Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 346/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1, art. 27 ust. 4-5
journal: Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] na uchwałę Rady Miasta Piły z dnia 31 stycznia 2012 r. nr XVI/229/12 w przedmiocie zatwierdzenia taryf cen za wodę i ścieki za korzystanie z urządzeń kanalizacji deszczowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie zatwierdzającym taryfę opłat i cen za wodę i ścieki dla Miejskich Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Pile, stanowiącej załącznik do uchwały, w części obejmującej Tabelę 5 - "Cena za 1 m2 powierzchni odwadnianej do kanalizacji deszczowej"; 2. określa, że zaskarżona uchwała w części określonej w punkcie 1 wyroku nie może być wykonana; 3. zasądza od Rady Miasta Piły na rzecz Skarżącej Spółdzielni [...] kwotę 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 02 kwietnia 2012 r. Spółdzielnia [...] (dalej: "Spółdzielnia" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę nr XVI/229/12 Rady Miasta Piły z dnia 31 stycznia 2012 r. w sprawie zatwierdzenia taryfy cen za wodę i ścieki na okres od 1 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r. (dalej: "Uchwała"), w części dotyczącej zatwierdzenia taryf opłat za korzystanie z urządzeń kanalizacji deszczowej. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności Uchwały w zaskarżonej części, stwierdzenie, że uchwała nie może być wykonana, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Spółdzielnia wskazała, że jej interes prawny w kwestionowaniu Uchwały wynika z faktu, że jako osoba prawna zarządzająca zasobami mieszkaniowymi oraz stanowiącymi własność jej członków, podpisała z konieczności w 2003 roku z Miejskimi Wodociągami i Kanalizacją Spółka z o. o. w Pile (dalej: "MWiK" lub "Spółka") umowę o korzystanie z urządzeń kanalizacji deszczowej. W § 6 tej umowy zapisano, że wysokość należnej opłaty za spełnione świadczenia oblicza się przez pomnożenie wielkości odwadnianej powierzchni w m2 oraz stawki opłaty uchwalanej przez Radę Miejską w Pile. W Uchwale wysokość stawki za korzystanie z urządzeń kanalizacji deszczowej została ustalona biorąc za jednostkę rozliczeniową m2 odwadnianych powierzchni – co w ocenie Skarżącej jest niezgodne z prawem. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 27 ust. 5 i art. 2 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.; dalej: "ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę", w skrócie "u.z.z.w.") w związku z przyjętym w Uchwale sposobem rozliczania z odbiorcami odpłatności za odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych – od wielkości powierzchni utwardzonych. W ocenie Skarżącej sposób tych rozliczeń, jak i sposób ustalania ilości odprowadzanych ścieków zostały jednoznacznie i precyzyjnie uregulowane w art. 26 ust. 1 i art. 27 ust. 4 i 5 u.z.z.w. Przepisy te nie dopuszczają innego sposobu ustalania odpłatności na rzecz przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego za odprowadzanie ścieków, jak tylko i wyłącznie jako iloczyn przyjętej w zatwierdzonej taryfie stawki / ceny za jednostkę miary ścieków i ilości tych ścieków, przy czym ilość odprowadzanych ścieków ustala się zasadniczo na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych, a w razie braku tych urządzeń wyłącznie w umowie zawartej z odbiorcą, jako równą ilości wody pobranej lub ilości określonej w tej umowie. Ustawa nie przewiduje, aby ilość odprowadzanych ścieków mogła być ustalona w jakikolwiek inny sposób niż wskazany w art. 27 ust. 4 i 5 u.z.z.w., zwłaszcza nie przewiduje, by ilość ścieków mogła być zastąpiona innymi danymi, w tym wielkością powierzchni nieruchomości, z której mają być odprowadzane ścieki (obszar w m2). Skarżąca podkreśliła, że z przepisów ustawy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzania ścieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886; dalej: "rozporządzenie w sprawie określania taryf", w skrócie "rozp.MB.2006.06.28") nie wynika obowiązek płacenia opłat za wody opadowe i roztopowe przy zastosowaniu jako przelicznika 1 m2 powierzchni dachów. Wręcz przeciwnie, z definicji ceny za odprowadzone ścieki określonej w § 2 pkt 10 rozp.MB.2006.06.28 wynika, że odbiorca usług jest obowiązany zapłacić przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu za 1 m3 odprowadzonych ścieków lub za jednostkę miary powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni, z której odprowadzane są ścieki opadowe i roztopowe kanalizacją deszczową. Na poparcie swych twierdzeń Skarżąca przywołała odnośne orzecznictwo sadów administracyjnych, wskazując, że wynika zeń m.in., iż przepis art. 27 u.z.z.w. nie przewiduje w ogóle możliwości rozliczania ilości odprowadzanych ścieków w m2 odwadnianych powierzchni, oraz że przepis § 2 pkt 10 rozp.MB.2006.06.28 wprowadzający taka jednostkę rozliczeniową jest niekonstytucyjny, ponieważ wykracza poza treść delegacji ustawowych zawartych w art. 23, art. 25 i art. 27 ust. 2 u.z.z.w.

W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Piły (dalej: "Rada Miasta"), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ podkreślił, że zasadnicza argumentacja Skarżącej opiera się na motywach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 916/09, w którym stwierdzono, że przepis § 2 pkt 10 rozp.MB.2006.06.28, wprowadzający jako jednostkę rozliczeniową "m2" odwadnianych powierzchni, jest przepisem niekonstytucyjnym. Rada Miasta wskazała, że odmówiła uchylenia swojej Uchwały, gdyż nie podziela tego stanowiska, a przywołany wyrok WSA w Poznaniu zapadł w indywidualnej sprawie i nie wiąże innych składów sędziowskich. Podkreśliła, że Spółka świadczy na bieżąco, także na rzecz Spółdzielni, w sposób nieprzerwany odwadnianie powierzchni utwardzonych, w tym z dachów. Za swoje usługi należy jej się wynagrodzenie, ponieważ spółka ponosi stałe koszty związane ze świadczoną usługą odwadniania. Pomiędzy MWiK a Spółdzielnią toczył się również przed sądem gospodarczym proces o zapłatę za świadczone przez Spółkę usługi odwadniania, w którym w obu instancjach zapadły korzystne dla MWiK wyroki, uwzględniające roszczenie Spółki za świadczone usługi odwadniania. W uzasadnieniu tych orzeczeń wyrażono pogląd, że przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz rozporządzenia w sprawie określania taryf, w zakresie dotyczącym konstruowania ceny za ścieki opadowe i roztopowe, są niespójne. Ustawa nakazuje bowiem określać cenę w oparciu o ilość odprowadzonych ścieków ustaloną na podstawie urządzeń pomiarowych, a w braku urządzeń pomiarowych – na podstawie umowy, równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie. Z kolei ww. rozporządzenie pozwala konstruować cenę oraz taryfę w oparciu o jednostkę miary powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni, z której odprowadzane są ścieki opadowe i roztopowe kanalizacją deszczową. Rada Miejska skonstatowała, że z przytoczonych wyroków wynika, iż składy orzekające sądów administracyjnych oraz sądów cywilnych nie mają jednolitego stanowiska w przedmiotowej sprawie. Organ podkreślił, że do wniosku o zatwierdzenie przedmiotowej taryfy (zwanej dalej "Taryfą") zawierającej cenę za 1 m2 odwadnianej powierzchni do kanalizacji deszczowej została dołączona przez MWiK kalkulacja niezbędnych przychodów za korzystanie z urządzeń kanalizacji deszczowej, w której jako element kosztów wskazano opłatę za korzystanie ze środowiska, którą Spółka jest obowiązana wnosić z tytułu wprowadzania wód opadowych i roztopowych pochodzących z powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni do wód i do ziemi. Podstawą wyliczenia tych opłat – zgodnie z § 1 pkt 7 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 196, poz. 1217 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat") jest miara liczona w metrach kwadratowych powierzchni dróg i parkingów o nawierzchni szczelnej. Minister Środowiska w obwieszczeniu z dnia 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012 (M.P. Nr 94, poz. 958; dalej: "obwieszczenie w sprawie wysokości stawek") ustalił jednostkową stawkę opłaty za 1 m2 powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni, z których są wprowadzane do wód lub ziemi wody opadowe lub roztopowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Uchwała w zaskarżonej części narusza prawo.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") – nawiązującego w tym zakresie wprost do art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: "Konstytucja") – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia, który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 312; wyroki NSA: z 05.03.2008 r., I OSK 1799/07; z 09.04.2008, II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"; por. też uzasadnienie uchwały NSA z 03.02.1997 r., OPS 12/96, ONSA 1997/3/104), oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, CBOSA).

Przedmiotem tak zakreślonej kontroli sądowoadministracyjnej jest w niniejszej sprawie uchwała nr XVI/229/12 Rady Miasta Piły z dnia 31 stycznia 2012 r. w sprawie zatwierdzenia taryfy cen za wodę i ścieki na okres od 1 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r., i to – z uwagi na związanie Sądu granicami przedmiotu zaskarżenia – wyłącznie w części zakwestionowanej w skardze, tj. dotyczącej zatwierdzenia taryfy opłat za korzystanie z urządzeń kanalizacji deszczowej, która została zamieszczona w Tabeli 5 ("Cena za 1 m2 powierzchni odwadnianej do kanalizacji deszczowej") Załącznika do Uchwały (Taryfy).

Jak wynika z części wstępnej zaskarżonej Uchwały, jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.; dalej w skrócie "u.s.g.") oraz art. 24 ust. 1 u.z.z.w. Zgodnie z tym ostatnim przepisem taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy (z wyjątkiem taryf zmienionych w związku ze zmianą stawki podatku od towarów i usług). W ocenie Sądu taka uchwała nie jest aktem prawa miejscowego – jako że dokonywane nią zatwierdzenie taryfy nie jest kierowane do mieszkańców gminy i nie rozstrzyga bezpośrednio o ich prawach i obowiązkach, lecz dotyczy wyłącznie stosunków między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a właściwym organem gminy – i w konsekwencji nie podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym (por.: wyrok NSA z 24.05.2007 r., II OSK 256/07, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 29.07.2005 r., IV SA/Wa 995/05, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych zaprezentowano także pogląd przeciwny, ale Sąd w niniejszym składzie jego nie podziela, gdyż z przywołanych wyżej względów uznaje, iż uchwała podejmowana na podstawie art. 24 ust. 1 u.z.z.w. nie jest aktem o charakterze generalnym.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Sąd stwierdza, że określone w cytowanym przepisie przesłanki dopuszczalności zaskarżenia uchwały rady gminy zostały w niniejszej sprawie spełnione. Przedmiotowa Uchwała, choć nie stanowi aktu prawa miejscowego, jest niewątpliwie aktem z zakresu administracji publicznej, zaś skarżąca Spółdzielnia, jako odbiorca usług rozliczanych zgodnie z taryfą zatwierdzoną kwestionowaną Uchwałą, legitymuje się wymaganym interesem prawnym w jej zaskarżeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z 15.10.2007 r., IV SA/Wa 1117/06, CBOSA). Ponadto przed wniesieniem skargi Spółdzielnia, pismem z dnia 02 marca 2012 r., wezwała Radę do usunięcia naruszenia prawa (k 15 akt sądowych).

Jest poza sporem, iż na gruncie obowiązujących zasad ustalania i zatwierdzania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków – uregulowanych przede wszystkim w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz w rozporządzeniu w sprawie określania taryf – rada gminy wypełnia funkcje regulacyjne, wyrażające się w kompetencji do zatwierdzenia taryfy bądź też odmowy jej zatwierdzenia, przy czym odmowa następuje wówczas, gdy taryfa została sporządzona niezgodnie z przepisami (zob. art. 24 ust. 5 u.z.z.w.). Z powyższego wynika, że rada gminy kontroluje taryfę z punktu widzenia zgodności jej sporządzenia z przepisami prawa (por. wyrok NSA z 02.12.2009 r., II OSK 1470/09, CBOSA). Lege non distinguente, chodzi w tym przypadku o wszystkie przepisy regulujące omawianą materię, w szczególności przepisy zawarte w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i w rozporządzeniu w sprawie określania taryf. W ocenie Sądu postanowienia taryfy muszą być także zgodne z przepisami uchwalonego przez radę gminy, na podstawie art. 19 u.z.z.w., regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków – skoro jest on, bez wątpienia, aktem prawa miejscowego (zob. art. 19 ust. 1 zd. drugie u.z.z.w.), a więc źródłem prawa obowiązującego na terenie danej gminy (zob. art. 94 Konstytucji).

Sądowi wiadomym jest z urzędu, że aktualnie na obszarze Piły obowiązuje "Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków" wprowadzony przez Radę Miasta Uchwałą Nr XLIV/540/06 z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta Piły (Dz. Urz. Wojew. Wielkopolskiego z 27.03.2006 r. Nr 40, poz. 1063).

W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma zagadnienie istnienia w obowiązującym prawie podstaw do ustalania w taryfie stawek opłat za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych oraz ewentualnego zakresu i sposobu określania tych stawek.

Zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 pkt 12 u.z.z.w., "taryfa" to zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania. Przez "zbiorowe zaopatrzenie w wodę" oraz "zbiorowe odprowadzanie ścieków" należy zaś rozumieć prowadzoną przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne działalność polegającą na, odpowiednio, ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody oraz odprowadzaniu i oczyszczaniu ścieków (art. 2 pkt 20 i 21 u.z.z.w.). W myśl art. 2 pkt 8 lit. c u.z.z.w. "ściekami" są wprowadzane do wód lub do ziemi m.in. wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów.

Na tle ustawowej definicji ścieków zasadnym jest wyodrębnienie dwóch kategorii wód opadowych i roztopowych: (1) będących "ściekami" w rozumieniu art. 2 pkt 8 lit. c u.z.z.w. oraz (2) nie posiadających takiego statusu, z uwagi na niespełnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 2 pkt 8 lit. c u.z.z.w. W świetle przywołanych wyżej regulacji nie powinno budzić wątpliwości, że taryfa może ustalać tylko ceny i stawki opłat za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych będących "ściekami", a więc odprowadzanych "z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni" w rozumieniu art. 2 pkt 8 lit. c u.z.z.w. Należy w tym miejscu podkreślić, że brak podstaw do rozszerzającej wykładni tego pojęcia w drodze pozajęzykowych dyrektyw wykładni (np. systemowej lub celowościowej). Jak bowiem podkreśla M. Zieliński w opracowaniu poświęconym m.in. prawnemu charakterowi i wadze definicji legalnych – a do takich należy niewątpliwie definicja "ścieków" ujęta w art. 2 pkt 8 u.z.z.w. – jeden z aspektów wagi definicji legalnej "przejawia się nie tylko w tym, że jest ona w stanie przełamać inne znaczenia, lecz w tym, że sformułowanego przez nią znaczenia nie przełamuje się nawet w sytuacji, gdyby treść językowa tej definicji podważała założenia o racjonalnym prawodawcy" (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 215, Nb 381). Godzi się w tym miejscu zauważyć, że dokonane przez prawodawcę normatywne powiązanie pojęcia wód (ścieków) opadowych i roztopowych z pojęciem "powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni", z której to powierzchni owe wody (ścieki) mają być odprowadzane, występuje nie tylko w cytowanej definicji ścieków z art. 2 pkt 8 u.z.z.w. (a także w identycznych definicjach "ścieków" zamieszczonych w art. 3 pkt 38 Prawa ochrony środowiska oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 Prawa wodnego), ale także na gruncie rozporządzenia w sprawie określania taryf (zob. jego § 2 pkt 10 oraz § 5 pkt 4), a ponadto w rozporządzeniu w sprawie opłat (zob. jego § 1 pkt 7 oraz § 5 ust. 1) oraz w załącznikach nr 1 (Lp. 7) i nr 2 (Tabela D) do obwieszczenia w sprawie wysokości stawek. Wskazuje to na wolę ustawodawcy nadania relewancji prawnej tej tylko kategorii wód opadowych i roztopowych, która mieści się w definicji legalnej "ścieków".

Tymczasem w zaskarżonej części Uchwały zatwierdzającej Taryfę (Tabela 5) przy konstruowaniu stawki, zamiast normatywnym zwrotem "powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni, z której odprowadzane są ścieki" posłużono się terminem "powierzchni odwadnianej", który ma niewątpliwie szerszy zakres znaczeniowy. Przykładowo, o ile na gruncie reguł znaczeniowych ogólnego języka polskiego nie ulega wątpliwości, że w pojęciu "powierzchni odwadnianej" mieści się m.in. powierzchnia dachów, o tyle – zgodnie z wykładnią art. 2 pkt 8 lit. c u.z.z.w. zaprezentowaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2007 r. (II OSK 256/07, CBOSA) – tego rodzaju powierzchnia nie jest "powierzchnią zanieczyszczoną o trwałej nawierzchni" w rozumieniu przywołanego przepisu, gdyż, jak zauważył NSA, "ustawodawca używając pojęcia «powierzchnie zanieczyszczone» wiązał je z terenami, czyli powierzchnią ziemi, w tym również zabudowanej". Ponadto należy stwierdzić, że termin "powierzchnia odwadniana" nie jest dostatecznie jednoznaczny (jasny). Nie został on zdefiniowany ani w Taryfie, ani w Uchwale, ani też w obowiązującym na terenie Piły "Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków" (dalej: "Regulamin"). W rezultacie nie wiadomo, czy chodzi w tym przypadku np. o całą skanalizowaną powierzchnię danej działki, czy tylko o jej powierzchnię utwardzoną, czy może o powierzchnię ustaloną według innych jeszcze kryteriów.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że Taryfa w części obejmującej Tabelę 5 została sporządzona niezgodnie z przepisami, w rozumieniu art. 24 ust. 2 in fine u.z.z.w., a Rada Miasta zatwierdzając Taryfę w tej części przywołany przepis naruszyła. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 05 października 2010 r. (II SA/Ol 763/10, CBOSA), że: "Treść przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków określa na czym polega odprowadzanie ścieków a delegacja zawarta w tej ustawie nie upoważnia rady gminy do formułowania pojęć w niej zawartych w sposób odmienny. W sferze zobowiązań publicznoprawnych dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje. Sprzeczne z prawem jest dokonywanie zmian w zapisach ustawowych i regulowanie niektórych kwestii sposób wykraczający poza delegacje ustawową, jest to istotne naruszenie prawa."

Co więcej, w świetle postanowień Regulaminu wątpliwa wydaje się w ogóle dopuszczalność ustalenia w Taryfie stawek opłat za odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych w przypadku braku urządzeń pomiarowych.

Jak bowiem wynika z art. 19 ust. 2 pkt 3 u.z.z.w., tego rodzaju regulamin – uchwalany przez radę gminy jako akt prawa miejscowego na podstawie art. 19 ust. 1 u.z.z.w. – powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym m.in.: sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach. Wspomniany sposób rozliczeń, w odniesieniu do odprowadzania ścieków, został uregulowany w § 12 i § 13 Regulaminu (ten ostatni przepis, jako poświęcony wyłącznie zagadnieniu uwzględniania w ww. rozliczeniach ilości bezpowrotnie zużytej wody, można w dalszych rozważaniach pominąć). Przepis § 12 stanowi, co następuje:

"1. Ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych.

2. W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody dostarczonej przez przedsiębiorstwo oraz pobranej z innych źródeł."

Jak z powyższego wynika, Regulamin w ogóle nie przewiduje możliwości ustalania i rozliczania ilości ścieków w oparciu o jednostkę miary powierzchni, z której są one odprowadzane. Co więcej, na gruncie postanowień § 12 Regulaminu, w przypadku braku urządzeń pomiarowych, o których mowa w ust. 1, brak w ogóle możliwości ustalenia – a w konsekwencji i rozliczenia – ilości odprowadzonych ścieków opadowych i roztopowych, gdyż wody opadowe i roztopowe nie stanowią "wody dostarczonej przez przedsiębiorstwo" (z oczywistych względów), ani "wody pobranej z innych źródeł", wymienionych w ust. 2. "Pobranie" wody zakłada bowiem pewną intencjonalną aktywność człowieka – skoro ten odczasownikowy rzeczownik w analizowanym tu kontekście znaczy tyle, co "korzystanie z czegoś jako zasobu w celu zużytkowania" (por. słownikową definicję czasownika "pobrać" – Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003) – o której nie sposób mówić w przypadku zjawisk przyrodniczych, jakimi są opady i roztopy.

Skoro, jak wynika z art. 19 ust. 2 pkt 3 u.z.z.w., sposób rozliczeń (w tym przypadku: z tytułu odprowadzania ścieków) określa regulamin, a taryfa jedynie odnośne ceny i stawki, to określenie w kwestionowanej Taryfie (w jej Tabeli 5) stawki ("ceny") za odprowadzanie ścieków do kanalizacji deszczowej opartej na sposobie rozliczania nie przewidzianym w Regulaminie ("za 1 m2 powierzchni odwadnianej") oznacza, że w tym zakresie Taryfa została sporządzona niezgodnie z przepisami, w tym z przepisami aktu prawa miejscowego, jakim jest Regulamin, oraz z dekodowaną z art. 19 ust. 2 pkt 3 u.z.z.w. normą prawną określającą zakres i rozdział materii poświęconej kwestii rozliczeń, pomiędzy unormowania Regulaminu oraz Taryfy.

Istnienie powyższych uchybień przesądziło o istotnej wadliwości zaskarżonej części Uchwały. Rada Miasta zatwierdzając Taryfę w omawianej części – pomimo istnienia podstaw do odmowy jej zatwierdzenia – naruszyła przepis art. 24 ust. 5 in fine u.z.z.w. W konsekwencji należało stwierdzić nieważność Uchwały w zaskarżonej części, zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a.

Wobec powyższego, w realiach niniejszej sprawy, zbędnym dla jej rozstrzygnięcia stało się orzekanie w przedmiocie ewentualnej – zarzucanej przez Spółdzielnię w skardze – niekonstytucyjności przepisu § 2 pkt 10 rozporządzenia w sprawie określania taryfy. Dlatego też jedynie na marginesie, dostrzegając, z jednej strony, istnienie istotnych wątpliwości co do konstytucyjności tego przepisu, Sąd, z drugiej strony, zauważa, że uznanie tych przepisów za niekonstytucyjne mogłoby w praktyce doprowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, będąc w konkretnym przypadku zobowiązane do świadczenia usług w zakresie odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych, nie mogłoby zarazem naliczać opłat z tego tytułu (na co w doktrynie trafnie zwraca uwagę m.in. J. Rotko [w:] P. Bojarski, W. Radecki, J. Rotko, Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 5 do art. 20). To z kolei wydaje się prima facie trudne do pogodzenia z podstawowymi zasadami prowadzenia wolnorynkowej działalności gospodarczej, opartej zasadniczo na odpłatnej wymianie dóbr i usług, i może rodzić pytanie o konstytucyjność takiego ograniczenia. Wszak w świetle przepisów Konstytucji to społeczna gospodarka rynkowa, oparta m.in. właśnie na wolności działalności gospodarczej, stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 20 Konstytucji RP), a ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny (art. 22 Konstytucji RP).

Orzekając o nieważności Uchwały jedynie w zaskarżonej części, obejmującej Tabelę 5 załącznika do Uchwały (Taryfy), Sąd uprzednio w szczególności rozważył: czy akt ten może w tak okrojonym zakresie funkcjonować, czy jest kompletny w myśl przepisów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16.10.2008 r., IV SA/Po 265/08, CBOSA), i czy w pozostałej części może istnieć w obrocie prawnym, w szczególności w aspekcie jego wykonalności (por. wyrok WSA w Białymstoku z 07.10.2010 r., II SA/Bk 293/10, CBOSA) – i doszedł do przekonania, że jest to możliwe. Wziął przy tym zwłaszcza pod uwagę autonomiczność kwestionowanej części Taryfy w stosunku do pozostałych jej postanowień – którą potwierdzili pełnomocnicy organu na rozprawie w dniu 01 sierpnia 2012 r. (k. 86 akt sądowych) – wynikającą m.in. z faktu oparcia tej części na odrębnej kalkulacji kosztów, które to koszty nie mogłyby być automatycznie uwzględnione w kalkulacji pozostałych części Taryfy, gdyż prowadziłoby to do niedozwolonego subsydiowania skrośnego (por. § 13 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 2 rozp.MB.2006.06.28).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie wykonalności (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono zgodnie z art. 152 p.p.s.a. O kosztach (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu (300 zł).