Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1130/84
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1985-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 1980 nr 3 poz. 6
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Usunięcie drzew i krzewów z terenu projektowanej budowy osiedla mieszkaniowego w związku z usytuowaniem - w miejscu istniejących zespołów roślinności - budynków mieszkalnych i innych obiektów służących realizacji budowy, nie może być uznane za usunięcie drzew i krzewów w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi /art. 48 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska - Dz.U. nr 3 poz. 6/ choćby nawet inwestor miał opracowany projekt innego urządzenia układu terenów zieleni osiedlowej, przewidujący zasadzenie drzew i krzewów w liczbie przewyższającej liczbę roślin usuniętych.

TEZY

Usunięcie drzew i krzewów z terenu projektowanej budowy osiedla mieszkaniowego w związku z usytuowaniem - w miejscu istniejących zespołów roślinności - budynków mieszkalnych i innych obiektów służących realizacji budowy, nie może być uznane za usunięcie drzew i krzewów w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi /art. 48 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska - Dz.U. nr 3 poz. 6/ choćby nawet inwestor miał opracowany projekt innego urządzenia układu terenów zieleni osiedlowej, przewidujący zasadzenie drzew i krzewów w liczbie przewyższającej liczbę roślin usuniętych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Mieszkaniowych w Ł. na decyzję Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Wojewódzkiego w Łomży z dnia 1 września 1985 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za wycięcie drzew.


UZASADNIENIE

Zakład Usług Inwestycyjnych Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Mieszkaniowych w Ł. wystąpił do Naczelnika Miasta i Gminy w W.M. z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie drzew na terenie przewidzianego do realizacji osiedla mieszkaniowego "C" w W.M. Do wniosku dołączony został projekt p.n. "Analiza drzew do wycięcia", opracowany przez Biuro Projektowo-Badawcze Budownictwa Ogólnego "Miastoprojekt - B". W pkt 4 opisu technicznego tego projektu wskazano, że przyczyną usuwania drzew jest usytuowanie projektowanych budynków mieszkalnych, sieci uzbrojenia terenu, dojazdów, placów składowych oraz związana z budową osiedla praca dźwigu montażowego.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 1984 r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/, Naczelnik Miasta i Gminy w W.M. zezwolił na wycięcie drzew przeszkadzających w budowie, wskazanych na planie sytuacyjnym, i ustalił opłaty w kwocie 3.389.140 zł zgodnie z załączoną do wniosku wyceną tych drzew.

W odwołaniu od tej decyzji Zakład Usługi Inwestycyjnych Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Mieszkaniowych w Ł. wnosił o jej uchylenie w części dotyczącej ustalenia opłat za wycięcie drzew, zarzucając naruszenie przepisów art. 48 ust. 4 pkt 3 cytowanej ustawy oraz par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 1980 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 24 poz. 93/, według których nie pobiera się opłat za wcięcie drzew w związku z odnową roślinności na terenie osiedli mieszkaniowych. Ponadto w odwołaniu wskazano, że zgodnie z opracowywanym projektem zieleni na terenie przyszłego osiedla "C" przewidziane jest posadzenie około 350 sztuk drzew liściastych i krzewów ozdobnych.

Decyzją nr OS-7147-1/16/84 z dnia 1 września 1984 r. Dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska, gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Wojewódzkiego w Łomży zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy i w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że brak jest podstaw do zwolnienia wnioskodawcy od obowiązku uiszczenia opłat za wycięcie drzew, gdyż przyczyną ich usunięcia jest realizacja budownictwa mieszkaniowego, a nie zabiegi pielęgnacyjne drzew. Przepisy cytowanej ustawy nie przewidują możliwości zwolnienia od opłat przy wydawaniu zezwolenia na wycięcie drzew.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Związek Spółdzielni Mieszkaniowych w Ł. wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 48 ust. 4 pkt 2 i 3 cytowanej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. w związku z par. 11 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 30 września 1980 r., oraz

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, 8, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 1 Kpa, w szczególności przez zaniechanie wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i zarzutów podnoszących w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że tereny, z których mają być usunięte drzewa, stanowiły przed wywłaszczeniem gospodarstwa rolne, sady i ogródki przydomowe. Wywłaszczenie nie spowodowało zmiany charakteru tych nieruchomości na tereny zieleni miejskiej w rozumieniu art. 42 ust. 2 cytowanej ustawy. Stosownie do art. 48 ust. 3 pkt 2 tej ustawy, na usunięcie drzew z takich nieruchomości nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia terenowego organu administracji państwowej. W tej sytuacji organ I instancji obowiązany był odmówić wydania decyzji. Skoro tego nie uczynił, organ II instancji obowiązany był wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy i wydać decyzję zgodną z obowiązującymi przepisami prawa, a nie powoływać się na to, że decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z wnioskiem strony. Niezależnie od tych argumentów, na wypadek uznania przez Sąd, że sporne drzewa rosły na terenie zieleni miejskiej, strona skarżąca z ostrożności podniosła zarzut, że wycięcie drzew ma charakter zabiegów pielęgnacyjnych i stosownie do art. 48 ust. 4 pkt 3 tej ustawy nie wymaga zezwolenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska, gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Wojewódzkiego w Łomży wnosił o jej oddalenie i - poza argumentami zawartymi w uzasadnieniu decyzji ostatecznej - wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 48 ust. 4 pkt 2 ustawy, gdyż teren wywłaszczony w związku z inwestycją przestał być gospodarstwem rolnym lub sadem. Celem art. 48 ust. 4 pkt 2 jest wyłączenie ingerencji organów administracji w prowadzenie normalnej gospodarki rolnej i sadowniczej. Nie nastąpiło naruszenie także art. 48 ust. 4 pkt 3 omawianej ustawy. Obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew nie był kwestionowany przez stronę skarżącą, która żądała od organu administracji wydania takiego zezwolenia, wskazując, że przyczyną ich usunięcia jest budowa osiedla mieszkaniowego, a nie zabiegi pielęgnacyjne. Posiadanie przez stronę skarżącą projektu koncepcyjnego zieleni na osiedlu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż obowiązujące przepisy prawa nie przewidują w takiej sytuacji zwolnień lub ulg w opłatach za wycinanie drzew. Wskazano również, że organ rozważał ewentualność przeniesienia części drzew w inne miejsce i zawieszenia opłat z tego tytułu, jednakże z opinii Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody wynikało, że drzewa te są w wieku owocowania i nie nadają się do przesadzenia.

W uzupełnieniu skargi, na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że zabiegi pielęgnacyjne, które mają dotyczyć drzew rosnących na terenie projektowanego osiedla "C" w W.M. będą polegały na usunięciu drzew i krzewów i posadzeniu innych. Powołał się także na nie publikowany wyrok Ośrodka Zamiejscowego NSA w Poznaniu SA/Po 324/83, uchylający decyzją organu II instancji o ustaleniu opłat za wycięcie drzew w sprawie o podobnym stanie faktycznym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Badając zaskarżoną decyzję w zakresie jej zgodności z prawem należało stwierdzić, że decyzja ta prawa nie narusza. Artykuł 48 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/ nakłada na jednostki organizacyjne i osoby fizyczne obowiązek utrzymania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na użytkowanych nieruchomościach, natomiast z art. 48 ust. 2 tej ustawy wynika, że usunięcie drzew i krzewów z terenów nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przy czym przepisu tego - w myśl art. 48 ust. 4 ustawy - nie stosuje się do:

1. drzew i krzewów w lasach i na gruntach leśnych,

2. zadrzewień, drzew i krzewów w gospodarstwach rolnych, ogrodach działkowych i sadach,

3. drzew i krzewów usuwanych z terenów zieleni miejskiej i parków wiejskich w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi.

Zarzuty strony skarżącej zmierzają do wykazania, że teren, z którego mają być usunięte drzewa, jest terenem, o którym mowa w art. 48 ust. 4 pkt 2 ustawy, gdyż przed wywłaszczeniem nieruchomości te stanowiły gospodarstwa rolne, sady i ogródki przydomowe.

Zarzut ten nie jest trafny. Drzewostan, który przed wywłaszczeniem wchodził w skład sadów lub ogródków przydomowych, po przyjęciu nieruchomości przez Państwo nie może być uznany za sad, lecz za zespół drzew lub krzewów.

Należy zgodzić się z poglądem organu administracji II instancji, że art. 48 ust. 3 pkt 2 omawianej ustawy miał na celu wyłączenie ingerencji organów administracji w prowadzenie normalnej gospodarki rolnej i sadowniczej. Skoro na terenie tym obecnie nie jest prowadzona gospodarka rolna lub sadownicza, a drzewa mają być usunięte w związku z prowadzoną budową, przepis art. 48 ust. 4 pkt 2 ustawy nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania.

Zaskarżona decyzja nie narusza również art. 48 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, gdyż usunięcie drzew i krzewów z terenu projektowanej budowy osiedla mieszkaniowego w związku z usytuowaniem, w miejscu istniejących zespołów roślinności, budynków mieszkalnych oraz innych obiektów służących realizacji budowy, nie może być uznane za usunięcie drzew i krzewów w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi, choćby nawet inwestor miał opracowany projekt innego urządzenia terenów zieleni osiedlowej, przewidujący zasadzenie drzew i krzewów w liczbie przewyższającej liczbę usuniętych. Posadzenie w przyszłości nowych drzew i krzewów nie zastąpi istniejącego obecnie drzewostanu, gdyż musi upłynąć wiele lat, aby drzewa i krzewy owo posadzone osiągnęły wielkość i walory usuniętych.

Zarzut strony skarżącej o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, nie może być uznany za uzasadniony. Organy administracji obu instancji wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia spraw, a zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że usunięcie drzew i krzewów z terenu budowy osiedla mieszkaniowego wymagało wydania zezwolenia w świetle art. 48 ust. 1 i 2 oraz pobrania opłaty stosowanie do art. 86 ust. 1 i 2 pkt 3 cytowanej ustawy.

Uzasadnienie decyzji organu I instancji wprawdzie nie odpowiadało wymaganiom art. 107 par. 3 Kpa, jednakże odstąpienie od tych wymagań znajdowało podstawę w art. 107 par. 4 Kpa, gdyż w tym stadium postępowania decyzja uwzględniała w całości żądanie strony.

Wskazać również należy, że powoływany przez stronę skarżącą wyrok NSA w sprawie SA/Po 324/84 dotyczył nieco innego stanu faktycznego i nie przesądzał o ostatecznym sposobie rozstrzygnięcia sprawy.

Skoro zaskarżonej decyzji nie można skutecznie zarzucić naruszenie przepisów prawa materialnego, a w sprawie nie stwierdzono również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, która miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarga nie mogła być uwzględniona i podlegała oddaleniu stosownie do art. 207 par. 5 Kpa.