań przez specjalne szkoły społeczne dotowania ich".

Oznacza to, że otrzymane dotacje nie powinny zostać uznane za pobrane w nadmiernej wysokości skoro zostały wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem na kształcenie specjalne uczniów (wychowanków) niepełnosprawnych. Zatem czasowy brak aktualności orzeczeń dla wymienionych dzieci, w przedstawionym stanie sprawy, należało potraktować jako nieprawidłowość niestanowiącą jednak podstawy do uznania zwrotu dotacji.

Ze względów przedstawionych wyżej skład orzekający w sprawie uznał, że strona skarżąca nie naruszyła przepisów ustawy o systemie oświaty, które stanowiłyby konieczność zastosowania art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i ustalenia kwoty nadmiernie pobranych dotacji.

Organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia zaprezentowanej przez Sąd wykładni przepisów prawa (art. 153 p.p.s.a.).

Sąd, stwierdzając że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.