Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 274/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2,  art. 94, art. 86 ust. 1 pkt 1-4, art. 359 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prodziekana Wydziału Grafiki Akademii Sztuki w S. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

1. G. P. (przywoływana dalej jako "Strona" lub "Skarżąca"), pismem z dnia 26 października 2020 r. wystąpiła do Dziekana Wydziału [...] Akademii [...] w S. z wnioskiem o przyznanie stypendium socjalnego.

2. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Dziekan Wydziału [...] Akademii [...] w S. odmówił przyznania Stronie wnioskowanego stypendium na rok akademicki 2020/2021, ponieważ upłynął okres 6 lat od momentu rozpoczęcia przez Stronę studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy.

3. Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji.

4. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. (na decyzji widnieje rok 2020) r., nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., przywoływanej dalej jako: "k.p.a.") oraz § 5 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Akademii [...] w S. wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] września 2020 r. (przywoływany dalej jako: "Regulamin") Rektor Akademii [...] (przywoływany dalej jako: "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

Jak wskazał Organ odwoławczy, decyzję podjęto w oparciu o § 4 regulaminu zgodnie z którym świadczenia w postaci stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora oraz zapomogi przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia, jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organ powołał się także na art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm.)

Organ powołał stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, według którego art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. W przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Sumowaniu podlegają wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się.

Analizując sprawę Organ stwierdził, że upłynął już okres 6 lat od momentu podjęcia przez Skarżącą studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy.

5. Skarżąca wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję Organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r.

Skarżąca wniosła o rozpatrzenie podania zgodnie z treścią ustawy we właściwym jej rozumieniu i na poparcie twierdzenia, że 6 letni okres, o który chodzi to czas przysługiwania świadczenia a nie okres 6 lat od pierwszego podjęcia studiów. Argumentację poparła przytoczeniem poglądów doktryny i judykatury oraz dołączyła własną analizę art. 93 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

6. W odpowiedzi na skargę, Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

7. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

8. Na wstępie przypomnieć należy, że art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, doprowadziła Sąd do uznania, że akty te nie odpowiadają prawu.

9. Na wstępie należy nakreślić ramy prawne sprawy, której przedmiot dotyczy stypendium rektora.

Stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.), student może ubiegać się o:

1) stypendium socjalne;

2) stypendium dla osób niepełnosprawnych;

3) zapomogę;

4) stypendium rektora;

5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego;

6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.

W myśl art. 93 ust. 2 powołanej ustawy, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

10. Istota sporu dotyczy odmowy przyznania Skarżącej stypendium socjalnego w oparciu o wykładnię przyjętą przez Organy, że świadczenie to może otrzymać student (przy spełnieniu wymogów kwalifikujących), który studiuje na studiach wymienionych w art. 93 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, nie dłużej niż sześć lat.

W ocenie Sądu, przedstawiona przez Organy wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Odkodowanie art. 93 ust. 2 ww. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie wymaga specjalnych zabiegów interpretacyjnych, bowiem stanowi on,

że świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres sześciu lat.

Zważywszy na system kształcenia studentów na studiach pierwszego i drugiego stopnia czy jednolitych studiach magisterskich ustalenie 6 letniego okresu prawa do otrzymywania świadczeń, w tym stypendium socjalnego jest zrozumiałe. W ustawie nie zawarto jednak przepisu ograniczającego lub wyłączającego to prawo ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Z przepisów art. 93 ust. 2 oraz art. 94 wprost wynika, w jakich sytuacjach studentowi prawo do stypendium nie przysługuje lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, który może być spowodowany nie tylko nieprzykładaniem się do nauki lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną. Oznacza to, że niezależnie przez jaki okres dana osoba posiada status studenta, prawo do świadczeń wymienionych w art. 86 ust.1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 ma tylko przez okres sześciu lat, chyba że zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 93 ust. 2 pkt 2, ust. 3 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

11. Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt tej sprawy oraz uwzględniając dane zebrane w aktach administracyjnych - zdaniem Sądu - nie sposób wywieść wniosku, żeby studia podejmowane przez Skarżącą wyłączały ją z grona osób, którym stypendium socjalne przysługuje.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z danych zebranych w Zintegrowanym systemie informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on i oświadczenia Skarżącej Organ wywiódł, że upłynął już okres 6 lat od momentu podjęcia przez Skarżącą studiów i nabycia przez nią praw studenta po raz pierwszy.

Organy skupiły się na potrzebie ustalenia, przez jaki okres Skarżąca posiadała status studenta. Jednakże całkowicie pominęły ustalenie okresu pobierania przez Skarżącą świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4, co - zdaniem Sądu – o ile nie zachodzą wyłączenia, z ust. 3 i 4, co ma charakter kluczowy.

12. Nieprawidłowe odkodowanie przez Organy obu instancji normy z art. 93

ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie pozostało bez wpływu

na istotne naruszenie przepisów procedury administracyjnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Zaniechano zebrania dowodów umożliwiających ocenę możliwości spełnienia przez Skarżącą przesłanek do przyznania wnioskowanego stypendium. Braki w powyższym zakresie skutkowały wydaniem zaskarżonej decyzji także z istotnym naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez nieprzedstawienie pełnych ustaleń stanu faktycznego sprawy, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

13. Podsumowując, naruszenie zaskarżoną decyzją przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, co jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.). Sąd podkreśla, że nie zastępuje organów administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, tak więc wniosek Skarżącej o rozpatrzenie podania nie mógł być uwzględniony w postępowaniu sądowym.

14. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ uwzględni przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz podejmie czynności wyjaśniające w celu ustalenia spełnienia przez Skarżącą wszystkich przesłanek do przyznania wnioskowanego stypendium, a wynik tych ustaleń przestawi w rozstrzygnięciu zawierającym pełne uzasadnienie rozważań w świetle art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

15. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji.