Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1058/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 10
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Starszy referent Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...]po rozpoznaniu odwołania M.S. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z [...]r. nr [...]odmawiającą umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

W podstawie prawnej organ powołał art. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. z 2015 r. Dz. U. poz. 1659 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. z 2017 r., poz. 1257, zwaną dalej K.p.a.).

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – w pierwszej kolejności – przypomniał, że organ pierwszej instancji przytoczoną na wstępie decyzją z [...] r. nr [...] odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości [...]zł wypłaconego na dziecko B.S..

Następnie w pełni akceptując ustalenia organu pierwszoinstancyjnego i poczynione na ich podstawie wywody prawne podał, że pismem z 2 sierpnia 2017 r. M.S. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zadłużenia w wysokości 5.500 zł wynikającego z nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych określonych decyzją z [...]r. nr [...]. We wniosku strona wskazała, że: jest w trakcie sprawy rozwodowej; ma zasądzone alimenty w kwocie 475 zł, które na dzień dzisiejszy są jej jedynym dochodem; musiała zrezygnować z pracy z konieczności opieki nad synem oraz faktu, że jest w ciąży; nie ma możliwości podjęcia pracy, choć jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy; ponosi stałe opłaty w wysokości: czynsz- 680 zł, prąd-150-200 zł, rata miesięczna na zakup mebli dla syna - 50 zł; opłata za przedszkole - 150 zł; łącznie opłaty wynoszą ponad 1.000 zł miesięcznie. Nie ma więc możliwości spłaty nienależnie pobranych świadczeń.

Zdaniem organu odwoławczego strona we wniosku o umorzenie, jak i w odwołaniu nawet nie uprawdopodobniła, a powinna była udowodnić, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji jej rodziny uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o których mowa w art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W ocenie organu przepis ten należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż co do zasady do świadczeń wychowawczych na pierwsze dziecko uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. Zatem sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń; jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna", tj. w sposób widoczny odbiegająca od sytuacji innych rodzin korzystających ze świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Tych okoliczności strona jednakże nie udowodniła. Nadto Kolegium zauważyło, że strona wprowadzając organ pierwszej instancji w błąd, poprzez zatajenie faktu zatrudnienia od 1 grudnia 2015 r. w firmie A i niewykazanie osiadanych z tego tytułu dochodów, winna liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu. O fakcie tym strona została poinformowana zarówno we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna B.S., jak i w decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie. Nadto Kolegium poinformowało, że strona może wystąpić do organu właściwego, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, z wnioskiem o odroczenie termin płatności albo o rozłożenie na raty tych świadczeń.

Skarżąca zaskarżyła decyzję Kolegium do wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie, ewentualnie o uchylenie decyzji obu organów i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła wadliwą wykładnię art. 12 § 1 polegającą na zaniechaniu podjęcia wnikliwej analizy sytuacji skarżącej i zlekceważeniu konsekwencji, jakie przyniesie utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Ponadto wadliwą wykładnię art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci polegającą na nieuwzględnieniu celu jakim kierował się ustawodawca tj. poprawy bytu rodzin i zapewnienie dzieciom godnych warunków bytowych; nie uwzględnienie tych założeń doprowadzi do znacznego pogorszenia warunków bytowych rodziny. Napisała, że przyznanie jej świadczenia wychowawczego nie było wynikiem jej działań lecz organu przyjmującego wniosek.

W uzasadnieniu wskazała, że przedstawiła sytuację majątkową rodziny zgodnie ze swoją wiedzą, niczego nie zataiła, a ewentualne błędy jakie mogły powstać na etapie obliczania dochodu rodziny nie mogą być jej przypisane, gdyż nie posiada wiedzy w przedmiocie stosowania procedury obliczania dochodu uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego. Podniosła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach jest dla niej krzywdząca, gdyż do czerwca 2017 r. była zatrudniona na stacji A, a od 12 lipca 2017 r. jest zarejestrowana w urzędzie pracy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej także: Ppsa) normuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 Ppsa wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Przeprowadzona przez Sąd w określonych wyżej ramach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Spór koncentruje się wokół uznania czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy zasadnie odmówiły stronie umorzenia należności z tytułu nienależnie wypłaconych świadczeń wychowawczych na syna strony skarżącej.

Zatem przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest wyłącznie ocena prawidłowości prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych w kwocie 5.500 zł. Materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie – jak słusznie zauważyły organy pierwszej i drugiej instancji – był art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z treścią tego przepisu organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Przywołana norma prawna nie pozostawia wątpliwości, iż decyzja wydawana na podstawie art. 25 ust. 10 wymienionej wyżej ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ może umorzyć". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń wychowawczych, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Istotne jest, iż działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jakiejkolwiek dowolności. Wręcz przeciwnie, działanie organu doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 K.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Innymi słowy przesłanką zastosowania ulgi w postaci umorzenia powyższych należności jest każdorazowo ustalenie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego i ocena tej sytuacji. Wspomniane tzw. uznanie administracyjne oznacza, że organ ją podejmujący ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy, przy czym oczywistym przy tym jest, że rozstrzygnięcie to winno zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu sprawy i rozważeniu wszystkich okoliczności, a decyzja winna być wyczerpująco uzasadniona.

Decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu, na co zwrócił szczególną uwagę tut. Sąd w wyroku z 12 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1217/14, wymagają szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w ramach ustawowego skrępowania, gdyż powinny wskazywać dlaczego to, a nie inne rozwiązanie zostało wybrane, czemu nie sprostały orzekające w niej organy, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA.

W tej mierze wskazać należy, że analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do uprawnionego wniosku, że uzasadnienia decyzji obu instancji nie spełniają wymogów zawartych w art. 107 § 3 K.p.a., gdyż organy te nie dokonały pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanej, wręcz przeciwnie ograniczyły się do przytaczania regulacji prawnych i lakonicznych stwierdzeń o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Nie odniosły się do konkretnej prośby strony i wskazanych przez nią na jej poparcie argumentów. Skoro ustawodawca stworzył dla zobowiązanego trzy rozwiązania, które winny przyczyniać się do poprawy jego sytuacji w ramach, których może on wystąpić o:

po pierwsze - rozłożenie na raty,

po drugie - odroczenie terminu spłaty zadłużenia a w ostateczności także o

po trzecie - umorzenie występującego zadłużenia,

to realizując zagwarantowane przez ustawodawcę prawo do ubiegania się o jedno z tych rozwiązań organy każdorazowo zobligowano są zindywidualizować i odnieść te możliwości prawne do sytuacji życiowej podmiotu korzystającego z niego, czego – w ocenie Sądu – w sprawie poddanej kontroli osądu nie uczyniły starannie.

W szczególności organy nie rozważyły, czy odmowa umorzenia przedmiotowych należności nie doprowadzi de facto do nieodwracalnych strat dla strony i jej dziecka, biorąc pod uwagę wskazywaną przez stronę konkretną bardzo trudną sytuację, nie spowoduje zagrożenia dla możliwości dalszej egzystencji, albo uniemożliwi zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych, w tym także wynikających z potrzeby zapewnienia leczenia, pożywienia, utrzymania gospodarstwa domowego bez zadłużenia.

Działanie w ramach uznania administracyjnego, co wymaga podkreślenia, nie oznacza – jak wskazano powyżej – jednak dowolności. Ażeby rozstrzygnięcie sprawy nie było dowolne, organ administracji musi poprzedzić je wnikliwym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji musi wskazać motywy podjętego rozstrzygnięcia. Tymczasem organ pierwszej instancji poprzestał na stwierdzeniu, że strona była pouczona o obowiązku informowania organu o istotnych zmianach mających wpływ na przyznanie zasiłku wychowawczego, pod rygorem jego zwrotu; jest w trudnej sytuacji, jednakże rodzinnej i finansowej, jednakże jej sytuacja jest stabilna, zatem brak jest szczególnych przesłanej do umorzenia nieprawidłowo pobranego świadczenia wychowawczego. Sytuacja strony uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o rozłożenie na raty pobranego świadczenia. Organ odwoławczy ustalenia te uznał za kompletne i wystarczające do wydania decyzji o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W ocenie Sądu organ powinien był wnikliwie przeanalizować aktualną sytuację życiową, zdrowotną, dochodową i rodzinną skarżącej. Argumentem przemawiającym za odmową umorzenia zaległości nie może być ustalenie, że: "sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia", "sytuacja musi być szczególna w sposób widoczny odbiegająca od sytuacji innych rodzin". "Tych okoliczności strona jednak nie udowodniła". Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że strona skarżąca przedstawiła: ugodę mediacyjną w sprawie alimentów wraz z klauzulą wykonalności, dowody opłaty: za czynsz, za prąd, za przedszkole, za spłatę kredytu na meble. Organ do tych dowodów się nie odniósł. Zarówno we wniosku jak i w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona podawała, że jest w ciąży i nie może podjąć pracy, jej jedynym dochodem są alimenty w wysokości 475 zł, jednakże jej wydatki miesięczne przekraczają 1.000 zł. Organy nie wyjaśniły tej rozbieżności, ani też nie odniosły się do tego faktu w uzasadnieniach obu decyzji.

W uzasadnieniach obu decyzji organy podkreślały, że strona miała świadomość obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, w przypadku w przypadku przekroczenia progu dochodowego. Jednakże ta okoliczność nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Badaniu powinna podlegać aktualna sytuacja dochodowa i rodzinna, czego w sprawie organy nie uczyniły i nie odniosły do obiektywnych okoliczności dotyczących woli strony.

Oznacza to, że ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu nienależnie wypłaconych świadczeń wychowawczych powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności. Na gruncie powołanego przepisu art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie oceny w oparciu o zachowania, dłużnika jakie miały miejsce przed wydaniem decyzji. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji pierwszoinstancyjnej nie wskazuje zasadniczo jakie okoliczności i podstawy legły u dokonania oceny braku wypełnienia przesłanki z art. 25 ust 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie wiadomo wszak – jak wskazano powyżej – dlaczego organy dokonały, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, wyrażonej w rozstrzygnięciach objętych kontrolą oceny.

Raz jeszcze należy podkreślić, że aby dokonanie takiej oceny było możliwe niezbędna jest wnikliwa analiza sytuacji życiowej, zdrowotnej, dochodowej i rodzinnej strony.

W ocenie Sądu, zaniechania w tym zakresie uzasadniają stwierdzenie, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organ administracji publicznej – co podnoszono także powyżej – zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Mając na uwadze, że organ przeprowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów, w konsekwencji dopuścił się również naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Nie może budzić wątpliwości, że w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 1999 r. sygn. akt III SA 7900/98). Zdaniem Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy daje podstawy do stwierdzenia, iż wskazanym wyżej powinnościom w toku postępowania administracyjnego uchybiono. W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej nie został rozpatrzony przy uwzględnieniu jej sytuacji dochodowej i rodzinnej. Organ administracji nie poczynił ustaleń i logicznego wnioskowania w oparciu o materiał zebrany w jego toku, a ten zgromadzony nie został należycie oceniony, a bynajmniej uzasadniony. Uzasadnienia decyzji tak pierwszej jak i drugiej instancji są ogólne i w zasadzie nie zawierają żadnych informacji na temat aktualnej sytuacji rodzinnej strony. Organy ustaliły jedynie, że sytuacja skarżącej jest trudna. Organ pierwszoinstancyjny wskazał, że jest trudna lecz stabilna. Stanowisko to podzielił organ odwoławczy. W zasadzie nie wiadomo co to znaczy. Nie jest logicznym twierdzenie, że bezrobotna matka mająca na utrzymaniu [...]- letnie dziecko, będąca w ciąży ma stabilną sytuację. Nie można też zgodzić się z organem, że jej sytuacja jest trudna ale nie jest "szczególna" w sposób widoczny odbiegająca od innych rodzin.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione wyżej uwagi oraz ponownie ustalić stan faktyczny sprawy i wyjaśnić jakie rzeczywiście ma dochody strona skarżąca, ściśle odnieść ustalony stan faktyczny do przesłanek umorzenia.

Organy – co istotne – nie ustosunkowały się do bieżącej, aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej strony, a przecież to właśnie winny były poczynić, mając do dyspozycji zgromadzony materiał dowodowy.

Z tych względów Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku strony organy powinny szczegółowo ustalić stan faktyczny i okoliczności sprawy, a następnie dokonać ich oceny zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Organy dążąc do właściwego, zgodnego z prawem załatwienia sprawy, przy dochowaniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, powinny zatem podjąć wszelkie konieczne czynności, a w tym przeprowadzić między innymi dowody o których stanowi art. 75 § 1 K.p.a., które pozwoliłyby na jednoznaczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Tym samym podkreślenia wymaga, że wynik postępowania w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń zależy od tego, czy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące sytuacji rodziny zostaną uznane przez organ administracji jako "szczególnie uzasadnione". Wskazać należy, że ustawa o pomocy o o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zawiera definicji pojęcia "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny", zatem jej wystąpienie lub też nie, w każdym przypadku wymaga od organu odniesienia się do ocen pozaprawnych. Przesłanka ta powinna być więc badana po kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację wnioskodawcy i jego rodziny jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności umorzenia zaległości. W ramach tych sfer powinien zweryfikować wystąpienie "szczególnie uzasadnionych okoliczności", w konkretnej sytuacji życiowej strony. Mając na uwadze powyższe reguły Sąd doszedł do przekonania, że stan faktyczny budzi wątpliwości i nie został ustalony z poszanowaniem obowiązujących reguł, w sposób uniemożliwiający wydanie prawidłowej decyzji.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy P.p.s.a., jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.