Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4769/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 911/20 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] września 2020 r., znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 911/20, oddalił skargę R.S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

R.S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego [...] o udzielenie informacji publicznej w zakresie udostępnienia kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016 rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325.

W dniu 8 lipca 2020 r. Prezes Sądu Rejonowego wezwał wnioskodawcę, w terminie 14 dni, do wskazania okoliczności uzasadniających to, że objęte wnioskiem informacje są szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca złożył pismo, z treści którego wynika, iż w jego ocenie informacja nie jest informacją przetworzoną.

W tych okolicznościach Prezes Sądu Rejonowego [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. odmówił wnioskodawcy udostępnienia żądanych informacji.

Prezes Sądu Okręgowego [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2020 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu

Prezes Sądu Okręgowego podzielił stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego, że ustalenie sygnatur wszystkich spraw o symbolu 325, tj. spraw o zadośćuczynienie z tytułu uszkodzenia ciała lub uszczerbku na zdrowiu zasądzonych na podstawie art. 445 Kodeksu cywilnego, stanowi, iż wnioskowana informacja ma charakter informacji przetworzonej. W Sądzie Rejonowym [...] sprawy takie rejestrowane były "bez symbolu", w konsekwencji czego nie jest możliwe ustalenie sygnatur takich spraw w oparciu o sądowe urządzenia ewidencyjne służące do rejestrowania akt spraw sądowych. Dla udzielenia żądanej informacji niezbędna byłaby analiza akt 161 spraw, jakie zakończyły się w 2016 roku w tym Sądzie. Prezes Sądu Okręgowego podniósł, że udzielenie informacji tego rodzaju, jak wnioskowana, wymaga wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Mimo wezwania wnioskodawca nie uzupełnił wniosku w tym zakresie. Ponad wszelką wątpliwość, analiza 161 akt spraw sądowych wymaga znacznego nakładu pracy, dodatków sił i środków, co potwierdza, że wniosek dotyczył informacji przetworzonej.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył R.S., podnosząc że nie ma potrzeby analizowania 161 spraw zapisanych jako sprawy bez symbolu, gdyż wniosek dotyczył spraw rejestrowanych w repertoriach pod symbolem 325 zakończonych wyrokiem w 2016 r. Takich spraw może być kilka, ale organ nawet nie ustalił, ile spraw było zakończonych wyrokiem w 2016 r. zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325. Zdaniem skarżącego, obie decyzje powinny zostać uchylone.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Okręgowego [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 15 grudnia 2020 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał wniesioną skargę.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uznał skargę za niezasadną.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w sprawie nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego [...] jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądane dane stanowią informację publiczną.

Następnie WSA w Kielcach wyjaśnił, że pojęcie informacji publicznej na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej "u.d.i.p.") – wobec braku jego definicji legalnej – jest rozumiane w judykaturze w ujęciu potocznym z uwzględnieniem stanu faktycznego konkretnej sprawy. Przedmiotem udostępnienia mogą być bowiem zarówno informację proste, jak i przetworzone. W razie kwalifikacji żądanej informacji jako przetworzonej, rozpatrzenie wniosku każdorazowo wymaga uprzedniej weryfikacji istnienia po stronie wnioskodawcy szczególnego interesu publicznego, jako określonego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. warunku uzyskania dostępu do tego rodzaju informacji publicznej. W ramach tej weryfikacji organ zobowiązany jest wezwać wnioskodawcę do wykazania szczególnego interesu publicznego, albowiem ten – składając wniosek – może nie mieć świadomości, że żąda informacji przetworzonej. Dopiero zaś po dokonaniu weryfikacji spełnienia przesłanki szczególnego interesu publicznego, w zależności od jej wyniku, adresat wniosku zobowiązany jest udostępnić żądaną informację publiczną po jej uprzednim przetworzeniu bądź odmówić jej udostępnienia w drodze decyzji wydanej na zasadzie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Informacja prosta jest definiowana jako taka, której treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o prostym charakterze, może się wiązać z potrzebą usuwania danych chronionych prawem, przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień lub wyciągów, a takie zabiegi czynią informacje proste - informacją przetworzoną.

W judykaturze pojęcie informacji przetworzonej ujmowane jest w dwóch ujęciach. Jedno rozumienie przetworzenia uwzględnia aspekt jakościowy zmian wprowadzanych w odniesieniu do informacji prostych, drugie zwraca uwagę na aspekt techniczny i ilościowy, traktując przetworzenie informacji prostych w kategoriach czynności, jakim muszą zostać poddane, aby uzyskać dane podlegające udostępnieniu. Oba te rozumienia "przetwarzania" informacji prostych nie stoją jednakże w sprzeczności z potocznymi intuicjami językowymi, nie wprowadzają zatem jakiegoś sztucznego rozumienia informacji przetworzonej. Nie stanowią też rozumień wzajemnie konkurencyjnych i wykluczających się, ale uzupełniają się, tworząc dwa kryteria uznawania informacji publicznej za informację przetworzoną. Posługując się niejednoznacznym terminem, ustawodawca dopuścił tę dwuznaczność. W pierwszym rozumieniu informacja przetworzona to informacja jakościowo nowa, nieistniejąca dotychczas w ostatecznej treści i postaci, jej wytworzenie wymaga podjęcia przez podmiot zobowiązany określonych czynności analitycznych, porządkujących w odniesieniu do posiadanego zbioru danych. Przetworzeniem jest zebranie, często na podstawie różnych kryteriów, informacji prostych i ich następne zanalizowanie, zredagowanie, opracowanie w postaci nowego dokumentu i nowej informacji o treści, która do tej pory w takiej postaci nie istniała. Drugie rozumienie informacji przetworzonej dotyczy przypadków, gdy żądanie udostępnienia istniejącej informacji publicznej ma taki zakres i rozmiar, że wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia działań poza zakresem jego rutynowych czynności, a nakierowanych na przygotowanie żądanej informacji i nadanie jej formy umożliwiającej udostępnienie, albowiem proste udostępnienie w formie posiadanej przez podmiot zobowiązany nie jest możliwe. W tym drugim rozumieniu suma informacji prostych, w zależności od nakładu koniecznej pracy i środków wiążących się z ich wyselekcjonowaniem i przygotowaniem, może być traktowana jako informacja przetworzona.

Wobec tego ustalenie charakteru wnioskowanej informacji – prostej czy przetworzonej wymaga uwzględnienia okoliczności danego przypadku i ich oceny przez pryzmat zakresu i rodzaju czynności koniecznych do przygotowania informacji żądanej przez wnioskodawcę.

Szeroki zakres i rozmiar informacji publicznej (informacji prostej), wymagający zgromadzenia, zanonimizowania i sporządzenia kserokopii wielu stron dokumentów, podjęcia szeregu działań organizacyjnych, zaangażowania środków osobowych, które zakłócają podstawowe działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań – w konsekwencji oznacza, że żądanie dotyczy w istocie informacji o charakterze przetworzonym.

W rozpatrywanej sprawie, skarżący domagał się udostępnienia wyroków wraz z ich uzasadnieniami, wydanych w roku 2016 w sprawach o symbolu 325, do którego kwalifikowane są sprawy o zadośćuczynienie z tytułu uszkodzenia ciała lub uszczerbku na zdrowiu, rozpatrywane na podstawie art. 445 kodeksu cywilnego. Jest to jedna z wielu kategorii spraw kierowanych do sądów powszechnych, w których powództwo sprowadza się do żądania zasądzenia określonej kwoty pieniężnej od osoby (osób) wskazanej jako strona pozwana. Z akt sprawy wynika, że w sprawozdaniach statystycznych jak i w systemie SAWA (Currenda) odnośnie Wydziału I Cywilnego Sądu Rejonowego [...] nie były wykazywane sprawy o symbolu 325. Wyjaśnienia pisemne odnośnie do tej okoliczności, złożone przez Prezesa Sądu Rejonowego [...] w toku postępowania odwoławczego (pisma z 31 sierpnia 2020 r. i 4 września 2020 r.) wskazują, że najprawdopodobniej z uwagi na ich nieznaczną ilość rejestrowane były jako sprawy "bez symbolu". W roku 2016 w Sądzie Rejonowym [...] zakończono 176 tego rodzaju spraw (zarejestrowanych "bez symbolu"), w tym 161, w których żądanie pozwu dotyczyło zapłaty. W oparciu o system elektroniczny ustalono, że spośród nich 26 spraw zakończonych zostało wydaniem wyroku. Jednak tylko pozornie, udzielenie informacji żądanej przez wnioskodawcę wiązałoby się z analizą 26 akt spraw. Faktycznie bowiem, należałoby przeanalizować 161 spraw, gdyż informacja o 26 sprawach zakończonych merytorycznie wyrokiem, pochodząca z systemu elektronicznego, wymagałaby praktycznej weryfikacji. Byłaby ona konieczna nie tylko z uwagi na fakt, że orzeczenie kończące sprawę mogło nie zostać zapisane w systemie elektronicznym w roku 2016, ale także dlatego, że sprawy o zadośćuczynienie nie były zapisywane do żadnego z symboli. Skoro więc w roku 2016 w Sądzie Rejonowym [...] było 161 spraw o zapłatę, to niewątpliwie byłoby konieczne wydobycie akt tych spraw z archiwum zakładowego, przejrzenie ich w celu wyselekcjonowania tych, które dotyczyły zadośćuczynienia, zakończyły się wyrokiem i w których sporządzone zostało uzasadnienie, a następnie poddanie tych orzeczeń procesowi anonimizacji. Anonimizacja musiałaby skutkować modyfikacją treści uzasadnień w stopniu znacznym, a taka ingerencja w treść uzasadnienia orzeczenia sądowego, przekraczająca typową anonimizację, wymaga zwiększonego nakładu czasowego i znacznej ostrożności, by nie pozbawić dokumentu integralności, kompletności i zachować logikę rozumowania sądu. Pamiętać należy, że sprawy o zadośćuczynienie związane są zazwyczaj z wystąpieniem określonego zdarzenia (np. pobicia, wypadku drogowego, leczenia operacyjnego itp.) na tyle charakterystycznego w danym środowisku, że celem wyłączenia możliwości jakiejkolwiek identyfikacji stron postępowania, mogłoby okazać się konieczne usunięcie całych fragmentów uzasadnienia, co prowadziłoby w istocie do wytworzenia nowego dokumentu o odmiennej od pierwotnej treści. W konsekwencji udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych. Wiąże się to z wnikliwą, szczegółową analizą treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o znaczącym nakładzie pracy, ale i prowadzi do powstania nowej pod względem jakości informacji.

W niniejszej sprawie nie zostało wprawdzie ustalone, ile spraw o zapłatę w roku 2016 dotyczyło żądania zadośćuczynienia i w stosunku do jakiej liczby uzasadnień konieczną byłaby anonimizacja, niemniej jednak, w ocenie Sądu, sam fakt konieczności poszukiwania tego rodzaju spraw ze 161 akt sądowych, w których wystąpiło żądanie o zapłatę wpisanych do rep. C, związane jest z zaangażowaniem oddelegowanego specjalnie w tym celu pracownika organu zobowiązanego, co z oczywistych względów czyniłoby niemożliwym podejmowanie przez niego czynności służbowych leżących w zwykłym zakresie jego zadań, zakłócając tym samym prawidłowe działanie Sądu. Nawet przy przyjęciu, że w sprawie chodziłoby jedynie o analizę 26 akt sądowych dotyczących żądania zapłaty, zakończonych wyrokiem w roku 2016 (opierając się wyłącznie na danych z systemu elektronicznego, bez ich weryfikacji, co w stanie sprawy mogłoby budzić wątpliwości co do rzetelności pełnej identyfikacji spraw, których dotyczy wniosek), Sąd wyraził pogląd, że jest to liczba wystarczająca do przyjęcia, że mamy do czynienia z informacją przetworzoną jako sumą informacji prostych. Tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zakres wniosku i czasochłonność związana z przygotowaniem wnioskowanej informacji, powoduje, że zachodzi przypadek informacji przetworzonej.

Dokonując oceny działań podjętych przez Prezesa Sądu Rejonowego [...] w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 6 lipca 2020 r., WSA w Kielcach stwierdził, że wniosek został załatwiony prawidłowo w świetle przedstawionych wyżej reguł postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Oba organy sądowe prawidłowo zakwalifikowały żądane przez skarżącego informacje jako informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., gdyż jej przygotowanie wymaga analizy znacznej liczby dokumentów (akt spraw o zapłatę), a następnie po identyfikacji tych wyroków, które zostały wydane w sprawach o zadośćuczynienie, odpowiedniego przekształcenia uzasadnień, tj. zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną. Czynności te wymagają takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Zatem udostępnienie żądanej przez skarżącego informacji w postaci utworzenia zbioru kopii wyroków z uzasadnieniami zapadłych w Sądzie Rejonowym [...] w okresie całego roku kalendarzowego, wybranych pod kątem symbolu 325, pod jakim sprawy te powinny zostać zarejestrowane (bo bezspornym jest, że nie były), wymagałoby uprzedniego przetworzenia takiej informacji na potrzeby wniosku. Zbiór taki nie istniał bowiem w tej formie w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej.

WSA w Kielcach wskazał, że specyfika wyroków sądowych wraz z uzasadnieniami jest tego rodzaju, że częstokroć zawierają one nie tylko dane stron postępowań, lecz również innych osób, w tym biegłych czy świadków. Wobec tego, że uwzględnienie wniosku skarżącego wymaga nie tylko zwykłych czynności technicznych związanych z kopiowaniem dokumentów, lecz znacznego nakładu pracy związanego z koniecznością ponadstandardowej - bo wymagającej uważnej lektury uzasadnień wyroków - anonimizacji dokumentów. Anonimizacja w tego rodzaju przypadkach nie ogranicza się wyłącznie do wyeliminowania z dokumentacji imion i nazwisk, lecz wiąże się również z koniecznością usunięcia określonych fragmentów uzasadnień, tj. takich ich części, które umożliwiałyby identyfikację poszczególnych osób, a to z kolei wymaga przeprowadzenia czynności analitycznych i intelektualnych.

Prawidłowo więc Prezes Sądu Rejonowego [...] w reakcji na wniosek skarżącego uznał, że objęte tym wnioskiem informacje stanowią informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i w piśmie z dnia 8 lipca 2020 r., wezwał skarżącego do wykazania, w terminie 14 dni, szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem żądanej informacji. Bezspornym jest, że skarżący nie wywiązał się z nałożonego obowiązku i zakwestionował ocenę, że złożony przez niego wniosek stanowi informację przetworzoną.

Prawidłowo zatem, Prezes Sądu Rejonowego [...] nie miał podstaw do udostępnienia żądanej informacji publicznej, co czyni wniesioną skargę bezzasadną.

WSA w Kielcach podniósł, że co prawda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istotnie nie znalazły się wszystkie okoliczności wynikające z wyjaśnień pisemnych, złożonych w toku postępowania odwoławczego przez Prezesa Sądu Rejonowego [...]. Nie oznacza to jednak, że podjęta decyzja jest sprzeczna z prawem, gdyż słusznie organ uznał, że koniecznym do rozpatrzenia wniosku jest wykazanie przez skarżącego, iż uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. To prawda, że Organ nie ustalił, ile spraw o zapłatę z tytułu zadośćuczynienia znajduje się w grupie wszystkich spraw zarejestrowanych w rep. C w roku 2016 i czy któraś z tych spraw została opublikowana w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych, jak podnosi pełnomocnik skarżącego, ale przecież właśnie ta okoliczność, związana z niemożnością ustalenia liczby tych spraw na podstawie prostych czynności sekretarskich, była powodem uznania wnioskowanej informacji za przetworzoną. Ustalenie liczby spraw, które winny zostać zarejestrowane pod symbolem 325 w rep. C, wymagało bowiem analizy wszystkich spraw o zapłatę z roku 2016, gdyż symbol 325 nie był wykazywany w sprawozdaniach ani w urządzeniach ewidencyjnych prowadzonych w Sądzie Rejonowym [...]. Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ocena przyczyn, dla których takiej statystyki i rejestrowania spraw o symbolu 325 nie prowadzono. Brak zarejestrowanych spraw o tym symbolu w rep. C jest niewątpliwy i stanowi element stanu faktycznego sprawy. Przyjęcie, że żądana informacja ma charakter przetworzony wynika z tego, że sprawy o symbolu 325 nie były rejestrowane w rep. C, jednakże nie zmienia to oceny, że mamy do czynienia z informacją przetworzoną. Prawdą jest także, że samo udostępnienie odpisu wyroku, nawet jeśli miałoby się wiązać z dokonaniem jego anonimizacji stanowi udostępnienie informacji prostej, bowiem nie polega na wytworzeniu nowej jakościowo informacji, a jedynie udostępnieniu informacji już istniejącej i będącej w posiadaniu organu. Jednakże sytuacja ta ulega zmianie w chwili, gdy wniosek dotyczy pewnego zbioru informacji prostych, który to zbiór należy utworzyć wedle kryteriów wskazanych we wniosku. Takie działanie wymaga już pewnego wysiłku ze strony organu udostępniającego informację, w celu wyszukania, zebrania i opracowania takiego zbioru. Dokonanie takiej analizy i podjęcie szeregu czynności w celu wykonania wniosku o udostępnienie szeregu informacji prostych stanowi udostępnienie informacji przetworzonej. Na skutek braku wpisywania spraw o zadośćuczynienie do symbolu 325 w rep. C, zbiór tego rodzaju spraw należałoby w wykonaniu wniosku skarżącego utworzyć i uprzednio go wyselekcjonować ze wszystkich spraw z powództwa o zapłatę.

WSA w Kielcach podkreślił, że w piśmie z dnia 4 września 2020 r. skierowanym do Prezesa SO [...], Prezes Sądu Rejonowego [...] wskazał, że skarżący w 2020 r. występował 10 razy z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie kopii wyroków wydanych przez ten Sąd wraz z uzasadnieniami w sprawach cywilnych określonych przez symbol sprawy i okres zakończenia postępowań, przy czym ostatni z wniosków został złożony 24 sierpnia 2020 r. W piśmie tym podniesiono, że tego rodzaju wnioski noszą znamiona nadużycia prawa, gdyż nie służą obiektywnie jakiemukolwiek dobru powszechnemu, nie prowadzą do poprawy funkcjonowania Sądu, wręcz przeciwnie mają stanowić dla niego "dokuczliwość". Z dostępnej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu bazy orzeczniczej sądów administracyjnych (CBOSA) wynika, że skarżący tego rodzaju wnioski, jak w niniejszej sprawie, złożył do sądów powszechnych w całej Polsce.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, norma zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma na celu przeciwdziałanie lawinie wniosków zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej do realizacji celów osobistych lub komercyjnych i zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznej. Dlatego wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej powinien wyjaśnić, w jaki sposób zamierza ją wykorzystać dla ochrony szczególnie uzasadnionego interesu publicznego.

Skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów u.d.i.p., k.p.a. oraz art. 61 ust. 1 – 3 Konstytucji RP, wskazane w piśmie procesowym strony skarżącej.

W dniu 12 marca 2021 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, tj. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o przyznanie na rzecz pełnomocnika skarżącego wynagrodzenia, tj. kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie kasacyjne według norm przepisanych tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu podwyższonego o stawkę podatku VAT.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie w zakresie kwalifikacji udostępnianej informacji i przyjęcie, że żądane przez skarżącego informacje mają charakter informacji przetworzonych, których udostępnienie uzależnione jest od wykazania istnienia istotnego interesu publicznego z uwagi na ponadstandardowy nakład pracy, wynikający z niemożliwości ustalenia w systemie Curenda symbolu sprawy 325, bowiem w Sądzie Rejonowym [...] nie znaczono symboli spraw zgodnie z § 86 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej, w sytuacji gdy żądane informacje nie są informacjami przetworzonymi, a ich żądanie nie spowoduje ponadprzeciętnego nakładu pracy i zaburzenia w funkcjonowaniu organu I instancji, wpływającego negatywnie na realizację zadań organu;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., art. 61 ust. 1-3 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1., art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie i odmowę udzielenia żądanej informacji oraz ograniczenie skarżącemu dostępu do zanonimizowanych wyroków z uzasadnieniami Sądu Rejonowego [...], wydanych w 2016 r. w sprawach zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325 z uwagi na niemożliwość ustalenia w systemie Curenda symbolu sprawy 325, bowiem w Sądzie nie znaczono symboli spraw zgodnie z § 86 zarządzenia, w sytuacji gdy skarżący winien mieć zgodnie z przepisami u.d.i.p. dostęp do tego typu informacji publicznej;

3. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i błędne uznanie rozstrzygnięcia organów za prawidłowe, w sytuacji gdy organ II instancji błędnie utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej w żądanym zakresie zamiast udostępnić żądną informację w formie czynności materialno- technicznej;

4. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi będące konsekwencją niedostrzeżenia błędów proceduralnych organu administracji, tj. naruszenia ww. przepisów k.p.a. i błędnego uznania, że organy dokonały wszechstronnego ustalenia okoliczności sprawy, mając na uwadze całość materiału dowodowego, w sytuacji gdy organy nie dokonały wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w zakresie ustalenia liczby orzeczeń wydanych przez Sąd Rejonowy [...] w 2016 r. pod symbolem 325 oraz ustalenia, czy i które z nich były publikowane na Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych, co doprowadziło do dowolnej oceny, iż żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej z uwagi na znaczny nakład pracy pracowników Sądu Rejonowego [...] poprzez analizę 161 orzeczeń, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do oddalenia skargi, a winno było doprowadzić do uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach wskazanych w art.174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie norm procesowych, jak również przepisów prawa materialnego. Jednakże zarzuty, zarówno te natury procesowej, jak również dotyczące norm prawa materialnego, oscylują faktycznie wokół pytania - czy informacja publiczna objęta wnioskiem skarżącego kasacyjnie stanowi informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., której uzyskanie jest możliwe jedynie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego?

Przechodząc do odpowiedzi na tak zadane pytanie przypomnieć należy, że zgodnie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. "prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do (...) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego". Z powyższego przepisu wynika, że poza tzw. informacją prostą, której udostępnienie nie jest obwarowane dodatkowymi przesłankami, istnieje możliwość żądania udostępnienia informacji przetworzonej. Udostępnienie informacji przetworzonej zależy od tego, czy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W powołanej ustawie brak jest jednak definicji pojęcia "informacji przetworzonej", w związku z tym prawidłowe rozumienie tego terminu wiąże się z oceną konkretnego stanu faktycznego w danej sprawie.

W niniejszej sprawie informacja, której domaga się skarżący kasacyjnie, nie istnieje w organie w żądanej treści i postaci. Sąd Rejonowy [...] co prawda posiada dokumenty, które stanowią jej źródło, jednak przygotowanie żądanej informacji wymagałoby podjęcia dodatkowych czynności – przede wszystkim przeprowadzenia selekcji właściwych dokumentów z określonego okresu oraz dokonania ich anonimizacji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że "informacją przetworzoną jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana << specjalnie >> dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Będzie to zatem taka informacja, co do której podmiot zobowiązany do jej udzielania nie dysponuje taką << gotową >> informacją na dzień złożenia wniosku, ale jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności. Informacja przetworzona to taka informacja, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego" (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1048/07, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, wyrok NSA z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OSK 602/14).

Na gruncie niniejszej sprawy należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że informacja, której domaga się skarżący kasacyjnie, nie istnieje w Sądzie Rejonowym [...] w żądanej postaci. Sąd ten posiada co prawda dokumenty, które stanowią źródło wnioskowanej informacji, jednak uczynienie zadość wnioskowi skarżącego kasacyjnie wymagałoby wydobycia akt spraw z archiwum zakładowego, weryfikacji tych spraw pod kątem zapisania ich pod symbolem 325, jak również innych spraw, które mogły być niezapisane pod symbolem, przeprowadzenia analizy tych dokumentów, dokonania ich selekcji, a następnie anonimizacji. Jest to zaś 161 spraw. W konsekwencji przygotowanie informacji w postaci żądanej przez skarżącego kasacyjnie wymagałoby znacznego zaangażowania pracowników Sądu Rejonowego [...], co w oczywisty sposób mogłoby wpłynąć na prawidłowe funkcjonowanie tego podmiotu. Jak zasadnie wskazał WSA w Kielcach, wyodrębnienie wnioskowanych informacji byłoby zatem bardzo pracochłonne i zasadniczo zdezorganizowałoby pracę w powyższym Sądzie. Nie ulega zatem wątpliwości, że mamy w tym przypadku do czynienia z informacją przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o przyznaniu ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego należnego od Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu udzielenia prawa pomocy, albowiem przyznawane jest ono przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.