Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1662/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 2, art. 27 par. 1 i 7, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 11a ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2011 r. przy udziale - sprawy ze skargi Izby Wytrzeźwień w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwany dalej: k.p.a.) oraz art. 18, art. 27 § 1 pkt 1 i 7 oraz art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., u.p.e.a), po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektora Izby Wytrzeźwień we W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] nr [...]r. o zwrocie tytułu wykonawczego nr [...] z [...]r. obejmującego opłatę za pobyt w Izbie Wytrzeźwień we W., wystawionego przeciwko zobowiązanej A.Z. zamieszkałej w C..

Z akt administracyjnych wynika, iż organ egzekucyjny odmówił przystąpienia do egzekucji a tytuł wykonawczy został zwrócony wystawcy

Art. 19 § 2 u.p.e.a. stanowi, że właściwy organ gminy o statusie miasta wymieniaj w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ.

Zgodnie ze stanowiskiem NSA zawartym w postanowieniu z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt I OW10/09 zawarta w art. 19 § 2 u.p.e.a. regulacja ma charakter systemowy w przedmiocie ustalania właściwości organu w zakresie egzekucji administracyjnej. Tak więc organy gminy o statusie miasta oraz gminy w. i miasto stołeczne W. są organami egzekucyjnymi dla wszystkich należności pieniężnych, nie tylko podatków i opłat, w stosunku do których są one właściwe do ich ustalania lub określania i pobierania. Ponadto zgodnie z § 6 ust. 2 , 3 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz.1541 ze zm., rozporządzenie wykonawcze) "Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, bezzwłocznie stosuje środek egzekucyjny, z zastrzeżeniem ust. 3.

3. Jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego.

5. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego."

Z powyższego wynika, że co do zasady naczelnik urzędu skarbowego nie jest organem egzekucyjnym właściwym dla prowadzenia postępowania w sprawie dochodzenia należności pieniężnych dla których organem właściwym do ustalania lub określania i pobierania jest gmina o statusie miasta.

Naczelnik jest organem egzekucyjnym tylko w dwóch przypadkach:

- zbiegu egzekucji administracyjnej prowadzonej przez skarbowy i gminny organ egzekucyjny,

- w wyniku zaistnienia całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji prowadzonej przez gminny organ egzekucyjny.

Pamiętając o poglądzie, iż brak wszczęcia postępowania egzekucyjnego stanowi zasadniczą przeszkodę w możliwości ustalenia bezskuteczności (zobacz wyrok WSA w Kielcach sygn. akt I SA/Ke 296/08 z 25 września 2008 r.) organ I instancji stwierdził, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie winno być wszczęte przez gminny organ egzekucyjny. Dopiero gdy prowadzona egzekucja okaże się bezskuteczna całkowicie lub częściowo organ ten może przekazać tytuły wykonawcze właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Kierując się powyższymi poglądami, które zawarł w uzasadnieniu postanowienia z [...]r. o zwrocie tytułu wykonawczego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. zwrócił Izbie Wytrzeźwień we W. tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko A.Z. uznając, że został skierowany do niewłaściwego organu egzekucyjnego.

W zażaleniu z [...]r. Dyrektor Izby Wytrzeźwień, który wystawił tytuł wykonawczy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając wydanie go z naruszeniem art. 42 ust. 5 i 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 70 z 2007 r., poz. 473) poprzez obligatoryjne pobieranie opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień oraz, że egzekucja tych należności prowadzona jest w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a zatem bez wpływu Izby na możliwość ustalania niższej kwoty opłaty, w związku z § 29 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości ... (Dz. U. Nr 20, poz. 192) przez ustalenie maksymalnej kwoty opłaty w wysokości [...] zł, i tym samym ze względu na brak spełnienia przesłanki możliwości ustalania tych należności. Zarzucono również naruszenie art. 2 § 1 pkt 1 O.p. przez błędne zastosowanie art. 19 § 2 u.p.e.a. podczas kiedy właściwość rzeczowa dla należności z tytułu pobytu w Izbie wytrzeźwień, jako nieopodatkowanych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania uprawnione są organy podatkowe- winna być nadal po stronie organów skarbowych, a nie organów gminy o statusie miasta.

W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że zadania i odpowiadające im kompetencje, przyjęte przez gminy o statusie miasta na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. Nr 141, poz. 692) przechodzą jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, w zakresie należności z tytułów podatków i opłat, dla których organ gminy jest właściwy dl ich ustalania i pobierania na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z 5 grudnia 1996 r. zmieniającej wyżej wskazaną ustawę (Dz. U. Nr 156, poz. 773). Tym samym, zdaniem skarżącego, jedynie w zakresie podatków i opłat kompetencja egzekucji przeszła na gminy o statucie miasta.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, chociaż nie podzielił w całości argumentacji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. Uznał bowiem, że tytuł został skierowany prawidłowo ale nie pochodzi od wierzyciela.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że bezsprzecznie, stosownie do art. 19 § 1 u.p.e.a., właściwy organ gminy o statusie miasta jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych przez siebie ustalonych, czy określonych. Chociaż nie ma też wątpliwości, że takim organem jest Prezydent Miasta W., to jednak zgodnie z wytycznymi do art. 22 u.p.e.a., może on działać wyłącznie na terenie przez siebie obsługiwanym a nie w C., gdzie zamieszkuje A.Z., wymieniona w spornym tytule wykonawczym. W takim przypadku właściwym organem egzekucyjnym jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. pod warunkiem, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, a ten warunek w niniejszej sprawie nie został spełniony.

Uzasadniając powyższe organ odwoławczy wskazał na pogląd wyrażony w wyroku WSA w Szczecinie z 12 marca 2009 r. sygn. akt I SA./Sz 722/08, iż uprawnienia innych jednostek organizacyjnych są pochodne od uprawnień prezydenta. Wyjaśniono, że Izba Wytrzeźwień we W. należy do struktury organizacyjnej Miasta W., o czym świadczą zapisy § 2 i 9 jej statutu (załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta W. z [...] r.).

Bezspornym jest, że Izbę Wytrzeźwień reprezentuje na zewnątrz jej Dyrektor, ale w granicach pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta. Jest samodzielną jednostką organizacyjną Miasta W., którą kieruje Dyrektor. Działa on jednak na podstawie udzielonego przez Prezydenta pełnomocnictwa, czyli w jego imieniu. Z tej racji nie staje się wierzycielem. Działa na podstawie i w granicach posiadanego pełnomocnictwa, które nie obejmuje czynności w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym, jeżeli Prezydent Miasta jest wierzycielem objętych spornym tytułem wykonawczym, to prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy winien posiadać pieczęć nagłówkową lub wskazanie tego organu jako wierzyciela oraz pieczęć urzędową Prezydenta oraz pieczęć osoby upoważnionej do jego podpisania w imieniu Prezydenta. Przedłożony tytuł tych wymogów nie spełnia, gdyż opatrzony jest pieczęcią Izby Wytrzeźwień oraz okrągłą pieczęcią z orłem (p.45) i napisem Izba Wytrzeźwień, co powoduje, że jest wadliwy i na mocy art. 29 § 2 u.p.e.a. należało go zwrócić wystawcy.

Za chybiony uznano zarzut naruszenia art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej bowiem ustawa ta nie ma zastosowania w sprawie (art. 18 u.p.e.a.).

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego, w której pełnomocnik Izby Wytrzeźwień zarzucił naruszenie:

- art. 29 § 2 u.p.e.a. przez dokonanie zwrotu tytułu wykonawczego, na podstawie przepisu, który zwrotu nie przewiduje z powodu używania okrągłej pieczęci z godłem w imieniu swojego mocodawcy (skarżąca działa na podstawie pełnomocnictwa Prezydenta),

- art. 47 ustawy o samorządzie gminnym – przez naruszenie zasady, że kierownik jednostki organizacyjnej gminy nieposiadającej osobowości prawnej maja prawo działać jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta W.,

- art. 42 ust. 5 i 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości przez nieuwzględnienie faktu, że Izba Wytrzeźwień nie ma uprawnień do władczego rozstrzygnięcia, egzekwuje jedynie opłaty określone, co do wysokości w drodze przepisu wykonawczego wydanego na mocy art. 42 ust. 5 i co do których stosuje się przepisy u.p.e.a. czyli na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego,

- art. 16c ust. 2 i 3 ustawy z 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie RP oraz o pieczęciach państwowych- przez brak wyraźnego zakazu stosowania urzędowej pieczęci gminy przez jednostki organizacyjne gminy,

- art. 19 § 2 u.p.e.a. przez brak spełnienia jednej z dwóch łącznych przesłanek, a mianowicie, że skarżący nie jest organem gminy o statusie miasta a jedynie jednostka organizacyjną gminy oraz nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym właściwym ustalania należności pieniężnej podlegającej egzekucji administracyjnej i do pobierania tej należności pieniężnej.

W uzasadnieniu pełnomocnik podkreślił, że Dyrektor Izby działa w oparciu o pełnomocnictwo udzielone mu przez Prezydenta Miasta W. do jednoosobowego występowania w imieniu Gminy przed sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi i organami egzekucyjnymi, jak również do jednoosobowego zarządzania Izbą, reprezentowania jej na zewnątrz i składania oświadczeń woli w imieniu Miasta W.. Nie ma zatem przeciwwskazań do używania takiej pieczęci urzędowej Gminy W. przez jej jednostki organizacyjne w sprawach związanych z egzekucją administracyjną. Podkreślono, że do tej pory żaden urząd nie zakwestionował faktu używania okrągłej pieczęci urzędowej Gminy W. od [...] r., kiedy to Izba powstała. Odwołano się również do stanowiska Ministra Finansów wyrażonego w piśmie z [...] r. [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, ze podniesione zarzuty pozostają w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi. Dyrektor Izby Działa na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta czyli działa w jego imieniu. Prezydent W. byłby organem egzekucyjnym pod warunkiem zamieszkiwania zobowiązanego na obszarze miasta W., a A.Z. zamieszkuje C. Tym samym organem egzekucyjnym właściwy jest organ podatkowy w C. Podkreślono, że w tytule wykonawczym nieprawidłowo oznaczono wierzyciela. Wskazano bowiem Izbę Wytrzeźwień a nie Prezydenta Miasta W. Również nie opatrzono go urzędową pieczęcią organu gminy czyli Prezydenta.

Reasumując wskazano, że zwrot tytułu wykonawczego Izby Wytrzeźwień we W. nr [...] z [...] r. był zasadny z uwagi na niespełnienie wymogów z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., przesądzających o niedopuszczalności egzekucji na jego postawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwany dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez Sąd Administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy przypomnieć, że art. 1a pkt 13 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, u.p.e.a.) określa, iż pojecie wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, zaś w pkt 7 tego przepisu, przez organ egzekucyjny rozumie się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnych oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. Nadto, w art. 1a pkt 4 u.p.e.a. podano, że właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa.

Art. 2 tej ustawy określa jakie obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej, w tym w pkt 5 należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw.

Natomiast art. 5 u.p.e.a. stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynność – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o samorządzie gminnym do zadań własnych gminy należy zaspokajanie potrzeb wspólnoty w zakresie ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Jeden ze sposobów takiego działania został wskazany w ustawie z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz.473). ustawa w art. 1 ust. 1 stanowi, że "Organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy."

Natomiast w art. 39 ustawodawca stwierdził, że "Organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień." Za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty (art. 42 ust. 5). Egzekucja należności, o których mowa w ust. 5, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 42 ust. 5a), a Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb doprowadzania i przyjmowania osób, o których mowa w art. 40, do izb wytrzeźwień, jednostek Policji, innych placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz zwalniania z tych izb, jednostek i placówek, a także organizację izb wytrzeźwień oraz innych placówek, z uwzględnieniem wymagań dotyczących kwalifikacji pracowników i warunków technicznych pomieszczeń, zakres opieki zdrowotnej nad doprowadzonymi tam osobami oraz maksymalną wysokość opłat związanych z pobytem w izbie wytrzeźwień, innej placówce utworzonej lub wskazanej przez jednostkę samorządu terytorialnego lub w jednostce Policji (art. 42 ust. 6). W oparciu o uprawnienie wynikające z § 17 rozprządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20, poz. 192) "Osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki Policji wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni." Maksymalna wysokość opłaty związanej z pobytem osoby przyjętej do izby, placówki lub jednostki Policji wynosi 250 zł (§ 29).

Jak wynika z powyższej regulacji uprawnieniem Dyrektora Izby jest jedynie pobranie opłaty za pobyt w izbie lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Opłaty pobierana są w imieniu i na rzecz organów samorządu terytorialnego, które na mocy wskazanego wyżej art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości mogą organizować i prowadzic izby wytrzeźwień. Nie jest to jednak jednoznaczne z uprawnieniem Dyrektora Izby do wystawiania tytułów wykonawczych we własnym imieniu. Jego zakres działania określa pełnomocnictwo udzielone na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm., u.s.g.). Bezspornie też Dyrektor Izby Wytrzeźwień we W. takie pełnomocnictwo posiadał i posiada czego dowodzi uchwała Nr [...] Zarządu Miasta W. z [...] r. mocującą go do zarządzania jednostką i reprezentowania jej na zewnątrz oraz pełnomocnictwo Nr [...] z [...] r. udzielone przez Prezydenta Miasta W. na podstawie art. 47 ust. 1 u.s.g. do jednoosobowego działania w zakresie zarządzania Izbą Wytrzeźwień W. (...) i występowania w imieniu Gminy (podkreślenie Sądu) przed sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi i organami egzekucyjnymi oraz do udzielania pełnomocnictw procesowych w sprawach wynikających z zakresu działania jednostki.

Tym samym jak wynika z pełnomocnictwa dyrektor nie posiada umocowania do wystawiania we własnym imieniu tytułów wykonawczych za pobyt w Izbie Wytrzeźwień, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Tytuł wykonawczy [...] z [...] r. został wystawiony przez Dyrektora Izby Wytrzeźwień w imieniu własnym czego dowodzi oznaczenie wierzyciela w tytule - Izba Wytrzeźwień W. ul. [...] (pieczęć podłużna) oraz treść pieczęci urzędowej w poz. 45. Powyższe ustalenie pozostaje w sprzeczności z zarzutami skargi o zgodności z prawem "używaniu pieczęci z godłem swojego mocodawcy" czy braku wyraźnego zakazu stosowania urzędowej pieczęci gminy przez jednostki organizacyjne gminy", gdyż takich ustaleń organ odwoławczy nigdy nie czynił. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że Izba nie używała pieczęci z godłem Prezydenta W. czy Gminy W. ani też, że nie posiada takiego prawa w przypadku szczególnego umocowania.

Opłaty za pobyt w Izbie Wytrzeźwień są dochodami gminy na podstawie art. 54 ust. 1 u.s.g., gdyż do jednostek samorządu terytorialnego należą realizowane przez nie zadania wynikające z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, co wskazano wyżej.

Zdaniem Sądu, uprawnienia Dyrektora Izby są pochodne od uprawnień Prezydenta Miasta W., który reprezentuje Gminę W. i tylko w granicach zakreślonych art. 47 ust. 1 u.s.g. i treści pełnomocnictwa może działać za gminę kierownik jednostki organizacyjnej (zobacz wyrok SA w Lublinie z 25 czerwca 1997 r. sygn. akt I ACa 87/97, LEX nr 31464).

Z przedłożonego pełnomocnictwa jednoznacznie wynika, że Dyrektor Izby działa nie we własnym imieniu ale w imieniu Gminy, co nie upoważnia go do wystawiania tytułów wykonawczych we własnym imieniu. Nie jest wierzycielem a jednostką organizacyjną gminy, którą reprezentuje Prezydent Miasta. Działa z upoważnienia Prezydenta Miasta do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności ma prawo do występowania w imieniu Gminy przed organami egzekucyjnymi. Oznacza to, że ma prawo do dokonywania w jego imieniu czynności w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z uwagi na treść art. 11a ust. 1 pkt 1 u.s.g., który stanowi, że prezydent miasta jest organem gminy, to tytuł wykonawczy, jednostki organizacyjne urzędu Miejskiego W. wystawiają w jego imieniu.

Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie prawidłowy tytuł wykonawczy winien posiadać pieczęć nagłówkową lub wskazanie w Prezydenta Miasta W. jako wierzyciela oraz pieczęć urzędową (potocznie zwaną okrągłą) Prezydenta Miasta W., oraz podpis osoby upoważnionej do jego podpisania w imieniu Prezydenta.

Za powyższym stanowiskiem a contrario przemawia pogląd wyrażony w wyroku WSA w Bydgoszczy z 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 138/08,LEX nr 517114, iż Prezydent miasta będąc wierzycielem w sprawach dotyczących egzekucji z tytułu podatków i opłat lokalnych określonych w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych wykonuje zadania z zakresu administracji samorządowej i są to zadania własne gminy. Tym samym umieszczenie na tytule wykonawczym obejmującym należności miasta z tytułu podatku od nieruchomości, pieczęci, na której widnieje jego herb, nie może być uznane za niespełnienie wymogu art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., a dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej, czyli dotyczących zadań zleconych przez państwo może być umieszczana wyłącznie pieczęć z wizerunkiem orła. Pieczęć z herbem dotyczy wyłącznie zadań własnych gminy.

Jak również pogląd zawarty w wyroku WSA w Rzeszowie z 20 października 2009 r. sygn. akt I SA/Rz 609/09, gdzie wskazano, że Burmistrz może umieścić na tytule wykonawczym, który obejmuje należności gminy z tytułu podatku od nieruchomości, pieczęć z herbem gminy, gdyż spełnia ona cechy pieczęci urzędowej wierzyciela. Również NSA (w wyroku z 18 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1002/08, LEX nr 512757) stwierdził, że przepis art. 16c ust. 2 ustawy z 1980 r. o godle, barwach i hymnie RP o charakterze wyjątku stanowiący, że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej, jest przepisem ścieśniającym i nie może być interpretowany rozszerzająco na niekorzyść uprawnienia gminy do używania pieczęci z herbem w sprawach z zakresu administracji samorządowej, z pominięciem jej organów. Brak jest podstaw w świetle prawa do postawienia skutecznego zarzutu, iż prezydent miasta jako organ gminy (organ podatkowy i egzekucyjny) nie ma podstaw prawnych do posługiwania się pieczęcią z wizerunkiem herbu, albowiem pieczęć ta nie spełnia kryteriów pieczęci urzędowej wierzyciela.

W innym wyroku WSA w Gliwicach z 28 października 2009 r. sygn. akt I SA/GL 329/09, LEX nr 565745 Sąd stwierdził, że Prezydent miasta jako wierzyciel może na tytule wykonawczym posługiwać się pieczęcią z nazwą tego organu w otoku i herbem miasta pośrodku. Przepis art. 16c ust. 2 ustawy o godle (...) można odnieść również do organu gminy, o ile organ ten realizuje zadania nie należące do kategorii zadań z zakresu administracji rządowej (art. 16c ust. 2 zdanie 2).

Podobnie w wyroku z 9 września 2009 r. sygn. akt I SA/GL 301/09, LEX nr 565733 WSA w Gliwicach stwierdził, że na dokumentach dotyczących zadań zleconych przez państwo (zadań z zakresu administracji rządowej) może figurować tylko pieczęć z wizerunkiem orła, natomiast pieczęć z herbem dotyczy wyłącznie zadań gminy. Użycie przez organ gminy na dokumencie urzędowym (np. tytule wykonawczym w związku z egzekucją przypadających gminie należności z tytułu podatku od nieruchomości) pieczęci z herbem gminy niejako potwierdza, że dana czynność mieści się w kategorii zadań własnych gminy. Jeżeli zatem prezydent miasta, jest podmiotem realizującym imperium przysługujące danej jednostce samorządu terytorialnego - z wyjątkiem sytuacji, gdy wykonuje on zadania z zakresu administracji rządowej - jest on uprawniony do posługiwania się pieczęcią urzędową z herbem gminy (o ile taki został stworzony).

Wyroki te odnoszą się do egzekucji podatku od nieruchomości, ale z racji tego, że są to również dochody gminy i ona jest wierzycielem, którego reprezentuje prezydent miasta, który jest jej organem wykonawczym mają zastosowanie w niniejszej sprawie.

Należy podkreślić, że używanie pieczęci urzędowej uregulowane jest w ustawie z 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie RP oraz pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000). Zgodnie z art. 16c ust. 1. "Urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci.

Urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej (ust. 2) a urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art. 2a tej ustawy. Wizerunku orła ustalonego dla godła używają m.in. organy władzy państwowej; organy administracji rządowej; gminy, związki międzygminne oraz ich organy (ust. 3); powiaty, związki powiatów oraz ich organy samorządy województw oraz ich organy;(...) oraz inne podmioty, jeżeli przepisy szczególne uprawniają je do używania wizerunku orła. Organy gminy to rada gminy , wójt, burmistrz, prezydent miasta (art. 12a pkt 3).

Izba Wytrzeźwień nie jest organem gminy, nie jest też wierzycielem, tym samym nie posiada prawa do wystawiania tytułu wykonawczego we własnym imieniu w zakresie dochodzenia należności z tytułu opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień a wystawiony przez nią tytuł wykonawczy jest wadliwy i uzasadnia odmowę prowadzenia postępowania egzekucyjnego poprzez jego zwrot wystawcy.

Art. 29 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, który obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. W niniejszej sprawie opłata za pobyt A.Z. w izbie wytrzeźwień mieściła się w kategorii należności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5, bowiem zapis art. 42 ust. 5 i 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wprost przesądza o dopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozważanej sprawie. Tytuł wykonawczy musi jednak odpowiadać prawu.

Dlatego podzielając trafność poglądów wyrażonych w uzasadnieni organu odwoławczego, co do braku uprawnienia do wystawienia tytułów wykonawczych przez skarżącego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.