Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2747/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1,  art. 64 ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, art. 140aa ust. 3 pkt 1, art. 140aa ust. 3 pkt 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, art. 140ab ust.  2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 41
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego W. L. kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej organem) decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. L. prowadzącego działalność gospodarczą p. w T. (zwanego dalej stroną/skarżącym) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej organem I instancji) z [...] czerwca 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ I instancji wskazał, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Ustalono, że w dniu 11 maja 2015 r. w miejscowości Styków na drodze krajowej nr 9 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego samochodu specjalnego marki M. o nr rej. [...] wraz z dwuosiową naczepa marki N. o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował Pan P. L., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem sprzętu - podnośnika spalinowego (ładunek niepodzielny) w imieniu skarżącego. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Stwierdzono, następujące naruszenia dopuszczalnych norm: nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu 11,15 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę) - przekroczenie o 1,15 t; podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W odwołaniu skarżący wskazuje, że pojazd poddany kontroli uprawniony był do wykonywania przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I i II. Tym samym w niniejszym przypadku nie można żądać od podmiotu wykonującego przejazd zezwolenia kategorii IV. Jego zdaniem z uwagi na przeznaczenie pojazdu i wykonywany przejazd zezwolenie nie było wymagane. Uznał, że bezpodstawnie zakazano dalszej jazdy do czasu usunięcia nieprawidłowości lub uzyskania zezwolenia i błędnie zakwalifikowano kontrolowany samochód jak ciężarowy. Mając na uwadze zawartą w treści odwołania argumentację wnosił o ponowne, wnikliwe rozpatrzenie sprawy.

Organ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i powołując się na przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r, poz. 1137ze zm.; dalej p.r.d.) wskazał, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii oraz przestrzegania warunków określonych w tym zezwoleniu. Organ uznał za prawidłowo ustaloną podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Podniósł, że droga krajowa nr 9 na odcinkach RADOM /DROGA 11 - IŁŻA - OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI - OPATÓW - LIPNIK - KLIMONTÓW - ŁONIÓW - NAGNAJÓW - KOLBUSZOWA - GŁOGÓW MAŁOPOLSKI - RZESZÓW /DROGA 4/ została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Wskazał, że ustalono, że skarżący wykonał przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. W trakcie kontroli stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 11,15 t i przekraczał dopuszczalną normę o 1,15 t. Zdaniem organu dokonane pomiary, wskazują że karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii IV. Zgodnie z przepisem art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., karę pieniężną ustala się na kwotę 5 000 złotych w przypadku braku zezwolenia kategorii IV. Wskazał, że stosownie do art. 140aa ust. 3 pkt 1 ww. ustawy karę pieniężną nakłada się między innymi na podmiot wykonujący przejazd. Zaznaczył, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Uznał, że co do zasady, bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń. Zdaniem organu przepis art. 140aa p.r.d. stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przejazd. Organ przywoła wyrok WSA w Olsztynie z 18 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 451/13.

Ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania organ wziął, pod uwagę rodzaj drogi na której stwierdzono nienormatywność pojazdu. Wyeliminował te kategorie zezwoleń, które nie mogłyby zostać przyznane na przejazd po drodze, na której stwierdzono naruszenie. Brał pod uwagę rodzaj parametrów normatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju nie mogą być przekroczone, co oznacza, że w tym zakresie muszą być normatywne. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem "nie większe od dopuszczalnych". Organ stwierdził, że bada, spośród kategorii zezwoleń odpowiadającej drodze, na której stwierdzono naruszenie, parametry normatywne pojazdu, eliminując następnie te kategorie zezwoleń, które nie spełniają tego rodzaju warunków. Wskazał, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych 856700 i 856701. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urzędu Miar w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2014 r. a powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono dwukrotnie, a za podstawę do stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych norm przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli. Stwierdził, że podczas kontroli ujawniono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu. Przedmiotem kontroli był pojazd członowy składający się z dwuosiowego samochodu specjalnego marki M. o nr rej. [...] wraz z dwuosiowej naczepy marki N. o nr rej. [...]. Podniósł, że ustawodawca przewidział wyłączenia w zakresie obowiązku uzyskania zezwolenia, o którym wskazał w art. 64e ust. 1 i 2 p.r.d.. Zwolnienia przewidziane w art. 64e ust. 1 p.r.d., art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 i 3 i art. 64a, 64d nie zostały udokumentowane, strona nie przedstawiła dokumentów świadczących, iż kontrolowany przejazd podlegał włączeniom. W związku z powyższym zdaniem organu kontrolowany przejazd nie był zwolniony z obowiązku uzyskania stosownego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji. Przedmiotem przewozu był sprzęt - podnośnik spalinowy (ładunek niepodzielny). Zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Natomiast jest zakaz umieszczania ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych za wyjątkiem pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I i II. Przejazd nienormatywny należy uznać za odstępstwo od normy. Przy przewozie ładunku podzielnego można uzyskać jedynie zezwolenia kategorii I i II, a w pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku, co jest możliwe z uwagi na jego podzielność. Co do zasady ładunki podzielne powinny być przewożone pojazdem normatywnym.

W niniejszym przypadku organ stwierdził, iż występuje brak zezwolenia kategorii IV ze względu na parametry wagowe, wymiarowe uzyskane podczas czynności kontrolnych oraz kategorię drogi, na której zatrzymano kontrolowany pojazd.

W ocenie organu, przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym są jednoznaczne. Zezwolenie kategorii I stosownie do lp. 1 załącznika nr 1 do p.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdów nienormatywnych poruszających się po drogach gminnych, powiatowych, wojewódzkich wskazanych w zezwoleniu. Organ wskazał, że kontrolowany pojazd członowy zatrzymano na drodze krajowej 9.

Natomiast zezwolenie kategorii II stosownie do treści art. 64b p.r.d., jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

Organ wskazał, że przepis art. 64 ust. 1 p.r.d. wskazuje, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii oraz przestrzegania warunków określonych w tym zezwoleniu. Z uwagi na brak odpowiedniego zezwolenia należało nałożyć karę pieniężną za brak zezwolenia kategorii IV.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie prawa materialnego.

Wskazał, że wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy, na trasie z miejscowości M. do R. Zgodnie z pkt 4 przewozowego protokołu zdawczo odbiorczego wystawionego dnia 8 maja 2015 r., ładunek ten, to ładunek niepodzielny - podnośnik spalinowy [...]. Jego zdaniem w tym wypadku nie ma zastosowania art. 64 ust. 1 p.r.d.. Wskazał, że zgodnie z art. 64. ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Jego zdaniem pojazd poddany kontroli był uprawniony do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I i II natomiast przewoził ładunek niepodzielny. Wskazał, że w tym wypadku nie można zażądać od podmiotu wykonującego przewóz drogowy zezwolenia kategorii IV. Jego zdaniem podmiot wykonujący, w dniu kontroli, przewóz - transport drogowy objęty przedmiotową kontrolą wykonuje zgodnie z zezwoleniem kat IV lecz z uwagi na przeznaczenie pojazdu zezwolenie nie jest wymagane. Wskazał, że bezpodstawnie zakazano dalszej jazdy do czasu usunięcia nieprawidłowości lub uzyskania zezwolenia. Podniósł, że błędnie zaklasyfikowano w protokole kontroli pojazd jako N3 samochód ciężarowy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z [...] sierpnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych.

W sprawie bezsprzecznie ustalono, że przedmiotem przewozu był sprzęt - podnośnik spalinowy (ładunek niepodzielny). Z akt sprawy i protokołu kontroli podpisanego przez kontrolowanego kierowcę bez zastrzeżeń, wynika, że wykonywany był przewóz drogowy ładunku niepodzielnego.

Definicja pojazdu specjalnego zawarta w art. 2 pkt 36 p.r.d. wskazuje, że przystosowanie pojazdu do wykonywania funkcji specjalnej nie ogranicza możliwości wykorzystania go do wykonywania przewozu osób lub rzeczy. Posiadanie przez pojazd specjalnej funkcji samo przez się nie wyklucza jednoczesnego przystosowania pojazdu do przewozu osób lub rzeczy. Konsekwencją tego jest możliwość stosowania wobec pojazdów specjalnych definicji przewozu drogowego wynikającej z art. 4 pkt 6a u.t.d. Wykonywanie specjalnej funkcji może polegać na przewozie rzeczy o szczególnych właściwościach. Te szczególne właściwości mogą przejawiać się w potrzebie przewiezienia ładunku bez utraty jego specyficznych właściwości. W kontrolowanej sprawie, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zatrzymany do kontroli pojazd specjalny wykonywał przewóz drogowy, w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, czy też poruszał się w dniu kontroli po drodze krajowej w celu wykonywania specjalnej funkcji do jakiej był przeznaczony i w związku z tym mógł być zwolniony z obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z definicją pojazdu specjalnego zawartą w art. 2 pkt 36 p.r.d. pojazd specjalny to pojazd samochodowy lub przyczepa poznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Ustawodawca kategorię pojazdów specjalnych wyodrębnił, zatem przy użyciu kryterium specjalnej funkcji, której wykonywaniu służy specjalne wyposażenie. Ustawodawca założył też, że dla wykonywanie specjalnej funkcji może być niezbędne przewożenie osób lub rzeczy ściśle związanych z wykonywaniem specjalnej funkcji.

Funkcje wykonywane przez pojazdy specjalne mogą wiązać się z przewozem rzeczy w szczególny sposób. Do pojazdów specjalnych należy zaliczyć m.in. pojazdy:

- konstrukcyjnie przystosowane do wykonywania czynności na drodze, a więc oczyszczania dróg (polewaczki, piaskarki), zimowego utrzymania dróg (pługi odśnieżne);

- przeznaczone do wykonywania określonych robót (dźwigi, pogotowia techniczne - warsztaty, pomoc drogowa, żuraw samochodowy, pożarniczy, agregat elektryczno-spawalniczy, koparka, koparko-spycharka, ładowarka, do prac wiertniczych);

- wykorzystywane do określonej działalności (ruchome ambulatorium, laboratorium techniczne, pojazd radiofoniczny, telewizyjny, kina i teatry objazdowe, wystawy, biblioteki, sklepy, bary, pojazd kempingowy, pogrzebowy).

Należy zauważyć, iż katalog możliwych specjalnych funkcji nie jest zamknięty.

Przepis art. 42 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej u.t.d.) nakłada na przedsiębiorców, a zatem także na skarżącego obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdem samochodowym po drogach krajowych, a brak takiej opłaty jest sankcjonowany w art. 92 u.t.d. poprzez zobligowanie właściwego organu do nałożenia kary pieniężnej.

W tym miejscu należy podkreślić, że katalog wyłączeń z art. 42 ust. 1 u.t.d. miał charakter zamknięty, co oznacza, że pojazdy lub podmioty w nim niewymienione nie mogły korzystać ze zwolnienia z uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, chyba że są to podmioty, o których mowa w art. 42a u.t.d.

Pojazd specjalny z samej definicji nie podlegał zatem wyłączeniu na podstawie wyżej wymienionych przepisów.

W ocenie sądu nie zostało wyjaśnione jednoznacznie czy podczas tego przejazdu pojazd ten nie podlegał wyłączeniu przedmiotowemu wskazanemu w art. 3 u.t.d. Oznacza to, że gdyby organ ustalił, że pojazd przemieszczając się wezwany był do wykonywania funkcji specjalnych przedsiębiorca nie jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd tymże pojazdem po drogach krajowych.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, iż pojazd poruszając się po drodze krajowej wykonywał transport drogowy a nie wykonywał funkcję specjalną (pomoc drogowa). Faktem jest, że w momencie kontroli pojazd przewoził ładunek niepodzielny opisany w protokóle zdawczo- odbiorczym. Oprócz zawartego w tym protokóle opisu urządzenia istotną kwestią jest ustalenie celu przewozu w szczególności wskazania czy Wynajmujący jest podmiotem, który będzie korzystał z tego urządzenia jako urządzenia przewidzianego do pracy czy też jako urządzenia przewidzianego do konserwacji lub naprawy. Wobec tego należy zaznaczyć, że przedwczesne jest twierdzenie, że pojazd specjalny w momencie kontroli był używany do transportu drogowego a nie jako pojazd pomocy drogowej a więc nie pełnił obowiązków związanych z wykonywaniem funkcji specjalnej (zob. W. Kotowski, Komentarz do art. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, Komentarz praktyczny, Dom Wydawniczy ABC, 2002 r.).

W tym stanie rzeczy organ przedwcześnie ustalił, że w świetle dokonanych pomiarów, w ustalonym stanie faktycznym należało nałożyć karę pieniężną.

Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, nakładająca na podmiot obowiązki lub karę, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odniesie się do argumentów zawartych w uzasadnieniu a w szczególności ustali charakter wykonywanego przewozu w celu ustalenia czy to był transport drogowy czy też przejazd świadczony w ramach pomocy drogowej.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c .p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..