Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 774/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w m. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Sp. z o.o. z siedzibą w m. K.kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD") decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128), dalej "p.r.d.", § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], nakładającą na G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - dalej "skarżąca", "Spółka" - karę pieniężną w kwocie 5.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z akt sprawy wynikało, że [...] sierpnia 2016 r. w miejscowości [...], droga krajowa nr [...], o wartości dopuszczalnego nacisku na jedną oś napędową do 10 t, zatrzymano do kontroli 6-osiowy zespół pojazdów składający się z 3-osiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...], kierowany przez Z. L. W dniu kontroli pojazdem, na rzecz kontrolowanego przedsiębiorstwa: Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą: ul. [...],[...], wykonywany był transport drogowy rzeczy. Przewożony ładunek w postaci żywych zwierząt, tj. tuczników trzody chlewnej w ilości 180 sztuk, załadowany został w przedsiębiorstwie G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, z siedzibą przy ul. [...],[...].

Przeprowadzono ważenie pojazdu na stanowisku legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu w miejscowości [...], zgodnie z którym spadki nie przekraczały dopuszczalnych wartości. Do pomiarów zostały użyte wagi przenośne do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o numerach seryjnych [...] i [...], które posiadały ważne w dniu kontroli świadectwa dopuszczające je do użytkowania. Kierowcę poinformowano o przysługujących mu prawach i obowiązkach oraz okazano mu dokumenty legalizacyjne.

W wyniku kontroli ustalono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 4,7 t, co stanowi przekroczenie w stosunku do obowiązującej normy 40 t (ustalono masę całkowitą 44,7 t). W zakresie nacisku osi napędowych oraz wymiarów zewnętrznych wskazano na ich normatywność. Na podstawie ustalonych gabarytów zespołu pojazdów, stwierdzono, że odpowiadał on parametrom wymiarowo - wagowym przewidzianym dla zezwolenia kat. V. Kierowca osobiście dokonywał odczytów z urządzeń pomiarowych, m.in. z wag, które zostały połączone tworząc tzw. pomost wagowy. Poinformowano go także o możliwości powtórzenia ważenia. Wniosku takiego nie zgłosił jak i oświadczył, że nie posiada stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kierujący pojazdem został przesłuchany w charakterze świadka. Oświadczył, że kontrolowany zespół pojazdów nie został zważony przez załadowcę pod kątem przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, po załadunku towaru. Zeznał, że rozpoczynając przewóz drogowy z [...] zarówno on, jak i załadowca nie mieli świadomości, jaka jest rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wraz z ładunkiem. Ponadto wskazał, że kontrolowany samochód ciężarowy i przyczepa ciężarowa nie są wyposażone w urządzenie - komputer pokładowy, manometr, które wskazywałyby rzeczywiste łub chociażby przybliżone naciski osi napędowych, czy też rzeczywistą masą całkowitą, a także, że pozostawiono mu swobodę w wyborze trasy przejazdu.

Z kontroli został sporządzony protokół oraz dokumentacja fotograficzna. Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził wykonywanie przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez koniecznego zezwolenia kat. V.

Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. poinformowano skarżącego - wykonującego inne czynności związane z przedmiotowym przewozem drogowym, tj. czynności nadawcy i załadowcy, o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących prawach strony, a także wezwano do nadesłania odpowiednich dokumentów celem uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. W niniejszym piśmie znalazło się również wyjaśnienie przesłanek umorzenia postępowania.

W piśmie, które wpłynęło do organu w dniu [...] września 2016 r. Spółka poinformowała, iż trzoda chlewna w ilości 180 sztuk rozliczana była przez Z. Sp. z o. o. według wagi poubojowej, a zatem nie zachodziła potrzeba ważenia sprzedawanych tuczników. Ponadto podkreśliła, iż kierowca nie miał zastrzeżeń co do zabieranej przez niego ilości tuczników. Do pisma dołączono specyfikacje dotyczące zwierząt przewożonych skontrolowanym zespołem pojazdów w dniu [...] sierpnia 2016 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepisy ustaw Prawo o ruchu drogowym oraz o drogach publicznych, na podstawie, których wydał rozstrzygnięcie oraz wyjaśnił przesłanki jakie powinien spełniać pojazd aby mógł zostać uznany za normatywny. Organ wyjaśnił także definicje pojazdu nienormatywnego i rzeczywistej masy całkowitej. Odnosząc się do przesłanek umorzenia postępowania, wskazał, że nie znalazł przesłanek aby odstąpić od nałożenia kary pieniężnej. Dalej przytoczył również treść przepisów p.r.d., w zakresie wymiaru kary. Organ wojewódzki wyjaśnił również sposób kwalifikacji kontrolowanych pojazdów do konkretnych kategorii i wskazał, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ stwierdził, że strona nie tylko miała wpływ na postawnie naruszenia, ale ewidentnie się do nich przyczyniła. Organ wskazywał również na rozróżnienie przesłanek odpowiedzialności przewoźnika i załadowcy.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie przez organ I instancji art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wewnętrznie sprzeczne i niezrozumiałe zredagowanie uzasadnienia kwestionowanej decyzji, a także naruszenie art. 7, art. 8, oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagami SAW 10C/II, użytymi niezgodnie z postanowieniami instrukcji producenta oraz niezgodnie z postanowieniami dokumentów stanowiących o dopuszczeniu metrologicznym tych przyrządów, co miało istotny wpływ na wynik pomiarów i obraża zasadę prawdy obiektywnej. Spółka zarzuca także naruszenie art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej bez wypełnienia dyspozycji przedmiotowego przepisu i poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się uznaniem jej za załadowcę/nadawcę ładunku. W uzasadnieniu przedstawiła argumentację dotyczącą nieprawidłowości przy zawiadomieniu o toczącym się postępowaniu, a także w zakresie nieprawidłowości w procedurze ważenia, skupiając się m.in. na braku zastosowania podkładek wyrównujących pod osie sąsiednie do osi ważonej, głębokości wnęk, a także zasadności ważenia wagami typu SAW 10C/II pojazdu o liczbie osi większej niż trzy i ustalenia na podstawie wyników uzyskanych w ten sposób masy całkowitej pojazdu.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także dopuścił jako dowód wszystko co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ II instancji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlił ustalony stan faktyczny, a z jego całokształtu niewątpliwie wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

GITD wyjaśnił definicję pojazdu nienormatywnego oraz procedurę ustalania kategorii wymaganego zezwolenia, która miała wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. Uznał również, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V. Podkreślił, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 4,7t w stosunku do normy wynoszącej 40t. Powołując się na odpowiednie rozporządzenia wskazał, iż droga krajowa nr [...] na odcinku gdzie doszło do kontroli została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się jedynie pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t.

W ocenie organu odwoławczego miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] października 2015 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do dnia [...] lutego 2017 r. Wskazano, że powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Organ uznał ponadto, że strona postępowania administracyjnego ustalona została prawidłowo. Jest nią bowiem załadowca - podmiot mieszczący się w ustawowym kręgu podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przejazdu drogowego. Organ II instancji wskazał, że wprowadzając art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., ustawodawca uznał, że krąg tych podmiotów może być szerszy. Dał w ten sposób sygnał, iż nie tylko podmioty wykonujące przejazdy, poruszające się po drogach publicznych powinni być zainteresowane, aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych norm. W procesie załadunku uczestniczą bowiem nie tylko sami kierowcy pojazdów, ale także załadowcy, którzy odgrywają decydującą rolę w tych czynnościach, którzy powinni załadować pojazd w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej zgodnie z przepisami ruchu drogowego i przepisami o drogach publicznych, a w szczególności niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi.

Zauważono również, że ww. przepis stanowiący podstawę nałożenia kary na załadowcę, jako przesłanki warunkujące jego odpowiedzialność, wskazuje na wpływ lub zgodę podmiotu na powstanie naruszeń. Podkreślił ponadto, że treść przepisu art. 61 p.r.d. określa obowiązki w zakresie przewozu ładunku, a zarazem do jakiego załadunku nie można dopuścić. Reguły te odnoszą się także do załadowcy. Organ odwoławczy doszedł zatem do wniosku, iż strona miała wpływ, w dodatku znaczący, na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie bowiem wskazuje, iż G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jako załadowca oraz nadawca towaru, miała wpływ i godziła się na powstanie stwierdzonych naruszeń.

Odnosząc się do argumentów skarżącej GITD wskazał, że w pkt 2.4 instrukcji obsługi wag SAW 10C/II wyraźnie wskazano, że wagi te mogą być eksploatowane w konfiguracji samych tylko dwóch wag (jednej pary) przy pomiarach obciążenia osi. Przy tego rodzaju pomiarze, w żadnym razie nie zamieszczono ograniczenia co do liczby osi, które mogą być poddane takiemu ważeniu. Przewidziano natomiast również możliwość użytkowania wag w grupach od 4 do 6 - przy pomiarach obciążenia grupowego osi lub pomiarach wagi netto pojazdów dwu lub trzyosiowych, podczas jednej procedury pomiaru wagi. Podkreślono również, że w instrukcji wskazano, że z wykorzystania podkładek można zrezygnować, jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzania pomiarów, w których można umieścić wagę SAW i z takich też miejsc do ważenia pojazdów korzystają inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Organ podkreślił, że stanowisko zostało zmierzone przez uprawnionego geodetę, a wagi posiadają aktualne świadectwa legalizacji ponownych. Ponadto wskazano, że kierowca do protokołu kontroli nie wniósł żadnych uwag dotyczących ustawienia wag, a w załączniku do protokołu kontroli wskazano, iż punkt wagowy wyposażony był we wnęki o głębokości dostosowanej do wysokości użytych wag.

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z prawem dopuszczalne jest jednakże wyznaczanie masy całkowitej pojazdu, przy użyciu wagi nieautomatycznej do wyznaczania obciążenia koła lub osi pojazdu, która w tym zakresie podlega prawnej kontroli metrologicznej, powołując się na stanowisko Głównego Urzędu Miar w tym zakresie. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że cała procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, była dokonana przez kompetentne organy, a jej wyniki są w pełni wiarygodne.

Od wymienionej na wstępie decyzji G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

I. art. 7, art. 8, art. 11 art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowicie niezrozumiałe i wewnętrznie sprzeczne sformułowanie uzasadnienia skarżonej decyzji,

II. art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagami SAW 10C/II, użytymi niezgodnie z postanowieniami instrukcji producenta oraz niezgodnie z postanowieniami dokumentów stanowiących o dopuszczeniu metrologicznym tych przyrządów, co miało wpływ na wynik pomiarów i obraża zasadę prawdy obiektywnej, a także naruszenie art. 78 §1 k.p.a poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu o istotnym znaczeniu dla wyniku postępowania,

III. art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach ważenia niewiarygodnych z uwagi na charakter przewożonego ładunku, co miało wpływ na wynik pomiarów i obraża zasadę prawdy obiektywnej,

IV. art. 140 aa ust. 3 pkt 2 ustawy p.r.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej bez wypełnienia dyspozycji przedmiotowego przepisu,

V. art. 140 aa ust. 3 pkt 2 ustawy p.r.d., poprzez błędną jego wykładnie i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się uznaniem strony skarżącej, za załadowcę/nadawcę ładunku, a także naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu o istotnym znaczeniu dla wyniku postępowania.

W uzasadnieniu podkreśliła, że nie jest w stanie zrozumieć podstaw nałożenia kary administracyjnej, zwracając uwagę na niedokładności po stronie organu II instancji w zakresie przedstawienia stanu faktycznego oraz istotnych dla sprawy okoliczności takich jak wartość faktycznego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz ustalenie jaki pojazd podlegał kontroli. Ponadto wskazała, że motywy decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. są tak ujęte, że skarżący nie jest nawet w stanie ustalić jednoznacznie jakie były wyniki pomiarów, które stały się podstawą nałożenia kary. Dlatego też w ocenie skarżącej kwestionowane rozstrzygniecie narusza normy proceduralne w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania i zasługuje na uchylenie.

Skarżąca zakwestionowała również prawidłowość dokonanych pomiarów oraz procedury ważenia, wskazując, że zastosowano przyrządy pomiarowe (wagi typu SAW 10C/II), w liczbie dwóch, które nie mogą służyć wyznaczeniu nacisków osi oraz masy pojazdu o liczbie osi większej niż trzy, na potwierdzenie czego przytoczył stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1344/14 oraz w dwóch wyrokach z dnia 21 października 2014 r. o sygnaturze: II GSK 1333/13 i 1315/13.

Ponadto skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, że ten uzasadniając swoje poglądy pomija całkowicie stanowisko Najwyższej Izby Kontroli (organ ten podważył możliwość wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej za pomocą przedmiotowych wag), a odwołuje się do wyników tzw. "[...] " oraz stanowiska Prezesa Głównego Urzędu Miar, korzystnych w swojej wymowie dla organu odwoławczego.

Dla strony skarżącej logicznym jest, że gdyby urządzenia te były tak uniwersalne jak chciałby tego organ odwoławczy to producent zamiast poświęcać cały rozdział w instrukcji na opisywania dopuszczalnych konfiguracji posłużyłby się uniwersalnym zapisem zapewniającym, że można nimi ważyć każdy pojazd o dowolnej liczbie i rodzaju osi, a także używać ich do wyznaczania nacisków osi wielokrotnych w dowolnej liczbie oraz rzeczywistej masy całkowitej każdego pojazdu bez względu na to ile tenże pojazd osi posiada. Tymczasem producent wskazał wprost do czego te wagi są przeznaczone i jakie konkretne parametry mogą zostać przy ich użyciu określone.

Ponadto, jak wyjaśniła skarżąca, pkt 2.4 i 2.5 przedmiotowej instrukcji stoi w całkowitej sprzeczności z w/w uzasadnieniem organu odwoławczego. U podstaw twierdzeń strony w tym zakresie leży fakt dokonania pomiarów z pominięciem procedury polegającej na zastosowaniu podkładek wyrównujących pod osie sąsiednie do osi ważonej. Jej celem jest wyrównanie poziomu osi sąsiadujących do osi, której nacisk jest wyznaczany. Zamiennie umieszczono natomiast wagi we wnękach znajdujących się na punkcie kontrolnym. Wnęki te jednak nie spełniają swojego zadania z uwagi na fakt, iż ich głębokość jest większa niż wysokość wag SAW 10C/II. Na punkcie kontrolnym, na którym dokonano sprawdzenia wnęki mają głębokość ok. 48 mm, podczas gdy wysokość zastosowanych wag to 32 mm. Dlatego też podczas pomiarów nacisk osi ważonej był zdecydowanie większy niż w warunkach drogowych.

Ponadto skarżąca wskazała na brak możliwości uzyskania wiarygodnych wyników podczas przewożenia takiego ładunku jak w przedmiotowej sprawie. Zwierzęta podczas przewozu poddane są bowiem licznym czynnikom stresogennym, w związku z czym stają się nerwowe i pobudzone. A ponieważ nie są w żaden sposób ograniczane ruchowo podczas przewozu więc przemieszczają się po całej dostępnej przestrzeni ładunkowej, zwłaszcza podczas takiego procesu jakim jest wyznaczanie nacisków osi metodą stosowaną przez ITD.

Z uwagi na powyższe skarżąca podniosła, że osiągnięte podczas kontroli wyniki nie są odzwierciedleniem stanu faktycznego i w jej ocenie nie mogą stanowić podstawy wydania jakiejkolwiek decyzji nakładającą na nią karę pieniężną.

Skarżąca zarzuciła także organowi fakt nieprawidłowego oznaczenia strony postępowania, wskazując, że punkt skupu żywca prowadzony przez stronę jest jedynie miejscem załadunku, a załadowcami pozostają nadal sami producenci trzody chlewnej. Zwróciła uwagę na oparcie ustaleń organu w tym zakresie jedynie na zeznaniu kierującego pojazdem, które w jej ocenie nie jest wystarczające i nie nosi znamion wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "p.p.s.a."

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga G. spółka z o.o. zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

• uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1);

• przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd, a także na podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. (art. 140aa ust. 3 p.r.d.). Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III - VI przewiduje karę w wysokości 5000 zł (pkt 2); za brak zezwolenia kategorii VII - 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 2 000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c).

W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej poddany został 6-osiowy zespół pojazdów składający się z 3-osiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...], którym przewożono ładunek w postaci żywych zwierząt, tj. tuczników trzody chlewnej w ilości 180 sztuk, po drodze krajowej nr [...].

Ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów wynika, że w przedmiotowej sprawie dokonano ważenia kontrolowanego pojazdu za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...].

Jak stanowi instrukcja obsługi wagi typu SAW 10C/II, ich eksploatacja bez wykorzystania żadnych środków jest możliwa na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nierównej nawierzchni należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe, wówczas pod koła należy położyć tzw. ślepe podkładki (pkt 2.4 instrukcji). Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeżeli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do pkt 2.4 instrukcji).

W sprawie niniejszej pomiaru dokonano na stanowisku do ważenia pojazdów w miejscowości [...], przy drodze krajowej nr [...], legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę, co wynika z załączonych do sprawy akt administracyjnych i stanowi okoliczność nie sporną. Jak podnosi skarżąca, pomiarów tych dokonano jednak z pominięciem procedury polegającej na zastosowaniu podkładek wyrównujących pod osie sąsiednie do osi ważonej. Zamiast tego wagi typu SAW 10C/II o nr [...] i [...] umieszczono we wnękach znajdujących się na punkcie kontrolnym. Pomimo że na etapie postępowania odwoławczego, skarżąca wniosła do organu II instancji o przeprowadzenie oględzin wnęk, na podstawie których miałoby zostać wykazane, że ich głębokość jest dużo większa niż wysokość zastosowanych wag, GITD uznał, że wszystkie ustalenia faktyczne istotne dla sprawy zostały już poczynione.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że w sprawie skarżącej w sposób niewystarczający wyjaśniono stan faktyczny. Skoro ww. okoliczność, tj. prawidłowa wysokość wnęk fundamentowych była kwestionowana przez skarżącą, to zadaniem organu było wyjaśnienie tej kwestii przy pomocy dostępnych dowodów i wykazanie, że głębokość wnęk była odpowiednia do wysokości użytych wag. Samo zaś stwierdzenie, że "stanowisko do ważenia pojazdów zostało zmierzone przez uprawnionego geodetę, a wagi posiadają aktualne świadectwa legalizacji ponownej", nie świadczy o tym, że głębokość wnęk dostosowana jest do tego konkretnego modelu użytych wag. Również zanegowanie załączonej do odwołania fotografii, mającej świadczyć za nieprawidłową głębokością wnęk, poprzez wskazanie, że "nie wynikają z niej pomiary", stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadami prawdy obiektywnej, przekonywania, a także pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. Jeżeli bowiem strona zgłasza żądania przeprowadzenia dowodu, a okoliczność, jak w niniejszej sprawie nie została w sposób należyty wyjaśniona, co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, to w zgodzie z zasadami ogólnymi postępowania organ winien w sposób merytoryczny odnieść się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i żądań, a nadto w zgodzie z art. 75 § 1 k.p.a. winien jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Załączony do akt protokół rozstrzyga jedynie kwestie związane z pomiarem pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów.

Toteż należy wskazać, że w sytuacji, gdy wysokość kary pieniężnej jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwość rzetelność ważenia. Na powyższą kwestię niejednokrotnie i konsekwentnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach wydanych w sprawach w przedmiocie nałożenia kary za przejazdu pojazdami nienormatywnymi. Tymczasem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nosi cechy arbitralności i szablonowości, a podnoszone przez skarżącą wątpliwości w zakresie procedury ważenia stanowią podstawę do jej uchylenia.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że niewątpliwie protokół kontroli ma walor dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie jest to jednak jedyny dowód, który należy przeprowadzić w postępowaniu w sprawie naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Okoliczności wynikających z protokołu nie można przyjmować bezkrytycznie, bez odwoływania się do sposobu dokonania ustaleń z protokołu tego wynikających. Akcentowana przez organ okoliczności podpisania protokołu bez zastrzeżeń przez pracownika przewoźnika nie uniemożliwia skarżącemu - załadowcy, czyli podmiotowi, który nie brał bezpośrednio udziału w czynnościach kontrolnych, do podnoszenia zarzutów co do prawidłowości tych czynności. Poza tym w protokole nie ma informacji o głębokości wnęk. Informacji tego typu brak również w innych dokumentach zgromadzonych przez organ w trakcie postępowania. Tymczasem, czego nie kwestionuje organ prowadząc wywody w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie dokonywania pomiarów, wyrównanie poziomu osi sąsiednich do osi ważonej wymaga umieszczenia stosowanych przyrządów we wnękach znajdujących się na punktach kontrolnych, przy czym głębokość tych wnęk musi być dokładnie taka sama jak wysokość umieszczanych w nich urządzeń. Innymi słowy, koła osi ważonej muszą znajdować się w trakcie pomiarów w jednej płaszczyźnie z kołami osi sąsiednich. W przeciwnym razie może to mieć wpływ na wypaczenie wyników pomiarów. W rozpatrywanej sprawie, w świetle dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego nie wystarczy zatem, powołanie się przez organ orzekający na protokół pomiaru. Organ ma obowiązek wykazać, że wszelkie wymogi prawne dotyczące zarówno sprzętu użytego do pomiarów, jak i stanowiska i innych warunków ważenia były w chwili kontroli spełnione. Tak więc odpowiedzi organu wymaga zgłoszony przez skarżącego wniosek dotyczący ustalenia głębokości wnęk, w których umieszczone były wagi podczas kontroli. Za pomocą tego dowodu skarżący dąży do wykazania, że nie dostosowano głębokości wnęk, w których umieszczono wagi podczas dokonywanych pomiarów do wysokości tych wag.

Zatem, wobec zgłaszanych w toku postępowania przez skarżącego konkretnych zarzutów, co do miejsca ważenia, w szczególności, co do wysokości wnęk fundamentowych, w których umieszcza się wagi, kwestie te wymagały szczegółowego wyjaśnienia w decyzji, w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie. Takie wyjaśnienie, z powołaniem się na konkretny materiał dowodowy, konieczne będzie w toku ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, który ma przecież uprawnienia do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie nieprzekraczającym wymogów wynikających z art. 138 § 2 k.p.a.

Uznać należy zatem, że zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] stycznia 2017 r. wydana została z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego (m.in. art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a.), których realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz działając na podstawie i w granicach prawa. Skoro w sprawie nie stwierdzono w sposób jednoznaczny, że stanowisko, na którym przeprowadzono pomiary kontrolowanego pojazdu, wyposażone było we wnęki o wysokości dostosowanej do wysokości wag i nie występowała konieczność zastosowania podkładek wyrównawczych, a skarżący począwszy od postępowania odwoławczego podnosi niniejszy zarzut, w ocenie Sądu zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji, celem ponownego rozpoznania jej przez organ, który wyjaśni ową sporną okoliczność, przeprowadzając stosowne postępowanie dowodowe w tym zakresie.

Ponadto Sąd zauważa, że wydana decyzja została napisana w sposób niestaranny, występują w niej liczne błędy mające charakter omyłek pisarskich, a także błędy merytoryczne w uzasadnieniu. Organ myli m.in. stan faktyczny sprawy, a nadto co zostało wyszczególnione w skardze, zarzucił stronie w uzasadnieniu przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi - podczas gdy w sprawie stwierdził jedynie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Nie są to co prawda uchybienia stanowiące samodzielną podstawę uchylenia wydanej decyzji, nie mniej rzeczą organu przy wydawaniu kolejnej decyzji w sprawie będzie również sporządzenie poprawnego pod względem zgodności ze stanem faktycznym sprawy uzasadnienia do decyzji.

Przechodząc do dalszych rozważań, które można poczynić na tym etapie sprawy, należy zauważyć, że ustawa Prawo o ruchu drogowym - w art. 61 - wyraźnie precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku, a pozostałe przepisy tej ustawy w sposób szczególny traktują wyłącznie przewozy drewna oraz ładunków sypkich. Również rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 października 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu transportu zwierząt (Dz. U. z 2003 nr 185 poz. 1809) nie wprowadza szczególnych wymogów w zakresie rozmieszczenia zwierząt, zezwalając zarówno na ich transport "luzem", jak również na odgrodzenie zwierząt przegródkami, zwracając jedynie uwagę na konieczność zapewnienia każdemu zwierzęciu możliwości zajęcia pozycji stojącej lub leżącej. Wobec powyższego należy wyrazić stanowisko, że transport żywych zwierząt traktowany jest, na potrzeby przepisów transportowych, jak transport każdego towaru podzielnego i ewentualny brak zabezpieczenia go przed przemieszczeniem obciąża osoby odpowiedzialne za załadunek i wykonywanie przewozu.

Sąd podziela zatem pogląd, że określone w ustawie Prawo o ruchu drogowym, prawo o drogach publicznych i wydanych na ich podstawie rozporządzeniach, parametry pojazdów, dotyczą wszystkich pojazdów poruszających się po drogach publicznych, w tym także tych przewożących żywe zwierzęta.

Stąd Sąd nie wnosi zastrzeżeń co do sposobu ustalenia w niniejszej sprawie stanu faktycznego w ww. zakresie i uznaje za prawidłowe dokonanie pomiarów parametrów pojazdu w takich warunkach, w jakich odbywał się przewóz. Znamienne, że kwestionując uzyskane wyniki ważenia skarżąca nie odwołuje się do okoliczności związanych z ciężarem ładunku i nie wykazuje, że wartość ta w połączeniu z masą własną pojazdu nie powinna skutkować przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Odpowiadając zaś na zarzuty skargi związane ze sposobem wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu Sąd zauważa, że niewątpliwie wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu jest pomiar dokonany w toku kontroli drogowej na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, stosownie do ich przeznaczenia i sposobu użycia, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków osi oraz masy pojazdu. Tylko kontrola parametrów pojazdu wykonana z zachowaniem tych zasad i trybu pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2280/11 zaznaczył, że zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), wagi nieautomatyczne typu SAW 10C/II umożliwiały ustalenie zarówno dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, jak również służą do pomiaru nacisku osi.

Również w wyroku NSA z 17 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1781/14, stwierdzono, że nieautomatyczne wagi typu SAW 10C/II mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i pomiaru nacisku osi. Zatem wagami tymi można było dokonać pomiarów w trakcie kontroli drogowej w niniejszej sprawie i brak jest podstaw do kwestionowania wyników ważenia ww. pojazdu strony. Procedura wyznaczenia masy pojazdu, ewentualnie nacisków osi, przez sumowanie otrzymanych przez użycie każdej z użytych wag wartości, przy spełnieniu wymagań homologacji (odpowiednie spadki, równość powierzchni terenu) nie pozostaje w sprzeczności z instrukcją producenta wag typu SAW 10C/II.

Takie zastosowanie spornych wag typu SAW 10C/II ma uzasadnienie też w innych, poza już wyżej przytoczonymi, orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak w wyroku z 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2436/14, NSA stwierdził m.in., (...)"konstrukcja tych wag, posiadających legalizację i dopuszczonych do stosowania, pozwala na dokonywanie za ich pomocą również pomiaru masy całkowitej pojazdu". Podobne stanowisko NSA zajął w wyroku z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 944/15, jak również w wyroku z 26 października 2016 r., sygn. akt II GSK 943/15. NSA uznał w tej sprawie za wadliwe stanowisko Sądu I Instancji wykluczające ustalenie masy całkowitej pojazdu przy użyciu wag SAW 10C/II, ponieważ nie odnosi się do stanowiska Prezesa GUM, rozporządzeń wykonawczych i przepisów unijnych, w tym dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (art. 1 ust. 2 lit. a) pkt 2 i art. 3). W ocenie NSA "nie bez racji organ podnosi, że ustalenie masy całkowitej pojazdu przy użyciu wag typu SAW 10C/II jest dopuszczalne i możliwe, ponieważ żaden przepis nie wyklucza użycia tego typu wag do ustalenia dmc pojazdu.".

Poza tym stosownie do ww. pisma Prezesa GUM z [...] czerwca 2016 r. "z metrologicznego punktu widzenia, wyznaczanie obciążenia koła lub osi pojazdu może stanowić podstawę do wyznaczania masy pojazdu", przy czym wyznaczanie masy całkowitej pojazdu z wykorzystaniem wag nieautomatycznych "pod koła" można przeprowadzić za pomocą zestawu wag podkładanych jednocześnie pod wszystkie koła lub za pomocą zestawu dwóch wag pod koła, na które najeżdża się kolejnymi osiami pojazdu. Niezależnie od zastosowanego wariantu na przeprowadzającym pomiar spoczywa zapewnienie odpowiednich warunków tego pomiaru. Dopuszczalność wyznaczenia wartości nacisku statycznego osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu metodą sumowania wyników ważenia poszczególnych osi ww. wagami SAW 10C/II wynika też z ww. sprawozdania z pracy pt. Sprawdzanie błędów pomiaru nacisku osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu (...). W tym miejscu należy wskazać, że argumentacja organu odwołująca się do ww. pracy z dnia [...] listopada 2015 r., miała charakter wspierający stanowisko organu, a nie przesądzający w sprawie. Stąd nie ma powodu pełniejszego odnoszenia się do zarzutów Strony w tym zakresie.

Uwzględniając - i podzielając - powyższe poglądy Sąd orzekający w niniejszej sprawie, co do zasady, nie sprzeciwia się wyznaczaniu rzeczywistej masy pojazdu poprzez zsumowanie wyników nacisku wywieranego na poszczególne osie. Niemniej wartości podlegające sumowaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości. Zakres odpowiedzialności skarżącej, jako załadowcy za popełnione naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją właśnie od wyników ważenia. Z tego względu, w ocenie Sądu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić jakichkolwiek zastrzeżeń w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

Nie budzi także wątpliwości ustalony przez organ stan faktyczne w zakresie przypisania skarżącej statusu załadowcy. Te ustalenia organu mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. I tak, z przeprowadzonego przez organ dowodu z przesłuchania świadka - kierowcy kontrolowanego pojazdu wynika wprost, że załadunku całości towaru dokonał pracownik przedsiębiorstwa "[...]" sp. z o.o. Skarżąca zaś nie przedstawiła dowodów, że czynności związanych z załadunkiem przewożonych w dniu [...] sierpnia 2016 r. zwierząt dokonywał ktoś inny - spoza spółki. Faktów w tym zakresie nie można wywodzić ze znajdujących się w aktach dokumentów pn. "Specyfikacja zakupionych zwierząt", w których wskazuje się m.in. imię i nazwisko lub nazwę poszczególnych posiadaczy zwierząt. Dokumenty te nie zawierają bowiem jakichkolwiek wzmianek o załadunku zwierząt przez tychże posiadaczy.

W takich okolicznościach zbędne zatem było - zdaniem Sądu - przeprowadzenie w sprawie dodatkowych (dalszych) dowodów na powyższe okoliczności.

Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji z ww. powodów pełna jej kontrola oraz odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skarżącej spółki w niniejszym postępowaniu byłoby przedwczesne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy zasądzając na rzecz skarżącej uiszczony wpis w wysokości 200 zł.