Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 781/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1 i 2, art. 27 ust. 1a, art. 2 pkt 3 i 7, art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 7 i art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 10 par. 1 i art. 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza O. z dnia [...] 2012 roku Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza O. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O., wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "kpa"), zobowiązał dłużnika alimentacyjnego P. K. do zwrotu wypłaconych w okresie zasiłkowym 2008/2009 świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich P. i J. w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji. Jednocześnie organ zawarł w osnowie stwierdzenie, ze odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty tych świadczeń do dnia spłaty i zostały naliczone na dzień wydania decyzji. W celu uzyskania informacji dotyczącej aktualnej wysokości odsetek na dzień spłaty należy skontaktować się z Ośrodkiem Pomocy Społecznej.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] zostało przyznane J. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla P. K. i J. K. w wysokości po [...] zł miesięcznie; wysokość wypłaconego świadczenia za okres od października 2008 r. do września 2009 r. odpowiadała wysokości zasądzonych przez sąd alimentów na dzieci. Dalej podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją z dnia [...] marca 2011 r. uchyliło wcześniejszą decyzję organu I instancji z dnia [...] 2011 r. zobowiązującą P. K. do zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w kwocie [...] zł; Kolegium wskazało organowi I instancji na konieczność zgromadzenia dowodów potwierdzających wysokość świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oraz wyjaśnienia czy rzeczywiście dłużnik regulował swoje zobowiązania do rąk wierzycieli bądź do rąk innych osób.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ ustalił, że w okresie zasiłkowym została wypłacona kwota [...] zł, a na spłatę tego zadłużenia została wpłacona za pośrednictwem komornika sądowego kwota [...] zł oraz odsetki w kwocie [...] zł. Pozostała kwota [...] zł podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Co do wpłat na bieżące alimenty dokonanych przez zobowiązanego [za pośrednictwem osoby trzeciej] w drodze przelewów bankowych na konto J. K. organ stwierdził, że wierzycielka o powyższych wpłatach informowała komornika sądowego, który w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. wyjaśnił, że wszystkie wykazane w oświadczeniach kwoty zaliczył na poczet zaległości [alimentacyjnych]. Organ wskazał także na aktualną wysokość odsetek ustawowych (13% w skali roku).

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2012 r. zobowiązany wyjaśnił, że dołączone do odwołania, a wcześniej przedstawione w postępowaniu, dowody wpłat na rzecz córki J. w okresie zasiłkowym 2008/2009 są wystarczającym dowodem, że dopilnował obowiązku alimentacyjnego co do tego dziecka. W odniesieniu do alimentów na syna P. stwierdził natomiast, że pieniądze były przekazywane dziadkom (E. i M. K.), którzy są prawnymi opiekunami syna, wobec tego matka dziecka – J. K. nie miała prawa pobierać alimentów na rzecz syna, który od 2005 r. nie mieszka z matką. Podniósł, że nie może odpowiadać za to, iż była żona, otrzymując w terminie alimenty, przez kilka lat nie zgłosiła komornikowi, że zobowiązany spełnia na bieżąco obowiązek alimentacyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i stwierdziło, że łączna wysokość wypłat z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych J. K. i P. K. wyniosła [...] zł, od której to kwoty organ I instancji dojął wpłatę dokonaną przez dłużnika, którą rozbił na świadczenie główne ([...] zł) oraz odsetki ([...] zł), a wpłaty dokonywane bezpośrednio na konto wierzycielki spowodowały umniejszenie najdalej wymagalnych zobowiązań dłużnika. Co do comiesięcznej kwoty [...] zł, którą zainteresowany uiszczał tytułem łożenia na utrzymanie córki , organ odwoławczy wyjaśnił, że komornik zgodnie z art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów systematycznie umniejszał należności wierzyciela alimentacyjnego, o czym świadczy m.in. malejąca wartość tych należności w roku 2011, ([...] zł) w stosunku do roku 2010 ([...] zł). Kolegium wyjaśniło także, że kwestia nienależnie pobranych świadczeń przez J. K. była przedmiotem odrębnego postępowania, które zakończyło się jego umorzeniem, jak poinformował organ I instancji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zobowiązany żądał uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący przedstawił i rozwinął zarzuty wcześniej sformułowane w odwołaniu. Ponadto podniósł, że J. K. powiadomiła komornika sądowego o fakcie wpłat tytułem alimentów na rzecz córki dopiero, gdy sprawa nienależnie pobranych świadczeń stała się przedmiotem odrębnego postępowania. Skarżący przywołał również brzmienie art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak również podniósł, że osoba otrzymująca bieżące alimenty nie może składać wniosku o wypłatę świadczeń z funduszu co do zaległych alimentów, a zaległościami zajmuje się komornik sądowy. Podkreślił, że przekazywane przez niego kwoty dla córki były przelewane w wyznaczonych terminach, co świadczy o tym, że wypełniał na bieżąco swój obowiązek alimentacyjny. Zatem to J. K., otrzymując od niego alimenty na dzieci, pobrała jednocześnie nienależne świadczenia z funduszu i powinna je zwrócić.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. W ocenie organu zobowiązanie skarżącego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w okresie zasiłkowym 2008/2009 było słuszne i prawnie uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja Burmistrza O. z dnia 6 kwietnia 2012 r. zobowiązująca skarżącego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych "za okres zasiłkowy 2008/2009" [za okres świadczeniowy od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r.].

Orzekając w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy – stosownie do treści art. 133 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), nazywanej dalej: p.p.s.a." – Sąd stwierdza, że przedmiotowa decyzja dotyczy zobowiązania skarżącego do zwrotu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie decyzji Burmistrza O. z dnia [...] 2010 r. nr [...] – w stosunku do P. K. za okres od dnia [...] do [...] października 2008 r., a wobec J. K. za okres od [...] października 2008 r. do [...] września 2009 r., w wysokości po [...] zł miesięcznie. Wydanie tej decyzji ma związek ze świadczeniami ustalonymi w trakcie trwania sprawy rozwodowej o sygn. akt [...] przed Sądem Okręgowym w P. Postanowieniami Sądu Okręgowego z dnia [...] 2005 r. i z dnia [...] 2006 r. zasądzono od P. K. na rzecz J. K. miesięczne świadczenie tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny – ostatecznie w kwocie [...] zł miesięcznie tytułem (okoliczność wiadoma tutejszemu Sądowi z urzędu w związku z rozstrzygnięciem zapadłym w sprawie o sygn. akt II SA/Po 194/09 dotyczącym odmowy przyznania J. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego zgodnie z wnioskiem z dnia [...] września 2008 r. – Sąd wyrokiem z dnia 21 października 2009 r. uchylił decyzje odmowne organów obydwu instancji dotyczące przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego). Następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] 2008 r. (prawomocnym od dnia [...] października 2008 r.) wydanym w tej samej sprawie, orzeczono rozwód pomiędzy J. a P. K., a skarżący został obciążony alimentami w wysokości [...] zł miesięcznie płatnymi na rzecz małoletniej J. K. do rąk powódki J. K. oraz kwotą [...] zł płatną do rąk rodziny zastępczej, w której został umieszczony małoletni P. K..

Z akt sprawy wynika, że skarżący płacił do rąk matki małoletniej J. K. [...] zł miesięcznie od października 2008 r. do września 2009 r. tytułem bieżących alimentów dla córki.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 powołanej przez organy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Orzekające w sprawie organy uznały, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 27 ust. 1 powołanej ustawy, w konsekwencji zastosowały art. 27 ust. 2 tej ustawy.

Tutejszy Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 299/1 (LEX nr 990243), że regulacja zawarta w art. 27 ust. 1-3 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odnosi się do zwrotu świadczeń faktycznie wypłaconych; błędne jest jednak stanowisko, że w tym postępowaniu obowiązkiem organu jest jedynie ustalenie, czy świadczenie zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej oraz w jakiej wysokości. W wyroku tym NSA stwierdził, że pozbawienie wykonalności prawomocnego wyroku zasądzającego alimenty (brak tytułu wykonawczego) powoduje, że dłużnik nie jest już osobą, od której organ właściwy wierzyciela może żądać zwrotu kwot wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Z kolei w wyroku z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt I OSK 793/11 (LEX nr 1149435) NSA stwierdził, że dopóki decyzja o przyznaniu pomocy z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostanie wzruszona bądź też wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Zdaniem tutejszego Sądu takie rozumienie przepisów art. 27 ust. 1-3 powołanej ustawy pozwala na stosowanie tej instytucji zgodnie z celem ustawy, którym niewątpliwie jest uzyskanie regresu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, ale wyłącznie takich, których wypłata – oceniana w dniu rozstrzygania o zobowiązaniu dłużnika alimentacyjnego do zwrotu – była zasadna, a wypłacone świadczenie należne, i wyłącznie od takiego podmiotu, który jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 tej ustawy. W tym miejscu warto także wspomnieć, że nienależnie pobranym świadczeniem jest zgodnie z art. 2 pkt 7 powołanej ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego: wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części (lit. a); przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (lit. b); wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia (lit. c); wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów (lit. d).

Organy obydwu instancji w żaden sposób nie wyjaśniły, na jakie zadłużenie w istocie zaliczyły comiesięczne kwoty [...] zł ani czy nie było podstaw do żądania zwrotu nienależnego świadczenia od matki, która równolegle otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł na córkę, a za październik 2008 r. po [...] zł na każde dziecko. To, że postępowanie prowadzone w sprawie nienależnie pobranego świadczenia stosunku przez J. K. zostało umorzone, jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie wyłącza w postępowaniu dotyczącym zobowiązania dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oceny okoliczności dotyczących pobierania przez matkę dziecka świadczeń z funduszu i jednoczesnego otrzymywania alimentów od skarżącego w tym samym okresie na córkę J. Otrzymywała zatem więcej niż powinna w okresie świadczeniowym od listopada 2008 r. (po orzeczonym rozwodzie). W ocenie Sądu nie można zaakceptować sytuacji, gdy za ten sam okres osoby uprawnione otrzymały alimenty z dwóch źródeł. Na uwadze należy mieć również regulacje prawne stanowiące o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Wobec tego wymagało wyczerpującego ustalenia i wnikliwego rozważenia, czy wpłacone przez skarżącego byłej żonie kwoty alimentów nie umniejszają jego zobowiązań powstałych z tytułu przyznania na rzecz jego dzieci świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z punktu widzenia skarżącego nie jest – co oczywiste – obojętne to, czy i w jakiej wysokości kwoty będzie musiał zwrócić organowi z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy w okresie świadczeniowym regulował na bieżąco alimenty.

Zgodnie ze znajdującą się w aktach sądowych decyzją Burmistrza O. z dnia [...] 2010 r. nr [...] J. K. powinna od dnia [...] listopada 2008 r. otrzymywać [...] zł świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę J. Z kolei w ramach zasądzonych alimentów powinna otrzymywać od zobowiązanego [...] zł. Alimenty te w okresie świadczeniowym były na bieżąco wpłacane na rachunek J. K. w kwocie [...] zł miesięcznie. J. K. otrzymywała zaś miesięcznie na córkę J. kwotę [...] zł ([...] zł alimentów i [...] zł świadczenia z funduszu alimentacyjnego).

W piśmie z dnia [...] maja 2012 r. skierowanym do Kolegium wraz z odwołaniem i aktami sprawy organ I instancji odniósł się do wpłat w wysokości [...] zł, które, jak wyjaśnił organ, nie pokrywały całego zobowiązania alimentacyjnego, gdy tymczasem z dołączonych do akt postępowania potwierdzeń przelewów wynika, że wpłaty wynosiły [...] zł. Jednocześnie organ ten zaznaczył, że z informacji komornika z dnia [...] marca 2012 r. wynika, że powyższe wpłaty zaliczone zostały na poczet zaległości i zaznaczył, iż zwrócił się do komornika o sprostowanie błędnego określenia w zaświadczeniu wysokości alimentów dotyczących J. K. (komornik wpisał [...] zł zamiast prawidłowo [...] zł), jednak komornik nie ustosunkował się do prośby. Organ II instancji, korygując ten domniemany błąd, odniósł się do wpłat w wysokości [...] zł miesięcznie, ale uczynił to jednym lakonicznym zdaniem. Skwitował, że zostały one zaliczone na istniejące zadłużenie, nie przedstawiając w ogóle sposobu tego zaliczenia i wysokości istniejącego zadłużenia, na które konkretnie wpłaty te zostały zaliczone. Kolegium powołało się w tym zakresie na ogólnikowe pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w P. z dnia [...] 2012 r. sygn. akt [...], w którym Komornik podał, że egzekucja toczy się w stosunku do kwoty alimentów bieżących w wysokości [...] zł i równocześnie poinformował, że wpłaty dokonane przez dłużnika zostały zaliczone na zaległości występujące w przedmiotowej sprawie.

Z przedmiotowego pisma w ogóle nie wynika, że dotyczy ono dokonywanych przez skarżącego wpłat, jakie miały miejsce w 2008 r. i 2009 r., nie mówiąc już o tym, że pismo to nie przedstawia żadnego rozliczenia w tym zakresie.

Zawarte w uzasadnieniu decyzji organu II instancji zdanie "Świadczy o tym m.in. malejąca wartość tych należności z roku 2011 ([...] zł) w stosunku do roku 2010 ([...] zł)" świadczy o tym, że chodzi o rozliczenie wpłat, jakie miały miejsce pomiędzy 2010 r. a 2011 r. i które spowodowały umniejszenie zadłużenia w 2011 r. w stosunku do 2010 r. Tymczasem zaskarżona decyzja dotyczy świadczeń z funduszu alimentacyjnego za lata 2008/2009 i powinna odnosić się do wpłat dokonanych w tamtym czasie (vide: dowody wpłat po [...] zł miesięcznie w aktach postępowania administracyjnego). Do tych wpłat i sposobu rozliczenia organy rozstrzygające w sprawie w ogóle się nie odniosły, niewątpliwie powinny z uwagi na przedmiot sprawy.

Powyżej stwierdzone uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a także naruszenie art. 10 § 1 i art. 81 kpa, bowiem skarżący przed wydaniem decyzji w II instancji nie został pouczony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a zatem ze stanowiskiem organu I instancji w odniesieniu do zarzutów odwołania, w którym organ ten powoływał się na zaliczenie kwot wskazanych w przedstawionych przez skarżącego dowodach wpłat na poczet zaległości. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem to ustalenia w odniesieniu do uiszczonych przez skarżącego kwot w okresie świadczeniowym 2008/2009 doprowadziły organ II instancji do co najmniej przedwczesnego uznania, że właściwy komornik systematycznie umniejszał należności wierzyciela alimentacyjnego, a co za tym idzie, że wpłaty dokonywane przez skarżącego tytułem alimentów dla córki J. w okresie świadczeniowym 2008/2009 pozostały bez wpływu na ocenę zobowiązania go do zwrotu świadczeń wypłaconych J. K. z funduszu alimentacyjnego w omawianym okresie.

Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1998 r. sygn. akt II SA 420/98, LEX 41390). Z zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 i art. 77 § 1 kpa wynika ponadto, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Przywołane okoliczności prowadzą do wniosku, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad i reguł prowadzenia postępowania administracyjnego. Stwierdzone uchybienia, ze względu na ich skalę (znaczące braki postępowania wyjaśniającego co do podstawowych okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawie), uzasadniają uchylenie tak zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej.

Należy również przypomnieć organom, że nałożenie obowiązku zwrotu określonych kwot w trybie art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest możliwe dopiero po ustaleniu, że wymienione świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały rzeczywiście wypłacone wraz ze szczegółowym określeniem ich wysokości oraz daty, w której dokonano poszczególnych wypłat. Wspomniane okoliczności mają bowiem kluczowe znaczenie z punktu widzenia poprawności wyliczeń nie tylko co do samej należności głównej, lecz także co do odsetek. Należy odnotować, że według art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznaje się na dany okres świadczeniowy, a wypłaca w okresach miesięcznych. Organ powinien zatem dysponować odpowiednim wyciągiem z ewidencji wypłat środków przekazywanych co miesiąc osobom uprawnionym do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z określeniem wysokości odsetek, które narosły zgodnie z art. 27 ust. 1a tejże ustawy. Tymczasem z materiału zgromadzonego w aktach sprawy oraz z uzasadnienia decyzji z dnia [...] 2012 r. wynika, że została ona oparta wyłącznie na decyzji z dnia [...] 2010 r. nr [...], którą przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego. W aktach nie zgromadzono natomiast żadnych dowodów, ani nie odnotowano informacji dotyczących faktycznego wykonania tej decyzji, chociażby odpowiednio udokumentowanego zestawienia wypłat z funduszu. W aktach sprawy brakuje zatem koniecznej w ocenie Sądu dokumentacji. Na podstawie materiału zawartego w aktach postępowania nie można bowiem ustalić, czy poszczególne świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały faktycznie wypłacone (jakkolwiek jest wysoce prawdopodobne, że tak właśnie było), w jakiej wysokości i w jakim okresie.

Odnosząc się do kwestii odsetek od przypadającej do zwrotu kwoty świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego Sąd uzupełniająco wskazuje, że podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt II SA/Po 309/11, gdzie wskazano, iż ich obliczenie ich nie jest bezwzględnym obowiązkiem organu wydającego decyzję. Art. 27 ust. 1 i ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wprost wskazują, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela wypłaconych należności łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. W konsekwencji, skoro w zasadzie data zapłaty odsetek zwykle będzie datą późniejszą od daty wydania decyzji, obliczenie takiej niepełnej kwoty odsetek i wskazanie jej w osnowie decyzji nie jest niezbędne. Nie oznacza to jednak, że organ może zaniechać naliczania należnych odsetek i w tym zakresie zdać się wyłącznie na stronę. Osnowa i uzasadnienie decyzji powinny zawierać wszystkie niezbędne ustalenia umożliwiające stronie rozeznanie się co do obowiązku odsetkowego oraz ewentualne obliczenie przez zobowiązanego kwoty należnych odsetek (w szczególności datę wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego i aktualną wysokość odsetek ustawowych), stąd też – również z uwagi na zasady zawarte w art. 8, art. 9 i art. 11 kpa – w zależności od okoliczności konkretnej sprawy może być uzasadnione wyliczenie w uzasadnieniu decyzji aktualnej kwoty należnych odsetek (na dzień wydania decyzji lub inny oznaczony dzień) celem unaocznienia stronie rozmiaru należności odsetkowej obok należności głównej (z zastrzeżeniem, że kwota ta ulega zwiększeniu o odsetki należne do dnia faktycznej zapłaty należności głównej). Skoro organ powinien naliczać odsetki, stosownie do treści art. 27 ust. 1a powołanej ustawy, od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, to nie ma żadnych przeszkód prawnych ani techniczno-rachunkowych do wskazania w uzasadnieniu decyzji ich aktualnej wysokości, przypadającej na konkretny dzień.

Organ I instancji taką próbę wyliczenia należnych odsetek podjął, wskazał wysokość stopy odsetek ustawowych, jak i pouczył o skontaktowaniu się z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w celu uzyskania informacji dotyczącej aktualnej wysokości odsetek na dzień spłaty, co należy ocenić pozytywnie. Niemniej jednak w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił żadnych danych, które pozwoliłyby skarżącemu i Sądowi zweryfikować prawidłowość wyliczonych odsetek, a jak już wspomniano, brak jest w aktach postępowania dokumentacji pozwalającej na skontrolowanie prawidłowości określonej przez organ kwoty odsetek na dzień wydania decyzji.

Powyższe okoliczności również świadczą o naruszeniu przez organy art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi kolejny powód do uchylenia decyzji wydanych w obydwu instancjach. Dodać przy tym należy, że w decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], którą została uchylona wcześniejsza decyzja organu I instancji z dnia [...] 2011 r. nr [...] w niniejszej sprawie, Kolegium zwróciło temu organowi uwagę na kwestie dotyczące wymogów stawianych uzasadnianiu decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń, w tym określania wysokości odsetek ustawowych. Co więcej, Kolegium wskazało na określone środki dowodowe, z których organ winien skorzystać w postępowaniu na okoliczność świadczeń alimentacyjnych wpłacanych przez skarżącego w omawianym okresie (m.in. dowód z przesłuchania świadków). Organ I instancji z możliwości tych nie skorzystał. Pozyskanie ogólnikowego, przy tym zawierającego w ocenie organu I błędne informacje, pisma od Komornika Sądowego z dnia [...] marca 2012 r., jak i sporządzenie notatki urzędowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie wyczerpuje możliwości dowodowych w postępowaniu.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ prowadzący postępowanie zastosuje się do powyższych wskazań. W szczególności przeprowadzi pogłębione postępowanie dowodowe nakierowane na ustalenie okoliczności dotyczących spełniania bieżącego obowiązku alimentacyjnego przez skarżącego w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja, sposobu zaliczenia tych wpłat i rozstrzygnięcie, czy osoba uprawniona w okresie świadczeniowym 2008/2009 pobierała jednocześnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego i bieżące alimenty. Wynik tego postępowania, należycie oceniony i wszechstronnie rozważony, pozwoli na poczynienie stanowczych ustaleń faktycznych w sprawie, które następnie odniesione zostaną do obowiązujących przepisów prawa. Dopiero wtedy możliwe będzie rozstrzygnięcie, czy należy zaliczyć wpłacone w okresie świadczeniowym 2008/2009 przez skarżącego kwoty alimentów na poczet bieżąco regulowanych należności, co będzie rzutowało na ocenę podstaw do wydania decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu świadczeń wypłaconych w tym okresie z funduszu alimentacyjnego, względnie na ocenę, czy wpłacone kwoty w tym okresie powinny być zaliczone na poczet należności, do których zwrotu zobowiązano stronę w zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.