Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2272/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1869/11 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz S.K. i H.S. solidarnie kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1869/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], uchylającą decyzję Starosty Warszawskiego Zachodniego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] i orzekającą o zwrocie wywłaszczonej części nieruchomości położonej w Warszawie Bielanach, przy ulicy W., aktualnie oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], o pow. 0,4864ha na rzecz H.S. w 2/3 części, S.K. w 1/3 części oraz o roszczeniach finansowych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny:

Dnia 30 września 1972 r. J.G. (primo voto: G.), sprzedała na warunkach wywłaszczenia nieruchomość o powierzchni 43 107 m2, położoną w Warszawie, przy ulicy W., oznaczoną ówcześnie jako sześć dziatek ewidencyjnych w obrębie 68, a mianowicie działki o numerach [...]. Aktem notarialnym [...] rzeczoną nieruchomość nabył Skarb Państwa, reprezentowany przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta Warszawa-Północ. Zastosowano art. 6 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Umowa sprzedaży wywłaszczeniowej korespondowała z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r., wydanej przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy, w której nieruchomość nabywaną przez Skarb Państwa, przeznaczono pod budowę osiedla mieszkaniowego [...].

Dnia 24 kwietnia 1990 r. D.W., będąca następcą prawnym byłej właścicielki, złożyła wniosek o zwrot tej części nieruchomości, której nie zagospodarowano na cel określony w akcie wywłaszczeniowym. Wniosek zwrotowy poparli, dnia 15 kwietnia 1998 r. następcy prawni D.W. – S.W., S.K. oraz H.S.. Następczynią prawną S.W. jest H.S..

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Starosta Warszawski Zachodni orzekł o zwrocie części nieruchomości o powierzchni 4864 m2, położonej w Warszawie, przy ul. W., oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu 7-08-05 (dawniej działka nr [...] z obrębu 68). Organ zobowiązał jednocześnie oboje następców prawnych poprzedniej właścicielki do zwrotu zwaloryzowanej kwoty wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Odwołania od decyzji z [...] października 2010 r. złożył Prezydent m.st. Warszawy oraz następcy prawni byłej właścicielki.

Prezydent podkreślił, iż celem nabycia nieruchomości była ogólnie budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Cel ten zrealizowała Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa. Zdaniem Prezydenta m. st. Warszawy na obecnej działce nr [...] zorganizowano park osiedlowy, stanowiący infrastrukturę osiedla mieszkaniowego. Jednocześnie odwołujący się przyznał, że pierwotną inwestycję (budowę przedszkola) zastąpiono terenami zielonymi, z uwagi na jej lokalizację tzn. bliskie sąsiedztwo stawów Brustmana oraz parku osiedlowego. Prezydent m. st. Warszawy podkreślił, iż wykonywane są od 1995 r. kosztowne prace związane z całorocznym utrzymaniem tej działki, jako terenu zieleni. Zdaniem odwołującego organ I instancji nienależycie rozpatrzył zebrany materiał dowodowy oraz naruszył art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości.

Następcy prawni dawnej właścicielki zakwestionowali to, że organ orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na ich rzecz nie uwzględniając przypadających na każdego z nich udziałów spadkowych w tej nieruchomości.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, bowiem naruszono oba terminy zagospodarowania części nabytej nieruchomości wskazane w art. 137 u.g.n. Przeważający fragment działki nr [...] pozostawiono wręcz w stanie nienaruszonym od dnia sprzedaży wywłaszczeniowej. Słusznie zdaniem Wojewody wskazał organ I instancji, iż ogólny cel nabycia działki od poprzedniej właścicielki (budowa osiedla [...]) precyzują dokumenty towarzyszące wywłaszczeniu. Cel wskazany w umowie sprzedaży w oraz korespondującej z umową, decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r., został dookreślony jako przedszkole nr 31. Również mapa sytuacyjna "Osiedla [...]" [...], datowana na 3 kwietnia 1991 r. oraz rejestr powierzchni, stanowiący część mapy, wyraźnie przeznaczają ówczesną działkę nr [...] pod budowę przedszkola nr 31. Podobnie precyzyjny cel wynika zdaniem organu z licznie zgromadzonych w sprawie innych map i dokumentów. Nigdy jednak nie przystąpiono do budowy tego przedszkola, zwłaszcza w terminach ustawowych. Zdaniem organu zakazana jest podmiana celu skonkretyzowanego w akcie wywłaszczeniowym na inny cel publiczny, choćby również uzasadniający wywłaszczenie. Jeśli zatem w akcie notarialnym albo decyzji zostało zawarte sformułowanie, że wywłaszczenie następuje pod budowę osiedla mieszkaniowego i zgodnie z planem realizacyjnym na nieruchomości miało powstać boisko, a wybudowano garaże, to cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Samo zaliczenie do infrastruktury obiektu czy inwestycji nie ma znaczenia dla postępowania o zwrot, a decydują o tym ustalenia lokalizacyjne. Zrealizowanie na nieruchomości innego celu publicznego niż ten, na który dokonano wywłaszczenia, oznacza wykorzystanie nieruchomości na inny cel i nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości. Zdaniem organu z akt sprawy niezbicie wynika, że zdecydowana część działki nr [...] przedstawia stan z dnia jej nabycia, a przeszkodą do zwrotu nieruchomości nie może być infrastruktura techniczna, która według strony wnoszącej odwołanie, przebiega pod działką nr [...]. Przewody nad i pod powierzchnią nieruchomości mogą co najwyżej ograniczać właściciela w pełnym korzystaniu z nieruchomości, nie stanowią zaś przeszkody do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, co wobec obu punktów ust. 1 art. 137 u.g.n. obligowało do zwrotu nieruchomości. Nie uznał też, iż działka nr [...] stanowi teren zielony czy park osiedlowy.

Wojewoda Mazowiecki podzielił za to zarzut zawarty w odwołaniu następców pranych byłej właścicielki, że nie powinni ponosić solidarnej odpowiedzialności za zwrot zwaloryzowanego odszkodowania, lecz tylko zgodnie z ich udziałami w spadku po poprzednich właścicielach.

Mając to wszystko na uwadze Wojewoda Mazowiecki uchylił decyzję Starosty Warszawskiego Zachodniego w całości i orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i zobowiązaniu następców prawnych byłej właścicielki do zwrotu kwoty 52 774 zł, jako zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy, przy czym organ zobowiązał H.S. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 35 183, a S.K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 17 591 zł. Należności te rozłożone zostały przy tym na raty.

Na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent m. st. Warszawy zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 K.p.a., art. 77 i art. 80 K.p.a., polegające na nie zebraniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego należytym rozpatrzeniu, art. 107 § 1 K.p.a. polegające na nie wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] . Skarżacy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Warszawskiego Zachodniego z dnia [...] października 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z uwagi na to, że rozpoznanie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że istotnym zagadnieniem dla zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie co się z nią działo w okresie 10 lat od wywłaszczenia na określony cel. Jeśli cel w akcie notarialnym był ogólnikowy, to jego doprecyzowanie powinno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem, natomiast zdaniem skarżącego dokumenty, dowody, opinie, które powstały w dacie wywłaszczenia nie mogą być same w sobie przydatne dla uszczegółowienia celu konkretnego wywłaszczenia. Natomiast dokumenty na które powołują się organy obu instancji powstały w okresie od 11 lat do 25 lat po wywłaszczeniu. Skarżący potwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie odnaleziono dokumentu sprzed wywłaszczenia, który szczegółowo określałby cel wywłaszczenia nieruchomości. Pierwszym znanym w tej sprawie dokumentem są Założenia Techniczno-Ekonomiczne osiedla [...] Ogólnego Planu Realizacyjnego Zagospodarowania Terenu z 10 lipca 1973 r., zatwierdzone przez Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy w dniu 30 stycznia 1973 r. Pomimo, iż dokument zatwierdzony został 4 miesiące po dacie wywłaszczenia, zdaniem skarżącego może on być kluczowym dowodem w sprawie ustalenia celu wywłaszczenia, sporządzony bowiem został jeszcze przed wywłaszczeniem. Według tych założeń na spornej działce nie było planowanej budowy przedszkola nr 31, lecz pozostawienie terenu zieleni. Skarżący podkreśla, że akt wywłaszczeniowy z 1972 r. i decyzja lokalizacyjna nr [...] mówią jedynie o ogólnym celu wywłaszczenia tj. budowie osiedla mieszkaniowego [...], a nie przedszkola nr 31 jak to przyjęły organy orzekające w sprawie. Także obecny sposób zagospodarowania nie ma zdaniem skarżącego znaczenia ponieważ od wywłaszczenia minęło już 40 lat. Zdaniem skarżącego Wojewoda orzekając w sprawie nie wskazał także na których przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami się oparł.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy bardzo obszernego materiału dokumentacyjnego wynika, że przedmiotowa działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nie została wydana żadna decyzja zezwalająca na budowę, nie urządzono tam również wbrew twierdzeniu strony skarżącej zieleni osiedlowej, czy też parku osiedlowego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem uczestników postępowania, że park osiedlowy powinien mieć charakter uporządkowany, nie zaś samoczynny i przypadkowy, zwłaszcza w konfrontacji z precyzyjną specyfikacją planu rozbudowy parku z dnia 29 czerwca 1998 r. Trzy protokoły oględzin zebrane w aktach sprawy, nie potwierdzają natomiast posadowienia mostków, placów zabaw, kładek, wybiegów dla psów. Działka nr [...] jest za to trwale odgrodzona od osiedla. Przy czym sam skarżący potwierdza, że ponosi koszty koszenia trawy dopiero od 1995 r. (działka została wywłaszczona w 1972 r.), zatem nawet tak przyjęty przedmiot wywłaszczenia przekracza terminy określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Oględziny nieruchomości dokonane jeszcze przed wydaniem przez organ decyzji zwrotowej ustaliły bezspornie, że działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawą, w którym znajdują się także drzewa owocowe z dawnego sadu, czego uczestnicy oględzin wówczas nie kwestionowali. Działka przedstawia więc w większości stan z dnia jej nabycia, jedynie na jej krańcach zachodnim i północno-zachodnim są 4 stare latarnie, stara ławka i przenośna bramka do piłki nożnej. Działkę przecinają samowolnie wydeptane ścieżki. Brak zagospodarowania działki nr [...] potwierdza także materiał fotograficzny wykonany podczas oględzin przez rzeczoznawcę majątkowego. Zdaniem Sądu brak ingerencji przesądza o zbędności takiej nieruchomości. Przy czym Sąd zwraca uwagę, że zupełnie inaczej wygląda urządzona zieleń na innej działce w granicach osiedla [...], z której korzystają okoliczni mieszkańcy. W ocenie Sądu zarzut skargi dotyczący braku uszczegółowienia celu wywłaszczenia przez organ w oparciu o dokumenty wydane przed wywłaszczeniem (organ oparł się na dostępnych dokumentach z lat późniejszych) nie ma dla przedmiotowej sprawy istotnego znaczenia, ponieważ na spornej nieruchomości nie zrealizowano niczego związanego z celem wywłaszczenia tj. budową osiedla mieszkaniowego.

Sąd podkreślił też, iż Sam skarżący przyznaje, że w niniejszej sprawie nie odnaleziono dokumentu sprzed wywłaszczenia, który szczegółowo określałby cel na który wywłaszczono sporną nieruchomość, zatem zarzut naruszenia przez organy art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Sąd uznał za nieuzasadniony. Zdaniem Sądu organ w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił bardzo obszerny materiał dowodowy znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy, oraz prawidłowo uzasadnił swoje decyzje. Przy czym w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 137 ust. 1 o gospodarce nieruchomościami, dlatego też Sąd uznał, że stanowisko organów stwierdzające iż działka nr [...] podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób jest prawidłowe i oparte na aktualnie dostępnej dokumentacji.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezydent m.st. Warszawy, reprezentowany przez radcę prawnego. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy z art. 174 P.p.s.a., a zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia w toku postępowania przed organem II instancji art. 107 § 1 k.p.a. polegające na nie wskazaniu w decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia w toku postępowania przed organem I i II instancji przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, błędne ustalenie stanu faktycznego;

3. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a, poprzez brak rozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i brak wyczerpującego odniesienia się do nich w uzasadnieniu wyroku;

4. art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym wskutek niewłaściwej oceny dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, będącej przyczyną niewłaściwego ustalenia stanu sprawy, co z kolei doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż nieruchomość, której dotyczy niniejsze postępowanie stała się zbędna na cel wywłaszczenia;

II. naruszenie prawa materialnego:

1. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...];

2. art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ust, 1 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...];

3. art. 137 ust. 2 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ceł wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa aktem notarialnym Rep. Nr A.II-6985/72 z dnia 30 września 1972 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".

Autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd wskazał, że oględziny nieruchomości ustaliły bezspornie, że działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawą, na którym znajdują się także drzewa owocowe z dawnego sadu. Działka przedstawia więc w większości stan z dnia jej nabycia, jedynie na jej krańcach zachodnim i północno-zachodnim znajdują się 4 stare latarnie, stara ławka i przenośna bramka do piłki nożnej. Działkę przecinają samowolnie wydeptane ścieżki. Brak zagospodarowania działki potwierdza także materiał fotograficzny wykonany podczas oględzin przez rzeczoznawcę majątkowego. Zdaniem Sądu to wszystko przesądza o zbędności takiej nieruchomości.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną wbrew twierdzeniom Sądu nie ulega jednak wątpliwości, ze obecnie działka nr [...] stanowi teren rekreacyjno –wypoczynkowy. Teren ten jest zagospodarowany zielenią parkowo – osiedlową. Działka ta została objęta jako teren zieleni parkowej uchwałą Rady Gminy Żoliborz nr 121/IX/91 z dnia 26 czerwca 1991 r. Następnie uchwała Rady Gminy Warszawa Bielany nr 302/DC/96 podtrzymała tę funkcję terenu. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla tego obszaru przewiduje funkcje: zieleń publiczna. Dowody wskazujące na taki charakter nieruchomości znajdują się w aktach postępowania administracyjnego wskazują na aktualne funkcje i wykorzystanie nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że jest ona wykorzystywana jako tereny zielone osiedla [...]. Nie powinna również budzie wątpliwości potrzeba istnienia takich terenów jako zaplecza rekreacyjno – wypoczynkowego istniejącego osiedla. W świetle zgromadzonego materiału nie można zatem ocenić, że jest to nieruchomość całkowicie niezagospodarowana. Jej stan utrzymania i występujące na niej elementy wskazują właśnie na planową działalność. Brak jest absolutnie podstaw do stwierdzenia, do którego posuwa się Sąd, że wyżej opisany teren jest niezmieniony od dnia wywłaszczenia. Po pierwsze ustalenie tego faktu wymagałoby posiadania informacji, jaki był stan nieruchomości w dniu wywłaszczenia (organy żadnego postępowania dowodowego w tym zakresie nie prowadziły) i porównanie tego stanu z obecnym. Po drugie, gdyby tak było, to po 40 latach od wywłaszczenia na spornej działce znajdowałby się las i dzikie chaszcze, a tak nie jest, na co wskazuje również dokumentacja fotograficzna. Po trzecie wreszcie temu twierdzeniu przeczy fakt występowania na tym gruncie różnych elementów planowo naniesionych.

Organy I i II instancji nie zbadały szeregu istotnych okoliczności, przez co zostały naruszone liczne przepisy postępowania administracyjnego, Organy administracyjne zobowiązane były na podstawie art. 7, 77 i 80 k.p.a. zbadać wszechstronnie sprawę, ocenić okoliczności wskazane przez skarżącego i zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., uzasadnić w postanowieniu swoje stanowisko. Niewyjaśnienie powyższych wątpliwości, przy jednoczesnym błędnym uznaniu, że nieruchomość, której dotyczy niniejsze postępowanie stała się zbędna na cel wywłaszczenia powoduje, że Sąd zastosował niewłaściwy środek, tj. oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., mimo iż powinien uchylić co najmniej postanowienie organu II instancji ze względu na stwierdzenie innych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. zastosować przepis art. 145 P.p.s.a.

Zdaniem skarżącego Sąd niewłaściwe zastosował art. 136 i 137 u.g.n., ponieważ biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy nie można stwierdzić, że na części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczeniowy. W związku z powyższym nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 136 i 137 u.g.n., a więc przepisy te zostały zastosowane błędnie. Ponadto, w skardze podniesiono również inne istotne zarzuty, które z niewiadomych przyczyn zostały całkowicie pominięte przez Sąd. Brak rozpoznania całości sprawy przez Sąd i ustosunkowanie się jedynie do części zarzutów skargi, bez wyjaśnienia pominięcia pozostałych stanowi naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż Sąd pominął właściwie zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. polegający na nie wskazaniu w decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Jako podstawę prawną decyzji organ II instancji wskazał jedynie przepisy proceduralne, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9a u.g.n, Brak jest natomiast wskazania materialno prawnej podstawy decyzji, co stanowi poważne naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Uczestnicy postępowania S.K., H.S. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Na gruncie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze, co polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił wojewódzki sąd administracyjny, określenia ich charakteru na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oraz zamieszczenia uzasadnienia uchybień zarzucanych sądowi.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia wskazanych w niej norm prawa procesowego jak i materialnego.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozostaje w zgodzie z postanowieniami art.141§4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie w świetle okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Fakt, iż skarżący kasacyjnie nie podziela dokonanej przez sąd oceny materiału dowodowego nie może być zwalczana zarzutem naruszenia wspomnianej normy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w oparciu o materiał dowodowy zawarty w aktach, którego zgromadzenie i ocena, dokonana przez organy, jak słusznie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny nastąpiła w zgodzie art. 7, 77§1.80 kpa. Zgodzić bowiem należało się z Sądem I instancji, iż z ustaleń, znajdujących oparcie w aktach wynika, że sporna działka okazała się zbędna na cel wywłaszczenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie przeprowadzone postępowanie wykazało, że działka ta nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nie zrealizowano na niej niczego, co byłoby związane z budową osiedla mieszkaniowego. Jak słusznie podniósł Sąd I instancji na działce nie został wzniesiony żaden budynek, nie wydano decyzji o pozwoleniu na budowę jakiegokolwiek obiektu. Nie urządzono na niej zieleni osiedlowej, parku osiedlowego. Przy czym nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że aby można było przyjąć istnienie parku, czy zieleni osiedlowej winna ona mieć charakter uporządkowany, a nie samoczynny, czy przypadkowy. Słusznie w tym miejscu Sąd wskazał dla porównania na precyzyjną specyfikację planu rozbudowy parku z 29 czerwca 1998r. Informacje na temat braku uporządkowanego zagospodarowania tego terenu potwierdzają m.in. znajdujące się w aktach protokoły oględzin. Fakt, iż na działce dokonuje się systematycznego koszenia trawy, grabienia, czy sprzątania śmieci nie zmienia dokonanej powyżej oceny, w sytuacji braku celowych nasadzeń roślinnych oraz wzniesienia urządzeń służących do rekreacji. Rzeczywiste korzystanie z tego terenu przez mieszkańców osiedla dla celów rekreacyjnych, czy niewątpliwa potrzebę istnienia zaplecza rekreacyjno wypoczynkowego osiedla nie może mieć wpływu na ocenę istnienia przesłanek do zwrotu, które przepis art. 137ust.1 pkt.1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje odnosić wyłącznie do niezrealizowania celu wywłaszczenia. Podkreślić w tym miejscu należy, iż nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji, który przyjął, że nawet w świetle ogólnie określonego w akcie notarialnym celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego można przyjąć brak zaistnienia przesłanek zwrotu skoro na spornej nieruchomości niezrealizowano niczego związanego z tym celem (budową osiedla). Przy czym w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak realizacji wywłaszczenia w istocie odnieść należy do całego okresu, następującego po zawartej dnia 30 września 1972r. umowie. W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie dokonanych przez organ ustaleń, zaakceptowanych przez Sąd I instancji. Ewentualne wadliwości w prowadzeniu postępowania dowodowego stanowią naruszenie norm postępowania, które skutkować może uchyleniem badanych decyzji tylko wówczas, gdy zostanie udokumentowane, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie zaistnienia tych przesłanek nie wykazał.

Nie ma też racji skarżący kasacyjnie podnosząc, iż zaskarżona decyzja nie zawiera materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. W istocie bowiem Wojewoda Mazowiecki wskazał ją w uzasadnieniu decyzji, wskazując zarówno na art. 136 ust.3, 137 ust.1 jak i na art. 216 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Mając na względzie powyższe za nie znajdujący żadnych podstaw uznać należy zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 136ust.3 w związku z art. 137 ust.1,2 i art. 216 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W sytuacji wykazanego braku realizacji celu wywłaszczenia istniały przesłanki do zwrotu spornej działki. Sąd I instancji słusznie zatem oddalił skargę , nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184, 205§2 i 3, 209 P.p.s.a. orzekł jak w pkt.1 i 2 sentencji wyroku.