Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 568/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1 ,art. 34 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2018 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

P.P. (dalej jako "zobowiązany", "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia, poddanego kontroli Sądu, wynika m.in., że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20.12.2017r., wystawionego przez Wierzyciela - Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmuje należności pieniężne z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy 10-11/2012, 01-08,10/2013. Kwotę dochodzonych należności stanowi: należność główna w wysokości 49.037,20 zł, koszty egzekucyjne w wysokości 4.058,30 zł, koszty upomnienia w wysokości 11,60 zł oraz odsetki na dzień 13.06.2018 r. w wysokości 20.147,99 zł. Jak wynika z treści tytułu wykonawczego, podstawą prawną egzekwowanego obowiązku jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia "[...]" Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie wyżej wskazanego tytułu wykonawczego, nastąpiło w dniu 02.01.2018 r., w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - Bank S.A., zawiadomienia z dnia 02.01.2018 r., o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zobowiązany odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienie o zajęciu otrzymał w dniu 09.01.2018 r.

Pismem z dnia 15.01.2017r., zobowiązany zgłosił zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. – dalej jako u.p.e.a.) w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20.12.2017r. W treści uzasadnienia wniesionego zarzutu skarżący zaznaczył, iż w jego ocenie nie istnieje podstawa do obciążania go obowiązkiem, gdyż kwotę w wysokości 5.678,50 zł wpłacił na konto wierzyciela. Ponadto wskazał na nieprawidłowości związane z doręczeniem decyzji Wierzyciela, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, pismem z dnia 18.01.2018 r., działając na podstawie przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., zwrócił się do Wierzyciela egzekwowanego obowiązku - Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, o wyrażenie stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia "[...]"r., w oparciu o przepisy art. 35 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny zawiesił prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]" postępowanie egzekucyjne, do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z dnia "[...]"., Wierzyciel uznał za nieuzasadniony, zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, wskazanego w tytule wykonawczym z dnia 20.12.2017 r.

Postanowieniem z dnia "[...]" po uzyskaniu ostatecznego stanowiska Wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) za nieuzasadniony.

W wyniku rozpoznania zażalenia na powyższe postanowienie zostało wydane rozstrzygniecie zaskarżone go Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uzasadniając swoje stanowisko w sprawie powołał m.in. treść art.33 i art. 34§1 u.p.e.a. i wskazał stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., a zatem w zakresie podnoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), wiąże nie tylko administracyjny organ egzekucyjny, ale również organ odwoławczy, sprawujący jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną prowadzoną przez organ egzekucyjny. W konsekwencji nie tylko Naczelnik Urzędu Skarbowego, ale i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, będąc związany ostatecznym stanowiskiem Prezesa PFRON wydanym w odniesieniu do zgłoszonego zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia podstaw do odmowy uwzględnienia, bądź uwzględnienia zarzutów oraz do merytorycznego badania stanowiska Wierzyciela. W takiej sytuacji rola organu odwoławczego sprowadza się jedynie do formalnoprawnej oceny zaskarżonego postanowienia oraz prawidłowości przeprowadzonego postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w odniesieniu do przepisu art. 34 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że postępowanie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne przeprowadzone zostało prawidłowo i zgodnie z trybem, określonym w art. 34 u.p.e.a.

Wskazał, że z postanowienia Wierzyciela, w którym uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku wynika, że tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o prawomocną i ostateczną decyzję wydaną w dniu 29.09.2017r., przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Decyzja została wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o informacje uzyskane z Oddziału ZUS z dnia "[...]"., w związku z nieprawidłowościami w regulowaniu składek ubezpieczeniowych przez płatnika – skarżącego. Wierzyciel zaznaczył również, iż decyzja ta została wysłana na adres: "[...]"i odebrana przez dorosłego domownika - "[...]" w dniu 03.10.2017r. Wierzyciel wyjaśnił również, że kwota do zwrotu w wysokości 5.678,50 zł wynikała z nieprawidłowości w zakresie spełniania przez P.P. warunków do otrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w protokole kontroli, natomiast kwota do zwrotu w wysokości 49.037,11 zł wynikała z nieprawidłowości w regulowaniu składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez płatnika P.P..

Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu zażalenia dotyczącego braku upomnienia. Wskazał, że upomnienie z dnia 16.11.2017 r., którym Wierzyciel działając na podstawie art. 15 u.p.e.a. przypomniał skarżącemu o obowiązku wpłacenia należności za okresy 10-11/2012, 01-08, 10/2013, dotyczy zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Upomnienie wysłano na adres: "[...]". Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że upomnienie odebrał w dniu 21.11.2017r. P.P.. Wskazano również, że Wierzyciel w postanowieniu z dnia "[...]"r., odniósł się do kwestii doręczenia upomnienia i potwierdził jego wysłanie i odbiór przez skarżącego.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ egzekucyjny, dokonując w przedmiotowej sprawie badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, prawidłowo uznał, iż tytuł wykonawczy z dnia 20.12.2017r. wystawiony przez Wierzyciela - Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, spełniał wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Przedmiotowy tytuł wykonawczy zawierał wszelkie wymagane prawem informacje, niezbędne do oceny podstaw prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do argumentów zażalenia w zakresie doręczenia stronie korespondencji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że doręczenie w przedmiotowej sprawie decyzji na podstawie art. 43 k.p.a. żonie zobowiązanego, a upomnienia zobowiązanemu należało uznać za dokonane zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie w zakresie odbioru korespondencji (decyzji, upomnienia) wypowiedział się Wierzyciel dochodzonych należności.

W skardze na powyższe postanowienie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Strona zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

art. 42 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r-Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.; zwanej dalej k.p.c.) w związku z art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.), poprzez nieuprawnione doręczenie decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: Prezesem PFRO ) z dnia "[...]", M.P., w miejscu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, podczas gdy instytucja doręczenia zastępczego obejmuje jedynie doręczenie dokonywane w miejscu zamieszkania nieobecnego adresata. Jak wskazuje skarżący, P.P. nie była pracownikiem skarżącego, jak również jego pełnomocnikiem, a zatem nie była uprawniona do odbioru przedmiotowego rozstrzygnięcia;

art. 129 § 2 k.p.a. w związku z art. 16 § 1, § 3 k.p.a., poprzez wadliwe uznanie, iż decyzja Prezesa PFRON stała się prawomocna z uwagi na upływ 14 dniowego terminu do wniesienia od niej odwołania w sytuacji, gdy w ocenie skarżącego termin do zaskarżenia decyzji nigdy nie rozpoczął biegu ze względu na nieskuteczność doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia;

art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, że zgłoszony zarzut w przedmiocie nieistnienia obowiązku stwierdzonego w tytule wykonawczym z dnia 20.12.2017 r., jest bezzasadny. Według skarżącego, wadliwość doręczenia decyzji nie mogła implikować rozpoczęcia terminu do jej zaskarżenia, przez co decyzja nie stała się ostateczna i nie mogła stanowić podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego;

art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu stron. Strona zarzuca brak weryfikacji osób uprawnionych do odbioru korespondencji kierowanej na adres działalności gospodarczej skarżącego oraz niezasadne przyjęcie, iż mimo nieprawidłowego doręczenia decyzji Prezesa PFRON z dnia "[...]" decyzja stała się prawomocna i stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 20.12.2017 r.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa .

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem stanowisko organu jest prawidłowe i wsparte zostało powołaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, przekonywującą argumentacją.

Postępowanie egzekucyjne ma na celu doprowadzenie do realizacji obowiązku zobowiązanego, który został na niego nałożony ostateczną decyzją administracyjną lub z mocy prawa w ramach samoopodatkowania, a nie jest przez niego wykonywany dobrowolnie. Należy wskazać, iż zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W świetle art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym-wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Jest to wyliczenie taksatywne. Inne przyczyny nie mogą stanowić podstawy zarzutów. W przedmiotowej sprawie zobowiązany zgłosił do organu egzekucyjnego zarzut przewidziany w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy, tj. zarzut nieistnienia obowiązku. Zgodnie z art. 34 § 1 tej ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W przedmiotowej sprawie organem Wierzyciela nie jest i jednocześnie organem egzekucyjnym; zatem była konieczność przeprowadzenia dodatkowego etapu postępowania egzekucyjnego w postaci uzyskania stanowiska wierzyciela.

W ocenie Sądu, wbrew argumentom skarżącego, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W szczególności nie można podzielić zarzutu o nieistnieniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, podstawę nałożonego na zobowiązanego obowiązku stanowiła prawomocna i ostateczna decyzja

Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia "[...]"r. Decyzja nakazywała skarżącemu zwrot środków Funduszu pobranych nienależnie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy 10,11/2012, 01-08,10/2013, w kwocie należności głównej 49.037,11 zł oraz zapłatę odsetek w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych, liczonych od dnia otrzymania środków do dnia wpłaty na rachunek bankowy Funduszu. Z postanowienia Wierzyciela z dnia 6 lutego 2018 r. wynika, że decyzja została wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o informacje uzyskane z Oddziału ZUS z dnia 17.09.2014r., w związku z nieprawidłowościami w regulowaniu składek ubezpieczeniowych przez płatnika - skarżącego. Decyzja została wysłana na adres: "[...]"i odebrana przez dorosłego domownika – M.P. w dniu 03.10.2017 r.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że postępowanie egzekucyjne toczy się w oparciu o funkcjonujące w obrocie prawym ostateczne decyzje administracyjne. W ocenie Sądu dopóki istnieje decyzja zobowiązujące stronę do zawrotu środków Funduszu, nie sposób uznać, że egzekwowany obowiązek nie istnieje. W tej kwestii istotne jest, iż organ ustosunkował się do zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu na podstawie art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a. Z treści ostatecznego postanowienia wynika, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje oraz został określony zgodnie z przepisami.

Zaznaczyć również należy, że z art. 29 §1 u.p.e.a. wynika, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Uznać zatem należy, że przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nie obliguje, ani też nie uprawnia organu do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym wkraczanie w ustalenia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. W toku postępowania egzekucyjnego nie bada się zatem sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję. Do tego celu służą środki dostępne w toku postępowania jurysdykcyjnego zwykłego (odwołanie, zażalenie) bądź nadzwyczajnego – w razie wystąpienia kwalifikowanych wad aktu (m.in. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego lub o stwierdzenie nieważności decyzji). Stanowiące obowiązek organu egzekucyjnego badanie istnienia obowiązku oznacza zatem sprawdzenie, czy istnieje (tj. czy został wykonany) obowiązek wskazany w tytule wykonawczym. Powołany przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nie przewiduje natomiast badania zasadności obowiązku podlegającego egzekucji, tj. czy decyzja na mocy której nałożono ten obowiązek, była zgodna z prawem (vide: wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1508/10, Lex nr 745053, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2016r., sygn. akt I SA/Sz 73/16, Lex nr 2116111)

Reasumując podnieść należy, iż w związku z kontrolą tego rozstrzygnięcia Sąd nie stwierdził, aby działania organów I i II instancji naruszyły powołane w skardze przepisy prawa. Z akt wynika, że organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły zgłoszony zarzut i dokonały prawidłowej oceny na gruncie obowiązujących przepisów, zaś uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w sposób dokładny i wyczerpujący przedstawia jego podstawy faktyczne i prawne. Podkreślić należy, że środek prawny w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie służy weryfikacji postępowania administracyjnego (wymiarowego), w którym orzeczono o jej obowiązku, lecz jedynie weryfikacji czynności organu egzekucyjnego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.