Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 329/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88, art. 87a.
journal: Dz.U. 2018 poz 142
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 205 § 2, art. 119 pkt. 2.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi S. D., G.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 4174 (słownie: cztery tysiące sto siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, działając na podstawie art. 17, 18, 21 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), oraz art. art. 88 ust. 1 pkt. 1, art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 142), dalej w skrócie "u.o.p.", art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...] r. wymierzył G.N. oraz S. D. (zwanym dalej "skarżącymi") karę administracyjną w wysokości 18.000 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia sześciu sztuk drzew. Drzewa te zostały usunięte z nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] (działki nr: 1 i 2).

W odwołaniu, które w imieniu skarżących wniósł fachowy pełnomocnik będący adwokatem, zarzucono naruszenie art. 7, 8, 80 i 84 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, w tym poczynienie ustaleń wymagających wiadomości specjalnych bez udziału biegłego, a tym samym określenie gatunków drzew w sposób dowolny. Ponadto zarzucono naruszenie:

- art. 7a k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony;

- art. 10 ust. 1 k.p.a. w związku z art. 40 k.p.a. poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w oględzinach przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2020 r.

W odwołaniu zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 83f ust. 1 pkt. 3 oraz art. 88 ust. 4 u.o.p.

Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez skarżących skutku, gdyż wskazaną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczyło treść przepisów zawartych w art. 88 i art. 89 u.o.p. W ramach przeprowadzonych rozważań Kolegium przywołało także cele przepisów u.o.p. wskazane w art. 2 tej ustawy.

Kolegium wskazało, że w myśl art. 4 u.o.p. obowiązek ochrony przyrody spoczywa nie tylko na organach administracji publicznej, osobach prawnych i innych jednostkach organizacyjnych, ale również na osobach fizycznych, w tym właścicielach i posiadaczach nieruchomości, na których znajdują się elementy przyrody. Zaakcentowało przy tym Kolegium, że dbałość o przyrodę jest dziedzictwem i bogactwem narodowym, zaś ochrona przyrody w polskim ustawodawstwie ma szczególną pozycję, której źródłem są najpierw normy konstytucyjne.

Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy Kolegium odnotowało, że poprzednio decyzją z dnia [...] r. uchyliło wcześniejszą decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W poprzedniej decyzji uchylającej Kolegium zawarło wskazanie, że organ powinien ponownie wyliczyć wysokość kary z pominięciem drzew wobec których nie jest w stanie wykazać konieczności uzyskania zezwolenia na wycinkę.

Kolegium przywołało również obecnie poczynione ustalenia organu I instancji, wedle których na działkach 1oraz 2 położonych w S. przy ul. [...] stwierdzono łącznie 8 pni drzew gatunku jesion oraz klon jawor usuniętych bez zezwolenia na zlecenie odwołujących, jako ówczesnych władających przedmiotowymi nieruchomościami. Fakt ten jest bezsporny. Przeprowadzono trzykrotnie oględziny terenu, z którego usunięto drzewa, sporządzono na tą okoliczność protokoły oraz sporządzono dokumentację fotograficzną. Strony odwołujące brały udział w oględzinach w dniu 4 września 2019 r. Organ zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego zawartymi w decyzji kasacyjnej odstąpił od wymierzenia kary administracyjnego za usunięcie drzew rosnących na działce nr 2 gatunku jesion oraz klon jawor z uwagi na brak możliwości zmierzenia obwodu na wysokości 5 cm od gruntu, w związku z wrastaniem drzew w słupki ogrodzeniowe.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wymierzył karę administracyjną w stosunku do sześciu drzew (łącznie 18000 zł). Sposób wyliczenia wysokości kary organ I instancji umieścił w tabeli. Stawka za centymetr obwodu usuniętych drzew została oparta o rozporządzenie Ministra środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U 2017 r. poz. 1330). W świetle tych ustaleń, Kolegium przyjęło, że zarówno materiał zgromadzony w sprawie, jak i uzasadnienie wydanej przez organ I instancji decyzji, przemawiają za jej utrzymaniem w mocy.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że źródłem ustalenia wielkości pnia drzewa, jak i jego gatunku są informacje, zebrane w trakcie postępowania przez pracowników właściwych organów. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji na stronie 3 decyzji w akapitach od 2 do 6 precyzyjnie wskazał sposób wyliczenia wymierzonej kary. Natomiast sposób mierzenia obwodów usuniętych drzew, jak i wysokość na jakiej zostały zmierzone wskazane, są w protokole z dnia 15 lipca 2020 r. oraz w skierowanym do Kolegium piśmie z dnia 9 stycznia 2020 r. Z akt sprawy wynika, iż obwody przedmiotowych drzew na wysokości 5 cm przekraczają 50 cm, co skutkowało koniecznością posiadania zezwolenia na ich usuniecie.

Zdaniem Kolegium zmierzenie obwodu pnia, czy określenie gatunku drzew, nie stanowią wiadomości specjalnych, a osoby zatrudnione w działach ochrony środowiska posiadają niezbędną wiedzę umożliwiającą im podjęcie takich czynności.

Jednocześnie według Kolegium sporne drzewa został usunięte, nie zaś zniszczone i nie rokują zachowania żywotności. Kolegium wskazało przy tym, że po usunięciu pozostały pnie, w tym na wysokości 160 cm, a tym samym zastosowanie art. 88 ust. 4 u.o.p jest niemożliwe. Nie sposób bowiem mówić o zachowaniu żywotności tychże drzew z uwagi na brak możliwości odtworzenia ich korony.

Kolegium wskazało także, że w dniu 4 września 2019 r. odwołujący brali udział w oględzinach terenu, a ustanowiony przez nich pełnomocnik informowany był o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu 27 lipca 2020 r. Dlatego zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez niepoinformowanie pełnomocnika odwołujących o przeprowadzeniu wizji w terenie w dniu 15 lipca 2019 r. nie jest uzasadniony. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oceniać należy bowiem z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.

Skarżący nie zgodzili się z powyższą decyzją Kolegium. W skardze, wniesionej w ich imieniu przez fachowego pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucono naruszenie przepisów stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności w postaci:

- naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 4 u.o.p., polegające na niezastosowaniu przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w okolicznościach, że mimo nie utracenia żywotności przez skrócone drzewa, organ odstąpił od odroczenia okresu płatności kar administracyjnych na okres 5 lat, mimo takiego obowiązku płynącego z ustawy i w ten sposób wydał decyzję pomijając przepisy, co skutkuje naruszeniem zasady praworządności i działania organu w granicach i na podstawie prawa, a wobec tego skutkuje wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

- naruszenia art. 6 k.p.a. w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3 oraz art. 85 §1 u.o.p., polegającego na niezastosowaniu przepisów prawa powszechnie obowiązującego, poprzez mierzenie obwodów pni drzew na nieznanej wysokości, a więc nie spełnienie wymagań z u.o.p., tj. 5 cm i 130 cm, co skutkuje naruszeniem zasady praworządności i działania organu w granicach i na podstawie prawa, a wobec tego, wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W skardze zarzucono również naruszenie przepisów prawa stanowiące podstawę do wznowienia postępowania w postaci naruszenie art. 40 § 2 w związku z art. 79, w związku z art. 10 w związku z art. 138 § 2 k.p.a., polegającego na nie wydaniu decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, mimo pozbawienia strony możliwości udziału w sprawie, w tym wypadku na etapie postępowania dowodowego, w postaci niedoręczenia zawiadomienia do pełnomocnika stron o terminie oględzin nieruchomości, co skutkowało niemożliwością ochrony interesu prawnego strony zarówno na etapie przeprowadzania oględzin, jak i na etapie sporządzania protokołu, podczas gdy zgodnie z przepisami prawa Kolegium powinno dostrzec, że zawiadomienie stron nie wystarcza do wypełnienia obowiązku doręczania pism pełnomocnikowi, a poprzez to organ uniemożliwił stronom udział w postępowaniu co stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Ponadto w skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci:

- naruszenia art. 88 ust. 4 u.o.p. poprzez błędną wykładnię, ustalającą, wbrew faktom, że drzewa utraciły swoją żywotność;

- naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p., poprzez dowolne i arbitralne przyjęcie za uznane gatunki skróconych drzew, bez poparcia tego jakimikolwiek dowodami, a wobec tego wydanie decyzji w stosunku do drzew, co do których ich gatunek pozostaje niewyjaśniony.

Pełnomocnik skarżących zarzucił też naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- naruszenia art. 9 w związku z art. 84 §1 k.p.a. w związku z art. 83f ust. 1 pkt. 3 u.o.p, polegające na niedoinformowaniu strony na jakiej podstawie organ zidentyfikował dane drzewa, bez powołania biegłego, a co za tym idzie bez wyczerpującego wskazania okoliczności i faktów, na podstawie których będzie wydana decyzja;

- naruszenia art. 7 w związku z art. 8 w związku z art. 77 k.p.a., polegające na przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sposób wadliwy, a co za tym idzie nieustaleniu prawidłowo stanu faktycznego i wydanie decyzji w oparciu o nieistniejący stan faktyczny;

- naruszenie art. 7a i art. 81 a k.p.a., polegające na pominięciu zasad rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych, zarówno co do okoliczności faktycznych, jak i stosowanych norm prawnych, w przypadku gdy nie istnieją sporne interesy stron, ani osoby trzecie, ani ważny interes publiczny, a strona kwestionowała zarówno fakt wycięcia drzew, jak i pozostawienie ich w stanie żywotności.

W związku z podniesionym zarzutami skarżący domagają się stwierdzenia nieważności decyzji obu organów i umorzenia postępowania; ewentualnie uchylenia decyzji obu organów i umorzenia, bądź uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Kolegium zaakcentowało, że stan drzew nie rokuje, że korona zostanie odtworzona. Pozbawienie w 100 % korony drzew gatunku jesion, klon i pozostawienie jedynie znaczenie skróconego pnia jest ich usunięciem. Natomiast wypuszczenie pojedynczych gałęzi tzw. wilków, nie stanowi o zachowaniu żywotności drzewa. Weryfikacja zaś gatunków drzew jest możliwa na podstawie zdjęć. Wykonane one został w okresie letnim, a na pojedynczych pozostałych gałązkach widać liście, co też zapewne ułatwiło identyfikację drzew.

W odpowiedzi na skargę Kolegium zawarło także wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a pełnomocnik skarżących nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd, w oparciu o wskazane powyżej kryteria, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wykazała, że decyzje te naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie: t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 55), zwanej dalej w skrócie jak dotychczas "u.o.p.".

Jak stanowi art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;

5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;

6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

W realiach rozpoznawanej sprawy organy uznały, że zachodzą okoliczności uzasadniające wymierzenie kary za usunięcie drzew. Kwestionowana zatem przez skarżących kara dotyczyła, według organów, przypadku, o którym mowa w pkt 3 powołanego przepisu, mianowicie usunięcia drzew wskazanych w decyzji.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii, jakie gatunki drzew zostały usunięte ze wskazanej powyżej nieruchomości, a także kwestii, czy nie można wykluczyć zachowania ich żywotności (przy założeniu, że drzewa jedynie zniszczono, a nie usunięto).

Oceniając ustalenia organów, dotyczące gatunku drzew stanowiących przedmiot nałożonej kary Sąd opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Nie można w związku z tym poprzestać na samym stwierdzeniu, że pracownicy organu dysponują wiedzą niezbędną do tego, aby bez konieczności sięgania do opinii biegłego ocenić z jakimi konkretnymi gatunkami drzew mają do czynienia w danej sprawie. Rolą sądu administracyjnego kontrolującego przestrzeganie przepisów postępowania, w tym także przepisów dotyczący postępowania dowodowego jest ocena, czy poczynione w omawianym tutaj zakresie ustalenia są prawidłowe. Oznacza to, konieczność rozstrzygnięcia, czy znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia, pozwalają na jednoznaczną identyfikację gatunków drzew widocznych na zdjęciach, tak jak to przyjęło Kolegium. W związku z tym stwierdzić należy, że zdjęcia na karcie 43, mające wg. zamieszczonego na nich opisu dotyczyć drzewa gatunku klon jawor na działce nr 1nie pozwalają Sądowi na identyfikację drzewa. Na zdjęciach tych, wbrew twierdzeniu Kolegium, brak jest widocznych liści. Pojedyncze liście klonu widoczne są co prawda na wykonanym wcześniej zdjęciu pnia tego samego drzewa (karta 148). Nie mniej ich uwidocznienie na zdjęciu nie pozwala stwierdzić ich powiązania z pniem. Nie można wykluczyć, że są one fragmentem tzw. samosiejki wyrosłej bezpośrednio obok widocznego pnia, a pochodzącej z innego drzewa. Natomiast widok ogólny, w ramach którego widać drugi pień drzewa wraz z koroną, ze względu na jakość zdjęć nie pozwala jednoznacznie ustalić gatunku. Takie same zastrzeżenia dotyczą zdjęcia drzewa, którego gatunek organy oznaczyły jako klon jawor (na karcie 45), przy czym dodatkowo jednoznaczną identyfikację liści uniemożliwia zła jakość zdjęcia nr 3. Na zdjęciu nr 1 na karcie 47 liście są częściowo zasłonięte, co nie pozwala stwierdzić, że wyrastają z widocznego na tym zdjęciu pnia. Powyższych braków nie eliminuje wcześniej sporządzona dokumentacja zdjęciowa, załączona do protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 4 września 2019 r. (karta 148-176), a to względu na to, że zamieszczone na zdjęciach opisy ograniczające się wyłącznie do wskazania numeru działki nie pozwalają na jednoznaczne powiązane widocznych tam fragmentów drzew z drzewami, których dotyczy nałożona kara (wyjątek dotyczy karty 148, z tym że tutaj przeszkodą jest wspomniana jakość zdjęć przedstawiających widok ogólny całego drzewa). Tym bardziej nic w tym zakresie nie zmienia wcześniej sporządzona dokumentacja zdjęciowa, stanowiąca załącznik do protokołu z dnia 5 czerwca 2019 r., na której brak jest jakichkolwiek opisów.

Jednoznaczne ustalenie gatunków drzew, których dotyczyła nałożona kara ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia legalności decyzji nakładającej taką karę. Stąd kierując się treścią art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. obowiązkiem organów było zebranie materiału dowodowego, który pozwalałby w sposób niebudzący wątpliwości na określenie gatunków drzew objętych nałożoną na skarżących karą. W ocenie Sądu pomimo, że Kolegium już wcześniej raz uchylało decyzję organu I instancji również w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji ze wskazanych powyżej względów nie sprostał wymogom wynikającym z wymienionych przepisów k.p.a.. Kolegium nie dostrzegło zaś omawianych tutaj braków materiału dowodowego i również naruszając art. 7, art. 77 § 1 oraz art.80 k.p.a., a ponadto naruszając art. 138 § 1 pkt. 1 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Do naruszenia wskazanych powyżej przepisów doszło także w kontekście podnoszonej przez skarżących kwestii żywotności drzew, których dotyczyła kwestionowana w skardze skarga. W ocenie bowiem Sądu, zgromadzone w aktach sprawy administracyjnej zdjęcia nie pozwalają na ocenę tej kwestii. Jedynymi zdjęciami, które poprzez porównanie wymiarów z danymi zawartymi w decyzji pozwalają na identyfikację poszczególnych drzew są zdjęcia na kartach od 45 do 59. Jednak widoczne są na nich niewielkie fragmenty pnia, nie pozwalają w ogóle stwierdzić w jakim stanie pod kątem żywotności pozostaje drzewo. W związku z tym twierdzenie Kolegium dotyczące odrostów jest nieweryfikowalne. Co prawda do protokołu z dnia 5 czerwca 2019 r. załączone zostały zdjęcia, na których widoczne są większe fragmenty drzew, lecz zdjęcia te nie zostały opisane w sposób pozwalający na ich powiązanie z drzewami, których dotyczy nałożona kara. W związku z tym nie mogą one również posłużyć do weryfikacji stanowiska organu dotyczącego zachowania żywotności drzew.

Kwestia żywotności drzew ujawnia także inną istotną wadę decyzji Kolegium, polegającą na tym, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na jednoznaczna ocenę, czy wszystkie objęte karą drzewa został usunięte, czy też doszło do ich zniszczenia. Wynika to ze wskazanego powyżej braku wystarczających opisów zdjęć zgromadzonych w materiale dowodowym. Powiązanie zdjęć z konkretnym drzewem objętym karą możliwe jest jedynie w odniesieniu do zdjęć stanowiących załącznik do protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2020 r. znajdujących się na kartach od nr 43 do 57. Jednak poza zdjęciami na karcie nr 43 na pozostałych zdjęciach nie widać do jakiej wysokości pozostawiono pnie poszczególnych drzew. Natomiast pozostałe zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy nie zawierają wystarczających opisów, aby powiązać je z poszczególnymi drzewami objętymi spornymi karami. Stąd to, że widać na nich wysokość na jakiej pozostawiono pień, w istocie nie wnosi nic do sprawy. Tymczasem ustalenie, czy w realiach rozpoznawanej sprawy doszło do usunięcia (art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p.) czy też do zniszczenia drzew (88 ust. 1 pkt 2 u.o.p.) ma istotne znaczenie. Jakkolwiek w świetle art. 89 ust. 1 u.o.p. samo różnienie tych dwóch sytuacji nie wpływa dla wysokości nakładanej kary, to już na gruncie art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p. odgrywana ono istotne znaczenie. Zgodnie bowiem z art. 88 ust. 4 u.o.p. termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 (tj. za zniszczenie) odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności. Z kolei zgodnie z art. 88 ust. 5 u.o.p. w przypadku, o którym mowa w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary. Ustalenie zatem, że doszło do usunięcia danego drzewa czyni bezprzedmiotowym rozważanie kwestii odroczenia kary. W przeciwnym zaś razie obowiązkiem organu jest rozważanie, czy stopień zniszczenia nie wyklucza zachowania żywotności. Z art. 88 ust. 5 u.o.p. wynika przy tym, że zniszczenie korony drzewa (czyli usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50 % korony – art. 87a ust. 5 u.o.p.) nie wyklucza z góry rozważań dotyczących zachowania żywotności. W omawianym tutaj zakresie Kolegium w ramach postępowania odwoławczego również nie dostrzegło braków materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, co także stanowi o naruszeniu wskazanych już wcześniej obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Ponadto ze zdjęć, na których widoczny jest pomiar obwodu poszczególnych drzew nie wynika jednoznacznie wysokość, na której dokonano pomiaru, dotyczy to przede wszystkim pomiarów opisanych jako dokonanych na wysokości 130 cm. W tym zakresie nie wystarcza odnotowanie wysokości pomiaru jedynie w protokole. Zdjęcie z takiego pomiaru powinno być wykonane w taki sposób, aby pozwalało na jednoznaczne określenie wysokości dokonanego pomiaru i tym samym weryfikację danych podanych w protokole.

W kontekście wskazanych dotychczas braków w materiale dowodowym zaakcentować należy, że zarówno kwestia ustalenia gatunków drzew, czy też kwestie: czy doszło do ich usunięcia, czy do zniszczenia, nie zawsze wymagają sięgania do dowodu z opinii biegłego z zakresu dendrologii. Niemniej, aby konieczność przeprowadzenia dowodu z takiej opinii należycie rozważyć, należy najpierw zgromadzić kompletny materiał dowodowy, w tym dokumentację zdjęciową, w ramach której poszczególne zdjęcia zostaną wprost powiązane z poszczególnymi drzewami objętymi karą, a ponadto z których jednoznacznie wynikać będzie prawidłowość dokonanych pomiarów.

Wiadomości specjalne mogą być natomiast wymagane w celu wykluczenia zachowania żywotności zniszczonego drzewa. Aby odstąpić od odroczenia terminu płatności, o którym mowa w art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p. organ musi wykazać, że zachowanie żywotności zniszczonego drzewa nie wchodzi w ogóle grę. Organ nie może się tutaj ograniczyć wyłącznie do stwierdzenia, że wypuszczanie pojedynczych gałęzi tzw. "wilków" nie stanowi o zachowaniu przez drzewa żywotności. Nie chodzi bowiem tutaj o to, aby organ stwierdził zachowanie żywotności lecz o wykluczenie, że takiej żywotności żadne z drzew objętych karą nie zachowa. To zaś wymaga sięgnięcia do wiadomości specjalnych. W realiach rozpoznawanej sprawy organy nie przeprowadziły w tym zakresie dowodu z opinii biegłego. Jednak o tym, czy było to konieczne można rozstrzygnąć dopiero po jednoznacznym stwierdzeniu, czy poszczególne sporne drzewa zostały usunięte czy tylko zniszczone, a to będzie możliwe dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego.

W następstwie wskazanych dotychczas braków w zebranym materiale dowodowym organy przedwcześnie zastosowały przepisy u.o.p., dotyczące nałożenia kar za usunięcie drzewa, w tym przedwcześnie pominęły możliwość zastosowania art. 88 ust. 4 i ust. 5 u.o.p. Jednocześnie, w ocenie Sądu, w sprawie nie zachodzą okoliczności, które zgodnie z żądaniem skargi uzasadniałyby stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. Natomiast wobec wspomnianych braków w materiale dowodowym przedwczesnym byłoby umorzenie postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań.

O kosztach postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z 2 § 2 pkt 5 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na postawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a.