Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 343/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie: NSA Stanisław Gronowski WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Andrzej Siwek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi "K." A. M. i Wspólnicy Spółki Jawnej z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego RP po rozpoznaniu na rozprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2003 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek [...] nr [...] zgłoszony w dniu [...] listopada 1997 r. przez A.M., M.M., R.M., A.M., B.W., J.W. i U.G., obecnie "K." A. M. i Wspólnicy, Spółka jawna w C.

W uzasadnieniu Urząd Patentowy podał, że podstawą odmowy udzielenia patentu był zarzut oczywistości rozwiązania postawiony w świetle art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity: Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ) mający zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117).

Zgłoszenie nie zawiera rozwiązania technicznego. Cechami technicznymi rozwiązań w kategorii wytworu, do jakich należy "ozdoba choinkowa", są elementy wytworu, ich ukształtowanie, wzajemne usytuowanie i powiązanie. Cech nie zawarto w zgłoszeniu, w zastrzeżeniach patentowych mowa jest o czynnościach i postępowaniu w trakcie łączenia enigmatycznych "wydmuszek" (elementów) ozdoby w bliżej nie określonej konfiguracji. Wykonywanie ozdób choinkowych metodą klejenia ich elementów poprzez wprowadzenie spoiwa w odpowiednio rozmieszczone gniazda i czopy jest znane w opisie patentowym amerykańskim i (figura 4 elementy 13 i 14). Różnice materiałów i podnoszony przez zgłaszającego użycie w łączonych elementach cienkościennego szkła dmuchanego nie mają znaczenia; materiał spoiwa nie został w zgłoszeniu jednoznacznie określony. Izba Odwoławcza uznała, iż rozwiązanie pomimo zgłoszenia go w niewłaściwej kategorii jest oczywiste.

"K." A. M. i Wspólnicy, Spółka jawna w C. zaskarżyła tę decyzję Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący wskazywał na odmienny sposób wywarzania ozdób choinkowych metodą ustnego rozdmuchiwania szkła cienkościennego od produkcji metodą wtryskową z masy plastycznej, podkreślał różnice w temperaturach, ciśnieniu, wskazywał na odmienność parametrów szkła i tworzywa sztucznego jak twardość, sprężystość, odporność na udar lub zgniot. Podnosił, iż wg opisu patentowego US Patent nr [...] można wykonać tylko dwuelementową ozdobę wykonaną z dwóch różnych tworzyw sztucznych łączonej w jedną całość za pomocą występów w postaci kołka wprowadzanego do gniazd, ozdoby wykonane wg przedmiotowego zgłoszenia mogą być wielowymiarowe, niesymetryczne i symetryczne, wieloczęściowe ozdoby łączone za pomocą czop-gniazdo, wykonane z cienkościennego szkła dmuchanego. Wskazał, iż na przedmiotowe zgłoszenie uzyskał patent europejski, patent w Republice Czeskiej i w Republice Słowacji. Do skargi dołączył kserokopie patentów w oryginalnych językach. W piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2005 r. podnosił, iż przeciwstawiony patent amerykański nie jest dowodem świadczącym o oczywistości rozwiązania, w oparciu o cytowany komentarz do prawa wynalazczego podnosił, iż przeniesienie rozwiązania znanego w jednej dziedzinie techniki do drugiej mogą być uznane za nieoczywiste, jeśli obydwie dziedziny są dostatecznie odległe, gdy przeniesienie projektu wymagało pokonania istotnych trudności technicznych, albo gdy stanowiło zaskoczenie dla świata technik.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Przedmiotowemu zgłoszeniu został postawiony zarzut oczywistości a nie braku nowości. Zgłoszenie stanowi jedynie wskazanie możliwości, znanego ze stanu techniki, zastosowania łączenia, przez podanie jego zasadniczych cech – gniazdo, czop, substancji wiążącej i nie zawiera cech, które są wymieniane w skardze. W skardze wskazano, iż wieloprzestrzenne bryły ze szkła cienkościennego są tą cechą wyróżniającą w stosunku do materiału przeciwstawnego, gdzie elementy są wykonane z tworzywa sztucznego, zgłoszenie tych informacji nie zawiera. Urząd Patentowy podkreślał, iż sposób klejenia polegający na pokryciu spoiwem odpowiednio rozmieszczonych gniazd i odpowiadających im czopów jest powszechnie stosowany w różnych dziedzinach techniki, m. in. w zabawkarstwie choinkowym, co opisano przykładowo w opisie patentowym nr [...]. Zmiana tytułu zgłoszenia sugerowana przez skarżącego nie zlikwiduje zarzutu o oczywistości rozwiązania. Odnośnie informacji o braku informacji o patencie nr [...] w opisie patentowym wydanym przez USPTO nr US Patent [...] podkreślił, iż ocena merytoryczna zdolności patentowej jest indywidualnie rozpatrywana i Urząd Patentowy nie będzie oceniał działań innych urzędów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż z innych powodów niż podniesiono w skardze.

Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania. W myśl art. 252 ustawie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117). do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Musi m. in. przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej, w sposób wyczerpujący rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy, ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa.

Postępowanie w zakresie rozpatrywania zgłoszeń wynalazków dokonanych w celu uzyskania patentu uregulowane jest również w ustawie – Prawo własności przemysłowej (pwp) (art. 41 – art. 55). Dokonane zgłoszenie oceniane jest przez Urząd Patentowy, na etapie badania formalnoprawnego, pod kątem jego kompletności, poprawności sporządzenia (art. 42), w przypadku stwierdzenia braków i istotnych usterek wzywa zgłaszającego pod rygorem umorzenia postępowania usunięcia w wyznaczonym terminie wskazanych braków i istotnych usterek. Urząd Patentowy może także na etapie badania merytorycznego (sprawdzania ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu) żądać od zgłaszającego w wyznaczonym terminie również pod rygorem umorzenia postępowania wprowadzenia uzupełnień lub poprawek (art. 46 ust. 1). Przed wydaniem decyzji o odmowie udzielenia patentu ma obowiązek wyznaczyć zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu (art. 49 ust. 2).

W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy dopuścił się naruszenia tych reguł procesowych oraz wskazanych przepisów ustawy pwp, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonane zgłoszenie wynalazku zatytułowane jako: "[...]" sugerowało, iż jest zgłoszeniem wynalazku w kategorii "wyrób" i zgłaszający chce uzyskać patent w tej kategorii, z kolei w zastrzeżeniach patentowych wskazano sposób wykonania ozdób choinkowych, co sugerowało, iż zgłaszający wnosi o uzyskanie patentu w kategorii "sposób". Tytuł wynalazku wskazano w liczbie mnogiej co również było usterką zgłoszenia (w myśl § 6. ust. 1. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych – Dz. U. Nr 102, poz. 1119, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 93 ustawy pwp).

Organ, pomimo powyższych usterek, rozpatrywał zgłoszenie, uznając początkowo, iż nie spełnia ono wymogu nowości (zawiadomienie z dnia 9 sierpnia 2002 r.), a następnie wydając drugie zawiadomienie (z dnia 19 listopada 2002 r.), w którym nie sprecyzowano wyraźnie, czy Urząd Patentowy podtrzymuje wcześniej postawiony zarzut braku nowości czy też stawia nowy zarzut – oczywistość rozwiązania. Przywołanie przepisu art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity: Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ), obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia wynalazku, nie mogło stanowić wystarczającej przesłanki do uznania, iż stawiany był zarzut braku nieoczywistości. W myśl art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Przepis ten definiuje, jakie rozwiązania podlegają opatentowaniu; brak nieoczywistości, obok nowości i stosowalności, jest tyko jednym z warunków wymaganych do udzielenia prawa. Również decyzja wydana w warunkach I instancji nie wskazuje jednoznacznie powodu odmowy udzielenia patentu, dopiero z decyzji Izby Odwoławczej wydanej w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, iż Urząd Patentowy odmówił udzielenia patentu z powodu oczywistości rozwiązania.

W tej sytuacji, wydanie decyzji o odmowie udzielenia patentu pozbawiło stronę prawa czynnego udziału w postępowaniu (art. 49 ust. 2 pwp i art. 10 kpa), zgłaszającemu nie postawiono w jednoznaczny sposób zarzutu oczywistości zgłoszonego rozwiązania uniemożliwiając mu zajęcie stanowiska.

Naruszenia przez organ powyżej omówionych przepisów powodują, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2003 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2003 r. nie mogą się ostać i podlegają uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do art. 152 powyższej ustawy, orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.