Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1732/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Pełnomocnik K. S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

2. Stan sprawy.

2.1. Wnioskiem z 15 listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie - między innymi - kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wskazał na trudną sytuację finansową i zdrowotną skarżącej. Dołączył dokumenty to obrazujące.

2.2. Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Oddziału ZUS w B. odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych w dniu [...] r.

Postanowieniem z [...] r. DIAS uchylił w całości postanowienie organu I instancji z [...] r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Pismem z [...] r. organ I instancji wezwał zobowiązaną do uzupełnienia wniosku o aktualne oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, kopię zeznania podatkowego PIT za 2018 r. oraz ewentualnie inne dokumenty potwierdzające jej trudną sytuację.

8 lipca 2019 r. wpłynęły dokumenty przesłane przez zobowiązaną, tj.: oświadczenie z 28 czerwca 2019 r. o stanie rodzinnym i majątkowym; oświadczenie z 5 lipca 2019 r. dotyczące powstania zobowiązań wraz z kserokopią postanowienia Sądu Rejonowego w B, Wydział [...] Gospodarczy z [...] r., sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku zobowiązanej; oświadczenie z 5 lipca 2019 r. dotyczące pozostałych zadłużeń wraz z listą wierzytelności upadłej z 30 grudnia 2010 r.; oświadczenie dotyczące miejsca zamieszkania wraz z treścią wpisu do księgi wieczystej oraz kopią zeznania podatkowego PIT-37 za 2018 r.; oświadczenie z 5 lipca 2019 r. dotyczące stanu zdrowia wraz z dokumentacją medyczną.

2.3. Postanowieniem z [...] r. nr [...], Dyrektor Oddziału ZUS ponownie odmówił zobowiązanej umorzenia należności z tytułu przedmiotowych kosztów egzekucyjnych.

2.4. W zażaleniu pełnomocnik zobowiązanej zarzucił naruszenie m.in. art. 64e § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) poprzez wydanie postanowienia o charakterze merytorycznym w sytuacji, gdy zaległości z tytułu kosztów postępowania wraz z odsetkami za poszczególne okresy roku 2007 i 2008 uległy przedawnieniu, zatem postanowienie w tym zakresie powinno zostać uchylone, a postępowanie w sprawie umorzone, jako bezprzedmiotowe.

2.5. DIAS postanowieniem z [...] r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z [...] r.

W uzasadnieniu stwierdził, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia umorzenia kosztów egzekucyjnych, przypadających na rzecz organu egzekucyjnego w łącznej wysokości [...] zł, powstałych w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Oddział ZUS w dniu [...] r. Wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy jest art. 64e § 1-3 u.p.e.a. stanowiący, że:

Organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1).

Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2).

Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3).

Zauważył, że wynika z nich uznaniowy charakter podejmowanych przez organ postanowień w tej sprawie, co jest konsekwencją sformułowania "organ może umorzyć koszty egzekucyjne". Oznacza to, że nawet w przypadku spełnienia wymienionych przesłanek, organ administracji może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Spostrzegł również, że organ ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać postanowienie.

Wskazał, że o uznaniu administracyjnym możemy mówić tylko wówczas, gdy wystąpi choćby jedna z przesłanek udzielenia ulgi, o których mowa w art. 64e § 2 u.p.e.a. Natomiast w sytuacji, gdy żadna z wymienionych ustawowych przesłanek nie zachodzi, wówczas w ogóle nie będzie miała zastosowania instytucja uznania administracyjnego, bo organ nie dysponuje wyborem w kwestii udzielenia albo odmowy udzielenia ulgi.

Analizując poszczególne przesłanki umorzenia w realiach tej sprawy, DIAS stwierdził, że żadna z nich nie występuje.

Odnosząc się do przesłanki stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub wykazania przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej wskazał, że zobowiązana pracuje i choć jej wynagrodzenie jest niskie, nie można wykluczyć, że jej zarobek się podniesie, albo zmieni pracę na lepiej płatną. Nie można bowiem nie wziąć pod uwagę możliwości poprawy sytuacji finansowej, gdyż obecna sytuacja nie przesądza o braku możliwości uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Wykazanie przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej podlega ocenie w kontekście trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Chodzi jednak tylko o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym, przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Uszczerbek dla sytuacji finansowej wnioskodawcy musi być "znaczny", a więc powodować ponadprzeciętną dolegliwość. Każde uszczuplenie majątkowe powoduje bowiem pewien uszczerbek w majątku strony. Znaczny uszczerbek to taki, którego skutki przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem w majątku wnioskodawcy. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie. Wiąże się to z przesunięciem ciężaru jej udowodnienia na stronę domagającą się udzielenia ulgi, która powinna przedstawić stosowne dowody uzasadniające zaistnienie - w perspektywie - wynikającego z przytoczonej wykładni znacznego, szczególnie dotkliwego i pozostającego w bezpośrednim związku przyczynowym z wymiarem kosztów egzekucyjnych, uszczerbku w sytuacji finansowej wnioskodawcy. Jednocześnie DIAS zaznaczył, że dla kwestii umorzenia nie mają znaczenia okoliczności związane z ich powstaniem, gdyż nie stanowią one przesłanek do umorzenia. Zdaniem organu obligatoryjność opłacania kosztów egzekucyjnych dotyczy wszystkich płatników, wobec których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą. DIAS stwierdził, że umorzenie kosztów egzekucyjnych powoduje zwolnienie z długu na stałe. Z tej przyczyny należy zawsze rozważyć, czy istnieje możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości chociażby niewielkimi kwotami, tym bardziej, że zadłużenie, jakie posiada wnioskodawczyni wobec ZUS-u dotyczy obok kosztów egzekucyjnych, również nieopłaconych składek za zatrudnianych pracowników.

Zdaniem organu za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia także ważny interes publiczny. W tym zakresie organ wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględnić wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem umorzenia należności będzie nadmierne i nieuzasadnione w konkretnym przypadku obciążenie kosztami Skarbu Państwa. W interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej. Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu strony zobowiązanej. Nie oznacza to jednak, że dla oceny tej przesłanki obojętne są przyczyny powstania zaległości. Organ zauważył jednak, że decyzje podejmowane przez zobowiązaną w sferze aktywności gospodarczej, czy też zawodowej nie mogą obciążać organu egzekucyjnego, który podejmuje zgodne z prawem czynności. Zobowiązana przywołała niewątpliwie trudną obecnie sytuację życiową i finansową. Jednak problemy zdrowotne oraz niskie zarobki są udziałem znacznej części obywateli i przyznanie każdemu z nich w podobnej sytuacji ulg, naruszałoby w ocenie organu, zasadę ważnego interesu publicznego, bowiem tworzyłoby przywileje dla tej grupy obywateli względem pozostałych, którzy starają się przełamywać wskazane trudności, regulując należności wobec Skarbu Państwa. Organ prowadząc postępowanie ulgowe musi mieć na uwadze przy ocenie tej przesłanki całokształt sprawy i interes pozostałych obywateli, którzy w podobnej sytuacji finansowej starają się wywiązywać ze swoich zobowiązań terminowo i dobrowolnie.

Zdaniem DIAS w tej sprawie nie zachodzi również przesłanka, zgodnie z którą koszty egzekucyjne mogą zostać umorzone, jeżeli ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Organ nie podzielił też zarzutu naruszenia art. 8 oraz 138 § 2 k.p.a.

Wreszcie, odnosząc się do zarzutu opartego o art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a., w którym podniesiono, że do wydania przez organ I instancji postanowienia o charakterze merytorycznym doszło w sytuacji, gdy zaległości z tytułu kosztów postępowania wraz z odsetkami za poszczególne okresy roku 2007 i 2008 uległy przedawnieniu, DIAS wskazał, że granice orzekania wyznaczone są granicami sprawy, czyli ogółem elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawach o umorzenie kosztów egzekucyjnych, badane są jedynie okoliczności mające wpływ na ustawowe przesłanki umorzenia, nie zaś okoliczności dotyczące istnienia zaległości, ich wygaśnięcia np. na skutek przedawnienia, czy zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Te okoliczności bowiem nie wchodzą w zakres sprawy o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

3.1. W skardze zarzucono naruszenie:

1) art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez

- odmowę umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych mimo spełnienia przez zobowiązaną przesłanek uprawniających do umorzenia, w szczególności mimo wykazania przez stronę dramatycznej sytuacji życiowej, materialnej, zdrowotnej, a także mimo stwierdzenia przez uprawnione organy całkowitej bezskuteczności egzekucji oraz prawomocnego umorzenia postępowania upadłościowego prowadzonego względem wnioskodawczyni;

- uznanie, że za umorzeniem nie przemawia interes publiczny, podczas gdy interes taki występuje przez wzgląd na przyczyny powstania zobowiązania, sposób zachowania wnioskodawczyni po powstaniu zadłużenia, trudną sytuację życiową i zdrowotną zobowiązanej;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 oraz art. 77 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia wydanego w oparciu o błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieuprawnione uznanie, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność dochodzonego obowiązku, mimo że wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje wraz z rodzicami z partnerem i trójką dzieci oraz osiąga przychód w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. W ramach tego zarzutu wskazano, że organ odmawia umorzenia kosztów z pominięciem treści złożonego do akt sprawy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] r., gdzie organ w odniesieniu do tytułów wykonawczych objętych wnioskiem o umorzenie stwierdził wprost, że postępowanie wobec zobowiązanej jest całkowicie bezskuteczne oraz brak jest jakichkolwiek pochodzących od wierzyciela informacji dotyczących majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Organ umorzył postępowanie wobec stwierdzenia, że kwoty uzyskane z egzekucji nie przekroczą jego kosztów. Trwała niezdolność do regulowania jakichkolwiek zobowiązań wykazana została także postanowieniem z [...] r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...] przez Sąd Rejonowy w B., Wydział [...] Gospodarczy, który umorzył postępowanie o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika. Stanowiło to tym samym potwierdzenie trwałej niezdolności wnioskodawczyni do regulowania jakichkolwiek zobowiązań. Organ stan faktyczny sprawy ustala wyłącznie w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, a sam nie podejmuje żadnej inicjatywy, jak chociażby przesłuchanie w charakterze świadków rodziców zobowiązanej czy jej partnera. Organ odwoławczy tymczasem naruszenie to akceptuje, nie realizując podstawowej zasady postępowania, to jest zasady dwuinstancyjności, która nakłada na niego obowiązek w zakresie ponownego zbadania sprawy, a nie dokonania jedynie kontroli legalności zaskarżonego aktu. Organ nie przeprowadził żadnej czynności dowodowej, mimo że strona akcentowała taką konieczność w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Organ błędnie ocenia materiał dowodowy w zakresie, w jakim uznaje, że sytuacja materialna i zdrowotna zobowiązanej nie powoduje, że zapłata należności z tytułu kosztów egzekucyjnych nie spowoduje znacznego uszczerbku w majątku strony. Tymczasem zaległości zobowiązanej wobec ZUS przekraczają kwotę pół miliona złotych, co wobec jej sytuacji materialnej i zdrowotnej (nawracający nowotwór i depresja) uniemożliwia spłatę zadłużenia. Organ nie nadaje właściwego znaczenia sytuacji zdrowotnej zobowiązanej;

3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieuprawnione stwierdzenie, że za spłatę zadłużenia zobowiązanej powinny ponosić odpowiedzialność osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe, w szczególności partner wnioskodawczyni, niebędący jej mężem;

4) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej poprzez uzasadnienie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych z powołaniem na okoliczności potencjalne i hipotetyczne, zamiast w oparciu o materiał dowodowy i fakty istniejące w chwili rozstrzygania;

5) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez akceptację niewykonania zaleceń organu nadzoru i wykonania przez organ wyłącznie czynności o charakterze pozornym, które nie zmierzały do uzupełnienia materiału dowodowego a jedynie przerzucały ten obowiązek na stronę postępowania poprzez wezwanie jej do przedłożenia dokumentów, które zostały złożone wraz z wnioskiem o umorzenie kosztów postępowania;

6) art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia o charakterze merytorycznym w sytuacji, gdy zaległości z tytułu kosztów postępowania wraz z odsetkami za poszczególne okresy roku 2007 i 2008 uległy przedawnieniu, zatem postanowienie w tym zakresie winno zostać uchylone a postępowanie w sprawie umorzone, jako bezprzedmiotowe.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

3.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego, choć należy stwierdzić, że rozpoznanie podniesionych w skardze zarzutów, w obecnym stanie sprawy, byłoby przedwczesne.

5. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okazało się podniesienie w zażaleniu przez pełnomocnika zobowiązanej, naruszenia art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia o charakterze merytorycznym w sytuacji, gdy zaległości z tytułu kosztów postępowania uległy przedawnieniu. W ocenie pełnomocnika postanowienie w tym zakresie powinno zostać uchylone, a postępowanie w sprawie umorzone, jako bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do tego zarzutu DIAS wskazał, że granice orzekania wyznaczone są granicami sprawy, czyli ogółem elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawach o umorzenie kosztów egzekucyjnych, badane są jedynie okoliczności mające wpływ na ustawowe przesłanki umorzenia, nie zaś okoliczności dotyczące istnienia zaległości, ich wygaśnięcia np. na skutek przedawnienia, czy zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Te okoliczności bowiem nie wchodzą w zakres sprawy o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Sąd stwierdza, że organ błędnie odczytał istotę przywołanego zarzutu zażalenia, ponieważ odniósł go do przedawnienia należności głównej (składek na ubezpieczenie społeczne), zamiast przejść do analizy kwestii przedawnienia kosztów egzekucyjnych. Strona skarżąca, zarówno w zażaleniu, jak i obecnie w skardze, podnosiła bowiem przedawnienie "zaległości z tytułu kosztów postępowania".

Jest bowiem oczywiste, że w przedmiotowej sprawie nie może być rozpoznawany zarzut przedawnienia należności głównej, w tym przepadku składek na ubezpieczenie społeczne. Zagadnienie przedawnienia należności głównej, w sprawie dotyczącej kosztów egzekucyjnych wykracza poza granice tejże sprawy.

Natomiast zupełnie inaczej ta kwestia przedstawia się w odniesieniu do tematyki przedawnienia samych kosztów egzekucyjnych, która to mieści się w granicach sprawy o umorzenie tychże kosztów. Co więcej, ustalenie, że koszty egzekucyjne nie przedawniły się w dacie orzekania co do ich umorzenia, warunkuje istnienie przedmiotu orzeczenia organu. Jeśli bowiem te koszty się przedawniły to organ nie ma czego umarzać i powinien odmówić wszczęcia postępowania co do przedawnionych kosztów egzekucyjnych, względnie – w przypadku wtórnej bezprzedmiotowości wniosku – umorzyć postępowanie w tym zakresie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że umorzeniu albo odmowie umorzenia może podlegać jedynie zobowiązanie istniejące, co do którego istnieje obowiązek realizacji. Zatem ustalenia, co do istnienia (wobec braku przedawnienia) obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych, powinny być poczynione w pierwszej kolejności i wyprzedzać analizę przesłanek, dopuszczających umorzenie tych kosztów, wskazanych w art. 64e § 1-3 u.p.e.a.

To zagadnienie, dotyczące - ogólnie rzecz biorąc - istnienia przedmiotu postępowania o umorzenie należności publicznoprawnej z powodu przedawnienia tej należności, na gruncie kosztów egzekucyjnych, należy rozpatrywać identycznie, jak na gruncie np. spraw o umorzenie składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, w których nie budzi wątpliwości, że na skutek upływu terminu przedawnienia zobowiązanie wygasa i w takim przypadku nie można ani umorzyć ani odmówić umorzenia należności z tytułu składek (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 grudnia 2019 r., I SA/Gl 981/19; wyrok WSA w Łodzi z 29 listopada 2019 r., III SA/Łd 848/19; wyrok WSA w Kielcach z 17 października 2019 r., I SA/Ke 259/19).

6. Komplementarnie wypada zasygnalizować, że zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 869, ze zm. – dalej: u.f.p.) koszty egzekucyjne stanowią środki publiczne, będące niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Do przedawnienia środków publicznych, zastosowanie ma art. 67 u.f.p., zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych u.f.p. stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm. – dalej: o.p.). Wobec braku uregulowań dotyczących kwestii przedawnienia w k.p.a., odpowiednie zastosowanie mają przepisy działu III o.p., w tym art. 70 § 1 o.p. Ten ostatni stanowi zaś, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 stycznia 2020 r., I SA/Gd 654/18).

7. Z akt sprawy wynika, że tytuły wykonawcze, będące podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w którym powstały przedmiotowe koszty egzekucyjne, zostały wystawione [...] r.

Poza tym, stosownie do 64 § 9 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłat składających się na koszty egzekucyjne (art. 64c § 1 u.p.e.a.) powstaje, ogólnie rzecz biorąc, z chwilą dokonania określonej czynności egzekucyjnej.

Z akt sprawy nie wynika natomiast, kiedy i jakie podejmowano czynności egzekucyjne, które wygenerowały koszty (jak podał DIAS) w kwocie [...] zł. Można jednak racjonalnie zakładać, że nastąpiło to w roku 2012, a więc, w roku wystawienia tytułów wykonawczych.

Wobec tego, biorąc pod uwagę art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 67 u.f.p. koszty egzekucyjne mogły się przedawnić z końcem 2017 r., jeśli termin ich płatności przypadał w 2012 r.

W tej sytuacji prawej, obowiązkiem organu było nie tylko rzetelne odniesienie się do zarzutu strony skarżącej, dotyczącego przedawnienia kosztów egzekucyjnych, ale nawet z urzędu dostrzeżenie tej kwestii, a w dalszej kolejności udokumentowanie w aktach sprawy istotnych w tej mierze faktów, poprzez załączenie do akt stosownych dowodów oraz omówienie tego zagadnienia w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

Nie realizując tego organ dopuścił się naruszenia art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126, 140 i 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez całkowite pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, argumentacji pełnomocnika zobowiązanej, dotyczącej przedawnienia kosztów egzekucyjnych. Nie ustosunkowanie się do zarzutu zawartego w środku zaskarżenia, dotyczącego istotnej dla sprawy kwestii, jest niedopuszczalne (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 listopada 2014 r., II SA/Gd 239/14; wyrok WSA w Łodzi z 5 października 2012 r., I SA/Łd 912/12; wyrok WSA w Szczecinie z 5 maja 2005 r., I SA/Sz 195/04; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lutego 2015 r., I SA/Gl 807/14).

Stosownie do art. 124 § 2 i 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, zaś uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej aktu z przytoczeniem przepisów prawa. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić – zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi - odczytać kierunek rozważań, jak i tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym – wynikającym wprost z brzmienia art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie bowiem toku rozumowania organu administracyjnego, który poprzedza wydanie rozstrzygnięcia, nie tylko pełni funkcję perswazyjną, wyłuszczając jego powody, tak aby strona mogła się przekonać o jego słuszności, ale także wpływa na kontrolę merytoryczną aktu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (albo odwoławczym, jeśli chodzi o decyzje organu I instancji). Brak zawarcia w uzasadnieniu orzeczenia wydanego w II instancji nawet syntetycznych rozważań na temat okoliczności relewantnych z punktu widzenia prawa materialnego lub procesowego na które powołuje się środek zaskarżenia, rodzi podejrzenie, czy prawdopodobieństwo, że organ nie dokonał kompleksowej wykładni adekwatnych regulacji, a tym samym tylko pozornie rozpoznał środek zaskarżenia.

8. Wskazane uchybienie w realiach rozpoznawanej sprawy mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - dalej: p.p.s.a.), ponieważ stwierdzenie przedawnienia należności, choćby w części, implikuje konieczność odmowy wszczęcia, względnie umorzenia postępowania, co do umorzenia należności przedawnionych. Jak już nadmieniono, orzekanie merytoryczne w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe.

Co prawda skarga nie zarzuca naruszenia przez organ art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126, 140 i 144 k.p.a. przy zastosowaniu art. 18 u.p.e.a., jednak zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stanowi to przeszkody do jej uwzględnienia.

Na marginesie należy dodać, że zarzut skargi dotyczący przedawnienia kosztów egzekucyjnych (nr 6), w postaci w jakiej został sformułowany, aktualnie nie może zostać uwzględniony. Autor skargi założył bowiem, że koszty te uległy przedawnieniu. Tymczasem, uchylenie zaskarżonego postanowienia nie nastąpiło z powodu stwierdzenia przez Sąd tej okoliczności, a tylko z tego powodu, że organ do kwestii przedawnienia w ogóle się nie odniósł i wcześniej jej nie zbadał. Zatem, w kwestii merytorycznej, to jest przedawnienia albo braku przedawnienia kosztów egzekucyjnych, Sąd w niniejszym wyroku nie zajmuje stanowiska, gdyż jest ono przedwczesne. Wypowiedź w tym zakresie musi zostać poprzedzona zebraniem i załączeniem do akt sprawy dowodów istotnych z punktu widzenia tej problematyki.

9. Przedwczesne jest także odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi (pkt 1-5), ponieważ ich rozpoznanie zaktualizuje się dopiero po stanowczym wykluczeniu przedawnienia publicznoprawnej należności, której umorzenia dotyczy sprawa.

10. W postępowaniu ponownym organ w pierwszym rzędzie ustali, czy doszło do przedawnienia kosztów egzekucyjnych. Przy czym, uczyni to na podstawie dokumentów, które powinny zostać załączone do akt sprawy, i które powinny ilustrować wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na początek i dalszy bieg terminu przedawnienia. Ustalenia organu powinny następnie zostać przedstawione w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

Dopiero w razie wykluczenia przedawnienia kosztów egzekucyjnych zasadne będzie podjęcie przez organ rozważań, co do merytorycznych przesłanek umorzenia.

11. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 497 zł złożyła się opłata skarbowa od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).