Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1362/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22  ust. 5  pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Aleksandra Galla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. K. na zarządzenie Wójta Gminy z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm. – dalej "u.s.g.") w zw. z art. 22 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm. – dalej "u.o.z."), Wójt Gminy przyjął Gminną Ewidencję Zabytków Gminy [...] (GEZ). Wykaz obiektów ujętych w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy [...] zawarty został w załączniku nr 1 do powyższego zarządzenia.

Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. R. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższe zarządzenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarzucił mu naruszenie:

art. 22 ust. 4 i 5 pkt 2 i 3 (w skardze błędnie "art. 22 ust. 4 i 5 ust. 2 i 3") ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków poprzez bezpodstawne ujęcie w załączniku do Zarządzenia obiektu cmentarza żydowskiego (przy os. [...], miejscowość: [...], l.p.8, karta 15, czas powstania: XIX w. poł., forma ochrony: WEZ, uwagi z terenu:-), podczas gdy obiekt ten nie spełnia kryteriów zabytku w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków, bowiem jego zachowanie nie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową,

art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej "k.p.a.") poprzez nieuprawnione zastosowanie domniemania faktycznego polegającego na uznaniu, że cmentarz żydowski mieścił się na działce skarżącego, podczas gdy żadne z dokumentów, którymi dysponował organ nie pozwalają na wskazanie jego lokalizacji, wiadomo jedynie, że mieścił w niesprecyzowanym miejscu w gminie [...], zatem brak było podstaw do uznania go za zabytek i ujęcia w Gminnej Ewidencji Zabytków.

Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do przedłożenia akt postępowania toczącego się z wniosku R. K. o ustalenie warunków zabudowy, nr sprawy: [...] oraz dokumentów będących podstawą do wydania przez organ Zarządzenia [...], na które powołuje się organ w piśmie z dnia [...].09.2018 r. załączonym do skargi. Wniósł o stwierdzenie nieważności zarządzenia w zaskarżonej części, względnie o uznanie go za niezgodne z prawem, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że ma interes prawny we wniesieniu skargi, albowiem podejmuje on starania o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji mieszczącej się na działce nr [...], (która to działkę organ przyjął do Gminnej Ewidencji Zabytków) i dotychczas [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków Delegatura we [...] odmawiał uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy właśnie ze względu na ujęcie działki skarżącego w Gminnej Ewidencji Zabytków. Zauważył, że wytyczenie działki przez geodetę ma charakter czysto techniczny i umowny, z tego względu ograniczanie wydania decyzji o warunkach zabudowy ze względu na wzmianki o dawnym cmentarzu żydowskim w niedającej się ustalić lokalizacji na całej działce inwestora, prowadzi ad abstractum do ograniczania inwestowania np. również na działkach o powierzchni kilkudziesięciu ha. Brak ustalenia lokalizacji cmentarza uniemożliwia również skarżącemu ewentualny podział działki.

Skarżący wskazał na treść art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków. W jego ocenie do ewidencji zatem powinny zostać wpisane jedynie te obiekty, które ze względu na posiadane wartości historyczne, naukowe lub artystyczne zasługują na zachowanie. Posiadanie powyższych walorów nie może być z góry zakładane, lecz powinno być poprzedzone ekspertyzą. Przeprowadzone przez organ postępowanie nie doprowadziło do ustalenia, w którym miejscu mieścił się cmentarz żydowski oraz czy jego zakres w ogóle obejmował, chociażby w części, działkę skarżącego. Na powierzchni działki, należącej do skarżącego nie istnieją żadne ślady, które wskazywałyby na istnienie na tym obszarze dawnej nekropolii. Cmentarz ten, jak wskazywał w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy Wojewódzki Konserwator Zabytków, nie jest oznaczony w terenie, na jego terenie nie zachowały się nagrobki, ogrodzenie lub brama. Również skarżący, którego rodzina od kilkudziesięciu lat jest właścicielem tej nieruchomości nigdy nie znalazł śladów świadczących o usytuowaniu na niej kirkutu. Z tego względu zastosowanie przez Organ nieuprawnionego domniemania faktycznego polegającego na przyjęciu, że na działce skarżącego znajdują się pozostałości cmentarza żydowskiego, nie miało żadnych podstaw. Organ w żaden sposób nie zweryfikował informacji zawartej na karcie zabytku, nie dokonał przede wszystkim oceny czy w świetle ustawy o ochronie zabytków obiekt ten spełnia definicję zabytku. Skarżący wskazał, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ma za zadanie zapewnienie zabytkom ujętym w GEZ odpowiedniej do ich właściwości, jak i walorów ochrony. Na podstawie dokumentów, jakimi dysponuje organ, w żaden sposób nie można ustalić, w którym miejscu na działce znajduje się rzekomy cmentarz, zaś odmówienie zgody na inwestycje na całej działce, która ma obszar 2,6 ha nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia i prowadzi do ograniczenia praw właścicielskich skarżącego. Ochrona bowiem nie może przybierać charakteru abstrakcyjnego, musi dotyczyć konkretnego zabytku i konkretnego obszaru. Ujęcie przez organ niezlokalizowanego obiektu w GEZ de facto nie zapewnia mu żadnej ochrony natomiast w sposób nieuprawniony wpływ na uprawnienia właścicielskie skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w dniu [...].02.2015r. zarządzeniem nr [...] Wójt Gminy na podstawie art. 22 ust. 4 u.o.z. z dniem [...].02.2015r. wprowadził gminną ewidencję zabytków Gminy [...] zaopiniowaną wcześniej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków składającą się z ponumerowanych 4 segregatorów, w tym wykazu 134 kart zabytków. Następnie w dniu [...].02.2015r. Rada Gminy [...] uchwałą nr [...] przyjęła "Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy [...] na lata 2015-2018". W dalszej kolejności zarządzeniem nr [...] z dnia [...].03.2015 r. Wójt Gminy na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 oraz art. 30 ust. 1 u.s.g. oraz art. 22 ust. 4 i 5 u.o.z. z dniem [...].02.2015r. realizując ww. uchwałę przyjął gminną ewidencję zabytków Gminy [...]. Dnia [...].05.2015 r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie dziewięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...]. Postępowanie o ustalenie warunków zabudowy prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W sytuacji, gdy na terenie działki znajduje się obiekt ujęty w gminnej ewidencji zabytków, zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym decyzję wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. W toku postępowania organ kilkukrotnie wystąpił z wnioskiem do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o uzgodnienie przedmiotowej inwestycji, który odmówił uzgodnienia. W obecnej chwili na wniosek skarżącego z dnia [...].08.2018 r. postępowanie zostało zawieszone.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że na przedmiotowej działce nr [...] znajduje się cmentarz żydowski stanowiący obiekt zabytkowy, ujęty w wojewódzkiej oraz gminnej ewidencji zabytków, objęty ochroną konserwatorską na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f u.o.z. GEZ prowadzona jest przez wójta w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Zbiór kart musi być zgodny z załącznikiem rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 r. nr 113 poz. 661 – dalej "rozporządzenie z 26 maja 2011 r.") określający wzór karty adresowej zabytku nieruchomego oraz zgodny z wymogami Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wykaz obiektów figurujący w GEZ zgodny jest z wykazem obiektów w WEZ, co niezbędne jest dla uzyskania pozytywnej opinii przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków. Wskazując na § 15 rozporządzenia z 26 maja 2011 r. stwierdził, że włączenie zabytku wskazanego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako ujętego w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków jest powinnością organu i jest czynnością materialno-techniczną, a zatem nie było potrzeby podejmowania kroków zmierzających do ustalenia wartości historycznej i architektonicznej spornej lokalizacji cmentarza żydowskiego, ani zasięgania opinii biegłego z dziedziny historii sztuki. Zgodnie z wykazem nieruchomych zabytków architektury i budownictwa wpisanych do rejestru zabytków oraz ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków zlokalizowanych na obszarze gminy [...] przedmiotowy cmentarz żydowski znajduje się w/w ewidencji pod poz. 15 oraz posiada kartę cmentarza założoną w listopadzie 1995 r.

Za nietrafny uznał organ zarzut naruszenia art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego. Gminna Ewidencja Zabytków prowadzona w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu Gminy [...] została przyjęta w drodze zarządzenia, a przed jej przyjęciem, choć skarżący miał możliwość zapoznania się z opracowaną ewidencją, to nie wniósł do niej uwag.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu odbywa się na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Działanie Wójta w formie prawnej zarządzenia, którego treścią jest określenie zabytków znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Wskazać należy, że zgodnie z treścią powołanego przepisu warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, jest wykazanie przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego przez taki akt. Nie wzbudziło wątpliwości organu ani Sądu orzekającego, że interes prawny skarżącego został naruszony w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. co dało mu legitymację do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której znajduje się ujęty w kwestionowanej w tym zakresie gminnej ewidencji zabytków cmentarz żydowski, a ujęcie obiektu w ewidencji, jako zabytku nieruchomego niewątpliwie ma wpływ na ograniczenie sfery uprawnień właścicielskich, z uwagi na szczególną ochronę zabytków, przewidzianą w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (publ. jak wcześniej wskazano).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wpisania cmentarza żydowskiego, zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...], do gminnej ewidencji zbytków oraz tego, czy organ ze swej strony podjął wszelkie wymagane prawem czynności uzasadniające takie działanie.

Zabytkiem w rozumieniu u.o.z. jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 u.o.z.). Zabytkiem nieruchomym jest z kolei nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1 (art. 3 pkt 2 u.o.z.).

Zgodnie z art. 22 ust. 4 u.o.z. wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W świetle ust. 5 tego artykułu, w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte zabytki nieruchome wpisane do rejestru (pkt 1), inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków (pkt 2), inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (pkt 3). Jak wynika z całego art. 22 u.o.z. gminna ewidencja zabytków dopełnia na najniższym poziomie cały system ewidencji zabytków, począwszy od krajowej ewidencji, prowadzonej przez Generalnego Konserwatora Zabytków i stanowiącej zbiór kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się w wojewódzkich ewidencjach zabytków (ust. 1), poprzez wojewódzką ewidencję zabytków, będącą zbiorem kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa (ust. 2), aż po gminną ewidencję zabytków, w której ujmowane są m.in. zabytki ujęte w ewidencji wojewódzkiej (ust. 4).

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego zarządzenia był art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z., zgodnie z którym w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte inne (niż zabytki nieruchome wpisane do rejestru – przyp. Sądu) zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Sposób redakcji komentowanego przepisu wskazuje, że ustawodawca nie pozostawił organowi gminy żadnej swobody - podobnie jak w przypadku ujęcia w ewidencji gminnej zabytku wpisanego do rejestru (art. 22 ust. 5 pkt 1 u.o.z.) - co do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków zabytku wpisanego do ewidencji wojewódzkiej. Działanie organu gminy jest w tej sytuacji wymagane przepisem art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. - organ gminy nie może nie wpisać do ewidencji gminnej zabytku, który jest wpisany do ewidencji wojewódzkiej. Powyższe potwierdza nadto treść aktu wykonawczego, regulującego kwestie techniczne wpisu zabytku do ewidencji, czyli rozporządzenie z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (publ. jak wcześniej wskazano). Jak wynika z § 15 rozporządzenia, o włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Przepis ten nie pozostawia wątpliwości co do automatycznego obowiązku organu gminy ujęcia w ewidencji gminnej zabytku ujętego w ewidencji wojewódzkiej. Automatyzm ten ma swoje racjonalne uzasadnienie, zapewnia bowiem spójność zapisów w obydwu ewidencjach.

Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy stwierdzić należy, że niewątpliwe i potwierdzone zgromadzonym materiałem dowodowym jest stwierdzenie, iż obiekt w postaci cmentarza żydowskiego znajdujący się na terenie nieruchomości skarżącego, w momencie założenia przez Wójta Gminy kwestionowanej gminnej ewidencji zabytków, był wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Jak wynika z akt sprawy wojewódzki konserwator zabytków zaopiniował pozytywnie przedstawiony przez gminę Gminny Program Opieki Nad Zabytkami na lata 2014-2015 Gminy [...] (k.24 akt adm.) oraz na lata 2015-2018 (k. 27 akt adm.) wraz z kartami opracowanej Gminnej Ewidencji Zabytków. Uchwałą z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Gmina [...] przyjęła Gminny Program Opieki Nad Zabytkami Gminy [...] na lata 2015-2018, zaś realizacją tej uchwały stanowiło przyjęcie gminnej ewidencji zabytków Gminy [...] w drodze zaskarżonego zarządzenia. Ujęcie przedmiotowego cmentarza w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków zostało także potwierdzone w załączniku do pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2018 r., zawierającego wykaz zabytków znajdujących się na terenie gminy [...] (k. 42 i nast. akt adm.). Ujęcie przedmiotowego cmentarza w wojewódzkiej ewidencji zabytków, co zweryfikowane zostało przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, obligowało Wójta Gminy do ujęcia tego obiektu w GEZ.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie było w okolicznościach rozpoznawanej sprawy podejmowania przez Wójta Gminy kroków zmierzających do ustalenia wartości historycznej i architektonicznej spornego budynku. Takie działania wymagane są od organu w sytuacji, gdy obiekt ujęty zostaje w GEZ na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z., zgodnie z którym w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Stanowisko skarżącego wraz z powołanym w skardze orzecznictwem znajduje słuszność w odniesieniu do postępowania prowadzonego na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z., nie zaś – jak w niniejszej sprawie – art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. W art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. ustawodawca jasno wskazał na "inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków", a więc obowiązkiem organu gminy jest jedynie zbadanie dany obiekt występuje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, co przy odpowiedzi twierdzącej obliguje go do ujęcia tego obiektu w ewidencji gminnej.

W rozpoznawanej sprawie ujęcie cmentarza żydowskiego znajdującego się na terenie nieruchomości skarżącego w gminnej ewidencji zabytków było następstwem jego wcześniejszego wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Organ ze swej strony podjął wszelkie wymagane prawem czynności, do których był zobligowany wobec niebudzącego wątpliwości przepisu ustawy.

Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 22 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 i 3 u.o.z. okazały się zatem chybione, przy czym do naruszenia pkt 3 komentowanego przepisu nie doszło z tej oczywistej przyczyny, że nie miał on zastosowania w sprawie. Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 3 pkt 2 u.o.z., gdyż w ramach sprawy ze skargi na zarządzenie w sprawie przyjęcia do gminnej ewidencji danej nieruchomości nie można kwestionować jej zabytkowego charakteru tj. oceny czy dany obiekt odpowiada definicji zabytku nieruchomego z art. 3 pkt 2 u.o.z. Ustalenie okoliczności wskazanych w art. 3 pkt 2 u.o.z. wymaga przeprowadzenia specjalistycznych ustaleń i ocen. Wymagań takich nie stawia jednak art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy. Przepis ten posługuje się już terminem zabytku, określając jednocześnie powinność wyznaczenia zabytku przez właściwy organ po uprzednim wskazaniu go przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zatem, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ nie przeprowadza w tym postępowaniu analizy stanu historycznego ani jakichkolwiek badań archeologiczno-architektonicznych. Podnoszone przez skarżącego okoliczności faktyczne uzasadniające twierdzenie o utracie przez przedmiotowy cmentarz cech zabytku mogą mieć ewentualne znaczenie w postępowaniu z wniosku o wykreślenie tego obiektu z wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Podkreślić ubocznie wypada, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt f u.o.z. cmentarze podlegają ochronie bez względu na stan zachowania. Nie można podzielić argumentacji uzależniającej objęcie ochroną konserwatorską spornego obszaru od występowania obiektów materialnych w postaci nagrobków, ogrodzeń, czy bramy, pomijając ustalenia historyczne i występowanie szczątków ludzkich. Argumentacja ta jest nie do pogodzenia z aksjologią ochrony zabytków – w jej świetle degradacja materialnych elementów cmentarza żydowskiego pozbawiałaby potrzeby ochrony miejsca stanowiącego istotną pamiątkę historii gminy (patrz w analogicznej sprawie: wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 869/18 – nieprawomocny, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie zasłużył na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 (nieistotne w sprawie – przyp. Sądu). W niniejszej sprawie postępowanie organu sprowadzone zostało jedynie do ustalenia, jakie zabytki nieruchome na terenie Gminy [...] znajdują się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, co następczo zobligowało organ do ujęcia tych zabytków w gminnej ewidencji zabytków. Organ nie ustalał zatem lokalizacji przedmiotowego cmentarza lub zasadności jego kwalifikacji jako zabytek. Zresztą wbrew twierdzeniom skarżącego z zawarta w aktach administracyjnych sprawy karta adresowa zabytku nieruchomego – cmentarza żydowskiego, zawiera mapę z zaznaczonym stanowiskiem archeologicznym. Nadto wskazać należy, że w wyroku z 8 maja 2018 r. o sygn. akt II OSK 1926/17 (dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że postępowanie w sprawie włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji nie jest postępowaniem uregulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym uwagi te w pełni odnoszą się do czynności podejmowanych w związku z ujęciem zabytku w gminnej ewidencji z racji na analogiczność tych procedur. Wynika to z faktu, że ujęcie zabytku w ewidencji nie jest nawet traktowane przez ustawodawcę jako forma ochrony zabytków (nie mieści się w katalogu tych form zawartych w art. 7 u.o.z.) i w istocie stanowi swoisty środek wstępnej ochrony zabytków, choć wiążący się już z pewnymi ograniczeniami w korzystaniu z obiektu czy przedmiotu ujętego w ewidencji. W nawiązaniu do postawionego zarzutu naruszenia art. 81 k.p.a. wypada też stwierdzić, że – jak wynika z akt sprawy - przed przyjęciem w drodze zarządzenia gminnej ewidencji zabytków dla Gminy [...] osoby zainteresowane miały możliwość zapoznania się z nią. Ogłoszenie Wójta Gminy w sprawie gminnej ewidencji zabytków zostało zamieszczone na stronie internetowej gminy [...] (k. 30 akt adm.), w aktach sprawy znajduje się także pismo Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2014 r., w którym organ informuje o możliwości zapoznania się z opracowaną gminną ewidencją zabytków (k. 28 akt adm.). Z akt sprawy nie wynika, by skarżący zgłaszał w tym przedmiocie jakiekolwiek uwagi.

Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o jej oddaleniu.