Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 43/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-04-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 245 § 1 i § 2 i art. 246 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. O. z dnia [...] r. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi R.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. znak[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2010 r. postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

W dniu 27 stycznia 2015 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 7 listopada 2013 r. znak: PT./4407-0076/13 w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2010 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R. O.złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego.

Z treści wniosku wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową, obecnie mieszka u brata pozostając na jego utrzymaniu. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, komornik wezwał skarżącego do zapłaty zaległych podatków na kwotę 350 tys. zł. Aktualnie skarżący poszukuje pracy.

Zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2015 r. referendarz sądowy, na podstawie

art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

- udokumentowanie wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego oraz jego żonę za 2014 rok; w przypadku uzyskania dochodu lub straty z działalności gospodarczej wraz ze wskazaniem przychodów oraz kosztów uzyskania dochodu/straty;

- przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę, rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy;

- przedłożenie aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego oraz jego żonę samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji);

- udokumentowanie miesięcznych dochodów żony skarżącego, z uwzględnieniem dochodów z ostatnich trzech miesięcy - w przypadku uzyskania dochodu lub straty z działalności gospodarczej wraz ze wskazaniem przychodów oraz kosztów uzyskania dochodu/straty;

- udokumentowanie posiadania/nieposiadania przez żonę skarżącego nieruchomości;

- udokumentowanie wskazanego przez skarżącego zajęcia komorniczego;

przedłożenie oświadczenia, z jakich źródeł aktualnie skarżący czerpie środki na swoje utrzymanie;

- udokumentowanie ponoszonych przez skarżącego kosztów utrzymania;

jeżeli skarżący jest osobą bezrobotną - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku;

- oświadczenie, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że w 2013 r. oraz obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada kont, nie posiada zaświadczenia z urzędu pracy oraz nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący oświadczył również, że w okresie zimowym zajęcia dorywcze są niedostępne, pozostaje na utrzymaniu brata nie ponosząc żadnych kosztów utrzymania. W odniesieniu dochodów, majątku oraz kont żony skarżący wskazał, że nie ma z żoną kontaktu i nie uzyskał żadnych informacji w żądanym zakresie. Oświadczył, że zamierza złożyć pozew o ich wydanie na podstawie kodeksu cywilnego i niezwłocznie po ich uzyskaniu przedłoży je w Sądzie. Skarżący wskazał również, że zaświadczenie o nieposiadaniu pojazdów oraz zajęciu komorniczym złożył w Sądzie w marcu 2014 r.

Postanowieniami z dnia 12 lutego 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach od postanowienia referendarza sądowego, w którym negatywnie ocenił wydane rozstrzygnięcie. Wskazał, że nie posiada dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej żony, nie ma możliwości ich zdobycia i wniósł o zobowiązanie żony do dostarczenia potrzebnych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 375/04 – FZ 377/04). Po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu, a także dowodów, które zostały ujawnione wraz ze sprzeciwem lub później. Wniesienie w niniejszej sprawie sprzeciwu spowodowało zatem, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2015 r. utraciło moc.

Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają Sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W niniejszej sprawie skarżący nie wywiązał się z obowiązku pełnego udokumentowania wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Choć przedstawił informacje świadczące o trudnej sytuacji finansowej, czyli brak pracy i prawa do zasiłku, nieposiadanie majątku ani oszczędności, fakt utrzymywania się jedynie dzięki pomocy brata, to jednocześnie nie udzielił informacji wnioskowanych zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2015 r., które mogły przedstawić jego pełną sytuację majątkową.

Wskazane wyżej zarządzenie stanowiło wezwanie skarżącego do przedstawienia określonych informacji na temat sytuacji materialnej jego żony i miało oparcie w treści art. 255 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.). Z tych ostatnich przepisów wynika prawny obowiązek udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielania sobie nawzajem wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego, w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też nie, wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13 i z 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09 – wyroki dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że okoliczności takie jak brak więzi gospodarczej między skarżącym i jego żoną, a także istnienie między nimi rozdzielności majątkowej, nie miały znaczenia dla postępowania w przedmiocie prawa pomocy.

Nie wywiązując się z obowiązków nałożonych ww. wezwaniem, skarżący powołał się na brak możliwości uzyskania od żony wymaganych dokumentów. Należy jednak zauważyć, że w przypadku dokonania przez Sąd wezwania o przedstawienie informacji dotyczących małżonka, to wnioskodawcę obciąża obowiązek wykazania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą żony lub męża (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 95/14 ). W takiej sytuacji nie jest istotne z prawnego punktu widzenia nieutrzymywanie kontaktów między małżonkami. Stan ten nie może być uznany za obiektywną przeszkodę w złożeniu informacji i dokumentów wnioskowanych przez Sąd, gdyż relacje między małżonkami są kwestią ich wyboru, nie zaś sytuacją niemożliwą do usunięcia. Małżonkowie, chcąc doprowadzić do tego, by ich wzajemne relacje nie wywierały wpływu m.in. na toczące się postępowania sądowe - powinni uregulować łączące ich stosunki przez nadanie stanowi faktycznemu znaczenia prawnego. Może to nastąpić przez skorzystanie z instytucji separacji sądowej lub rozwód. Natomiast Sąd w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie jest uprawniony do badania rzeczywistych relacji łączących małżonków.

Z uwagi na nieprzedstawienie przez wnioskodawcę informacji dotyczących sytuacji majątkowej jego żony, nie istniała możliwość ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a zatem dokonania oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. W takich okolicznościach Sąd nie mógł opierać się jedynie na dokumentach złożonych przez skarżącego, bo nie przedstawiały one pełnego stanu majątkowego wnioskodawcy. Tymczasem dopiero niewątpliwe stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy współmałżonka strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 245 § 1 i § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.