Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 209/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Prezes Urzędu Transportu Kolejowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36a, art. 36c ust. 1-3, art. 36e, art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 36j ust. 2, art. 36k ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 710
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2322/19 w sprawie ze skargi "B." Sp. z o.o. w W. (obecnie: A. Sp. z o.o. w W.) na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o transporcie kolejowym oraz wyznaczenia terminu na usunięcie nieprawidłowości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2322/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "B." Sp. z o.o. w W. (obecnie: A. Sp. z o.o. w W.) na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z [...] września 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o transporcie kolejowym oraz wyznaczenia terminu na usunięcie nieprawidłowości.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Prezes UTK stwierdził naruszenie przez B. Sp. z o.o. w W. (obecnie: A. Sp. z o.o. w W.; dalej "skarżąca") przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 36c ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 710 ze zm.; dalej "u.t.k."), poprzez korzystanie przez stronę z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej – stacjach pasażerskich zarządzanych przez C. S.A. (dalej "C.") bez zawartej umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej.

Decyzją z [...] września 2019 r. Prezes UTK, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Zdaniem organu, korzystanie z infrastruktury stacji pasażerskiej przez przewoźnika sprowadzało się do korzystania przez jego pasażerów z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej – stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia. Podróżni mają bowiem zagwarantowane prawo do korzystania ze stacji pasażerskich na podstawie art. 36k ust. 1 u.t.k., jednak przewoźnik miał obowiązek pokrywania kosztów udostępniania obiektów infrastruktury usługowej – stacji pasażerskiej, mimo tego że faktyczne bezpośrednio korzystającym ze stacji pasażerskiej był pasażer korzystający z usług przewoźnika.

Prezes UTK podkreślił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że pociągi przewoźnika zatrzymywały się przy stacjach pasażerskich zarządzanych przez C.. Wynika z tego, zdaniem organu, konieczność skorzystania przez pasażerów z powierzchni służącej odprawie podróżnych, czyli z powierzchni przeznaczonej do wykonywania czynności związanych z podróżą. Za czynności takie należy uznać np. oczekiwanie na zakup biletu, oczekiwanie na pociąg oraz dotarcie dociągów komunikacyjnych prowadzących do stacji pasażerskiej.

WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję.

W ocenie Sądu, niezasadny był zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 36c ust. 1 w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 i art. 13b ust. 1 u.t.k. Skarżąca korzystała ze stacji pasażerskich zarządzanych przez C. bezumownie, mimo że była zobowiązana do zawarcia tej umowy, czego konsekwencją było naruszenie art. 36c ust. 1 u.t.k. Stwierdzenie naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa obligowało zaś Prezesa UTK do wydania decyzji określającej zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości, stosownie do art. 13b ust. 1 u.t.k.

Z uwagi na treść art. 36j ust. 1 u.t.k. obowiązującą w dniu wydania decyzji WSA stwierdził, że jeżeli przewoźnik kolejowy zatrzymuje się na danej stacji kolejowej w celu umożliwienia wsiadania i wysiadania pasażerom, to korzysta z niej poprzez czynności podjęte przez swoich podróżnych. Korzystanie z infrastruktury stacji pasażerskiej przez przewoźnika sprowadza się zatem do korzystania przez jego pasażerów z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej – stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia. Przy czym korzystanie ze stacji pasażerskich jest dla podróżujących nieodpłatne, zgodnie z art. 36k ust. 1 u.t.k.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej odnoszącego się do wykładni art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k., opartej na słownikowej definicji pojęcia "odprawa podróżnych". Przyjął, że zgodnie z internetowym Słownikiem Języka Polskiego PWN termin "odprawa" oznacza "załatwianie formalności urzędowych związanych z wyjazdem osób, odpłynięciem statku lub odlotem samolotu", zaś słowo "odprawiać" oznacza "załatwiać formalności związane z wyjazdem kogoś, czegoś". Zdaniem WSA, trudno uznać, aby pojęcie "odprawa podróżnych", występujące w omawianym przepisie, użyte zostało w tym właśnie znaczeniu. Próżno bowiem dopatrywać się w przypadku podróży pociągiem załatwiania formalności związanych z wyjazdem, a tym bardziej formalności urzędowych. Nie jest tą formalnością zakup biletów, skoro ustawodawca system sprzedaży biletów zawarł w odrębnej jednostce redakcyjnej omawianego artykułu. Takie zatem rozumienie treści art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k., prowadziłoby do tego, że przepis ten, w spornym zakresie, nie miałby żadnego zastosowania. Z tych względów analizowany przepis powinien być interpretowany z zastosowaniem wykładni systemowej i funkcjonalnej, co oznacza treść tej normy odpowiadającą wykładni dokonanej przez organ, obejmującą w ramach udostępniania przewoźnikom kolejowym powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych, każde, związane z podróżą pociągiem, korzystania przez pasażerów przewoźnika z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia.

WSA wskazał, że stosownie do art. 36e ust. 1 oraz art. 36f ust. 1 pkt 5 u.t.k. za dostęp do obiektu infrastruktury usługowej przewoźnik kolejowy jest obowiązany uiszczać opłatę, której wysokość określa operator w regulaminie dostępu do obiektu infrastruktury usługowej. Udostępnianie stacji pasażerskiej przewoźnikowi kolejowemu następuje na zasadach określonych w rozdziale 6a (art. 36j ust. 1 pkt 2 u.t.k.), a zatem na zasadach określonych w przepisach art. 36a – art. 36i u.t.k. Żaden przepis nie wyłącza pobierania opłat od przewoźnika kolejowego za udostępnienie stacji pasażerskiej.

Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia przez Prezesa UTK art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wyjaśnienia przesłanek, na których oparł się organ wydając zaskarżoną decyzję. Prezes UTK podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zdaniem WSA, zgromadzony przez organ materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że przewoźnik naruszył art. 36c ust. 1 u.t.k. poprzez korzystanie z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej – stacjach pasażerskich bez zawartej umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej. Organ nie dopuścił się naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, ani zasad postępowania dowodowego. Wydane przez Prezesa UTK decyzje w pełni zaś odpowiadają wymaganiom zawartym w art. 11 i art. 107 k.p.a., w szczególności co do uzasadnienia faktycznego oraz prawnego. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zawierają wyczerpujące uzasadnienia podjętych przez organ rozstrzygnięć.

WSA uznał, że stanowisko wyrażone w wyroku TSUE z 10 lipca 2019 r., sygn. akt: C-210/18, nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ w kontrolowanej sprawie mowa jest nie o peronach, lecz o stacjach pasażerskich.

Zdaniem Sądu, Prezes UTK wydając decyzję stwierdzającą naruszenie przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 36c ust. 1 u.t.k., polegające na korzystaniu przez przewoźnika z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej – stacjach pasażerskich zarządzanych przez C., bez zawartej umowy o udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej, działał zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Sąd zauważył przy tym, że powyższe kwestie porządkuje Regulamin dostępu przez licencjonowanych przewoźników kolejowych do obiektu infrastruktury usługowej – pasażerskiej wydany w lutym 2019 r. przez PKP.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania skargi ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zarzuciła:

1. na podstawie art.174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 36a ust. 1, art. 36c ust. 1 u.t.k. poprzez przyjęcie, że skarżąca korzysta z obiektów infrastruktury usługowej (dalej "OIU") znajdujących się na stacjach pasażerskich poprzez umożliwienie korzystania z nich przez przewożonych pasażerów podczas gdy z powyższych regulacji taki zakres udostępnienia stacji pasażerskich przewoźnikowi kolejowemu nie wynika, co oznacza, że zakres udostępnienia stacji pasażerskich przewoźnikowi kolejowemu nie może być utożsamiany z korzystaniem z nich przez pasażerów;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 36a ust. 1, art. 36c ust. 1 u.t.k. poprzez przyjęcie, że skoro skarżąca korzysta z obiektów infrastruktury usługowej znajdujących się na stacjach pasażerskich poprzez umożliwienie korzystania z nich przez przewożonych pasażerów to była zobowiązana do zawarcia umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej i że bezumownie korzysta ze stacji pasażerskich zarządzanych przez C., podczas gdy z powyższych regulacji wynika, że przewoźnik kolejowy obowiązany jest do zawarcia umowy o dostęp do OIU, jeżeli chce nabyć prawo do korzystania z usług w niej świadczonych, co oznacza, że przewoźnik nie ma obowiązku zawierania umowy z operatorem, jeżeli z usług świadczonych w OIU nie korzysta;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a) u.t.k. w brzmieniu obowiązującym, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. przed nowelizacją wprowadzoną art. 1 pkt 15 lit a) ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 462; dalej "ustawa z 9 stycznia 2020 r.), która weszła w życie z dniem 17 kwietnia 2020 r. (dalej "Nowelizacja"), poprzez przyjęcie, że samo zatrzymanie się pociągu przy stacji pasażerskiej stanowi o korzystaniu z jej infrastruktury usługowej pomimo, że z powyższej regulacji wprost wynika w jakim zakresie stacja pasażerska może zostać udostępniona przewoźnikowi (powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych, umieszczenia dodatkowych informacji handlowych lub systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej) i zakres ten nie odnosi się do każdorazowego zatrzymania się pociągu;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 36j ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a) u.t.k. w brzmieniu obowiązującym, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. przed Nowelizacją, w związku z art. 36k ust. 1 u.t.k. poprzez przyjęcie, że skoro podróżni mają zagwarantowane prawo nieodpłatnego korzystania ze stacji pasażerskiej to koszty udostępnienia powierzchni tej stacji powinny być pokrywane przez przewoźników na podstawie zawartych umów, pomimo, że takiego wniosku z treści powyższej regulacji nie sposób wywieść;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a) u.t.k., w brzmieniu obowiązującym, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. przed nowelizacją, poprzez przyjęcie, że treść normy tego przepisu obejmuje każde, związane z podróżą pociągiem, korzystanie przez pasażerów przewoźnika z powierzchni wchodzącej w skład OIU – stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia pomimo, że w przepisie tym jest mowa o odprawie podróżnych, a nie o obsłudze podróżnych i przy braku definicji ustawowej pojęcia "odprawa podróżnych" przepis ten powinien być interpretowany zgodnie z definicją wynikającą ze słownika języka polskiego;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 11, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. skutkujące oddaleniem przez Sąd skargi na decyzje Prezesa UTK poprzez niewyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności w związku z przyjęciem błędnej wykładni prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W piśmie z 12 lutego 2021 r. skarżąca wyraziła swoje stanowisko w sprawie, do którego organ odniósł się w piśmie z 16 marca 2021 r.

Skarżąca oświadczyła następnie, że zrzeka się rozprawy w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Wnosząc skargę kasacyjną, skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia (art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a).

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, która w niniejszej sprawie nie występuje.

Autor skargi kasacyjnej, stawiając zarzuty, może je oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

W odniesieniu do podstawy kasacyjnej opisanej w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię., autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa.

Stawiając zaś zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien zaś nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z 15.12.2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09).

Zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej sprowadzają się do kwestionowania zaprezentowanej przez organ i Sąd pierwszej instancji wykładni pojęcia obiektów infrastruktury kolejowej, a w konsekwencji ustalenia, że przewoźnik – w stanie prawnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a więc przed wejściem w życie ustawy z 9 stycznia 2020 r. – obowiązany był zawrzeć umowę o udostępnieniu obiektów infrastruktury usługowej z zarządcą tych obiektów.

Należy wskazać, że z art. 4 pkt 51 u.t.k. wynika, że obiektem infrastruktury usługowej jest obiekt budowlany wraz z gruntem, na którym jest usytuowany, oraz instalacjami i urządzeniami, przeznaczony w całości lub w części do świadczenia jednej lub większej liczby usług, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do ustawy. Operatorem obiektu infrastruktury usługowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu obiektem infrastruktury usługowej lub świadczeniu na rzecz przewoźników kolejowych co najmniej jednej z usług, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do ustawy (art. 4 pkt 52 u.t.k.). Stacją pasażerską jest zaś, zgodnie z art. 4 pkt 53 cyt. ustawy, obiekt infrastruktury usługowej obejmujący dworzec kolejowy lub perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą pasażerom dotarcie do peronów, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego.

Szczegółowe zasady udostępnienia obiektu infrastruktury zostały zawarte w rozdziale 6a u.t.k. Z art. 36a u.t.k. wynika, że udostępnianie obiektu infrastruktury usługowej polega na umożliwieniu przewoźnikom kolejowym, na ich wniosek, korzystania z usług, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do ustawy, do świadczenia których obiekt został specjalnie przystosowany. W przypadku gdy wymaga tego specyfika świadczonych usług, udostępnianie obiektu obejmuje również korzystanie z obiektu. Zgodnie z art. 36c ust. 1-3 u.t.k. przewoźnik kolejowy nabywa prawo do korzystania z usług świadczonych w obiekcie po zawarciu z operatorem umowy określającej w szczególności prawa i obowiązki operatora i przewoźnika kolejowego związane ze świadczonymi usługami. W przypadku gdy operator jest zarządcą infrastruktury kolejowej udostępnianej na zasadach opisanych w rozdziale 6, może zawrzeć z przewoźnikiem kolejowym jedną umowę zamiast umowy, o której mowa w art. 30c ust. 2, oraz umowy, o której mowa w ust. 1, zawierającą wszystkie postanowienia wymagane tymi umowami. Operator nie ujawnia informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa uzyskanych w związku z udostępnianiem obiektu. Art. 36e u.t.k. określa sposób ustalenia wysokości opłat pobieranych od przewoźników za dostęp do obiektu.

Jak wynika z art. 36j ust. 1 u.t.k. udostępnianie stacji pasażerskiej polega na:

1) umożliwieniu korzystania przez podróżnych ze stacji pasażerskiej;

2) udostępnianiu przewoźnikom kolejowym, na zasadach określonych w rozdziale 6a:

a) powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych lub umieszczenia dodatkowych informacji handlowych lub

b) systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej.

Co istotne, i z czego skarżąca wywodzi prawo do nieodpłatnego korzystania ze stacji pasażerskiej, art. 36k ust. 1 u.t.k. wprowadza zasady nieodpłatnego korzystania ze stacji kolejowych przez pasażerów.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższych przepisów jasno wynika, że przewoźnik ma obowiązek zawarcia umowy na korzystanie z obiektów infrastruktury usługowej, w tym na korzystanie ze stacji pasażerskiej, oraz ponoszenia z tego tytułu opłaty określone w regulaminie.

Nie ma przy tym racji skarżąca, że obowiązek ten został wprowadzony dopiero ustawą z 9 stycznia 2020 r., nieobowiązującą jeszcze w dacie wydawania decyzji przez organ. Na skutek wejścia w życie tej ustawy, art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. otrzymał następującą treść "udostępnianiu przewoźnikom kolejowym, na zasadach określonych w rozdziale 6a powierzchni przeznaczonej do obsługi podróżnych, w tym powierzchni przed kasami, poczekalni, powierzchni stanowiącej dostęp do peronów z drogi publicznej lub dworca kolejowego, a także powierzchni służącej do umieszczania dodatkowych informacji dla pasażerów". Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 2 u.t.k. w brzmieniu po nowelizacji operator stacji pasażerskiej może nie udostępniać podróżnym dworca kolejowego, jeżeli stacja pasażerska nie jest udostępniana przewoźnikom w sposób określony w ust. 1 pkt 2. W takim przypadku dworzec kolejowy nazywa się nieczynnym.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza bowiem, że ww. ustawa nie wprowadziła nowej treści normatywnej do art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. Teza ta została oparta na analizie uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej. Wskazano w nim, że zmiana ust. 2 w art. 36j u.t.k. oraz uzupełnienie art. 36e ust. 2 o doprecyzowanie, co obejmują ustalane przez operatora opłaty za dostęp do obiektu infrastruktury usługowej, jest odpowiedzią na szereg zgłaszanych przez uczestników rynku kolejowego rozbieżności i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących finansowania przez przewoźników kolejowych, w ramach opłat za dostęp do obiektów infrastruktury usługowej stanowiących stacje pasażerskie, części tych obiektów wykorzystywanych przez pasażerów. Przepisy powodujące faktyczne udostępnianie nieodpłatnie przewoźnikom obiektów infrastruktury usługowej są niespójne z przepisami rozdziału 6a wyżej wymienionej ustawy i niezgodne z przepisami prawa Unii Europejskiej. Ustawa, określając zasady udostępniania infrastruktury kolejowej i obiektów infrastruktury usługowej, nie ingeruje w stosunek prawny przewoźnik-pasażer, wyraźnie wskazując, że podmiotami lub stronami w ramach procesu udostępniania infrastruktury kolejowej (alokacji zdolności przepustowej) i obiektów infrastruktury usługowej są – odpowiednio – z jednej strony zarządca lub operator i z drugiej strony przewoźnicy kolejowi. Stroną procesu alokacji nie jest natomiast pasażer, dlatego nieodpłatność korzystania z obiektu przez pasażera nie może oznaczać nieodpłatności korzystania przez przewoźnika. Przepisy prawa Unii Europejskiej przesądzają o dopuszczalności ustalenia opłat za korzystanie z obiektu infrastruktury usługowej lub świadczonych w nim usług na poziomie 100% kosztów powiększonych o rozsądny zysk. Projektowane zmiany mają zapobiegać potencjalnemu uchylaniu się przez przewoźników od obowiązku uiszczania opłat za dostęp do obiektu infrastruktury usługowej i świadczone na ich rzecz usługi. (por. druk nr 43, Sejmu RP IX kadencji).

Z uwagi na stanowisko wyrażone w projekcie ustawy, należało uznać, że zarówno zmiana treści art. 36j ust. 2, jak również ust. 1 omawianej ustawy stanowiła doprecyzowanie wcześniejszego brzmienia tych przepisów. Projektodawca wprost określił bowiem, że zmiana przepisów miała na celu li tylko wyjaśnienie rozbieżności, a nie wprowadzenie nowej treści normatywnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono stanowisko, że w takiej sytuacji prawidłowe jest rozumienie przepisu obowiązującego przed nowelizacją tak samo jak przepisu po zmianie (por. wyroki NSA z: 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2526/17; 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2298/17; 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 4039/17; 10 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 100/14, I FSK 101/14; wyrok WSA w Warszawie z 30 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1219/20).

NSA w składzie niniejszym podziela powyższe stanowisko i stwierdza, że na gruncie niniejszej sprawy nowelizacja art. 36j u.t.k. nie wprowadziła nowej treści normatywnej, a jedynie rozwiała wątpliwości co do stosowania tego przepisu, a więc wykładnia ww. przepisu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była zasadna. Jeżeli bowiem przewoźnik kolejowy zatrzymuje się na danej stacji kolejowej w celu umożliwienia wsiadania i wysiadania pasażerom, to korzysta z niej poprzez czynności podjęte przez swoich podróżnych. Korzystanie z infrastruktury stacji pasażerskiej przez przewoźnika sprowadza się zatem do korzystania przez jego pasażerów z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej – stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia. Wpływu na to nie ma przy tym art. 36k u.t.k., ponieważ to pasażerowie, a nie przewoźnik, mogą korzystać z ze stacji kolejowych bezpłatnie.

Skoro zaś skarżąca, przez działania swoich pasażerów, korzystała ze stacji kolejowych, to powinna była zawrzeć z operatorem umowę, o której mowa w art. 36au.t.k, a jeśli tej czynności nie dopełniła – korzystała ze stacji bezumownie, co słusznie stwierdził organ.

Z powyższych powodów, zdaniem NSA, nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, ponieważ Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił skargę na decyzję Prezesa UTK, uznając ją za zgodną z prawem. Organ bowiem wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności w sprawie (korzystanie przez skarżącą ze stacji kolejowej oraz brak zawarcia umowy z operatorem) i wyciągnął z tych okoliczności prawidłowe wnioski, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Wobec tego zarzut sformułowany w pkt 2. skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). NSA uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który występował przed Sądem pierwszej instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną.