Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 286/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.16a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak (spr.) Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 845/14 w sprawie ze skargi E. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], 2.zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz E. H. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 845/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę E. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

Prezydent Miasta Bydgoszczy decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówił przyznania E. H. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką H. H. Organ I instancji decyzję uzasadnił tym, że wnioskodawczyni nie spełnia jednego z kryteriów dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji E. H. wyjaśniła, że decyzją Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] miała przyznane już wcześniej świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przed otrzymaniem świadczenia pielęgnacyjnego była zarejestrowana w Urzędzie Pracy i wyrejestrowując się, zrezygnowała z podjęcia pracy zarobkowej. Spełniła tym samym wszystkie warunki, aby świadczenie otrzymać. Skarżąca podała, że obecnie nie jest w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej ze względu na zły stan zdrowia matki, która wymaga stałej opieki. Ponadto, opiekuje się bratem, który jest osobą leżącą z niedowładem czterech kończyn.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. H. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że decyzją Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2010 r. zostało stronie przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną na czas nieokreślony. Na podstawie zaświadczenia z dnia 5 stycznia 2008 r. wystawionego przez J. Sp. z o.o. w B. ustalono, że strona po raz ostatni świadczyła usługi na podstawie umowy zlecenia w okresie od 29 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. Z decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2010 r. wynika, że skarżąca z dniem 26 listopada 2010 r. utraciła status osoby bezrobotnej. Nadto, na podstawie oświadczenia strony z dnia 15 lipca 2013 r. organ ustalił, że strona nie posiada innych dokumentów potwierdzających rezygnację z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Z zestawienia dochodów osiągniętych przez członków rodziny strony wynika, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 597,47 zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawę dla wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 16a ust. 1, który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ II instancji podkreślił, że jednym z warunków przyznania zasiłku jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej, przy czym względem tej osoby powinien obciążać go obowiązek alimentacyjny. W niniejszej sprawie, obowiązek ten obciążył zgodnie z ustawą kodeks rodzinny i opiekuńczy córkę E. H., która powinna wykazać, że zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną matką. Podstawowe znaczenie dla rozszyfrowania pojęcia "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" ma definicja legalna pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", sformułowana w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wylicza ona enumeratywnie, że w zakres powyższego pojęcia wchodzą: wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem organu odwoławczego za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia, należy w aktualnym stanie prawnym uznać osobę, która będąc zatrudniona, zrzekła się tego zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy (ale też czasowy) między ustaniem zatrudnienia, a podjęciem przez wnioskodawcę opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy podkreśliło, że dla oceny, kiedy rzeczywiście matka skarżącej stała się osobą wymagającą opieki, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, decydujące jest orzeczenie właściwego organu. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 28 lipca 2005 r. wynika, że H. H. jest niezdolna do pracy i do samodzielnej egzystencji, a niezdolność ta ma charakter trwały. Od tego momentu matka skarżącej stała się osobą wymagającą opieki, w rozumieniu ustawy, a skarżąca wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy 26 listopada 2010 r. w związku z ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne, na zasadach obowiązujących w poprzednim stanie prawnym tj. do 31 grudnia 2012 r. Z akt sprawy wynika, że E. H. wykonywała umowę zlecenia, jednakże jej zakończenie nastąpiło dużo później, tj. w 2007 r. niż datuje się niepełnosprawność jej matki. Organ odwoławczy wskazał, że nie dopatrzył się związku między ustaniem zatrudnienia skarżącej a podjęciem się opieki nad niepełnosprawną matką. Okoliczność rezygnacji ze statusu osoby bezrobotnej, nie jest objęta dyspozycją art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu tego nie wynika, aby warunek rezygnacji z zatrudnienia był spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a jedynie rezygnacji z zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, E. H. zarzuciła organowi naruszenie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie. Skarżąca podkreśliła, że w poprzednim stanie prawnym uzyskała już świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Podkreśliła, że fikcją i stwarzaniem pola do nadużyć byłoby wymaganie od osoby niezatrudnionej ze względu na sprawowanie faktycznie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie po to, by następnie z niej zrezygnować celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 845/14 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: ppsa, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 16a ustawy z dnia 20 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji i stanowił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Sąd podkreślił, że przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego określone w art. 16a ust. 1 ustawy różnią się od kryteriów wymienionych w art. 17 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.1548 z dnia 31 grudnia 2012 r.), którą m.in. zmieniono w art. 17 oraz dodano art.16a. Nowelizacją ustawy wprowadzono do katalogu świadczeń opiekuńczych nowe świadczenie - specjalny zasiłek opiekuńczy oraz zmieniono i zaostrzono kryteria do przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu nowe świadczenie - specjalny zasiłek opiekuńczy, przyznawany na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawęża krąg podmiotów uprawnionych do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ustawodawca zatem wykluczył z kręgu podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby niepodejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu w celu oceny spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia koniecznym było przeanalizowanie zatrudnienia skarżącej. Ostatnim miejscem zatrudnienia skarżącej na podstawie umowy zlecenia w okresie od 26 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. była J. Sp. z o.o. w B. Następnie w okresie od 7 lutego 2008 r. do 26 listopada 2010 r. skarżąca zarejestrowana była w PUP jako osoba bezrobotna. Na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką w okresie od 1 listopada 2010 r. na czas nieokreślony.

Zdaniem Sądu, organy rozpatrujące sprawę prawidłowo przyjęły, że brak jest podstaw do przyjęcia związku przyczynowego między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. W chwili ostatniego zatrudnienia na umowę zlecenia, tj. w dniu 31 grudnia 2007 r. matka skarżącej nie była zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Dopiero w dniu 1 listopada 2010 r., a więc po ponad dwóch latach jej niepełnosprawność osiągnęła znaczny stopień, z którym ustawodawca wiąże prawo do wnioskowanego świadczenia. W 2010 r., kiedy matkę skarżącej zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności, skarżąca nie pracowała, a świadczenie pielęgnacyjne przyznano jej w związku z opieką nad matką w z tytułu niepodejmowania zatrudnienia. W stanie prawnym obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego konieczna była rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, poprzez jej przerwanie przez stronę w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że kiedy skarżąca zaprzestała wykonywania pracy, jej matka nie była jeszcze zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Sąd wskazał, że podzielił prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym, w obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 668/13, a także wyrok tego Sądu z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 366/13, od którego skargę kasacyjną NSA oddalił wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 269/14, https://cbois.nsa.gov.pl). Z kręgu podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zasiłku wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu.

Sąd za trafny uznał pogląd, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącej E. H., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie polegające na uznaniu, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje osobom, które ze względu na sprawowanie opieki nad członkiem rodziny nie podejmują pracy zarobkowej.

Wskazując na powyższy zarzut pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wskazał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji terminu "rezygnacja z zatrudnienia", należy więc ustalić jego zakres w oparciu o wykładnię celowościową. Powołując się na orzecznictwo sądowe podkreślił, że wykładnia językowa pojęcia "rezygnacja z zatrudnienia" nie wyklucza z tego zakresu pojęciowego sytuacji polegającej na niepodejmowaniu zatrudnienia ze wskazanego w przepisie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powodu konieczności sprawowania opieki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: ppsa) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwym zastosowaniu (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę - co do zasady - w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres jego kontroli ograniczony jest wyłącznie do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa), której przesłanki określa przepis art. 183 § 2 ppsa, a która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

Istotą w sprawie jest interpretacja art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r. nadanym przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia sprawy E. H. Nieprawidłową wykładnię tego przepisu słusznie zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy pełnomocnik skarżącej.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ odwoławczy, nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę za prawidłową uznaje prokonstytucyjną wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 17 ust. 1 ustawy. Powyższa kwestia była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok: Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 października 2014 roku, sygn. akt I OSK 1344/14, z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 56/14, z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 860/14, z dnia 16 lipca 2015 r., sygn akt I OSK 279/14, z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt I OSK 612/14).

Stosownie do treści art. 17 ust. 1, w brzmieniu nadanym ustawą z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (...) – jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". We wskazanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę, że art. 16a ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy zawiera tożsamy hipotetyczny stan faktyczny - sprawowanie opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, co stanowi podstawę do konstytucyjnej wykładni przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego - rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zauważyć należy, że w tej sytuacji wykładnia językowa użytego w art. 16a ust. 1 zwrotu "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" prowadzi do zróżnicowania osób sprawujących opiekę na takie, które podejmują się sprawowania opieki i rezygnują z pracy oraz na takie, które podejmują się sprawowania opieki i rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czyli powstrzymują się od podejmowania pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki, co jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przy wykładni tego uregulowania należy więc odrzucić wykładnię językową, wyłączającą z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, które nie podejmują zatrudnienia i dokonać wykładni prokonstytucyjnej prowadzącej do przyjęcia, iż okoliczność sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożliwości podjęcia zatrudnienia wypełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Oznacza to, że przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w świetle art. 16a ust. 1 należało rozumieć także rezygnację z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z punktu widzenia celu omawianego świadczenia nie jest istotne, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki na niepełnosprawną osobą. Z tych przyczyn brak jest podstaw do stwierdzenia, że treść normy prawnej zawartej w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozbawiała prawa do zasiłku osoby, które nie podejmowały zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym regulującym kwestię przyznawania świadczeń rodzinnych. Art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) zmienił treść art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015 r. stanowi: "Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (...) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Jak wynika z treści przepisu, wprowadzona nowelizacja wyeliminowała wątpliwości interpretacyjne co do uznania, czy norma zawarta w tym przepisie obejmuje również osoby, które zrezygnowały z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zmiana ta została dokonana na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 7 grudnia 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Trybunał podkreślił ponadto, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy pomiędzy zaprzestaniem pracy przez wnioskodawczynię, a koniecznością zapewnienia opieki matce nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy i dlatego odmowa przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest uzasadniona.

Organy ustaliły bowiem, że stosunek pracy E. H. ustał w 2007 r., a matka wnioskodawczyni wymaga opieki jako osoba niepełnosprawna dopiero od roku 2010, co w przekonaniu organu odwoławczego dowodzi, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu opieki nad matką.

Zarówno organy administracji publicznej jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, dokonały błędnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy.

Z tych względów skarga kasacyjna E. H. jest usprawiedliwiona i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ppsa uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 ppsa.