Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 573/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58, 59
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 317, 318
journal: Dz.U. 2019 poz 1396
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi G. spółki z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz G. spółki z o.o. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Marszałek Województwa [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] - powołując się na art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U z 2018 r., poz. 799 ze zm. – określanej dalej jako u.p.o.ś.) - odmówił G. sp. z o.o. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków do wód w I kwartale 2005 r.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że powyższa spółka pismem z dnia [...] grudnia 2015 r., nadanym w dniu 12 stycznia 2016 r., następnie doprecyzowanym w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r., zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków do wód w I kwartale 2005 r. Strona zaznaczyła, że ustawa z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2015 r., poz. 2278 – określana dalej jako u.z.u.p.o.ś). została opublikowana 30 grudnia 2015 r. Z uwagi na okres świąteczno-noworoczny i dodatkowy dzień wolny od pracy 6 stycznia 2016 r. dopiero w dniu 7 stycznia 2016 r. strona mogła się dowiedzieć i faktycznie dowiedziała się o publikacji zmiany ustawy, jak również o jej treści. Niezwłocznie po pozyskaniu wiedzy w tym zakresie strona złożyła wniosek o odroczenie podwyższonej opłaty do dnia [...] grudnia 2018 r. i wniosek ten wysłała w dniu 12 stycznia 2016 r. W ocenie spółki uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a zatem zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a., podkreślając, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, jak również strona dopełniła czynności, dla której był określony termin, to jest złożyła wniosek o odroczenie opłaty podwyższonej. W odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] czerwca 2018 r. dotyczące wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy datowaniem wniosku na dzień [...] grudnia 2015 r. a twierdzeniem, że dopiero 7 stycznia 2016 r. strona mogła się dowiedzieć o publikacji u.z.u.p.o.ś. spółka wskazała, że wniosek został faktycznie sporządzony w dniu 7 stycznia 2016 r. i antydatowany na dzień [...] grudnia 2015 r. Jako uzasadnienie tego faktu wyjaśniono, że osoby przygotowujące wniosek uważały, że wówczas będzie uznane, ze wniosek został złożony w terminie.

Organ I instancji dokonując oceny powyższego wniosku spółki wskazał, że odroczenie terminu zapłaty opłaty podwyższonej następuje na wniosek, który powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinna być ona uiszczona (art. 318 ust. 1 u.p.o.ś.). Następnie przytoczył art. 58 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z jej wniesieniem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W kontekście powyższych regulacji termin wyznaczony dla dokonania przez stronę wniesienia przedmiotowego wniosku upływał w dniu 31 grudnia 2015 r. z uwagi na wydaną przez Marszałka Województwa [...] decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. znak: [...] o odroczeniu do końca 2015 r., opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków w I kwartale 2005 r., zmienioną decyzją znak: [...] z dnia [...] marca 2010 r.

Zdaniem organu I instancji zmiana terminu odroczenia wprowadzona u.z.u.p.o.ś nie mogła być dla strony elementem zaskoczenia bowiem to między innymi na interwencję Gminy [...] - inwestora przedsięwzięcia wynikającego z art. 317 ust. 1a p.o.ś. - skierowaną do resortu środowiska został wydłużony termin odraczania opłat podwyższonych. Wnioskodawca jest natomiast spółką prawa handlowego ze 100 procentowym udziałem gminy [...] ze statusem miejskim (dane z KRS - numer [...]). Zmiana przepisów poprzedzona była również podjęciem uchwały Zarządu Zrzeszenia Gmin Województwa [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w sprawie przyjęcia stanowiska dotyczącego potrzeby wydłużenia okresu działania krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych jako podstawy prawnej do odraczania opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska poza rok 2015 lub przyjęcia innych rozwiązań prawnych dających możliwość dalszego odraczania tych opłat, a to w konsekwencji stanowiska Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie braku prawnych możliwości odraczania opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska po roku 2015 w odniesieniu do przedsięwzięć ujętych w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych.

Mając na względzie zebrany materiał dowodowy oraz orzecznictwo organ I instancji uznał, że strona nie spełniła wszystkich przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., tzn. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła wskazana na wstępie spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności podwyższonej za odprowadzanie ścieków do wód w I kwartale 2005 r.

W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, że nietrafna jest ocena Marszałka Województwa, że zmiana terminu odroczenia wprowadzona u.z.u.p.o.ś nie mogła być dla strony elementem zaskoczenia. Prawdą jest bowiem, że odwołująca spółka lobbowała za wprowadzeniem zmian w prawie, umożliwiających dalsze odraczanie płatności opłat podwyższonych, jednakże w jakikolwiek sposób nie była informowana o przebiegu prac legislacyjnych w przedmiotowej sprawie. Podkreślono również, że czas w jakim procedowano nad uchwaleniem nowelizacji ustawy (ostatnie dni grudnia i wielość dni wolnych od pracy, przypadających w tym okresie - święta Bożego Narodzenia, Nowy Rok, dodatkowy dzień wolny od pracy 6 stycznia 2016 r.) powodował, że informacje o uchwaleniu nowych przepisów pojawiały się z opóźnieniem. Strona podkreśliła również, że ogłoszenie o uchwaleniu u.z.u.p.o.ś pojawiło się na stronach internetowych Kancelarii Sejmu dopiero 30 grudnia 2015 r. (Senat przyjął nowelizację 24 grudnia 2015 r., a tekst ustawy został przekazany do podpisu Prezydenta dopiero po świętach Bożego Narodzenia - w dniu 28 grudnia 2015 r.). Wszystkie powyższe okoliczności spowodowały, że pracownicy odwołującego weryfikując w dniu 28 grudnia 2015 r. (poświąteczny poniedziałek) na stronie publikacyjnej dziennika ustaw informacje, czy ustawa nowelizacyjna została opublikowana, takiej informacji nie mogli znaleźć. W ocenie odwołującej - uwzględniając prawidłową technikę legislacyjną - vacatio legis wprowadzanych przepisów powinno wynosić minimum 14 dni. Stąd też uprawnione i uzasadnione było przeświadczenie skarżącego, że skoro zweryfikowano brak ogłoszenia w dzienniku ustaw 28 grudnia 2015 r. to w ciągu następnych 14 dni nowe przepisy nie mogą wejść w życie. Kolejna weryfikacja publikacji została dokonana 7 stycznia 2016 r. (w międzyczasie wystąpiły kolejne dwa wolne dni od pracy, tj. piątek 1 stycznia 2016 r. i środa 6 stycznia 2016 r.), w wyniku czego "w dniu 11 stycznia 2016 r." został nadany do organu I instancji wniosek o odroczenie opłaty podwyższonej. W związku z powyższym - zdaniem spółki - należało uznać, że przedmiotowy wniosek został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jak również strona dopełniła czynności, dla której określony był termin. Wobec powyższego spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a.

Dodatkowo odwołująca wskazała, że oceniając spełnienie warunków z art. 58 k.p.a. nie można abstrahować od celu i funkcji wejścia w życie nowelizowanych przepisów. Jak bowiem czytamy w uzasadnieniu ustawy nowelizującej: "Polska zgodnie z zapisami Traktatu Akcesyjnego powinna spełnić wymagania dotyczące systemów kanalizacji i oczyszczalni ścieków komunalnych, wynikające z dyrektywy Rady 91/271/EWG, od dnia 1 stycznia 2016 r. Podstawą prawną naliczania kar za korzystanie ze środowiska przez podmiot prowadzący instalację służącą do oczyszczania ścieków komunalnych jest art. 317 ust. 1a u.p.o.ś. Ponoszenie podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska w odniesieniu do małych gmin, dla których realizacja zadania mającego na celu osiągnięcie efektu ekologicznego, pomimo dofinansowania ze środków unijnych, była i jest zadaniem przerastającym ich możliwości finansowe, może znacząco utrudnić realizację planowanych bądź rozpoczętych inwestycji. W związku z planowanymi do realizacji inwestycjami po 2015 r. oraz z potrzebami ich wykonania przez jednostki samorządu terytorialnego proponuje się wprowadzenie zmian legislacyjnych wydłużających okres odroczenia pobierania podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska w odniesieniu do gospodarki wodno-ściekowej w u.p.o.ś. Nowelizacja art. 317 ust. 1a u.p.o.ś. dotyczy zmiany terminu odroczenia płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar oraz jest ujęte w aktualizacji krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, zostanie zrealizowane w terminie do [...] grudnia 2018 r. Dokonanie zmiany w u.p.o.ś. umożliwi zakończenie przez gminy poczynionych inwestycji oraz nie będzie skutkować dodatkowym obciążeniem finansowym podmiotów realizujących przedmiotowe przedsięwzięcia. Przepis art. 2 projektu ustawy pozwoli na wydanie przez właściwy organ decyzji o umorzeniu płatności podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska podmiotom, które zrealizowały przedsięwzięcia w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków w terminie do dnia [...] grudnia 2015 r., czyli na podstawie przepisów dotychczasowych. Zmiana legislacyjna odnosząca się do podmiotów, które zrealizowały przedsięwzięcia w terminie do dnia [...] grudnia 2015 r. stanowić będą dalszą motywację podmiotów do podjęcia działań w zakresie ochrony środowiska".

W ocenie strony zacytowane wyżej uzasadnienie projektu u.z.u.p.o.ś. jasno wskazuje, że celem nowelizacji przepisów u.p.o.ś. było umożliwienie zobowiązanym podmiotom korzystającym ze środowiska przeprowadzenia finalnej realizacji inwestycji, zapewniających usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat. W świetle powyższego, całkowicie absurdalnym byłoby przyjęcie, że w związku z trybem uchwalania powyższych zmian i niezachowanie prawidłowego vacatio legis, podmioty uprawnione miałyby możliwość skorzystania ze swych uprawnień tylko w dniu 31 grudnia 2015 r. Takie rozumowanie jest całkowicie przeciwstawne akceptowanej powszechnie idei racjonalnego prawodawcy. To przecież w związku z koniecznością zapewnienia podmiotom korzystającym ze środowiska możliwości zakończenia inwestycji ustawodawca zdecydował się na odstąpienie w stosunku do przedmiotowej nowelizacji ustawy od zastosowania minimalnego okresu vacatio legis (14 dni). W związku z powyższym trudno jest zakładać, że wolą ustawodawcy było dodatkowe sankcjonowanie tych podmiotów, które w tym konkretnym dniu (31 grudnia 2015 r.) nie sporządziły i nie złożyły stosownego wniosku o zmianę ostatecznych decyzji. Odwołująca wskazała również, że organ I instancji nie wskazał wyraźnie na jakiej podstawie uznał, że przyczyny niedochowania terminu podane przez stronę są niewystarczające do pozytywnego załatwienia wniosku.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcz, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Kolegium odwołało się do poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Poznaniu z 2 kwietnia 2009 r., II SA/Po 952/09, zgodnie z którym zachowanie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty, o którym mowa w art. 318 ust. 1 u.p.o.ś., jest warunkiem materialnoprawnym odroczenia płatności. Następnie przytoczyło przepisy art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zaznaczając, iż strona wskazała, iż z uwagi na okres świąteczno-noworoczny i dodatkowy dzień wolny od pracy (6 stycznia 2016 r.) mogła się dowiedzieć o publikacji u.z.u.p.o.ś dopiero w dniu 7 stycznia 2016 r., natomiast wniosek złożyła w urzędzie pocztowym w dniu 12 stycznia 2016 r., a więc pięć dni po terminie, w którym jej zdaniem ustała przyczyna uchybienia terminowi. W kontekście powyższego organ odwoławczy uznał, iż strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu, w którym strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi. Jednocześnie z wniesieniem wniosku została dopełniona czynność, dla której określony był termin.

Kolegium stwierdziło, że ogłoszenie o uchwaleniu ustawy nowelizującej pojawiło się na stronach internetowych Kancelarii Sejmu w dniu 30 grudnia 2015 r. Pomimo tego, że pracownicy Spółki mieli możliwość zapoznania się z treścią tej ustawy zarówno w dniu 30, jak i 31 grudnia 2015 r., a następnie w kolejnych dniach roboczych, tj. 4 i 5 stycznia 2016 r. W ocenie Kolegium, w tym stanie rzeczy trudno mówić, że dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas aż do wniesienia wniosku, a skarżącemu nie można przypisać jakiejkolwiek winy w zakresie uchybienia terminowi do złożenia wniosku.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyło G. sp. z o.o., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

– art. 6 k.p.a. przez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego wskazanych poniżej,

– art. 7 k.p.a. przez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz brak uwzględnienia w rozstrzygnięciu postanowienia słusznego interesu skarżącego i interesu społecznego, wynikające z braku jakiegokolwiek odniesienia się organu do zarzutów skarżącego dotyczących wpływu niewłaściwego procesu legislacyjnego na sytuację prawną skarżącego,

– art. 7a § 1 k.p.a. przez rozstrzyganie przez organ wątpliwości co do treści normy prawnej, wyrażonej w art. 58 § 1 k.p.a. (z uwzględnieniem specyficznej sytuacji związanej z procesem uchwalania nowelizowanych przepisów u.p.o.ś.) na niekorzyść strony,

– art. 8 § 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób łamiący zasadę budzenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

– art. 11 k.p.a. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów skarżącego, podnoszonych w zażaleniu na postanowienie Marszałka Województwa,

– art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, polegające na niezasadnym przyjęciu, że skarżący musiał mieć świadomość o przyjęciu nowelizacji przez Sejm i Senat oraz przekazaniu jej do podpisu Prezydentowi, podczas gdy prawidłowe rozpatrzenie materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie powinno prowadzić do odmiennych wniosków.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu administracji publicznej na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, powielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie pełnomocnicy stron podtrzymali stanowiska zawarte odpowiednio w skardze i w odpowiedzi na skargę, przy czym pełnomocnik skarżącej dodatkowo podkreślił, że spółka zatrudnia jedynie jedenastu pracowników, w tym jedynie trzech wykonuje czynności administracyjne, tj. prezes oraz dwie księgowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie ich wydania.

Niesporne jest, iż skarżąca spółka obowiązana była do ponoszenia opłaty podwyższonej za wprowadzania ścieków do wód w I kwartale 2005 r. w wysokości 2.481,52 zł, której płatność decyzją Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] została odroczona do [...] września 2009 r. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. Marszałek Województwa zmienił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. w ten sposób, że w miejsce daty określającej termin odroczenia opłaty podwyższonej z tytułu odprowadzania ścieków w I kwartale 2005 r. ustalono nowy termin do dnia [...] grudnia 2015 r. Odroczenie terminu płatności powyższej opłaty nastąpiło na podstawie art. 317 ust. 1 u.p.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania wyżej wymienionej decyzji. Natomiast wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej stanowiącej przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie strona skarżąca złożyła w związku z uchwaleniem u.z.u.p.o.ś, która zgodnie z brzmieniem art. 4 weszła w życie w dniu 30 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 1 u.z.u.p.o.ś. art. 317 ust. 1 a u.p.o.ś. otrzymał brzmienie: "Termin płatności opłaty za korzystanie środowiska i administracyjnej kary pieniężnej odracza się także na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyny ponoszenia podwyższonych opłat lub kar, jest ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych, o których mowa w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, i zostanie zrealizowane w terminie do dnia [...] grudnia 2018 r."

Zgodnie z art. 318 ust. 1 u.p.o.ś. wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien być złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone. Natomiast w ust. 3 tegoż artykułu ustawodawca wskazał co wniosek taki powinien zawierać. Z analizy powyższych przepisów wynika, że jednym z warunków skutecznego złożenia wniosku, zobowiązującym właściwy organ do merytorycznego jego rozpatrzenia jest złożenie go w określonym terminie. Z uwagi na fakt, że stronie skarżącej zgodnie ze wspomnianą decyzją Marszałka Województwa odroczono termin płatności opłaty podwyższonej do dnia [...] grudnia 2015 r., termin do skutecznego złożenia wniosku o kolejne odroczenie jej płatności na podstawie art. 317 ust. 1a u.p.o.ś. zgodnie z art. 318 ust. 1 u.p.o.ś. upływał z dniem 31 grudnia 2015 r. (ostatni dzień do złożenia wniosku).

W niniejszej sprawie wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej na podstawie art. 317 ust. 1a u.p.o.ś. skarżąca spółka nadała w urzędzie pocztowym w dniu 12 stycznia 2016 r., a więc po upływie terminu wynikającego z art. 318 ust. 1 u.p.o.ś. Jednocześnie spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej powołując się na art. 58 k.p.a.

Kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma charakter prawny terminu określonego w art. 318 ust. 1 u.p.o.ś. Stanowisko Kolegium w tym zakresie jest niekonsekwentne. Z jednej bowiem strony organ odwołuje się do poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Poznaniu z 2 kwietnia 2009 r., II SA/Po 952/09, zgodnie z którym zachowanie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, o którym mowa w art. 318 ust. 1 u.p.o.ś., jest warunkiem materialnoprawnym odroczenia płatności, a więc jest terminem materialnoprawnym, który nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a. Z drugiej strony organ odwoławczy dokonał oceny zasadności wniosku skarżącego o przywrócenie terminu tak jak byłoby to termin procesowy, co zresztą pozostaje w zgodzie ze stanowiskiem i zaleceniami wynikającymi z decyzji tego organu z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], uchylającej decyzję Marszałka Województwa odmawiającej odroczenia opłaty podwyższonej do [...] grudnia 2018 r.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że termin ten ma charakter procesowy i co za tym idzie może podlegać przywróceniu na zasadach określonych w art. 58 i n. k.p.a. Stanowisko to znajduje oparcie w dominującej linii orzeczniczej sądów administracyjnych i doktrynie (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2011 r., II OSK 1729/10 z glosą aprobującą M. Barana, PPOŚ.2015.1.273, K. Gruszecki, U.p.o.ś. Komenatrz, Lex 2016, t. 6 do art. 6, B. Draniewicz, Odraczanie, zmniejszanie oraz umarzanie podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych, PUG.2006.2.19). Zostało również zaaprobowane przez tutejszy sąd (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 kwietnia 2019 r., II SA/Go 51/19 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 czerwca 2019 r., II SA/Go 94/19). Z wielu argumentów przemawiających za tym stanowiskiem na wyróżnienie zasługują te, które odnoszą się do skutków prawnych związanych z wnioskiem. Jak się podkreśla za przyjęciem, że rozważany termin jest terminem procesowym przemawiają względy pragmatyczne, pozwalające na uelastycznienie reguł prowadzenia postępowania administracyjnego w omawianej kategorii spraw, co może wpłynąć na poprawę stanu środowiska, gdyż zwiększy się szansę na realizację przedsięwzięć usuwających przyczynę wymierzenia opłaty podwyższonej. Przyczynić się może zatem do realizacji celów ustawy.

Zwrócić również należy, że sytuację prawną strony determinuje osobliwy tryb wprowadzenia zmiany polegającej na możliwości kolejnego odroczenia terminu płatności opłaty. Mianowicie z kalendarza prac legislacyjnych wynika, że projekt nowelizacji został złożony do Sejmu 7 grudnia 2015 r. Sejm uchwalił powyższą ustawę w dniu 16 grudnia 2015 r., a Senat RP przyjął ją bez poprawek w dniu 24 grudnia 2015 r. Prezydent RP podpisał ustawę w dniu 28 grudnia 2015 r., która została następnie opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 29 grudnia 2015 r., a weszła w życie w dniu 30 grudnia 2015 r. Zgodnie z tą nowelizacją podmioty zainteresowane prolongatą płatności podwyższonej opłaty za odprowadzanie ścieków miały zatem bardzo krótki okres, a mianowicie do 31 grudnia 2015 r. na złożenie stosowanego wniosku.

Stan ten należy ocenić w aspekcie konstytucyjnych wymogów stawianych prawodawcy i procedurze stanowienia powszechnie obowiązującego prawa w szczególności w kontekście poszanowania wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego. Jedną z zasad wyprowadzanych ze wskazanego przepisu jest zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, z której to wynika między innymi obowiązek ustawodawcy, jak i innych podmiotów biorących udział w tworzeniu prawa, umożliwienia adresatowi danej normy prawnej racjonalnego planowania przyszłych działań. Przyjęcie materialnego charakteru terminu oznaczałoby, że ustawodawca swoim działaniem w niniejszej sprawie wykreował taki stan prawny, w którym realna możliwość skorzystania z uprawnienia do odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej, a więc de facto istnienia określonego prawa ograniczała się do na tyle krótkiego czasu, że podmioty mogące potencjalnie skorzystać z określonego uprawnienia, w praktyce nie były do tego zdolne.

Z tych względów należało podzielić pogląd, że termin określony w art. 318 ust. 1 u.p.o.ś. jest terminem procesowym, do którego ma zastosowanie instytucja przywrócenia terminu określona w art. 58 k.p.a. Tylko bowiem takie stanowisko zapewnia większości podmiotów takich jak skarżąca spółka możliwość realnego skorzystania z uprawnienia do ubiegania się o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, o którym mowa w art. 317 u.p.o.ś. Powyższe uwagi determinują nie tylko ocenę charakteru prawnego terminu określonego w art. 318 ust. 1 u.p.o.ś., ale również ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Sąd nie podziela argumentacji organów obu instancji dotyczących konieczności monitorowania prac legislacyjnych przez jednostki i wywodzenia z tego obowiązku negatywnych dla jednostki konsekwencji prawnych. Taki obowiązek nie wynika z przepisów obowiązującego prawa, w szczególności zaś Konstytucji. Co więcej utrzymywanie takiego poglądu godzi w prawa obywatelskie i zasady demokratycznego państwa prawa.

Przypomnieć należy kilka podstawowych zasad w tej materii. Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1523 ze zm.) akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Natomiast w uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym (art. 4 ust. 2 wskazanej ustawy).

Generalnie zatem vacatio legis powinno być tak dobrane, by zapewnić adresatowi normy prawnej odpowiednią ilość czasu na zapoznanie się z treścią nowych regulacji i podjęcie działania, które umożliwi przystosowanie się do nich. W każdym przypadku długość vacatio legis musi być dostosowana do treści ustanowionej regulacji oraz możliwości pokierowania swoimi sprawami przez jej adresatów (por. wyroki TK z dnia 25 marca 2003 r., U 10/01, OTK-A 2003/3/23 i 4 stycznia 2000 r., K 18/99, OTK 2000/1/1). Pamiętać też należy o tym, że przyjmuje się, że wyznaczony przez art. 4 ust. 1 ustawy 14-dniowy okres vacatio legis jest "minimalnym standardem" (por. wyrok TK z dnia 10 grudnia 2002 r., K 27/02, OTK-A 2002/7/92 oraz wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 15 kwietnia 2014 r., II SA/Bd 255/14 i WSA w Gliwicach z dnia 21 maja 2018 r., I SA/Gl 348/18).

Jeśli zatem okres wejścia w życie przepisów jest krótszy niż 14 dniowy wymaga to szczególnego uzasadnienia. Jakie ważne interesy państwa wymagały skrócenia okresu vacatio legis do jednego dnia z treści u.z.u.p.o.ś. nie da się wyczytać. Ponadto przyjęcie, że zainteresowani mają tak krótki okres, jaki wystąpił w niniejszej sprawie, na złożenie wniosku prowadzi do ich nieuprawnionego zróżnicowania. Podmioty posiadające wiedzę specjalną, odpowiednie środki lub infrastrukturę, lub lepiej zorientowane lub obeznane z meandrami współczesnej legislacji stają się uprzywilejowane. Godzi to w równość adresatów prawa, nawet jeśli przedmiotem regulacji jest uprawnienie (przywilej). Skutkiem naruszenia obowiązku ustanawiania "odpowiedniego" vacatio legis jest sprzeczność danego przepisu z art. 2 Konstytucji RP (por. G. Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016, tezy do art. 4).

W przedstawionej perspektywie, z uwagi na specyfikę wniosku i jego skomplikowany charakter, wielość wniosków w tym przedmiocie oraz ilość pracowników biurowych skarżącej spółki (w dacie składania wniosku skarżąca dysponowała kadrą jedenastu pracowników z czego tylko trzech było pracownikami biurowymi) należy uznać, że strona winna mieć nie tylko prawo do przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, ale również możliwość jego odpowiedniego przygotowania. Mając na względzie stan faktyczny sprawy i jej okoliczności oraz posiłkując się odwołaniem do standardowego terminu vacatio legis, który zapewnia stronie możliwość uzyskania wiedzy o obowiązującym prawie i zarazem przygotowania wniosku, w ocenie Sądu zachowany został w niniejszej sprawie 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a także skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

W konsekwencji powyższego Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 58 § 1, art. 80 k.p.a., przy uwzględnieniu art. 6 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP, co uzasadniało uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę organ będzie związany wyrażoną w niniejszym orzeczeniu oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 597 zł, na co składa się: 100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego, ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.