Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 200/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1), art. 235 (2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1 i 4 w zw. z par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant : sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. ze skargi M. S. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy, § 8 ust. 1 i 4 w związku z

§ 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), dalej: rozporządzenie oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. poz. 662) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...], nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia), u M. S., dalej: skarżący.

Uzasadniając swoje stanowisko, na wstępie organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg zatrudnienia skarżącego.

Skarżący pracował w narażeniu na promieniowanie podczerwone i nadfioletowe: od 6 marca 1981 r. do 4 sierpnia 2008 r. (w tym przerwa na służbę wojskową od 20 kwietnia 1982 r. do 3 maja 1984 r.) jako: ślusarz mechanik pod ziemią, ślusarz mechanik maszyn i urządzeń górniczych pod ziemią, ślusarz spawacz pod ziemią w [...] S.A. - Oddział Zakłady Górnicze "[...]" w K.; obecnie na emeryturze.

Następnie organ odwoławczy wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Na podstawie skierowania skarżącego na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez specjalistę medycyny rodzinnej, D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział L. dokonał dnia 25 sierpnia 2010 r. zgłoszenia podejrzenia u skarżącego choroby zawodowej: choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5).

Dnia 22 listopada 2010 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy po wykonaniu badań lekarskich i analizie zgromadzonej dokumentacji wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5) u skarżącego, w uzasadnieniu podając: "Pan M. S. w wywiadzie podaje pogorszenie ostrości wzroku od 2009 r. Pacjent w przeszłości przebył uraz oka lewego polegający na stłuczeniu gałki ocznej lewej oraz dwukrotne związane z ciałami obcymi obu oczu. Z dokumentacji medycznej Poradni Okulistycznej wynika, że od 2006 r. w badaniach okulistycznych stwierdzono po raz pierwszy obustronnie zaćmę centralną w komorze przedniej. Wykonane aktualnie badania okulistyczne potwierdziły obecność obustronnie zaćmy centralnej w komorze przedniej i jądrze. Zmiany są okrągłe, drobnopunktowe, zlewające się. Mają charakter wrodzony. Dno oka jest w normie. Badanie wykazało astygmatyzm nadwzroczny obu oczu. Dla rozpoznania choroby zawodowej wymagane jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy czynnikami szkodliwymi wykonywanej pracy zawodowej, a rozpoznanym schorzeniem. W przypadku zaćmy zawodowej wymagane jest wykazanie charakterystycznych objawów choroby, tj. zaćmy pod torebką tylną w obszarze źrenicy. Stwierdzone u pana M. S. zmiany nie odpowiadają lokalizacji zmian pochodzenia zawodowego. Z badań okulistycznych wynika, że mają charakter wrodzony. Biorąc pod uwagę obraz kliniczny schorzenia, nie spełniając kryteriów wymaganych dla choroby zawodowej, pomimo ekspozycji zawodowej na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe (...)."

Skarżący nie zgodził się z powyższym orzeczeniem lekarskim i złożył wniosek o wydanie orzeczenia lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

Dnia 6 grudnia 2010 r. skarżący złożył wniosek do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o uzupełnienie materiału dowodowego dotyczącego warunków pracy oraz o rozszerzenie badań narządu wzroku o kolejne pozycje z wykazu chorób zawodowych. Dnia 9 grudnia 2010 r. organ I instancji przesłał ww. wniosek do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem oceny związku pomiędzy okolicznościami podniesionymi przez skarżącego a rozpatrywaną chorobą zawodową. Ponadto w związku z wymienionym wnioskiem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w piśmie z dnia 9 grudnia 2010 r. poinformował skarżącego, że "zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonuje się na formularzu określonym w przepisach".

Dnia 21 lipca 2011 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał orzeczenie lekarskie nr [...] stwierdzające także brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia jednostka podała: "W trakcie obecnej hospitalizacji w badaniu okulistycznym stwierdzono niskiego stopnia wadę refrakcji i starczowzroczność, wyrównane korekcją okularową oraz obustronnie występujące tarczowate centralne przyjądrowe zaćmienia w soczewkach. Obraz zmian soczewkowych, ich lokalizacja oraz dokumentacja lekarska zawierająca dane o ostrości widzenia badanego od 1988 r. i ocenę zmian soczewkowych w badaniach z lat 2001 i 2003 - przemawia za wrodzonym charakterem tych zmian - brak jest więc podstaw do rozpoznania choroby układu wzrokowego pochodzenia zawodowego."

Dnia 12 sierpnia 2011 r. skarżący złożył pismo, w którym podniósł, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 21 lipca 2011 r. - wskazując jego uchybienia oraz nie zgadza się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie - twierdząc, że karta oceny narażenia zawodowego jest niepełna. Dnia 17 sierpnia 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał ww. wniosek do Instytutu Medycyny Pracy z prośbą o wskazanie, czy okoliczności podniesione przez stronę w ww. wniosku mogą mieć wpływ na treść orzeczenia lekarskiego nr [...].

Dnia 23 sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego złożył dodatkową dokumentację medyczną dotyczącą podejrzenia choroby zawodowej. Dnia 31 sierpnia 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał ww. dokumentację medyczną wraz z wnioskiem strony z dnia 12 sierpnia 2011 r. do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego.

W odpowiedzi na ww. pismo jednostka orzeczniczo-diagnostyczna II stopnia orzekająca w sprawie, pismem z 10 maja 2012 r. podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, uzasadniając to, iż: (...) dla wydania orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przeanalizowano całość dostępnej dokumentacji medycznej, która zawiera ocenę narządu wzroku od 1988 r. W przeprowadzonym w trakcie hospitalizacji w tut. Instytucie badaniu okulistycznym u badanego stwierdzono: 1) niskiego stopnia wadę refrakcji i starczowzroczność wyrównywalne korekcją okularową; 2) w rogówce prawego oka bardzo drobne 2 plamki po usuniętych ciałach obcych - bez wpływu na ostrość widzenia tego oka; 3) obustronnie występujące tarczowate centralne przyjądrowe zaćmienie na soczewkach. Obraz zmian soczewkowych, ich lokalizacja oraz dokumentacja lekarska przemawiają za wrodzonym charakterem tych zmian. Również wnioski zawarte w podsumowaniu badań okulistycznych z 1 lutego 2011 r. zawarte w dokumentacji lekarskiej Kliniki Okulistycznej w K., są zbieżne ze stanowiskiem zajętym przez lekarzy orzekających w tut. Instytucie - «stwierdzone (...) patologie okulistyczne w postaci blizn rogówki oka prawego mają charakter nabyty i są najprawdopodobniej wynikiem obecności ciał obcych w rogówce. Stan kliniczny soczewek w postaci zmętnienia jądrowego obydwu soczewek sugeruje wrodzony ich charakter. Badania kliniczne w postaci oceny klinicznej angiografii fluoresceinowej i optycznej koherentnej tomografii nie wykazują zmian patologicznych w siatkówce». Podnoszone przez badanego uzupełnienie karty oceny narażenia zawodowego uwzględniające zatrudnienie od 1985 r. na stanowisku pomocnik spawacza, jak również narażenie na chlorek sodu podczas pracy w rejonie oddziału solnego, ze względu na charakter stwierdzonych u badanego schorzeń narządu wzroku pozostaje bez wpływu na treść wydanego orzeczenia."

Na podstawie ww. opinii uprawnionych jednostek I i II stopnia diagnostyczno-orzeczniczego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] wydał decyzję nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5) u skarżącego.

Od tej decyzji odwołał się skarżący. Podniósł, że w kwestionowanej decyzji nie uwzględniono wpływu pracy w rejonie soli i uszkodzeń mechanicznych na postanie choroby oraz podczas wizyt w jednostkach diagnostycznych – orzeczniczych nie wykonano badań wskazanych na skierowaniu.

Dnia 1 sierpnia 2012 r. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się z prośbą do obu jednostek orzeczniczych o ustosunkowanie się do podnoszonych przez stronę kwestii medycznych. W odpowiedzi D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy dnia 7 września 2012 r. poinformował, że "Pan M. S. skierowany został do tutejszego Ośrodka z podejrzeniem zawodowego tła rozpoznanej zaćmy obu oczu, choroby wskazanej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych w pozycji 25 w punkcie 5 (...), który jednoznacznie określa przyczyny powstania diagnozowania choroby. Natomiast w pozycji 25 wskazane są ogólne przyczyny chorób zawodowych narządu wzroku, które są uszczegółowione w kolejnych podpunktach. Stąd niezrozumiałe, jest wnioskowanie pacjenta i pełnomocnika pacjenta o odniesienie się do czynników chemicznych tj. pracy w rejonie soli czy narażenia na gazy spawalnicze oraz przebytego urazu narządu wzroku i głowy, w aspekcie etiologii choroby. (...) W przeprowadzonej w ramach diagnostyki w tutejszym Ośrodku w czerwcu 2010 r. konsultacji okulistycznej stwierdzono obustronną zaćmę centralną w korze przedniej i jądrze o charakterze wrodzonym – okrągła, drobnopunktowa, zlewająca się. Dno oka w normie. Astygmatyzm nadwzroczny obu oczu. Należy zwrócić uwagę na to, że pacjent w trakcie aktywności zawodowej nie zgłaszał problemów z narządem wzroku. Ostrość widzenia i stan narządu wzroku do końca aktywności były w normie. Pacjent do patrzenia do dali nie wymagał korekcji okularowej. Stwierdzone od 2001 r. "zmętnienie jądrowe obu soczewek nie ulegało progresji, co potwierdzają kolejne badania wykonane w trakcie badań profilaktycznych, jak również po zakończeniu pracy zawodowej, co potwierdza dokumentacja medyczna np. wynik badania okulistycznego z NZOZ OMP L. (...) z dnia 11 sierpnia 2010 r. - «początkowe centralne zmętnienie soczewek obu oczu. Zaćma początkowa obu oczu». Wrodzony charakter zmian potwierdzają lekarze specjaliści w szerokiej opinii sporządzonej w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz wykonujący badania kliniczne narządu wzroku w K.".

W piśmie z dnia 25 września 2012 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, odnosząc się do podniesionych kwestii medycznych przez stronę odwołującą się również podtrzymał wydane w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie nr [...], uzasadniając to: "w związku z Państwa prośbą o ustosunkowanie się do podnoszonych przez pana M. S. i jego pełnomocnika kwestii medycznych, zwłaszcza dotyczących dokumentacji medycznej MCZ z dnia 22 września 2001 r. oraz dodatkowej dokumentacji z MCZ L. i [...] S.A. uprzejmie informujemy, że w przesłanej kserokopii dokumentacji MCZ opis badania okulistycznego nie zawiera daty badania ani danych pacjenta, którego badanie dotyczy, zakładając jednak, że badanie dotyczyło pana M. S. zwracamy uwagę, że nie zawiera ono opisu soczewek, a jedynie obraz dna oka i zalecenie diagnostyki w kierunku jaskry - opis powyższy nie jest sprzeczny z wnioskami zawartymi w treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut. Zapisy w zaświadczeniach o zdolności do pracy zawarte w dokumentacji medycznej z [...] S.A. Oddział Zakłady Górnicze «...» nie są zapisami o całkowitym zdrowiu badanego (również w zakresie narządu wzroku), a jedynie zapisem o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku. (...) Również zapisy w dokumentacji medycznej z MCZ L. potwierdzają istnienie zaćmy wrodzonej w latach 2001 i 2003, w latach poprzednich badanie narządu wzroku opierało się na ocenie ostrości wzroku i rozpoznawaniu barw, nie są to metody pozwalające na ocenę zmętnienia soczewek. Dodatkowo pragniemy zwrócić uwagę, że właściwa ocena zmętnienia soczewek może zawierać różnice powodowane np. metodyką badania okulistycznego (zastosowanym lub nie farmakologicznym rozszerzeniem źrenic, dostępnym oprzyrządowaniem itp.)."

Dnia 18 października 2012 r. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny - zlecił organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał kartę oceny narażenia zawodowego skarżącego z okresu jego zatrudnienia w [...] S.A. - Oddział Zakłady Górnicze "..." uwzględniającą pełny wywiad zawodowy z podaniem wszystkich czynników narażenia oraz załączając pełny opis narażenia zawodowego sporządzony przez zakład pracy.

Organ odwoławczy podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy wraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, trzy warunki:

1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3) wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia.

W przypadku skarżącego dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że wykonując swoje obowiązki zawodowe narażony był na promieniowanie podczerwone i nadfioletowe. Zarówno lekarze orzecznicy, a także Państwowa Inspekcja Sanitarna (po postępowaniu uzupełniającym) zgodnie uznali, że skarżący w trakcie wykonywanej pracy związanej ze spawaniem był narażony na promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe, zatem kwestia narażenia zawodowego nie jest sporna. Podkreślić trzeba, że nie była ona także przyczyną negatywnego rozstrzygnięcia.

Natomiast odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdzono, że placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, uzasadniając, iż stwierdzona u skarżącego obustronna zaćma centralna w korze przedniej i w jądrze ma charakter wrodzony, a zatem nie ma związku z wykonywaną pracą. To właśnie fakt, że obraz zdiagnozowanych schorzeń u skarżącego nie odpowiada skutkom pracy w narażeniu na promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe był przyczyną negatywnego rozstrzygnięcia jednostek orzeczniczych - upoważnieni lekarze nie rozpoznali choroby zawodowej.

W opinii D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich, które są "opiniami biegłego" w rozumieniu art. 84 k.p.a. podlegającymi weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. Organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenia wydane w niniejszym postępowaniu zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującego się oraz analizą zgromadzonej dokumentacji, zatem są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśniają wszelkie wątpliwości, spełniają zatem wymagania stawiane opiniom biegłego.

Podkreślono, że w odwołaniu z dnia 20 czerwca 2012 r. skarżący podnosi: "Wydana decyzja jest uogólniająca, a opinie na które się powołuje Państwowy Powiatowy Inspektorat nie wskazują wprost przyczyn powstania zaćmy u skarżącego, bowiem nie ma w niej przede wszystkim badań dotyczących wpływu soli i skutków urazów mechanicznych co jest zasadniczą kwestią w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej."

Wskazano, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wydanym w innej sprawie (sygn. akt IV SA/Wr 227/11): "(...) celem postępowania administracyjnego w sprawie chorób zawodowych jest orzeczenie w formie decyzji administracyjnej o stwierdzeniu choroby zawodowej albo braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, co wynika wprost z § 8 ust. 1 rozporządzenia. Uprawnione jednostki orzecznicze służby zdrowia I i II stopnia wydające orzeczenie w postępowaniu dotyczącym istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie rozstrzygają problemów związanych ze stanem zdrowia osoby badanej i nie wypowiadają się na inne tematy, niż będące celem tego postępowania administracyjnego, w tym także na pytania postawione przez skarżącego w skardze, dotyczące przyczyn stwierdzonych u niego zmian chorobowych." Zatem organy I i II instancji nie są zobowiązane do rozstrzygania kwestii powstania chorób. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wpływu pracy w rejonie soli oraz urazów mechanicznych na powstanie choroby u skarżącego organ odwoławczy stwierdził, że jest on niezasadny. Wyjaśniono, że niniejsze postępowanie administracyjne prowadzone było (zgodnie ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej z dnia 25 sierpnia 2010 r. dokonanym przez lekarza medycyny) w kierunku rozpoznania choroby zawodowej: choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia). Zatem z wymienionej definicji choroby zawodowej wynika wprost, że czynnikiem decydującym o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest narażenie zawodowe na promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe. W niniejszej sprawie po przeprowadzonym dochodzeniu epidemiologicznym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w kierunku zgłoszonej choroby zawodowej z poz. 25.5 i utrwalonym na kartach oceny narażenia zawodowego z dnia 14 września 2010 r. oraz z dnia 2 listopada

2012 r. ustalono, że skarżący wykonywał swoje obowiązki służbowe w narażeniu na promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe (prace spawalnicze). Ponadto stwierdzono, że narażenie w trakcie pracy w rejonie soli inne niż promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe, jak wskazali lekarze orzecznicy w przedmiotowym postępowaniu nie miało znaczenia. Podkreślono, że w kontekście rozpatrywanej jednostki chorobowej narażenie na chlorek sodu pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Także urazy mechaniczne, które są potwierdzone w dokumentacji medycznej i orzeczeniach, nie mogą być utożsamiane z narażeniem na promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe, zatem nie można ich rozpatrywać pod kątem choroby zawodowej z poz. 25.5. W związku z powyższym praca w narażeniu na ww. czynniki nie miała wpływu na podjęte rozstrzygnięcie i nie była rozważana w niniejszym postępowaniu administracyjnym, a ewentualne rozpatrzenie powyższej kwestii winno być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie podejrzenia choroby zawodowej przed organem I instancji.

Nadmieniono, że jednostki diagnostyczno-orzecznicze I i II stopnia w trakcie trwania postępowania wypowiadały się do potencjalnego wpływu soli i skutków urazów mechanicznych na powstanie i rozwój choroby skarżącego, jednak jak wskazano wyżej fakt ten nie miał znaczenia w rozpatrywanej sprawie.

Ponadto zgodnie z wnioskiem strony organ II instancji przesłał pismem z dnia 1 sierpnia 2012 r. do obu jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie przekazaną dodatkową dokumentację medyczną skarżącego. W odpowiedzi na ww. pismo obie te jednostki poinformowały, że nie ma podstaw do zmiany treści wydanych uprzednio w sprawie orzeczeń lekarskich.

Odnosząc się do zarzutu niewykonania badań w kierunku energii promienistej i urazów mechanicznych organ II instancji uznał, że jest on chybiony. Wskazano, że skierowanie z dnia 16 sierpnia 2010 r., na które powołuje się skarżący zostało wystawione przez lekarza rodzinnego, ale nie każdy lekarz jest uprawniony do wiązania objawów chorobowych z ich zawodowym pochodzeniem. W świetle § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych orzeczenie lekarskie wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach tj. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 r. (Dz. U. Nr 110. poz. 736) w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, oraz zatrudniony w jednostce orzeczniczej. Zatem jednostka diagnostyczno-orzecznicza nie jest związana takim skierowaniem, bowiem upoważnieni do orzekania lekarze zatrudnieni w określonych placówkach służby zdrowia decydują o zakresie prowadzonego procesu diagnostycznego.

Ponadto stwierdzono, że wystawione skierowanie nie precyzuje konkretnej jednostki z wykazu chorób zawodowych, pod kątem której miałby być badany skarżący w uprawnionej do tego placówce medycznej. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy zgodnie zatem z potencjalnym narażeniem zawodowym oraz z uprzednio zdiagnozowaną chorobą, dokonał dnia 25 sierpnia 2010 r. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z poz. 25.5 i w tym kierunku wykonał niezbędne badania do wydania orzeczenia lekarskiego.

Odnosząc się do wniosku o uzupełnienie materiału dowodowego skarżącego z 7 stycznia 2013 r., organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony nie może zostać spełnione, bowiem przedmiotem dowodu nie są okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy. Nadmieniono, że wnioski zawarte w ww. piśmie były już uprzednio składane przez skarżącego i tym samym analizowane przez organy administracji podczas wcześniejszych etapów niniejszego postępowania. Ponadto podkreślono, że niniejsze postępowanie prowadzone jest w kierunku choroby zawodowej z poz. 25.5. a organ II instancji wydając decyzję administracyjną związany jest zakresem przedmiotowym postępowania prowadzonego i zakończonego decyzją przed organem I instancji, a ww. wnioski dowodowe niewątpliwie wykraczają poza zakres prowadzonego postępowania administracyjnego, gdyż dotyczą zbadania ewentualnego wpływu NaCl na rozwój zaćmy, które nie mają związku z rozpatrywaną jednostką chorobową. Organ prowadzi postępowanie w przedmiocie zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5). Zatem już sama definicja rozpatrywanej jednostki chorobowej precyzuje jakie czynniki winny być analizowane w przedmiotowym postępowaniu, tj. czynniki fizyczne: promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe. Zatem zadaniem jednostek orzeczniczych była ocena wpływu wskazanych czynników fizycznych na rozwój zaćmy, a tym samym organ tylko w tym zakresie dokonuje ustaleń faktycznych, gdyż tylko te ustalenia mogą mieć ewentualny wpływ na kierunek wydanego rozstrzygnięcia. Ustalenia faktyczne dotyczące innych czynników, których domaga się skarżący wykraczają poza zakres przedmiotowego postępowania i prowadzenie szczegółowego postępowania wyjaśniającego jest bezcelowe, gdyż z wyżej przytoczonych przyczyn nie będzie to miało wpływu na przebieg przedmiotowego postępowania.

Na marginesie dodano, że fakt dopuszczenia skarżącego do wykonywania pracy przez lekarza medycyny pracy nie ma znaczenia w przedmiotowym postępowaniu, gdyż ewentualne kwestie winy pracodawcy i pośrednio lekarza wydającego zgodę na pracę w danych warunkach mimo istnienia przeciwwskazań, wykraczają poza uprawnienia organów administracji. Kwestie te rozstrzygane są przez sądy powszechne.

W związku z powyższym, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny mając na względzie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności orzeczenia lekarskie i przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego, nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji.

Skarżący nie zgodził się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzucił organowi odwoławczemu jednostronną ocenę w prowadzonym postępowaniu poprzez nieuwzględnienie wniosku o "rozszerzenie" pozycji 25 wykazu o podpunkty 4 i 6. W dalszej części skargi skarżący zakwestionował wiedzę specjalistyczną lekarzy orzekających w jego sprawie, zarzucając im zaniedbania i pomyłki. Następnie podniósł zarzut nieudostępnienia wyników badań prowadzonych na terenie zakładu pracy w rejonie soli i jej wpływu na organizm.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Zarzuty skargi uznano za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż stoi ono na straży podmiotowych praw podatnika, zapewniając stronie w procesie stosowania prawa podatkowego pozycję gwarantującą skuteczną obronę jej praw. Zasadność tych zarzutów należy ocenić w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tylko bowiem w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (lit. b), lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c") - sąd uwzględnia skargę.

W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.

Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego aktu prawnego obowiązywały już w chwili wydania decyzji organu odwoławczego i według tych przepisów należy oceniać postępowanie organu. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i zakończonych przed dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Zgodnie z

§ 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W związku z tym skarżący został poddany badaniu w jednostkach medycznych, to jest w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. i w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Ośrodki te nie znalazły podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5).

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania opinii tych jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.

Sąd jednocześnie podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę wskazującą, że postępowanie w omawianej sprawie dotyczyło wyłącznie choroby zawodowej: choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5). Zatem organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie może zmieniać zakresu przedmiotowego sprawy. "Rozszerzenie" postępowania o kolejne jednostki chorobowe może nastąpić jedynie poprzez zgłoszenie podejrzenia wskazywanych jednostek chorobowych do organu I instancji, który przeprowadza odrębne postepowanie administracyjne. Organ II instancji nie może w tym względzie zastąpić organu I instancji, albowiem przedmiotowe postępowanie dotyczyło jedynie jednostki chorobowej z poz. 25.5 wykazu chorób zawodowych.

Orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach prawa. Uprawnieni do orzekania lekarze swoje opinie oparli na całości zebranej dokumentacji medycznej. Obie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. W opinii tych jednostek stwierdzona obustronna zaćma centralna w korze przedniej i w jądrze ma charakter wrodzony, a zatem nie ma związku z wykonywaną pracą. Obraz zdiagnozowanych u skarżącego schorzeń nie odpowiada skutkom pracy w narażeniu na promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe i był przyczyną negatywnego rozstrzygnięcia jednostek orzeczniczych co oznacza, że upoważnieni lekarze nie rozpoznali choroby zawodowej.

Wobec powyższego zatem, nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Zaś fakt, że w latach wcześniejszych lekarze nie rozpoznali zaćmy wrodzonej nie wyklucza takiego rozpoznania w chwili orzekania o chorobie zawodowej.

Skoro przedmiotowe postępowanie prowadzone jest w kierunku choroby zawodowej z poz. 25.5 zatem kwestie zbadania ewentualnego wpływu NaCl na rozwój zaćmy nie mają związku z rozpatrywaną jednostką chorobową i wykraczają poza zakres niniejszego postępowania. Skoro organ prowadzi postępowanie w przedmiocie zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego (poz. 25.5) to sama definicja rozpatrywanej jednostki chorobowej precyzuje jakie czynniki winny być analizowane w prowadzonym postępowaniu: promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.