Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 678/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.), Protokolant spec. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego P. T. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania H. T., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przytoczyło następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

W dniu 11 kwietnia 2013 r. do Burmistrza Miasta [...] wpłynęło pismo H. T. (właścicielki nieruchomości przy ul. [...]), informujące o naruszeniu stosunków wodnych przez użytkownika posesji przy ul. [...] – E. D. poprzez: 1) usunięcie kręgu naziemnego (część naziemna studni nie osiąga wymaganej wysokości 0,9 m od poziomu terenu) w związku z czym nadmiar wody rozlewa się po posesji, co zmienia stan wody na gruncie; 2) zmianę ukształtowania terenu, co wynika z wybrania znacznej warstwy ziemi na głębokości ok. 0,5 m na długości ok. 15 m, co tworzy nieckę, w której zbiera się woda z całej jej posesji i nie ma ujścia, a taki stan oddziałuje na budynek wnioskodawczyni i przyczynia się do jego degradacji; 3) odprowadzanie ścieków z pralki szlauchem bezpośrednio na posesję.

Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r. orzekł o odmowie zobowiązania E. D. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie zmiany stanu wody na gruncie (działka nr [...]), położonym w [...] przy ul. [...]. Od tej decyzji P. T. wniósł odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2017 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie wszczętej na wniosek H. T. prowadzone było w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.). Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przeprowadził obszerne postępowanie dowodowe. W toku oględzin dokonanych na działce nr [...] w dniach 16 maja 2013 r., 29 października 2013 r., 12 czerwca 2014 r. i 30 września 2014 r. ustalono, że wody opadowe z budynku mieszkalnego na działce nr [...] odprowadzane są przez rury spustowe na teren nieruchomości. Na nieruchomości znajduje się studnia z betonowych kręgów przykryta drewnianym wieczkiem, położonym równo z wybetonowanym chodnikiem. Studnia położona jest w odległości 21,10 m od granicy z działką nr [...]. Woda ze studni służy do podlewania roślin, a nie do celów spożywczych. Nie stwierdzono, aby woda rozlewała się ze studni po powierzchni nieruchomości ani szlaucha do odprowadzania ścieków. W toku oględzin nie stwierdzono również zalania rabaty z kwiatami i krzewami urządzonej wzdłuż granicy działek nr [...] i [...]. Naturalne ukształtowanie terenu działki nr [...] i na rabacie kwiatowej wskazuje na spadek w kierunku ul. [...] przy nieznacznym wzniesieniu terenu przy ulicy. W toku oględzin dokonanych w dniu 24 listopada 2015 r. na działce nr [...] stwierdzono, że otwór, który znajdował się w cokole płotu od strony ul. [...], usytuowanego na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] został zasypany, nie funkcjonuje.

W sprawie wykonana została opinii przez biegłego L. K. (specjalista z zakresu geologii inżynierskiej i hydrogeologii), z której wynika, że powierzchnia badanego terenu nachylona jest w kierunku północnym i północno-zachodnim. Lokalną bazą drenażową jest rzeka [...] prowadząca wody przez obszar położony w odległości około 50 m na północ od opiniowanego terenu. Biegły wskazał, że przy intensywnych lub długotrwałych opadach dochodzi do gwałtownego spływu wody z pól uprawnych położonych na południe od analizowanego obszaru do rzeki [...]. Woda opadowa i roztopowa spływająca z działki nr [...] i działek położonych wyżej dopływa do budynku na działce nr [...] i betonowych podmurówek na granicy działek nr [...] i [...] oraz działek nr [...] i [...]. Biegły dokonał pomiarów geodezyjnych i na ich podstawie stwierdził podwyższenie powierzchni działki nr [...] w jej północno-zachodniej części. Obszar podwyższonego terenu ma powierzchnię około 35 m2. W granicy z działką nr [...] na wysokości budynku posadowionego na tej działce istnieje zagłębienie o pow. około 20 m2, w którym może gromadzić się woda. Biegły stwierdził, że w zagłębieniu tym gromadzi się woda opadowa i roztopowa. Niemniej jednak gromadzenie się wody opadowej i roztopowej dotyczy nie tylko zagłębienia przy budynku mieszkalnym posadowionym w granicy działki - woda gromadzi się w północno-zachodniej części działki nr [...] oraz północno-wschodniej części działki nr [...]. Łączna powierzchnia terenu z którego dochodzi do naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych wynosi 2980 m2. Natomiast woda spływająca z podwyższonego terenu działki nr [...] stanowi 1,16 % wody spływającej w kierunku granicy działek nr [...] i [...] i stanowi pomijalną ilość wody mogącej stagnować w obniżeniu istniejącym na działce nr [...]. Biegły podkreślił, że stagnowanie wody przy granicy działek nr [...] i [...] umożliwiają betonowe cokoły ogrodzenia działek. Poziom wody opadowej i roztopowej na obu działkach jest równy. Biegły uznał, że działalność właściciela działki nr [...] polegająca na podniesieniu powierzchni terenu przy jej granicy z ul. [...] nie spowodowała zmiany stanu wody na gruncie. Podniesienie terenu działki nr [...] nie spowodowało zmiany kierunku naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych do bazy drenażowej. Podniesienie powierzchni tej działki nie zmniejszyło możliwości retencji wód w jej granicach.

Organ odwoławczy wskazał, że z opinii biegłego niewątpliwie wynika, iż bezpośrednią przyczyną stagnowania wody na działkach nr [...] i [...] jest brak możliwości spływu wód do bazy drenażowej jaką jest rzeka [...]. Spływ wody uniemożliwiają betonowe podmurówki wykonane na granicy działek nr [...] i [...]. Biegły jednoznacznie wypowiedział się, że podwyższenie powierzchni działki w jej północno-zachodniej części nie spowodowało zmiany stanu wody na gruncie. Woda stagnująca na działkach nr [...] i [...] jest wodą, która w naturalny sposób spływa z terenów położonych wyżej w stosunku do analizowanych nieruchomości. Dalszy spływ wód do rzeki [...] uniemożliwiają podmurówki pod istniejącymi ogrodzeniami na granicach działek nr [...] z [...], [...] z [...], [...] z [...].

Kolegium ustaliło, że podmurówka miedzy działkami nr [...] i [...] została wykonana częściowo przez H. i T. T., a częściowo przez poprzedników Z. D. - J. I R. P. Kolegium podkreśliło, że istotą przedmiotowej sprawy było ustalenie, czy na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w tej sprawie nastąpiły zmiany w postaci podwyższenia terenu na powierzchni 35 m2, jednakże nie spowodowało to zmiany stanu wody na gruncie oraz kierunku spływu wód opadowych i roztopowych i tym samym nie doszło do naruszenia art. 29 Prawa wodnego. Także istniejące na działce nr [...] zagłębienie i stagnująca w nim woda nie powoduje zawilgocenia ścian budynku. Zdaniem Kolegium, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem właściciela nieruchomości nr [...], a szkodami wskazanymi przez H. T. W konsekwencji nie było podstaw do zobowiązania E. D. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Wyrokiem z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 946/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że postępowanie wykazało, że teren działki nr [...] został podniesiony w jej narożnej, północno-zachodniej części przez właściciela działki E. D., co dokumentują zdjęcia i ustalenia poczynione przez biegłego L. K. Na terenie działki nr [...] naprzeciwko budynku posadowionego na działce nr [...] znajduje się zagłębienie w gruncie. Na terenie działki nr [...] w okresach opadów atmosferycznych i roztopowych gromadzi się woda. Woda stagnująca na działce nr [...] pochodzi ze spływającej w sposób naturalny wody z terenów położonych wyżej w stosunku do tej działki. Nie jest to zatem wynik działania E. D. Biegły stwierdził też, że podniesienie gruntu przez E. D. ma marginalne znaczenie, ponieważ cofniecie się wody z tego kierunku w kierunku wzdłuż cokołu znajdującego się na granicy działek nr [...] i [...], to zaledwie 1,16 % spływającej wody, która nie przenika na działkę nr [...]. Biegły wskazał też, że to podwyższenie nie zmniejsza retencji wody przez grunt. Z treści opinii biegłego i opinii uzupełniających wynika, że woda gromadząca się w północno-zachodniej części działki nr [...] nie ma ujścia. Przeszkodę w spływie wody z tej działki stanowią betonowe podmurówki znajdujące się na granicy między działką nr [...] i [...] oraz wzdłuż ul. [...]. Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], że przeprowadzone w sprawie dowody nie wykazały, żeby E D. naruszała stosunki wodne na gruncie poprzez wylewającą się w sposób stały wodę ze studni, która z odległości ponad 21 m oddziaływałaby na grunt działki nr [...]. W trakcie oględzin nie stwierdzono też, ażeby E. D. za pomocą szlaucha odprowadzała nieczystości z pralki na grunt sąsiedni. Zasadniczą przyczyną uchylenia decyzji obu instancji było to, że zarówno Burmistrza Miasta [...], jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pominęli, że kluczowy problem ze stagnującą na działce nr [...] wodą opadową i roztopową bierze się z tego, iż woda ta nie znajduje ujścia z tej działki, a to spowodowane jest podmurówkami istniejącymi na tej działce od strony północno-zachodniej. W tym zakresie istotne znaczenie mogą mieć ustalenia poczynione w toku oględzin dokonanych w dniu 24 listopada 2015 r. na działce nr [...], w toku których stwierdzono, że otwór który znajdował się w cokole płotu od ul. [...], usytuowanego na działce nr [...] w 2003 r. został zabetonowany. Strony zgodnie wówczas stwierdziły, że otworem tym woda opadowa i roztopowa z działki nr [...] kierowała się w stronę rzeki [...]. Zdaniem Sądu, organy obu instancji orzekające w tej sprawie pominęły zasadniczą kwestię braku możliwości spływu wody opadowej i roztopowej z działki nr [...] w kierunku rzeki [...] jako bezpośredniej przyczyny stagnowania wody na tymże gruncie. Nie wyjaśniły, czy pierwotnie podmurówka działki nr [...] od strony ul. [...] zawierała otwór lub otwory odprowadzające wodę w kierunku rzeki [...], a jeżeli tak, to kto ten otwór (otwory) zlikwidował i czy było to działaniem osób trzecich w stosunku do E. D. jako obecnego właściciela działki nr [...], czy też E. D. lub osób działających na jej zlecenie. Nie wiadomo zatem, czy otwór (otwory) w podmurówce od strony ul. [...] na działce nr [...] zostały zlikwidowane i przez to wpłynęły na zmianę stanu wody (kierunku odpływu wody) na tym gruncie i czy na skutek tego zdarzenia wystąpiły jakiekolwiek szkody dla gruntu sąsiedniej działki nr [...].

Decyzją z [...] lutego 2018 r. Burmistrz Miasta [...] odmówił zobowiązania E. D. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie zmiany stanu wody na gruncie (działka nr ewid. [...]) położonym w [...] przy ul. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r., utrzymując w mocy decyzję z [...] lutego 2018 r. stwierdziło, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego można stwierdzić, że w niniejszej sprawie nastąpiły zmiany w postaci podwyższenia terenu na powierzchni 35 m2, co nie spowodowało jednak zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku spływu wód opadowych i roztopowych i tym samym nie doszło do naruszenia art. 29 Prawo wodne. Również istniejące na działce nr [...] zagłębienie oraz stagnująca w nim woda nie powodują zawilgocenia ścian budynku. Natomiast odnośnie likwidacji otworu istniejącego w podmurówce ogrodzenia działki nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że jego zamurowania dokonał Z. D. Czynność ta miała negatywny wpływ na stosunki wodne na objętych postępowaniem działkach, gdyż zablokowała możliwość spływu wód opadowych i roztopowych z powierzchni działki nr [...], co mogło powodować zwiększenie stagnowania wody. Jednakże w uzupełniającym postępowaniu dowodowym ustalono, że przedmiotowy otwór został przywrócony w kwietniu 2018 r. i w ocenie biegłego (zgodnie z opinią z grudnia 2018 r.), umożliwi spływ wód opadowych i roztopowych z powierzchni działki nr [...]. Tym samym, jakkolwiek likwidacja otworu w podmurówce wpłynęła negatywnie na stosunki wodne na gruncie, to jednak ponowne wykonanie tego otworu przywróciło możliwość spływu wody i wskazany negatywny wpływ na stosunki wodne ustąpił. Brak jest zatem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem właściciela nieruchomości nr [...], a szkodami wskazanymi przez wnioskodawczynię. Tym samym nie było podstaw do zobowiązania E. D. do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Skargę na decyzję z [...] stycznia 2019 r. wniósł P. T., zarzucając naruszenie:

art. 7, 8, 9, 10 i 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym nie ustalenie stanu wód na gruncie sprzed wykonania podwyższenia terenu, wykonanie nowego otworu w cokole powyżej podwyższonego terenu, przez co woda z nieruchomości nie ma możliwości spływu, wykopania niecki wzdłuż budynku mieszkalnego skarżącego, odmowa przesłuchania świadka J. A., obecnej podczas oględzin na istotne dla sprawy okoliczności, nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zgromadzonych materiałów dowodowych, prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów, braku powołania nowego biegłego z uwagi na liczne zastrzeżenia do sporządzanych opinii, brak wyłączenia od sprawy M. S. z uwagi na podejrzenie o stronniczość i brak rzetelności w rozpatrzeniu tej sprawy oraz przeprowadzanie wizji w sposób pozorny;

art. 80 i art. 81 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, pominięcie części materiału dowodowego, pominięcie wyjaśnień, zastrzeżeń i zarzutów skarżącego do wykonanych opinii biegłego oraz braku wszechstronnej analizy dowodów zebranych w sprawie, pozostawienie bez rozpatrzenia pisma skarżącego z dnia 26 stycznia 2019 r. zawierającego istotne zastrzeżenia do prowadzonego postępowania i mającego wpływ na wynik sprawy;

art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, braku odniesienia do kwestii i zastrzeżeń podnoszonych przez skarżącego;

art. 138 § 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji podczas gdy decyzja powyższa została wydana z naruszeniem przepisów postępowania;

art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego wadliwie stanu faktycznego i w konsekwencji uznanie, że nie doszło do szkodliwych zmian stanu wody na przedmiotowych nieruchomościach i bezpodstawną odmowę nakazania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez obniżenie terenu działki nr [...] od ul. [...], (róg działki) udrożnienie zabetonowanego otworu w cokole na działce nr [...] od strony ul. [...] w taki sposób, aby spełniał swoją pierwotną rolę tj. umożliwiał spływ wody z przedmiotowej nieruchomości, podniesienie terenu wzdłuż budynku mieszkalnego skarżącego na działce nr [...] do stanu pierwotnego, nakazanie nałożenia kręgu i pokrywy na studni oraz zabezpieczenia i uszczelnienia studni i terenu wokół niej przed wylewaniem się wody ze studni w kierunku nieruchomości skarżącego, wykonania urządzeń zapobiegających stagnacji wody pod budynkiem mieszkalnym skarżącego.

Podnosząc takie zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podnoszone w niej zarzuty są trafne.

Przede wszystkim należy wskazać, że sprawa jest rozpoznawana po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2017 r. IV SA/Wa 946/17, którym Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2017 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] marca 2016 r. Wyrok z 17 czerwca 2017 r. zawiera ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe postępowanie było przedmiotem zaskarżenia, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tym samym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę na decyzję z [...] stycznia 2019 r., jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku z 17 czerwca 2017 r. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawsze są powiązane z określonymi istotnymi okolicznościami sprawy. Wykładnia prawa i stosowanie prawa są dokonywane w konkretnej sprawie, której dokonuje sąd, a przedmiot sprawy wyznaczają jej okoliczności faktyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia z 17 czerwca 2017 r. zajął jednoznaczne stanowisko, że organu obu instancji nie wyjaśniły zasadniczej w tej sprawie kwestii braku możliwości spływu wody opadowej i roztopowej z działki nr [...] w kierunku rzeki [...] jako bezpośredniej przyczyny stagnowania wody na gruncie. W ocenie Sądu wymagało wyjaśnienia, czy otwór (otwory) w podmurówce od strony ul. [...] na działce nr [...] zostały zlikwidowane i przez to wpłynęły na zmianę stanu wody (kierunku odpływu wody) na tym gruncie i czy na skutek tego zdarzenia wystąpiły jakiekolwiek szkody dla gruntu sąsiedniej działki nr [...].

Tymczasem, jakkolwiek organy obu instancji podejmowały liczne czynności dowodowe (wielokrotne oględziny, także z udziałem biegłego) i zgromadził obszerny materiał dowodowy (zdjęcia, opinia biegłego, kilkukrotnie uzupełniania), to w praktyce organ odwoławczy nie dokonał prawidłowej oceny tego materiału dowodowego, w kontekście bezpośredniej przyczyny stagnowania wody i znaczenia usunięcia otworu w podmurówce przez Z. D. Organ odwoławczy, powołując się na uzupełniającą opinię biegłego z 2 grudnia 2018 r., stwierdził, że jakkolwiek likwidacja otworu w podmurówce wpłynęła negatywnie na stosunki wodne na gruncie, to jednak ponowne wykonanie tego otworu przywróciło możliwość spływu wody i wskazany negatywny wpływ ustąpił. Organ odwoławczy pomija jednak całą treść opinii z 2 grudnia 2018 r. (k. 388 akt administracyjnych, segregator 4). W opinii tej biegły stwierdził, że likwidacja otworu w podmurówce doprowadziła do sytuacji, w której woda opadowa i roztopowa pochodząca z działki [...] nie mogła spłynąć do lokalnej bazy drenażowej tj. rzeki [...]. Nie było możliwości spłynięcia wód z działki [...] i [...]. Doszło do stagnowania wód w granicach obu nieruchomości (pkt 1 opinii). Ponadto biegły wskazał, że istniejący aktualnie otwór w podmurówce ogrodzenia działki nr [...] umożliwi spływ wód opadowych i roztopowych z powierzchni działki nr [...]. Przy czym biegły podkreślił, że nie zostaną przywrócone warunki spływu wód z okresu poprzedzającego likwidację wcześniejszego otworu w podmurówce (pkt 2 opinii), a także co szczególnie istotne biegły stwierdził, że woda na przedmiotowych nieruchomościach nie będzie stagnowała po spełnieniu zaleceń zawartych w Uzupełnieniu do opinii z 20 stycznia 2018 r. Z tego zaś uzupełnienia wynika, że w celu uniknięcia stagnowania wody na nieruchomościach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] należy wykonać następujące prace: "1. W podmurówce wykonanej na granicy działek [...] i [...] przy granicy z działką [...] należy wykonać otwór o średnicy co najmniej 75 mm. Otwór ten należy wykonać tak aby jego najniższy element znajdował się na rzędnej aktualnej powierzchni terenu w miejscu wykonania otworu w podmurówce. 2. W podmurówce wykonanej na granicy działek [...] i [...] przy granicy z działka [...] należy wykonać otwór o średnicy co najmniej 75 mm. Otwór ten należy wykonać tak aby jego najniższy element znajdował się na rzędnej aktualnej powierzchni fragmentu działki u zbiegu działek [...], [...], [...]. Miejsce otworów w podmurówkach które umożliwiają spływ wody do lokalnej bazy drenażowej przedstawiono na załączniku niniejszej opinii. 3. W związku z tym, że projektowana w punkcie 2 instalacja znalazłaby się poniżej aktualnej powierzchni działki [...], w granicach działki [...] przy granicy z działką [...] należy wykonać rów o szerokości 0,2 m. Najniższy element rowu (jego dno) powinien znaleźć się na rzędnej powierzchni działki [...] przylegającej do działki [...]. Przebieg rowu (wykopu) przedstawiono na zał. 2 niniejszej opinii." Natomiast z protokołu oględzin dokonanych w dniu 22 listopada 2017 r. oraz załączonej do niego dokumentacji zdjęciowej wynika, że w cokole ogrodzenia działki o nr ew. [...] od ul. [...] stwierdzono otwór o średnicy 2 cm, który jest wykonany 7 cm nad poprzednim otworem, który był zlokalizowany bezpośrednio przy powierzchni gruntu, a obecnie jest zamurowany. Wszystko to wskazuje, że nowopowstały otwór w podmurówce nie spełnia wymogów, określonych w opinii z 20 stycznia 2018 r. dotyczących działki nr [...], w szczególności nowy otwór ma znacznie mniejszą niż zalecana średnicę i nie jest zlokalizowany na rzędnej aktualnej powierzchni terenu. W konsekwencji nie można przyjąć, że woda nie będzie stagnowała na przedmiotowych nieruchomościach. Nie znajduje zatem oparcia w materiale dowodowym stanowisko organu odwoławczego, że ponowne wykonanie otworu w podmurówce przywróciło możliwość spływu wody z działki nr [...] i negatywny wpływ na stosunki wodne likwidacji pierwotnego otworu ustąpił.

Przepisy art. 7 i 77 § 1 K.p.a. nakładają na organy obowiązek dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Prowadząc postępowanie, organ ma obowiązek kierować się zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., zatem podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego służą dowody, które organ zobowiązany jest nie tylko zebrać w sposób wyczerpujący, ale w taki sam sposób je rozpatrzyć. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Warunki te nie zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Organ odwoławczy nie odniósł się całej treść opinii z 2 grudnia 2018 r. oraz z 20 stycznia 2018 r. oraz protokołu oględzin z 22 listopada 2017 r., które powinny być łącznie przeanalizowane i ocenione odnośnie możliwość spływu wody z działki nr [...].

Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że organy administracji naruszyły art. 153 P.p.s.a. oraz art. 7 i 80 K.p.a. w kontekście dokonania oceny, czy na skutek likwidacji otworu w podmurówce od strony ul. [...] na działce nr [...] nastąpiła zmiana stanu wody na tym gruncie i na skutek tego zdarzenia wystąpiły szkody dla gruntu sąsiedniej działki nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że zamurowanie otworu w podmurówce ogrodzenia działki nr [...] miało negatywny wpływ na stosunki wodne na objętych postępowaniem działkach, ale jednocześnie przyjął, opierając się na jednym zdaniu z opinii z 2 grudnia 2018 r., że w związku z wykonaniem nowego otwór w podmurówce ogrodzenia działki nr [...], będzie możliwy spływ wód opadowych i roztopowych z działki o nr ew. [...] i negatywny wpływ likwidacji wcześniejszego otworu w podmurówce ustąpił. Takie ustalenie nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo ustaliło, że przeprowadzone w sprawie dowody nie wykazały, żeby E. D. naruszała stosunki wodne na gruncie poprzez wylewającą się w sposób stały wodę ani aby za pomocą szlaucha odprowadzała nieczystości z pralki na grunt sąsiedni. Na zmianę stosunków wodnych na gruncie oraz kierunku spływu wód opadowych i roztopowych nie wpłynęło także podwyższenie terenu na powierzchni 35 m2. W tym zakresie zarzuty skargi nie są trafne. Nie doszło również do naruszenia art. 7, 9, 9, 10 i 77 § 1 K.p.a. poprzez nieprzesłuchanie J. A., niepowołanie nowego biegłego oraz brak wyłączenia od rozpatrzenia sprawy M. S., a także przeprowadzenie wizji w sposób pozorny.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze weźmie pod uwagę wskazane wyżej okoliczności, w szczególności dokona ponownej oceny i analizy wniosków wynikających z opinii z 2 grudnia 2018 r. łącznie z opinią z 20 stycznia 2018 r. oraz protokołu oględzin dokonanych w dniu 22 listopada 2017 r.