Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1606/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 86, art. 145 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Zeznania strony należy traktować jak każdy inny środek dowodowy, w oparciu o który poczynione zostały konkretne ustalenia w sprawie zakończonej, ostateczną decyzją.

2. Złożone pod wpływem błędu zeznania strony /w trybie art. 86 Kpa/ a także złożone pod wpływem błędu oświadczenie strony, które stanowiło podstawę wydania ostatecznej decyzji, mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 145 par 1 pkt 1 Kpa, jeżeli błąd ten zostanie udokumentowany i nie był znany organowi, który wydał decyzję.

TEZY

1. Zeznania strony należy traktować jak każdy inny środek dowodowy, w oparciu o który poczynione zostały konkretne ustalenia w sprawie zakończonej, ostateczną decyzją.

2. Złożone pod wpływem błędu zeznania strony /w trybie art. 86 Kpa/ a także złożone pod wpływem błędu oświadczenie strony, które stanowiło podstawę wydania ostatecznej decyzji, mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 145 par 1 pkt 1 Kpa, jeżeli błąd ten zostanie udokumentowany i nie był znany organowi, który wydał decyzję.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzory Budowlanego z dnia 22 czerwca 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; (...).


UZASADNIENIE

W sprawie bezsporne są następujące okoliczności faktyczne i prawne:

- decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Sz. z dnia 13 lipca 1995 roku na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, nakazano Andrzejowi R. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego oraz wiaty drewnianej zlokalizowanych na działce rolnej nr 69/14 we wsi M.

- decyzją Wojewody O. z dnia 30 sierpnia 1995 roku, po rozpatrzeniu odwołania Andrzeja R., utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

- Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 1997 roku w sprawie IV SA 1319/95 oddalił skargę Andrzeja R. od ww. decyzji Wojewody O.

W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ww. ostateczną decyzją o rozbiórce z dnia z dnia 13 lipca 1995 roku, złożył pełnomocnik Andrzeja R. twierdząc, że ujawniły się nowe okoliczności sprawy. Według twierdzeń zawartych we wniosku o wznowienie inwestor omyłkowo poinformował urząd o wybudowaniu domku letniskowego jesienią 1993 roku gdy tymczasem, jak się okazało i o czym inwestora poinformował wykonawca, obiekt wybudowany został w 1992 roku na dowód czego zawnioskował dowody z zeznań świadków.

Postanowieniem Wojewody O. z dnia 4 marca 1998 roku, podjętym na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 1 i art. 150 par. 1 Kpa wznowiono postępowanie administracyjne zakończone wyżej powołaną ostateczną decyzją Wojewody O. z dnia 30 sierpnia 1995 roku.

Decyzją Wojewody O. z dnia 24 marca 1998 roku, z powołaniem się na przepisy art. 145 i 151 par. 1 pkt 1 Kpa odmówiono uchylenia decyzji Wojewody O. z dnia 30 sierpnia 1998 r. orzekającej rozbiórkę. W ocenie Wojewody sam inwestor wskazał, że obecnie istniejący obiekt wybudowany został jesienią 1993 roku i nakaz jego rozbiórki oparty został o przepisy obowiązujące w dacie popełnienia samowoli budowlanej. Poza tym, jak wynika z dalszych motywów zawartych w uzasadnieniu decyzji, organ nie kwestionuje faktu wybudowania obiektu przed zatwierdzeniem planu miejscowego, jednakże postępowanie w sprawie wybudowania tego obiektu zostało umorzone i dlatego odstąpiono od przesłuchania świadków, powołanych we wniosku o wznowienie postępowania.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22 czerwca 1998 roku, po rozpoznaniu odwołania pełnomocnika Andrzeja R., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 24 marca 1998 roku. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 145 Kpa wobec czego rozstrzygnięcie Wojewody uznać należy za prawidłowe. Zdaniem Głównego Inspektora podkreślenia wymaga również, iż odwołujący się składał już skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody O. w przedmiocie rozbiórki, która została oddalona.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Andrzeja R. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 czerwca 1998 roku. Według twierdzeń skarżącego to budynek letniskowy a nie barak został wybudowany latem 1992 r., a więc przed uchwaleniem planu miejscowego gminy Sz. co jest istotną okolicznością. Organy obydwu instancji nie zbadały podniesionych okoliczności wobec czego dopuściły się naruszenia art. 7 i art. 107 par 3 Kpa i co uzasadnia zgłoszone w skardze wnioski.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona aczkolwiek nie można podzielić wszystkich podniesionych w niej zarzutów. Przede wszystkim jednak, z uwagi na to, że w sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, należy odpowiedzieć na pytanie czy w takiej sytuacji dopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego.

Na pytanie to, co do zasady, należy odpowiedzieć twierdząco. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowiska przedstawione w wyrokach NSA z dnia 30 września 1985 r SA/Wr 358/85 - OSPiKA 1987 z. 2 poz. 27 oraz z dnia 17 lutego 1988 r I SA 891/87 - ONSA 1989 Nr 1 poz. 38 według których dopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego, jeżeli ujawniły się nowe okoliczności faktyczne nie znane zarówno organowi jak i sądowi w dacie orzekania. Oznacza to, że w niniejszej sprawie, po zgłoszeniu wniosku o wznowienie postępowania, rzeczą organów było zbadanie sprawy z tego punktu widzenia.

Przechodząc do kwestii merytorycznych i istoty sprawy należy podnieść, że dowolne są wywody skarżącego zmierzające do wykazania, iż "Skoro organ I instancji wznowił postępowanie, to uznał, iż argumenty przytoczone we wniosku zasługują na uwzględnienie, a okoliczności i dowody w nim wskazane są istotne i mogą mieć wpływ na zmianę ostatecznej decyzji (...)".

Tego rodzaju argumentacja wynika z wadliwej wykładni art. 149 par. 1 Kpa. Powołany przepis obliguje bowiem organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, jeżeli wniosek zgłasza strona i jeżeli powołuje się ona na ustawowe podstawy wznowienia. Tym samym podjęcie postanowienia o wznowieniu w żadnym razie nie oznacza i nie może oznaczać, że musi dojść do wnoszenia ostatecznej decyzji. Co więcej postanowienie o wznowieniu jest wyłącznie wstępnym etapem nowego postępowania, który umożliwia organowi przeprowadzenie postępowania dowodowego, które ma odpowiedzieć na pytanie czy zaistniały podstawy wznowienia.

Tak też, prawidłowo, postąpił organ I instancji w niniejszej sprawie podejmując postanowienie o wznowieniu postępowania.

Uchybieniem natomiast organów obydwu instancji, co zasadnie wykazuje skarga, było to, że organy w ogóle nie zajęły stanowiska czy zaistniały podstawy wznowienia a w tym czy istotnie zeznania względnie oświadczenia inwestora co do daty wybudowania obiektu są zgodne z prawdą a także jakie skutki prawne należy z tym wiązać. Innymi słowy organy obydwu instancji, po wznowieniu postępowania, nie przeprowadziły w zasadzie żadnego postępowania dowodowego oraz nie dokonały oceny zgłoszonych podstaw wznowienia przytoczonych przez skarżącego.

W omawianym więc zakresie, z uwagi na brak jakichkolwiek ustaleń, wyłączona została możliwość odparcia przez sąd zarzutów skargi a w konsekwencji wyłączona została także możliwość oceny legalności /zgodności z prawem/ zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 po. 368 ze zm./ wobec braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Rzeczą bowiem organów było jednoznaczne wyjaśnienie czy okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie postępowania /wykrycie błędu co do daty wybudowania obiektu, wbrew odmiennym oświadczeniom- samego inwestora, składanym organowi/ miały miejsce oraz czy może to stanowić podstawę wznowienia a w dalszej kolejności czy te nowe okoliczności mogły mieć wpływ na wzruszenie ostatecznej decyzji o rozbiórce.

Okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie są niewątpliwie niecodzienne i nietypowe /wnioskodawca, jako inwestor, zmierza do wykazania, i ż jego własne oświadczenia czy zeznania, składane organowi w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, złożone zostały pod wpływem błędu/. W związku z tym mogą powstać wątpliwości związane z nasuwającymi się hipotetycznymi pytaniami : po pierwsze czy owe nowe okoliczności są zgodne z prawdą czy też wskazane zostały "na użytek" postępowania wznowieniowego, w szczególności w zestawieniu z faktem, iż data wybudowania obiektu, tj. albo w roku 1993 albo w roku 1992, ma istotne znaczenie w powiązaniu z datą wejścia w życie prawa miejscowego, tj. uchwaleniem planu miejscowego/ a po wtóre czy dopuszczalne jest wykazywanie błędu w złożonych zeznaniach lub oświadczeniach a także czy wykazanie tego błędu może stanowić podstawę wznowienia.

Odpowiedź na pierwsze pytanie zależy od dokonania konkretnych ustaleń taktycznych i oceny dowodów, przy czym nie można z góry zakładać, że nowe okoliczności wskazane zostały wyłącznie na użytek postępowania wznowieniowego.

Jeśli chodzi o drugą wątpliwość to, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, zeznania strony należy traktować jak każdy inny środek dowodowy, w oparciu o który poczynione zostały konkretne ustalenia w sprawie zakończonej, ostateczną decyzją. Skoro tak to złożone pod wpływem błędu zeznania strony /w trybie art. 86 Kpa/ a także złożone pod wpływem błędu oświadczenie strony, które stanowiło podstawę wydania ostatecznej decyzji, mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 145 par 1 pkt 1 Kpa, jeżeli błąd ten zostanie udokumentowany i nie był znany organowi, który wydał decyzję. Okoliczności te zatem wymagają wyjaśnienia po czym dopiero będzie możliwość należytego rozstrzygnięcia sprawy. Orzeczenie sądu w niniejszej sprawie w żadnym razie nie oznacza i nie może oznaczać jakiejkolwiek sugestii co do merytorycznego zakończenia sprawy gdyż sposób tego załatwienia zależy od wyników postępowania dowodowego.

W tym stanie rzeczy skoro postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia i poczynienia niezbędnych ustaleń należało, na podstawie art. 22 ust 2 pkt 3 powołanej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, orzec jak w sentencji.