Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2437/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 266 par. 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Zwrot kosztów postępowania w sprawie podatkowej następuje wyłącznie na żądanie strony. Żądanie takie winno być zgłoszone przed wydaniem decyzji w sprawie, pod rygorem utraty roszczenia /art. 266 par. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

TEZY

Zwrot kosztów postępowania w sprawie podatkowej następuje wyłącznie na żądanie strony. Żądanie takie winno być zgłoszone przed wydaniem decyzji w sprawie, pod rygorem utraty roszczenia /art. 266 par. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wiesława W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 12 sierpnia 2002 r. (...) w przedmiocie zwrotu opłaty skarbowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wiesław W. zwrócił się podaniem z dnia 11 lipca 2001 r. o zwrot opłaty skarbowej w kwocie 5 zł. Zwrotu tej opłaty skarbowej domagał się w korespondencji z Urzędem Skarbowym w E. /pismo z dnia 6 czerwca 2001 r./.

Urząd Skarbowy w E. przekazał wniosek strony Prezydentowi Miasta E. z informacją, iż podstawą do zwrotu opłaty jest niedokonanie czynności urzędowej przez Urząd. Prezydent Miasta E. decyzją z dnia 24 lipca 2001 r. orzekł o zwrocie opłaty skarbowej w wysokości 5 zł.

Od tej decyzji odwołanie wniósł Wiesław W.; w treści odwołania domagał się przede wszystkim wyjaśnienia dlaczego Urząd Skarbowy w E. czynności urzędowej nie dokonał. Oprócz tego postawił zarzuty: Urzędowi Skarbowemu w E. Izbie Skarbowej w E. i w O., Prokuraturze Rejonowej i Prokuraturze Okręgowej, Ministerstwu Finansów.

Na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. Wiesław W. pismem z błędną datą 4 sierpnia 2001 r. /wpływ do Kolegium w dniu 4 października 2001 r./ domagał się podania w uzasadnieniu decyzji przyczyn z jakich Urząd Skarbowy odmówił "podania dokumentu" w oparciu, o który stwierdzono dokonanie zakupu towaru od podatnika w okresie obowiązywania ustawy o podatku obrotowym.

Kolegium w dniu 29 października 2001 r. wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu, zostały podane przyczyny, dla których żądanie Wiesława W., co do uzasadnienia powodów odmowy przez inny niezależny organ dokonania czynności urzędowej, nie może zostać spełnione w postępowaniu w sprawie zwrotu opłaty skarbowej.

Wiesław W. w dniu 18 grudnia 2001 r. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga zawierała pod adresem decyzji Kolegium jeden zarzut, iż decyzja ta nie zawiera uzasadnienia merytorycznego i narusza przepis art. 107 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pozostała część skargi - to zarzuty skierowane pod adresem innych organów /Urzędu Skarbowego, Izby Skarbowej, Ministra Finansów, Prokuratury Rejonowej, Prokuratury Okręgowej./.

Kolegium nie mogło w takim stanie rzeczy uwzględnić skargi w całości i udzieliło odpowiedzi na skargę. Natomiast decyzją z dnia 13 maja 2002 r. stwierdziło nieważność własnej decyzji, a następnie wskutek wniesionego odwołania od tej decyzji, działając w trybie art. 233 par. 1 pkt 1 w związku z art. 221 Ordynacji podatkowej - utrzymało w mocy decyzję z dnia 13 maja 2002 r. Decyzja utrzymująca w mocy - z dnia 15 lipca 2002 r. nie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W efekcie ostatecznego stwierdzenia nieważności własnej decyzji Kolegium ponownie rozpatrzyło odwołanie Wiesława W. i wydało - w dniu 12 sierpnia 2002 r. decyzję uchylającą decyzję Prezydenta Miasta E. i umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu opłaty skarbowej w wysokości 5 zł w trybie decyzyjnym.

Postanowieniem z dnia 17 września 2002 r. III SA 3581/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie toczące się ze skargi Wiesława W. na decyzję Kolegium z dnia 29 października 2001 r. (...).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 12 sierpnia 2000 r. Kolegium wyraziło swoje stanowisko zaprezentowane uprzednio kilkakrotnie w swoich decyzjach /oraz pismach skierowanych do strony/, iż organ podatkowy właściwy w sprawach opłaty skarbowej /w tym przypadku Prezydent Miasta E. - art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej/ nie ma żadnych kompetencji do badania ani rozstrzygania w postępowaniu w sprawie zwrotu opłaty skarbowej przyczyn dla których inny organ /niezależny zresztą organizacyjnie i instancyjnie/ nie dokonał określonej czynności urzędowej.

Organ podatkowy właściwy w sprawach opłaty skarbowej bada jedynie czy faktycznie czynność urzędowa nie została dokonana, mimo zapłacenia opłaty skarbowej oraz czy opłata skarbowa przekracza kwotę 2 zł /jeżeli opłata skarbowa nie przekracza kwoty 2 zł - zwrot nie przysługuje.

Tak więc ani Prezydent Miasta E. ani też Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ma żadnych podstaw prawnych do żądania - od organu, który nie dokonał czynności urzędowej - wyjaśnień dlaczego czynność ta nie została dokonana.

Organ podatkowy na zasadzie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej - po prostu opłatę zwraca.

Zdaniem Kolegium ów zwrot następuje w formie czynności materialno-technicznej w działaniu właściwych organów podatkowych.

Art. 12 ust. 1 cyt. ustawy o opłacie skarbowej nie stanowi podstawy do decyzyjnego rozstrzygnięcia kwestii zwrotu opłaty skarbowej. Żaden z innych przepisów tej ustawy, ani też rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty - nie stanowią podstawy do decyzyjnego rozstrzygania kwestii zwrotu /odmiennie byłoby, w ocenie Kolegium, w sytuacji odmowy zwrotu opłaty skarbowej/.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego nazwanej "odwołaniem" Wiesław W. nie precyzując wniosków skargi zarzucił:

- niewyjaśnienie przez Kolegium kwestii poniesionych kosztów przez skarżącego /koszty te zostały określone na 250 zł, a obejmują koszty składanych odwołań oraz przejazdów;

- działanie Kolegium "za zwłokę";

- niewyjaśnienie przez Kolegium jaki dowód posiada Urząd Skarbowy na transakcję skarżącego z podatnikiem;

- nieprzyznanie się Urzędu Skarbowego do "przestępstwa";

- domaganie się okazania dowodu transakcji skarżącego i zarzut pod adresem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "znajdzie inny paragraf i uchyli odwołanie".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Wiesława W. nie mogła być uwzględniona jako, że nie zawiera trafnych zarzutów przeciwko decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 12 sierpnia 2002 r. a Sąd badając legalność tej decyzji z urzędu nie stwierdził aby naruszała ona prawo w sposób nakazujący jej uchylenie.

Pomimo jasnych i czytelnych wywodów jakie adresowano do skarżącego w postępowaniu podatkowym tak w uzasadnieniach decyzji jak i w pismach wyjaśniających nie przyjmował on do wiadomości, iż każda sprawa administracyjna ma swój przedmiot a kończąca ją decyzja rozstrzyga w istocie tylko określoną sprawę.

Wnoszone środki prawne Wiesław W. kieruje przeciwko wszystkim nieprawidłowościom jakie jego zdaniem wystąpiły w funkcjonowaniu różnych organów administracji publicznej a także w sposobie działania organów w wymiarze sprawiedliwości.

Wnosząc rozpoznawaną skargę również nie dostrzega on, że przedmiotem zaskarżenia jest konkretna decyzja podatkowa wydana w przedmiocie zwrotu opłaty skarbowej. Taki przedmiot postępowania został zakreślony jego podaniem z dnia 6.06.2001 r. gdzie zawarta jest prośba o ewentualny zwrot opłaty skarbowej.

Podanie to należało do właściwości samorządowych organów podatkowych tylko w tym zakresie - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 86 poz. 90 ze zm./.

Jeżeli zdaniem skarżącego pismo to wywoływało obowiązek prowadzenia postępowania przez państwowe organy podatkowe - Urząd Skarbowy, to jego prowadzenie i zakończenie należało egzekwować środkami prawnymi kierowanymi do tych organów.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza aby postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było nadmiernie przewlekle a w szczególności aby prowadziło to do takiego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a tylko wówczas istniałaby podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji - art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Zarówno Kontrola instancyjna jak i funkcjonowanie organów nadzoru co do eliminowania z obrotu ostatecznych decyzji administracyjnych, które okazały się dotknięte najpoważniejszymi wadami prawnymi, miały na celu nie przewlekanie postępowania a uzyskanie rozstrzygnięcia sprawy w pełni zgodnego z prawem.

Niezależnie od granic skargi stwierdzić w tym miejscu należy, że w ocenie Sądu, opartej na wcześniejszym orzecznictwie /przykładowo patrz wyrok z dnia 5 października 1999 r. w sprawie IV SA 1499/97 nie publ./, trafny jest pogląd na którym oparto merytorycznie zaskarżoną decyzję, iż niesporny zwrot opłaty skarbowej następuje w drodze czynności materialno-technicznej a co za tym idzie wydana w tym przedmiocie decyzja pozbawiona była podstawy prawnej.

Zwrot kosztów postępowania w sprawie podatkowej następuje wyłącznie na żądanie strony. Żądanie takie winno być zgłoszone przed wydaniem decyzji w sprawie, pod rygorem utraty roszczenia /art. 266 par. 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa/.

Ponieważ jak wyżej wskazano przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego przeto w granicach tego przedmiotu sprawy nie mieszczą się zarzuty dotyczące Urzędu Skarbowego i dlatego nie mogą być przedmiotem badania.

Po rozważeniu powyższych aspektów sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA /cyt. wyżej/.