Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2534/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80 par. 1, art. 1a pkt 12 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Artur Kuś, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W.[dalej jako "organ egzekucyjny", "Naczelnik US"] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. N. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...]grudnia 2016 r. [doręczonych Skarżącej w dniu 27 stycznia 2017 r. w trybie art. 44 k.p.a], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług VAT za maj, czerwiec, wrzesień, i grudzień 2013 r. w łącznej kwocie należności pieniężnej 161 977,00 zł oraz należne odsetki za zwlokę.

W celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz. U. z 2016 r. poz. 566 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."], zawiadomieniem z dnia 3 stycznia 2017 r. dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank S.A. [dalej jako: "Bank"]. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Stronie w dniu 27 stycznia 2017 r. w trybie zastępczym. Bank odebrał zawiadomienie w dniu 5 stycznia 2017 r.

Pismem z dnia 17 stycznia 2017 r., Skarżąca wniosła skargę na w/w czynność egzekucyjną, wskazując na brak wymagalności dochodzonego obowiązku oraz niedoręczenie upomnienia przez wierzyciela. Zdaniem Skarżącej o powyższym świadczy okoliczność, że orzeczenie stanowiące podstawę prawną egzekwowanych należności nie zostało skutecznie wprowadzone do obrotu prawnego, z uwagi na błędne zaadresowanie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, nr [...] z dnia [...] października 2016 r., która stanowiła podstawę prawną obowiązku egzekwowanego w tytule wykonawczym. Skarżący podkreślił, że w dniu 29 października 2012 r. dokonał zmiany adresu do korespondencji w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując adres przy ulicy [...] w S. [...]. Końcowo wskazał, że skoro przedmiotowa decyzja nie została w sposób prawnie skuteczny wprowadzona do obrotu prawnego, to prowadzone postępowanie egzekucyjne należy umorzyć.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę. W uzasadnieniu stwierdził, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Biorąc powyższe pod uwagę dokonał oceny formalnoprawnej zaskarżonej czynności, nie znajdując uchybień przy jej przeprowadzeniu.

Pismem z dnia 3 kwietnia 2017 r. Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. zażalenie na ww. postanowienie, powielając argumentację zawartą w skardze na czynności egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia [...]maja 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. [dalej jako: "organ nadzoru" "Dyrektor IAS"] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika US z dnia [...] marca 2017 r.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne wnoszona na podstawie art. art. 54 § 1 u.p.e.a. obejmuje wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu wywołanym ww. środkiem zaskarżenia nie bada się zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Następnie organ nadzoru wskazał, iż w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec Skarżącego zastosował przewidziany art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. tj. egzekucję z rachunku bankowego, która to czynność została zaskarżona skargą strony. Ocenie pod względem zgodności z prawem podlegał zatem sposób i forma dokonania powyższych czynności egzekucyjnych.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie do Banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej Spółki z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano Bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Bank potwierdził odbiór zawiadomienia w dniu 4 stycznia 2017 r. Jednocześnie z przestaniem zawiadomienia do banku, organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego oraz przesłał odpisy tytułów wykonawczych za pośrednictwem operatora pocztowego. P. S.A podjęła pierwszą próbę doręczenia skierowanej do Skarżącego przesyłki w dniu 13 stycznia 2017 r. umieszczając w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienie, o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a. Następnie w dniu 23 stycznia 2017 r. nastąpiła ponowna awizacja przedmiotowej korespondencji. Wobec niepodjęcia przesyłki w terminie, po jej dwukrotnym awizowaniu, uznano ją za doręczoną Skarżącemu w trybie zastępczym, w dniu 27 stycznia 2017 r.

Odnosząc się do zarzutów braku wymagalności dochodzonego obowiązku oraz niedoręczenia upomnienia organ nadzoru wskazał, że Skarżący skorzystał z przysługującego prawa i na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. pismem z dnia 16 stycznia 2017 r., wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostały uznane za nieuzasadnione. Jednocześnie, wskazał, że okoliczności podnoszone przez Skarżącego okoliczności mogą być przedmiotem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożonego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a.., który może zostać wniesiony na każdym etapie postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zaskarżył ww. postanowienie w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i jednoczesne uznanie, że postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe. Dodatkowo wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowego zgodnie z właściwymi przepisami.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- przepisu art. 15 § 1 u.p.e.a poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie należało przesłać upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku przed wszczęciem egzekucji administracyjnej;

- przepisu art. 59 § 1 pkt 2 oraz 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, że obowiązek w stosunku do którego jest prowadzona egzekucja jest wymagalny i tym samym jest niedopuszczalny;

- przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez uznanie, że na wierzycielu nie ciążył obowiązek doręczenia Stronie upomnienia.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał m.in., że w dniu 29 października 2012 r. zgłosił do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej adres do doręczeń, który został również wskazany jako adres do doręczeń w toku postępowania kontrolnego, w piśmie Skarżącego z dnia 14 września 2015 r. zawierającego zastrzeżenia do protokołu kontroli podatkowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie uwzględnił jednak ww. adresu, przesyłając Skarżącemu decyzję, która stanowiła podstawę obowiązku egzekwowanego w drodze egzekucji administracyjnej, jak również tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie złożonej przez Skarżącego skargi na czynność egzekucyjną, a mianowicie na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego.

Czynności tej dokonano w postępowaniach egzekucyjnych, w których na podstawie dwóch tytułów wykonawczych dochodzono zaległości podatkowych Skarżącego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od przychodów z innych źródeł.

Możliwość złożenia skargi na czynność egzekucyjną przewidziana została w art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym to przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W świetle tego przepisu, skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego i służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności.

W ramach skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego [oraz egzekutora], który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną w tytule wykonawczym.

Skarga na czynności egzekucyjne nie jest natomiast środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie [tak: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2555/10 i z 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl], jak i piśmiennictwie [tak: M. Romańska w: System egzekucji administracyjnej, pod red. J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza; Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 536] przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym.

Skarżący natomiast w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną podważał przede wszystkim wymagalność egzekwowanego obowiązku oraz niedoręczenie mu upomnienia.

Rację ma zatem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej twierdząc, że w rozpoznanej sprawie zarzuty Skarżącego w tym zakresie nie mogły być w ogóle rozpatrywane. Tym samym nie mogły być one skuteczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tj. prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W sytuacji, gdy przepisy u.p.e.a. przewidują środki prawne służące kwestionowaniu przez zobowiązanego poszczególnych działań i czynności podejmowanych na kolejnych etapach postępowania egzekucyjnego, brak jest podstaw, aby w ramach skargi obejmującej jedną tylko czynność tego postępowania, dokonaną, gdy podstawy wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie zostały skutecznie zakwestionowane w trybie zarzutów, na sprawę "spojrzeć całościowo" uwzględniając wszystkie jej okoliczności związane z dochodzonym obowiązkiem.

W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym Skarżący skorzystał z prawa złożenia zarzutów powołując się na art. 33 § 1 pkt. 2, 7 i 10 u.p.e.a., podnosząc m.in. brak wymagalności obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Postanowieniami z dnia [...] marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zaś ww. zarzuty za nieuzasadnione, a na ostateczne rozstrzygnięcie w tym zakresie – jak wskazuje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę – wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona może w oparciu o ww. zarzuty złożyć wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., na każdym etapie jego trwania. Zasadnie zatem organy orzekające przy rozpatrywaniu wniesionej przez Skarżącego skargi na czynność egzekucyjną skupiły się na ocenie formalnej poprawności zakwestionowanej czynności, nie odnosząc się do zagadnień, które podlegały lub mogą [powinny] podlegać badaniu w ramach innego środka zaskarżenia i w innym postępowaniu.

Organy administracji dokonały szczegółowej analizy prawidłowości dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego, prowadzonego przez [...] Bank S.A., powołując się na konkretne przepisy u.p.e.a. wykazały, że zajęcie to odbyło się zgodnie z tymi przepisami oraz z poszanowaniem praw Skarżącego.

Nie budzi wątpliwości, iż organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Prawidłowo Naczelnik Urzędu Skarbowego, z następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów regulujących zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, tj. art. 80 i art. 81 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., zajęcie to dokonywane jest przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały – do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

W aktach sprawy znajduje się kopia zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego z 3 stycznia 2017 r., które to zawiadomienie doręczono Bankowi w dacie 5 stycznia 2017 r., o czym świadczy wydruk z systemu teleinformatycznego [k. 5 akt administracyjnych]. Zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., w tej właśnie dacie dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Przepis art. 80 § 3 u.p.e.a. stanowi natomiast, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Prawidłowo organy orzekające uznały, iż organ egzekucyjny wywiązał się z obowiązków nałożonych nań powyższym przepisem. Skarżącemu skutecznie doręczono odpis zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz odpisy tytułów wykonawczych, przy czym doręczenie nastąpiło w trybie określonym w art. 44 k.p.a., tj. jako tzw. doręczenie zastępcze.

Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Jak stanowi § 2 tego artykułu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia [§ 3].

W aktach sprawy znajduje adresowana do Skarżącego poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia koperty zawierająca zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz odpisy tytułów wykonawczych, wraz z potwierdzeniem odbioru tej przesyłki, na którym odnotowano taką właśnie jej zawartość, wpisując "Zajęcie Wierzytelności+Kopia Tyt. oraz numery tytułów wykonawczych" [k. 8 i 9 akt administracyjnych]. Na potwierdzeniu doręczyciel odnotował również pozostawienie tzw. awizo w oddawczej skrzynce pocztowej Skarżącego pod adresem ul. [...], [...] W.. Przesyłkę awizowano dwukrotnie [13 i 23.01.2017 r.], a następnie – jako że nie została przez Skarżącego odebrana – zwrócono ją nadawcy [organowi egzekucyjnemu]. Prawidłowo zatem organy przyjęły, że odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostały Skarżącemu doręczone 27 stycznia 2017 r., z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej.

Z uwagi na wynikające z art. 44 § 4 k.p.a. domniemanie doręczenia przesyłki w powyższym trybie, nie ma znaczenia okoliczność, że faktycznie Skarżący przesyłki nie otrzymał. Domniemanie powyższe jest wprawdzie usuwalne, ale Skarżący nie wskazał żadnej okoliczności, która obaliłaby to domniemanie. Sąd zaś wystąpienia takich okoliczności nie stwierdził. Należy bowiem zauważyć, że zwrócona do organu egzekucyjnego koperta zawierająca przedmiotowe zawiadomienie nie była opatrzona żadną adnotacją, tj. adresat nieznany czy też adresat wyprowadził się. W takim zaś stanie organ egzekucyjny nie był zobowiązany do czynienia ustaleń, czy Skarżący posiada inny adres do korespondencji, niż ten który został ujawniony w decyzji, która stanowiła podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.

Wobec powyższego Sąd uznał, że dokonana przez organy administracyjne ocena poprawności zakwestionowanej czynności egzekucyjnej była prawidłowa. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego przeprowadzone zostało w sposób właściwy, co skargę Skarżącego czyniło niezasadną.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.