Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1098/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3,  art. 133 par. 1,  art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122,  art. 187 par. 1, art. 146 par. 1, art. 162 par. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Stanisław Małek WSA Roman Wiatrowski/spr./ Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2010r. sprawy ze skargi F. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę /-/ R. Wiatrowski /-/ M. Skwierzyńska /-/ St. Małek


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej F.B., jako członka zarządu Spółki z o.o. "O" za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: czerwiec 2004 r. w kwocie [...] zł., lipiec 2004 r. w kwocie [...] zł., sierpień 2004 r. w kwocie [...] zł., wrzesień 2004 r. w kwocie [...] zł., październik 2004 r. w kwocie [...] zł. oraz listopad 2004 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi od tych zaległości odsetkami za zwłokę.

Wymieniona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Została ona uznana za doręczoną stronie w dniu [...] sierpnia 2009 r. na mocy doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – powoływana dalej jako: O.p.). Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] września 2009 r.

Odwołanie od orzeczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] strona wniosła w dniu [...] września 2009 r. Do odwołania załączono wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku F.B. wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja skierowana została na adres [...] , tymczasem strona zmieniła miejsce zamieszkania na [...] i zawarła umowę z Pocztą Polską o dosyłanie przesyłek na aktualny adres zamieszkania. Urząd Pocztowy w [...] nie wywiązał się jednak z zawartej umowy i nie przesłał korespondencji z przedmiotową decyzją na nowy adres. Zdaniem strony powyższa okoliczność świadczy o braku winy w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał na art. 162 § 1 O.p., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy podkreślił, że z przepisu tego wynika, że podatnik winien wykazać, iż, pomimo swej staranności, z uwagi na niezależną od niego przeszkodę, nie mógł w terminie zakreślonym przepisami prawa wnieść odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] argumenty zobowiązanego przedstawione we wniosku nie spełniają powyższego wymogu. W ocenie organu odwoławczego okoliczność, że Urząd Pocztowy w [...] nie wywiązał się z zawartej z podatnikiem umowy i nie przesłał korespondencji z przedmiotową decyzją na nowy adres nie wyczerpuje znamion braku winy w zachowaniu terminu do złożenia odwołania, jako przesłanki niezbędnej do uznania żądania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z treścią art. 146 § 1 O.p. strona o zmianie swojego adresu w toku postępowania miała obowiązek zawiadomić organ podatkowy. Natomiast konsekwencje niedopełnienia tego obowiązku precyzuje § 2 wyżej cytowanego przepisu prawa, który stanowi, iż w razie zaniedbania obowiązku powiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu w toku postępowania, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy wynika, że strona zmieniła miejsce zamieszkania w trakcie postępowania podatkowego prowadzonego w sprawie orzeczenia o jej odpowiedzialności za wskazane w sentencji decyzji zaległości podatkowe Spółki z o.o. "O" i nie zawiadomiła o tym fakcie właściwego organu podatkowego. W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać za wypełnienie obowiązku wynikającego z treści art. 146 § 1 O.p. zawarcia umowy z placówką Poczty Polskiej w [...] o dosyłanie przesyłek. Tym samym organ uznał, że strona przy dochowaniu należytej staranności miała wpływ na odbiór rzeczonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] i wniesienie w ustawowym terminie stosownego odwołania. W związku z powyższym organ podatkowy nie uznał argumentów przedstawionych przez stronę za wyczerpanie treści przesłanki niezbędnej do zastosowania instytucji "przywrócenia terminu", o której mowa w powołanym art. 162 § 1 O.p., tj. braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Powyższe postanowienie strona skarżąca zaskarżyła w całości i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy w tym zakresie (rozpatrzenia wskazanego odwołania) właściwemu organowi do rozpoznania oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów akt sprawy prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o sygn. akt [...] na okoliczności potwierdzające wniosek o przywrócenie terminu. Skarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1. naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez wydanie przedmiotowego postanowienia przy braku prawnych i faktycznych podstaw do jego wydania;

2. naruszenie art. 7 w związku z art. 77 ust.1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 – powoływana dalej jako: kpa) poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wniosku, iż nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie wyjaśnił, że z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania w dniu [...] czerwca 2009 r. zawarł umowę z Pocztą Polską o dosyłanie przesyłek na aktualny adres zamieszkania. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2009 r., o sygn. akt [...] skierowana została do niego na adres w [...] , a Urząd Pocztowy w [...] . nie dopełnił obowiązku przesłania na wskazany mu adres korespondencji, skutkiem czego nie została ona przekazana. O wydaniu niniejszej decyzji dowiedział się dopiero w dniu [...] września 2009 r., odbierając osobiście adresowaną korenspondencję w Urzędzie Skarbowym [...] . W związku z czym zdaniem skarżącego brak odbioru korespondencji adresowanej na niego na adres w [...] nie nastąpił z jego winy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podnosząc te same argumenty, które zostały zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływana dalej jako p.p.s.a.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 133 § 1 powyższej ustawy, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, wyrażona w art. 134 p.p.s.a. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną i zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które związane są z materią zaskarżonej decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium oceny legalności działań organów podatkowych, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie pozostaje to, czy istniały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2009r.

Podstawę do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu podatkowym stanowi art. 162 § 1 O.p., na mocy którego stronie zostanie przywrócony termin, jeżeli jego uchybienie było przez stronę niezawinione. Natomiast stosownie do postanowień art. 162 § 2 przywrócenie terminu uwarunkowane jest złożeniem podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz dopełnieniem czynności, dla której termin był określony.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do tej kwestii Sąd podziela pogląd wyrażony i utrwalony w orzecznictwie (por. wyroki NSA: z dnia 8 grudnia 1999 roku, sygn. akt I SA/Lu 1246/98, Lex nr 40367, z dnia 18 lipca 2001 roku, sygn. akt I SA 431/00, Lex nr 54736), zgodnie z którym o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, przy czym jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. np.: wyroki NSA: z dnia 30 października 2001 r., I SA/Gd 178/2000, niepub.; z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98, niepubl.; z dnia 13 sierpnia 1999 r., III SA 7432/98, niepubl.; z dnia 28 maja 1999 r., I SA/Ka 2039/96, niepubl.).

W analizowanej sprawie w ocenie Sądu strona nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania. Strona skarżąca wskazała, że winę za nieprawidłowe doręczenie korespondencji ponosi Poczta Polska. Skarżący podkreślił bowiem, że zlecił w Urzędzie Pocztowym w [...] , aby korespondencja adresowana na adres [...] była doręczana na adres [...] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny pragnie zaznaczyć, że tego typu argumentacja nie może być uwzględniona. Zgodnie bowiem z treścią art. 146 § 1 O.p. strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy (art. 146 § 2 O.p.).

Umowa z dnia [...] czerwca 2009 r. pomiędzy skarżącym, a Urzędem Pocztowym w [...] o dosyłanie przesyłek na aktualny adres zamieszkania, wobec treści przepisu art. 146 O.p. nie może w swych skutkach wiązać organu podatkowego.

W związku z obowiązkiem zawiadomienia organu o zmianie adresu, jednoznacznie określonym w art. 146 O.p. nie może być uznane za świadczącym o braku winy w uchybieniu terminu złożenie na poczcie dyspozycji o przekierowaniu korespondencji na nowy adres. ( podobne stanowisko zajął NSA w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2006r. o sygn. akt II FZ 833/05 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tylko na marginesie należy zaznaczyć, ze z kopii żądania dosyłania przesyłek i przekazów na nowy adres, wystosowanego przez skarżącego do Poczty Polskiej w dniu [...] czerwca 2009 r., nie wynika, iż powyższe żądanie dotyczy przesyłek listowych doręczanych na warunkach szczególnych (sądowych, administracyjnych w postępowaniu podatkowym w oparciu o KPC, KPK, KPA oraz O.p.). Brak w nim bowiem wyraźnego zaznaczenia, że skarżący zwraca się z prośbą również o dosyłanie "rejestrowanych przesyłek listowych na warunkach szczególnych"( k.7 akt administracyjnych). Skarżący nie mógł więc oczekiwać, że cała korespondencja będzie przekazywana na jego nowy adres.

W tej sytuacji wypada przyjąć, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu terminu.

Strona zarzuciła w skardze naruszenie art. 77 § 1 kpa. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy O.p., a nie kpa. Odpowiednikiem natomiast art. 7 i art. 77 § 1 kpa w O.p. jest art. 122 i art. 187§1. Na podstawie art.122 w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Art. 187 § 1 O.p. stanowi natomiast, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy te wyrażają tzw. zasadę prawdy obiektywnej.

Organy podatkowe, kierując się zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, mają w toku postępowania obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy i nie naruszyły tym powyższych przepisów.

Z akt sprawy nie wynika również, że organ podatkowy naruszył art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Z uwagi na powyższe okoliczności należy uznać, że organ odwoławczy słusznie uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

|/-/ W. Wiatrowski |/-/ M. Skwierzyńska |/-/ S. Małek |