Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 408/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 3, par. 4, par. 10, par. 21, par. 33
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 27
journal: Dz.U. 2017 poz 562
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi I.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. S. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] marca 2021 r.

nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu G. z siedzibą w N. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2017 r.(PROW 2014-2020).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Strona 1 czerwca 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2017 r. Wniosek obejmował swym zakresem m.in. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną PROW 2014-2020 (płatność RŚK) z tytułu realizacji wariantów:

- 4.7 ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) na obszarach Natura 2000 na 2 działkach rolnych (B3 i B4) o łącznym areale 31,44 ha;

- 4.8 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba

lub czajki na obszarach Natura 2000 na 2 działkach rolnych (C1 i C2) o całkowitej powierzchni 25 ha;

- 4.11 ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza na obszarach Natura 2000 na 2 działkach rolnych (B1 i B2) o łącznym obszarze 10 ha.

W okresie od 14 do 28 marca 2018 r. grunty zostały objęte kontrolą

na miejscu w zakresie działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. W toku kontroli ustalono, że:

1) na działce B1 (wariant 4.11) stwierdzono obecność obszaru nieskoszonego

o powierzchni 1,10 ha. czyli 49,55% całkowitego areału działki, co stanowi naruszenie wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej, obszar nieskoszony niezgodny z powierzchnią zaznaczoną na załączniku graficznym, ponadto na działce stwierdzono naruszenie wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w terminie;

2) na działce B2 (wariant 4.11) stwierdzono obecność obszaru nieskoszonego

o powierzchni 1,90 ha, czyli 36,75% całkowitego areału działki, co stanowi naruszenie pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej, obszar nieskoszony niezgodny z powierzchnią zaznaczoną na załączniku graficznym, ponadto na działce stwierdzono naruszenie wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w terminie;

3) na działce B3 (wariant 4.7) stwierdzono obecność obszaru nieskoszonego

o powierzchni 0,46 ha, czyli 31,72% całkowitego areału działki, co stanowi naruszenie wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej, obszar nieskoszony niezgodny z powierzchnią zaznaczoną na załączniku graficznym;

4) na działce B4 (wariant 4.7) stwierdzono obecność obszaru nieskoszonego

o powierzchni 1,70 ha, czyli 5,53% całkowitego areału działki, co stanowi naruszenie wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej, obszar nieskoszony niezgodny z powierzchnią zaznaczoną na załączniku graficznym, ponadto stwierdzono naruszenie wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w terminie;

5) na działce C1 (wariant 4.8) stwierdzono obecność obszaru nieskoszonego

o powierzchni 0,84 ha, czyli 10,01% całkowitego areału działki, co stanowi naruszenie wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej, obszar nieskoszony niezgodny z powierzchnią zaznaczoną na załączniku graficznym;

6) na działce C2 (wariant 4.8) stwierdzono obecność obszaru nieskoszonego

o powierzchni 1,74 ha, czyli 10,05% całkowitego areału działki, co stanowi naruszenie wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej, obszar nieskoszony niezgodny z powierzchnią zaznaczoną na załączniku graficznym.

Z uwagi na fakt, iż działki C1 i C2 tworzą zwarty kompleks, powierzchnie nieskoszone zostały wyliczone z proporcji, w oparciu o udział deklarowanej powierzchni poszczególnych działek w ich całkowitym areale.

Niezależnie od powyższego inspektorzy stwierdzili, że Strona nie posiada

ani kompletnego planu działalności rolnośrodowiskowej, sporządzonego

w odpowiednim terminie, przy udziale uprawnionego doradcy lub eksperta,

na formularzu udostępnionym przez ARiMR, ani kompletnej dokumentacji przyrodniczej. Uczestniczący w inspekcji pełnomocnik Strony złożył do protokołu pisemne oświadczenie, w treści którego wskazał m.in., iż brakująca dokumentacja została skradziona, o czym wcześniej poinformował Agencję.

Kierownik Biura Powiatu G. ARiMR skierował do pełnomocnika Strony – M. S., wezwanie do przedłożenia dowodów wskazujących

na prowadzenie przez stronę gospodarstwa rolnego stanowiącego wyodrębnioną technicznie i ekonomicznie jednostkę organizacyjną. Organ I instancji wezwał również do złożenia wyjaśnień lub dokumentów. W treści pisma organ I instancji wskazał, że Strona nie przedłożyła szeregu wymaganych prawem dokumentów. Organ wskazał, że zobowiązanie w zakresie wariantów 4.8 i 4.11, podjęte przez Stronę w 2015 r. wygasło, co zostało stwierdzone decyzją nr [...]

w sprawie wniosku Strony na rok 2016 (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 27 lutego 2019 r., I SA/Sz 644/18 oraz wyrok NSA z 10 lutego 2020 r., I GSK 1263/19). Zważywszy na powyższe wniosek na 2017 r. jest w zakresie tych wariantów rozpatrywany jako pierwszoroczny, inicjujący nowe zobowiązanie.

W toku postępowania, pismem z 23 sierpnia 2018 r. organ I instancji zwrócił się do T. S. - doradcy rolnośrodowiskowego, zatrudnionego

w [...] Ośrodku Doradztwa Rolniczego w B.

(dalej: "ZODR"), który miał sporządzić plan działalności rolnośrodowiskowej

m.in. na rzecz Strony. W udzielonej organowi odpowiedzi doradca wyjaśnił,

że wykonywanie planu m.in. dla Strony rozpoczął w czerwcu 2015 r., opierając

się o mapę gospodarstwa sporządzoną przez eksperta przyrodniczego - B. R.. Od momentu przyjęcia zlecenia na wykonanie planu kontakty

ze zleceniodawcą, w osobie M. S., stały się sporadyczne

i ograniczały do sytuacji, w których M. S. potrzebował pomocy

w relacjach z ARiMR. Przy każdym spotkaniu doradca informował M. S. o konieczności dostarczenia mu ekspertyz ornitologicznych, które

są podstawą przy sporządzaniu planu. M. S. miał tłumaczyć brak

tej dokumentacji włamaniem i brakiem kontaktu z ekspertem. Doradca ostatecznie wskazał, że z uwagi na brak ekspertyz nie mógł wydać planu M. S..

Pismem z 18 września 2018 r. organ I instancji zwrócił się z analogicznym zapytaniem, tyle że odnoszącym się do dokumentacji przyrodniczej, do B. R. — eksperta przyrodniczego.

Ww. doradca wskazał, że sporządzał dokumentację przyrodniczą na potrzeby działania rolno-środowiskowo-klimatycznego m.in. na rzecz Strony. Dokumentacja została opatrzona datą 6 czerwca 2015 r. a M. S. odebrał ją osobiście.

Z uwagi na fakt, iż ma ona także formę elektroniczną, jej odtworzenie jest możliwe, jednakże rolnik musi o to wystąpić.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z [...] czerwca 2020 r. organ I instancji:

1) przyznał Stronie płatność RŚK z tytułu realizacji wariantu 4.7 w kwocie pomniejszonej z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości;

2) odmówił przyznania stronie płatności RŚK z tytułu realizacji wariantów 4.8

i 4.11.

Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał, że powierzchnia kwalifikująca się do objęcia wsparciem w wariancie 4.7 ustalona w toku kontroli administracyjnej wyniosła 31,12 ha wobec zadeklarowanych 31 ha. Z uwagi na fakt, iż rozbieżność między tymi areałami wyniosła mniej niż 3% powierzchni stwierdzonej (1,03%) lub 2 ha, pomoc przyznano do powierzchni stwierdzonej.

Co istotne, z uwagi na fakt, iż powierzchnia zadeklarowana do płatności RŚK była większa, niż 50 ha (wyniosła łącznie 61,44 ha), w sprawie zastosowana została degresywna stawka płatności, obliczona zgodnie § 16 ust. 3 i 4 rozporządzenia RŚK.

Wstępna wysokość wsparcia, obliczona jako iloraz powierzchni stwierdzonej (31,12 ha) i średniej stawki płatności wyliczonej zgodnie z przywołaną powyżej regulacją, wyniosła [...] zł. Z uwagi jednakże na nieprawidłowości stwierdzone w kontroli na miejscu, polegające na naruszeniu wskazanych wymogów, konieczne było jej pomniejszenie o łączną kwotę [...]zł. Dodatkowo - z uwagi na fakt,

iż naruszenie wymogu R_4_7_7 nastąpiło nie tylko w 2017 r., ale i rok wcześniej, konieczne było zastosowanie dodatkowego pomniejszenia o [...] zł. Niezależnie od powyższych pomniejszeń, organ I instancji zmniejszył przyznaną Stronie kwotę płatności RŚK o [...] zł z uwagi na fakt, iż Strona nie posiada planu działalności rolnośrodowiskowej.

Organ wskazał, że przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie

rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich

na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.415 ze zm.; dalej: "rozporządzenie RKŚ") stanowi,

że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach pakietu wymienionego

w § 4 ust. 1 pkt 4 - jest przyznawana, jeżeli rolnik lub zarządca posiada dokumentację przyrodniczą. Z ustalonych okoliczności faktycznych sprawy organ

I instancji wywiódł, iż Strona dokumentacji takiej nie posiada, co oznacza,

że konieczna jest odmowa przyznania płatności w wariantach 4.8 i 4.11. Płatność

w wariancie 4.7 mogła zostać w takich okolicznościach przyznana, albowiem

§ 10 ust. 2 konstytuuje w odniesieniu do tego wariantu wyjątek od wskazanej powyżej reguły.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało doręczone pełnomocnikowi Strony

23 czerwca 2020 r. Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ odwoławczy ww. decyzją

z [...] marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy w kluczowym dla sprawy zakresie, tzn. w kwestii braku dokumentacji przyrodniczej nie budzi wątpliwości. Organ odwoławczy wskazał, że problematyka ta była już rozpatrywana także przez sądy administracyjne obu instancji w sprawach dotyczących wniosku Strony

o przyznanie płatności RŚK na rok 2016. Zarówno WSA w Szczecinie

(sygn. akt I SA/Sz 644/1 8) jak i NSA (sygn. akt I GSK 1263/19) jednoznacznie orzekły, że złożona przez Stronę ówcześnie dokumentacja nie zawiera tego wymaganego prawem elementu. Do chwili wydania decyzji organu odwoławczego

nic się w tej kwestii nie zmieniło. Strona nadal nie przedłożyła organom kompletnej dokumentacji tego rodzaju, sporządzonej przez eksperta przyrodniczego.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że z całokształtu ustalonych okoliczności wynika jednoznacznie, iż Strona w dacie kontroli nie posiadała dokumentacji przyrodniczej. Co więcej, z uwagi na fakt, iż w postępowaniu w sprawie przyznania płatności RSK na 2016 r. Strona również nie przedłożyła

tej dokumentacji, organ stwierdził, iż w 2016 r. wygasło zobowiązanie

rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 podjęte przez Stronę

w 2015 r. Zdaniem organu odwoławczego, dopuszczalne było podjęcie przez Stronę nowego zobowiązania tego rodzaju od 2017 r., jednakże winna była ona w tym celu opracować nową dokumentację przyrodniczą i nowy plan działalności rolnośrodowiskowej na okres 5 lat liczonych od 2017 r., czego nie uczyniła. Powyższe – w ocenie organu - prowadzi do nieuniknionego wniosku, że w 2017 r. Strona nie mogła kontynuować zobowiązania w zakresie wariantów 4.8 i 4.11. podjętego w 2015 r., albowiem doprowadziła do jego wygaśnięcia w 2016 r.,

ani nie podjęła nowego od 2017 r.

Od decyzji tej Strona wniosła skargę do tutejszego sądu, której zarzuciła naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego

oraz do załatwienia sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego

oraz dokonanie oceny dowodów w sposób całkowicie dowolny i sprzeczny

z zasadami doświadczenia życiowego.

Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł jej oddalenie w całości.

W toku rozprawy 28 lipca 2021 r. Sąd, na podstawie art. 111 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") postanowił połączyć sprawy

o sygn. akt I SA/Sz 408/21 i I SA/SZ 409/21 do łącznego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu

oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi

i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego

i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne – art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem

art. 57 a, który jednakże nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie

od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Spór w sprawie dotyczy przyznania przedmiotowych płatności r.ś.k. za 2017 r.

Przepisy rozporządzenia r.ś.k. przytoczono w brzmieniu obowiązującym

dla zobowiązania r.ś.k. za 2017 r.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k., płatność r.ś.k. przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn.zm.; dalej: "rozporządzeniem nr 1305/201"), jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie r.ś.k., o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem

rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności r.ś.k. w ramach określonych pakietów

lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia r.ś.k., odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia

nr 1305/2013, są wskazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Stosownie

do § 3 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k., zobowiązanie r.ś.k. jest realizowane w ramach:

jednego wariantu, a w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4

ust. 1 pkt 7 - jednej rasy lokalnej zwierząt albo

jednego pakietu - w przypadku gdy pakiet nie obejmuje wariantu.

Na podstawie § 3 ust. 2 rozporządzenia r.ś.k., rolnik (lub zarządca), o którym mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013 może realizować jednocześnie więcej niż jedno zobowiązanie r.ś.k., z tym że nie może realizować jednocześnie takich samych zobowiązań r.ś.k., chyba że kontynuuje realizację takiego samego zobowiązania r.ś.k. podjętego przez innego rolnika (lub zarządcę). W § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia r.ś.k., wymieniono w pakiecie 4 - Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, następujące warianty:

a) wariant 4.1. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe;

b) wariant 4.2. Zalewowe łąki selernicowe i słonorośla;

c) wariant 4.3. Murawy;

d) wariant 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne;

e) wariant 4.5. Półnaturalne łąki świeże;

f) wariant 4.6.1. Torfowiska - wymogi obowiązkowe;

g) wariant 4.6.2. Torfowiska - wymogi obowiązkowe i uzupełniające;

h) wariant 4.7. Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO);

i) wariant 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba

lub czajki;

j) wariant 4.9. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki;

k) wariant 4.10. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: dubelta lub kulika wielkiego;

l) wariant 4.11. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza.

Ponadto, zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia r.ś.k., rolnik realizujący zobowiązanie r.ś.k. posiada plan działalności rolnośrodowiskowy, który sporządza

się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania przepisów

o płatnościach w ramach systemów wsparcia rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez ARiMR. Na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k., rolnik realizujący zobowiązanie r.ś.k. przestrzegają również wymogów określonych przez:

1) doradcę rolnośrodowiskowego w planie działalności rolnośrodowiskowej -

w przypadku:

a) pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 3,

b) wariantu 4.7,

2) eksperta przyrodniczego w dokumentacji przyrodniczej stanowiącej szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez eksperta przyrodniczego, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji zobowiązania r.ś.k. w ramach danego wariantu, zgodnie z metodyką sporządzania takiej dokumentacji udostępnioną przez ARiMR, na formularzu udostępnionym przez ARiMR, zwaną dalej "dokumentacją przyrodniczą" - w przypadku pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7.

- chyba że te wymogi są sprzeczne z wymogami określonymi w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia r.ś.k., płatność r.ś.k. w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 - jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą. Stosownie do § 21 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k.,

w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, rolnik składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o:

1) przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej:

a) kopię dokumentu:

- zawierającego wyniki analizy gleby pobranej, zgodnie z normą w zakresie pobierania próbek do badań agrochemicznych gleby, z poszczególnych działek rolnych położonych na gruntach ornych, do których rolnik ubiega

się o przyznanie tej płatności, wykonanej w laboratorium okręgowej stacji chemiczno-rolniczej lub innym laboratorium posiadającym akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań agrochemicznych gleb,

- sporządzonego przez podmiot, który wykonał analizę, o której mowa w tiret pierwsze,

b) oświadczenie o działkach rolnych, których dotyczą wyniki analizy, o której mowa

w lit. a tiret pierwsze.

Na podstawie § 21 ust. 4 rozporządzenia r.ś.k., w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, rolnik składa do kierownika biura powiatowego ARiMR przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w którym złożono wniosek

o przyznanie pierwszej płatności r.ś.k. w ramach danego zobowiązania, oświadczenie:

1) eksperta przyrodniczego:

a) o przeprowadzonej inwentaryzacji siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków położonego na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego wariantu, która stanowi podstawę do sporządzenia dokumentacji przyrodniczej;

b) że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony

lub w planie zadań ochronnych

- w przypadku wariantów tych pakietów innych niż wariant 4.7,

2) doradcy rolnośrodowiskowego, że wymogi realizowanego wariantu

nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych

- w przypadku wariantu 4.7

- sporządzone na formularzu udostępnionym przez ARiMR.

Na mocy § 21 ust. 4a rozporządzenia r.ś.k., w przypadku gdy do rolnika mają zastosowanie wymogi, o których mowa w § 4 ust. 3 pkt 1 lit. b lub pkt 2, oświadczenie, o którym mowa w ust. 4, obejmuje również informację, że do rolnika mają zastosowanie te wymogi. Zgodnie z § 21 ust. 4b rozporządzenia r.ś.k.,

w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7, rolnik składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 30 września roku, w którym złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności r.ś.k. w ramach wariantów tych pakietów, kopię pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej.

Rolnik lub zarządca składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 15 lipca roku, w którym podjął zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, kopie stron planu działalności rolnośrodowiskowej, na których są zawarte informacje,

o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, z tym

że kopie stron, na których są zawarte informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, zawierają również podpis doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony ten plan

(§ 21 ust. 4c).

W przypadku zmiany w planie działalności rolnośrodowiskowej informacji,

o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, rolnik lub zarządca składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 15 lipca roku, w którym nastąpiła ta zmiana, kopie stron tego planu, na których są zawarte informacje,

o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, z tym

że kopie stron, na których są zawarte informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, zawierają również podpis doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony ten plan (§ 21 ust. 4d).

Załącznik nr 3 do rozporządzenia r.ś.k. nosi tytuł "Zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej". Zgodnie z nim:

"1. Część ogólna – dotyczy wszystkich pakietów i zawiera w szczególności:

1) dane rolnika lub zarządcy realizującego zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz jego podpis;

2) dane doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony plan działalności rolnośrodowiskowej, i jego podpis oraz – w przypadku gdy plan ten został sporządzony również przy udziale eksperta przyrodniczego – dane tego eksperta i jego podpis;

3) czas realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego;

4) wykaz pakietów lub wariantów, w ramach których rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne;

5) określenie elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, występujących na obszarze gospodarstwa;

6) oświadczenie rolnika lub zarządcy o przekazaniu pełnych i prawdziwych danych niezbędnych do sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej;

7) informacje o zakazach ustanowionych na obszarach chronionych;

8) datę sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej.

2. Część szczegółowa - dotyczy poszczególnych wariantów i pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych i zawiera informacje niezbędne do prawidłowej realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym informacje

w zakresie:

1) działek rolnych zlokalizowanych na określonych działkach ewidencyjnych

i realizowanych na nich określonych wariantów lub pakietów;

2) wymogów w ramach realizowanego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym także tych doprecyzowanych przez eksperta przyrodniczego lub doradcę rolnośrodowiskowego.

3. Załączniki do planu działalności rolnośrodowiskowej:

1) szkic gospodarstwa rolnego:

a) z naniesionymi oznaczeniami:

- poszczególnych działek rolnych, na których mają być realizowane pakiety

lub warianty, oraz

- elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa

w § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, występujących na obszarze tego gospodarstwa,

b) z zaznaczeniem miejsc na działce rolnej, w których są zasadzone poszczególne drzewa odmian wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia lub odmian tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r.

- w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia,

c) z zaznaczoną częścią działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona

w poszczególnych latach - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5 rozporządzenia;

2) (uchylony)

3) oświadczenie eksperta przyrodniczego o tym, że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych

- w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia,

z wyłączeniem wariantu 4.7;

4) oświadczenie doradcy rolnośrodowiskowego o tym, że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych - w przypadku wariantu 4.7".

W niniejszej sprawie Skarżąca zobowiązała się do realizacji trzech zobowiązań r.ś.k., jednego w wariancie 4.7, drugiego w wariancie 4.8. i trzeciego

w wariancie 4.11.

Podkreślić należy, że ustawodawca w rozporządzeniu r.ś.k. rozróżnia warunki jakie musi spełnić rolnik, od wymogów jakie również musi spełnić rolnik,

aby otrzymać płatność r.ś.k. Z naruszeniem warunków lub wymogów przez rolnika

w trakcie realizacji zobowiązania r.ś.k. ustawodawca wiąże inne skutki.

Przykładowymi warunkami dla zobowiązania r.ś.k. są: osoba starająca

się o płatności spełniać przesłanki § 2 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k. (tj. być rolnikiem, posiadać numer ewidencyjny); złożyć odpowiedni wniosek o płatność wraz

z załącznikami w przewidzianym przez przepisy czasie; posiadać plan rolnośrodowiskowy; prowadzić rejestr działalności rolnośrodowiskowej (§ 4 ust. 2 rozporządzenia r.ś.k.). Wymogi dla zobowiązania r.ś.k. w różnych pakietach

i wariantach zawiera, m.in. załącznik nr do rozporządzenia r.ś.k.; plan rolnośrodowiskowy i dokumentacja przyrodnicza (§ 4 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k.).

Odnośnie wariantu 4.11 i 4.8., jak wynikało z akt, zobowiązanie w ramach tego wariantu na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatu G. ARiMR z dnia

[...] lipca 2017 r. w sprawie przyznania płatności r.ś.k. (PROW 2014-2020) na 2016 r. wygasło na podstawie § 5 ust. 5 rozporządzenia r.ś.k.

Zgodnie z ww. przepisem, jeżeli nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej:

1) zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne wygasa,

2) uznaje się, że rolnik lub zarządca zaprzestał realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego - w zakresie, w jakim nie są spełnione te warunki, chyba że niespełnienie tych warunków jest skutkiem działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zaznaczyć należy, że w sprawie nie miał zastosowania przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia r.ś.k. w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2017 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2017.806), obowiązującym od dnia

21 kwietnia 2017 r. Podkreślić należy, że ww. decyzja organu I instancji z [...] lipca 2017 r., została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], która była przedmiotem kontroli WSA

w Szczecinie, który 27 lutego 2019 r. wydał wyrok o sygn. akt I SA/Sz 644/18,

w którym oddalił skargę Skarżącej. W dniu 10 lutego 2020 r. NSA wydał wyrok

o sygn. akt I GSK 1263/19, w którym oddalił skargę kasacyjną Skarżącej

na ww. wyrok WSA w Szczecinie.

Wobec powyższego uprawnione było twierdzenie organów, że zobowiązanie r.ś.k. podjęte w 2015 r. wygasło na skutek niespełnienia przez Skarżącą warunków przyznania płatności r.ś.k. za 2016 r., zatem wniosek Skarżącej złożony na 2017 r. należało rozpoznawać jako wniosek złożony po raz pierwszy, który winien spełnić stosowne warunki.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że Skarżąca w 2017 r.

nie posiadała ani planu rolnośrodowiskowego, ani dokumentacji przyrodniczej.

Nie można przyjąć stanowiska Skarżącej, że dokumentacja przyrodnicza została prze nią utracona w maju 2017 r. na skutek kradzieży, gdyż rolnik zobowiązany

jest posiadać tę dokumentację przez cały czas, w którym podjął zobowiązanie r.ś.k., a nie tylko przez jakiś czas. Rolnik, wiedząc o utracie dokumentacji winien dążyć

do jej odtworzenia. Ponadto ww. dokumentacja została sporządzona w 2015 r.

na potrzeby zobowiązania r.ś.k., które wygasło w 2016 r.

Sąd uznał, że oświadczenie doradcy rolnośrodowiskowego, iż nie sporządził on planu rolnośrodowiskowego na rzecz Skarżącej, a jedynie podjął się tego zadania, lecz go nigdy nie ukończył i wydał w 2017 r. tylko 1 i 3 stronę planu M. S. (pełnomocnikowi Skarżącej), stanowiło potwierdzenie okoliczności - na tle pozostałego materiału dowodowego, że Skarżąca w 2017 r.

nie dysponowała takim planem. T. S. podał, że M. S. udostępnił mu czasowo jedynie ortofotomapę gospodarstwa (M. S. odebrał mapę od doradcy po sporządzeniu przez niego wniosku o płatność

za 2015 r.), sporządzoną przez eksperta przyrodniczego B. R., lecz nie przedstawił mu ekspertyz ornitologicznych, wobec czego nie mógł

on ukończyć planu. Podnoszone przez Skarżącą okoliczności związane z utratą

ww. dokumentacji na skutek jej kradzieży w 2017 r., mogły w ocenie Sądu dotyczyć wyłącznie dokumentacji przyrodniczej sporządzonej przez B. R.

w 2015 r., gdyż jak wynikało z oświadczenia B. R. z 18 września 2018 r. taka dokumentacja została przez niego sporządzona i wydana M. S., jako pełnomocnikowi Skarżącej, choć M. S. nie zapłacił mu za wykonaną pracę, analogicznie jak miało to miejsce w stosunku do T. S..

Ze swojej strony Skarżąca nie przedstawiła dowodów ani na posiadanie planu rolnośrodowiskowego, ani dokumentacji przyrodniczej pochodzących od innego doradcy i innego eksperta przyrodniczego przy czym konsekwentnie podnosiła,

że dokumenty te zostały na jej rzecz sporządzone przez ww. osoby.

W ocenie Sądu, Skarżąca nie może przerzucać na organy obowiązku odtworzenia dokumentacji przyrodniczej, w sytuacji, gdy jest to jeden z warunków uzyskania przez nią przedmiotowej płatności. Wobec ustalenia, że Skarżąca

nie posiadała dokumentacji przyrodniczej, nie mogła zatem wypełnić przesłanki

z § 21 ust. 4b rozporządzenia r.ś.k., tj. złożenia w biurze powiatowym ARiMR

do dnia 30 września roku, w którym złożyła wniosek o przyznanie pierwszej płatności r.ś.k. w ramach wariantu 4.11 i 4.8 kopii pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej.

Sąd uznał, że podnoszone przez Skarżącą okoliczności dotyczące utraty dokumentacji przyrodniczej nie mieszczą się w przesłance siły wyższej

lub nadzwyczajnych okoliczności z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014. Wszystkich negatywnych następstw braków dokumentacji (planu działalności rolnośrodowiskowej, dokumentacji przyrodniczej) dotyczącej podjętych zobowiązania r.ś.k. w obu wariantach Skarżąca mogła uniknąć przez odtworzenie dokumentacji przyrodniczej i sporządzenie planu rolnośrodowiskowego. Sąd podkreśla,

że jak wskazał B. R. w odniesieniu do dokumentacji przyrodniczej: "Dokumentację posiadam w wersji elektronicznej więc jej odtworzenie jest możliwe. Beneficjent może się do mnie zgłosić po ww. dokumentacje osobiście."

Złożenie 1 i 3 strony planu rolnośrodowiskowego, wydanych pełnomocnikowi Skarżącej przez T. S. nie wypełniało również przesłanki posiadania przez Skarżącą planu rolnośrodowiskowego, gdyż jak wyżej wskazano, plan rolnośrodowiskowy nie został w istocie sporządzony przez T. S.

zaś 1 i 3 strona planu rolnośrodowiskowego to nie plan rolnośrodowiskowy. Ponadto zobowiązanie r.k.ś., dla którego T. S. rozpoczął sporządzać plan, wygasło w 2016 r. Posiadanie rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie jest także równoznaczne z posiadaniem dokumentacji przyrodniczej oraz posiadaniem planu rolnośrodowiskowego.

Prawidłowo zatem, w ocenie Sądu, Skarżącej odmówiono płatności r.k.ś.

z tytułu realizacji wariantu 4.11. i 4.8. Zdaniem Sądu, mimo, iż dokumentacja przyrodnicza stanowi obligatoryjny załącznik do planu rolnośrodowiskowego,

co wynika wprost z załącznika nr 3 część 2 pkt 3 (dokumentacja przyrodnicza

jest częścią planu rolnośrodowiskowego), nie było podstaw do zastosowania

§ 33 ust. 9 rozporządzenia r.ś.k., gdyż Skarżąca nie spełniła warunku do przyznania płatności r.k.ś. z tytułu realizacji wariantu 4.11 i 4.8. stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3

w zw. z § 21 ust. 4b rozporządzenia r.ś.k. Sąd podzielił też stanowisko organu

I instancji w zakresie braku spełnienia wymogów, które skutkować winny pomniejszeniem płatności w ww. zakresie zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k., jednakże w rozpoznawanej sprawie nie jest to okoliczność istotna z uwagi

na odmowę przyznania przedmiotowej płatności w całości.

Odnośnie przyznania płatności r.ś.k. w ramach wariantu 4.7, Sąd zgodził

się z organami, że płatność ta winna być pomniejszona o 40% zgodnie z § 33 ust. 9 rozporządzenia r.ś.k., gdyż Skarżąca nie posiadała planu rolnośrodowiskowego. Sąd wskazuje, że złożenie 1 i 3 strony planu rolnośrodowiskowego nie wypełniało przesłanki posiadania przez Skarżącą planu rolnośrodowiskowego, zwłaszcza,

gdy z pozostałego materiału dowodowego wynikało, że plan rolnośrodowiskowy

nie został nigdy ukończony przez doradcę rolnośrodowiskowego a 1 i 3 strona planu rolnośrodowiskowego to nie plan rolnośrodowiskowy. Ponadto zobowiązanie r.k.ś., dla którego T. S. rozpoczął sporządzać plan, wygasło w 2016 r. Posiadanie rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie jest także równoznaczne

z posiadaniem planu rolnośrodowiskowego. Sąd ponadto nie stwierdził nieprawidłowości w odniesieniu do wskazanych w decyzji organu I instancji pozostałych pomniejszeń płatności w odniesieniu do wariantu 4.7., których co Sąd podkreśla, Skarżąca nie kwestionuje w niniejszej sprawie.

Odnośnie zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., Sąd uznał je za niezasadne. Organy w prawidłowy sposób zebrały materiał dowodowy i poddały go ocenie.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa

na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ustawodawca w postępowaniach dotyczących pomocy finansowej udzielanej w związku z prowadzoną działalnością rolniczą uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a.

(por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., I SA/Sz 959/19, dostępny na www.nsa.gov.pl w zakładce orzecznictwo).

Wobec wskazanych powyżej przepisów, Skarżąca nie przedstawiając dokumentów na poparcie swoich twierdzeń o posiadaniu stosownej dokumentacji

nie wykazała, że spełniła przesłanki do otrzymania wnioskowanych płatności w pełnej wysokości.

Sąd podkreśla ponadto, że w rozpoznawanej sprawie kontroli sądu poddane zostały ww. rozstrzygnięcia w przedmiocie płatności r.ś.k. za 2017 r., które jednakże nie dotyczą zwrotu płatności w stosunku do Skarżącej. A zatem podnoszone

w skardze zarzuty w zakresie rozstrzygnięć organów ARiMR dotyczących zwrotu przez Skarżącą otrzymanych płatności w latach poprzednich nie mogły zostać poddane kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.