Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 138/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 186 poz 1 art, 46 ust. 3, art. 49 ust. 4, motyw 61 preambuły
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji  wywozowych do produktów rolnych (wersja przekształcona).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia del. WSA Dariusz Dudra Protokolant Dorota Gaj-Mizerska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. S.A. Oddział w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1353/12 w sprawie ze skargi S. S.A. Oddział w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie refundacji wywozowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. S.A. Oddział w K. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 27 września 2012 r. oddalił skargę S. S.A. Oddział w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej, z następującym uzasadnieniem.

Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia [...] maja 2010 r. udzielił S.S.A. w S. (dalej: Spółka) pozwolenia o nr [...] na wywóz towaru o kodzie CN 1602 41 10 9110 w ilości 22578 kg. W dniu 24 maja 2010 r. do Agencji Rynku Rolnego (dalej: Agencja) wpłynął wniosek Spółki o wypłatę refundacji do wywozu wymienionego towaru.

Pismami z dnia 14 września 2010 r. oraz z dnia 14 marca 2011 r. Agencja poinformowała stronę, że nie wpłynęły do niej dokumenty warunkujące naliczenie i wypłatę refundacji.

Pismem z dnia 10 maja 2011 r. Spółka zwróciła do Agencji o wypłatę refundacji na wniosek WPR1 o nr [...] na podstawie potwierdzenia wywozu kontenera [...] w związku z zaginięciem karty kontrolnej T5. Jednocześnie do pisma załączone zostało zaświadczenie Urzędu Celnego w K. Oddział Celny w K. z dnia [...] maja 2011 r. potwierdzające, że towar objęty zgłoszeniem celnym został wywieziony poza terytorium Wspólnoty Europejskiej.

Agencja pismem z dnia 3 czerwca 2011 r. poinformowała Spółkę, że w przypadku braku kart kontrolnych T5 przedsiębiorca winien złożyć w ARR uzasadniony wniosek o uznanie innych dokumentów za równoważne karcie T5.

W dniu 14 listopada 2011 r. do ARR wpłynął wniosek Spółki o uznanie innych dokumentów za równoważne dokumentowi T5 w trybie art. 46 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U. UE seria L Nr 186, poz. 1, dalej: rozporządzenia 612/2009). Uzasadniając wniosek Spółka stwierdziła, że transport towaru był zlecony przez nabywcę eksportowanych towarów i w związku z powyższym brak dokumentu T5 ma charakter niezawiniony oraz niezależny od wnioskodawcy.

Agencja pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. poinformowała Spółkę, że warunkiem uznania innych dokumentów za alternatywne karcie kontrolnej T5, jest stwierdzenie, że przyczyny niezłożenia karty kontrolnej T5 są niezależne od przedsiębiorcy. Z wniosku spółki jednoznacznie wynikało, że karty kontrolne T5 nie zostały przedstawione w urzędzie celnym wyprowadzenia z winy kierowcy, za co ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca dokonujący wywozu towaru poza terytorium celne UE.

Agencja poinformowała również Spółkę, że proces wypłaty refundacji do przedmiotowego wniosku zostanie zakończony odmowną decyzją Prezesa Agencji z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia wniosku.

W piśmie z dnia 20 grudnia 2011 r. Spółka wskazała, że wniosek z dnia 7 listopada 2011 r. został nadany u operatora publicznego w dniu 10 listopada 2011 r. co oznacza, że został złożony w terminie. Strona podkreśliła, że brak dokumentu kontrolnego T5 był niezależny od jej woli.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego odmówił wypłaty refundacji wywozowej wskazując, że w dniu 12 maja 2011 r. upłynął termin złożenia wymaganych dokumentów dla wypłaty refundacji w pełnej wysokości, a w dniu 12 listopada 2011 r. upłynął termin złożenia wymaganych dokumentów dla ubiegania się o zredukowaną kwotę refundacji.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARR. W wyniku dokonanej oceny materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, organ odwoławczy nie uznał zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z dnia 9 maja 2011 r. wystawione przez Kierownika Oddziału Celnego w K. potwierdzające wyprowadzenie poza obszar celny Wspólnoty towaru objętego zgłoszeniem celnym z [...] maja 2010 r. nie może stanowić podstawy do wypłaty refundacji, ponieważ nie spełnia wymagań art. 46 ust. 3 rozporządzenia 612/2009 dla dokumentu równoważnego. Za dokument równoważny można uznać tylko świadectwo z urzędu celnego wyprowadzenia zaświadczające, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony, zawierające numer i urząd celny wystawienia tego egzemplarza T5, jak również datę opuszczenia przez produkt obszaru celnego Wspólnoty (art. 46 ust. 3 rozporządzenia 612/2009). Przedstawione zaświadczenie nie potwierdza, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony w urzędzie celnym wyprowadzenia. To natomiast jest warunkiem koniecznym do wypłaty wnioskowanej refundacji wywozowej .

Zdaniem Sądu nie można uznać, że w okolicznościach sprawy brak zwrotu egzemplarza kontrolnego T5 nastąpił wskutek okoliczności niezależnych od eksportera, bowiem uchybienie ewentualnego spedytora czy kierowcy należy traktować jako uchybienie wnioskodawcy, na mocy art. 49 ust. 4 rozporządzenia 612/2009 i motywu 61 preambuły do tego rozporządzenia. Niezasadny jest w konsekwencji zarzut naruszenia art. 46 ust. 3 rozporządzenia 612/2009. Złożony przez Spółkę wniosek o uznanie innych dokumentów za równoważne egzemplarzowi kontrolnemu T5 nie wskazywał na zaistnienie niezależnych od eksportera okoliczności uniemożliwiających przedstawienie wymaganej karty kontrolnej.

Na marginesie Sąd zauważył, że w załączonym do wniosku o uznanie innych dokumentów za równoważne egzemplarzowi kontrolnemu T5 wydruku potwierdzenia przedstawienia towaru w kraju przeznaczenia nr 238-1113485-9, wystawionym przez Biuro Ceł i Ochrony Granic Stanów Zjednoczonych, potwierdzono przywóz towaru pochodzenia duńskiego oraz wskazano Danię jako kraj wywozu.

W ocenie Sądu organ prawidłowo wywiódł ponadto, że dyspozycja art. 49 ust. 4 rozporządzenia 612/2009, w zakresie w jakim obciąża beneficjenta odpowiedzialnością za uchybienia stron trzecich, dotyczy nie tylko postępowania związanego z nakładaniem kar i zwrotem kwot nienależnie wypłaconych, ale znajduje zastosowanie również do postępowania w przedmiocie wypłaty refundacji wywozowej, co wynika z przywołanego powyżej motywu 61 preambuły do tego rozporządzenia.

Skargą kasacyjną S. S.A. Oddział w K. zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Wyrokowi zarzucono:

1. w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 46 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U. UE seria L Nr 186, poz. 1), poprzez:

niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż strona nie wykazała niezależnych od niej okoliczności uniemożliwiających przedstawienie dokumentu T5;

niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż strona nie złożyła dokumentów zastępczych potwierdzających dokonanie wywozu, a tym samym nie spełniła wymogów wystarczających do wypłaty refundacji wywozowej;

błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż treść tego przepisu znajduje zastosowanie jedynie do sytuacji gdy karta T5 została przedstawiona w urzędzie celnym wyprowadzenia;

2. w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 49 ust. 4 w związku z motywem 61 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych, poprzez błędną wykładnię i nieuprawnione zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż wskazana w tym przepisie dyspozycja odnosi się do skarżącego, podczas gdy przepis ten nie znajdzie zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym;

3. w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, t.j.:

a) art. 3 § 1 w zw. z art. 134 p.p.s.a poprzez błędną interpretację i uznanie, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2012 r. w przedmiocie odmowy refundacji wywozowej nie narusza prawa;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że nie znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie i tym samym uznanie, że zaskarżona decyzja nie podlega uchyleniu.

Spółka wniosła również o:

uchylenie decyzji organu I instancji oraz wydanie przez Sąd merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania refundacji wywozowej (na podstawie art. 135 p.p.s.a.);

zwrócenie się przez Sąd orzekający, na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni przepisu prawa Unii Europejskiej w następującym zakresie:

a) Czy przepis art. 46 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 odnosi się jedynie do sytuacji, gdy karta kontrolna T5 została prawidłowo przedstawiona w urzędzie celnym wyprowadzenia, czy też ma zastosowanie do wszelkich sytuacji, w których dokument T5 (egzemplarz kontrolny) zaginie po jego wystawieniu przez właściwy urząd celny?

b) Jak należy rozumieć okoliczności niezależne od eksportera wskazane w przepisie art. 46 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009?

c) Czy wskazanie w art. 49 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 oraz w motywie 61 preambuły tegoż Rozporządzenia, że "Działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjantowi." powinno być stosowane wyłącznie do sytuacji związanych z nakładaniem kar i żądaniem zwrotu kwot nienależnie wypłaconych, czy też znajduje zastosowanie do sytuacji określonych w art. 46 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009?

d) Czy definicje zawarte w art. 49 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 mogą być w ogóle stosowane do postępowań innych niż dotyczące kwestii nakładania kar i żądania zwrotu kwot nienależnie wypłaconych?

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, że zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.

Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia stwierdzić należy, że nie wszystkie podstawy kasacyjne skonstruowane przez skarżącą Spółkę pozwalały na dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

W orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

Autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a., z którego to przepisu wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wskazać należy, że naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy sąd rozpoznający sprawę uchyli się od obowiązku wykonania kontroli zaskarżonej decyzji, natomiast okoliczność, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z wynikiem takiej kontroli, nie stanowi naruszenia tego przepisu. Z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji dokonał jego kontroli i oddalił skargę. Ze skargi kasacyjnej wynika natomiast, że Spółka nie zgadza się z wynikiem tej kontroli. Należało zatem uznać, że zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. jest nieusprawiedliwiony.

W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie. Przepis ten nie określa jednak wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1220/11, LEX nr 1291857; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1636/11, LEX nr 1145065 oraz wyrok NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2132/11, LEX nr 1332337).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 p.p.s.a., poprzez błędną interpretację i uznanie, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2012 r. w przedmiocie odmowy refundacji wywozowej nie narusza prawa, wskazać należy, że nie został on zgodnie z przepisami sprecyzowany i uzasadniony. Zauważyć w tym względzie wypada, że przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. mógłby stanowić podstawę zarzutu skargi kasacyjnej, gdyby jej autor zarzucał, że Sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien to uczynić (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt I FSK 1046/07, LEX nr 493464). Artykuł 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy Sąd I instancji nie zauważył (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06, LEX nr 337811). Uzasadnienie podstawy kasacyjnej jest – zgodnie z art. 176 p.p.s.a. – jednym z elementów materialnoprawnych a więc nieusuwalnych skargi kasacyjnej a to oznacza, że brak uzasadnienia przytoczonej podstawy kasacyjnej czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. akt FSK 1472/04, LEX nr 532862).

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że postawiony zarzut nie wskazuje jaki przepis został pominięty przez Sąd I instancji, a także nie uzasadnia konkretnie na czym to naruszenie polegało. Tym samym zarzut ten nie pozwala na skuteczne dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez błędną jego interpretację i nie zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Zastosowanie tego przepisu ma miejsce wówczas, kiedy wojewódzki sąd administracyjny po przeprowadzeniu kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stwierdza, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; nie zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zastosowanie przez Sąd art. 151 p.p.s.a. jest wynikiem sprawy, w której stwierdzono obiektywny brak istnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a.

Przechodząc do naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, że zasadniczy zarzut naruszenia art. 46 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że treść tego przepisu znajduje zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy karta T5 została przedstawiona w urzędzie celnym wyprowadzenia nie jest trafny. Zgodnie z tym przepisem, warunkiem uzyskania refundacji jest przedstawienie karty T5 w urzędzie celnym wyprowadzenia. Przedstawienie karty T5 przez eksportera w urzędzie celnym wyprowadzenia jest istotne nie tylko ze względu na dopełnienie warunków formalnych, np. podstemplowanie karty T5, naniesienie na ten dokument daty wyprowadzenia zgłoszonego do wywozu poza obszar celny Wspólnoty towaru, ale przede wszystkim chodzi o poddanie wyprowadzanego towaru kontroli – czy jest to towar tożsamy z tym, który przedstawiono w urzędzie celnym wywozu.

Zgodnie z art. 10 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2090/2002 z dnia 26 listopada 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 386/90 w sprawie kontroli bezpośrednich przy wywozie produktów rolnych kwalifikujących się do refundacji (Dz.U.UE.L.2002.322.4 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 2090/2002, służby celne przeprowadzają kontrole, czy obszar celny Wspólnoty opuścił rzeczywiście produkt tożsamy pod względem rodzaju i ilości z zadeklarowanym przez przedsiębiorcę w dokumentach celnych towarzyszących przesyłce wywozowej od urzędu celnego wywozu do urzędu celnego wyprowadzenia. Kontroli podmiany podlegają na ogólnych zasadach wszystkie towary rolne objęte refundacjami wywożone poza obszar celny Wspólnoty. Organom celnym w ramach tej procedury przysługują kompetencje do kontroli dokumentów, oględzin zamknięć celnych, porównania symboli na nich umieszczonych z danymi zawartymi w dokumentach, a także dokonanie oględzin środka transportu i zabezpieczeń towarów przed dostępem. W przypadku nieprzedłożenia kart kontrolnych T5 organowi celnemu wyprowadzenia niemożliwe jest dokonanie niezbędnych działań kontrolnych wywożonego towaru przez funkcjonariuszy celnych, zgodnie z wymogami przywołanego rozporządzenia.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 bez uszczerbku dla przepisów art. 15 i 27 wypłata refundacji jest uzależniona od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że refundacja uzależniona jest od dowodowego wykazania, że towary objęte zgłoszeniem wywozowym, zostały wyprowadzone poza obszar Wspólnoty w niezmienionym stanie i to w terminie sześćdziesięciu dni od dnia przyjęcia zgłoszenia. Warunkiem refundacji jest więc ustalenie tożsamości towaru zadeklarowanego do wywozu z towarem opuszczającym obszar celny Wspólnoty. Bez przedstawienia karty T5 organowi celnemu wyprowadzenia nie ma możliwości przeprowadzenia kontroli tożsamości towarów. Nie dochodzi zatem do zrealizowania obowiązków wynikających z przepisów prawa unijnego. Tym samym nie można uznać, że bez przedstawienia karty T5 urzędowi celnemu wyprowadzenia, także należy się refundacja.

Dla poparcia zaprezentowanej wykładni przepisów prawa unijnego należy przywołać uregulowania krajowe. Z § 44 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz. U. Nr 94, poz. 902 ze zm., dalej: rozporządzenie), wynika, że funkcjonariusz celny urzędu celnego wywozu po przyjęciu zgłoszenia celnego o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych dokonuje wpisów przewidzianych przepisami wspólnotowymi na karcie kontrolnej T5 i kopiach tej karty. W polu A funkcjonariusz celny umieszcza datę wystawienia karty kontrolnej T5, która jest jednocześnie datą przyjęcia zgłoszenia celnego o objęcie towarów procedurą wywozu, a w polu B dokonuje wpisu: "Agencja Rynku Rolnego, ul. Nowy Świat 6/12, 00-400 Warszawa, POLAND". Zgodnie zaś z ust. 2 tego § jedna kopia karty T5 pozostaje w urzędzie celnym wywozu jako załącznik do zgłoszenia celnego o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych. Oryginał karty T5 i pozostałe kopie są wydawane zgłaszającemu, który potwierdza ich odbiór w polu 110 kopii karty T5 pozostających w urzędzie celnym wywozu. Oryginał karty T5 i pozostałe kopie są dostarczane wraz z towarem do urzędu celnego wyprowadzenia. Z kolei ust. 3 § 44 przewiduje, że funkcjonariusz celny urzędu celnego wyprowadzenia po dokonaniu formalności przewidzianych przepisami wspólnotowymi potwierdza wyprowadzenie towarów rolnych poza obszar celny Wspólnoty na karcie T5 i jej kopiach. Oryginał T5 funkcjonariusz celny tego urzędu przesyła w terminie 5 dni od dnia wyprowadzenia towarów poza obszar celny Wspólnoty na adres podany w polu B "Odesłać do". Druga kopia karty T5 wydawana jest zgłaszającemu. Trzecia kopia karty T5 pozostaje w urzędzie celnym wyprowadzenia i stanowi załącznik do rejestru przedstawionych kart T5.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 46 ust. 3 rozporządzenia 612/2009, który stanowi, że w przypadku gdy egzemplarz kontrolny T5 lub, gdzie to stosowne, dokument krajowy potwierdzający wyprowadzenie poza obszar celny Wspólnoty nie został zwrócony do urzędu celnego wyprowadzenia lub do organu centralnego w terminie trzech miesięcy od dnia jego wystawienia wskutek okoliczności niezależnych od eksportera, ten ostatni może złożyć do właściwego organu uzasadniony wniosek o uznanie innych dokumentów za równoważne, dotyczy sytuacji, gdy karta T5 została przedstawiona wraz z towarem w urzędzie celnym wyprowadzenia, a później dochodzi do jej zaginięcia. Tylko w takim przypadku zachodzi możliwość skorzystania z przywileju, o którym mowa w art. 46 ust. 3 rozporządzenia 612/2009 – zastąpienia karty T5 innymi, przewidzianymi w tym przepisie dokumentami. Możliwość przedstawienia innych dokumentów i uzyskania refundacji uzależniona jest bowiem od możliwości zrealizowania przez organy celne obowiązków wynikających z prawa unijnego – kontroli tożsamości towaru przedstawionego w urzędzie wysyłki z towarem opuszczającym obszar celny Unii. Na podkreślenie zasługuje zawarty w tym przepisie zwrot: "potwierdzający wyprowadzenie poza obszar celny". W ocenie NSA zwrot ten dotyczy dokumentu T5, który poświadcza wyprowadzenie towaru poza obszar celny Unii, nie zaś karty T5 potwierdzonej przez urząd celny wywozu.

Mając na względzie zaprezentowane stanowisko należy stwierdzić, że nie mają zatem znaczenia w okolicznościach faktycznych sprawy zarzuty dotyczące interpretacji pojęcia "okoliczności niezależnych od eksportera", jak i wykładnia art. 49 ust. 4 rozporządzenia 612/2009 w związku z motywem 61 preambuły tego rozporządzenia. Treść wskazanych regulacji miałaby bowiem znaczenie jedynie w przypadku przedstawienia dokumentu T5 wraz z objętym nim towarem do kontroli jego tożsamości, urzędowi celnemu wyprowadzenia.

W konsekwencji, za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., jak również za niezasadne stawianie pytań prejudycjalnych – zawartych w skardze kasacyjnej – Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Natomiast o kosztach orzekł w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.