Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 285/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Alina Dominiak, sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. T. na decyzję [...] Kuratora Oświaty [...] z dnia 23 marca 2005 r., nr [...] w przedmiocie potrzeby indywidualnego nauczania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją orzeczenie z dnia 31 stycznia 2005 r. nr [...], 2. zasądza od [...] Kuratora Oświaty [...] na rzecz adw. G.K. 307,80 zł ( trzysta siedem złotych osiemdziesiąt groszy ) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia 31 stycznia 2005 r. nr [...]Zespól Orzekający działający w Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w K., na podstawie art. 71 b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r., Nr 67, poz. 329 ze zra.) uznał, iż nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania A. T..

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia wskazano, iż dotychczasowe badania przeprowadzone w poradni, zebrana dokumentacja lekarska oraz opinia nauczyciela prowadzącego dają podstawę do stwierdzenia, że aktualny stan zdrowia ucznia pozwala mu uczęszczać do szkoły. Występująca alergia nie jest zaś czynnikiem uniemożliwiającym uczęszczanie do szkoły i wymagającym izolacji od warunków szkolnych.

Od w/w orzeczenia odwołanie wniosła matka A. T.- Z. T., wskazując w uzasadnieniu, iż syn cierpi na alergię oraz niedobór pierwiastków w organizmie; tym samym chłopiec nie może uczęszczać do normalnej szkoły. Nadto, w ocenie odwołującej w pracach Zespołu Orzekającego winien czynnie uczestniczyć lekarz alergolog; samo zaś zasięgnięcie opinii lekarza alergologa nie było wystarczające. W konkluzji odwołania Z. T. wskazała, iż syn powinien mieć opracowany przez szkołę indywidualny tok nauczania, dostosowany do jego stanu zdrowia, a w jego opracowaniu szkole mogą pomóc rodzice dziecka.

Decyzją z dnia 23 marca 2005 r. nr [...]Kurator Oświaty, na podstawie § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 88, poz. 1071 ze zm.) w/w orzeczenie Zespołu Orzekającego przy Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w K. utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu swej decyzji Kurator Oświaty wskazał, iż aktualny stan zdrowia dziecka nie uzasadnia przyznania mu indywidualnego nauczania; z dokumentacji lekarskiej nie wynika bowiem, iż stan zdrowia chłopca znacznie utrudnia lub uniemożliwia mu uczęszczanie do szkoły i kształcenie się razem z pełnosprawnymi rówieśnikami. Również lekarz specjalista alergolog, pod opieką którego znajduje się A.

T. jest zdania, iż należy podjąć próbę włączenia chłopca do klasy szkolnej. Jak podał nadto organ odwoławczy w celu określenia aktualnych potrzeb edukacyjnych dziecka konieczna jest konsultacja logopedyczna, konsultacja psychiatryczna oraz diagnoza psychologiczno — pedagogiczna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Z. T., podtrzymując dotychczasową argumentację odnośnie stanu zdrowia A. T. wskazała, iż: podtrzymuje swój wniosek w przedmiocie przyznania jej synowi indywidualnego toku nauczania. Co więcej, skarżąca podniosła, iż w sprawie wydano orzeczenie odmowne, mimo, iż w pierwszym półroczu roku szkolnego 2004/2005 dziecko korzystało z w/w trybu nauczania. Takie rozstrzygnięcie w jej ocenie dziwi, gdyż stan zdrowia A. T. nie zmienił się w przeciągu roku. Nadto Z. T. stwierdziła, iż Kurator Oświaty wydał swoją decyzję bez podjęcia stosownych czynności wyjaśniających; organ oparł się bowiem wyłącznie na materiałach Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej, bez stosownej konsultacji z rodzicami dziecka oraz zbadania jego aktualnych możliwości edukacyjnych.

W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ podał, iż dokumentacja potrzebna do podjęcia decyzji w przedmiocie indywidualnego nauczania była wyczerpująca. Analizie poddano bowiem zarówno dokumentację lekarską dostarczoną przez stronę, opinie nauczycieli ze Szkoły Podstawowej Nr [...] w K. jak i notatki służbowe dyrektora Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej z rozmów z rodzicami dziecka. W tym też zakresie zarzut dotyczący nie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania określonego rozstrzygnięcia winien być uznany za niezasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. W tej sytuacji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, czyli jej zgodności z prawem, władny jest uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosiła w skardze strona. Taka sytuacja występuje zaś w sprawie niniejszej.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Kuratora Oświaty utrzymująca w mocy orzeczenie odmowne Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w K. w przedmiocie indywidualnego nauczania.

W związku z tym dla oceny prawidłowości w/w rozstrzygnięcia oraz postępowania organów orzekających w sprawie podstawowego znaczenia nabierają przepisy art. 71 b ust. la

ust. 3 ustawy o systemie oświaty oraz przepisy k.p.a. regulujące zarówno obligatoryjne elementy decyzji administracyjnej jak i statuujące obowiązki organu II instancji wypływające z realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Nadto uwzględnieniu winny podlegać postanowienia aktu wykonawczego, wydanego na podstawie delegacji ustawowej wskazanej w art. 71 b ust. 6 w/w ustawy, tj. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania.

Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż w świetle art. 71 b ust. la ustawy o systemie oświaty indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły; z kolei zgodnie z ust. 3 zd. pierwsze przedmiotowego aktu normatywnego opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno - wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno - pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych.

W § 8 ust. 2-3 w/w rozporządzenia prawodawca wskazał zaś jakie elementy winno zawierać orzeczenie odmowne w przedmiocie indywidualnego nauczania. Zgodnie z § 8 ust.

cytowanego wyżej aktu prawnego orzeczenie takie powinno zawierać datę wydania oraz stosowny numer, wskazanie podstawy prawnej, skład zespołu wydającego orzeczenie, dane dotyczące ucznia, stwierdzenie, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania, uzasadnienie, podpis przewodniczącego zespołu oraz pouczenie o przysługującym odwołaniu.

Samo uzasadnienie składać się zaś musi ze wskazania faktów, które zespół uznał za istotne w sprawie oraz przyczyn, z powodu których odmówił orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania.

Wskazać należy, iż w dyspozycji § 8 ust. 2 w/w aktu prawnego określono obligatoryjne części składowe, jakie powinno zawierać orzeczenie odmowne w przedmiocie indywidualnego nauczania. Z uwagi na to, iż do tych części zaliczono między innymi uzasadnienie, stanowić ono winno integralną cześć przedmiotowego orzeczenia. Wobec tego jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. w odniesieniu do elementów składowych decyzji administracyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2000 r., I SA/Kr 856/98, baza Lex 43041).

Mając na uwadze całokształt stanu faktycznego niniejszej sprawy podnieść należy, iż bez wątpienia uzasadnienie orzeczenia organu I instancji regułom nakreślonym przez art. 107 k.p.a. oraz § 8 ust. 2 w/w rozporządzenia nie odpowiada. Organ nie wskazał bowiem w sposób wyczerpujący faktów, które uznano w sprawie za istotne. W sposób lakoniczny podniesiono jedynie okoliczność analizy zebranej dokumentacji lekarskiej oraz badań przeprowadzonych w poradni. W żaden sposób nie odniesiono się do okoliczności podnoszonych przez matkę dziecka.

Konstatacja powyższa jest także uprawniona zwłaszcza z uwagi na okoliczność, iż w stosunku do A. T. orzeczeniem z dnia 25 czerwca 2004 r. rozstrzygnięto o potrzebie indywidualnego nauczania w okresie I półrocza roku szkolnego 2004/2005. Orzekając w tej samej sprawie w dniu 31 stycznia 2005 r. Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno -Pedagogicznej nie znalazł już podstaw do uwzględnienia wniosku złożonego przez matkę dziecka.

Abstrahując od zasadności przyjętego stanowiska, które wobec określonych naruszeń prawa procesowego pozostaje poza rozważaniami sądu administracyjnego stwierdzić należy, iż w świetle kanonów postępowania administracyjnego, które wyrażone zostały chociażby w art. 9 i 11 k.p.a. statuujących zasady udzielania informacji i przekonywania, orzeczenie organu I instancji nie mogło być uznane za prawidłowe. Obowiązkiem bowiem każdego organu orzekającego w toku postępowania administracyjnego jest najstaranniejsze wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 1984 r., SA/Po 1122/83, nie publ.).

Niezależnie od naruszeń prawa procesowego, dokonanych przez organ I instancji wadami dotknięta jest również decyzja organu odwoławczego, którym w przedmiotowej sprawie był Kurator Oświaty. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania każda sprawa administracyjna rozpoznawana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji.

Oznacza to tym samym, iż sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana oraz rozstrzygnięta. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza jedynie stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. W myśl zasady ustrojowej dwuinstancyjności, organ odwoławczy pełni bowiem kompetencje zarówno merytoryczne jaki i, co warte podkreślenia, kontrolne.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż organ odwoławczy wyposażony w określone środki weryfikacji orzeczenia nie poczynił w tej materii żadnych czynności. Orzeczenie z wadliwym w świetle cytowanych przepisów uzasadnieniem zostało bowiem utrzymane w mocy; organ nie odniósł się również do podnoszonych przez skarżącą okoliczności oraz nie wyjaśnił zasadnie podstaw co do proponowanych badań oraz konsultacji lekarskich.

Tym samym stwierdzając wykazane uchybienia, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w K. z dnia 31 stycznia 2005 nr [...].

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na mocy art. 200 w/w aktu prawnego oraz § 1, § 2, § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze rozważania dotyczące prawidłowego uzasadniania wydawanych rozstrzygnięć w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz wypływających z nich zasad postępowania administracyjnego.