Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 93/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 2, art. 169 ust. 6, art. 255 ust. 4, art. 153 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 286
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2020 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Urząd Patentowy RP (dalej też jako "Urząd", "organ" lub "UPRP") udzielił na rzecz T. Sp. z o. o. z siedzibą w D., prawa ochronnego na słowno – graficzny znak towarowy "[...]" (dalej też w skrócie jako "sporny znak"), do oznaczania następujących towarów i usług z klas 4, 12, 37 i 39.: benzyna, mazut, oleje przemysłowe i napędowe, paliwa gazowe, paliwo na bazie alkoholu, smary; części do pojazdów mechanicznych lądowych; usługi w zakresie: bieżnikowania opon, blacharstwa, czyszczenia samochodów, instalacji i naprawy urządzeń elektrycznych, grzewczych i klimatyzacyjnych, mycia pojazdów, oczyszczania dróg, stacji obsługi samochodów, zabezpieczania przed korozją; usługi w zakresie: pakowania, magazynowania, składowania i dostarczania towarów, transportu i spedycji, wynajmowania pojazdów. Sam sporny znak to dwa słowa wielkimi literami, kursywa w kolorze niebieskim "TRANS" i "POŁUDNIE", rozdzielone czarno biała kulą z naniesionymi liniami imitującymi siatkę geograficzną.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 roku Urząd Patentowy RP dokonał zmiany w rejestrze znaków towarowych poprzez wpisanie, jako podmiotu uprawnionego do znaku towarowego T. S. A. z siedzibą w D.

W dniu 3 listopada 2014 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej też jako "wnioskodawca" lub "uczestnik") - datowany na dzień 20 października 2004 roku, o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy TRANS POŁUDNIE dla wszystkich towarów i usług z klas 4, 12, 37 i 39 objętych ochroną. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz. 286, dalej też jako "p.w.p."), natomiast w uzasadnieniu wskazał, że sporny znak towarowy nie był używany w sposób rzeczywisty dla towarów i usług objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat. Swój interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego uczestnik wywiódł z faktu ubiegania się o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy TRANS POŁUDNIE o numerze [...], który został przez Urząd Patentowy uznany za podobny do znaku TRANS POŁUDNIE [...].

W odpowiedzi aktualny uprawniony T. Sp. z o. o. z siedzibą w P. (dalej także jako "uprawniony" lub "skarżąca") podniósł, że trudne do przewidzenia okoliczności w tym między innymi związane z ogłoszeniem upadłości firmy uprawnionego uniemożliwiały szerokie używanie spornego znaku, co zdaniem uprawnionego stanowi ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie tego znaku, w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Uprawniony wskazał, iż pomimo tych trudności sporny znak towarowy był używany. Na tę okoliczność uprawniony przedłożył materiał dowodowy w postaci między innymi faktur, zleceń transportowych, listów przewozowych i materiałów reklamowych.

W toku postępowania przed UPRP strony podtrzymały swoje stanowisko, a uprawniony przedłożył kolejne dowody, które, w jego ocenie, wskazywały na używanie spornego znaku (faktury, zlecenia transportowe, listy przewozowe i materiały reklamowe).

Urząd Patentowy RP, decyzją z dnia [...] września 2018 roku o numerze [...], po rozpoznaniu wniosku O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy TRANS POŁUDNIE dla wszystkich towarów i usług z klas 4, 12, 37 i 39 objętych ochroną, działając na podstawie art. 169 ust. 1 pkt. 1, art. 169 ust. 2 oraz art. 169 ust. 6 p.w.p., art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej w skrócie jako "k.p.a.") w związku z art. 256 ust. 1 ustawy p.w.p. oraz art. 100 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1575 ze zm., dalej także jako "k.p.c.") w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.:

1. stwierdził z dniem [...] października 2009 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "TRANS POŁUDNIE" o numerze [...] w części dotyczącej wszystkich towarów z klasy 4 oraz usług z klasy 39, takich jak: usługi w zakresie: pakowania, magazynowania, składowania i dostarczania towarów, wynajmowania pojazdów;

2. oddalił wniosek w części dotyczącej usług z klasy 39, takich jak: usługi w zakresie: transportu i spedycji;

3. w pozostałym zakresie postępowanie umorzył;

4. zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania.

W pierwszej kolejności organ uznał, iż wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy jedynie w części dotyczącej towarów z klasy 4 tj.: benzyna, mazut, oleje przemysłowe i napędowe, paliwa gazowe, paliwo na bazie alkoholu, smary oraz usług z klasy 39, tj.: usługi w zakresie: pakowania, magazynowania, składowania i dostarczania towarów, transportu i spedycji, wynajmowania pojazdów. Sporny znak towarowy bowiem służy także do oznaczania towarów z klasy 12 oraz usług w klasie 37, tj.; części do pojazdów mechanicznych lądowych; usługi w zakresie: bieżnikowania opon, blacharstwa, czyszczenia samochodów, instalacji i naprawy urządzeń elektrycznych, grzewczych i klimatyzacyjnych, mycia pojazdów, oczyszczania dróg, stacji obsługi samochodów, zabezpieczania przed korozją, które w ocenie UPRP nie wykazują podobieństwa do towarów i usług z kl. 4, 36 i 39 do oznaczania których przeznaczony jest znak wnioskodawcy. W związku z tym, zdaniem Urzędu, wnioskodawca nie ma interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w zakresie towarów i usług z klas 12 i 37, tj.: części do pojazdów mechanicznych lądowych; usługi w zakresie: bieżnikowania opon, blacharstwa, czyszczenia samochodów, instalacji i naprawy urządzeń elektrycznych, grzewczych i klimatyzacyjnych, mycia pojazdów, oczyszczania dróg, stacji obsługi samochodów, zabezpieczania przed korozją. W konsekwencji organ, w tym zakresie, umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym właśnie towarów i usług z klas 12 i 37, tj.: części do pojazdów mechanicznych lądowych; usługi w zakresie: bieżnikowania opon, blacharstwa, czyszczenia samochodów, instalacji i naprawy urządzeń elektrycznych, grzewczych i klimatyzacyjnych, mycia pojazdów, oczyszczania dróg, stacji obsługi samochodów, zabezpieczania przed korozją.

Finalnie, merytorycznej ocenie UPRP poddał żądanie wnioskodawcy w zakresie towarów z klasy 4 tj.: benzyna, mazut, oleje przemysłowe i napędowe, paliwa gazowe, paliwo na bazie alkoholu, smary oraz usług z klasy 39, tj.: usługi w zakresie: pakowania, magazynowania, składowania i dostarczania towarów, transportu i spedycji, wynajmowania pojazdów.

W ocenie organu uprawniony wykazał rzeczywiste i poważne używanie spornego znaku w odniesieniu do takich usług z klasy 39 jak transport i spedycja, natomiast zgromadzone w aktach sprawy materiały nie dowodzą rzeczywistego i poważnego używania spornego znaku w odniesieniu do towarów z klasy 4 oraz pozostałych usług z klasy 39. Organ zaznaczył, że faktury VAT dotyczące "wynajmu pomieszczeń magazynowych" czy też "czynszu za wynajem", "podnajmu powierzchni magazynowej", nie dowodzą używania spornego oznaczenia w zakresie usług, do oznaczania których jest on przeznaczony w szczególności do oznaczania usług magazynowania. W ocenie organu są to różnego rodzaju usługi. Natomiast "usługi magazynowania" są wyszczególnione na trzech fakturach z dnia 13 lutego 2009 r. oraz 4 marca 2009 r. Zdaniem UP RP, to za mało, aby uznać, że sporny znak towarowy był używany w sposób rzeczywisty i poważny w odniesieniu do tych usług. Ponadto data tych faktur przypada na okres poprzedzający pięcioletni okres przed złożeniem niniejszego wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa. Z tego powodu organ nie uwzględnił faktur VAT dotyczących "usługi przeładunkowej" z dnia 13 lutego 2009 r., z dnia 4 marca 2009 r. oraz "refaktury za paliwo gazowe" z dnia 30 kwietnia 2009 r. Urząd Patentowy uznał, że pozostałe faktury VAT dotyczące "oleju przepracowanego" - faktura z dnia 30 września 2010 r., "oleju" - faktura z dnia 25 lipca 2011 r., "oleju napędowego" - faktura z dnia 8 stycznia 2010 r., oraz faktura z dnia 11 stycznia 2010 r. i 23 października 2014 r., wskazują raczej na epizodyczne oferowanie oleju napędowego. Ilość tych faktur, oraz częstotliwość wystawiania, przy założeniu, że są to przykładowe faktury, nie dowodzą rzeczywistego i ciągłego używania spornego znaku towarowego w odniesieniu do olejów przemysłowych i napędowych z klasy 4. Natomiast w odniesieniu do pozostałych towarów z klasy 4, tj.: benzyna, mazut, paliwa gazowe, paliwo na bazie alkoholu, smary oraz usług z klasy 39 takich jak: usługi w zakresie pakowania, składowania, magazynowania i dostarczania towarów oraz wynajmowania pojazdów, uprawniony nie przedłożył żadnych materiałów dowodowych datowanych na pięcioletni okres poprzedzający złożenie przedmiotowego wniosku. Pozostałe faktury przedłożone przez uprawnionego dotyczące usług serwisowych, badań technicznych pojazdów, mycia pojazdów oraz części zamiennych dotyczą bowiem usług i towarów zawartych w zakresie ochrony znaku spornego, wobec których wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego. Ponadto organ stwierdził, że wskazane przez uprawnionego okoliczności upadłości jego poprzednika prawnego nie stanowią ważnego powodu nieużywania spornego znaku w zakresie, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Trudności finansowych firmy, stanowiących zwykłe ryzyko towarzyszące prowadzeniu działalności gospodarczej, które doprowadziły poprzednika prawnego uprawnionego do upadłości, nie można bowiem uznać za ważny powód nieużywania znaku. Wobec powyższego Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy w zakresie wszystkich towarów z klasy 4 oraz usług z klasy 39 takich jak: usługi w zakresie pakowania, składowania, magazynowania i dostarczania towarów oraz wynajmowania pojazdów, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy z możliwie najwcześniejszą datą, tj. z dniem 12 października 2009 r. W tym dniu upłynęło bowiem 5 lat liczone po dniu udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, w ciągu których uprawniony obowiązany był podjąć używanie tego znaku w ww. zakresie.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2018 r., skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zbadania sprawy, pominięciu szeregu istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie decyzji, braku pełnego przeprowadzenia analizy materiału dowodowego poprzez:

- błędne uznanie, że okoliczności upadłości poprzednio uprawnionego do spornego znaku towarowego nie stanowią ważnego powodu nieużywania znaku towarowego, a przez to:

- nie wzięcie pod uwagę wszystkich dowodów przedłożonych na okoliczność rzeczywistego używania znaku towarowego dla usług sklasyfikowanych w 39 klasie usługowej oraz niewłaściwe ustalenie okresu nieużywania znaku towarowego dzień po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego i wygaszenie znaku towarowego w części z datą [...] października 2009 r.,

- uznanie za udowodnione używanie znaku dla usług z klasy 39 obejmujących tylko usługi "transportu i spedycji" a nie usług w zakresie "pakowania, składowania magazynowania i dostarczania towarów oraz wynajmowania pojazdów", pomimo tego, że usługi te ściśle są powiązane z usługami "transportu i spedycji"; a przez to braku uznania usług: "wynajem powierzchni magazynowej" i "magazynowania" oraz usług "transportu i spedycji" i "dostarczania towarów" jako usługi jednorodzajowe, oraz usług "pakowania, magazynowania, składowania, dostarczania towarów, i wynajmowania pojazdów" za usługi komplementarne,

- błędne uznanie, że przedstawione przykładowe faktury na towary sklasyfikowane w 4 klasie towarowej wskazują na epizodyczne ich oferowanie i nie dowodzą rzeczywistego i ciągłego używania spornego znaku w odniesieniu do "olejów przemysłowych i napędowych", pomimo faktu, że opiewały one na znaczne kwoty i dotyczyły sprzedaży znacznych ilości tych towarów oraz nie wzięcie pod uwagę wszystkich dowodów przedłożonych na okoliczność rzeczywistego używania znaku towarowego dla towarów sklasyfikowanych w 4 klasie towarowej oraz niewłaściwe ustalenie okresu nie używania znaku towarowego dzień pod dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego i wygaszeniu znaku towarowego w części z datą [...] października 2009 r.;

2. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., polegające na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w kontekście oceny zaistnienia ważnego powodu nieużywania znaku towarowego,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 169 ust. 1 pkt. 1, art. 169 ust. 2 oraz art. 169 ust.6 p.w.p., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie poprzez:

- uznanie za niewystarczające okoliczności nieużywania znaku towarowego spowodowane postępowaniem upadłościowym poprzednio uprawnionego,

- nie uznanie na okoliczność używania spornego znaku towarowego części dowodów (faktur) a przez to wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy dla wszystkich towarów objętych klasą 4 i części usług objętych klasą 39.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu RP do ponownego rozpoznania, wstrzymanie wykonania przez Urząd Patentowy RP wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Urząd Patentowy RP w swej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że przedmiotowa sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2020 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a.").

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., jak również przepisów prawa materialnego, tj. art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i art. 169 ust. 6 p.w.p.

Podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji UP RP z dnia [...] września 2018 roku, stanowi art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo własności, zgodnie z którym, prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania.

Celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie ochrony na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania znaku towarowego do oznaczania towarów i usług, dla których znak ten uzyskał prawo ochronne. O wygaszeniu prawa wyłącznego decyduje wyłącznie ziszczenie się trzech przesłanek, a mianowicie: znak zarejestrowany nie był używany w sposób rzeczywisty dla towarów lub usług nim oznaczonych, znak nie był używany przez kogokolwiek z uprawnionych z prawa ochronnego, licencji czy innego upoważnienia i wreszcie znak nie był używany nieprzerwanie przez pięć kolejnych lat. O używaniu (bądź nieużywaniu) znaku towarowego decydują ustalenia faktyczne. Wygaszenie nieużywanego znaku następuje w trybie spornym, zatem wymaga zachowania zasady kontradyktoryjności z której to zasady wynika oddanie inicjatywy w ustaleniu meritum sporu stronom. Służy temu reguła związania UP RP granicami wniosku art. 255 ust. 4 p.w.p. Ustawodawca, uwzględniając ograniczone możliwości badania przez Urząd Patentowy spełnienia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentów, praw ochronnych i praw z rejestracji, przyjął założenie, że podstawę wniosków kierowanych do postępowania spornego określa sam wnioskodawca, a organ orzekający rozstrzyga wyłącznie w granicach wniosku i podstawy prawnej wskazanej przez wnioskodawcę (art. 255 ust. 4 p.w.p.).

I tak to wniosek O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wyznaczył zakres badania przez organ przesłanek ewentualnego wygaśnięcia, przysługującego skarżącej, prawa ochronnego na znak towarowy TRANS POŁUDNIE. Wnioskodawca żądał bowiem wygaśnięcia ochrony dla wszystkich towarów i usług z klas 4, 12, 37 i 39, wskazując na okoliczność ubiegania się przez niego o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy TRANS POŁUDNIE o numerze [...], który został przez Urząd Patentowy uznany za podobny do spornego znaku. UP RP celnie dostrzegł, porównując zakres ochrony obu ww. znaków, że interes prawny wnioskodawcy ogranicza się jedynie do domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w części dotyczącej towarów z klasy 4 tj.: benzyna, mazut, oleje przemysłowe i napędowe, paliwa gazowe, paliwo na bazie alkoholu, smary oraz usług z klasy 39, tj.: usługi w zakresie: pakowania, magazynowania, składowania i dostarczania towarów, transportu i spedycji, wynajmowania pojazdów. Poza zakresem rozpoznania, organ słusznie pozostawił analizę używania w obrocie przez skarżącą spornego, znaku celem sygnowania towarów z klasy 12 oraz usług w klasie 37, tj.; części do pojazdów mechanicznych lądowych; usługi w zakresie: bieżnikowania opon, blacharstwa, czyszczenia samochodów, instalacji i naprawy urządzeń elektrycznych, grzewczych i klimatyzacyjnych, mycia pojazdów, oczyszczania dróg, stacji obsługi samochodów, zabezpieczania przed korozją. Zasadnym było zatem umorzenie przez organ postępowania w tym zakresie (punkt 3 skarżonej decyzji).

Przechodząc natomiast do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu, przez pryzmat przesłanek ujętych w art. 169 § 1 pkt 1 p.w.p., w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że z uwagi na zakres zaskarżenia, poza obszarem kontroli Sądu pozostaje punkt 2 zaskarżonej decyzji, oddalający wniosek O. Sp. z o.o. z siedzibą w P., w części dotyczącej usług transportu i spedycji.

Sąd nie znalazł przy tym podstaw, by zakwestionować zasadność i zupełność poczynionych przez organ ustaleń, pozwalających mu na stwierdzenie z dniem [...] października 2009 r. wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, w części dotyczącej wszystkich towarów z klasy 4 oraz usług z klasy 39, takich jak: usługi w zakresie: pakowania, magazynowania, składowania i dostarczania towarów, wynajmowania pojazdów. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy RP dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy pod stosowną i właściwie rozumianą normą prawną. Swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., zaś analiza postępowania administracyjnego prowadzącego do wydania zaskarżonej decyzji pozwala na uznanie, że organ podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy.

Otóż, skoro przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., skutek wygaszenia prawa ochronnego na znak towarowy, łączy wprost, z nieużywaniem zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego (chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania), to kluczowym staje się ocena wykazania przez uprawnionego, za pomocą relewantnych dowodów faktu używania znaku towarowego. Obowiązek odpowiednego wykazania używania znaku towarowego w obrocie obciąża przy tym właśnie uprawnionego. Zgodnie bowiem z art. 169 ust. 6 p.w.p., w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego.

Zauważyć należy, że w literaturze przedmiotu podkreśla się (Prawo własności przemysłowej, red. U. Promińska, wyd. II, Difin, str. 246 i n.), brak w p.w.p. legalnej definicji używania znaku towarowego. W art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 wskazuje się, że dla zachowania prawa ochronnego konieczne jest rzeczywiste używanie znaku towarowego. Zgodnie z art. 169 ust. 5 p.w.p. nie uważa się za używanie znaku w sposób rzeczywisty używania znaku w reklamie towaru, który nie jest dostępny na rynku krajowym ani nie jest w kraju wytwarzany na potrzeby eksportu. Powyższy wymóg, w ocenie cyt. autorki, należy uzupełnić innymi i odnieść do wszystkich sposobów używania znaku towarowego, a nie tylko do używania go w reklamie. Do głównych kryteriów oceny trzeba zaliczyć funkcję i specjalizację znaku towarowego. W konsekwencji należy przyjąć, że używanie znaku towarowego w rozumieniu ustawy ma miejsce wtedy, gdy jest:

- rzeczywiste, co oznacza, że znak jest używany dla towarów i stosowany w obrocie gospodarczym w taki sposób, że umożliwia powstanie i trwanie asocjacji między nim (znakiem) a towarem,

- niedwuznaczne, przez co należy rozumieć używanie znaku w jego przynajmniej podstawowej funkcji, tzn. odróżniania towarów uprawnionego na podstawie ich pochodzenia,

- zgodne ze specjalizacją.

Cechy te muszą być spełnione łącznie bez względu na postać, jaką przyjmuje używanie znaku przez uprawnionego.

Co więcej, nie można pominąć przykładów używania znaku towarowego, na które wskazuje art. 154 p.w.p., zgodnie z którym używanie znaku towarowego polega w szczególności na:

1) umieszczaniu tego znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu, a także oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem;

2) umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług;

3) posługiwaniu się nim w celu reklamy.

Finalnie, przy ocenie pojęcia "używanie" można kierować się art. 153 ust. 1 p.w.p. zgodnie z którym używanie znaku polega na używaniu go w sposób zarobkowy lub zawodowy.

Mając na uwadze kontradyktoryjny charakter postępowania, prowadzonego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., podkreślić należy, że organ opiera się w tym przypadku, na dokumentacji przestawionej przez spierające się w toku postępowania strony, jak też argumentacji podniesionej przed nim podczas rozprawy. W tego typu sprawach występuje zatem odmienność w zakresie postępowania dowodowego istotnie modyfikująca rozumienie przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stosunku do standardów proceduralnych ogólnego postępowania administracyjnego. Innymi słowy organ nie dokonuje samodzielnie rekonstrukcji całości stanu sprawy, a jedynie zajmuje stanowisko dotyczące argumentacji prezentowanej przez spierające się strony (por. wyroki NSA z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 2326/11, Lex nr 1328845, z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1551/11, Lex nr 1258391).

Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że Urząd Patentowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skarżącej, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Urząd uwzględnił i ocenił (nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów), cały przedstawiony przez strony materiał dowodowy. Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego nie nosi cech dowolności, organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi, ani odnośnie naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, w sposób nie budzący wątpliwości, jakimi przesłankami kierował się organ przy załatwieniu sprawy.

Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut pominięcia przez organ w swej ocenie, części przedstawionych przez skarżącą dowodów, w szczególności wymienionych w skardze przykładowych faktur, potwierdzających, w ocenie skarżącej, fakt używania spornego znaku towarowego dla oznaczania "usług magazynowych". Organ odniósł się do kwestii przywoływanych faktur na stronie 10 swej decyzji, zasadnie zauważając, że, po pierwsze, ich data przypada na okres poprzedzający pięcioletni okres liczony od dnia złożenia wniosku, a ponadto liczba tych faktur jest zbyt mała aby wykazać używanie znaku w sposób rzeczywisty. Podobnie zasadnie organ uznał, że także faktury dotyczące obrotu olejem (napędowym, przepracowanym) wskazują na jego epizodyczne oferowanie. W ocenie Sądu nie sposób odmówić racji stanowisku organu. Prawidłowości tej konstatacji nie zmienia przy tym argumentacja skargi odwołująca się do wartości sprzedaży udokumentowanej ww. fakturami. Abstrahując od samej daty wystawienia faktur (w zakresie usług magazynowania), podkreślenia wymaga, że wykazanie rzeczywistego używania znaku towarowego, w całym pięcioletnim okresie, nie może ograniczać się do sporadycznej sprzedaży towarów lub usług nim sygnowanych, nawet o wysokiej wartości (przy czym odnośnie usług magazynowania o takiej wyższej wartości można wspomnieć jedynie w przypadku jednej faktury przekraczającej kwotę dwustu tysięcy złotych). Pamiętać przy tym należy, że mówimy tu o rynku obrotu szeroko rozumianymi paliwami oraz usługami magazynowania. Z zasady więc rzeczywiste używanie znaku towarowego w takim przypadku winno wiązać się z pewną stałą cyklicznością sprzedaży a nie dokonywaniem jej w sposób epizodyczny. W istocie nie sposób przypisać takiemu sposobowi sprzedaży paliw lub oferowania usług magazynowania, oferowanych pod spornym oznaczeniem, charakteru rzeczywistego używania znaku na rynku. Jak bowiem wyżej wskazano, rzeczywiste używanie znaku winno prowadzić do powstania i funkcjonowania w relewantnym, kręgu odbiorców, asocjacji między znakiem a towarem lub usługą. Nie zapewni takiego, pożądanego rezultatu, incydentalne oferowanie na rynku usług lub towarów pod spornym oznaczeniem. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, w analizie pojęcia rzeczywistego używania znaku istotnym zagadnieniem, wymagającym rozważenia jest intensywność jego używania. Rzeczywiste używanie nie może być bowiem używaniem sporadycznym a zakres używania, które będzie spełniało przesłanki rzeczywistego, zależy od specyfiki towaru/usługi. W niektórych sytuacjach sprzedaż kilku tysięcy produktów oznaczonych znakiem może zostać uznana za wystarczającą (Kondrat Mariusz (red.), Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Opublikowano: WKP 2021).

Bezspornym jest przy tym brak udokumentowania rzeczywistego używania spornego znaku towarowego przez skarżącą co do pozostałych towarów z klasy 4, takich jak benzyna, mazut, paliwa gazowe, paliwo na bazie alkoholu, smary oraz usług z klasy 39 takich jak: usługi w zakresie pakowania, składowania, magazynowania i dostarczania towarów oraz wynajmowania pojazdów. Skarżąca wywodzi udokumentowanie obrotu w tym zakresie z przypisania im charakteru odmiany towarów (olej) lub usług (transport i spedycja), udokumentowanych fakturami. Pomijając incydentalny charakter faktur dokumentujących obrót olejem, bezzasadnym jest przypisywanie takim odmiennym towarom, jak benzyna, mazut, paliwa gazowe, paliwo na bazie alkoholu, cechy odmiany wspomnianego oleju tylko i wyłącznie z uwagi na tożsame ich przeznaczenie. Zatem nawet wykazanie obrotu jednym z kategorii chronionych znakiem towarowym paliw, nie uzasadnia bynajmniej postulowanego rozszerzenia ochrony na pozostałe jego rodzaje. Także usług pakowania, czy też dostarczania towarów, nie sposób uznać za synonimiczne wobec usług przedsiębiorstw transportowych dotyczących spedycji i transportu.

Sąd nie podzielił także zdania skarżącej, że faktury dotyczące "wynajmu pomieszczeń magazynowych", "czynszu za wynajem", czy też "podnajmu powierzchni magazynowej", potwierdzają używanie spornego oznaczenia w zakresie usług magazynowania, z uwagi na ich podobieństwo. Czym innym jest bowiem usługa "magazynowania" a czym innym "wynajem pomieszczeń" mających służyć realizacji tej usługi. Ewidentnie bowiem zachodzą tu daleko idące różnice pomiędzy wyspecjalizowaną działalnością ogniskującą się w sektorze magazynowania towarów a oferowaniem pomieszczeń, w których tego typu usługa może być wykonywana. Co więcej, odmiennie rysuje się także krąg odbiorców tego typu usług. To bowiem przedsiębiorstwa zajmujące się usługami magazynowania towarów będą klientami przedsiębiorstw oferujących odpowiednie powierzchnie magazynowe. Zasadna jest tym samym ocena organu, że są to różnego rodzaju usługi (str. 10 zaskarżonej decyzji).

Finalnie Sąd nie podziela argumentacji skarżącej, że okoliczności upadłości T. S.A. (poprzednio uprawnionego do znaku towarowego) stanowią ważny powód nieużywania znaku towarowego, w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Sąd zgadza się w tym zakresie z Urzędem Patentowym. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że ważnymi powodami nieużywania znaku towarowego w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. są istotne przyczyny natury faktycznej lub prawnej, nieobciążające uprawnionego, którym nie można przypisać niedbałości, niezaradności uprawnionego. Są to zdarzenia niezależne od woli uprawnionego do znaku, a także zdarzenia wyjątkowe i nagłe, noszące cechy siły wyższej, a więc takie, których nie da się przewidzieć ani im zapobiec (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2016 r., II GSK 919/15, CBOSA). Do "ważnych powodów" nieużywania znaku niewątpliwie można zaliczyć zdarzenia, które noszą cechy siły wyższej lub inne okoliczności niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia im oraz przeszkody natury faktycznej lub prawnej niezależne od woli uprawnionego, przy czym za takowe nie można uznać okoliczności związanych ze zwykłym ryzykiem dotyczącym bieżącej działalności każdego przedsiębiorcy (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 luty 2017 r., VI SA/Wa 1021/16). Za ważne powody nieużywania znaku t. uznaje się zdarzenia niezależne od woli uprawnionego do znaku t., a mianowicie zdarzenia wyjątkowe i nagłe, noszące cechy siły wyższej, a więc takie, których nie da się przewidzieć, ani im zapobiec (por. m.in. R. Skubisz, Prawo znaków towarowych, Warszawa 1997, s. 213). Do ważnych powodów nieużywania znaku towarowego nie zalicza się jednak zdarzeń faktycznych, np. trudności handlowych czy gospodarczych, zaniedbań w prowadzeniu działalności gospodarczej przez uprawnionego, a także niedopełnienia wymagań o charakterze podmiotowym, których skutkiem jest niemożność posługiwania się znakiem towarowym w obrocie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., II GSK 127/07, CBOSA; zob. także U. Promińska, Ustawa o znakach towarowych, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1998, s. 107 oraz E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, Przepisy i omówienie, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2003, s. 245). Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze, nie stanowią ważnych powodów kwestie związane z upadłością poprzedniego uprawnionego. Instytucja wygaśnięcia dotyczy bowiem prawa ochronnego, nie zaś osoby uprawnionego (por. wyrok SN z dnia 21 lipca 1994 r., I PRN 46/94, OSNP 1995 r., nr 3, poz. 40). Nabywca prawa ochronnego na znak towarowy musi liczyć się z możliwością jego utraty, nawet tuż po dokonaniu cesji, jeżeli zbywca nie używał znaku przez okres dający podstawę dla wygaśnięcia prawa z tej przyczyny (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2005 r., II GSK 84/05, CBOSA).

Reasumując, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.