Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3341/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37,  art. 40,  art. 556
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 7,  art. 10,  art. 15,  art. 61 par. 4,  art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 105 par. 1,  art. 107 par. 3,  art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: par. 8 ust. 1,  par. 19  ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 185 par. 1,  art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. Oddział Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 379/20 w sprawie ze skargi I. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od I. P. na rzecz P. S.A. Oddział w Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 379/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi I. P. uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej.

Ww. decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej zlokalizowanej na działce nr ew. [...], [...], [...], obręb Ł., gm. B..

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, odwołanie wniosła I. P., w którym stwierdziła, że organ latami lekceważy prawomocne postanowienie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdzające samowolę budowlaną, które uzyskało przymiot ostateczności w dniu 23 kwietnia 2015 r. Postanowieniem tym nałożono na właściciela samowoli dwa obowiązki, które ten wykonał 1,5 roku po terminie i 2,5 roku po terminie wskazanym w tym postanowieniu. Zgodnie z prawem samowola nie podlega legalizacji i nie ma możliwości jej remontu, nie można jej także użytkować, bo grozi to katastrofą budowlaną. Dlatego właściciel samowoli nie starał się o legalizację samowoli, ale o decyzję na budowę nowej linii kablowej SN 15kV i nowej stacji kontenerowej w nowym zgodnym z prawem miejscu (decyzja z dnia [...] lutego 2017 r.) oraz decyzję o rozbiórce starej kompletnie zużytej samowoli, której nie można użytkować (decyzja z dnia [...] kwietnia 2018 r., Nr [...]). Właściciel samowoli oczekuje decyzji nakazującej wyłączenie z użytkowania samowoli budowlanej będącej w katastrofalnym stanie technicznym lub rozbiórki kompletnie zużytej samowoli.

W piśmie z dnia 6 maja 2019 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, I. P. wskazała, że do dnia [...] sierpnia 1979 r. na posesji była użytkowana jedna linia SN 15kV umocowana na dwóch podwójnych drewnianych słupach, co wyraźnie widać na zdjęciach, którą rozebrano po podłączeniu nowego transformatora i trzech linii SN 15kV, w odległości ok. 5 m od domu odwołującej. Po wybudowaniu samowoli budowlanej w 1979 r. stacja transformatorowa umieszczona została na 4 żelbetowych słupach naprzeciw domu sąsiadów po drugiej stronie ulicy, ale tym razem już naprzeciw środka tego domu (a przedtem na skraju domu) tzn. ok. 5 m od miejsca, w którym był umieszczony do 1979 r. stary transformator. W tej sytuacji odwołująca się zakwestionowała pogląd organu, iż linia 15kV wybudowana prawdopodobnie w latach 1958-1959, przebudowana została (w istniejącej trasie) na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1979 r. Po tej linii nie ma śladu, bo została zdemontowana jesienią 1979 roku po podłączeniu do użytkowania nowych samowolnie zrealizowanych urządzeń elektroenergetycznych na posesji odwołującej się. Co najmniej 5 m różnicy w odległości nowej linii od starego jej przebiegu, to nie jest – zdaniem odwołującej się – umieszczenie jej w "istniejącej trasie", zatem linię wybudowano w nowej, równoległej trasie. Organ wie, iż decyzja z dnia [...] września 1975 r. to zupełnie inna inwestycja na innej posesji. Odwołująca się podkreśliła przy tym, że w Ł. są trzy stacje transformatorowe i są trzy decyzje (z 1975, 1979 i 1983 r.) na budowę linii SN 15kV, każda zakończona transformatorem. Każda jest odrębną budowlą i ww. decyzje nie mają ze sobą nic wspólnego. Owszem do akt z 1975 roku jest dołączony kawałek fikcyjnej mapy (niezgodnej z rzeczywistością) posesji odwołującej, spreparowanej dla potrzeb w trakcie przenoszenia na przełomie lat 1981/1982 trzeciej samowolnie zrealizowanej linii SN 15kV (wszystkie linie SN po 15kV każda i stacja trafo zrealizowano samowolnie w 1979 roku). Zdaniem odwołującej się, organ od dnia 30 listopada 2016 r. wie, iż wszystkie urządzenia elektroenergetyczne samowolnie zrealizowane zużyte i uszkodzone grożą katastrofą budowlaną. W złożonej przez właściciela samowoli budowlanej ekspertyzie (str. 13) wyraźnie napisano, że linia nie może być użytkowana, niezbędne jest zamontowanie nowych "uziomów", gdyż uziemienie zostało zużyte (str. 12). Wszystkie żelbetowe słupy (9 szt.) mają ubytki betonu w ten sposób, że widać skorodowane konstrukcje wsporcze słupów, a dwa słupy się chylą w stronę przeciwną od domu. W ocenie odwołującej się, po pionizacji słupów odległość linii od domu wyniesie ok. 1 m, a nadto linia znajdzie się nad dachem użytkowanego budynku gospodarczego z drewnem i inwentarzem żywym. Eksperci wykonujący na zlecenie właściciela ekspertyzę techniczną w dniu 22 listopada 2016 r. zmierzyli, że odległości pomiędzy podwójnymi, równoległymi liniami SN po 15kV każda wyniosła 9 m, podczas gdy powinna wynosić nie mniej niż 20 m.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, iż w dniu 16 czerwca 2014 r. I. P. złożyła w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w B. pismo z prośbą o przeprowadzenie kontroli "budowy linii NN, linii SN ze stacją trafo" wraz z 11 żelbetowymi słupami, położonych na terenie działek nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości Ł., obręb [...]. W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 7 sierpnia 2014 r. organ ten ustalił, iż na działce nr ew. [...] znajduje się stacja transformatorowa (na 4 słupach), na działkach nr ew. [...], [...], [...] i [...] znajdują się 2 linie energetyczne po 15 kV każda i 11 słupów. Według oświadczenia I. P. "do roku 1979 były 2 słupy i 1 linia, w 1979 roku na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1979 r. zostały postawione słupy żelbetowe w ilości 15 sztuk w innym miejscu niż drewniane, powstały 3 linie po 15 kV. Na przełomie lat 1981-82 przestawiono całą linię poza posesję i pozostało 11 słupów, ale były nowe linie, nowy przebieg, nowe słupy, nowy transformator. Istniejąca do 1979 r. linia została zlikwidowana wraz ze słupami i transformatorem po dniu [...] sierpnia 1979 r., jej pozostałości są nadal w płocie działki nr [...]". Z kolei W. H. – pełnomocnik P. (dalej jako: "P.") przedłożył podczas kontroli decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1979 r., którą po rozpatrzeniu wniosku "E" Ł. udzielono pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej linie NN i SN ze stacją trafo w Ł., mapę nr [...] z inwentaryzacją linii NN i SN, mapę nr [...] sporządzoną na okoliczność remontu istniejącej linii SN 15 kV w miejscowości Ł., protokół Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1979 r. odbioru technicznego i przekazania do eksploatacji robót inwestycyjnych i po kapitalnym remoncie linii 15 kV i stacji trafo w miejscowości Ł., protokół Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1979 r. odbioru technicznego i przekazania do eksploatacji robót inwestycyjnych i po kapitalnym remoncie linii NN i stacji [...]. W protokole oględzin odnotowano ponadto, że po oględzinach w obecności W. H. oraz I. P. nie stwierdzono pozostałości linii energetycznej, we wskazanym miejscu istnieje ogrodzenie ze słupów drewnianych i plecionka z drutu aluminiowego. Jeden ze słupów żelbetowych łączący linię 15 kV ze stacją transformatorową jest przechylony (w kierunku wschodnim) i według I. P. grozi zerwaniem linii i pożarem. Przedstawiciel P. S.A. oświadczył, że nie ma wstępu na działkę (brak zgody I. P.), w celu pionizacji słupa.

Ponadto w dniu 7 sierpnia 2014 r. I. P. złożyła w organie kopie dokumentów dotyczących przebudowy odcinka linii SN 15 kV.

Następnie w dniu 17 września 2014 r. P. S.A. złożyła dokumenty dotyczące budowy linii NN, SN i stacji trafo zrealizowanej w oparciu o decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1979 r. Wojewoda [...] w piśmie z dnia 4 marca 2015 r. stwierdził, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 K.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. – na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), powoływanej dalej jako: "Prawo budowlane z 1994 r.",- nałożył na P. obowiązek opracowania i przedstawienia, w terminie do dnia 15 lipca 2015 r., oceny technicznej dotyczącej prawidłowości eksploatacji oraz prawidłowości budowy i przebudowy spornej stacji transformatorowej wraz z linią energetyczną SN 15 kV oraz obowiązek uzyskania i przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego dla samowolnie zrealizowanej linii SN 15 kV wraz ze stacją transformatorową.

W dniu 23 lipca 2015 r. organ przeprowadził oględziny linii energetycznej SN 15 kV zlokalizowanej na działce nr ew. [...], w sprawie możliwości wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia w związku ze stanem technicznym (przechyleniem) słupa linii. W trakcie oględzin nie stwierdzono złego stanu technicznego słupa, wskazując, że jest on trwale związany z gruntem, przechylony w kierunku wschodnim.

W tak ustalonym stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nakazał P. S.A. rozbiórkę stacji transformatorowej na działce nr ew. [...] wraz z linią energetyczną SN 15kV, biegnącą przez działki nr ew. [...], [...], [...] obręb Ł., gm. B.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W ponownie prowadzonym postępowaniu w dniu 29 października 2015 r. W. H. wyjaśnił, że P. S.A. nie posiada w zasobach archiwalnych żadnej dokumentacji prawnej związanej z przebudową linii w 1985 roku, której inwestorem była K. B.. Dokumenty te nie zostały przekazane P. S.A. i mogą znajdować się w zasobach archiwalnych kopalni lub Archiwum Państwowym. Nadto wskazał, że przebudowa linii związana była z budową budynku mieszkalnego w Ł. nr [...], którego inwestorem był C. P. i I. P..

Wojewoda [...] w piśmie z dnia 23 listopada 2015 r. poinformował, iż nie odnaleziono w zasobach urzędu dokumentacji dotyczącej przebudowy linii.

Następnie P. w piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r. poinformowała, że podstawowa linia zasilająca miejscowość Ł. (stacja [...] kV - nr [...] na działce nr ew. [...]) powstała kilkadziesiąt lat temu i K. B. nie była inwestorem tego obiektu. W 1975 roku w związku z rozpoczęciem działalności Kopalni podjęto prace w zakresie budowy ujęcia wodociągowego w miejscowości Ł. wraz z siecią wodociągową oraz linią energetyczną 15kV. Linia ta w porozumieniu z gestorem sieci elektroenergetycznej (zakładem energetycznym) została wpięta do istniejącej linii w rejonie ww. stacji transformatorowo-rozdzielczej, a w rejonie ujęcia wodociągowego zbudowana została stacja [...]kV nr [...]. W tym zakresie w dniu [...] września 1975 r. zostało wydane przez W. w P. pozwolenie na budowę. Zrealizowane obiekty (stacja wodociągowa, sieć wodociągowa i linia zasilająca 15kV) były przedmiotem odbioru w dniu 29 grudnia 1978 r. wraz z dyspozycją przekazania linii 15kV do zakładu energetycznego.

W dniu 18 stycznia 2016 r. w siedzibie organu stawił się W. K., który oświadczył, iż linia energetyczna w miejscowości Ł. została wybudowana w latach 1958-1959, była to linia drewniana, pojedyncza. W latach 1979-1980 nastąpiła przebudowa linii SN i NN polegająca na powstaniu drugiej nitki po stronie południowej drogi prowadzącej przez wieś. Linia została połączona w środku wsi z części od strony zakrętu (lewa) i (prawa) do transformatora. W. K. wyjaśnił, iż mieszka w środkowej części wsi, więc nie wie, jak realizowano przebudowę linii. W chwili obecnej W. K. na swojej działce ma słup betonowy, który powstał przy przebudowie, pierwotnie słupa nie było. Podczas budowy nie było możliwości lokalizacji słupa w tym samym miejscu. Decyzja z dnia [...] października 1983 r., Nr [...] dotyczy linii 15kV zasilającej stację wodociągową, ale nie dotyczy działek I. P., nie ma ich w ogóle na mapie, przebiega ok. 200 m od wsi.

Archiwum Państwowe w P. przy piśmie z dnia 25 stycznia 2016 r. przekazało uwierzytelnione kopie dokumentacji związanej z decyzją W. w P. z dnia [...] września 1975 r., znak [...].

Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie legalności budowy stacji transformatorowej oraz linii SN i NN, w którym wydano w dniu [...] kwietnia 2015 r. ostateczne postanowienie Nr [...] nakładające na P. S.A., obowiązek opracowania i przedstawienia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości eksploatacji oraz prawidłowości budowy i przebudowy stacji transformatorowej wraz z linią energetyczną SN 15 kV oraz obowiązek uzyskania i przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego dla samowolnie zrealizowanej linii SN 15 kV wraz ze stacją transformatorową.

Następnie po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. i orzekł o umorzeniu postępowania w trybie art. 81c Prawa budowlanego z 1994 r. i na podstawie art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), powoływanej dalej jako: "Prawo budowlane z 1974 r.", w zw. z art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r., zobowiązał P. do dostarczenia, w terminie do dnia 24 czerwca 2016 r., ekspertyzy technicznej dotyczącej prawidłowości eksploatacji oraz prawidłowości budowy i przebudowy samowolnie zrealizowanej linii SN 15kV wraz ze stacją transformatorową. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., Nr [...], uchylił w całości ww. postanowienie, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu w dniu 30 listopada 2016 r. P. złożyła ocenę techniczną nr [...] prawidłowości budowy i przebudowy stacji transformatorowej wraz z linią energetyczną SN 15kV.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazał P. realizację robót budowlanych polegających na wykonaniu zabezpieczenia antykorozyjnego konstrukcji wsporczych stanowisk słupowych nr [...], [...], [...] oraz słupowej stacji transformatorowej linii energetycznej SN (wraz z uzupełnieniem tabliczek numeracyjnych oraz ostrzegawczych). Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., Nr [...], uchylił ww. decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] kwietnia 2018 r. wydał decyzję Nr [...], którą – na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. – nakazał P. wykonanie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, zgodnie z punktem 13 "Oceny technicznej prawidłowości eksploatacji oraz prawidłowości budowy i przebudowy stacji transformatorowej wraz z linią energetyczną SN 15kV". Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., Nr [...], uchylił ww. decyzję w całości, a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia

Prowadząc ponownie postępowanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 8 sierpnia 2018 r. w trybie art. 10 § 1 K.p.a. zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami, w terminie 3 dni.

Następnie w dniu [...] sierpnia 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję Nr [...], którą na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] września 2018 r., Nr [...], po rozpoznaniu odwołania I. P., uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., Nr [...], po rozpoznaniu odwołania I. P., uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W tak ustalonym stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] marca 2019 r. wydał kwestionowaną w odwołaniu decyzję.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy po dokonaniu wykładni art. 105 § 1 K.p.a. wyjaśnił, iż w sprawie niezbędna jest analiza obowiązujących w dacie budowy linii SN przepisów prawa. Jego zdaniem, Prawo budowlane z 1974 r. regulowało m.in. projektowanie i budowę oraz utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowlanych, do których zaliczano zarówno budynki oraz sieci energetyczne i telekomunikacyjne (art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r.). Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r., roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przepis art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego z 1974 r. przewidywał, że właściwy Minister określi w drodze rozporządzenia zakres, warunki i tryb uzyskania pozwolenia na budowę, rodzaje robót zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaje robót zwolnionych od obowiązku zgłoszenia. Na podstawie tej delegacji Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska wydał w dniu 20 lutego 1975 r. rozporządzenie w sprawie nadzoru urbanistycznego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, inwestor obowiązany był uzyskać od właściwego organu decyzję o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej. Uzyskanie takiej decyzji wymagało wykonanie stałych sieci lub linii uzbrojenia terenu: wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych i na paliwa płynne z wyjątkiem sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości, pasów drogowych, obszarów kolejowych i lotnisk. Uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w razie inwestycji, dla których zgodnie z przepisami w § 9 jest wymagane uzyskanie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji (§ 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Podsumowując organ stwierdził, iż w czasie budowy linii SN 15kV ze stacją transformatorową inwestor zobowiązany był do uzyskania pozwolenia na budowę, a brak takiej decyzji skutkował oceną, iż zachodzi samowola budowlana. Organ podkreślił przy tym, że do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, a których budowę zakończono przed dniem 1 stycznia 1995 r., na mocy art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., zastosowanie mają przepisy art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W zależności zatem od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.) lub wydać decyzję nakazującą rozbiórkę danego obiektu (art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.).

Następnie organ, odwołując się uprzednio do treści art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., podkreślił, iż organ I instancji w kwestionowanej w odwołaniu decyzji wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, iż na podstawie decyzji W. z dnia [...] lutego 1979 r., Nr [...], zatwierdzona została budowa linii NN i SN ze stacją trafo w Ł.. Z załączonej do decyzji dokumentacji projektowej (rys. [...]) wynika, że roboty budowlane polegały na wymianie 13 słupów, wykonaniu nowej linii 15 kV z przewodami przebiegającej po dotychczasowej trasie oraz na wymianie stacji transformatorowej w miejscu istniejącej [...] na nową [...]. Istniejące słupy żelbetowe pozostawiono bez zmian. Jak zaakcentował organ, poszukiwania decyzji o pozwoleniu na budowę linii nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Natomiast według oświadczenia W. K. z dnia 18 stycznia 2016 r., linia wybudowana była w latach 1958-1959. W toczącym się postępowaniu, w sprawie legalności budowy linii 15 kV i stacji trafo, na odcinku od słupowej stacji transformatorowej nr [...] (według oznaczeń wynikających ze złożonej do akt oceny technicznej) do stanowiska słupowego nr [...], organ I instancji stwierdził, że zakres ww. decyzji W. z dnia [...] lutego 1979 r. obejmował wymianę stacji trafo z [...] na [...], a dalej za stanowiskiem słupowym nr [...] wymianę słupów i linii energetycznej po dotychczasowej trasie.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że organ I instancji podkreślił, iż decyzja W. w P. z dnia [...] września 1975 r., Nr [...], obejmowała budowę linii 15 kV i stacji trafo we wsi Ł.. Z załączonego planu realizacyjnego linii 15 kV - sekcja 45-56 (20), na którym zaznaczono istniejącą linię 15 kV i nowoprojektowaną linię 15 kV wynika, że linia była budowana równoległe do istniejącej linii 15 kV (przebudowanej na podstawie decyzji z 1979 roku), a projektowana stacja transformatorowa słupowa typowa [...] znajdowała się w pobliżu projektowanej stacji wodociągowej w Ł.. Ponadto nowoprojektowany słup (oznaczony na planie realizacyjnym nr l/K-12, a w ocenie technicznej jako stanowisko słupowe nr 20) został połączony z istniejącym słupem linii 15 kV (oznaczonym w ocenie technicznej jako stanowisko słupowe nr [...]). Zgodnie z tym planem odległość słupa nr 20 od istniejącej linii 15 kV (przechodzącej przez stanowisko słupowe nr [...] i słupową stację transformatorową) wynosiła ok. 8,5 m, z kolei odległość słupa nr 22 od tej linii wynosiła ok. 12,1 m. Organ I instancji zaznaczył, że wyniki pomiarów odczytane z kserokopii planu realizacyjnego stanowią orientacyjne określenie (ze względu na skażenie skali przez wykonane ksero) odległości linii 15 kV istniejącej (budowanej najprawdopodobniej w latach 1958-1959) od budowanej linii 15 kV do stacji wodociągowej w Ł..

Następnie organ odwoławczy wskazał, iż Starosta B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., Nr [...], udzielił P. pozwolenia na przebudowę przyłącza napowietrznego wraz z wewnętrzną linią zasilającą, wyniesienie układu pomiarowego na zewnątrz budynku, rozbiórkę stacji transformatorowej słupowej [...] kV, rozbiórkę linii napowietrznej 15 kV, rozbiórkę linii 0,4 kV na działce nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 908/2 obręb Ł., gmina B.. Na podstawie projektu zagospodarowania terenu, będącego załącznikiem do ww. decyzji, na którym naniesiono obie linie 15 kV, tj. linię 15 kV przebudowaną na podstawie decyzji z 1979 r. (oznaczoną nr 1) i linię 15 kV zrealizowaną w oparciu o pozwolenie z 1975 r. (oznaczoną nr 2), organ – po dokonaniu pomiarów – stwierdził, że odległość słupa nr 20 od linii 15 kV (oznaczonej nr 2) wynosi ok. 10,5 m, natomiast odległość słupa nr 22 od linii wynosi ok. 11,5 m. Organ I instancji wskazał, iż z porównania odległości obu linii 15 kV, tj. mierzonej według planów stanowiących załączniki do pozwolenia na budowę linii 15 kV z 1975 roku, a odległościami mierzonymi według projektu zagospodarowania terenu wynika, że różnice te wynoszą ok. 2 m (przy słupie nr 20) i ok. 0,6 m (przy słupie nr 22). W ocenie organu pierwszej instancji, wskazane różnice są niewielkie i nie stanowią istotnego odstępstwa od zatwierdzonego planu realizacyjnego i decyzji W. w P. z dnia 5 września 1975 roku, Nr [...], która obejmowała budowę linii 15 kV i stacji trafo we wsi Ł.. Organ I instancji wyjaśnił również, że na rys. nr [...], stanowiącym załącznik do decyzji W. z dnia [...] lutego 1979 r. widoczna jest trzecia linia energetyczna 15 kV (oznaczona nr 3) oprócz dwóch ww. Linia ta została przebudowana, na wniosek S. P., na podstawie projektu przebudowy linii 15 kV w Ł. wykonanego przez K. B.. Projekt przebudowy sporządzono w dniu [...] kwietnia 1981 r. Do projektu załączono szkic sytuacyjny, dotyczący przebudowy linii 15 kV, a z opisu technicznego przebudowy wynika, że ze względu na projektowaną budowę budynku mieszkalnego właścicielki gruntu, zaistniała konieczność przebudowy istniejącej linii 15 kV biegnącej ze wsi Ł. do leśniczówki K.. Zaprojektowano przebudowę w ten sposób, iż zdemontowano odcinek linii napowietrznej 15 kV pomiędzy dwoma słupami krańcowymi, zlikwidowano odcinek linii kablowej 15 kV zasilający bezpośrednio stację K.-L. Nr [...], a w celu zapewnienia zasilania tej stacji odgałęzienie kablowe od istniejącej linii napowietrznej należy ustawić w odległości 15 m od słupa Nr 2/76 słup krańcowy 2a/81 z odłącznikiem liniowym, odgromnikami i głowicą kablową. Połączenie między słupami Nr 2/76 i Nr 2a/81 należy wykonać stosując luźne zawieszenie przewodów. Według Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, powyższe wskazuje, że została zlikwidowana trzecia linia napowietrzna 15 kV, część linii kablowej 15 kV oraz został wykonany nowy słup, który połączono ze słupem istniejącej linii 15 kV (słup oznaczony nr 22) w celu zapewnienia zasilania dla linii 15 kV K.-L.. Zdaniem organu, potwierdzeniem wykonania przebudowy linii 15 kV (oznaczonej nr 3) jest decyzja Urzędu Miasta i Gminy B. z dnia [...] września 1982 r., Nr [...], udzielająca C. P. i I. P. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego w Ł. nr [...] (działka nr ew. [...]). Na załączniku graficznym do tej decyzji – planie realizacyjnym zagospodarowania przestrzennego, brak jest linii 15 kV kolidującej z budynkiem mieszkalnym, ale widoczne są pozostałe dwie linie 15 kV.

Organ odwoławczy, za organem I instancji, zwrócił uwagę, że na podstawie decyzji z dnia [...] października 1983 r. wydano pozwolenie na budowę linii 15 kV G.-Ł. dla zasilania stacji wodociągowej w Ł.. Jednak jak zapisano w decyzji, wniosek o jej wydanie obejmował budowę linii 15 kV dla drugostronnego zasilania stacji wodociągowej Ł., tj. dodatkowej linii energetycznej dla zasilania stacji wodociągowej, a nie przebudowę istniejącej linii 15 kV wybudowanej na podstawie decyzji z 1975 roku. W ocenie organu, potwierdza to wyjaśnienie P. S.A. zawarte w piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r., w którym wskazano, że w dniu [...] października 1983 r. zostało wydane pozwolenie na budowę linii 15 kV z G. do nowej stacji [...] kV nr [...] dla zasilania rezerwowego stacji wodociągowej w Ł., a nadto wyjaśnienia W. K., który wskazał, że decyzja z dnia [...] października 1983 r. dotyczy linii 15 kV zasilającej stację wodociągową Ł.. Nie dotyczy ona działek odwołującej, nie ma ich w ogóle na mapie, przebiega ok. 200 m od wsi.

Podsumowując, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że linia 15 kV oznaczona nr 1 – wybudowana prawdopodobnie w latach 1958-1959 – została przebudowana (w istniejącej trasie) na podstawie decyzji W. z dnia [...] lutego 1979 r., Nr [...]. Z kolei równolegle biegnąca linia 15 kV oznaczona nr 2 została wykonana w oparciu o decyzję W. w P. z dnia [...] września 1975 r., Nr [...].

Mając na względzie wyżej przedstawione ustalenia organu I instancji, organ II instancji stwierdził, że nie można uznać, by w odniesieniu do przedmiotowych linii SN 15kV oraz stacji transformatorowej z lokalizacją na działkach nr ew. [...], [...], [...], obr. Ł., gm. B., zasadne było prowadzenie postępowania w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., bowiem w obrocie prawnym pozostają ww. decyzje administracyjne udzielające notabene zgody na ich realizację. Przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ma zastosowanie w przypadku, gdy obiekt budowlany powstał w warunkach tzw. samowoli budowlanej, czyli bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w sprawie. Z tej przyczyny, w sprawie nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowanie wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie, czy sporna inwestycja narusza przepisy planistyczne obowiązujące w czasie orzekania przez organ oraz czy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Kwestia ta mogłaby być przedmiotem rozważań organu nadzoru budowlanego dopiero wówczas, gdyby inwestor nie dopełnił obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że budynek mieszkalny odwołującej został wybudowany na podstawie decyzji Urzędu Miasta i Gminy B. z dnia [...] września 1982 r., Nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz udzieleniu C. P. i I. P. pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 114 m2, powierzchni użytkowej 84 m2, kubaturze 785 m3 i powierzchni całkowitej 228 m2. Skoro do realizacji ww. budynku mieszkalnego doszło już po wybudowaniu spornych linii SN 15 kV, to tym samym kwestia ich odległości do tego obiektu budowlanego nie powinna podlegać ocenie organów nadzoru budowlanego. Nowopowstająca inwestycja winna być dostosowana, pod względem usytuowania, do istniejącej już zabudowy. Z tego względu, zarzuty odwołującej dotyczące niezachowania odległości linii SN do budynku mieszkalnego, organ ocenił jako niezasadne.

Następnie organ odwoławczy odwołując się do treści złożonej przez gestora sieci "Oceny technicznej prawidłowości eksploatacji oraz prawidłowości budowy i przebudowy stacji transformatorowej wraz z linią energetyczną SN 15 kV", wskazał, że "dla linii SN 15 kV (wedle normy PN-E/ 05100-1) dla obliczonej odległości między przewodami b=1m bezpieczna odległość pozioma powinna wynosić od trudno dostępnej części budynku 1,6 m, a od łatwo dostępnej części budynku 2,6 m. Norma PN-EN 50423 dla przewodów gołych w linii o napięciu powyżej 1 kV do 45 kV prowadzonej w pobliżu budynków określa odstęp izolacyjny (poziomy) równy 3 m. Tymczasem odległość skrajnego przewodu linii SN od budynku mieszkalnego (krawędzi dachu) zlokalizowanego na działce nr ew. [...] wynosi ok. 6,5-7 m, zatem wymagana odległość przewodu od budynku została zachowana. W toku oględzin przeprowadzonych przez organ odwoławczy na terenie nieruchomości w dniu 18 grudnia 2019 r. stwierdzono, że odległość między rzutem skrajnego przewodu, a rzutem rynny (najbardziej wystający element dachu) wynosi 6,70 m. Dokonane zatem przez organ pomiary w pełni odpowiadają ustaleniom wynikającym z ww. ekspertyzy. Zdaniem organu, bez przedstawienia rzetelnie uzasadnionych argumentów, podważanie prawidłowości opinii nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że decyzja oparta na ustaleniach zawartych w złożonej przez P. ekspertyzie (ocenie technicznej), jest wadliwa.

Odnosząc się natomiast do kwestii odległości pomiędzy równoległymi liniami SN, które biegną przez nieruchomości, organ podkreślił, iż w piśmie z dnia 17 grudnia 2018 r. P. poinformowała, że z rysunku nr [...] pt. Plan realizacyjny linii 15 kV sekcja 45-46 (20) wynika, że najmniejsza odległość pomiędzy osiami projektowanej linii 15 kV oraz istniejącej linii 15 kV do stacji transformatorowej, przy stanowisku słupowym nr 1 wynosi 10 m. Uwzględniając układy przewodów obu linii, odległość pomiędzy skrajnymi przewodami dwóch linii napowietrznych jest zgodna z pkt 9.2.3 Polskiej Normy PN-E-5100-1:1998 Elektroenergetyczne linie napowietrzne – Projektowanie i budowa. Odległość pomiędzy równoległymi liniami SN 15kV została zmierzona również przez organ podczas oględzin w dniu 18 grudnia 2019 r., kiedy ustalono, iż odległość ta wynosi 9 m. Nieznaczna różnica w ustaleniach dokonanych przez organ odwoławczy, a danymi zawartymi w ww. piśmie z dnia 17 grudnia 2018 r. P., pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem uzyskany pomiar jest zgodny z wymogami stawianymi w Polskiej Normie PN-E-5100-1:1998 r.

Ponadto organ podkreślił, że przed organami nadzoru budowlanego toczyło się postępowanie w sprawie stanu technicznego linii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 578/18, oddalił skargę I. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], uchylającą w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2018 r., Nr [...], i nakazującą P. – z rygorem natychmiastowej wykonalności – usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, dotyczących stanu technicznego stacji transformatorowej [...]kV nr [...] w Ł. gm. B., znajdującej się na działce nr ew. [...] wraz z linią energetyczną SN 15kV biegnącą przez działki nr ew. [...], [...], [...] obr. Ł., gm. B., poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na: wykonaniu pionizacji stanowiska słupowego nr [...], wykonaniu dodatkowych uziomów dla stanowisk słupowych nr [...], [...], [...] oraz stacji transformatorowej SN/NN w celu uzyskania wymaganych wartości rezystencji uziemienia, uzupełnieniu brakujących oznaczeń na poszczególnych słupach oraz wykonaniu konserwacji słupów i stacji transformatorowej, zgodnie z pkt 13 opracowania pt. "Ocena techniczna prawidłowości eksploatacji oraz prawidłowości budowy i przebudowy stacji transformatorowej [...] kV nr [...] w Ł. gm. B., znajdującej się na działce nr [...] wraz z linią energetyczną SN 15 kV biegnąca przez działki nr ew. [...], [...], [...] obręb Ł., gm. B.".

Zdaniem organu odwoławczego, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, stąd jedynie potwierdzenie wyrokiem fałszerstwa mapy dołączonej do dokumentacji projektowej z 1975 roku mogłoby podważyć ocenę prawną zaprezentowaną w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji.

Konkludując [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, iż linie SN 15kV wraz ze stacją trafo powstały legalnie, tj. na podstawie pozwoleń na budowę, które pozostają w obrocie prawnym, to tym samym brak jest podstaw do kwestionowania zapisów oraz rozwiązań w decyzjach tych zawartych. Organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do weryfikacji działań organów wydających zgodę na realizację określonego przedsięwzięcia budowlanego. W sprawie i tak nie byłoby możliwe stwierdzenie nieważności decyzji udzielających pozwolenia na budowę spornych linii, ponieważ minęło 10 lat od daty ich wydania i wejścia do obrotu prawnego. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że inwestycja została zrealizowana zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją projektową, co również wyklucza ingerencję na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Z tych przyczyn organ odwoławczy utrzymał w mocy kwestionowaną w odwołaniu decyzję organu I instancji. Ponadto stwierdził, że z przyczyn szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu decyzji zarzuty odwołania nie mogą wpłynąć na zmianę stanowiska organów nadzoru budowlanego.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi I. P. podniosła zarzuty naruszenia:

a) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji I instancji pomimo występowania przesłanek świadczących o tym, iż ww. inwestycja stanowi samowolę budowlaną, co stwierdza również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r.;

b) przepisów postępowania, tj.:

– art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieustalenie czy P. posiadał pozwolenie na budowę spornej linii SN oraz stacji transformatorowej z uwagi na brak stosownych dokumentów, przez co jego działanie może zostać uznane faktycznie za bezprawne;

– art. 10 i art. 61 § 4 K.p.a. poprzez naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak merytorycznego odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów skarżącej i niesprawdzenie ich w sposób merytoryczny i faktyczny w postępowaniu dowodowym;

– art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedokonanie właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i brak właściwego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji podjętego przez organ rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż P. posiadała pozwolenie na budowę linii SN oraz stacji transformatorowej;

– art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy obowiązkiem organu odwoławczego było w związku z ww. uchybieniami uchylenie decyzji I instancji w całości;

– art. 10 § 1 i art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności w postaci braku przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego przez organ II instancji;

– sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy, a to brak wyjaśnienia popartego dowodami niebudzącymi wątpliwości i przyjęcie, że P. posiadał pozwolenie na budowę linii SN oraz stacji transformatorowej, pomimo istnienia w obrocie prawnym postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r. i co faktycznie legalizuje w trakcie trwania postępowania naruszenie prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała prawidłowość oceny organu I instancji, iż linia 15 kV oznaczona nr 1, która miała zostać wybudowana w latach 1958-1959, została przebudowana i to w istniejącej trasie na podstawie istniejącej decyzji W. z dnia [...] lutego 1979 r., nr [...]. Również błędnie – zdaniem skarżącej – organ powiatowy przyjął, że równoległa linia 15 kV oznaczona nr 2 została wykonana w oparciu o decyzję W. w P. z dnia [...] września 1975 r., Nr [...]. Okoliczności te stoją w sprzeczności z postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...], w którym to organ wprost stwierdził, że lina SN 15 kV wraz ze stacją transformatorową są samowolą budowlaną. Potwierdziła to decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]. Również [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. potwierdził ten fakt w decyzji z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] oraz w piśmie z dnia 13 października 2016 r.

W ocenie skarżącej, organ odwoławczy błędnie przyjął, że znajdują się w obrocie prawnym decyzje udzielające zgody na realizację linii SN 15 kV oraz stacji transformatorowej na działkach skarżącej. Organ nie może w taki sposób czynić ustaleń faktycznych i "dopasowywać" istniejących decyzji do zastanego stanu faktycznego. Przywołane decyzje nie dotyczą spornej samowoli, ponieważ faktycznie dotyczą innych, niezrealizowanych inwestycji. Przebieg linii SN nie jest uwidoczniony na załącznikach graficznych w sposób odzwierciedlający obecne ich położenie.

Zdaniem skarżącej, w 1959 roku została wybudowana tylko jedna linia średniego napięcia oraz transformator, przy czym linia przebiegła tylko na 2 słupach. Dopiero w 1979 roku samowolnie przebudowano linię i postawiono nowe słupy (13 nowych słupów na 3 liniach ze stacją trafo) – w innym miejscu niż pierwotny przebieg – na których ulokowano 3 linie energetyczne. W tym czasie rozmontowano też jedną z linii (powstałą w 1959 roku), a nową linię przeniesiono poza działki skarżącej w latach 1981-1982. Dlatego też decyzje, na które powołują się organy, nie mają zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczą innych inwestycji energetycznych we wsi Ł.. Natomiast z uwagi na brak precyzyjnych załączników graficznych nie sposób obecnie wskazać, iż faktycznie mają one zastosowanie w sprawie. Tym bardziej, że Zakład Energetyczny nie dysponował nimi, a jedynie już po ostatecznym stwierdzeniu samowoli budowlanej zaczął powoływać się na decyzje z 1975 i 1979 roku, wykorzystując fakt, że w ich treści jest wspomniany obręb geodezyjny Ł.. Ze zdjęć lotniczych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z 1973 i 1983 roku wynika jednoznacznie, iż Zakład Energetyczny od samego początku realizował prace na działce skarżącej w sposób zupełnie dowolny, niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Dlatego w sprawie z uwagi na fakt niedopełnienia przez inwestora warunku uzyskania pozwolenia na budowę, powinien znaleźć zastosowanie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a zatem powinny być również przeprowadzone w pełni ustalenia w zakresie, czy sporna inwestycja narusza przepisy planistyczne w dacie orzekania oraz czy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Skarżąca podkreśliła przy tym, że zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 K.p.a. W ocenie skarżącej, organ powinien dokonać prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i w zależności od wyników tego postępowania podjąć właściwe rozstrzygnięcia. Wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przez art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie skarżącej, organy nie uczyniły zadość obowiązkowi wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszyły art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., bowiem bezkrytycznie przyjęły, że decyzja W. z dnia [...] lutego 1979 r., Nr [...] oraz decyzja W. w P. z dnia [...] września 1975 r., Nr [...], dotyczą spornej inwestycji. Tymczasem z zebranego materiału dowodowego w sprawie, np. wzmiankowanych zdjęć lotniczych, zeznań świadka W. K. czy pierwszych oględzin jasno wynika, że Zakład Energetyczny stosownymi decyzjami na budowę sieci nie dysponował. Dlatego organ I instancji wydał decyzję o nakazie rozbiórki i stwierdził w sposób ostateczny samowolę budowlaną już w 2015 roku. Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, nie wszystkie okoliczności faktyczne zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione. W szczególności dotyczy to kwestii decyzji z lat 70-tych, które faktycznie są "dopasowane" do istniejących obecnie okoliczności. Tym bardziej, że nie były one weryfikowane w terenie oraz nie znajdują potwierdzenia w innym materiale dowodowym. Nie ma bowiem śladu dokumentacji technicznej w zakresie spornych linii pochodzącej z lat 70-tych. Nie można z całą pewnością tego braku tłumaczyć faktem rzekomego jej zniszczenia lub zatopienia (jak robił to przedstawiciel zakładu energetycznego), ponieważ na te okoliczności również nie ma żadnego dowodu. Skarżąca podkreśliła, że niewątpliwie ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek warunkujących umorzenie postępowania spoczywał na organach (art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.). Strona może, ale nie musi, podejmować inicjatywy. Przy czym zarówno brak inicjatywy dowodowej, jak i brak zaprzeczenia stanowisku organu, nie oznacza przyznania okoliczności i nie zastępuje postępowania dowodowego.

Dodatkowo skarżąca podniosła, iż w toku postępowania w sposób jasny i precyzyjny wskazywała, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdził, że lina SN 15 kV wraz ze stacją transformatorową, są samowolą budowlaną, co potwierdziła też decyzja organu powiatowego z dnia [...] lipca 2015 r., decyzja organu wojewódzkiego z dnia [...] lipca 2016 r. i pismo tego organu z dnia 13 października 2016 r. Organ odwoławczy oprócz przytoczenia w uzasadnieniu decyzji historii postępowania nie poczynił żadnych własnych ustaleń i nie dokonał merytorycznej weryfikacji zarzutów i twierdzeń skarżącej, ograniczając się jedynie do przytoczenia argumentacji organu pierwszej instancji, co niewątpliwie nie spełnia przesłanek rozpoznania odwołania.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W piśmie z dnia 17 sierpnia 2020 r., zatytułowanym "Odpowiedź na skargę", pełnomocnik uczestnika postępowania P. S.A. z siedzibą w L. Oddział Ł. wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W dniu 27 sierpnia 2020 r. do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącej stanowiące głos do protokołu rozprawy z dnia 20 sierpnia 2020 r., w którym skarżąca podtrzymała argumentację zaprezentowaną na poparcie skargi, przedkładając w tym celu stosowną dokumentację.

Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.

Sąd stwierdził, że nie podziela stanowiska [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy ww. linii SN oraz stacji transformatorowej i w związku z tym zachodziły podstawy do utrzymania w mocy tej decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Na tle art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, przyjęto, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada wówczas, gdy organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, stosownie do art. 15 K.p.a., uzna, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Innymi słowy – wtedy, gdy podziela stanowisko organu I instancji co do prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy (zob. np. W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2016, s. 178).

W postępowaniu odwoławczym obowiązują te same zasady co w postępowaniu przed organem I instancji, w zakresie zebrania całego materiału dowodowego i jego pełnej oceny (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), uwzględniającej znaczenie i wartość dowodów dla toczącej się sprawy (art. 80 K.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Jednakże swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze - opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie - ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń, dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 K.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Przepis ten wymaga, aby uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast uzasadnienie prawne powinno wyjaśniać podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2012 r., II SA/Łd 426/12, dostępny w CBOSA, pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ zobowiązany jest przy tym odnieść się do zarzutów i argumentacji strony zawartych w odwołaniu. Nieodniesienie się do tych argumentów jest naruszeniem art. 7 i art. 7b K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2018 r., IV SA/Gl 384/18, dostępny w CBOSA, pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z perspektywy powyższych podstawowych zasad postępowania administracyjnego (zasad kształtujących właściwy przebieg postępowania wyjaśniającego) Sąd stwierdził, iż organy nie sprostały powyższym obowiązkom, w tym zwłaszcza zastrzeżenia Sądu budzi realizacja przez organy obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a w jej następstwie ocena zgromadzonych w sprawie dowodów, leżąca u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie na przełomie lat 2014/2020 zapadło kilka rozstrzygnięć szczegółowo wskazanych na wstępie, pośród których szczególnego zwrócenia uwagi wymaga decyzja kasacyjna [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] lutego 2019 r. Nr [...] (uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2019 r. Nr [...] o umorzeniu przedmiotowego postępowania w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej na wskazanych działkach), poddana kontroli tut. Sąd w drodze wyroku z dnia 22 listopada 2019 r., II SA/Łd 260/10, o oddaleniu sprzeciwu P. S.A. w W L. Oddział w Ł..

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że powołanie się przez organ I instancji na pozostające w obrocie prawnym akty administracyjne, tj. decyzję W. w P. z dnia [...] września 1975 r., Nr [...], oraz decyzję W. z dnia [...] lutego 1979 r., Nr [...], znak: [...] jest niewystarczające do uznania, że w sprawie zastosowanie powinien mieć art. 105 § 1 K.p.a. W związku z tym organ I instancji zobowiązany został do szczegółowego wyjaśnienia zakresu inwestycji objętych tymi decyzjami administracyjnymi, w tym do dokonania wszechstronnej oceny, czy inwestycje te polegały na budowie nowej linii SN 15 kV i stacji transformatorowej, czy też były związane z przebudową już istniejącej linii SN 15 kV i stacji transformatorowej (jeśli tak, to jaki był przebieg linii istniejącej), tudzież z jej remontem, bądź wymianą poszczególnych elementów linii na elementy nowe. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że wyjaśnienie ponad wszelką wątpliwość tejże właśnie kwestii, znajdujące swoje odzwierciedlenie w motywach przyszłej decyzji organu I instancji, dopiero będzie mogło stanowić punkt wyjścia dla skutecznego odparcia zarzutu zawartego w odwołaniu z dnia 15 stycznia 2019 r., a mianowicie, że decyzja z dnia [...] września 1975 r. dotyczy inwestycji, która "(...) przebiega w odległości kilkuset metrów w stronę południową od (...) posesji (...)" należącej do Pani I. P.". Nadto w ramach powyższej oceny organ odwoławczy zauważył, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. całkowicie pominął fakt, że w latach 80-tych ubiegłego wieku miała miejsce przebudowa sieci SN. Okoliczność ta była wielokrotnie powoływana przez I. P. w jej pismach procesowych składanych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Co więcej, analiza akt dowodzi, iż kopie dokumentów odnoszących do tej inwestycji znajdują się w aktach sprawy i dostarczone zostały przez I. P.. Biorąc pod uwagę te ustalenia organ odwoławczy podkreślił, że owa dokumentacja powinna stanowić przedmiot oceny w toku ponownie toczącego się postępowania. Kwestią wymagającą wyjaśnienia, zdaniem organu, pozostaje bowiem, na czym de facto polegała przedmiotowa przebudowa, czy w związku z przebudową doszło do zmiany usytuowania słupów SN, a przede wszystkim, czy tego rodzaju roboty budowlane wymagały uprzedniego uzyskania pozwolenia na ich realizację. W przekazanej przez I. P. dokumentacji, w ocenie organu, zachodził brak takiego pozwolenia.

W ramach realizacji powyższych obowiązków wynikających z ww. decyzji kasacyjnej z dnia [...] lutego 2019 r. organ I instancji, jak wskazuje lektura decyzji pierwszoinstancyjnej, ustalił, że linia 15 kV oznaczona nr 1 - wybudowana prawdopodobnie w latach 1958-1959 – została przebudowana (w istniejącej trasie) na podstawie decyzji W. z dnia [...] lutego 1979 r., Nr [...], znak: [...]. Z kolei równolegle biegnąca linia 15 kV oznaczona nr 2 została wykonana w oparciu o decyzję W. w P. z dnia [...] września 1975 r., Nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. pogląd ten podzielił, wskazując, że skoro przedmiotowe linie SN 15 kV wraz ze stacją trafo powstały legalnie, tj. na podstawie pozwoleń na budowę, które pozostają w obrocie prawnym, to tym samym zachodzi brak podstaw do kwestionowania zapisów i rozwiązań zawartych w tych decyzjach. Wyklucza to ingerencję na podstawie przepisów Prawa budowlanego.

W ocenie Sądu, dokonane przez organ I instancji ustalenia, które utrzymując w mocy decyzję I instancji podzielił organ odwoławczy, nie rozwiały powyższych wątpliwości – wskazanych w decyzji kasacyjnej z dnia [...] lutego 2019 r. i co więcej, wobec wykazanego braku możliwości odnalezienia pozwolenia na budowę linii 15 kV – nie dawały podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowa inwestycja została zrealizowana zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją projektową. Organy ustaliły wprawdzie zakres inwestycji, aczkolwiek nie potwierdziły, że decyzje dotyczą przedmiotowej inwestycji. Tego więc stanowiska nie można uznać za wystarczające dla skutecznego odparcia zarzutu odwołania, do którego odwoływał się [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w decyzji kasacyjnej z dnia [...] lutego 2019 r., a mianowicie, że decyzja z dnia [...] września 1975 r. dotyczy inwestycji, która przebiega w odległości kilkuset metrów w stronę południową od (...) posesji (...) należącej do I. P..

Niewątpliwie prawidłowość powyższych ustaleń organu wymagała konfrontacji z argumentacją strony i złożonymi przez nią dowodami. Wszakże wskazywała ona w toku postępowania, iż ze zdjęć lotniczych, zeznań świadka W. K., czy pierwszych oględzin, jasno wynika, że Zakład Energetyczny stosownymi decyzjami na budowę sieci nie dysponował. Dlatego, w jej ocenie - organ I instancji wydał decyzję o nakazie rozbiórki i stwierdził w sposób ostateczny samowolę budowlaną już w 2015 roku. Rozważenia wymagała przy tym podnoszona przez skarżącą w toku postępowania kwestia, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdził, że lina SN 15 kV wraz ze stacją transformatorową, są samowolą budowlaną, co potwierdziła też decyzja organu I instancji z dnia [...] lipca 2015 r., decyzja organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. i pismo tego organu z dnia 13 października 2016 r.

Tymczasem organ nie dopełnił tego obowiązku, wskazując jedynie lapidarnie w końcowej części uzasadnienia decyzji, że zarzuty formułowane przez skarżącą nie mogą mieć wpływu na zmianę stanowiska organów nadzoru budowalnego. Taka postawa organu, w istocie ignorująca stanowisko strony postępowania, dobitnie świadczy o niedopełnieniu obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, brak zaś konfrontacji z twierdzeniami strony, w tym brak odniesienia się do złożonych przez nią dowodów, stanowi o wadliwym dokonaniu oceny materiału dowodowego w warunkach przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów w niniejszej sprawie, o której mowa w art. 80 K.p.a.

Zdaniem Sądu, zgodzić się przyjdzie również ze skarżącą, że organ odwoławczy oprócz przytoczenia w uzasadnieniu decyzji przebiegu postępowania nie poczynił żadnych własnych ustaleń i nie dokonał merytorycznej weryfikacji zarzutów i twierdzeń skarżącej ograniczając się jedynie do przytoczenia argumentacji organu I instancji, co niewątpliwie nie spełnia przesłanek rozpoznania odwołania, a ponadto wskazuje na brak dopełnienia wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.

W ocenie Sądu I instancji, organy nie wykazały, iż pozostające w obrocie prawnym akty – wskazane wyżej decyzje administracyjne bezspornie dotyczą przedmiotowych linii SN i 15kV, a co za tym idzie, że w sprawie zastosowanie powinien mieć art. 105 § 1 K.p.a. Brak odniesienia się do przeciwnej argumentacji skarżącej nie dawał podstaw do wyrażenia takiego stanowiska, co powoduje, że decyzja o umorzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie była przedwczesna, a jej utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy nieuprawnione.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, art. 10 i art. 61 § 4 K.p.a. poprzez naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak merytorycznego odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów skarżącej, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedokonanie właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i brak właściwego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji podjętego przez organ rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż P. posiadała pozwolenie na budowę linii SN oraz stacji transformatorowej, art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy obowiązkiem organu odwoławczego było w związku z ww. uchybieniami uchylenie decyzji I instancji w całości, a ponadto naruszenia art. 10 § 1 i art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności w postaci braku przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego przez organ drugiej instancji.

Sąd I instancji stwierdził, że rozpatrując ponownie sprawę organ obowiązany będzie ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącą i przedstawianych przez nią dowodów. Dopiero tak zgromadzony i wszechstronnie oceniony, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, materiał dowodowy umożliwi prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy legalności budowy linii SN oraz ww. stacji transformatorowej.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę kasacyjną wniosła P. S.A. Oddział Ł. podnosząc zarzuty naruszenia:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 K.p.a. przez niezasadne, niepoparte analizą całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznanie, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania przez brak zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz przez brak właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i brak właściwego uzasadnienia podjętego przez organ rozstrzygnięcia,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne stwierdzenie, że sprawie nie zaistniały podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ drugiej instancji,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 10 K.p.a. i art. 61 § 4 K.p.a. przez niezasadne uznanie, że organ naruszył prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 15 K.p.a. przez niezasadne uznanie, że organ naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania w postaci braku przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie na podstawie art. 188 P.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, organ nie naruszył przepisów dotyczących gromadzenia i oceny dowodów i wyjaśnił w tym względzie wszystkie okoliczności niezbędne dla rozpoznania istoty sprawy administracyjnej. Przedmiotem sprawy jest legalność budowy dwóch odcinków linii średniego napięcia posadowionych na nieruchomości skarżącej. W oparciu o pozostające w obrocie prawnym decyzje administracyjne oraz załączniki do tych decyzji (w szczególności mapy obrazujące zakres inwestycji) organy nadzoru budowlanego trafnie wywiodły, że infrastruktura stanowiąca obecnie własność uczestnika została wybudowana legalnie w latach 70-tych ubiegłego wieku. Organ przeprowadził w tym względzie szczegółową analizę inwestycji i ustalił, że linia średniego napięcia na odcinku zasilającym stację transformatorową zlokalizowaną na nieruchomości skarżącej została posadowiona na skutek przebudowy istniejącej linii w 1979 r. Natomiast drugi odcinek linii średniego napięcia powstał w 1975 r. Obie linie zostały wybudowane na podstawie pozostających w obrocie prawnym decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, co oznacza, że nie istniały podstawy do kontynuowania postępowania w przedmiocie legalności budowy tych urządzeń. Przeprowadzona zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji analiza zgromadzonej dokumentacji jest rzetelna, wszechstronna, spójna i logiczna. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo opisał proces analizy dokumentacji oraz wyprowadził trafne i logiczne wnioski wynikające z tej dokumentacji. Ponadto analiza materiału dowodowego nie ograniczała się wyłącznie do badania zgromadzonych dokumentów, ale uwzględniała takie kwestie jak rzeczywista lokalizacja linii oraz zachowanie norm technicznych. Organ poparł rozumowanie także innymi inwestycjami przeprowadzonymi na nieruchomości skarżącej. W konsekwencji należy uznać, że organ wyjaśnił wszystkie kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zakres inwestycji związanych z budową urządzeń dystrybucyjnych na nieruchomości skarżącej szczegółowo przedstawiają dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Po pierwsze, jak słusznie stwierdzono w treści decyzji, odcinek linii SN zasilający stację transformatorową posadowioną na nieruchomości skarżącej został wybudowany na podstawie decyzji W. w P. z [...] lutego 1979 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz udzieleniu pozwolenia na budowę linii NN i SN ze stacją trafo. Powyższe znajduje potwierdzenie w dokumentacji projektowej obejmującej m.in. wniosek o wydanie pozwolenia na budowę z [...] listopada 1978 r., uzgodnienie z Biurem Planowania Przestrzennego w P. z [...] grudnia 1978 r., plan sytuacyjny stanowiący załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę (rys. nr [...]) oraz plan remontu istniejącej linii SN 15 kV (rys. [...]). Na planie remontu zaznaczono, że projektowana stacja [...] zostanie posadowiona w miejscu istniejącej stacji, zaś linia SN przebiega po dotychczasowej trasie. Oznaczono przy tym, że linia zostanie poprowadzona po istniejących stanowiskach słupowych. Powyższe dokumenty obrazujące przebieg realizowanej inwestycji potwierdzają, że poprzednik prawny uczestnika - Skarb Państwa działający w realiach zasady jednolitej własności państwowej przez przedsiębiorstwa państwowe - dysponował decyzją zezwalającą na budowę linii średniego napięcia w kierunku stacji transformatorowej na nieruchomości skarżącej. Nie bez znaczenia jest również, że przebieg linii wynikający z tej dokumentacji odpowiada obecnemu usytuowaniu linii. Dowodem tego są znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego:

– decyzja W. z P. z [...] lutego 1979 r.,

– wniosek o zatwierdzenie planu realizacyjnego i wydanie pozwolenia na budowę inwestycji sieciowej z [...] listopada 1978 r.,

– uzgodnienie z [...] grudnia 1978 r.,

– plan sytuacyjny, rys. [...].,

– plan realizacyjny, rys. [...].,

W odniesieniu do drugiego odcinka linii (tj. odgałęzienia w kierunku stacji wodociągowej) organ trafnie stwierdził, że budowa linii nastąpiła w oparciu o decyzję W. w P. z [...] września 1975 r. (nr [...]) o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i udzieleniu pozwolenia na budowę. Załącznik do rzeczonej decyzji stanowi plan realizacyjny, na którym zobrazowano przebieg linii. Trasa linii oznaczona na planie realizacyjnym również odpowiada obecnemu położeniu linii. Niewątpliwym jest zatem, że decyzja o pozwoleniu na budowę z 1975 r. dotyczy odcinka linii SN biegnącego równolegle do linii zasilającej stację trafo na nieruchomości skarżącej. Dowodem tego jest decyzja W. w P. z [...] września 1975 r. wraz z planem realizacyjnym znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego.

Ustalenia faktyczne organu pozostają zgodne nie tylko z treścią decyzji administracyjnych i załączników do decyzji, ale także innymi okolicznościami ujawnionymi w sprawie. Nie bez znaczenia pozostają w tym względzie ujawnione przez organ okoliczność dotyczące budowy domu na nieruchomości stanowiącej obecnie własność skarżącej. W oparciu o przekazane dokumenty, w tym pismo właściciela nieruchomości, trafnie stwierdzono, że w latach osiemdziesiątych zlikwidowano jeden (de facto - trzeci) odcinek linii średniego napięcia. Pozostały wówczas dwie linie, które istnieją na nieruchomości do dnia dzisiejszego. Są to linie, których dotyczą załączone decyzje administracyjne o udzieleniu pozwolenia na budowę, co potwierdza treść załączników graficznych. Niewątpliwie dowodzi to, że linie SN zostały posadowione w latach siedemdziesiątych i istniały bez zmian w okresie późniejszym. Jedyna zmiana jaka miała miejsce na nieruchomości skarżącej wynikała z likwidacji trzeciego odcinka linii średniego napięcia (odcinka, którego nie dotyczą wskazane wyżej decyzje administracyjne) w celu umożliwienia budowy domu przez poprzedniego właściciela nieruchomości.

Zdaniem Spółki, organy obu instancji dokonały pełnej i rzetelnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ocena przeprowadzona przez organy jest logiczna i spójna z całokształtem materiału dowodowego, w szczególności z treścią załączników graficznych do decyzji, które całkowicie pominął Sąd I-ej instancji. Na tej podstawie organy trafnie wywiodły, że infrastruktura dystrybucyjna, która do dnia dzisiejszego istnieje na nieruchomości skarżącej została wybudowana w oparciu o ostateczne decyzje administracyjne o udzieleniu pozwolenia na budowę. Nie jest oparte na prawdzie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że (...) organy ustaliły wprawdzie zakres inwestycji, aczkolwiek nie potwierdziły, że decyzje dotyczą przedmiotowej inwestycji. Ocena Sądu nosi w tym względzie znamiona dowolności. Skoro bowiem organy ponad wszelką wątpliwość ustaliły, jaki był zakres inwestycji w oparciu o mapy sytuacyjne stanowiące załącznik do decyzji i zakres ten odpowiada obecnemu usytuowaniu linii, to logicznym jest, że linie posadowiono właśnie w oparciu o decyzje o pozwoleniu na budowę z 1975 r. i 1979 r. Na tę słuszną ocenę nie mogą przy tym wpływać kwestie wynikające z postanowienia z [...] kwietnia 2015 r. oraz decyzji z [...] lipca 2015 r. i [...] lipca 2016 r., skoro postępowanie w tych sprawach wznowiono. Zarzut naruszenia przepisów dotyczących gromadzenia i oceny dowodów należy wobec powyższego uznać za całkowicie chybiony.

W ocenie Spółki, za niesłuszne należy uznać stanowisko o naruszeniu przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasady dwuinstancyjności postępowania z uwagi na brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Organ w sposób szczegółowy przedstawił w uzasadnieniu decyzji, jakie przyczyny doprowadziły do umorzenia postępowania, odniósł się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania oraz wyjaśnił szczegółowo wszystkie kwestie istotne dla rozpoznania istoty sprawy. Przeprowadzona analiza uwzględnia w szczególności kwestie sporne, na które zwrócono uwagę w treści decyzji z [...] lutego 2019 r., tj. zakres inwestycji, których dotyczyły decyzje o udzieleniu pozwolenia na budowę z lat 70-tych ubiegłego wieku. Organ odniósł się także do kwestii zgodności inwestycji z normami technicznymi oraz lokalizacji linii dystrybucyjnych. Analiza materiału dowodowego jest pełna, spójna i logiczna, stąd organ II instancji trafnie uznał ją wiarygodną oraz wyczerpującą meritum zagadnienia przedstawionego do rozpoznania w postępowaniu administracyjnym.

Nie bez znaczenia jest też fakt, że organ rozważył inne kwestie podnoszone przez skarżącą. W tym zakresie w uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do inwestycji przeprowadzonych w latach 80-tych. W szczególności dotyczy to budowy innej linii średniego napięcia w oparciu o decyzję z [...] października 1983 r. Organ ustalił, że rzeczona linia stanowi dodatkowe zasilanie stacji wodociągowej Ł., a nie przebudowę linii wybudowanej na nieruchomości skarżącej. Zakres tej inwestycji organ zweryfikował w oparciu o wyjaśnienia świadka W. K. oraz wyjaśnienia P. S.A. zawarte w piśmie z 2 grudnia 2015 r. Nie sposób zatem uznać, że organ nie odniósł się do kwestii podnoszonych przez skarżącą. Nie stoi temu na przeszkodzie fakt, że organ II instancji nie przeprowadził innych dowodów ponad istniejące w aktach sprawy. Zebrany w trwającym kilka lat postępowaniu materiał dał bowiem podstawę do wyprowadzenia umotywowanych wniosków zawartych w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji oraz odparcia zarzutów poruszonych w odwołaniu. W tych realiach organowi nie sposób zarzucić naruszenia zasady czynnego udziału stronny w postępowaniu oraz naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Uwzględniając powyższe, zdaniem Spółki, należy przyjąć, że organ trafnie stwierdził zaistnienie podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., bowiem zarzuty podnoszone przez skarżącą w świetle zgromadzonego materiału dowodowego okazały się chybione. Po pierwsze organ wyczerpująco zweryfikował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wyprowadził z niego słuszne wnioski dotyczące podstawy formalnoprawnej budowy urządzeń dystrybucyjnych zlokalizowanych na nieruchomości skarżącej. Czynności organu nie ograniczały się w tym względzie wyłącznie od analizy treści decyzji administracyjnych, ale także planów sytuacyjnych oraz pozostałej dokumentacji projektowej, które pozwoliły na jednoznaczną ocenę, jakiej inwestycji dotyczyły wskazane decyzje. Analiza materiału dowodowego pozostaje spójna oraz logiczna, zaś uzasadnienie decyzji w sposób szczegółowy wyjaśnia podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia.

W ocenie Spółki, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja wyrażona w treści uzasadnienia skargi, zgodnie z którą zarzut błędnej oceny materiału dowodowego uzasadnia sprzeczność z ustaleniami poczynionymi w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. nr [...].

Po pierwsze, postępowanie w tej sprawie zostało wznowione. Po drugie, organ nie jest związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi w tej sprawie, zwłaszcza wobec zgromadzenia dodatkowej dokumentacji, z której wynika bezsprzecznie, że istnieją w obrocie prawnym decyzje o pozwoleniu na budowę urządzeń sieciowych zlokalizowanych na nieruchomości skarżącej. Prawidłowo ustalony stan faktyczny jest natomiast podstawą dla stwierdzenia, że sporne urządzenia nie stanowią samowoli budowlanej. W tych realiach organ dokonał trafnej oceny dowodów i wydał słusznie rozstrzygnięcie mające podstawę w art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., wobec czego nie istniały podstawy do uchylenia decyzji przez Sąd.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca I. P. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Stwierdzić również należy, że zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Mając na uwadze intensyfikację rozwoju epidemii, w związku z czym przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących oraz, że nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez P. S.A. Oddział Ł. ma usprawiedliwione podstawy.

Za zasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z przepisu tego nie wynika obowiązek odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Obowiązkiem organu jest wskazanie faktów, które uznał za udowodnione i potwierdzających je dowodów oraz wyjaśnienie przyczyn dlaczego inne dowody uznał za niewiarygodne. Może to w praktyce oznaczać konieczność odniesienia się do zarzutów ale nie oznacza to, że organ odwoławczy musi szczegółowo w uzasadnieniu odnosić się do wszystkich zarzutów nawet jeśli są one oczywiście niezasadne lub niezwiązane ze sprawą.

Jeśli w ocenie Sądu I instancji skarżąca w odwołaniu poniosła argumenty, które w ocenie Sądu mają lub mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to Sąd powinien w uzasadnieniu wyroku wymieniać te argumenty, wskazać dlaczego ich rozważenie może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko Sądu w tej kwestii nie może sprowadzać się do uproszczonego stwierdzenia, że obowiązkiem organu administracji jest odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu, z którego organ odwoławczy się nie wywiązał co stanowi naruszenie art. 7 K.p.a. i art. 7b K.p.a. Jeśli w ocenie Sądu I instancji organ administracji naruszył przepisy postępowania (art. 7 K.p.a. i art. 7b K.p.a.), to może być to podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji tylko wówczas, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).

Ogólnikowe są również argumenty Sądu I instancji, że organ administracji nie zrealizował obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w toku postępowania nie wyjaśniono wszystkich wątpliwości wskazanych w decyzji kasacyjnej z dnia [...] lutego 2019 r.

Zgodnie z treścią art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpoznania powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. organ I instancji wskazał na konieczność wyjaśnienia zakresu inwestycji objętych decyzjami z dnia [...] września 1975 r. i [...] lutego 1979 r. Organ I instancji oraz organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przedstawili swoje stanowisko w tej kwestii jak również przedstawił argumenty, które ich zdaniem podważają wiarygodność twierdzeń skarżącej. Sąd I instancji nie wskazał w uzasadnieniu na czym jego zdaniem polega błąd w ocenie dowodów dokonanej przez organy administracji.

W ocenie Sądu I instancji, organy ustaliły wprawdzie zakres inwestycji, aczkolwiek nie potwierdziły, że decyzje dotyczą przedmiotowej inwestycji. Jeśli sąd administracyjny formułuje tego rodzaju stwierdzenia, to powinien też wskazać jakie konkretne dowody organy administracji powinny przeprowadzić, by wyjaśnić sprawę nie zaś ograniczać się do stwierdzenia, że te czynności, które organy podjęły nie rozwiały wszystkich wątpliwości wskazanych w decyzji kasacyjnej z dnia [...] lutego 2019 r.

Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowość ustaleń organu wymagała konfrontacji z argumentacją strony i złożonymi przez nią dowodami i przywołał okoliczność, że skarżąca wskazywała w toku postępowania, że ze zdjęć lotniczych, zeznań świadka W. K., czy pierwszych oględzin wynika, że Zakład Energetyczny stosownymi decyzjami nie dysponował. Formułując ten argument Sąd I instancji nie wykazał, że brak takiej "konfrontacji" miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnośnie zdjęć lotniczych, to skarżąca kasacyjnie w piśmie z dnia 6 maja 2019 r. (uzupełnienie odwołania z 8 kwietnia 2019 r.) stwierdziła, że zdjęcie lotnicze zostało wykonane 6 sierpnia 1973 r. i widnieje na nim jedna linia SN 15 kV umocowana na dwóch drewnianych słupach. W dalszej części tego pisma skarżąca stwierdziła, że "wszystkie trzy linie SN po 15 kV każda zrealizowano samowolnie w 1979 r. Skoro tak, to nie było potrzeby poddawania analizie przez organy administracji tego zdjęcia. Organy administracji ustaliły, że jedna z linii została zrealizowana w oparciu o decyzję z 1975 r. zaś druga w oparciu o decyzję z 1979 r., a zatem linie te nie mogły zostać uwidocznione na tym zdjęciu.

Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na fakt, że skarżąca w swojej argumentacji przywołuje gołosłowne, niczym niepoparte twierdzenia, iż "do akt z 1975 r. dołączony został kawałek fikcyjnej mapy (niezgodnej z rzeczywistością) mojej posesji spreparowanej dla potrzeb w trakcie przenoszenia na przełomie lat 1981/1982 trzeciej samowolnie zrealizowanej linii SN 15kV."

Argument, że organy administracji powinny skonfrontować swoje ustalenia z zeznaniami świadka i protokołem pierwszych oględzin, z których zdaniem skarżącej "jasno wynika, że Zakład Energetyczny stosownymi decyzjami na budowę sieci nie dysponował" także uznać należy za co najmniej wątpliwy.

Nie wiadomo, jaki dokument w ocenie Sądu I instancji, to "protokół pierwszych oględzin". Jeśli miałby to być protokół oględzin z 23 lipca 2015 r., to stwierdzić należy, że nie ma w nim informacji ani o tym, że Zakład Energetyczny dysponuje pozwoleniem na budową ani informacji, że nim nie dysponuje. W protokole tym zwarta jest jedynie ocena słupa znajdującego się na działce o nr ew. [...] pod kątem jego stanu technicznego.

W uzasadnieniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. organ ten wspomina o oględzinach dokonanych w dniu 7 sierpnia 2014 r. "obiektów będących przedmiotem postępowania" zlokalizowanych na działkach należących do skarżącej. W toku oględzin wypowiadała się skarżąca, przedstawiła swoje stanowisko na temat tego kiedy i jakie linie energetyczne zostały na jej działkach wybudowane i jest to stanowisko tożsame z tym, które prezentowała w dalszej części postępowania oraz na temat stanu technicznego słupa żelbetowego jednej z linii. Wypowiadał się też pracownik P. S.A. Oddział Ł. i była to wypowiedź na temat ww. słupa. Formułowanie w oparciu o wyniki tych oględzin twierdzenia, że mogą one dowodzić, iż Zakład Energetyczny nie posiadał pozwolenia na budowę nie znajduje żadnego uzasadnienia

Odnośnie do dowodu w postaci zeznań świadka stwierdzić należy, że świadek ten w 2016 r. wypowiadał się o zdarzeniach, które miały miejsce, jak sam twierdził w latach 1958 – 1959 oraz 1979 – 1980. Świadek ten w swoich zeznaniach nie wypowiadał się na temat decyzji o pozwoleniu na budowę z 1975 r. oraz decyzji z 1979 r. Świadek wypowiadał się tylko odnośnie do decyzji z 1983 r.

Wobec przywoływania przez skarżącą tego rodzaju argumentów za co najmniej niedostatecznie uargumentowane uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że należyte wyjaśnienie sprawy wymaga "konfrontacji z argumentacją strony i złożonymi przez nią dowodami" oraz że analiza przedłożonego zdjęcie może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Analogicznie ocenić należy stanowisko Sądu, że "rozważenia wymagała przy tym podnoszona przez skarżącą w toku postępowania kwestia, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdził, że lina SN 15 kV wraz ze stacją transformatorową, są samowolą budowlaną, co potwierdziła też decyzja organu I instancji z dnia [...] lipca 2015 r., decyzja organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. i pismo tego organu z dnia 13 października 2016 r." Sąd I instancji miał możliwość zapoznania się z tymi dokumentami i stwierdzenie, czy "nierozważenie" tych kwestii miało jakiekolwiek wpływ na wynik sprawy. Niezrozumiałe jest, co organy administracji miałyby rozważać: argumentację zawartą w tych rozstrzygnięciach, czy sam fakt wydania tych rozstrzygnięć.

Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nakazywała P. S.A. dokonanie rozbiórki stacji transformatorowej [...] kV [...]. Organ w uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że na dzień 11 września 1978 r. stacja trafo na działce nr [...] wraz z linią energetyczną średniego napięcia 15 kV biegnącą przez działki [...], [...] i [...] obręb Ł. jest obiektem na żelbetonowych słupach. Dalej organ stwierdził, że w latach 1981 -83 dokonano jej przebudowy ale gestor sieci nie przedstawił dokumentów z tym związanych.

Decyzja ta została uchylona decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., który stwierdził, iż organ stopnia powiatowego nie wykazał w sposób bezsprzeczny, iż obiekt powstał samowolnie. Zdaniem organu odwoławczego organ stopnia powiatowego nie poczynił żadnych kroków by pozyskać oryginały dokumentacji projektowej wraz z decyzją o pozwoleniu na budowę oraz nie zbadał czy w zasobach Archiwum Państwowego nie znajdują się dokumenty dotyczące budowy przedmiotowej linii.

Ponownie stwierdzić należy, że niezrozumiałym jest jaki wpływ na wynik sprawy miałoby dokonanie rozważań na temat decyzji i zajętego w niej przez organ administracji stanowiska, która została następnie uchylona z powodu zaniechania przez organ I instancji zgromadzenia istotnych dla sprawy dowodów.

Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., to postanowienie, wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis ten, w czasie wydania postanowienia, stanowił, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Postanowienia wydawane w oparciu o ten przepis to postanowienia o charakterze dowodowym. Rozstrzygają one tylko o konieczności przedstawienia ocen technicznych lub ekspertyz w związku z powstaniem uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. W tego rodzaju postanowieniu organ administracji nie rozstrzyga o tym czy obiekt budowlany został zrealizowany legalnie czy też nie. Nawet jeśli organ wypowie się na ten temat w takim postanowieniu, tak jak to to miejsce w tym przypadku, to nie przesądza to o tym, że obiekt budowlany ma być traktowany jako samowola budowlana. Nie zmienia to bowiem faktu, że jest to tylko postanowienie zobowiązujące inwestora do przedstawienia określonego rodzaju dowodów.

Na marginesie stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim tego postanowienia wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, to jest art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis ten nie mógł być bowiem podstawą do nakładania obowiązku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.

Także w związku z postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdzić należy, że niezrozumiałym jest jaki wpływ na wynik sprawy miałoby dokonanie rozważań na temat postanowienia zobowiązującego do przedstawienia oceny technicznej i wyrażonego w nim przez organ administracji stanowiska.

Analogicznie odnieść należy się do postulatu rozważenia przez organy administracji pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 października 2016 r."

Podsumowując tę część rozważań stwierdzić należy, że nawet jeśli organ administracji, zdaniem Sądu, lapidarnie odniósł się do zarzutów formułowanych przez skarżącą, to nie zwalniało to Sądu I instancji od dokonania oceny, czy okoliczność ta mogła mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnośnie do stanowiska Sądu I instancji, że "organ odwoławczy oprócz przytoczenia w uzasadnieniu decyzji przebiegu postępowania nie poczynił żadnych własnych ustaleń i nie dokonał merytorycznej weryfikacji zarzutów i twierdzeń skarżącej ograniczając się jedynie do przytoczenia argumentacji organu I instancji, co niewątpliwie nie spełnia przesłanek rozpoznania odwołania, a ponadto wskazuje na brak dopełnienia wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.", stwierdzić należy, że jest ono pozbawione podstaw. Sam fakt uznania przez organ odwoławczy, że ustalenia poczynione przez organ I instancji są prawidłowe i zaakceptowanie tych ustaleń jest w konsekwencji poczynieniem ustaleń faktycznych przez organ odwoławczy. Skoro organ odwoławczy akceptuje ustalenia organu I instancji, to nie ma konieczności, by ponownie samodzielnie czynił ustalenia o identycznej treści. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że organ odwoławczy naruszył wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności.

Podsumowując, stwierdzić należy, że te argumenty, które zostały wskazane przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie mogły być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej.

Podkreślić należy, że o samowolnej realizacji obiektu budowlanego można mówić wówczas, gdy obiekt ten został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Należy jednak przy tym mieć na względzie, że to nie inwestor ma obowiązek wykazywania, iż obiekt budowlany został zrealizowany samowolnie, tylko organ administracji. Inwestor nie ma prawnego obowiązku przechowywania projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na budowę. Jeśli inwestor nie posiada pozwolenia na budowę, to obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest ustalenie, za pomocą przewidzianych prawem środków dowodowych, czy inwestor uzyskał pozwolenie na realizację inwestycji.

W niniejszej sprawie organy administracji wskazały jakie dowody uzyskały w toku postępowania. Jeśli w ocenie Sądu I instancji jest możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego i uzyskania dodatkowych dowodów, to Sąd powinien wskazać jakich czynności organ powinien jeszcze dokonać. Sąd nie może poprzestać w tej kwestii jedynie na stwierdzeniu, że organ powinien uzupełnić materiał dowodowy i wszechstronnie rozpatrzeć sprawę. Także jeśli zdaniem Sądu organ administracji dokonał niewłaściwej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), to Sąd powinien wskazać konkretnie w czym ta niewłaściwa ocena się wyraża.

Za zasadny uznać należy również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., art. 61 § 4 K.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu można jedynie stwierdzić, iż Sąd I instancji uznał, że przepisy te zostały naruszone poprzez naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu poprzez brak merytorycznego odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów skarżącej.

Zagadnienie braku odniesienia się do zarzutów skarżącej było już przedmiotem oceny i stanowisko NSA zajęte w tej kwestii zachowuje swą aktualność. Nie jest tym samym konieczne ponowne przytaczanie tego stanowiska.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.