Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 676/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23 a ust. 1; art. 30 ust. 1 i 2,, art. 72; art. 48 ust. 3; art. 51 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 19 ust. 3 i art. 31
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2008 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek A. G. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008.

We wniosku A. G. zadeklarował do przyznania płatności z tytułu realizacji pakietu S02 -rolnictwo ekologiczne - dla wariantu S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) powierzchnię 152,86 ha, oraz dla wariantu S02b02 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnię 9 ha.

W wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli w dniach 18-20 września 2008 r., przy wykorzystaniu dostępnej techniki GPS stwierdzono, że powierzchnia faktycznie użytkowana jest mniejsza od powierzchni deklarowanej dla wariantu S02a02 i wynosi 137,23 ha. I tak:

- na działce oznaczonej symbolem B (deklarowana płatność S02a02 kukurydza) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 17,20 ha zamiast deklarowanej 18 ha,

- na działce rolnej oznaczonej symbolem C (deklarowana płatność S02a02 mieszanka roślin motylkowych, drobnonasiennych, z trawami wieloletnimi) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 57,19 ha zamiast deklarowanej 67,86 ha,

- na działce oznaczonej symbolem E (deklarowana płatność S02a02 kukurydza) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 11,89 ha zamiast deklarowanej 13 ha,

- na działce rolnej oznaczonej symbolem F (deklarowana płatność S02a02 owies) stwierdzono, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 30,95 ha zamiast deklarowanej 34 ha.

W przypadku działki rolnej oznaczonej symbolem A (deklarowana płatność S02b02 łąka trwała) organ stwierdził, że uprawa prowadzona jest na powierzchni 14,62 ha, tj. większej niż zadeklarowana we wniosku (9 ha).

Pismem z dnia 8 października 2008 r. A. G. wniósł zastrzeżenia do kontroli, a następnie w dniu 9 grudnia 2008 r. złożył pismo o przyśpieszenie rozpatrzenia wniosku i wypłaty należnych środków pieniężnych, wskazując na trudną sytuację materialną i dołączając opinię Wojewody [...] z dnia 15 października 2008 r. dotyczącą stwierdzonych w gospodarstwie A.G. szkód spowodowanych suszą.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał A. G. płatność w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż naliczenia płatności dokonano na podstawie wyniku z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie A. G. w dniach 18-20 września 2008 r. W zakresie realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne dla wariantu S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) kwotę płatności obliczono po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń stwierdzonych w trakcie kontroli (11,4 % procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku -152,86 ha a stwierdzoną w trakcie kontroli – 137,23 ha). Natomiast w zakresie realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne wariant S02b02 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) przyznano płatność w stosunku do deklarowanej przez wnioskodawcę powierzchni 9 ha.

W odwołaniu od decyzji A. G. wniósł o jej uchylenie zarzucając przeprowadzenie kontroli na miejscu bez udziału producenta, dokonanie niewłaściwego pomiaru granic kontrolowanych działek przy użyciu urządzenia GPS, które to pomiary według strony są niedokładne, oraz nieuwzględnienie pomiarów dokonanych przez geodetę. Ponadto zarzucił organowi brak odniesienia się do protokołu z kontroli, a także wskazania przyczyn, dla których wpisano w tym protokole kod DR 14. Zadaniem strony rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie minimalnych norm, wprowadza dla rolników realizujących program rolnośrodowiskowy ostateczny termin na wykoszenie łąk do 31 października. Dlatego też w ocenie strony w momencie przeprowadzania kontroli nie upłynął jeszcze czas niezbędny do przeprowadzania ww. zabiegów, a organ nie mógł zarzucić stwierdzonych nieprawidłowości. Następnie strona nie zgodziła się z wynikami pomiaru działek dokonanego przez kontrolujących. W stosunku do działki rolnej oznaczonej kodem A strona wskazała, że niewłaściwie dokonano pomiaru uwzględniając część działki sąsiadującej, a w odniesieniu do działki rolnej B/B1, E/E1, F/F1 strona wskazała, iż dostarczyła protokół z prac komisji powołanej przez Wojewodę [...], która stwierdziła wystąpienie szkody - klęski suszy w wysokości 50 - 80 % w zależności od tego, której działki rolnej dotyczyła ocena komisji. Odnosząc się do ustaleń z kontroli na miejscu dotyczących działki rolnej C/C1 strona nie zgodziła się z nieuwzględnieniem ponad 10 ha powierzchni działki, argumentując powyższy zarzut wysianiem w roku 2006 r., a następnie w 2007 r. mieszanki traw motylkowych drobnonasiennych, które to prace na zlecenie strony zostały wykonane przez Cz. W.

Z uwagi na zawarte w odwołaniu żądanie strony dopuszczenia dowodu z "zaświadczenia geodety na okoliczność wielkości obszaru działki" Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego dopuścił jako dowód pismo podpisane przez uprawnionego geodetę inż. S. Z., z którego wynika, że w 2007 i 2009 r. dokonał on pomiarów działek 5/29 oraz 3/32 obręb M., gmina M., powiat g. W piśmie przedstawił następujące wyniki pomiarów powierzchni użytkowanych rolniczo:

* działka 5/29 -94,1372 ha w tym: rola - 78,3110 ha, łąki i pastwiska - 8,2588 ha, teren ujęty w ewidencji gruntów jako nieużytki, a uprawiany rolniczo - 7,5674 ha,

* działka 3/32 - 67,2185 ha w tym rola - 63,5519 ha, teren ujęty w ewidencji gruntów jako nieużytki, a uprawiany rolniczo - 3,6666 ha.

Rozpoznając odwołanie, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając w dniu [...] r. decyzję Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, iż powodem pomniejszenia płatności są ustalenia dokonane w toku przeprowadzonej kontroli na miejscu, w wyniku której stwierdzono, że obszar deklarowanych do płatności działek rolnych w rzeczywistości jest mniejszy i wynosi dla uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) 137,23 ha. Dla wariantu trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) nieprawidłowości nie stwierdzono.

Odnośnie do zarzutu dotyczącego uniemożliwienia stronie postępowania uczestniczenia w kontroli, organ powołał się na przepis art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, wskazując, że każdy rolnik wytypowany do kontroli na miejscu powinien

z reguły być kontrolowany w czasie, gdy możliwe jest skontrolowanie większości wymogów

i norm względem, których został on wytypowany. Aby kontrole na miejscu spełniały swój cel są z reguły niezapowiedziane, przeprowadza się je tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc (art. 23 a rozporządzenia Komisji WE 796/2004). Jak wyjaśnił organ, A. G. nie został powiadomiony o kontroli gospodarstwa, jednak brak jego obecności przy kontroli nie miał wpływu na jej wynik. Ponadto w myśl art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej, strona miała możliwość zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji, co do jakości wyników z kontroli, z którego prawa skorzystała wnosząc w dniu 13 października 2008 r. uwagi dotyczące pomiarów działek, wykonanych w trakcie kontroli.

Następnie, organ wskazał, że działki rolne oznaczone identyfikatorami A oraz C zostały pomierzone w granicach uprawy, przy czym na działce A stwierdzono, iż powierzchnia deklarowanej łąki trwałej jest większa i wynosi 14,62 ha zamiast 9 ha. Wobec tego płatność do działki rolnej A została naliczona producentowi do powierzchni deklarowanej. Natomiast odnośnie działki C, na której producent zadeklarował mieszankę motylkowych drobnonasiennych z trawami o powierzchni 67,86 ha ustalono, iż faktyczna powierzchnia działki o wskazanej uprawie wynosi 57,19 ha, zaś pozostałą cześć działki stanowi łąka. W zakresie podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż owe "zmniejszenie mogło być spowodowane nieuwzględnieniem części powierzchni, na której mieszanka nie wzeszła w stopniu zadawalającym, na skutek klęski suszy", organ wskazał, że mieszanka została posiana (według wskazań producenta) w 2006 r., zatem susza z 2008 r. nie ma istotnego znaczenia w powyższej sprawie. Według organu przedstawione przez producenta faktura VAT nr [...] z dnia [...] r. oraz paragon imienny [...] z dnia

[...] r. dotyczące zakupu mieszanki traw łąkowo-pastwiskowej wskazują jedynie na to, iż producent rzeczywiście zakupił mieszankę traw łąkowo-pastwiskowych, co jednak nie stanowi dowodu na to, że na takiej powierzchni faktycznie została wysiana. Biorąc pod uwagę oświadczenie Cz. W.o dokonaniu zasiewu ww. mieszanki, organ w uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż nie neguje faktu przeprowadzenia tych prac, jednakże za wiarygodne przyjął wyniki z kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2008 r., która wskazuje, iż uprawa obejmowała powierzchnię 57,19 ha.

W zakresie działek oznaczonych identyfikatorem B organ przyjął, że wyniki kontroli na miejscu dowodzą, iż deklarowana powierzchnia upraw wynosi 17,10 ha, ponieważ tylko taki obszar kwalifikował się do objęcia płatnościami. Twierdzenie producenta jakoby na powierzchnię uprawy kukurydzy wpływ miało działanie siły wyższej, organ uznał za bezzasadne. Kontrolerzy wykluczyli bowiem z prawa do przyznania płatności powierzchnię działki, na których nie występowała uprawa, czego dowodzi materiał zdjęciowy dołączony do akt sprawy.

W odniesieniu do działki rolnej oznaczonej identyfikatorem E, organ podał, że powierzchnię obliczono po obrzeżach działki z uprawą kukurydzy, natomiast w stosunku do działki oznaczonej kodem F, kontrolerzy przypisali do działki rolnej kod DR 23 co oznacza, iż działka została skontrolowana po zbiorze deklarowanej uprawy, czyli po zbiorze owsa. Powierzchnia została zmierzona po pozostałościach pożniwnych, co w obiektywny sposób wskazuje na powierzchnię, która była użytkowana rolniczo.

Ustosunkowując się do podniesionych przez stronę w odwołaniu argumentów dotyczących wystąpienia suszy, która miała wpływ na wielkość upraw i załączonej do akt opinii Wojewody [...] z dnia 23 lipca 2008 roku, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 – Dz.U. UE.L.04.141.18, w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności (podtopienia, gradobicie, susza), rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni od daty ustania tych okoliczności oraz dołączyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Dowodami potwierdzającymi działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, jest protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych zwłaszcza klęską suszy, gradobiciem, nadmiernymi opadami atmosferycznymi, osuwiskami ziemi, wymarznięciem, powodzią huraganem, pożarem lub plagą gryzoni, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstania szkody. Na podstawie przepisów o szczegółowych kierunkach działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobach ich realizacji właściwym w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 – Dz.U.UE.L.03.270.1, jest kierownik biura powiatowego. Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, bądź też odmowa takiego uznania następuje w drodze decyzji w sprawie przyznania płatności. Ponieważ A. G. nie zgłosił tego faktu kierownikowi biura powiatowego w zakreślonym terminie, załączony protokół nie został uwzględniony.

Ustosunkowując się do złożonego przez stronę pisma z pomiaru geodezyjnego działek rolnych, organ stwierdził, że dokument ten nie stanowi podstawy do przyjęcia tychże powierzchni do naliczenia płatności. Wskazując na przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli (Dz. U. nr 57, poz. 383) organ wyjaśnił, iż § 2 ust. 1 tego rozporządzenia jasno określa się, który podmiot może dokonać pomiarów w terenie, aby stały się one wiarygodnym dowodem w sprawie. W związku z tym, że nie jest nim powołany przez stronę geodeta, organ nie miał podstaw do uwzględnienia dokonanych przez niego pomiarów.

Uznając, że stan faktyczny gruntów stwierdzony przez kontrolujących w dniach 18-20 września 2008 r., nie budzi wątpliwości organu co do ustalonych nieprawidłowości, organ odwoławczy przyjął, że decyzja wydana przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 2 marca 2009 r., w której A. G. przyznano płatności w pomniejszonej wysokości, jest słuszna.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę.

W skardze strona powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu, dotyczące przeprowadzenia kontroli na miejscu pod nieobecność strony, nieuwzględnienia dowodów w postaci opinii Wojewody [...] dotyczącej oszacowania szkody powstałej na skutek suszy, a także pomiarów dokonanych przez geodetę.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 586/08 strona wskazała, że w przypadku programów rolnośrodowiskowych obecność rolnika podczas kontroli jest obowiązkowa.

Odnośnie działki oznaczonej kodem A skarżący zarzucił organom nieprawidłowe zastosowanie kodu DR 14 oraz stwierdzenie niespełnienia normy N3 na łąkach/pastwiskach podlegających koszeniu okrywy roślinnej w sytuacji, gdy obowiązek koszenia co najmniej raz w roku wyznacza graniczny termin do 31 października w przypadku łąk zadeklarowanych do płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Skarżący zarzucił kontrolującym dokonanie niewłaściwego pomiaru działki B, poprzez nieuwzględnienie nadzwyczajnego zdarzenia, tj. suszy, która spowodowała niski wzrost kukurydzy. W stosunku do działki oznaczonej kodem C skarżący uznał, że kontrolujący wadliwie ustalili jej wielkości i kształt, który to fakt potwierdzają załączone do akt sprawy zdjęcia. Niezgadzając się z zaniżeniem powierzchni działki oznaczonej kodem E, która według skarżącego we wniosku została już pomniejszona o powierzchnię wyłączeń, skarżący uznał ponadto, że powierzchnia działki rolnej oznaczonej kodem F w sposób niewłaściwy została ustalona (dokonano pomiaru tylko powierzchni zaoranej), albowiem kontrola nie uwzględniła faktu, iż cześć upraw, ze względu na niskie plony, została pozostawiona na potrzeby zwierząt z zamiarem późniejszego przeorania.

W skardze strona zarzuciła organom naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania w zakresie przeprowadzonej przez weryfikacji protokołu kontroli. Wskazał, iż wniesione przez niego zastrzeżenia do protokołu kontroli, były przedmiotem oceny organu II instancji, a zatem Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa znał stanowisko organu II instancji w tym zakresie, i poniekąd był nim związany wydając decyzję. Kwestionując stanowisko organu odnośnie nieuwzględnienia faktu wystąpienia suszy, skarżący podniósł, iż z treści opinii Wojewody [...] organ był w stanie wywnioskować zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, a przypadku wątpliwości zobowiązany był skierować do strony wezwanie do uzupełnienia materiału dowodowego.

Uznając, że pomiar wykonany przez geodetę jest prawidłowy skarżący przyjął, że przeprowadzone postępowanie dowodowe narusza przepisy art. 77 i 80 Kpa oraz odpowiednie przepisy prawa materialnego.

W konkluzji skargi strona, ustosunkowując się do zastosowania sankcji przewidzianej w art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 - (Dz. U. UE. L 141.18), przyjęła, że przepis ten należy interpretować w związku z treścią § 1 ust. 2, § 2 ust. 1, § 6 ust. 1 § 7, § 9 ust. 1, § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Zadaniem strony organ błędnie wskazał w decyzji, iż płatność przysługuje do wariantu zamiast pakietu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości zadeklarowanych przez skarżącego powierzchni upraw w ramach płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Skarżący w dniu

15 maja 2008 r. złożył stosowny wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne - dla wariantu S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 152,86 ha oraz z tytułu realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 9 ha.

W niniejszej sprawie organy administracji stwierdziły, że objęte wnioskiem działki gruntowe nie spełniały wymogów do przyznania płatności z tytułu realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne - dla wariantu S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 152,86 ha, albowiem powierzchnia zadeklarowana znacznie różniła się od powierzchni ustalonej w trakcie kontroli na miejscu.

W skardze strona nie zgadza się z powyższymi ustaleniami, podnosząc zarzuty odnośnie sposobu, metody kontroli oraz nieuwzględnienia dowodów przedstawionych przez stronę w toku postępowania.

Zdaniem Sądu, zarzuty strony dotyczące przeprowadzanej przez organ kontroli są niezasadne.

Na wstępie wskazać należy, że przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 - (Dz. U. UE. L 141.18) - przewidują kontrole administracyjne wniosków o pomoc obejmujące weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności, które uzupełniane są systemem kontroli na miejscu. Zgodnie z postanowieniami zawartymi w preambule tego aktu w pkt 29 wskazuje się, że "(...) kontrole dotyczące zgodności z kryteriami kwalifikowalności, kontrole na miejscu powinny być z reguły niezapowiedziane. W razie potrzeby, Państwa Członkowskie powinny łączyć różnorodne kontrole w ramach niniejszego rozporządzenia". Według przepisu art. 23 ust. 1 i 23a ust. 1 tego rozporządzenia kontrole te przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli.

Podnoszony zatem przez skarżącego zarzut przeprowadzona kontroli bez uprzedniego powiadomienia strony, zdaniem Sądu wobec zapisów zawartych w preambule i art. 23a ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/04 dopuszczającego możliwość przeprowadzenia kontroli bez udziału producenta, gdy wymaga tego cel i charakter kontroli - czyni go bezzasadnym. Na tej podstawie Sąd przyjął odmienne stanowisko odnośnie obowiązku powiadomienia strony o zamiarze kontroli na miejscy, niż wyrażone w wyroku tut. Sądu o sygn. I SA/Sz 586/08 jaki zapadł w innej sprawie, a na który powołał się skarżący w skardze.

Odnośnie techniki prowadzenia kontroli w preambule tego aktu w pkt 36 wskazuje się, że z zasady kontrole na miejscu obszarów składają się z dwóch części. Pierwsza część składa się z weryfikacji oraz pomiaru zadeklarowanych działek rolnych na podstawie materiału graficznego, zdjęć lotniczych itp. Druga część składa się z inspekcji fizycznej działek w celu zweryfikowania rzeczywistego rozmiaru zadeklarowanych działek rolnych oraz w zależności od rozpatrywanego programu pomocowego, zadeklarowanych upraw i ich jakości. Jeśli to konieczne należy dokonać pomiaru. Terenowa inspekcja fizyczna może być przeprowadzona na podstawie próbki. Z kolei przepis art. 30 ust. 1 powyższego rozporządzenia stanowi, że powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą wszelkich środków zdefiniowanych, spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.

Wskazane powyżej reguły postępowania znalazły odzwierciedlenie w ustawodawstwie polskim. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności rolnośrodowiskowych podstawą prawną przeprowadzania kontroli jest art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), zgodnie z którym agencja przeprowadza kontrole udzielenia i wykorzystania pomocy w zakresie zgodności z prawem i ustaleniami planu zgodnie z przyjętym planem kontroli. Czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu mogą być wykonywane przez inne jednostki organizacyjne dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, na podstawie imiennego upoważnienia zawierającego między innymi wskazanie miejsca i zakresu kontroli (ust. 2 i 3).

W rozpoznawanej sprawie kontrola na miejscu została przeprowadzona przez pracowników "Geomaru" S.A. działającego na zlecenie Agencji, a więc podmiotu spełniającego wymogi § 2 ust. 1 -3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

8 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym może być powierzone przeprowadzanie kontroli (Dz. U. nr 183, poz. 1892). W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy (protokół z kontroli, mapy z naniesionymi szkicami upraw, załączone fotografie) w jednoznaczny sposób wskazuje, iż została ona przeprowadzona w sposób prawidłowy. W aktach sprawy znajdują się mapy z geodezyjnie określonymi granicami działek zgłoszonymi do płatności oraz zaznaczonymi przez kontrolujących - kolorem czerwonym - granicami stwierdzonych upraw (rzeczywiście użytkowanymi rolniczo - art. 30 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Na mapach tych oznaczono szczegółowo miejsca (punkty) i kierunki kontroli, dokonanej przy użyciu dostępnej techniki - odbiornika GPS, która to metoda spełnia kryteria, określone w art. 30 ust. 1 ww. rozporządzenia. W celu potwierdzenia wyniku kontroli sporządzono bardzo liczną dokumentację fotograficzną.

Oceniając wagę dowodową wyników kontroli przedmiotowego gospodarstwa, Sąd przyjął za organem, że została przeprowadzona przez pracowników podmiotu przeprowadzającego kontrolę powołanego specjalnie do tego celu, przyjęta technika pomiaru - za pomocą GPS-u - spełnia wymogi sprzętu, którym jest wykonywany w tym tolerancji pomiarów, a ustalenia dotyczące zawyżenia powierzchni deklarowanej są prawidłowe. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, jakie przepisy mają zastosowanie w tym zakresie, zaś stwierdzone nieprawidłowości szczegółowo opisał w zaskarżonej decyzji.

Przechodząc na grunt stwierdzonych przez organ nieprawidłowości należy wyjaśnić, że warunki, jakie producent rolny powinien spełnić, aby otrzymać płatność rolnośrodowiskową określone są w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174 poz. 1809 ze zm.), który stanowi, że "płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do:

1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE

z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004);

2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

3) w przypadku realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 1 i 3-6 - prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestr działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin; rejestr prowadzi się na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją",

4) w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 1 - realizacji tego pakietu na wszystkich działkach rolnych w gospodarstwie rolnym."

Natomiast ust. 3 § 1 tego rozporządzenia stanowi, że wymagania w zakresie prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE, są określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.). W tym zaś akcie prawnym w jego § 3 określono, że działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, jeżeli w gospodarstwie rolnym są przestrzegane wymagania w zakresie:

1) stosowania nawozów i ich przechowywania,

2) rolniczego wykorzystania ścieków na terenie gospodarstwa rolnego,

3) rolniczego wykorzystania komunalnych osadów ściekowych,

4) stosowania i przechowywania środków ochrony roślin,

5) gospodarki na użytkach zielonych,

6) utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie rolnym,

7) ochrony siedlisk przyrodniczych,

8) ochrony gleb,

9) gospodarki wodnej

- określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Z załączonego do akt sprawy raportu z kontroli wynika, iż była ona przeprowadzona w zakresie przestrzegania minimalnych norm utrzymania gruntów z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. W stosunku do każdej z działek sprawdzono spełnienie wymaganych norm, a także szczegółowo opisano stwierdzone nieprawidłowości. I tak, w stosunku do działki oznaczonej kodem A wskazano, że powierzchnia deklarowanej łąki trwałej jest większa i wynosi 14,62 ha zamiast 9 ha. Odnośnie działki oznaczonej identyfikatorem B, wskazano, że powierzchnia jej został ustalona po obrzeżach działki, na której występowała uprawa kukurydzy. W przypadku działki oznaczonej kodem C stwierdzono, że zadeklarowana mieszanka motylkowych drobnonasiennych z trawami zajmuje mniejszą powierzchnię niż zadeklarowaną, a na pozostałej jej części znajduje się łąka. W stosunku do działki rolnej oznaczonej identyfikatorem E powierzchnię obliczono po obrzeżach uprawy kukurydzy, natomiast odnośnie działki oznaczonej kodem F, kontrolerzy przypisali kod DR 23 co oznacza, iż działka została skontrolowana po zbiorze deklarowanej uprawy, czyli po zbiorze owsa (powierzchnia została zmierzona po pozostałościach pożniwnych).

W ocenie Sądu ustalenia te są prawidłowe, albowiem płatności są przyznawane wyłącznie do rzeczywistej powierzchni użytkowanej rolniczo (art. 30 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Nie można bowiem utożsamiać powierzchni działki ewidencyjnej z powierzchnią faktycznie użytkowaną rolniczo, stwierdzoną w rezultacie kontroli. Są to zupełnie odrębne pojęcia, służące odmiennym celom. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, o zakwalifikowaniu gruntu do danej płatności przesądza aktualne jego wykorzystywanie, nie zaś samo rolnicze przeznaczenie.

Zgodzić się należy z argumentacją organu, że nie ma wpływu na owe zmniejszenie powierzchni deklarowanych upraw podnoszona przez stronę okoliczność w postaci klęski suszy. Stosownie do art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności (podtopienia, gradobicie, susza) rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni od daty ustania tych okoliczności oraz dołączyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Dowodami potwierdzającymi działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności jest protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych zwłaszcza klęską suszy, gradobiciem, nadmiernymi opadami atmosferycznymi, osuwiskami ziemi, wymarznięciem, powodzią huraganem, pożarem lub plagą gryzoni, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstania szkody.

Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji wymogom tym strona nie sprostała. Z załączonej do akt opinii Wojewody [...] wynika, że szkoda w postaci klęski suszy w kontrolowanym gospodarstwie miała miejsce w dniach od 1 maja do 30 czerwca 2008 r. Skarżący ani w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności, tj. 15 maja 2008 r., ani też w terminie 10 dni od daty ustania ww. okoliczności, nie złożył w Agencji oświadczenia o zaistniałych okolicznościach. Z kolei opinia Wojewody [...] w tym zakresie datowana z 15 października 2008 r. wpłynęła do organu dopiero w dniu 9 grudnia 2008 r., tj. po przeprowadzeniu we wrześniu 2008 r. kontroli na miejscu. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, skarżący wobec niedochowania terminów ustawowych, nie może skutecznie powoływać się na klęskę suszy, która spowodować miała zmniejszenie powierzchni upraw. Konsekwencją tego było zatem właściwe przyjęcie przez organ mniejszych powierzchni do płatności niż deklarowane.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi odnośnie nieuwzględnienia przez organ wyników pomiaru uprawnionego geodety, wyjaśnić należy, że nie może stanowić on dowodu w sprawie, czego domaga się strona skarżąca, gdyż jak słusznie stwierdził organ pomiary te wykonane zostały przez podmiot, który nie spełnia wymogów przewidzianych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli (Dz. U. nr 183, poz. 1892). Przepis ten oprócz szeregu wymogów dotyczących wykształcenia, uprawnień zawodowych oraz przeszkolenia w zakresie czynności kontrolnych, nakłada również obowiązek zapewnienia odpowiedniego sprzętu pomiarowego i informatycznego zapewniającego przetwarzanie danych, zgodnie z systemem informatycznym posiadanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ wskazał, iż pomiar ten uwzględnia ogólną powierzchnię gruntów użytkowanych rolniczo (z podziałem na łąki, pastwiska, użytki rolne), bez szczegółowego uwzględnienia rodzaju deklarowanych przez stronę upraw (kukurydza, żyto, owies, mieszanka roślin motylkowych z trawami, łąka trwała) ani też stanu tych upraw. Stąd też obliczenia geodety nie mogą stanowić dowodu w sprawie w sytuacji, gdy spór dotyczy nie wielkości działek, ale rzeczywistej powierzchni deklarowanych upraw.

Z uwagi na podniesiony w skardze zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności w zakresie weryfikacji przez Dyrektora [...] Oddziały Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa protokołu kontroli, Sąd wyjaśnia, iż art. 48 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stanowi, że jeżeli agencja płatnicza nie jest właściwym organem kontroli, raport wysyłany jest do Agencji w ciągu miesiąca od jego ukończenia. Nie oznacza to automatycznie kontroli protokołu przez organ II instancji. Należy wskazać, że ani przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, ani też wydane na ich podstawie rozporządzenie z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, nie przewidują weryfikacji protokołów kontrolnych przez dyrektora oddziału agencji. Jakkolwiek organ powołał się w odpowiedzi na skargę na przepis art. 19 ust. 3 oraz art. 31 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 35, poz. 217 ze zm.), to zdaniem Sądu przepis ten nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy on wyłącznie weryfikacji protokołów sporządzonych w ramach kontroli przyznania płatności bezpośrednich (JPO, UPO). Ponieważ stanowisko takie organ zajął w piśmie procesowym (odpowiedzi na skargę) nie jest ono wiążące w sprawie. Nie mniej jednak Sąd wskazuje, iż zastrzeżenia do raportu i udzielone wyjaśnienia dotyczą pisma z dnia 20 listopada 2008 r., w którym organ ustosunkowuje się do zarzutów związanych z kontrolą na miejscu w ramach przyznania płatności bezpośrednich, co czyni zarzut podniesiony w skardze bezzasadnym.

Sąd zauważa, że bezzasadnym jest również zarzut strony błędnego wskazania w decyzji, iż płatność przysługuje do wariantu zamiast pakietu, gdyż zarówno organ

I instancji jak i organ odwoławczy wyraźnie wskazały, ze płatność przysługuje z tytułu realizacji pakietu S02 -rolnictwo ekologiczne - dla wariantu S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 137,23 ha, oraz dla wariantu S02b02 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnię 9 ha.

Końcowo sąd wyjaśnia, że ustalając kwotę pomniejszenia płatności organ prawidłowo powołał się na przepis art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 - (Dz. U. UE. L 141.18), zgodnie z którym jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, za wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion, zgodnie z odpowiednio art. 93 i art. 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego. Ponieważ stwierdzona różnica pomiędzy obszarem deklarowanym a ustalonym w wyniku kontroli wyniosła 11,4 %, organ miał podstawy do zastosowania ww. sankcji.

Uznając zatem, że organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 53, poz. 1270, ze zm.), skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.