Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 633/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3 a)
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 6 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi W. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 06 lipca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu B. S. – K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] ([...] i [...] ) złotych, w tym [...] ([...] i [...]) złotych tytułem podatku od towarów i usług,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 stycznia 2010 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu na podstawie art. 83 ust. l pkt 3, art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), odmówił W. N. umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika tj.:

1) na ubezpieczenie społeczne w zakresie:

1. składek za okres 11/2004-02/2008 w kwocie [...]zł

2. odsetek od w/wym. należności w kwocie [...]zł

3. kosztów upomnienia w kwocie [...]zł

2) na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie:

4. składek za okres 07/2004, 11/2004-01/2006, 05/2006-02/2008 w kwocie [...]zł

5. odsetek od w/wym. należności w kwocie [...]zł

6. kosztów upomnienia w kwocie [...]zł

3) na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w zakresie:

- składek za okres 12/2004-01/2005, 03/2005-02/2008 w kwocie [...]zł

1. odsetek od w/wym. należności w kwocie [...]zł

2. kosztów upomnienia w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 25 marca 2008r. W. N. wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzuty do tytułów wykonawczych z dnia 27.02.2008r. o nr [...] - [...] i o umorzenie należności z tytułu składek objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. W dniu 19 czerwca 2008r. zobowiązany rozszerzył żądanie, wnosząc o umorzenie w całości lub części zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił wysokość zadłużenia zobowiązanego z tytułu nieuregulowanych składek w części dotyczącej składek finansowanych przez płatnika na dzień złożenia wniosku, tj. 25.03.2008r. (jak w sentencji decyzji). Wniosek o umorzenie należności w zakresie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek został rozpatrzony decyzją nr [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących dowodach: skierowaniu do szpitala z dnia 19.12.2007r., recepcie z dnia 20.12.2007r. i opinii lekarza specjalisty z dnia 18.04.2008r., zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 12.07.2004r., zaświadczeniu o numerze REGON z dnia 13.07.2004r., piśmie ZUS z dnia 22.10.2009r., piśmie Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 22.10.2009r., zeznaniu podatkowym PIT-36 i PIT/B za 2008r. Organ wziął również pod uwagę oświadczenia strony zawarte w kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia 19 czerwca 2008r. oraz dnia 10 grudnia 2009r. a także dowody przeprowadzone na podstawie akt płatnika w zakresie postępowania egzekucyjnego i sytuacji majątkowej. Natomiast nie zostały uznane jako dowód w sprawie kserokopie dokumentów, których zgodność z oryginałem nie została poświadczona urzędowo, a mianowicie: kserokopie wpłat tytułem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP za okres 03-05/2005, 11/2005, 02-03/2006, 05/2006, 07-08/2006, 10/2007 - 02/2008 i kserokopia zeznania podatkowego PIT 36 i PIT/B za 2007r.

Następnie Zakład wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności (z zastrzeżeniem ust. 3a), która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3. W niniejszej sprawie Zakład nie stwierdził żadnego z tych przypadków, wskazując że z przyczyn oczywistych nie można odnieść się do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1 ("dłużnik zmarł..."), pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne) oraz pkt 4a powołanej ustawy. Ponadto nie stwierdzono przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy, ponieważ zobowiązany nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości, co zostało potwierdzone pismem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 22.10.2009 r. W odniesieniu do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o s.u.s. wskazano, iż w stosunku do zadłużenia z tytułu składek jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu i żaden z uprawnionych organów do chwili wydania niniejszej decyzji nie orzekł o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w związku z brakiem składników majątkowych należących do zobowiązanego. W tym stanie rzeczy nie można wykazać również, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy). Nie nastąpiło również zaprzestanie prowadzenia działalności, wobec czego brak przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o s.u.s.

Ponadto Zakład wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być przez Zakład w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w art. 28 ust. 3a określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach określonych w tym przepisie.

W okolicznościach niniejszej sprawy organ stwierdził brak podstaw do umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej.

Wskazał, że z wyjaśnień zobowiązanego wynika, iż jest osobą urodzoną w 1951r., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Według oświadczenia z dnia 10.12.2009r. jest kawalerem, posiada troje dzieci (dwoje samodzielnych i jedno w wieku 17 lat uczące się). Zobowiązany oświadczył, iż na dwoje dzieci płaci alimenty w kwocie po [...] zł na każde dziecko. W kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia 19.06.2008r. oświadczył, iż jest żonaty, jednakże nie prowadzi z żoną – U. N. wspólnego gospodarstwa domowego, jak również oświadczył, iż posiada dwoje dzieci w wieku 18 i 16 lat. Zakład poddał w wątpliwość powyższe informacje i nie dał wiary oświadczeniom strony dotyczącym sytuacji rodzinnej zobowiązanego. Zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą w zakresie doradztwa gospodarczego i usług administracyjnych, z której według oświadczenia uzyskuje dochód w wysokości [...]zł brutto miesięcznie. Według PIT-36 w 2008r. przedmiotowa działalność przyniosła stratę w wysokości [...]zł. Dłużnik nie posiada innych zobowiązań publiczno i cywilnoprawnych, natomiast opłaca bieżące alimenty w kwocie po [...]zł na dwoje dzieci. Średnie miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wg oświadczenia wynoszą: gaz ok. [...]zł, telefon ok. [...]zł i opał ok. [...]zł - razem ok. [...]zł. Majątek ruchomy zobowiązanego stanowi standardowy sprzęt RTV i AGD o niskiej wartości oraz komputer przenośny o wartości ok. [...]zł. Według oświadczenia zobowiązany wraz z siostrą B. P. są współwłaścicielami nieruchomości położonej w R., tj. domu o powierzchni ok. 90m2 i działki o powierzchni ok. 3340m2. Zakład ustalił, iż W. N. jest właścicielem 1/2 części nieruchomości położonej w R., oznaczonej Kw nr [...], na której zabezpieczono należności Zakładu za okres 07/2004-03/2007 w kwocie [...]zł oraz właścicielem nieruchomości położonej w R., oznaczonej Kw nr [...], na której również zabezpieczono należności Zakładu za okres 04/2007-02/2008 w kwocie [...]zł.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Zakład stwierdził, że nie neguje faktu, iż aktualna sytuacja materialna zobowiązanego jest trudna, jednakże biorąc pod uwagę okoliczność, iż strona nie udokumentowała wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, pozwalających na wnikliwą i pełną ocenę sytuacji materialnej, jak również nie przedstawiła dokumentów świadczących o trudnościach w regulowaniu bieżących płatności, nie przedłożyła także zaświadczeń o korzystaniu z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej lub instytucji o podobnym charakterze, mogących formalnie potwierdzić trudną sytuację materialną zobowiązanego organ uznał, iż nie wykazano w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienia przesłanek określonych w § 1 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia (opłacenie należności z tytułu pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych). Organ uznał przy tym, że możliwe jest uregulowanie przedmiotowych zaległości, chociażby w dłuższym okresie czasu, w formie ratalnej spłaty zaległości.

Zakład stwierdził, że nie wykazano również zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia, ponieważ zobowiązany nie udokumentował, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia nadzwyczajnego powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Zobowiązany nie wykazał również istnienia przesłanki sformułowanej w § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia, gdyż wśród przedłożonych dokumentów brak jest stosownej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, iż jest osobą przewlekle chorą, bądź sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Wprawdzie zobowiązany udokumentował, iż choruje na zaćmę obu oczu i przedłożył skierowanie do szpitala na operację zaćmy, jednakże owa dokumentacja nie wyklucza możliwości świadczenia pracy i nie wskazuje na przeszkody utrudniające uzyskiwanie dochodu, szczególnie wobec okoliczności, iż zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 25 marca 2008 r., zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 kpa.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, ponieważ nie jest prawomocna decyzja ZUS w Poznaniu nr [...] z 29.01.2010r., a ponadto zaskarżona decyzja nie wskazuje w postawie prawnej przepisów kpa. Skarżący zakwestionował nadto przyjętą przez organ kwotę zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za okres od 07/2004 do 02/2008 w łącznej kwocie [...]zł, podnosząc że dokonywał wpłat w w/w okresie, które nie zostały uwzględnione w zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia 6 lipca 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując poczynione w niej ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną.

Dodatkowo wskazano, że w toku postępowania na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany złożył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] dotyczącą dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z dnia 24 lutego 2010 r. oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14.02.2007r., jednakże fakty w nich zawarte nie mają wpływu na decyzję dotyczącą umorzenia należności. Nadto w toku postępowania strona złożyła oświadczenie z dnia 02.06.2010r. oraz kserokopie wpłat tytułem składek na ubezpieczenie społeczne za okres 07/2004-08/2004, ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc 08/2004 oraz FPiFGŚP za okres 07/2004-08/2004, jednakże dowodem w postępowaniu administracyjnym nie mogą być kserokopie dokumentów, których zgodność z oryginałem nie została poświadczona urzędowo, dlatego też powyżej wskazane kserokopie dokumentów nie zostały uznane jako dowód. Ponadto, ustosunkowując się do zarzutów strony, organ wyjaśnił, że przedmiot rozstrzygnięcia decyzji nr [...] dotyczy zadłużenia z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek, a jej prawomocność nie miała nie miała wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nr [...] z dnia 29 stycznia 2010r., która dotyczy należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika. W sprawie zakwestionowanej przez dłużnika wielkości zadłużenia organ wskazał, iż wykazana w decyzji wysokość zadłużenia uwzględnia kwoty wpłat błędnie oznaczone przez płatnika, dokonane do dnia wpływu wniosku o umorzenie, natomiast nie uwzględnia wpłat dokonanych po tym dniu, bowiem przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu nieuregulowanych składek brane jest pod uwagę zadłużenie strony na dzień wpływu wniosku. Nadto Zakład wskazał, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 pkt. 3 ustawy o s.u.s., a zatem zarzut strony dotyczący niewskazania w uzasadnieniu prawnym decyzji przepisów kpa jest niezasadny.

W skardze na powyższą decyzję W. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 29 stycznia 2010 r., zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 kpa oraz art. 10 kpa.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ w ogóle nie odniósł się do wniosku strony z dnia 17 czerwca 2010 r. o sprostowanie i uzupełnienie akt postępowania o załączone do tego wniosku dokumenty. Podał przy tym, że stawił się osobiście w ZUS w dniu 2 czerwca 2010 r. oraz ponownie w dniu 17 czerwca 2010 r. celem złożenia oświadczenia oraz załączonych do wniosku dokumentów, lecz pracownik ZUS odmówił mu sporządzenia uwiarygodnionych kopii powodu awarii kserokopiarki. Ponadto zarzucił, że w obu decyzjach nie wzięto pod uwagę decyzji ZUS z dnia 23 września 2005 r. o niepodleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu chorobowemu oraz ubezpieczeniom społecznym od 31 lipca 2004 r. do dnia wydania decyzji. Wskazał również na kolejną decyzję ZUS z dnia 17 czerwca 2010 r. w sprawie niepodlegania przez skarżącego ubezpieczeniu chorobowemu i ubezpieczeniom społecznym.

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b ustawy o s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Postępowanie wyjaśniające w celu dokonania ustaleń istotnych z punktu widzenia powyższych przesłanek winno być przeprowadzone przez organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy. Nie posiada jednak w tym względzie całkowitej dowolności, lecz powinien zmierzać do urzeczywistnienia zasady prawdy obiektywnej. Stąd organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z art. 77 § 1 kpa. Dokonane ustalenia istotnych okoliczności sprawy i ich ocena z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności winna przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa).

Należy przy tym zauważyć, iż decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Decyzje o takim charakterze, z uwagi na swój specyficzny charakter podlegają kontroli sądowej w ograniczonym zakresie. Sąd ma bowiem możliwość badać jedynie to, czy organ poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe, a dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sądowa kontrola zmierza zatem wyłącznie do ustalenia, czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja czyni zadość powyższym wymogom. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w okolicznościach niniejszej sprawy Zakład stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., co znajduje potwierdzenie w materiale sprawy. W stosunku do skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, wysokość zadłużenia znacznie przekracza koszty upomnienia, a w stosunku do skarżącego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne, w którym istnieje możliwość wyegzekwowania kwoty wyższej aniżeli wydatki egzekucyjne. Powyższe nie było również kwestionowane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym ani sądowoadministracyjnym.

Nie ulega również wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia, ponieważ skarżący w ogóle nie powoływał się na przewidziane w tych przepisach okoliczności poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej uniemożliwiające dalsze prowadzenie działalności bądź przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki na przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwiające uzyskiwanie dochodu. Okoliczności tego rodzaju nie wynikają również ze zgromadzonego materiału dowodowego. Przeciwnie z materiału sprawy wynika, że skarżący kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej, z której uzyskuje dochód.

Natomiast w zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia organ stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że opłacenie należności z tytułu zaległych składek może pozbawić skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazał, że skarżący nie udokumentował ponoszonych kosztów utrzymania, co uniemożliwiło organowi porównanie dochodów zobowiązanego z ponoszonymi kosztami utrzymania. Biorąc jednak pod uwagę, że skarżący nie przedłożył również żadnych dowodów świadczących o trudnościach w regulowaniu bieżących płatności, ani o konieczności korzystania z pomocy społecznej, organ słusznie w ocenie Sądu stwierdził, iż brak było podstaw do przyjęcia, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, że uniemożliwia spłatę zaległych składek bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązek prawidłowego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego - jak wyjaśniono powyżej - spoczywa wprawdzie na organie administracji publicznej, jednak nie zwalania on skarżącego z obowiązku współdziałania z organem w gromadzeniu materiału dowodowego, tym bardziej że wykazanie sytuacji rodzinnej i materialnej oraz możliwości płatniczych skarżącego jest możliwe w szczególności na podstawie oświadczeń samego wnioskodawcy oraz posiadanych przez niego dokumentów i niewątpliwie leży w jego interesie. W tym zakresie nie można podzielić zarzutu skargi, że organ uniemożliwił skarżącemu złożenia dokumentów tego rodzaju, w szczególności oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wraz załącznikami. Bezzasadne jest powoływanie się na brak technicznej możliwości sporządzenia kopii dokumentów w urzędzie z powodu awarii kserokopiarki. Oczywistym jest, że w takiej sytuacji skarżący mógł we własnym zakresie zadbać o wykonanie kopii dokumentów i złożyć do akt ich oryginały bądź uwierzytelnione kserokopie, tym bardziej, że – jak wskazał skarżący próbę złożenia tych dokumentów podejmował w dniach: 2 i 17 czerwca 2010 r., a zaskarżona decyzja została wydana dopiero w dniu 6 lipca 2010 r. powyższe oznacza również, że skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu, w tym możliwość zapoznania się z materiałem sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji (z której to możliwości skarżący skorzystał), a także składania dowodów w sprawie (której to możliwości dostatecznie nie wyczerpał, jednak z przyczyn świadczących o braku jego należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw).

Ponadto – jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ z urzędu (a których skarżący nie kwestionował), skarżący jest właścicielem nieruchomości, co również jest istotne z punktu widzenia sytuacji materialnej skarżącego, w tym możliwości spłaty zaległych składek, tym bardziej, że są one zabezpieczone hipoteką na tychże nieruchomościach.

Sąd zauważa natomiast, że stan (wysokość) zaległych składek, odnośnie których rozpoznawany był wniosek o umorzenie, winien być aktualny w chwili orzekania przez organ, a nie – jak błędnie przyjął organ w zaskarżonej decyzji – na dzień złożenia wniosku o umorzenie. Powyższe uchybienie w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogło mieć jednak w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy. Skoro bowiem – jak wynika z powyższych rozważań – brak było podstaw do umorzenia należności (w szczególności w świetle § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia) przy przyjęciu kwoty zaległości bez uwzględnienia wpłat dokonanych przez skarżącego po złożeniu wniosku o umorzenie, to tym bardziej brak byłoby podstaw do umorzenia z ich uwzględnieniem, które niewątpliwie skutkowałoby ustaleniem niższej kwoty zadłużenia, a w konsekwencji stwierdzeniem większego prawdopodobieństwa możliwości jego spłaty bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny.

Mając powyższe na względzie, skargę należało oddalić jako bezzasadną, o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w punkcie II sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 13 ust. 2 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).