Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 264/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 10 § 1 i 2 K.p.a., art. 15 K.p.a. art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 81 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej przy Państwowej Uczelni Zawodowej im. prof. E.F. S. w S. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej przy Państwowej Uczelni Zawodowej im. prof. E. F. S. w S. z dnia [...] listopada 2021 r. numer [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2022 r. znak [...]Odwoławcza Studencka Komisja Stypendialna Państwowej Uczelni Zawodowej im. prof. E. F. S. w S.uchyliła w całości decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej ww. Uczelni Zawodowej z [...] listopada 2021 r. znak [...]i umorzyła postępowanie pierwszej instancji o przyznanie P. A.stypendium socjalnego.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] listopada 2021 r. (data wpływu 19 listopada 2021 r.) P. A. wystąpiła o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022. Do wniosku dołączyła następujące dokumenty: umowę zlecenia, oświadczenie o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, oświadczenie o dochodzie utraconym, oświadczenie o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym dla celów ustalenia świadczeń stypendialnych wypłacanych przez Państwową Uczelnię Zawodową im. Prof. E. F. S.

w S., zgodę na przetwarzanie danych osobowych pełnoletniego członka rodziny, zaświadczenie wystawione przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy

w O. Ś., zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodzie w roku podatkowym 2020, zaświadczenie z KRUS-u, oświadczenie o dochodzie uzyskanym, oświadczenie o okresie studiowania.

W piśmie z [...] listopada 2021 r. wnioskodawczyni, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., została wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wskazano, że braki formalne dotyczą: 1) A.K. – zaświadczenia, że się uczy, 2) decyzji o przyznaniu renty rodzinnej, 3) A. K. - zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach w 2020 r., 4) załącznik nr 11 - formularz zgody na przetwarzanie danych osobowych pełnoletniego członka rodziny - wszystkie osoby w składzie rodziny – A. M., 5) zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach w 2020 r. – A. R., 6) zaświadczenia o składkach zdrowotnych za 2020 r. – A. R., 7) załącznik nr 3 – A. R. o otrzymanej pomocy z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w F., 8) zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach w 2020 r. – A. P., 9) akt zgonu ojca.

Powyższe wezwanie doręczono stronie 29 listopada 2021 r.

Decyzją z [...] listopada 2021 r. Wydziałowa Komisja Stypendialna odmówiła przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 – z uwagi na niespełnienie wszystkich warunków, tj. student nie złożył wniosku oraz dokumentów do przeliczenia dochodu rodziny uprawniających w danym roku akademickim do przyznania stypendium socjalnego.

Powyższą decyzję doręczono stronie 10 grudnia 2021 r.

Odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji złożyła P.A., która wniosła o jej uchylenie i orzeczenie o przyznaniu stypendium socjalnego. Wyjaśniła, że nie uzupełniła braków formalnych wniosku, gdyż list polecony odebrała 30 listopada 2021 r. Wniosek o stypendium został wydrukowany i wypełniony odręcznie, bowiem w dniach 14-15 listopada 2021 r. brak było możliwości jego wygenerowania. Awarię zgłosiła do działu informatycznego. Do odwołania załączyła plik dokumentów.

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2022 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i umorzyła postępowanie pierwszej instancji. Organ wyjaśnił, że wezwanie z [...] listopada 2021 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o stypendium socjalne zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Wezwanie strona otrzymała 29 listopada 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru), a zatem braki formalne powinna uzupełnić do 6 grudnia 2021r. Tymczasem odwołanie z wymaganymi dokumentami zostało wysłane przez stronę 14 grudnia 2021 r., a wpłynęło do organu 16 grudnia 2021 r. Uchybiony został zatem 7-dniowy termin wskazany w wezwaniu, co uzasadniało pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. W zaistniałej sytuacji nie było podstaw do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji merytorycznej, a jedynie możliwe było poinformowanie strony o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

Powyższą decyzję doręczono stronie 7 stycznia 2022 r.

W dniu 1 lutego 2022 r. P. A. nadała na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którego poszczególnych rubrykach wskazała m.in.: odnośnie organu, którego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczy sprawa – Odwoławczą Studencką Komisję Stypendialną Państwowej Uczelni Zawodowej im. prof. E. F. S.w S.; odnośnie zaskarżonego aktu – art. 64 § 2; odnośnie daty jego wydania – [...] stycznia 2022 r. W uzasadnieniu wniosku przedstawiła swoje stanowisko odnośnie przebiegu postępowania w sprawie przyznania stypendium socjalnego. Wskazała, że po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w dniu 30 listopada 2021 r. udała się do dziekanatu, gdzie specjalista ds. administracji poinformował ją, że zebranie odnośnie decyzji już się odbyło i decyzja została wydana. Pozostaje jej czekać na decyzję, która będzie odmowna. Jak wskazała, na decyzji widnieje data [...] listopada 2021 r., jednak nie otrzymała jej będąc w dziekanacie. Następnie 10 grudnia 2021 r. przez tego samego pracownika dziekanatu otrzymała telefonicznie informację, że decyzja jest do odbioru i można się od niej odwoływać oraz wysyłać potrzebne dokumenty. Jednocześnie wskazała, że za każdym razem pracownik informował ją, że od decyzji należy się odwołać oraz że jest za późno na dostarczenie i uzupełnienie dokumentów.

Wraz z formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy strona złożyła decyzje z [...] listopada 2021 r. i z [...] stycznia 2022 r. oraz wezwanie z [...] listopada 2021 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o stypendium socjalne.

Postanowieniem referendarza sądowego z 15 lutego 2022 r. przyznano P. A. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W dniu 23 marca 2022 r. P.A. złożyła do WSA w Białymstoku pismo: "Informacja Zapytanie o nadanie toku sprawie", w którym potwierdziła uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że nie odwoływała się za pośrednictwem Odwoławczej Komisji Stypendialnej, pismo sporządziła samodzielnie wraz w wnioskiem o udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej, co polecił jej prawnik z Punktu Pomocy Obywatelskiej. W związku z tym WSA w Białymstoku powinien wystąpić o oryginały dokumentów do Odwoławczej Komisji Stypendialnej w celu weryfikacji ewentualnych uchybień. Do pisma załączyła powiększony wydruk fragmentu wniosku o prawo pomocy z rubryką "Uzasadnienie" zawierający opis jej kontaktów z pracownikiem dziekanatu Uczelni dotyczących procedowania wniosku o przyznanie stypendium.

Przy piśmie z 23 marca 2022 r. sąd przesłał organowi nadesłaną przez stronę dokumentację jako skargę z 23 marca 2022 r., informując o trybie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego.

W dniu 25 marca 2022 r. organ otrzymał ww. pismo wraz ze skargą.

W odpowiedzi na skargę (pismo z 14 kwietnia 2022 r.) organ wniósł o jej odrzucenie jako spóźnionej. Wskazał, że skarga została doręczona organowi 25 marca 2022 r., a więc z uchybieniem 30-dniowego terminu na jej wniesienie liczonego od daty doręczenia stronie zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2022 r. Nadto podniósł niewłaściwy tryb wniesienia skargi, tj. nie za pośrednictwem organu.

W piśmie z 26 kwietnia 2022 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie sądu z 19 kwietnia 2022 r. skarżąca poinformowała, że przedmiotem skargi do WSA w Białymstoku była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej z [...] stycznia 2022 r. W sposób nieuzasadniony umorzono nią postępowanie, podczas gdy w terminie zakreślonym przez Uczelnię złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na bieżący rok akademicki. Po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, co miało miejsce 29 listopada 2021 r., przebywając w dziekanacie uzyskała informację, że nie jest możliwe uzupełnienie dokumentów i została wydana decyzja odmowna, którą będzie mogła zaskarżyć. Zdaniem skarżącej, została wprowadzona w błąd przez pracownika dziekanatu co do braku możliwości przedłożenia wymaganych dokumentów. Skutkowało to najpierw decyzją odmowną a później umorzeniem postepowania. Tymczasem stawiła się w dziekanacie celem przedłożenia brakujących dokumentów. Nadto rozpoznano jej wniosek merytorycznie, co jest niezgodne z uzasadnieniem wydanej decyzji oraz potwierdza jej twierdzenia o błędnym pouczeniu.

W odpowiedzi na kolejne wezwanie sądu z 19 maja 2022 r. skarżąca oświadczyła, że treść wniosku o prawo pomocy z 31 stycznia 2022 r. należy traktować jako skargę na decyzję z [...] stycznia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę (pismo z 1 czerwca 2022 r.) organ ponownie wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku - o jej oddalenie. Ponownie wskazano na nieprawidłowe wniesienie skargi, tj. nie za pośrednictwem organu a bezpośrednio do sądu, co powinno skutkować przyjęciem, że datą wniesienia skargi jest data jej przesłania organowi. W takim przypadku (miało to miejsce 25 marca 2022 r.) skarga powinna być potraktowana jako spóźniona. Alternatywnie organ wskazał, że w przypadku merytorycznego rozpoznania skargi – powinna być oddalona. Jeśli bowiem za skargę potraktować treść wniosku skarżącej o prawo pomocy z 31 stycznia 2022 r. – to organ nim nie dysponuje, a jeśli jest skargą mało czytelna kserokopia nieopatrzona datą i podpisem – to strona nie kwestionuje w niej decyzji organu drugiej instancji, a jedynie opisuje przebieg rozmowy z pracownikiem dziekanatu. Nadto, w informacji z 23 marca 2022r. skarżąca przyznaje, że nie odwoływała się za pośrednictwem Odwoławczej Komisji Stypendialnej, lecz zgodnie z pouczeniem przesłała wniosek o prawo pomocy. Organ zakwestionował otrzymanie pisma skarżącej z 26 kwietnia 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu. Organy naruszyły przepisy prawa procesowego, w tym dotyczące zasad wyjaśniania stanu faktycznego sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i 2, art. 15, art. 77 §1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: P.p.s.a.

W pierwszej kolejności ustosunkowania się wymaga wniosek organu (zawarty w odpowiedzi na skargę z 14 kwietnia 2022 r. oraz z 1 czerwca 2022 r.) o odrzucenie skargi z powodu jej wniesienia z naruszeniem trybu pośredniego uregulowanego w art. 54 § 1 P.p.s.a., z czego organ wyprowadził, iż skarga jest spóźniona. W ocenie sądu, stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę składa się w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z art. 54 § 1 P.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zaznaczyć jednak należy, że w myśl art. 53 § 4 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego, w takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie.

Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę bezpośrednio do sądu i podlega ona merytorycznemu rozpoznaniu. Jako skargę, wbrew twierdzeniom organu, należało potraktować treść nadanego 1 lutego 2022 r. na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz pismo z 26 kwietnia 2022 r. (k. 14) zawierające uzupełnienie argumentacji tak wniesionej skargi. Podkreślić należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca jednoznacznie wskazała m.in.: jako organ, którego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczy sprawa – Odwoławczą Studencką Komisję Stypendialną Państwowej Uczelni Zawodowej im. prof. E. F. S. w S.; zaskarżony akt – art. 64 § 2; datę zaskarżonego aktu – [...] stycznia 2022 r. Uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (rubryka 5) zawiera z kolei opis przebiegu postępowania w sprawie przyznania stypendium socjalnego, tj. okoliczności procedowania wniosku skarżącej przed organem (jej wizytę w dziekanacie, informację o wydaniu decyzji odmownej, pouczenie o możliwości złożenia dokumentów dopiero w odwołaniu). Nie bez znaczenia jest też to, że skarżąca do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączyła zarówno decyzję organu pierwszej instancji z [...] listopada 2021 r., jak i decyzję odwoławczą z [...] stycznia 2022 r., co mogło już wówczas świadczyć o zamiarze ich zaskarżenia do sądu. W tych okolicznościach, dla usunięcia wszelkich wątpliwości odnośnie zamiarów procesowych skarżącej i po tym, jak wystąpiła ona do sądu w dniu 23 marca 2022 r. z zapytaniem o bieg sprawy, dodatkowo wezwano ją do sprecyzowania stanowiska. Oświadczenie skarżącej z 19 maja 2022 r., w połączeniu z jej wypowiedzią z 26 kwietnia 2022 r., usunęło wątpliwości w tym zakresie. Dlatego, mając na uwadze konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP, zgodnie którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd), należy przyjąć, że treść wniosku o prawo pomocy z 31 stycznia 2022 r. jest skargą na decyzję z [...] stycznia 2022 r. Odwoławczej Komisji Stypendialnej Państwowej Uczelni Zawodowej im. prof. E. F. S.w S. Skoro zaś decyzję tę doręczono skarżącej 7 stycznia 2022 r., a skarga wpłynęła do sądu 1 lutego 2022 r. – nie była skargą spóźnioną, gdyż trzydziestodniowy termin na jej wniesienie upływał 7 lutego 2022 r. W okolicznościach sprawy miał zastosowanie przepis art. 53 § 4 P.p.s.a., stąd też wniosek organu o odrzucenie skargi wniesionej z naruszeniem trybu wskazanego w art. 54 § 1 P.p.s.a. należy uznać za niezasadny.

Nietrafnie organ zarzuca, iż powyżej opisana kwalifikacja pism skarżącej jako skargi nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy. Nie podważa jej to, że skarżąca opisała swoje stanowisko w formularzu wniosku o prawo pomocy. O charakterze pisma świadczy bowiem przede wszystkim jego treść (a w sprawie niniejszej także okoliczności jego wniesienia i załączone do niego dokumenty). Nie może mieć przesądzającego znaczenia także i to, że skarżąca nie sformułowała wprost zarzutów naruszenia prawa, a jedynie przez opis zaistniałej sytuacji, w której się znalazła, wyraziła niezadowolenie z postępowania organu. Podobnie jak i przeciwko przyjęciu, iż skarżąca ma prawo do sądu nie może przemawiać to, że w piśmie z 23 marca 2022 r. wskazała, iż "nie odwoływała się za pośrednictwem tutejszego organu tj. Odwoławczej Komisji Stypendialnej", w sytuacji gdy "pismo sporządziła samodzielnie wraz z wnioskiem o udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej, co polecił jej prawnik z Punktu Pomocy Obywatelskiej". Skarżąca nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i taki pełnomocnik nie reprezentował jej w postępowaniu administracyjnym. Działając samodzielnie podjęła próbę obrony swych praw. Niedochowanie formalizmów i brak precyzyjnej argumentacji formułowanej przez stronę niekorzystającą z pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie mogą wykluczać prawa tej strony do sądu.

Merytoryczna kontrola zaskarżonych decyzji prowadzi natomiast do wniosku o naruszeniu przez organy przepisów procesowych w stopniu poważnym (rażącym) uzasadniającym uchylenie decyzji obydwu instancji.

Skarżącej odmówiono przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022. Organ pierwszej instancji wskazał, że student nie złożył wniosku oraz dokumentów do przeliczenia dochodu rodziny uprawniających w danym roku akademickim do przyznania stypendium socjalnego. Uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej jest jednozdaniowe i w ogóle nie odnosi się do okoliczności złożenia, a w szczególności wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie stypendium, upływu terminu na uzupełnienie tych braków oraz tego, czy strona uczyniła zadość nałożonemu na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. obowiązkowi oraz czy miała w ogóle ku temu możliwość przed organem pierwszej instancji. Tymczasem decyzja Wydziałowej Komisji Stypendialnej (odmowna) została wydana przed upływem zakreślonego terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o stypendium. Pozbawiło to stronę możliwości zastosowania się do wezwania wystosowanego przez ten sam organ, który następnie z powodu nieuczynienia zadość temu obowiązkowi odmówił przyznania stypendium. Takie działanie organu pierwszej instancji poważnie narusza przepisy o prowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w szczególności art. 7 K.p.a. wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej i uwzględniania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela, a także narusza zasadę pogłębiania zaufania (art. 8 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania), zasadę informowania stron (art. 9 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek), zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu), zasadę swobodnej oceny dowodów i możliwości uznania okoliczności za udowodnioną (art. 80 i art. 81 K.p.a., zgodnie z którymi za udowodnioną można uznać okoliczność ocenioną na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2) oraz zasadę czynnego udziału w postępowaniu, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, chyba że odstąpienie od zasady określonej w §1 jest uzasadnione, gdyż załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 1 i 2 K.p.a.). Organy dopuściły się również naruszenia art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku z [...] listopada 2021 r. doręczono skarżącej 29 listopada 2021 r. i zawierało wyznaczenie siedmiodniowego terminu na uzupełnienie tych braków (k. 2 akt admin.). Termin uzupełnienia braków upływał 6 grudnia 2021 r. Decyzję organu pierwszej instancji wydano [...] listopada 2021 r., uniemożliwiając tym samym skarżącej zastosowanie się do wezwania. Jeśli faktycznie udała się ona do dziekanatu 29 bądź 30 listopada 2021 r. oraz została poinformowana o braku możliwości uzupełnienia dokumentów (a tej okoliczności organ nie podważył) i możliwości uczynienia tego dopiero w odwołaniu, to wydając decyzję [...] listopada 2021 r. organ działał wbrew jakimkolwiek regułom procesowym. Jak wynika z § 7 ust. 11 Regulaminu świadczeń dla studentów Państwowej Uczelni Zawodowej im. Prof. E. F. S. w S. (załącznik do zarządzenia nr 87/2021 Rektora PUZ w S. z dnia [...] października 2021 r.) – do decyzji podjętych przez Rektora, Komisję Stypendialną przewidzianą odrębnie dla każdego Wydziału Uczelni, Odwoławczą Komisję Stypendialną stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy P.p.s.a. Jak postanowiono w tym samym Regulaminie, stypendium socjalne przyznaje się na pisemny wniosek studenta, weryfikacja wniosków dokonywana jest przez Komisje Stypendialne, a w przypadku niedostarczenia przez studenta wszystkich wymaganych dokumentów – rektor bądź właściwa komisja wzywa studenta do uzupełnienia tych braków w terminie nie dłuższym niż 7 dni (§ 4 ust. 7, § 8 ust. 3 i 5, § 19 ust. 9 Regulaminu). Co prawda z Regulaminu wynika, że wnioski o stypendium składa się elektronicznie (§19 ust. 3), a skarżąca złożyła wniosek papierowo, jednak organ w tym zakresie w ogóle się nie wypowiedział. Nawet jednak przyjmując, że skarżąca wybrała niewłaściwy tryb złożenia wniosku, skierowanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych, w którym to wezwaniu nie zobowiązano do elektronicznego złożenia wniosku – świadczy o zaakceptowaniu przez organ jako skutecznej wybranej papierowej formy złożenia wniosku. Innymi słowy, organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji swoimi działaniami wzbudził w skarżącej uzasadnione przekonanie o przyjęciu wniosku do procedowania, a następnie wydał decyzję odmowną z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych, do których sam wezwał. Jest to rażące naruszenie przede wszystkim zasady zaufania (art. 9 K.p.a.), a z uwagi na konstrukcję uzasadnienia pierwszoinstancyjnego - rażące naruszenie zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz obowiązku zamieszczenia w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego (art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a.

Podobne zarzuty poważnego naruszenia zasad procesowych postawić należy decyzji organu odwoławczego. W odwołaniu skarżąca wyartykułowała zarzuty wobec decyzji organu pierwszej instancji. Wywiodła, że braki formalne wniosku nie zostały uzupełnione, ponieważ list polecony z wezwaniem do ich uzupełnienia odebrała 30 listopada 2021 r. Do odwołania dołączyła dokumenty wymagane przy złożeniu przedmiotowego wniosku o stypendium (k. 4 akt adm.). Tymczasem w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu odwołania o braku możliwości uzupełnienia braków formalnych wniosku, naruszając tym samym art. 107 § 3 K.p.a. (zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa) oraz art. 15 K.p.a. czyli zasadę dwuinstancyjności postępowania. Oznacza ona, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą już decyzją organu pierwszej instancji, tzn. ma obowiązek we własnym zakresie ustalić stan faktyczny sprawy, dokonać jego oceny prawnej opartej na wykładni przepisów prawa, co powinien stronie wyjaśnić. Organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony, w szczególności sformułowane w odwołaniu. Żaden z tych obowiązków nie został przez Odwoławczą Komisję Stypendialną zrealizowany właściwie. Nie do przyjęcia jest argumentacja tego organu, zgodnie z którą skoro termin uzupełnienia braków formalnych wniosku o stypendium upływał 6 grudnia 2021 r., a odwołanie wraz z dokumentami wpłynęło 16 grudnia 2021 r., to dokumenty załączono za późno. Stanowisko to zupełnie pomija oczywisty fakt wydania decyzji pierwszoinstancyjnej przed upływem zakreślonego przez organ terminu na uzupełnienie braków formalnych wniosku i łączy uzupełnienie braków formalnych z faktem wniesienia odwołania pozbawiając stronę prawa do uzyskania rzetelnego procedowania w pierwszej instancji. Należy zauważyć, że Regulamin Uczelni gwarantuje studentowi dwuinstancyjność postępowania w sprawie stypendium (§ 7 ust. 8).

Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że na tle uregulowań K.p.a. i Regulaminu obowiązkiem organu odwoławczego było odniesienie się do zarzutów odwołania, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu. Zaniechanie tego narusza zasady prowadzenia postępowania administracyjnego na etapie odwoławczym. Brak rozpatrzenia zarzutów odwołania stanowi kwalifikowaną wadę rozstrzygnięcia, równoznaczną z nierozstrzygnięciem całości sprawy. Zasada prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów nie pozwala na ignorowanie okoliczności czy też zarzutów podniesionych przez strony postępowania.

Organy całkowicie pominęły również wymogi proceduralne zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyjątki od tej zasady występują, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 1 i 2 K.p.a., por. wyrok WSA w Białymstoku z 26 maja 2022 r. II SA/Bk 211/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w przedmiotowej sprawie strona nie miała możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w obydwu instancjach, a powodów tego próżno szukać w okolicznościach sprawy.

W tych okolicznościach brak również było podstaw, aby organ odwoławczy uchylając rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne - umorzył postępowanie przed Wydziałową Komisją Stypendialną, co uczynił orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Umorzenie postępowania po jego wszczęciu może nastąpić, gdy dopiero później okazuje się, iż postępowanie od początku nie mogło się toczyć, albo gdy po jego wszczęciu wystąpią okoliczności wykluczające dopuszczalność prowadzenia postępowania. Przepis art. 105 § 1 K.p.a. stanowi, że umarza się postępowanie w razie jego bezprzedmiotowości. W sprawie niniejszej nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania, w tym o zaistnieniu okoliczności wykluczających jego prowadzenie z powodu nieuzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie stypendium. Możliwości uzupełnienia tych braków strona została bowiem pozbawiona. Nieuzupełnienie braków przed organem pierwszej instancji nastąpiło wskutek przedwczesnego wydania decyzji. Z nieprawidłowego działania organu pierwszej instancji organ odwoławczy wyprowadził następnie negatywne skutki dla strony – przyjmując, że dołączenie dokumentów do odwołania było spóźnione, choć wcześniej nie było możliwości uczynienia zadość obowiązkowi. Zdaniem sądu, w ten sposób doszło do rażącego naruszenia prawa, w szczególności zasady budzenia zaufania obywateli do organów prowadzących postępowanie (art. 8 § 1 K.p.a.), ale także omówionych wyżej art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

W wyniku niniejszego wyroku organ pierwszej instancji będzie zobowiązany rozpoznać wniosek skarżącej z 15 listopada 2021 r. o przyznanie stypendium socjalnego z zachowaniem wszystkich reguł proceduralnych wynikających z Regulaminu oraz z odpowiednio stosowanego K.p.a., a swoje rozstrzygnięcie uzasadnić w sposób wynikający z art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych przyznane na zasadzie prawa pomocy.