Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 206/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 197 § 2, art. 199, art. 246 § 1 pkt 1, art. 252 § 1, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 972/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia w sprawie płatności do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 972/12, odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia w sprawie płatności do gruntów rolnych.

I

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. R. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Podał, że znajduje się w ciężkiej sytuacji osobistej i majątkowej oraz że jest bezdomny, zadłużony i nie osiąga żadnych dochodów.

Pismem z dnia 12 listopada 2012 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów źródłowych, uzupełniających jego oświadczenie o stanie majątkowym, niezbędnych dla rozpoznania złożonego wniosku. Sąd wskazał też na okoliczności znane z urzędu, że skarżący prowadzi działalność rolniczą i do maja 2012 r. był prezesem i jednym wspólnikiem "[...]" sp. z o.o.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. Referendarz sądowy Sądu pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, uznając, że przekazane informacje nie stanowią właściwej podstawy dla oceny jego zdolności płatniczych.

W wyniku sprzeciwu wniesionego przez R. P. w dniu [...] stycznia 2013 r. postanowienie Referendarza sądowego utraciło moc, a sprawa została przejęta do rozpoznania przez Sąd.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r. Sąd pierwszej instancji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe i nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, bowiem nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania.

W ocenie Sądu pierwszej instancji wnioskodawca nie wykazał wysokości przychodu ani kosztów koniecznego utrzymania. Przekazane przez niego wyjaśnienia nie pozwoliły na zidentyfikowanie źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania, jak również świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej.

W konsekwencji, w braku informacji, które umożliwiłby ocenę sytuacji R. P. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy.

II

Zażaleniem z dnia [...] marca 2013 r. złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. P. wniósł o uchylenie postanowienia w całości. Argumentował, że jest ono niezgodne z prawem.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata oraz radcy prawnego przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa.

Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej. W związku z tym na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącego do przedłożenia wskazanych dokumentów (por. wezwanie k. 28 akt sądowych). Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu wyjaśnił m.in., że żadnych dokumentów nie przedstawi, gdyż ich nie posiada.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zasadnie ocenił, że R. P. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawił Sądowi żadnych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku. Nie dołożył zatem należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Od przedstawienia swojej sytuacji R. P. uchylił się również w zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzając jedynie, że zaskarżone postanowienie z dnia 1 marca 2013 r. jest niezgodne z prawem. To lakoniczne stwierdzenie, z którego de facto nic nie wynika może tylko sugerować, że wnioskodawca, konsekwentnie odmawiając przedłożenia informacji (dokumentów) umożliwiających przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny jego sytuacji majątkowej i osobistej, niewykluczone, że przemawiającej za przyznaniem prawa pomocy, nie jest już zainteresowany uzyskaniem tego prawa.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.