Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1087/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 6 lit. c, art. 3  pkt 1, 6, 14 i 15, art. 10 pkt 1-4, art. 11 ust. 1-6,
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
article: art. 147a
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A sp. komandytowa z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec uznania materiałów drzewnych za produkty uboczne oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej również: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") – po rozpoznaniu sprawy z odwołania spółki A sp.k. (dalej: "spółka A", "wnioskodawca" lub "skarżąca spółka") od decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego (dalej również: "Marszałek Województwa" lub "organ I instancji") z dnia [...] 2015 r. znak [...] wyrażającej sprzeciw wobec uznania trocin, wiórów, ścinków drewna oraz płyty wiórowej za produkt uboczny – na podstawie:

1) art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej trocin, wiór i ścinków drewna i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie przez organ I instancji,

2) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r., poz. 21, z poźn. zm. – dalej: ustawa o odpadach) w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie sprawy.

W postępowaniu wszczętym na wniosek spółki A z dnia 3 grudnia 2014 r., w którym zgłoszono do uznania za produkt uboczny następujące materiały:

1) trociny, wióry, ścinki drewna, 2) płyta wiórowa – Marszałek Województwa decyzją z dnia 3 marca 2015 r., wydaną na podstawie art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o odpadach, wyraził sprzeciw wobec uznania trocin, wiórów, ścinków drewna oraz płyty wiórowej za produkt uboczny. Wyrażenie sprzeciwu organ I instancji uzasadnił ustaleniem zanieczyszczenia wymienionych materiałów formaldehydem, co powoduje, że ścinki drewna nie stanowią czystego drewna. W ocenie Marszałka Województwa spalanie tych materiałów w instalacji może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.

W odwołaniu od decyzji Marszałka Województwa wnioskodawca, domagając uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucił naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 10 ustawy o odpadach poprzez niewłaściwą jego wykładnię, prowadzącą do przyjęcia, że w stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione przewidziane prawem przesłanki określające produkt uboczny. Ponadto spółka zarzuciła organowi również naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 9 i art. 12 § 1 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia istoty sprawy oraz brak informowania wnioskodawcy o okolicznościach mogących mieć znaczenie dla uznania wskazanych materiałów za produkt uboczny.

Odwołanie zostało następnie uzupełnione przez wnioskodawcę, który do pisma przewodniego z dnia 20 kwietnia 2015 r. dołączył:

1) opinię Zakładu [...] Instytutu C w [...] (dalej: [...]) z dnia 7 kwietnia 2015 r. na temat możliwości zaliczenia powstających w firmie A pozostałości produkcyjnych z materiałów drzewnych do biomasy oraz o posiadaniu przez nie cech produktu ubocznego w rozumieniu stosownych przepisów ;

2) sprawozdanie dnia 2 kwietnia 2015 r. z badań nr [...] sporządzone przez Laboratorium Instytutu C w [...], dotyczące badania właściwości resztek i pozostałości produkcyjnych.

Odwołanie zostało kolejny raz uzupełnione w piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2015 r., w którym skarżąca spółka wniosła o:

1) przeprowadzenie dowodów uzupełniających z opinii Instytutu C z dnia 7 kwietnia 2015 r. oraz ze sprawozdania z dnia 2 kwietnia 2015 r. z badań nr [...] na okoliczność wykazania, ze trociny, wióry i ścinki drewna oraz płyty wiórowe stanowią produkt uboczny;

2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania organu I instancji, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji,

3) przyspieszenie rozpoznania sprawy z uwagi na okoliczności wskazane w uzupełnieniu dowołania.

Ponadto skarżąca spółka uzupełniła odwołanie w piśmie z dnia 15 czerwca 2015 r., w którym przedstawiła dane dotyczące urządzenia do spalania drewna, w jakim miałoby się odbywać spalanie materiałów wskazanych we wniosku o uznanie za produkt uboczny.

Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia 30 czerwca 2015 r., odwołując się do treści art. 10 ustawy o odpadach oraz art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy, w pierwszej kolejności wyjaśniło, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w części dotyczącej uznania za produkt uboczny trocin, wiórów i ścinków drewna, gdyż w tym zakresie organ I instancji w zasadzie pominął ustalenia faktyczne, skupiając się jedynie na właściwościach płyty wiórowej. W odniesieniu do tej części zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, że nie jest możliwe wydanie decyzji merytorycznej, a sprawa powinna zostać ponownie rozpatrzona przez organ I instancji.

Odnosząc się natomiast do kwestii uznania za produkt uboczny płyty wiórowej, Kolegium stwierdziło, że kluczowe znaczenie ma interpretacja użytego w przepisach sformułowania "dalsze wykorzystywanie jest zgodne z prawem", tzn. dana substancja lub przedmiot spełniają wszelkie istotne wymagania dla określonego zastosowania w zakresie produktu, ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego, i nie prowadzi do ogólnych niekorzystnych oddziaływań na środowisko lub zdrowie ludzkie. Zdaniem Kolegium nie ma wątpliwości, że zarówno w przepisie dyrektywy, jak i ustawy ją transponującej chodzi o możliwość uznania niektórych substancji i przedmiotów powstających w wyniku procesu produkcyjnego nie za odpad, lecz za produkt, który może być dalej w bezpieczny sposób wykorzystywany.

W tym zakresie Kolegium stwierdziło, że ścinki płyty wiórowej powstają w wyniku prowadzenia procesu produkcji mebli i wyjaśniło, że uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny nie następuje automatycznie z woli samego wytwórcy, lecz wymaga przeprowadzenia procedury przewidzianej w art. 11 ustawy o odpadach.

Zdaniem Kolegium organ I instancji dokonał właściwej oceny spełniania przez produkt wskazywany przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o odpadach – w zakresie płyty wiórowej.

Organ odwoławczy uznał za wiarygodny dowód w sprawie dołączone do zgłoszenia sprawozdanie z realizacji pracy nr U-62-BOŚ/201 pt. "Opracowanie oceny odpadów tworzyw drzewnych pod kątem sprawdzenia czy nie posiadają cech odpadów niebezpiecznych w rozumieniu zapisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne (Dz. U. z 2004 r. Nr 128, poz. 1347)", jednak w ocenie organu sprawozdanie to potwierdza, że poddane badaniom próbki zanieczyszczone są formaldehydem – substancją wchodzącą w skład żywic klejowych, wykorzystywanych przy produkcji tworzyw drzewnych, np. płyt wiórowych, płyt MDF, sklejek. Kolegium przyjęło też jako dowód w sprawie "Opinię n/t możliwości zaliczenia ocenianych materiałów do paliw z biomasy zgodnie z wymaganiami polskich regulacji prawnych", jednak po jej analizie uznało, że na podstawie tej opinii nie można jednoznacznie określić, czy ścinki płyty wiórowej stanowią biomasę. W tym zakresie Kolegium podniosło, że przedstawione sprawozdanie z badań wskazują, iż do badań wykorzystano próbę materiałów drzewnych w postaci trocin z płyt wiórowych i tarcicy bukowej, które pobrane zostały przez zleceniodawcę, a więc pobór próby do badań zapewniony w tym zakresie nie został przez akredytowane laboratorium. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że przedstawione wyniki badań materiałów drzewnych odnoszą się wyłącznie do badanych próbek i niekoniecznie oznaczają, że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości. W ocenie Kolegium sposób dalszego wykorzystania ścinków płyty – poprzez spalenie w instalacji – może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi. Dalej podniosło, że ścinki pozostałe z płyt używanych przez przedsiębiorcę (zawierające domieszki substancji chemicznych, a więc nie pozwalające na ich uznanie jako surogatu paliwa naturalnego) do produkcji mebli są odpadami, a nie produktami ubocznymi, ponieważ nie odpowiadają cechom produktu naturalnego, czyli w tym przypadku drewna czystego. Zdaniem Kolegium w omawianym przypadku ścinki płyty z uwagi na ich zanieczyszczanie należy traktować jako odpad, a nie jako produkt uboczny; w związku z powyższym spalanie ścinków płyty objętych przedmiotowym zgłoszeniem może być prowadzone wyłącznie w spalarniach lub współspalarniach odpadów, spełniających wszystkie określone w przepisach wymagania dla instalacji termicznego przekształcania odpadów.

Wobec powyższego Kolegium uznało, że nie sposób uwzględnić zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego i nie został spełniony warunek z art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, stanowiący, że dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.

Co do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 K.p.a., Kolegium wyjaśniło, że Marszałek Województwa zgromadził materiał dowodowy, który nie pozostawiał wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia, a co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do dołączonych przez skarżącą spółkę przy piśmie z dnia 20 kwietnia 2015 r. sprawozdania z dnia 2 kwietnia 2015 r. z badań nr [...] dotyczących właściwości resztek produkcyjnych, Kolegium stwierdziło, że choć dokonane na podstawie pobranych prób przez uprawnionego pracownika Instytutu C, to nie zmienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem organu odwoławczego w dalszym ciągu zawiera ono zastrzeżenie, że przedstawione wyniki badań materiałów drzewnych odnoszą się wyłącznie do badanych próbek i niekoniecznie oznaczają, że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości. Oznacza to w ocenie Kolegium, że badania te nie są miarodajne dla uznania płyt wiórowych za produkt uboczny. Wobec tego Kolegium stwierdziło, że po przeprowadzeniu analizy przeprowadzonego postępowania – złożonego wniosku i dowodów zgromadzonych w sprawie doszło do analogicznych wniosków, jak organ I instancji, który nie naruszył określonej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. W tym zakresie Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji oparł się na treści przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów i dał im wiarę, jednak analiza ich treści prowadzi do wniosku, że materiały w postaci ścinków płyty nie stanowią produktu ubocznego w rozumieniu art. 10 ustawy o odpadach, z uwagi na niespełnianie wymogów określonych w tym przepisie.

Ponadto Kolegium podniosło również, że sam fakt, iż odpad nie stanowi odpadu niebezpiecznego nie umożliwia przyjęcia, że odpad taki jest produktem ubocznym; nie każdy bowiem odpad (uznany za niebezpieczny) może zostać uznany za produkt uboczny, a jedynie taki, który spełnia przesłanki określone w art. 10 ustawy o odpadach.

Decyzja Kolegium z dnia 30 czerwca 2016 r. została przez spółkę A, reprezentowaną przez pełnomocnika procesowego, zaskarżona w części odnoszącej się do pkt. 2 decyzji, czyli w zakresie utrzymania [w pozostałym zakresie] w mocy decyzji Marszałka Województwa.

Tak zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie:

1) zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 K.p.a. poprzez pomięcie istotnych w sprawie dowodów w postaci złożonej opinii Instytutu C z dnia 7 kwietnia 2015 r., który to dowód w sposób jednoznaczny odnosi się do pozostałości poprodukcyjnych powstających w wyniku obróbki meblowej płyt drewnopochodnych w firmie skarżącego i wykazuje charakter tych pozostałości;

2) zasady postępowania zawartej w art. 12 § 1 K.p.a, wyrażające się pominięciem istotnego dowodu w sprawie w postaci wspomnianej w pkt. 1 opinii Instytutu C,

3) przepisu art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezapoznanie się i nierozpoznanie oraz nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji treści opinii Instytutu C z dnia 7 kwietnia 2015 r., z której wynika jednoznacznie, że pozostałości poprodukcyjne płyt stosowanych w firmie skarżącego stanowią biomasę, będącą biopaliwem stałym, a tym samym są produktem ubocznym;

4) przepisu art. 78 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie w sprawie dowodu w postaci wyżej przywołanej opinii, której przedmiotem jest okoliczność mająca zasadnicze znaczenie dla sprawy, a mianowicie opinia ta wykazuje, że poprodukcyjne pozostałości płyt stosowanych przez skarżącego stanowią produkt uboczny w postaci będącej paliwem stałym biomasy;

5) art. 10 ustawy o odpadach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym – tj. wbrew złożonym w sprawie dowodom – przyjęciu, że pozostałości poprodukcyjne z płyt wiórowych stosowanych w firmie skarżącego nie stanowią produktu ubocznego, podczas gdy z treści przedłożonej w sprawie najnowszej opinii Instytutu C z dnia 7 kwietnia 2015 r., odnoszącej się również właśnie do pozostałości z płyt wiórowych, wynika jednoznacznie, że stanowią one produkt uboczny w postaci biomasy;

6) art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów i pominięcie dowodów istotnych w sprawie, które jednocześnie potwierdzają prawidłowość stanowiska i twierdzeń skarżącego.

Tak sformułowane zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi, w którym m.in. podniesiono, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest omówienia opinii Instytutu C z dnia 7 kwietnia 2015 r., która dotyczy najnowszego stanu faktycznego w zakresie produkcji skarżącej spółki i jest opracowaniem renomowanego ośrodka badawczego. Skarżąca spółka podkreśliła, że opinia ta została opracowana na jej zlecenie w związku z wątpliwościami, jakie legły u podstaw negatywnej decyzji Marszałka Województwa. Spółka podniosła, że jest dla niej niezrozumiałe postępowanie organu, skoro mając do dyspozycji aktualną opinię i opracowanie odnoszące się do produkcji skarżącego, Kolegium pominęło całkowicie ten dowód przy ocenie sprawy, a posłużyło się jako wiarygodnym dowodem opinią z dnia 15 maja 2012 r. wykonaną na zlecenie innego podmiotu, która odnosiła się do trocin.

Zdaniem spółki pominięcie tak doniosłego dowodu w sprawie wskazuje na ewidentne naruszenie przez Kolegium zasad i innych przepisów postępowania, a przejawem dowolności w ocenie dowodów jest także niczym nieuzasadnione przyjęcie, że podlegające obróbce płyty wiórowe zawierają formaldehyd oraz że stanowi on zanieczyszczenie. Skarżąca spółka podniosła, że Kolegium nie posiada wiedzy specjalistycznej którą ma podmiot opiniujący, na temat środka organicznego, jakim jest formaldehyd, a zagrożenie tej substancji dla środowiska, skoro wykorzystywany jest do konserwacji żywności, budzi poważne wątpliwości. W ocenie skarżącej spółki niezrozumiałe są twierdzenia Kolegium o znaczeniu tego środka organicznego jako elementu wykluczającego możliwość uznania pozostałości poprodukcyjnych płyt wiórowych za bezpieczne dla środowiska, skoro opinia naukowców posiadających wiedzę specjalistyczną wskazuje jednoznacznie, że poprodukcyjne pozostałości płyt w postaci ścinków i wiórów posiadają cechy biomasy w postaci paliwa stałego i jako takie nadają się do użycia jako paliwo poprzez ich spalanie, a proces ten nie stanowi żadnego zagrożenia dla środowiska; spełniają one obowiązujące normy wskazane w opinii i nie są toksyczne, a szczególnie nie zawierają matali ciężkich. Skarżąca spółka podniosła, że wnioski opinii z dnia 7 kwietnia 2015 r. są czytelne i jednoznaczne, stąd też całkowite ich pominięcie przez Kolegium jest zaskakujące.

Ponadto spółka stwierdziła, że nadużyciem jest także zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że załączone do sprawy sprawozdanie z badań z dnia 2 kwietnia 2015 r., wykonane na podstawie materiałów pobranych przez uprawnionego pracownika Instytutu C, odnoszą się wyłącznie do badanych próbek i niekoniecznie oznaczają identyczne cechy podobnych wyrobów. Zdaniem spółki badanie dotyczyło płyt producenta płyt meblarskich, które spełniają rygorystyczne normy bezpieczeństwa dla ludzi i otoczenia, co potwierdziły wyniki badania, jak i wiedza Instytutu C na temat zasad produkcji płyt meblowych, a seryjność produkcji naturalnie wyklucza możliwość zastosowania innych materiałów. W tym zakresie stanowisko Kolegium zostało przez skarżącą spółkę uznane za rażąco nielogiczne i wskazuje na brak obiektywizmu organu i dokonywanie oceny sprawy w oderwaniu od treści dowodów.

Zdaniem spółki organy udowodniły tezy o niebezpieczeństwie pozostałości poprodukcyjnych z płyt wiórowych dla środowiska, którą oparli na swoich nieuprawnionych i niepopartych dowodami domniemaniach i przeświadczeniu, posługując się w tym względzie obiegową wiedzą, a negując specjalistyczne opinie, podczas gdy w razie wątpliwości mogli odwołać się do opinii biegłego. Spółka wytknęła, że organy całkowicie pominęły, że spółka w tym zakresie przeprowadziła i złożyła wszelkie dostępne dowody, włącznie z przywołaną opinią z 2015 r., a treść tych dowodów wskazuje jednoznacznie, że pozostałości poprodukcyjne z płyt wiórowych stanowią produkt nadający się do dalszego wykorzystania w postaci biomasy, czyli produkt mogący być przedmiotem obrotu i wykorzystania jako paliwo stałe.

Ponadto spółka podniosła, że Kolegium nie analizowało danych dotyczących poszczególnych substancji, jakie występują w pozostałościach poprodukcyjnych powstających w procesie produkcyjnym u skarżącego, których prezentację zawiera wspominana opinia z dnia 7 kwietnia 2015 r.; wymienione tam niebezpieczne substancje występują w ilościach śladowych, znacznie poniżej dopuszczalnych norm, uznawanych za całkowicie niegroźne dla środowiska.

Prezentując takie stanowisko, skarżąca spółka stwierdziła, że teza Kolegium o zagrożeniu dla środowiska ze strony pozostałości poprodukcyjnych spółki nosi wszelkie cechy dowolności; zaskarżona decyzja łamie zatem elementarne zasady postępowania i narusza art. 10 ustawy o odpadach oraz szkodzi słusznemu interesowi strony, interesowi społecznemu i podważa zaufanie obywateli do organów państwa, które winny postępować praworządnie.

Przy tak sformułowanych zarzutach i argumentacji skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji we wskazanej części oraz – w tej samej części – poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się zarzutów organ odwoławczy stwierdził, że dowód w postaci złożonej opinii Instytutu C z dnia 7 kwietnia 2015 r. uznało za wiarygodny, jednak nie potwierdził on zasadności uznania płyt wiórowych za produkt uboczny, bowiem opinia zawiera zastrzeżenie, że przedstawione wyniki badań materiałów drzewnych odnoszą się wyłącznie do badanych próbek i niekoniecznie oznaczają, że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości. W odniesieniu do pozostałych zarzutów Kolegium zauważyło, że były one podnoszone w postępowaniu odwoławczym, wobec czego podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymał przed Sądem zarzuty i żądania skargi.

Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia, wyznaczając go na dzień 28 czerwca 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań prawnych Sąd wyjaśnia, że rozpoznając sprawę, wojewódzki sąd administracyjny wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – jak to wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: P.p.s.a.).

Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy decyzja wydana przez SKO w Poznaniu z [...] czerwca 2015r. w pkt 2 utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] 2015r w części wyrażającej sprzeciw wobec uznania płyty wiórowej za produkt uboczny nie narusza prawa.

W przedmiotowej sprawie Skarżąca spółka 3 grudnia 2014r. przedłożyła Marszałkowi Województwa [...] zgłoszenie uznania za produkt uboczny produktów z obróbki drewna w postaci trocin, wiór, ścinek drewna oraz skrawków płyt wiórowych (niezanieczyszczonych substancjami niebezpiecznymi oraz innymi niż niebezpieczne).

Zgłoszenie zostało dokonane w trybie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (t.j. Dz.U. 2013.21).

Marszałek Województwa [...] wyraził sprzeciw dnia [...] 2015r. wobec uznania trocin, wiórów, ścinek drewna oraz płyty wiórowej za produkt uboczny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. w pkt 1 uchyliło zaskarżoną decyzję Marszałka [...] z dnia [...] 2015r. w części dotyczącej trocin, wiór i ścinek drewna i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, w pkt 2 utrzymało zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie w mocy.

Skarżąca spółka wnosząc skargę zakwestionowała jedynie pkt 2 decyzji SKO a mianowicie utrzymanie w mocy decyzji odnośnie wyrażenia sprzeciwu co do uznania ścinek płyt wiórowych za produkt uboczny. Nie zakwestionowała rozstrzygnięcia w pkt 1 ani rozdzielenia w rozstrzygnięciu trocin, wiór i ścinek drewna od ścinek płyt wiórowych. Jak słusznie podał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lutego 2014r. (II GSK 2272/13, Lex 1450754) "wskazanie przedmiotu zaskarżenia należy wyłącznie do Skarżącego. Określenie przedmiotu sprawy nie może opierać się na domniemaniu sądu lub organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę".Z uwagi na powyższe a także fakt, że pkt 2 decyzji dotyczył jedynie ścinek płyt wiórowych, nie był ściśle związany z rozstrzygnięciem w kwestii trocin, wiór i ścinków drewna, mógł stanowić odrębny przedmiot zaskarżenia. Możliwość zaskarżenia decyzji w części występuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia w osobnej decyzji (elementy te mogą mieć samodzielny byt prawny), a treść wadliwego rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji.(por. wyrok WSA w Warszawie z 26 października 2010r., II S.A./Wa 755/10, lex 755415)

Tym samym przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy decyzja SKO w Poznaniu w pkt 2 utrzymująca w mocy sprzeciw Marszałka odnośnie uznania ścinek płyt wiórowych za produkt uboczny jest zgodna z prawem. Rozstrzygnięcia wymagało czy przedmiotowe ścinki płyt wiórowych są odpadem czy produktem ubocznym.

W zakresie uznania danego produktu za produkt uboczny zastosowanie znajduje ustawa z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (t.j. Dz.U. 2013.21, powoływanej dalej jako u.o.). W tym miejscu wskazać należy, że nie ma obecnie konkretnych uregulowań prawnych dotyczących możliwości zakwalifikowania pozostałości z płyt drewnopochodnych jako produkt uboczny. Obecne uregulowania nie pozwalają również na formułowanie kategorycznych twierdzeń w zakresie takiej kwalifikacji odnośnie pozostałości z płyt drewnopochodnych. Wymaga ona wnikliwej analizy konkretnego przypadku, co spoczywa na organach administracji. W ustawie o odpadach znajduje się definicja odpadu i produktu ubocznego.

Zgodnie z art. 3 pkt 6) u.o. odpad - to każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany;

Zgodnie z art. 10 u.o. przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli są łącznie spełnione następujące warunki:

1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne;

2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa;

3) dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego;

4) dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.

Z powyższego wynika, że produkt uboczny nie jest odpadem. Zarówno odpad jak i produkt uboczny są przedmiotem lub substancją. Odpad może być pozostałością procesu produkcyjnego (ale nie tylko) a produkt uboczny zawsze jest pozostałością procesu produkcji, której celem nie jest jego produkcja. Koncentrując się na istotnej dla sprawy pozostałości procesu produkcyjnego uznać należy, że cechą zasadniczą pozwalającą na odróżnienie odpadu od produktu ubocznego jest pozbycie się ich. Odpad jest bowiem przedmiotem lub substancją, którego/ej posiadacz się pozbywa, zamierza się pozbyć lub, do którego/ej pozbycia się jest zobowiązany. Natomiast produkt uboczny jest przedmiotem lub substancją, którego dalsze wykorzystanie jest pewne. Faktyczne pozbycie się zbędnej pozostałości procesu produkcyjnego czy obowiązek pozbycia się wynikający z przepisów nie budzi wątpliwości w kontekście niniejszej sprawy. Skarżący nie jest zobowiązany do pozbycia się ścinek płyt wiórowych i się ich nie pozbywa, wnioskując o uznanie ich za produkt uboczny a nie odpad.. Twierdzi, również, że nie ma zamiaru się ich pozbyć a zamierza je dalej wykorzystywać. W ocenie Sądu dla uznania czy zamierza się ich pozbyć, czy też dalej wykorzystać nie wystarczy subiektywne przekonanie wytwórcy, a tym samym złożenie przez niego stosownego oświadczenia, nie wystarczy również faktyczne dalsze wykorzystanie przez wytwórcę. Konieczne jest w takiej sytuacji indywidualne rozpatrzenie danego przypadku przez uprawniony organ z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych. Ustawodawca mając na uwadze przede wszystkim ostrożne obchodzenie się z pozostałościami poprodukcyjnymi, ochroną środowiska, życia i zdrowia ludzi nie zezwala na swobodne dysponowanie pozostałościami poprodukcyjnymi. Zasadniczo traktuje je jako odpady. Z uwagi jednak na fakt, że pozostałości poprodukcyjne mogą być bez szkody dla chronionych wartości środowiskowych, zdrowotnych ponownie wykorzystane, ustawodawca dopuścił w ściśle określonych wypadkach uznanie ich nie za odpad a za produkt uboczny. Kryteria te wskazane są w art. 10 u.o. i muszą być spełnione łącznie. Brak spełnienia jednej z tych przesłanek powoduje, że dana pozostałość procesu produkcyjnego jest odpadem a nie produktem ubocznym. Zasadniczo, jak już wyżej wspomniano produktem ubocznym może być jedynie przedmiot lub substancja, która powstaje w wyniku procesu produkcyjnego ale nie jest jego celem( art. 10 zd. 1 u.o.). Nie jest więc przedmiotem powstającym celowo w wyniku produkcji czy modyfikacji procesu produkcji. Dalsze wykorzystanie tego przedmiotu musi być pewne (art. 10 pkt 1 u.o.). Chodzi tu nie tylko o pewność i możliwość technologicznego dalszego wykorzystania ale również o faktyczne dalsze wykorzystanie. Okoliczności te mogą być wykazane np. umowami potwierdzającymi wykorzystanie przedmiotów lub substancji do określonych celów lub opisem procesu produkcyjnego, w którym powstaje przedmiot lub substancja i procesu, w którym zostaną one wykorzystane (art. 11 ust. 1 pkt 5 i art. 11 ust. 3 u.o.) Jego dalsze wykorzystanie winno nastąpić bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa (art. 10 pkt 2 u.o.), co oznacza, że przedmioty winny być dalej wykorzystane w zasadzie w takiej postaci w jakiej powstały. Kolejna niezbędna przesłanka wskazuje na to, by dany przedmiot lub substancja były produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego (art. 10 pkt 3 u.o.). Ta przesłanka zakłada istnienie ciągu produkcyjnego związanego zarówno z powstaniem produktu ubocznego w wyniku procesu, którego nie był celem, jak i przygotowaniem do dalszego pewnego wykorzystania. Ma się to odbywać przy integracji zadań w ramach głównego procesu produkcyjnego a nie w ramach zupełnie innego, odrębnego od procesu produkcji, w którym przedmiot powstaje. Nie musi się to odbywać u tego samego przedsiębiorcy pod warunkiem, że inny przedsiębiorca wykonuje zadania zintegrowane z procesem produkcji wytwórcy przedmiotu. Ostatnią przesłanką jest wymóg, by dana substancja lub przedmiot spełniały wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.(art. 10 ust. 4 u.o.). Wykazanie tej okoliczności budzić może najwięcej trudności, szczególnie przy produktach, których właściwości przy określonym zastosowaniu nie są oczywiste, szczególnie jeżeli chodzi o ich wpływ na środowisko, życie i zdrowie ludzi. Przy tej przesłance widoczny jest priorytet jakim jest ochrona tych wartości. Wystarczy bowiem uznanie, że wykorzystanie produktu doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań ( a nie ściśle określonych przekroczeniach norm) na środowisko, życie i zdrowie ludzi a dany produkt nie będzie mógł być uznany za produkt uboczny. Wykazaniu braku takich negatywnych oddziaływań służyć mają, wskazane w szczególności jako dowód w art. 11 ust. 3 u.o. wyniki badań wykonanych przez uprawnione podmioty, które mają być dołączone do wniosku a nie przeprowadzane na wniosek organu.

Procedura dotycząca uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny uregulowana jest w art. 11 tej ustawy. Zgodnie z nią to wytwórca przedmiotu lub substancji, co do których wnosi o uznanie ich za produkty uboczne jest obowiązany do przedłożenia właściwemu marszałkowi województwa zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny. W pkt 2 art. 11 wskazano wymagania dla takiego zgłoszenia. Są nimi: podanie nazwy podmiotu i siedziby (imię, nazwisko, adres) zgłaszającego, numery NIP i REGON, o ile został nadany, określenie miejsca wytwarzania przedmiotu lub substancji, wskazanie przedmiotu lub substancji przewidzianych do uznania za produkt uboczny, opis procesu produkcyjnego, w którym powstaje przedmiot lub substancja i procesu, w którym zostaną one wykorzystane. Zgodnie z ust. 3 art. 11 u.o. do zgłoszenia dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Dowodami tymi mogą być w szczególności umowy potwierdzające wykorzystanie przedmiotu lub substancji do określonych celów lub potwierdzające właściwości przedmiotu lub substancji wyniki badań, wykonanych przez laboratoria, o których mowa w art. 147 a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska.

Zgodnie z art. 11 ust. 4 u.o. uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny następuje, jeżeli marszałek województwa w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny nie wyrazi sprzeciwu, w drodze decyzji.

Nie zostały wydane akty prawne dotyczące szczegółowych kryteriów dotyczących uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny kierując się względami ochrony środowiska, życia lub zdrowia ludzi na podstawie delegacji z art. 11 ust. 6 u.o.

Zauważyć należy, że ustawa o odpadach w zakresie postępowania z art. 11 nie odsyła do kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle ani w zakresie poszczególnych przepisów, jak np. w art. 234 ust.5 u.o., czy w art. 95 ust.7 u.o. Nie wyłącza również jego zastosowania, jak to czyni przykładowo w art. 170 ust. 1 u.o. Wprowadza instytucję "milczącej zgody organu" w podobnej konstrukcji jak sprzeciw art. 54 ustawy prawo budowlane. Tylko bowiem w razie wyrażenia sprzeciwu organ wydaje decyzję. W przypadku akceptacji zgłoszenia nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu dokonanie zgłoszenia w trybie art. 11 u.o. wszczyna postępowanie administracyjne. Specyfika uregulowań w tym przepisie wskazuje jednak, że postępowanie to doznaje wielu ograniczeń w zakresie stosowania przepisów kpa. To na zgłaszającym ciąży prawidłowe dokonanie zgłoszenia i podanie danych wskazanych w art. 11 ust. 2. Na zgłaszającym ciąży ciężar wykazania, że dany przedmiot spełnia warunki do uznania go za produkt uboczny przez przedłożenie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 u.o. oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Ustawodawca wskazał, że w o ile będą składane wyniki badań potwierdzające właściwości danego przedmiotu winny być one dokonane przez ściśle określone w art. 147 a ustawy z 27 kwietnia 2001r. o ochronie środowiska laboratoria.

Zgodnie z art. 147a. ustawy o ochronie środowiska

1. Prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia są obowiązani zapewnić wykonanie pomiarów wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska, w tym pobieranie próbek przez:

1) akredytowane laboratorium w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2014 r. poz. 1645 i 1662 oraz z 2015 r. poz. 1223 i 1918) lub

2) certyfikowane jednostki badawcze, o których mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1203)

- w zakresie badań, do których wykonywania są obowiązani.

1a. Prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia, posiadający certyfikat systemu zarządzania jakością, mogą wykonywać pomiary wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska, do których wykonania są obowiązani, w tym pobieranie próbek, we własnym laboratorium, pod warunkiem że laboratorium to jest również objęte systemem zarządzania jakością lub jest zapewniony automatyczny pobór prób przy użyciu próbobierni objętej nadzorem metrologicznym.

1b. Przepisów ust. 1 i 1a nie stosuje się do wykonywania pomiarów:

1) ilości pobieranej wody, do których są obowiązani prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia;

2) wielkości emisji, do których jest obowiązana służba radiokomunikacyjna amatorska w rozumieniu art. 2 pkt 37 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2014 r. poz. 243, z późn. zm.).

2. Jeżeli prowadzący instalację jest obowiązany do prowadzenia ciągłych pomiarów wielkości emisji, powinien zapewnić możliwość automatycznego ciągłego zapisu wyników przez przyrząd pomiarowy.

Z powyższego wynika, że to na zgłaszającym ciąży obowiązek prawidłowego sporządzenie zgłoszenia i wykazania zasadności swoich twierdzeń, tj. obalenia domniemania uznania danego produktu lub substancji będącej pozostałością procesu produkcyjnego, którego celem nie było powstanie tego produktu lub substancji za odpad i uznania go za produkt uboczny. Z uwagi na taką konstrukcję oraz termin do wyrażenia sprzeciwu nie można uznać, jak twierdzi Skarżący, że organ w tym wypadku jest obligowany zgodnie z ogólnymi zasadami kpa, w tym art.,. 12 i 7 kpa do wzywania zgłaszającego o dołączenie dodatkowych opinii, czy dowodów potwierdzających spełnienie warunków z art. 10 u.o., czy wskazywania jakie dokumenty czy dowody w danej sprawie winny być złożone. Z uwagi na fakt, że organ wyrażając sprzeciw wydaje decyzję, a ona zgodnie z art. 107 kpa winna posiadać określone w niej elementy, obliguje to organ do ustalenia stanu faktycznego (w oparciu o dostarczone dokumenty) i do oceny materiału dowodowego jakim dysponuje (dostarczonym przez wnioskodawcę), a tym samym do oceny przedłożonych opinii. Na organie (Marszałku) ciąży więc obowiązek (w ramach swobodnej oceny dowodów z art. 80 kpa) dokonania analizy pod kątem ustalenia czy przedłożone przez wnioskodawcę dowody rzeczywiście potwierdzają, że dany produkt lub substancja mogą być uznane za produkt uboczny. Nie można bowiem przy specyfice tego postępowania i brzmieniu art. 11 u.o. uznać, że na organie ciążą dodatkowe obowiązki wskazujące na konieczność informowania czy pouczania strony jakie winna dowody przedłożyć bądź też prowadzenia postępowania dowodowego, zasięgania w jego toku opinii biegłych, jak sugerował Skarżący w skardze. Tym bardziej, że ustawodawca w zakresie dowodów jakie winny być do zgłoszenia złożone jest precyzyjny i nawet wskazuje jakie dowody w szczególności winny być do takiego zgłoszenia złożone (umowy, wyniki badań). W art. 11 ust. 3 u.o. wyraźnie wskazano, że dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 dołącza się do zgłoszenia.

Skarżący w odniesieniu do przedmiotowych płyt wiórowych w zgłoszeniu podał, że płyta wiórowa jest materiałem konstrukcyjnym dla przemysłu meblarskiego i budownictwa wytworzonym ze specjalnie przygotowanych wiórów drzewnych, sprasowanych z dodatkiem żywic przy użyciu ciśnienia i wysokiej temperatury w płyty o różnych wymiarach, grubości ciężarze objętościowym i parametrach wytrzymałościowych. Podał, że płyta jest niezanieczyszczona substancjami niebezpiecznymi lub innymi niż niebezpieczne oraz nie posiadające cech odpadów niebezpiecznych. Podał, że płyty wiórowe pochodzą z B sp. z o.o.

Podał, że zajmuje się produkcją mebli tapicerowanych. Opisując produkcję wskazał, że kolejne etapy produkcji odbywają się w działach: obróbki drewna – obróbka tarcicy oraz składanie obrobionych elementów drewnianych (tam powstają trociny, wióry, ścinki drewna i płyty wiórowej), magazyn pianki, szwalnia, montaż szkieletów, tapicernia, dział kontroli jakości, magazyn materiałów gotowych i dystrybucja. Podał, że produkt uboczny powstaje w Hali spółki A – tzw. magazynie zimnym.

Zgłaszający podał, że znaczna część ścinek płyty wiórowej zostanie wykorzystana jako paliwo w instalacji energetycznego spalania paliw stałych znajdującej się na terenie zakładu, do produkcji ciepła na cele technologiczne, centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej. Część pozostałości ścinek płyt zostanie poddana brykietowaniu (głównie w sezonie letnim). Rozdrobnione części trafią do brykieciarki, gdzie pod wpływem ciśnienia formowany będzie brykiet. Brykiet trafi do kontenera, gdzie będzie oczekiwać na transport do [...] – zakładu należącego do grupy [...] i tam zostanie spalony w celu odzysku energii. Pozostała część przekazywana będzie do [...] w celu wykorzystania do produkcji płyt wiórowych, po rozdrobnieniu na zrębki razem z drewnem okrągłym. Dołączono oświadczenie (załącznik nr 7 do wniosku, bez daty) kierownika ds. Ochrony Środowiska z [...] o wypełnieniu przez odpady płyty drewnopochodnej definicji zawartej w art. 10 pkt 2 u.o.

Do zgłoszenia załączono sprawozdanie z 8 lutego 2013r. Instytutu C dot odpadów płyt wiórowych wytwarzanych przez spółkę C. Opracowanie było przeprowadzone pod kątem oceny odpadów płyt drewnopochodnych, pod kątem sprawdzenia czy nie posiadają cech odpadów niebezpiecznych w rozumieniu zapisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004r. w sprawie warunków w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne. Z opracowania tego wynikało, że dla reprezentatywnych próbek odpadów stwierdzono, że zawierały one formaldehyd w ilości 0,04%, w odniesieniu do suchej masy analizowanego materiału, czyli w ilości nie uzasadniającej uznanie odpadów płyt wiórowych za niebezpieczne. Dołączono również opinię z 15 maja 2012r. Instytutu C wykonanej na zlecenie D sp. K. z [...] nt możliwości zaliczenia ocenianych materiałów do paliw z biomasy zgodnie z wymaganiami polskich regulacji prawnych. Próbki badanych materiałów zostały przesłane do Instytutu a nie pobrane przez pracowników instytutu. Z opinii tej wynikało, że dostarczone próbki posiadają cechy paliwowe nie odbiegające od znanych właściwości drewna naturalnego. W sprawozdaniu z 11 maja 2012r. stwierdzono, że wyniki badań odnoszą się wyłącznie do badanej próbki i niekoniecznie oznaczają, że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości.

Marszałek oceniające te opinie uznał, że ścinki płyty wiórowej mogą być traktowane jedynie jako odpad a jej termiczne przekształcanie może odbywać się wyłącznie w spalarniach lub współspalarniach odpadów, spełniających wszystkie wymogi. Płyta wiórowa jest zanieczyszczona formaldehydem – substancją wchodzącą w skład żywić klejowych wykorzystywanych przy produkcji płyty drewnopochodnej i nie stanowi czystego drewna. Zdaniem organu dalsze wykorzystywanie płyty wiórowej poprzez spalanie w instalacji może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.

Skarżący do odwołania dołączył opinię Instytutu C z 7 kwietnia 2015r. opracowanej na własne zlecenie nt możliwości zaliczenia powstających w firmie A pozostałości produkcyjnych z materiałów drzewnych do biomasy oraz o posiadaniu przez nie cech produktu ubocznego. Z opinii wydanej na podstawie próbek pobranych przez pracowników laboratorium wynikało, że pozostałości z obróbki drewna posiadają cechy paliwa z biomasy mogą stanowić produkt handlowy – biopaliwo stałe. Oceniane również mogą być przez ich wytwórcę za produkty uboczne powstające przy przetwarzaniu materiałów drzewnych po spełnieniu wymagań administracyjnych zawartych w rozdziale IV ustawy o opadach.

SKO odnosząc się do złożonych dokumentów podało, że opinia złożona przy zgłoszeniu nie może być uznana za miarodajną, gdyż materiały do badania zostały pobrane przez zleceniodawcę, a nie laboratorium, nadto wyniki badań odnoszą się wyłącznie do badanych próbek i niekoniecznie oznaczają że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości. Te same zarzuty postawiono sprawozdaniu z badań z 2 kwietnia 2015r. dołączonych do odwołania.

Nadto w ocenie organu z uwagi na fakt, że płyty wiórowe były zanieczyszczone formaldehydem- substancją wchodzącą w skład żywic klejowych to z uwagi na zanieczyszczenie winny być traktowane jako odpad. Sposób dalszego ich wykorzystania poprzez spalanie w instalacji może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko. Płyty nie odpowiadają cechom produktu naturalnego, czyli w tym wypadku drewna czystego. SKO wskazało, że uznanie danego produktu za odpad nie jest jednoznaczne z uznaniem go za odpad niebezpieczny.

W ocenie Sądu wydana decyzja w zakresie kontrolowanym jest prawidłowa. Zasadnie organy uznały, że ze złożonych przez Skarżącego dokumentów nie wynika, by ścinki płyt wiórowych mogły być uznane za produkt uboczny.

Jak podał Skarżący w zgłoszeniu płyty wiórowe, z których produkuje meble pochodzą z[e] spółki B. Z dołączonego do zgłoszenia sprawozdania Instytutu C z 8 lutego 2013r. wynika, że pozostałości (odpady) tych płyt drewnopochodnych zawierały formaldehyd w ilości 0,04%, w odniesieniu do suchej masy analizowanego materiału, czyli w ilości nie uzasadniającej uznanie ich za niebezpieczne. Z tego sprawozdania wynikało więc, że ścinki płyt wiórowych, które są w produkcji używane przez skarżącego są zanieczyszczone formaldehydem. Trudno bowiem uznać, że pozostałości tych samych płyt w spółce C są zanieczyszczone a u Skarżącego już nie. Dołączona przez Skarżącego opinia Instytutu C z 15 maja 2012r. słusznie została zakwestionowana przez Marszałka, co wynikało choćby z faktu, że badanie próbek prowadzone było na podstawie materiału pobranego przez zleceniodawcę tj. podmiot D a nie przez pracowników Instytutu, zgodnie z określonymi zasadami. Dołączona już po wydaniu przez Marszałka decyzji opinia Instytutu C z 7 kwietnia 2015r. nie została wprawdzie omówiona w decyzji SKO jednak jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji już ze sprawozdania z 2 kwietnia 2015r. wynikało, że stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Na str. 3 opinii z 7 kwietnia 2015r. wskazano na to sprawozdanie dokumentujące pobranie próbek Nie można więc organowi stawiać zarzutu, że opinii w ogóle nie wziął pod uwagę. Wnioski z obu opinii Instytutu C. dotyczących możliwości zaliczenia pozostałości produkcyjnych z materiałów drzewnych do biomasy były tożsame. Do sporządzenia opinii z 7 kwietnia 2015r. próbki zostały pobrane przez pracowników Instytutu, zgodnie ze wskazanymi w sprawozdaniu wymogami na zlecenie spółki A. W sprawozdaniach przy obu opiniach zwarto oświadczenie, że wyniki badań odnoszą się wyłącznie do badanej próbki i niekoniecznie oznaczają, że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości. To w ocenie organu było jedną z przesłanek dla uznania, że kolejna opinia nie zmieniła stanu faktycznego. Zdaniem Skarżącego pobrana próbka była reprezentatywna dla ścinek w tym zakładzie, który prowadzi produkcję seryjną. Sąd nie kwestionuje faktu, że Skarżący prowadzi produkcję seryjną z tego samego rodzaju płyt oraz drewna, i że nie można wymagać, by każda partia materiałów była poddawana oddzielnemu badaniu. Dysponując jednak sprawozdaniem dotyczącym pozostałości płyt wiórowych z 8 lutego 2013r. , w której badający wskazywał, że badane próbki są reprezentatywne (str. 12 sprawozdania z 8 lutego 2012r.) i sprawozdaniami z 11 maja 2012r. do opinii z 15 maja 2012r. oraz z 2 kwietnia 2012r. do opinii z 7 kwietnia 2015r., w których zaznaczono, że wyniki badań odnoszą się wyłącznie do badanej próbki i niekoniecznie oznaczają, że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości, nie można pominąć tej okoliczności i przyjąć, że są to badania próbek reprezentatywnych. Nie można nie zwrócić uwagi na fakt, że badaniu poddane były resztki i pozostałości z obróbki tworzyw drzewnych i drewna kawałkowanego, a więc mieszanina, której skład w zależności od pobranej próbki może być różny, a w związku z tym może wykazywać różne cechy. Nie były badane ścinki płyt wiórowych ( jak w spółce B) a zmieszane resztki i pozostałości – w opinii z 7 kwietnia 2015r. – resztki i pozostałości z mechanicznej obróbki tworzyw drzewnych i drewna kawałkowanego w formie trocin, strużyn, pyłów, a w opinii z 15 maja 2012r. próba trocin drzewnych z obróbki płyty wiórowej i tarcicy bukowej. Wątpliwości co do spełniania warunków z art. 10 pkt 4 u.o. nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawcy. Zgodnie z tym przepisem dana substancja lub przedmiot a nie jedynie badana próbka mają spełniać wszystkie istotne wymagania wskazane w tym przepisie. To wnioskodawca winien wątpliwości usunąć.

Poza tym Skarżący we wniosku domagał się uznania za produkt uboczny dwóch produktów: trocin, wiórów i ścinek drewna oraz płyty wiórowej. Co do samej płyty wiórowej dołączył jedynie sprawozdanie z 8 lutego 2013r. , w którym wskazano zanieczyszczenie formaldehydem, choć w stopniu nie pozwalającym na uznanie tego przedmiotu za odpad niebezpieczny. Dwie opinie pozwalające na zaliczenie materiałów do biomasy odnosiły się do mieszaniny pozostałości z płyt i drewna.

Nadto, co istotne w sprawie, zarówno pierwsza jak i druga opinia Instytutu C badanie przeprowadzała pod kątem możliwości uznania pozostałości z drewna i tworzyw drzewnych w produkcji mebli za biomasę, czyli materiał (produkt) ulegający biodegradacji. Nie było to jednoznaczne z uznaniem ścinek płyt wiórowych za produkt uboczny. Wprawdzie w opinii Instytutu C z 7 kwietnia 2015r. podano, że oceniane materiały mogą być przez ich wytwórcę uznane za produkty uboczne. To jednak nie było dowodem wskazującym za zasadnością twierdzeń Skarżącego. Po pierwsze Instytut C nie był uprawniony do ustalenia czy dany produkt jest produktem ubocznym. Nadto w opinii zastrzeżono, że badane produkty mogą być za takie uznane po spełnieniu wymagań z rozdziału 4, co pozostawione zostało ocenie organu.

W tym miejscu wskazać należy, że zarówno pierwsza zakwestionowana opinia jak i druga nie zostały, wbrew temu co twierdził Skarżący, podważone przez organ, nie miały one jednak wpływu na uznanie ścinek płyt wiórowych za produkt uboczny. Pozwalały jedynie na stwierdzenie, że mogą być spalane w celu uzyskania energii cieplnej.

To, że pozostałości produkcyjne mogą stanowić biomasę nie oznacza, że są produktami ubocznymi. Do biomasy zaliczyć bowiem można również odpady. W § 5 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z 4 listopada 2014r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz.U. 2014.1546) przez biomasę rozumie się produkty składające się z substancji roślinnych pochodzących z rolnictwa lub leśnictwa, które mogą być wykorzystane jako paliwo w celu odzyskania zawartej w nich energii, i następujące rodzaje odpadów: odpady drewna z wyjątkiem drewna zanieczyszczonego impregnatami lub powłokami ochronnymi, które mogą zawierać związki chlorowcoorganiczne lub metale ciężkie, w skład których wchodzą w szczególności odpady drewna pochodzącego z budowy, remontów i rozbiórki obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej.

Już ten przepis a także zakres badania w przedstawionych opiniach na okoliczność zawartości związków chlorowcoorganicznych i metali ciężkich wskazuje, że uznanie danego produktu za biomasę nie oznacza uznania go za produkt uboczny, może on być niezanieczyszczonym metalami ciężkimi i związkami chlorowcoorganicznymi -odpadem.

Zgodnie z definicją biomasy zawartą w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 września 2008r. w sprawie sposobu monitorowania wielkości emisji substancji objętych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji (Dz.U. 2008r., Nr 183, poz. 1142) biomasa to niekopalny materiał organiczny ulegający biodegradacji, pochodzący z roślin, zwierząt mikroorganizmów, a także produkty, produkty uboczne, pozostałości i odpady z działalności w rolnictwie, leśnictwie i z pokrewnych kategorii działalności przemysłowej(..). To również wskazuje, że biomasę mogą stanowić zarówno produkty uboczne jak i odpady. W art. 2 pkt 6 li c u.o. wskazano, że przepisów ustawy nie stosuje się do biomasy w postaci innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej – wykorzystywanej w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.

Dołączone przez Skarżącego opinie nie wyjaśniają więc spornej kwestii. W ogóle nie odnoszą się do spalania ścinek płyt zanieczyszczonych formaldehydem, jak w niniejszej sprawie.. Tym samym nie można uznać, by skarżąca wypełniła warunek z art. 10 pkt 4 u.o., i wykazała, że dana substancja lub produkt spełnia wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.

Podkreślić należy, że zasadniczo ścinki płyt wiórowych są klasyfikowane jako odpady. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z 12 grudnia 2014r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów: takimi odpadami są oznaczone kodem 03 01 05 trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04. Symbolem 03 01 04 oznacza są trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir zawierające substancje niebezpieczne. (rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014r. w sprawie katalogu odpadów, załącznik Katalog odpadów ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych).

W dołączonym przez skarżącego Komunikacie Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie komunikatu wyjaśniającego dotyczącego odpadów i produktów ubocznych, w załączniku 1 wskazującym na przykłady odpadów i materiałów niebędących odpadami, w pkt 4 "ścinki i podobne materiały" podano, że za takie produkty uznać można: trociny, odłamki drewna i ścinki z nieobrobionego drewna powstające na skutek pracy tartaków lub w przypadku wtórnych operacji, takich jak produkcja mebli, palet i opakowań wraz z pierwotnym produktem – ciętym drewnem, które są następnie wykorzystywane jako surowiec do produkcji płyt drewnopochodnych, takich jak płyta wiórowa, lub w produkcji papieru . Wskazano, że za produkty uboczne można uznać zbędne materiały z pierwotnego procesu produkcji lub materiały wymagające tylko kosmetycznych zmian, które są zasadniczo podobne do produktu pierwotnego i ich wykorzystanie w pierwotnym procesie produkcyjnym lub w innym zintegrowanym procesie produkcyjnym jest pewne. Wbrew temu co podawał skarżący nawet w tym komunikacie nie uznano ścinek płyt wiórowych przeznaczonych do spalania za produkt uboczny.

Organy słusznie uznały, że zanieczyszczone formaldehydem ścinki płyty wiórowej, nie spełniają warunku z art. 10 ust. 4 u.o.., nie można bowiem uznać, że ich wykorzystanie w sposób wskazany przez Spółkę nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko. Czym innym jest bowiem używanie płyty wiórowej, z której wyprodukowane są meble, a czym innym jej spalanie. Sąd podziela stanowisko zawarte przez tut Sąd w wyroku z dnia 30 grudnia 2015r. (II S.A./Po 986/15), że ścinki płyty z uwagi na ich zanieczyszczenie należy traktować jako odpad a nie produkt uboczny oraz, że powszechnie wiadomo, iż spalanie nawet produktów i substancji posiadających wszelkie atesty bezpieczeństwa w zakresie ich użytkowania powoduje uwolnienie różnorodnych związków chemicznych i substancji oraz ich wydzielania się do atmosfery, mimo, że poprzednio były silnie związane i obojętne dla otoczenia. Fakt, że odpady z płyt wiórowych, zgodnie z przedstawioną opinią nie są odpadami niebezpiecznymi a stężenie formaldehydu jest niewielkie nie pozwala na uznanie, że ich spalanie jest bezpieczne dla środowiska oraz życia i zdrowia ludzi. Jak wynikało z opinii dot. płyt wiórowych [...], których do produkcji mebli używa Skarżąca posiadają one zanieczyszczenie formaldehydem, choć nie w stopniu pozwalających za uznanie ich za odpad niebezpieczny. Formaldehyd jest substancją trującą, w określonych stężeniach, nawet śmiertelną. Z opinii z 7 kwietnia 2015r. nie zbadano w ogóle formaldehydów i ich wpływu na środowisko w procesie spalania. Coraz nowocześniejsze procesy technologiczne zapewniają z pewnością bezpieczne spalanie produktów zanieczyszczonych formaldehydami. To jednak nie jest przedmiotem oceny, a tym samym nie wymaga dalszych ustaleń. Skarżący bowiem nie chce, by przedmiotowe ścinki z płyt były uznane za odpad, który będzie spalany w spalarniach czy współspalarniach posiadających określone parametry i spełniających wymogi prawem przewidziane. Skarżący wnioskuje, by ścinki te zostały uznane za produkt uboczny, czyli pozostałość produkcji głównej, który bez przetwarzania w sposób pewny ma zostać wykorzystany dalej w sposób bezpieczny dla środowiska. Tym samym ma nie podlegać rygorom takim jak odpady, proces jego utylizacji ma również być potraktowany jako dalsze wykorzystanie produktu ubocznego, czyli bez wymaganych zezwoleń w zakresie wykorzystania odpadów. Do pełnego określenia czy spalanie płyty wiórowej zanieczyszczonej formaldehydem jest bezpieczne dla środowiska niezbędne byłoby opracowanie opinii w jakich warunkach, w jakim rodzaju pieca, temperaturze spalanie byłoby bezpieczne dla środowiska, w jaki sposób należy postępować z pozostałościami tego spalania (popiołem), czy jest on bezpiecznych dla środowiska, Instytutu C.. To już w ocenie Sądu świadczy o tym, że ścinki tych płyt mogą być traktowane jedynie jako odpady, a nie produkty uboczne. Do zakwalifikowania przedmiotu jako produkt uboczny pod kątem spełnienia istotnych wymagań w zakresie produktu, czy ochrony środowiska winny wystarczyć same właściwości produktu bez dodatkowych wymagań w zakresie zgodnego z prawem i wymogami ochrony środowiska wykorzystania tego produktu i to w procesie spalania. Sam produkt, jego wykorzystanie bez dodatkowych uwarunkowań i nakładów winno być możliwe. Dlatego też bez wątpienia produkty naturalne, z drewna, bez zanieczyszczenia mogą być uznane w określonych sytuacjach za produkt uboczny a zanieczyszczony płyty już nie. One są odpadami. Jeżeli dany produkt ma być tak wykorzystany jak jego naturalny odpowiednik, być alternatywą dla tego naturalnego odpowiednika nie jest produktem ubocznym a odpadem. (por. wyrok NSA z 15.02.2011, II OSK 328/10)

Ścinki z płyt wiórowych nie mają same w sobie innego możliwego wykorzystania. Skarżący we wniosku podał trzy możliwe zastosowania i to w różny sposób, co również w ocenie Sądu wskazuje, że jest to odpad poddawany odzyskowi w różny sposób. Jednym z nich ma być spalanie we własnym zakresie, traktowaniu ich jako opał. Temu procesowi ma być poddana znaczna część ścinek. Wskazuje to ewidentnie na chęć pozbycia się tych produktów, z odzyskiem energii. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 15 odzyskiem energii jest termiczne przekształcanie odpadów w celu odzyskania energii. Ścinki przy takim zastosowaniu stanowią więc odpad a nie produkt uboczny. Kolejnym zastosowaniem jest również spalanie w zakładzie w [...] po uprzednim brykietowaniu (głownie w sezonie letnim) w brykieciarce, a więc nie w procesie będącym integralną częścią procesu produkcji mebli. Trzecim zastosowaniem jest przekazanie ich do spółki B, gdzie mają być wykorzystane w procesie produkcji płyty wiórowej. Z uwagi na fakt, że nie jest to jedyne a częściowe i nie tak znaczne jak spalanie wykorzystanie ścinek nie można uznać ścinek powstałych w procesie produkcji u skarżącego za produkt uboczny. Nie wskazano bowiem dokładnie jaka ilość tych ścinek ma mieć takie właśnie wykorzystanie. Tym samym tego wykorzystania nie można rozciągać na wnioskowane wszystkie ścinki płyt wiórowych, których zastosowanie ma być różne. Skoro najlepszym, wnioskowanym i możliwym wykorzystaniem jest spalanie, czyli de facto pozbycie się tych ścinek, są one odpadem.

Ścinki mają zastąpić droższy opał, a z uwagi na zawartość formaldehydu cechują się zwiększonym wpływem na środowisko niż jego naturalny odpowiednik – drewno naturalne to winny być kwalifikowane jako odpad.

To, że dana substancja lub produkt może podlegać odzyskowi jako paliwo w sposób odpowiedzialny z punku widzenia ochrony środowiska nie oznacza, że nie jest odpadem. To, że usuwanie pozostałości produkcyjnych prowadzi do uzyskania np. energii (produktywna utylizacja) nie oznacza, że dany przedmiot lub substancja sam w sobie nie jest odpadem. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 14 u.o. odzyskiem jest jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym wypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce. Definicja ta odpowiada użyciu przez skarżącą spółkę ścinek płyt wiórowych. To również potwierdza uznanie ich za odpad.

Sumując skarżący nie wykazał, by ścinki płyt wiórowych powstałych w wyniku produkcji mebli tapicerowanych stanowiły produkt uboczny, nie spełniają bowiem łącznie wszystkich warunków z art. 10 u.o. Zaskarżona decyzja odpowiadała prawu. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze (art. 10 u.o.), ani też przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania. Organ nie pominął istotnych dowodów, wyczerpująco rozpatrzył cały materiał i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.