Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1275/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 151a § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35, art. 136, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 130 ust. 1 i 2, art. 154 ust. 3 i ust. 4, art. 156 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2021 r. sprawy ze sprzeciwu M.R. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość - oddala sprzeciw –


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1275/21

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2021r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania Gminy [...], uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Jak wynika z akt sprawy, Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Budowa dróg gminnych publicznych "[...] — Centrum I i II" w miejscowości [...], gmina [...]". Na podstawie tej decyzji działka oznaczona numerem 700/1, położona na obszarze obrębu ewidencyjnego [...], stanowiąca przedmiot własności M. R. uległa podziałowi na działki nr 700/3, 700/4, 700/5. Działka nr 700/4 została przejęta z dniem 5 lipca 2019 r. z mocy prawa na własność Gminy [...].

Następnie Starosta [...] decyzją z [...] kwietnia 2020r. nr [...] ustalił odszkodowanie na rzecz M. R. w wysokości 18.579,00 zł za nieruchomość oznaczoną nr ewid. działki 700/4 o pow. 0,0490 ha, obręb [...], stanowiącą przedmiot własności M. R., przejętą na rzecz Gminy [...] decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...];

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że dopuścił jako dowód w sprawie operat szacunkowy z dnia 29 listopada 2019 r., wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego, J. K. (uprawnienia Nr [...]). Zgodnie z ww. operatem szacunkowym, wartość odtworzeniową przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawca ustalił w wysokości 18 579,00 zł.

Starosta wskazał, że wywłaszczenie nieruchomości objętych decyzją Starosty [...] oznaczoną nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020r. poz. 1363 ze zm., dalej: ustawa).

Następnie organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania . Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi opinia rzeczoznawcy majątkowego, określająca wartość nieruchomości.

Zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 65) dalej: u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Te wszystkie okoliczności winne być przez rzeczoznawcę uwzględnione przy dokonywaniu wyceny przedmiotowej nieruchomości, gdyż mają istotny wpływ na wysokość szacunku.

Organ I instancji zaznaczył, że operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości.

Starosta w dalszej kolejności wyjaśnił, że do określenia wartości nieruchomości oznaczonej numerem działki 700/4 rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami - zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm., dalej: rozporządzenie). Działka nr 700/4 nie jest objęta ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr [...] z [...] marca 2001 r., działka ma przeznaczenie pod tereny upraw polowych.[pic] Szacowana nieruchomość położona jest w środkowej części miejscowości [...], na północ od głównej drogi przebiegającej przez miejscowość, w odległości około 50 m od najbliższych zabudowań.

Rzeczoznawca wybrał transakcje sprzedaży 18 nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod budowę dróg publicznych z okresu od listopada 2017 r. do marca 2019 r., których ceny zawierały się w przedziale od 9,29 zł/m2 za działki położone w miejscowości [...], gmina [...] do 12,52 zł/m2 za działkę położoną w miejscowości [...], gmina [...]. Jako cechy rynkowe istotne dla wartości gruntów na badanym rynku rzeczoznawca zaklasyfikował: położenie ogólne, lokalizację oraz możliwość zagospodarowania i wykorzystania działki, ograniczenia. Uwzględniając te dane oraz stosując podejście porównawcze, metodę porównywania parami, rzeczoznawca majątkowy oszacował wartość 1 m2 prawa własności nieruchomości oznaczonej numerem działki 700/4 na kwotę 11,50 zł/m2. Wartość rynkowa prawa własności działki nr 700/4 została ustalona w wysokości 5.635,00 zł. Na gruncie działki nr 700/4 usytuowany jest nasyp ziemny wykonany z ziemi nawiezionej w 1990 r. Długość nasypu wynosi ok. 20,50 m, wysokość 1,50 m i szerokość 4,00 m. Rzeczoznawca majątkowy ustalił wartość odtworzeniową nasypu ziemnego w wysokości 12.944,00 zł. Podsumowując, wartość odtworzeniowa działki nr 700/4 została ustalona w wysokości 18.579,00 zł.

Organ I instancji stwierdził, że operat szacunkowy określający wartość rynkową prawa własności ww. nieruchomości gruntowej zawiera wszystkie konieczne elementy określone w § 56 powołanego rozporządzenia. W szczególności zawiera analizę i charakterystykę rynku w zakresie transakcji nieruchomościami gruntowymi. Treść operatu zawiera wszystkie niezbędne informacje, wskazuje podstawy prawne, przedstawia tok obliczeń i wynik końcowy. W ocenie organu operat nie budzi zastrzeżeń formalno — prawnych.

Od powyższej decyzji Starosty odwołanie złożyła Gmina [...] zarzucając, że wyceniony nasyp, znajdujący się na nieruchomości nie jest jak określono w operacie szacunkowym obiektem budowlanym, a jedynie pryzmą ziemi usypaną w celu zablokowania wód z rowu i nie powinien być ujęty w odszkodowaniu.

Wojewoda opisaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2021r. uchylił decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że do ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stosuje się odpowiednio przepisy u.g.n. z zastrzeżeniem art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Ustalenie wysokości odszkodowania następuje zgodnie z treścią art. 130 ust. 2 u.g.n. po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej [pic]wartość nieruchomości. Dla potrzeb ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, sporządzony został na zlecenie Starosty [...], przez rzeczoznawcę majątkowego J. K. (uprawnienia nr [...]), operat szacunkowy z 29 listopada 2019 r. W ww. operacie [pic][pic]szacunkowym biegła określiła wartość przedmiotowej działki na kwotę 18 579,00 zł.

Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n., operat szacunkowy, czyli sporządzona na piśmie opinia [pic]rzeczoznawcy majątkowego o wartości nieruchomości, może być wykorzystany w celu, dla którego został sporządzony przez okres najwyżej 12 miesięcy od chwili jego sporządzenia. Stosownie do art. 156 ust. 4 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3 po potwierdzeniu jego aktualności przez [pic]rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje [pic]przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który [pic][pic]go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3 chyba, że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. [pic]

W związku z powyższym, pismem z 11 lutego 2021 r. Wojewoda zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego J. K. o udzielenie informacji czy operat szacunkowy z 29 listopada 2019 r. jest nadal aktualny. W odpowiedzi, pismem z 22 lutego 2021 r. rzeczoznawca majątkowy poinformowała, że nie może potwierdzić aktualności operatu szacunkowego z 29 listopada 2019 r. z uwagi na fakt, że nastąpiła zmiana cen w budownictwie.

Powołując się na art. 15 k.p.a. i konieczność respektowania zasady dwuinstancyjnego postępowania Wojewoda uznał, że w niniejszej sprawie należy sporządzić nowy operat szacunkowy na potrzeby ustalenia odszkodowania za nabycie przedmiotowej nieruchomości, przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów i poziomu cen nieruchomości. Sporządzenie nowego operatu szacunkowego oznacza w istocie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Organ odwoławczy argumentował, że treść operatu szacunkowego przesądza o treści decyzji administracyjnej. Operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej wysokość odszkodowania przyznanego stronie postępowania i dlatego należy zagwarantować stronie prawo do oceny tego operatu przez organy obu instancji. W przeciwnym wypadku merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy mogłoby nastąpić z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Wojewoda wskazał, że w trybie art. 136 k.p.a. może być wprawdzie uzupełniona opinia biegłego, lecz ponowne przeprowadzenie tego dowodu, tj. ponowne sporządzenie operatu szacunkowego i to przy zastosowaniu innych danych rynkowych, oznacza w istocie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Realizacja konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (art. 21 Konstytucji RP) wymaga wyjaśnienia kwestii prawidłowej wartości przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania przez organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania strona nie może być pozbawiona możliwości żądania rozpatrzenia sprawy również w drugiej instancji. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda podkreślił, że operat J. K. jest nie aktualny. Konieczne jest więc ponowne przeprowadzenie postępowania przed organem pierwszej instancji w zakresie oszacowania wartości [pic]przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda zalecił również zbadanie, czy w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 18 ust. 1e ustawy i powiększenia należnego odszkodowania o 5%.

M. R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła sprzeciw od powyższej decyzji Wojewody, wnosząc o jej uchylenie a ponadto o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., poprzez jego niezasadne zastosowanie i przyjęcie, że decyzja Starosty została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co skutkowało uchyleniem ww. decyzji i skierowaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy nie wskazał jednocześnie, jakie przepisy postępowania zostały naruszone przez organ I instancji.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja ustalająca wysokość odszkodowania została wydana przez Starostę [...] kwietnia 2020r. Odwołanie Gminy [...] wraz z aktami sprawy zostało wysłane do Wojewody [...] w dniu 27 maja 2020r. Dopiero po 13 miesiącach Wojewoda wydał decyzją z [...] czerwca 2021 r. uchylającą w całości decyzję Starosty i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 k.p.a Organ odwoławczy nie tylko nie wyjaśnił z jakich powodów nie zastosował art. 136 k.p.a., ale nie wskazał również jakie przepisy postępowania naruszył organ pierwszej instancji, co warunkuje zasadność wydania decyzji opierającej się na regulacji wynikającej z art. 138 § 2 k.p.a. Skarżąca wskazała, że organ odwoławczy procedował sprawę przez okres 13 miesięcy (od początku czerwca 2020 r, do końca czerwca 2021 r.). Operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. K. był aktualny do 29 listopada 2020 r., czyli przez okres prawie 6 miesięcy trwania tego postępowania. Organ odwoławczy nie przeprowadził w tym czasie żadnego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Nie było także podstaw do wydłużenia trwania postępowania ponad terminy określone w art. 35 k.p.a. Zatem to organ odwoławczy swoją bezzasadną opieszałością oraz bezczynnością doprowadził do sytuacji, że operat szacunkowy się zdezaktualizował i obecnie wymagane jest sporządzenie kolejnego operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego. Ponadto, odwołanie Gminy [...] nie zawierało żadnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, a jedynie zarzuty dotyczące przepisów prawa materialnego, co nie wymagało przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

Motywując wniosek o wymierzenie organowi odwoławczemu grzywny skarżąca podniosła, że wydając decyzję kasacyjną po 13 miesiącach trwania postępowania, organ odwoławczy poprzez swoją bezzasadną opieszałość i bezczynność doprowadził do zdezaktualizowania się operatu szacunkowego oraz spowodował tym samym dalsze opóźnienie w uzyskaniu przez skarżącą odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Obecnie na wywłaszczonych pod drogę gminną nieruchomościach trwają już pierwsze prace budowlane podejmowane przez wykonawcę realizacji drogowej.

W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).

Z uwagi na treść art. 64e P.p.s.a., w którym kontrola sądowoadministracyjna została zawężona jedynie do oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., sąd administracyjny rozpatrując sprzeciw bada jedynie, czy ziściły się przesłanki, umożliwiające organowi odwoławczemu wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Ustawodawca wyłączył tym samym na tym etapie postępowania możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co zostało uregulowane w wyodrębnionym obecnie art. 138 § 2a K.p.a

W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że decyzja w trybie art. 138 § 2 k.p.a. może być wydana wyjątkowo i dotyczy co do zasady sytuacji, gdy organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji przeprowadził postępowanie wyjaśniające z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, skutkiem czego nie zostały w nim poczynione ustalenia wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o normy prawa materialnego, a zakres postępowania, jakie winno jeszcze zostać przeprowadzone przekracza granice postępowania uzupełniającego, które może przeprowadzić organ odwoławczy, stosownie do art. 136 k.p.a.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzucała, że organ odwoławczy wydając decyzję w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. nie wskazał, aby organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. Z kolei organ odwoławczy uzasadniał konieczność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. tym, że operat szacunkowy, na podstawie którego ustalono wysokość odszkodowania utracił swoją aktualność z uwagi na treść art. 154 ust. 3 i ust. 4 u.g.n. Powyższe oznacza konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego – co powoduje w istocie konieczność przeprowadzeni a postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Operat szacunkowy przesądza o treści decyzji kształtującej wysokość odszkodowania – dlatego należy zagwarantować stronie prawo do oceny tego operatu przez organy obu instancji.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu należy wskazać, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wydanie decyzji kasacyjnej, może mieć miejsce także wówczas, gdy wprawdzie postępowanie pierwszoinstancyjne nie było dotknięte istotnymi uchybieniami proceduralnymi, ale już po wydaniu w sprawie rozstrzygnięcia zaistniały zdarzenia skutkujące dezaktualizacją materiału dowodowego, mającego dla jej załatwienia kluczowe znaczenie, a uniemożliwiające jego dalsze wykorzystanie. Wydanie w takich warunkach decyzji przewidzianej w art. 138 § 1 k.p.a., naruszałoby ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadę gwarantującą stronie prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, a więc również możliwość dwukrotnej weryfikacji dowodów w niej zgromadzonych (por. wyroki WSA w Warszawie: z 26 października 2012 r. I SA/Wa 1811/12; z 23 czerwca 2020r., sygn. I SA/Wa 1170/20 z 5 lutego 2021r., sygn. I SA/Wa 2487/20). Zdaniem Sądu taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Wątpliwości nie budzi, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczyła przyznania odszkodowania za nieruchomość objętą decyzją o realizacji inwestycji drogowej. Postępowanie toczyło się w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1363 ze zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy, wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zasady ustalania odszkodowania regulują natomiast w związku z art. 12 ust. 5 ww. ustawy - przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości. Stosownie do art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego.

Z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 154 ust. 3 u.g.n, operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Na podstawie art. 156 ust. 4 u.g.n, operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Przy czym termin z art. 154 ust. 3 u.g.n. dotyczy zarówno postępowania przed organem pierwszej instancji jak i przed organem odwoławczym, który zobligowany jest do powtórnego merytorycznego rozpatrzenia całości sprawy. Stanowisko to w żaden sposób nie koliduje z wyrażoną w art. 130 ust. 1 regułą ustalania odszkodowania według wartości nieruchomości z dnia wydania decyzji o odszkodowaniu. Z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia środka odwoławczego powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy administracyjnej. Wydając zatem w postępowaniu odwoławczym merytoryczną decyzję, to ten akt (a nie organu pierwszej instancji) jest w istocie decyzją o odszkodowaniu, o której mowa w art. 130 ust. 1 u.g.n. W konsekwencji, kluczowe materiały dowodowe (tu operaty szacunkowe) muszą nadawać się do wykorzystania również przy jej podejmowaniu. W związku z tym jeśli w toku postępowania odwoławczego tracą one na aktualności, ich dalsze wykorzystanie, a przez to także wydanie na ich podstawie merytorycznej decyzji, możliwe jest jedynie w sytuacji potwierdzenia przez rzeczoznawcę majątkowego ich aktualności, o czym stanowi art. 156 ust. 4 u.g.n. (tak wyrok WSA w Warszawie z 4 września 2019r., sygn. I SA/Wa 1671/19).

W niniejszej sprawie podstawą ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości skarżącej oznaczonej jako działka nr 700/4 położonej w gminie [...], stanowił operat szacunkowy z dnia 29 listopada 2019r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. K. (uprawnienie nr [...]). Operat ten sporządzony został na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. W dacie wydania decyzji przez organ drugiej instancji, tj. [...] czerwca 2021r. przedmiotowy operat utracił swoją ważność. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Wojewoda zwrócił się do rzeczoznawcy o potwierdzenie aktualności ww. operatu. Jednak rzeczoznawca odmówił potwierdzenia aktualność ww. operatu wskazując, że od czasu jego sporządzenia nastąpiła zmiana cen w budownictwie.

Słusznie zatem Wojewoda uznał, że w związku z utratą aktualności operatu szacunkowego będącego podstawą ustalenia wysokości odszkodowania i brakiem możliwości potwierdzenia jego aktualności, konieczne jest sporządzenie nowego operatu szacunkowego, co oznacza przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania dowodowego w znacznej części, a tym samym, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Starosty z [...] kwietnia 2020 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. Należy bowiem podkreślić, że operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej prawa i obowiązki stron postępowania odszkodowawczego. Stanowi on podstawowy dowód w sprawie, dlatego też konieczność jego ponownego przeprowadzenia nie może zostać zakwalifikowana do uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Z tego też powodu stronie należy zagwarantować prawo do ustosunkowania się do takiego dowodu oraz jego oceny przez organy obu instancji.

W niniejszej sprawie skarżąca argumentowała, że konieczność sporządzenia ponownego operatu szacunkowego wynikła tak naprawdę z prowadzenia przez organ II instancji postępowania odwoławczego przez okres 13 miesięcy. W istocie skarżąca ma rację co do takiego stanu rzeczy. Niewątpliwie prowadzenie postępowania odwoławczego przez tak długi okres czasu należy ocenić negatywnie. Jednak ocena co do naruszenia terminów załatwienia sprawy z art. 35 k.p.a. wykracza poza zakres rozpoznania sprzeciwu z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 64e P.p.s.a. Na etapie pozostawania przez organ w bezczynności strona ma możliwość najpierw złożenia ponaglenia a następnie stosownej skargi do sądu administracyjnego na bezczynność. Na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., ustalonym w art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia (art. 37 k.p.a.). Z kolei, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4a (w tym m.in. decyzję). Strona miała więc możliwości procesowe, aby uchronić się przed konsekwencjami utraty okresu ważności operatu szacunkowego w wyniku bezczynność Wojewody. Z możliwości tych nie skorzystała. Zatem okoliczności związane z bezczynnością organu nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.