Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 766/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 211 par. 3 pkt 2 i 3, art 242 par 1, art 99 par 2
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
article: art 22 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1984 nr 17 poz 76
law: Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie dnia 14 listopada 1975 r.
article: art 174, art 145 par 1 , art 134 par 1, art 176
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Jerzy Sulimierski (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I.P. Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 1182/07 w sprawie ze skargi I.P. Spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 19 listopada 2007r., sygn. akt III SA/Gl 1182/07 oddalił skargę I. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd stwierdził, że w dniu 18 sierpnia 2003 r. w czeskim urzędzie celnym został objęty procedurą tranzytu towar w postaci 24 000 kg cukru, na podstawie deklaracji T1 nr [...]. Według tego dokumentu głownym zobowiązanym była czeska firma – C., odbiorca towaru – I. Spółka z o.o. (zwana dalej również skarżącą), oraz osoba realizująca przewóz – V.P. Towar został zarejestrowany w ewidencji urzędu tranzytowego w Urzędzie Celnym w C.

Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2003 r. skarżąca zwróciła się do organu celnego o zamknięcie procedury tranzytu w związku z dostarczeniem jej przez przewoźnika importowanego towaru w dniu 18 sierpnia 20003 r. We wniosku tym skarżaca poinformowała również, że towar nie został poddany wszystkim formalnością celnym, z przyczyn od niej niezależnych. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego w C. wszczął w sprawie postępowanie administracyjne w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru objętego procedurą tranzytu.

Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. wydaną na podstawie art. 2 § 2, art. 13 § 1, art. 23 § 1, art. 211 § 1, 2, 3, art. 221 § 1, art. 223 § 1, art. 230 § 1, art. 242 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tj. Dz. U. Nr 75, poz. 802 ze zm.), wymierzył dług celny w przywozie w wysokości 45 024,10 zł wraz z odsetkami. Organ stwierdził, że dług celny w przywozie, zgodnie z art. 211 § 1 i 2 k.cel. powstaje w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. Decyzja ta został skierowana do głównego zobowiązanego, przewoźnika oraz odbiorcy towaru. Podstawą uznania dłużnikiem celnym: głównego zobowiązanego na mocy art. 211 § 3 pkt 4 k.cel. - organ wskazał niezrealizowanie przesłanki prawidłowości stosowania procedury tranzytu (art. 98 k.cel.); przewoźnika towaru – również na mocy art. 211 § 3 pkt 4 wobec niezachowania reguł zawartych w art. 101 § 3 k. cel.; odbiorcę towaru (skarżącą) na mocy art. 211 § 3 pkt 2 i 3, zgodnie z którymi za dłużnika celnego uznaje się osoby które uczestniczyły w usunięciu towaru lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, ze towar został usunięty spod dozoru celnego oraz osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, ze towar został usunięty spod dozoru celnego.

Dyrektor Izby Celnej w K., rozpoznając sprawę na skutek odwołania wniesionego przez C. oraz przewoźnika decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. wydaną na podstawie art. 3 lit e), art. 4, art. 38 ust 1, art. 114 ust. 1, art. 115 ust. 1 Załącznika I do konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej z dnia 20 maja 1987 r. (Dz. U. z 1998 r. , nr 46) oraz art. 2 § 2, art. 13 § 1, art. 211 § 1, 2 i 3, art. 221, art. 222 § 1, art. 223 § 1, art. 162 Kodeksu celnego utrzymał zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że główny zobowiązany, zgłaszając towary do procedury tranzytowej jest zobowiązany między innymi do przedstawienia towarów i wymaganych dokumentów w niezmienionym stanie w urzędzie przeznaczenia w wyznaczonym terminie. Procedura ta jest zakończona, a obowiązki głównego zobowiązanego wygasają, gdy towary objęte procedurą oraz towarzyszące dokumenty zostaną przedstawione urzędowi przeznaczenia. Ponadto organ wskazał, że niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego, przewoźnik lub odbiorca towarów, wiedząc że podlegają one procedurze tranzytowej są również zobowiązani do przedstawienia tych towarów w niezmienionym stanie w urzędzie przeznaczenia w wyznaczonym terminie. Wobec niedopełnienia tych obowiązków, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, organ I instancji ustalił krąg dłużników celnych na podstawie art. 211 § 3 Kodeksu celnego.

W skardze na powyższą decyzję I. Sp. z o.o. zarzuciła naruszenie art. 211 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego oraz art. 22 ust. 1 i 2 Załącznika do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę stwierdził, że procedura tranzytu towaru nie została zakończona, gdyż wbrew przepisom Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR sporządzoną w Genewie dnia 14 listopada 1975 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 17, poz. 76) jak i przepisom Kodeksu celnego, towary oraz wymagane dokumenty nie zostały przedstawione przez kierowcę przewoźnika w docelowym urzędzie celnym, lecz zostały usunięte spod dozoru celnego. Odbiorca nie przedstawił również towaru w urzędzie celnym przed zerwaniem zamknięć celnych i jego rozładowaniem. Wobec powyższego, zgodnie z art. 211 § 3 Kodeksu celnego za dłużnika celnego należało uznać również skarżącą. WSA w G. wskazał ponadto na treść art. 115ust. 1 pkt c) załącznika I do konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej zgodnie z którym dłużnikiem celnym jest każda osoba, która nabyła lub posiadała towary i która wiedziała lub powinna była wiedzieć, w chwili nabycia lub otrzymania towarów, że zostały one usunięte spod wspólnej procedury tranzytowej.

Wobec powyższego dłużnikiem celnym może być każda osoba uczestnicząca w obrocie towarem usuniętym spod dozoru celnego. Osoba taka staje się dłużnikiem, gdy zostanie wykazane, że wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego. Odnośnie wykazania należytej staranności przez wskazanie zakresu obowiązków, jakich powinien dokonać posiadacz towarów Sąd I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2002 r., sygn. akt V SA 1533/01. W uzasadnieniu do cytowanego wyroku Sąd wskazał, że należy odróżnić staranność profesjonalisty od staranności jego kontrahenta (detalisty lub konsumenta). Również wyższej staranności wymaga się od kupującego towar w sklepie czy licencjonowanym punkcie sprzedaży, od kupującego towar na giełdzie. Obowiązkiem organu celnego jst wskazanie, na czym w odniesieniu do każdego spośród wielu dłużników polega zaniedbanie in concreto staranności determinowanej okolicznościami konkretnego wypadku, konkretnej transakcji, która spowodowała, że stali się nabywcą lub posiadaczem danego towaru.

Mając na uwadze, że skarżąca profesjonalnie uczestniczyła w obrocie towarowym z zagranicą, Sąd I instancji uznał ze organy prawidłowo przyjęły ustaliły, iż jest ona dłużnikiem celnym.

W skardze kasacyjnej I. Sp. z o.o. zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy - art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.,

2. przepisów prawa materialnego: art. 211 § 3 pkt 2 i 3, art. 242 § 1 w zw. z art. 99 § 2 Kodeksu celnego oraz art. 22 ust. 1 i ust. 2 załącznika I do konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator stwierdził, że w stosunku prawnym tranzytu występuje główny zobowiązany, którym w rozpoznawanej sprawie była czeska firma C. Zgodnie z art. 99 § 3 i art. 100 § 2 Kodeksu celnego na głównym zobowiązanym ciążył obowiązek złożenia zabezpieczenia w celu zagwarantowania pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego i innych należności mogących powstać w związku z przywozem lub wywozem towarów. Zdaniem kasatora skoro organ w zaskarżonej decyzji nie wypowiedział się w kwestii złożenia bądź niezłożenia zabezpieczenia, zostało ono złożone i z tego zabezpieczenia organy powinny wszcząć procedurę prowadząca do pokrycia długu celnego. Takie pokrycie długu celnego jest czynnością techniczną niewymagającą wydawania decyzji administracyjnej.

Kasator podniósł, że Sąd I instancji pomijając fakt złożenia takiego zabezpieczenia naruszył art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., gdyż nie dokonał wszechstronnej kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności.

Odnośne naruszenia przepisów prawa materialnego kasator podniósł, że organy nie ustaliły jakichkolwiek okoliczności wskazujących, że skarżąca wiedziała lub przy należytej staranności mogła się dowiedzieć, że dostarczony towar był usunięty spod dozoru celnego. Organy zatem niezasadnie przyjęły że skarżąca jest dłużnikiem celnym na mocy art. 211 § 3 Kodeksu celnego. O braku możliwości posiadania lub uzyskania przez nabywcę towaru wiedzy o usunięciu spod dozoru celnego towaru przewożonego na podstawie procedury tranzytu wynika wprost z przepisów tę procedurę regulujących. Art. 22 ust. 1 i 2 załacznika I o wspólnej procedurze tranzytowej stanowi, że nabywca towaru nie dysponuje dokumentami tranzytowymi, w szczególności notą tranzytową T1. Nabywca otrzymując towar ze zdjętymi zamknięciami celnymi nie posiada wiedzy, kto dokonał zdjęcia zamknięć celnych – czy dokonały tego organy celne, czy inna osoba. Zdaniem kasatora nie można od nabywcy wymagać, aby otrzymawszy towar w stanie wskazującym na prawidłowe zakończenie procedury tranzytu, prowadził dochodzenie w celu ustalenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń.

Sąd wskazując, że I. Sp. z o.o. profesjonalnie uczestniczyła w obrocie towarowym z zagranicą, nie wskazał w jaki sposób okoliczność ta dowodzi, że wiedziała ona lub przy zachowaniu należytej staranności powinna była wiedzieć o tym, iż towar nie został usunięty spod dozoru celnego. W ocenie kasatora zgodnie z art. 211 § 3 Kodeksu celnego odpowiedzialność za dług celny osób w tym przepisie wskazanym jest instytucja wyjątkową. Oznacza to, że przyjęcie takiej odpowiedzialności nie może być domniemane, ale musi być przez organ szczegółowo uzasadnione. Zdaniem kasatora zarówno w decyzjach organów jak i w zaskarżonym wyroku WSA w G. nie zostały wykazane żadne konkretne okoliczności uzasadniające przypisanie mu wiedzy o usunięciu towaru spod dozoru celnego, nie został określony zakres powinności skarżącej jako uczestnika tranzytu, nie zostało wskazane na czym zaniedbanie przez skarżącą staranności w tym zakresie polegało.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do faktu złożenia przez głównego zobowiązanego zabezpieczenia o jakim mowa w art. 99 § 2 Kodeksu celnego, organ stwierdził, że kwestia ta w rozpoznawanej sprawie nie miała wpływu na ustalenie prawidłowego kręgu dłużników.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

1. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W nawiązaniu do zarzutów skargi kasacyjnej wyjaśnienia wymaga, że treść art. 176 p.p.s.a. w brzmieniu, iż skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie - w zestawieniu z art. 183 § 1 tej ustawy - oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od konkretnie oznaczonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego "w granicach skargi kasacyjnej" (poza przypadkiem nieważności postępowania) i z zastrzeżeniem możliwości przytaczania przez strony jedynie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych.

2. Skarżący, wbrew regulacjom określonym w cyt. powyżej przepisach p.p.s.a., nie wskazując podstaw kasacji z art. 174 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., zarzuty wniesionej kasacji powiązał wyłącznie z treścią przepisów art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a w zw. z art. 211 § 3 pkt 2 i pkt 3, art. 242 § 1 oraz art. 99 § 2 Kodeksu celnego i art. 22 ust. 1 i 2 Załącznika do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej sporządzonej w Interlaken w dniu 20 maja 1987 r. (zał. Do Dz. U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290) – co oznacza, że skargę kasacyjną w istocie oparł na naruszeniu prawa materialnego przez organ administracji publicznej, nie zaś przez sąd administracyjny w ramach kontroli stosowania norm prawa materialnego przez ten organ. Wskazanie naruszenia przepisów przez sąd administracyjny I instancji art.134 § 1 p.p.s.a. nie zwalnia autora kasacji od powołania konkretnego przepisu naruszonego przez sąd w normatywnym kontekście art. 145 p.p.s.a.

3. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a nie na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji określonego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Tymczasem autor skargi kasacyjnej nie podnosząc na podstawie art. 174 pkt 2. zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej bezzasadnie kwestionuje pominięcie okoliczności faktycznych w zakresie usunięcia towaru spod dozoru celnego, a w szczególności, brak ustalenia przez organy celne obu instancji okoliczności wskazujących na to, że skarżący (jako odbiorca towaru) wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, iż dostarczony przez przewoźnika towar był usunięty spod dozoru celnego. Odmienna ocena dowodów i wyprowadzenie na jej podstawie własnych wniosków w co do stanu faktycznego sprawy w skardze kasacyjnej, bez wskazania przepisów postępowania, których naruszenie stanowi uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 i 176 p.p.s.a. (wyrok NSA z 31 marca 2004 r. (OSK 59/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz.10). Innymi słowy, nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu prawa materialnego (w szczególności jego niewłaściwego zastosowania), gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania, jakie normy postępowania naruszył sąd pierwszej instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonych decyzji.

4. Niezależnie od błędnie sformułowanych zarzutów kasacji podnoszonych w zakresie "stosowania prawa", a nie zaś w procesie sądowej kontroli stosowania prawa, należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 211 § 3 pkt 2 i 3, art. 242 § 1 i art. 99 § 2 Kodeksu celnego, przyjmując w świetle ustalonego przez organy celne stanu faktycznego, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za dług celny. W tym zakresie należało podzielić motywy Sądu, skoro nie ulega wątpliwościom, że procedura tranzytu nie została zakończona i doszło do przejęcia towaru przez odbiorcę, który również nie przedstawił towaru w urzędzie celnym przed zerwaniem zamknięć celnych i jego rozładowaniem, a to – w okolicznościach sprawy - skutkuje odpowiedzialnością skarżącej, jako dłużnika objętego przepisem art. 211 § 3 Kodeksu celnego również w podnoszonym aspekcie przepisów art. 22 ust. 1 i 2 Załącznika do Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) , sporządzonej w Genewie dnia 14 listopada 1975 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 17, poz. 76).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.