Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1222/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 3-5, art. 23a, art. 89 ust. 1 pkt 3, ust. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. C. (dalej: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja

Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IAS", "organ

odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika

...

Urzędu Celno-Skarbowego w W., (dalej: "Naczelnik UCS" lub "organ I

instancji") z [...] marca 2018 r. nr [...] w

przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 100.000 zł za posiadanie

niezarejestrowanego automatu do gier. Zaskarżona decyzja została wydana w

następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 września 2017 r. funkcjonariusze celno-skarbowi ...

Urzędu CeIno-Skarbowego w W. Delegatura w C. przeprowadzili

działania kontrolne w sklepie "C." H. C. w A.

mieszczącym się przy ul. [...] w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia

19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 ze zm., dalej: ugh).

W toku czynności kontrolnych stwierdzili, że w lokalu znajduje się automat do gier o

nazwie B. nr [...] (dalej "sporny automat"). Podczas kontroli

stwierdzono, że zarówno lokal, jak i ujawniony automat nie figurują w bazie danych

... Urzędu Celno-Skarbowego w W. jako legalny automat. Sporny

automat nie posiadał także numerów identyfikacyjnych i rejestracyjnych wymaganych

stosownymi przepisami, a H. C., prowadząca działalność handlową w ww.

lokalu nie jest podmiotem uprawnionym do posiadania automatu. W ramach kontroli

funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili również oględziny zewnętrzne

automatu do gier, eksperyment procesowy, przesłuchanie świadka (pracownika sklepu)

oraz przeszukanie, które opisali w stosownych protokołach.

W dniu 18 października 2017 r. odbyło się również przesłuchanie skarżącej, która

do protokołu przesłuchania załączyła umowę najmu części lokalu o powierzchni 3 m2

.

W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego

skarbowego określonego w art. 107 § 1 oraz 107d ustawy z dnia 10 września 1999 r. -

Kodeks kamy skarbowy (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1556 ze zm., dalej: kks) sporny automat

został zatrzymany do dalszego postępowania.

Z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika,

że posiadaczem zależnym lokalu (w którym była prowadzona działalność handlowa) i w

którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier jest H. C.

prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą "C." H.

C. Powyższe ustalono na podstawie umowy najmu lokalu użytkowego zawartej

1 września 2017 r. pomiędzy stroną a T. s.r.o. w O.

(C.), aktu notarialnego z 18 grudnia 1986 r., repetytorium nr [...](umowa

przekazania gospodarstwa rolnego), pisma Urzędu Gminy w A. z 9 lutego

2018 r., protokołu przesłuchania skarżącej oraz pisma strony z 22 grudnia 2017 r.

Postanowieniem z [...] września 2017 r. Naczelnik UCS wszczął z urzędu

postępowanie w sprawie wymierzenia stronie kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1

pkt 3 ugh za posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier. Następnie decyzją z [...]

marca 2018 r. organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną za posiadanie

niezarejestrowanego automatu do gier w kwocie 100.000 zł.

Pismem z 9 kwietnia 2018 r. (data nadania w UP) strona złożyła odwołanie od

decyzji Naczelnika UCS wnosząc o jej uchylenie decyzji i umorzenie postępowania,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji

do ponownego rozpoznania.

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika

UCS z [...] marca 2018 r. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 3 ugh

urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych

i gier na automatach jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub

dokonanego zgłoszenia. Organ II instancji powołał treść przepisu art. 2 ust. 3, 4, 5 ugh i

w związku z ich brzmieniem wskazał, że na gruncie ustawy o grach hazardowych

ocenie występowania elementów definicji gry na automacie winna być poddana

wyłącznie pojedyncza gra. Nie można bowiem stwierdzić o cechach gry w przypadku

badania procesów zachodzących na danym urządzeniu w innym odcinku czasu, niż ten,

w którym występuje sama gra.

W ocenie Dyrektora IAS nie ulega wątpliwości, że sporny automat jest

urządzeniem elektronicznym (komputerowym). Wskazał cechy automatu stwierdzone

podczas oględzin zewnętrznych i stwierdził, że spełnione zostały warunki definicji gier

na automatach, zarówno w rozumieniu art. 2 ust. 3, jak również art. 2 ust. 5 ugh, tj. gra

jest rozgrywana na urządzeniach elektronicznych, w tym komputerowych. W ocenie

organu II instancji bezspornym jest także, że gry organizowane były w celach

komercyjnych. Z akt sprawy wynika, że sporny automat udostępniony był publicznie w

lokalu przy ul. [...] w A., posiadał wrzutnik monet, akceptor banknotów i

rynienkę na wygrane, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty

pieniędzy. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji gier na automatach

wynikający z art. 2 ust. 5 ugh, tj. gra jest organizowana w celach komercyjnych.

Ustalając, czy gra prowadzona na spornym automacie ma "charakter losowy" lub

czy pojawia się element losowości Dyrektor IAS odwołał się do znaczenia powołanych

wyrażeń na gruncie języka ogólnego (naturalnego), orzecznictwa sądowego oraz

eksperymentu procesowego znajdującego odzwierciedlenie w protokole z 14 września

2017 r. Organ odwoławczy powołując się na ww. protokół wskazał, że o układzie

symboli na zatrzymanych bębnach automatu, czyli o ewentualnej wygranej bądź nie,

decydował algorytm zawarty w programie automatu a nie gracz. Podkreślił, że gry na

ww. automacie posiadają charakter losowy. Grający nie ma możliwości zatrzymania

zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu, konfiguracji

a w związku z tym zdecydować o wysokości wygranej. Gry przeprowadzane są w

celach komercyjnych (automat wymaga zasilenia środkami pieniężnymi oraz dokonuje

wypłat pieniędzy w formie bilonu). W czasie eksperymentu uzyskiwano wygrane

rzeczowe w postaci dodatkowych punktów kredytowych dające możliwość rozpoczęcia

nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.

Ostatnim warunkiem istotnym prawnie z punktu widzenia zakwalifikowania gier

na automatach do jednej z definicji zawartych w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 ugh, jest

ustalenie, czy gry są prowadzone o wygrane pieniężne lub rzeczowe. W niniejszej

sprawie ustalenia zawarte w protokole z 19 września 2017 r. (protokół został

sporządzony na podstawie zapisu wideo), dotyczącej spornego automatu pozwalają na

stwierdzenie, że gry na automacie z uwagi na możliwość uzyskiwania wygranych

zarówno pieniężnych jak i rzeczowych należało zakwalifikować jako gry na automatach

w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor IAS stwierdził, że gry na spornym

automacie wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh, tj. są

grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane pieniężne lub

rzeczowe, zawierającymi element losowości.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. został rozszerzony

katalog podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów

regulujących rynek gier hazardowych. Zgodnie ze znowelizowanym art. 89 ugh karze

pieniężnej podlega obecnie m.in. urządzający gry hazardowe, bez koncesji lub bez

dokonania wymaganego zgłoszenia (art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh), jak również posiadacz

samoistny lub posiadacz zależny lokalu prowadzący w lokalu działalność o charakterze

gastronomicznym, handlowym lub usługowym (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 ugh), w którym

znajdują się niezarejestrowane automaty do gier. Zachowanie zatem posiadacza

zależnego zostało obecnie odrębnie spenalizowane. Zgodnie z przytoczoną wyżej

nowelizacją obecnie wystarczy, żeby w lokalu znajdującym się w posiadaniu zależnym

ujawniony został niezarejestrowany automat do gier hazardowych, aby na posiadacza

zależnego takiego lokalu mogła zostać nałożona kara pieniężna. Osoba taka jest

bowiem ukarana nie tyle za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a za

posiadanie zależne lokalu, w którym taki automat zostanie ujawniony.

Z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika,

że posiadaczem zależnym lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat

do gier jest strona. Tym samym organ I instancji prawidłowo wymierzył skarżącej karę w

wysokości 100.000 zł.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów

odwołania uznając je za niezasadne.

Pismem z 5 lipca 2018 r. (data nadania w UP) skarżąca złożyła skargę na

powyższą decyzję organu II instancji wnosząc o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu

I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w zw. z art. 2 i art. 8 ust. 1-2 Konstytucji RP oraz art. 6

ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 14 ust. 7

Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z 91 ust. 1-3

Konstytucji RP i w zw. z art. 107 § 1 KKS polegające na jego błędnej wykładni i

podwójnym ukaraniu skarżącej za to samo zachowanie, najpierw grzywną w

postępowaniu karnoskarbowym, a następnie karą pieniężną w trybie administracyjnym,

gdyż nie jest prawnie dopuszczalne i sprzeczne z konstytucyjną zasada

demokratycznego państwa prawa oraz zasada proporcjonalności, wydanie decyzji o

nałożeniu kary pieniężnej za zachowanie stanowiące naruszenie tego przepisu, jeżeli

zachowanie to jest tym samym, które zostało już poddane prawnokarnej ocenie w

postępowaniu karnoskarbowym;

2) art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh polegające na jego błędnej wykładni i błędnym

przyjęciu przez organ, że skarżąca była posiadaczem zależnym lokalu, w którym

znajdował się niezarejestrowany automaty do gier, podczas gdy posiadaczem zależnym

lokalu o łącznej powierzchni 3 m2

, na której znajdował się automat do gier była spółka

T. s.r.o. z siedzibą w O., C. zgodnie z zawartą w dniu 1

września 2017 r. umową najmu lokalu użytkowego;

3) art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z

2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: op) wobec niewydania przez organ decyzji o umorzeniu

postępowania, ponieważ skarżąca poniosła już karę za ten sam czyn na podstawie

prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny z ...

marca 2018 r.;

4) art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 op poprzez bardzo lakoniczne, pobieżne

i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji i nieodniesienie się do wszystkich

argumentów i wniosków złożonych przez skarżącą jak chociażby podniesionego zarzutu

podwójnej karalności skarżącej za ten sam czyn;

5) art. 120, art. 121, art. 122 i art. 187 op, a więc kolejno zasad: praworządności,

zaufania do organów, prawdy obiektywnej i normy odnoszącej się do zakresu, sposobu

oraz rozpatrywania materiału dowodowego, polegające na błędnej ocenie przez organ

materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz całkowitym zbagatelizowaniu

argumentów skarżącej. Organ nie podjął działań, które pozwoliłby organowi na pełne

wyjaśnienie sprawy a wnioskowanych przez skarżącą w piśmie z 5 czerwca 2018 r. tj:

a) wystąpienie do Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny o

przesłanie akt prowadzonego postępowania karnego przez tutejszym Sądem sygn. akt

..., zakończonego wydaniem prawomocnego wyroku nakazowego z 9 marca

2018 r. i załączenie przesłanych akt w poczet materiału dowodowego na okoliczność

ustalenia prawomocnego skazania skarżącej i wymierzenia jej kary grzywny w

wysokości 30 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej w kwocie 70

zł;

b) wystąpienia do T. s.r.o. z siedzibą w O. i przesłuchania

osób reprezentujących tę spółkę na okoliczność ustalenia okoliczności zawarcia umowy

najmu lokalu z 1 września 2017 r. o łącznej powierzchni 3 m2

, na której znajdował się

automat do gier, kto jest faktycznym właścicielem automatu i posiadaczem zależnym

części lokalu;

6) art. 124 op tj. zasady przekonywania poprzez brak jasnych przesłanek, na

jakich organ oparł swoje rozstrzygnięcie, a w szczególności poprzez brak odniesienia w

uzasadnieniu decyzji do wszystkich argumentów i okoliczności podniesionych przez

skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując

dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.,

dalej: ppsa), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności

administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie

dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku

postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w

sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola

legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w

granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też

powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd

Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością

jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 ppsa).

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości

nałożenia kary pieniężnej na skarżącą jako posiadacza zależnego lokalu, w którym

ujawniono niezarejestrowany automat do gier. Kara pieniężna została nałożona na

podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2017 r., tj.

w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych.

Stosownie do treści art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh karze pieniężnej podlega posiadacz

zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym

prowadzona jest działalność gospodarcza, handlowa lub usługowa. Na podstawie art.

89 ust. 4 pkt 3 ugh wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku, o którym mowa

w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh wynosi 100 tys. zł od każdego automatu. Art. 90 ust. 1 pkt 1

ugh stanowi, że kary pieniężne w przypadkach, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1-4,

6 i 8 oraz ust. 3 ugh wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celno - skarbowego,

na którego obszarze urządzana jest gra hazardowa lub znajduje się niezarejestrowany

automat. Do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej

(art. 91 ugh).

Niekwestionowanym jest fakt, że ujawniony automat nie był zarejestrowany w

rozumieniu art. 23a ugh i na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z

dnia 8 czerwca 2017r. (Dz.U. z 2017r. poz. 1171). Z posiadanej przez organy wiedzy

wynikało, że urządzenie nie zostało zarejestrowane w systemie KRAG, a w toku

postępowania nie wykazano okoliczności przeciwnej.

Niesporne jest również, że w lokalu, w którym została przeprowadzona 14

września 2017 r. kontrola skarżąca prowadziła działalność handlową. Nieruchomość, na

której znajduje się lokal, który strona użytkowała stanowi odrębną własność męża

strony A. C. (patrz akt notarialny ... grudnia 1986 r., pismo Urzędu

Gminy w A. z 9 lutego 2018 r. oraz oświadczenie strony zawarte w piśmie z

22 grudnia 2018 r.), a więc strona jest posiadaczem zależnym lokalu handlowego w

którym został ujawniony automat do gier. Skarżąca ani w trakcie kontroli oraz ani w toku

postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie przedstawiła jakiejkolwiek innej

umowy, na podstawie której organy prowadzące postępowanie mogłyby stwierdzić, że

lokal znajdował się w posiadaniu zależnym innego podmiotu niż strona.

Obecnie skarżąca wskazuje, że część lokalu o pow. 3 m2 na której znajdował się

sporny automat do gier został wynajęty czeskiej spółce i to ona jest posiadaczem

zależnym tej części lokalu. Na dowód powyższego strona przedstawiła umowę najmu

części lokalu z 1 września 2017 r. W ocenie sądu stanowisko to jest jednak nietrafne,

gdyż pomija treść art. 89 ust. 3 i 4 ugh oraz jej prawo do lokalu, które zostało w sposób

prawidłowo określone jako posiadanie zależne.

Przepisy ugh posługując się pojęciami posiadacza zależnego i samoistnego nie

zawierają definicji ustawowej tych pojęć. Należy zatem odwołać się do definicji

zawartych w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity

Dz. U. z 2018 r. poz. 1825 ze zm.) posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią

faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada

jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy

się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Ponadto w myśl art. 89 ust. 1 ugh w brzmieniu obowiązującym w dacie

przeprowadzonej u skarżącego kontroli, karze pieniężnej podlega:

1) urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania

wymaganego zgłoszenia;

2) urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego

zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego

regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia

lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier

bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do

gry;

3) posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty

do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub

usługowa;

4) posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane

automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub

usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego;

5) dostawca usług płatniczych, który nie przestrzega zakazu, o którym mowa w

art. 15g;

6) uczestnik gry hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez

zgłoszenia;

7) przedsiębiorca telekomunikacyjny, który nie wypełnił obowiązków

wynikających z art. 15f ust. 5;

8) urządzający grę hazardową, której urządzanie stanowi monopol państwa.

W sprawie niewątpliwie posiadaczem samoistnym jest mąż skarżącej, który

włada nieruchomością jak właściciel. Natomiast posiadaczem zależnym lokalu jest

skarżąca. Powołany powyżej art. 89 ust. 1 ugh przewiduje cały wachlarz

odpowiedzialności za różnego rodzaju delikty administracyjne począwszy od urządzania

gier hazardowych bez koncesji (zezwolenia itp.), poprzez ich urządzanie z naruszeniem

warunków koncesji (zezwolenia itp.), poprzez posiadanie (samoistne lub zależne)

lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gry i skończywszy na

graczu i podmiotach dostarczających usługi telekomunikacyjne i płatnicze.

W uzasadnieniu do projektu ustawy o grach hazardowych wprowadzających ww.

zmianę, polski prawodawca wskazał, że cyt. "Projekt przewiduje możliwość nałożenia

kary administracyjnej na zależnych lub samoistnych posiadaczy lokali, w których

znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w których prowadzona jest

działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Liczne przypadki czerpania przez

posiadacza lokalu korzyści finansowych z urządzanych w nim gier na automatach

skłoniły projektodawcę do wprowadzenia powyższej zmiany".

Mając powyższe na względzie skoro mąż strony jest posiadaczem samoistnym

(właścicielem), a skarżąca jest posiadaczem zależnym lokalu, w którym prowadzi

działalność handlową pod nazwą "C." H. C., to mąż strony

jako posiadacz samoistny nie będzie ponosił odpowiedzialność za delikt w postaci

posiadania niezarejestrowanego automatu do gier, gdyż odpowiedzialność w takim

wypadku poniesie posiadacz zależny – patrz art. 89 ust. 3 i 4 ugh. Skarżąca prowadzi w

lokalu znajdującym się w A. przy ul. [...] działalność handlową.

Okolicznością niekwestionowaną jest to, że w lokalu tym znajdował się w dacie kontroli

(14 września 2017 r.) niezarejestrowany automat do gier, a zgodnie z art. 15j ust. 1 ugh

zakazane jest posiadanie automatów do gier za wyjątkami wskazanymi w tym przepisie,

które jednak w żaden sposób nie odnoszą się do strony. Spełnione zostały zatem

przesłanki nałożenia kary pieniężnej na podstawie powołanego wyżej przepisu, zaś jej

wysokość określa w sposób sztywny na kwotę 100.000 zł. od każdego automatu

przepis art. 89 ust. 4 pkt 3 ugh.

Treść umowy zawartej przez skarżącą z czeską spółką nie zwalnia strony od

odpowiedzialności z art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Z treści tej umowy jasno wynika, że strona

posiada prawo do lokalu użytkowego i to wynajmujący (strona) będzie czerpała zyski z

najmu w wysokości 500 złotych netto. Nie ma wątpliwości, że status posiadacza

zależnego przysługuje skarżącej, w którym prowadzi ona działalność handlową. Istota

analizowanej umowy z 1 września 2017 r. sprowadza się natomiast do wyrażenia przez

skarżącą odpłatnej zgody na umieszczenie automatu do gier w obrębie posiadanej

przez nią przestrzeni lokalu handlowego. Z wyjaśnień strony jasno wynika (patrz

protokół przesłuchania – karty 41-42 akt adm.), że skarżąca wiedziała, iż wynajęta

część lokalu przeznaczona będzie pod automat do gier.

Należy podkreślić, że poprzez zawarcie umowy najmu skarżąca nie utraciła

posiadania zależnego przedmiotowego pomieszczenia. Tak jak posiadacz samoistny

nie traci bowiem posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne,

tak - w drodze analogii do art. 337 kodeks cywilny - posiadacz zależny nie traci swego

posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (por.

wyrok Sądu Najwyższego z 19 listopada 1993r., sygn. II CRN 130/93; J. Ciszewski,

"Kodeks cywilny. Komentarz", wyd. II, opubl. LexisNexis 2014). Ponadto i najwżniejsze

w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh jest mowa o posiadaczu zależnym "lokalu", w którym

prowadzona jest działalność m.in. handlowa. Wynajęcie części pomieszczenia ...

spółce nie spowodowało, że pomieszczenie to stało się samodzielnym lokalem – w

dalszym ciągu pozostawało częścią składową całego lokalu, w którym prowadzony był

sklep. Aby mówić o lokalu samodzielnym, musi istnieć możliwość korzystania z niego

bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu. Lokal posiada zatem

cechę samodzielności, o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego

lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń

znajdujących się w innym lokalu. Tym samym zawarcie tej umowy nie pozbawiło

skarżącej przymiotu posiadacza zależnego lokalu handlowego i nie mogło spowodować

zwolnienia jej od odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Powyższe w

całości potwierdzają poniżej cytowane przepisy. W myśl definicji samodzielnego lokalu

określonej w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tj. Dz.U. z

2019 r. poz. 1309 ze zm.) samodzielnym lokalem mieszkalnym, jest wydzielona

trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt

ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb

mieszkaniowych. Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu przepis ten stosuje się

odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z

przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Również definicja lokalu użytkowego

ujętej w § 3 pkt 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w

sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

(tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.) wskazuje, że przez lokal użytkowy należy przez to

rozumieć jedno pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, wydzielone stałymi

przegrodami budowlanymi, niebędące mieszkaniem, pomieszczeniem technicznym albo

pomieszczeniem gospodarczym.

Tym samym należy stwierdzić, że zasadą jest, iż lokale zarówno mieszkalne jak i

użytkowe powinny charakteryzować się samodzielnością. Z kolei aby mówić o lokalu

samodzielnym, musi istnieć możliwość korzystania z niego bez konieczności

korzystania z innego samodzielnego lokalu. Lokal posiada zatem cechę samodzielności

o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego

nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym

lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK

1479/10 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji pomieszczenie, w którym ujawniono przedmiotowy automat, a

którego powierzchnia została podnajęta przez stronę spółce T. s.r.o.

w O., nie może stanowić samodzielnego lokalu, co jasno wynika ze szkicu

sytuacyjnego i zdjęć lokalu. Z części wynajętej przez najemcę powierzchni najemca nie

może samodzielnie korzystać, gdyż powierzchnia ta znajduje się w sklepie obok drzwi

wejściowych do niego, przy stoisku alkoholowym, a więc gra na automacie de facto

odbywa się w sklepie, a nie oddzielnym, samodzielnym lokalu.

W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów zgodnie z którymi

skarżąca była posiadaczem zależnym lokalu mieszczącego się przy ul. [...] w

miejscowości A., w którym ujawniono niezarejestrowany automat do gier. W

świetle art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w

którym znajduje się niezarejestrowany automat. Ustalenie tego faktu było wystarczające

aby stwierdzić, że to strona jest odpowiedzialna za automat do gier znajdujący się w

użytkowanym przez nią lokalu, co stanowi wypełnienie przesłanki nałożenia kary

pieniężnej przewidzianej w ustawie o grach hazardowych. Podkreślić należy, że w

obowiązującym stanie prawnym decydujące znaczenie ma samo umiejscowienie

niezarejestrowanego automatu do gier w użytkowanym lokalu, nie zaś, urządzanie na

tym automacie gier.

Mając powyższe na względzie za bezzasadny sąd uznał zarzut skargi nr 2. Także

zarzut dotyczący niepodjęcia działań w postaci wystąpienia do czeskiej spółki i

przesłuchania osób reprezentujących spółkę na okoliczność ustalenia okoliczności

zawarcia umowy najmu z 1 września 2017 r. o łącznej pow. 3 m2

, na której znajdował

się automat do gier, kto jest faktycznym właścicielem automatu i posiadaczem zależnym

nie miały w ocenie sądu jakiegokolwiek znaczenia. Słusznie bowiem organ wyjaśnił

skarżącej, że odpowiada ona za czyn polegający na posiadaniu niezarejestrowanego

automatu. Natomiast czeskiej spółce można będzie co najwyżej przypisać w odrębnym

postępowaniu odpowiedzialność za odrębny czyn polegający na urządzaniu gier na

automatach bez stosowanego zezwolenia (art. 89 ust 1 pkt 1 ugh). Zasadnie organ

wyjaśnił skarżącej, że nie twierdzi on, iż strona jest właścicielem automatu, tylko ustalił,

że strona jest posiadaczem zależnym lokalu, w którym nielegalnie działał

niezarejestrowany automat do gier. A więc prawidłowo ocenił, że nie było konieczne

przesłuchanie przedstawicieli czeskiej spółki na okoliczność kto jest właścicielem

automatu i posiadaczem zależnym lokalu bowiem te okoliczności udowodnione zostały

innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Decydującą okolicznością przy

wymierzeniu kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w brzmieniu obowiązującym od

1 kwietnia 2017 r. było ustalenie, że strona użytkowała lokal, w którym znajdował się

automat do gier.

Organy w wyniku przeprowadzonego postępowania ustaliły również, że automat

umieszczony w lokalu handlowym był automatem, na którym można było urządzać gry

hazardowe, co stanowiło drugą obligatoryjną przesłankę nałożenia kary pieniężnej.

Stosownie do art. 2 ust. 3 ugh grami na automatach są gry na urządzeniach

mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz

gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o

wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zgodnie z

art. 2 ust. 4 ugh wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana

polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w

grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej

rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Zgodnie z art. 2 ust. 5 ugh grami na

automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub

elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na

automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w

których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra

ma charakter losowy.

Stwierdzić należy, że organy w toku prowadzonego postępowania w celu

ustalenia zasadności nałożenia na stronę kary pieniężnej dokonały oględzin

zewnętrznych automatu oraz przeprowadziły eksperyment procesowy, z których to

czynności sporządzono protokoły, przesłuchały także pracownika strony i samą

skarżącą w charakterze świadka.

W ocenie sądu przeprowadzone czynności były wystarczające do stwierdzenia,

że sporny automat znajdujący się w lokalu był automatem do gier w rozumieniu

powołanego przepisu art. 2 ust. 3, 4 i 5 ugh, a wnioski organów podatkowych były

prawidłowe i mieściły się granicach swobodnej oceny dowodów.

Oględziny zewnętrzne automatu oraz eksperyment procesowy doprowadziły do

jednoznacznego wniosku, że sporny automat był urządzeniem elektronicznym

(komputerowym), a tym samym gra była rozgrywana na urządzeniach elektronicznych,

w tym komputerowych. Organy bardzo szczegółowo opisały sporny automat, w tym

elementy jednoznacznie wskazujące na rodzaj urządzenia. Przeprowadzone czynności

zostały udokumentowane w formie protokołów Z racji braku jakichkolwiek zarzutów w

tym zakresie sąd jedynie wskaże, że aprobuje ustalenia organów zgodnie z którymi gry

organizowane na spornym automacie miały charakter losowy oraz były organizowane w

celach komercyjnych: automat udostępniony był publicznie w lokalu handlowym przy ul.

Rynek 5 w Andrzejewie, posiadał wrzutnik monet, akceptor banknotów i rynienkę na

wygrane, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący tego, że skarżąca

za ten sam czyn została ukarana już prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w

O. II Wydział Karny z 9 marca 2018 r. Należy podkreślić, że kara

przewidziana w art. 89 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 89 ust. 4 pkt 3 ugh ma charakter

administracyjnoprawny, a więc obiektywny i niezależny od winy sprawcy deliktu, a przez

to obejmuje swym zakresem znacznie większy krąg podmiotów aniżeli czyn określony w

art. 107 § 1 kks, który oparty jest na zasadzie winy, którą można przypisać osobie

fizycznej. O ile więc funkcją kary grzywny jest odpłata, rozumiana jako represja

karnoprawna, o tyle kara pieniężna pełni przede wszystkim funkcję restytucyjną,

rozumianą jako rekompensatę straty Skarbu Państwa z tytułu braku wpływów

pochodzących z działalności koncesjonowanej.

W powyższym kontekście słusznie organ przywołał wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, który rozpoznawał

sprawę analogiczną do obecnie podnoszonego zarzutu i na kanwie ustawy o grach

hazardowych przed nowelizacją nie stwierdził braku możliwości "podwójnego" karania

za ten sam czyn. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust.

2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (w wersji sprzed nowelizacji) w zakresie, w jakim

zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio

wyrokiem w sprawie karnej na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 1

kks, są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji

państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Tym samym, skoro

podobna sprawa była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, to sąd nie

stwierdza aby w sprawie organ naruszył przepisy powołane w pkt 1 skargi. Powyższe

prowadzi także do braku zasadności zarzutu 3 skargi odnoszącego się do nieumorzenia

postępowania administracyjnego wobec faktu wydania prawomocnego wyroku

skazującego stronę, a także do braku konieczności występowania do Sądu Rejonowego

w O. o akta prowadzonego wobec strony postępowania

zakończonego wyrokiem z ... marca 2018 r., .... Słusznie organ odwoławczy

zauważył, że orzekając w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na

automatach (posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier) poza kasynem gry,

organ administracji nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania własnych ustaleń

faktycznych oraz własnej ich oceny, co podlega kontroli sądu administracyjnego i tym

samym spełniony został warunek dotyczący prawa strony do rzetelnego procesu

określony w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

(Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284). W sprawie nie było sporne, że strona nie posiadała

któregokolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i art. 7 ugh), a

jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem w prowadzonym sklepie

automatu, zadośćuczyniła obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a ugh. W

sprawie wbrew twierdzeniom strony nie naruszono art. 14 ust. 7 Międzynarodowego

Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), który

stanowi, że nikt nie może być ponownie ścigany lub karany za przestępstwo, za które

już raz został prawomocnie skazany lub uniewinniony zgodnie z ustawą i procedurą

karną danego kraju. Trybunał bowiem wyjaśnił, że w postepowaniu karnym strona

została ukarana karą grzywny, której celem jest odpłata, rozumiana jako represja

karnoprawna. Natomiast kara pieniężna (za delikt administracyjny) pełni przede

wszystkim funkcję restytucyjną, rozumianą jako rekompensatę straty Skarbu Państwa z

tytułu braku wpływów pochodzących z działalności koncesjonowanej. Tym samym sąd

uznał powyższy zarzut za niezasadny.

Ponadto podnieść jeszcze należy, że ustawodawca nie przewidział możliwości

miarkowania kary pieniężnej, o jakiej mowa. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu

ustawy zmieniającej ugh z 15 grudnia 2016r. "należy podkreślić, że zgodnie z wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2015 r. (sygn. akt P 32/12) "kara

pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach

hazardowych, rekompensuje nieopłacony podatek od gier i inne należności uiszczane

przez legalnie działające podmioty. Celem kary nie jest więc odpłata za popełniony

czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych

należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją

ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych

przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat".

Cele, których urzeczywistnieniu ma służyć projekt ustawy o zmianie ustawy o grach

hazardowych, to przede wszystkim wzmocnienie kontroli państwa nad rynkiem gier

hazardowych, a także cele polegające na ochronie społeczeństwa przed negatywnymi

skutkami hazardu, ochronie praworządności, w tym walka z szarą strefą. Osiągnięcie

tych celów jest możliwe m.in. dzięki wprowadzeniu restrykcyjnych kar administracyjnych

dla podmiotów naruszających przepisy ustawy o grach hazardowych. (...) Proponowana

wysokość kary za urządzanie gier na automatach bez wymaganej koncesji wynosząca

100 000 zł wynika z dokonywanych przez Służbę Celną szacunków średnich

przychodów z automatu. Zgodnie z posiadanymi danymi średni roczny przychód z

automatu znajdującego się poza kasynem gry wynosi ok. 300 000 zł, a w kasynie gry

500 000 zł. Zauważyć przy tym należy, że szacunki te odnoszą się do legalnych

automatów, które mają określony prawnie poziom minimalnych wygranych w stosunku

do wpłaconych stawek. Automaty działające nielegalnie nie podlegają takim

ograniczeniom, w związku z czym przychód z nich może być jeszcze większy. Podobnie

wpływ na rentowność nielegalnych automatów ma niestosowanie się do limitów

lokalizacyjnych i ograniczeń wiekowych uczestników gier. Tym samym podniesienie

wysokości kary z 12 000 zł do 100 000 zł nie zmienia jej restytucyjnego charakteru i

służy jedynie dostosowaniu jej wysokości do poziomu rzeczywistych strat ponoszonych

przez Skarb Państwa". Wobec powyższego nałożona na stronę kara jest proporcjonalna

do osiąganych przez podmioty przychodów z funkcjonującego nielegalnie automatu do

gier hazardowych.

Mając zatem na uwadze dokonane w toku postępowania ustalenia i powołane

przez organy przepisy przyjąć należy, że stan faktyczny sprawy podlegał subsumcji pod

normę prawną zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Zaskarżona decyzja odpowiada

prawu. Wszystkie zarzuty, a w szczególności odnoszące się do prawa procesowego

(zarzuty 4-6 skargi) są niezasadne. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy

wymagane przepisami prawa. Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie sąd

podkreśla, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych

działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału

dowodowego (art. 122 i 187 § 1 op). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu

faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów,

ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie

własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy

wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 op). Dowodem

jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z

prawem (art. 180 § 1 op). Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do

dokładnego ustalenia stanu faktycznego i mają zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia.

Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być

przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu

rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych

ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu,

w rozpatrywanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom postępowania i

dołożyły wszelkich starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. Organ

odwoławczy wbrew twierdzeniom strony odniósł się do wszystkich istotnych

okoliczności sprawy. Przeprowadził wszystkie dowody, które w sposób pełny pozwoliły

na ustalenie stanu faktycznego. Wyjaśnił również przyczyny dla których nie

przeprowadził dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Wyjaśnienia te sąd uznaje

za jak najbardziej zasadne, czemu dał wyraz w przedmiotowym uzasadnieniu. Sąd

także nie stwierdził naruszenia zasady przekonywania (art. 124 op), gdyż wbrew

twierdzeniom strony w sposób jasny wskazał na powody, dla których nałożył na

skarżącą karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa

materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa

dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na

podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.