Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1357/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia ... maja 2018 r. nr ... w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez G..CO sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "Beneficjent", "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z ... maja 2018 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: "PARP", "organ I instancji") z ... grudnia 2017 r., nr ..., znak: ..., określającą do zwrotu

przez G.CO sp. z o.o. kwotę 117 086,78 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu ... lipca 2011 r. pomiędzy Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości a G.Co sp. z o.o. z siedzibą w C.została zawarta umowa nr ... o dofinansowanie projektu pn.: "Elektroniczny Rynek ( ...)", dalej: "umowa o dofinansowanie", której przedmiotem było dofinansowanie ww. projektu, w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka z udziałem środków europejskich oraz określenie praw i obowiązków strony związanych z realizacją Projektu w zakresie zarządzania, rozliczania, monitorowania, sprawozdawczości i kontroli, a także w zakresie informacji i promocji. Umowa o dofinansowanie została zmieniona sześcioma aneksami.

W zamian za przyznane dofinansowanie Beneficjent, zgodnie z § 6 ust. 6 umowy, zobowiązał się do zakończenia realizacji zakresu rzeczowego i finansowego Projektu, wynikającego z wniosku o dofinasowanie, w okresie kwalifikowalności wydatków, tj. w terminie wskazanym w § 6 ust. 3 umowy o dofinansowanie, czyli do dnia 31 lipca 2013 r., z należytą starannością, zgodnie z umową o dofinansowanie i jej załącznikami, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, w tym zgodnie z zasadami polityk wspólnotowych, które są dla niego wiążące, przepisami dotyczącymi konkurencji, pomocy publicznej, zamówień publicznych, ochrony środowiska oraz równouprawnienia kobiet i mężczyzn (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 2 umowy o dofinansowanie).

We wniosku o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji Projektu, którego ogólnym celem było wejście na rynek obrotu wierzytelnościami i oceny zdolności kredytowej (raitingu) oraz osiągnięcie w nim pozycji lidera innowacyjności poprzez stworzenie internetowej platformy transakcyjnej, umożliwiającej zdalne zawieranie prawnie skutecznych umów, dzięki wykorzystaniu kwalifikowanego podpisu elektronicznego oraz dostarczeniu przedsiębiorcom narzędzia umożliwiającego samodzielne dokonanie oceny zdolności kredytowej, swojej lub partnera handlowego. Projekt przewidywał stworzenie zaawansowanego technologicznie i metodologicznie serwisu internetowego automatycznych usług finansowych głównie dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw, w obszarze zarządzania wierzytelnościami, realizowanych poprzez przetwarzanie danych dostarczanych przez zainteresowanych. Usługi realizowane za pośrednictwem serwisów miały być świadczone automatycznie, przy jednoczesnym zapewnieniu bardzo wysokiego poziomu wewnętrznego bezpieczeństwa.

Nadto, zgodnie z wnioskiem o dofinasowanie w ramach projektu Beneficjent miał świadczyć trzy nowe e-usługi:

1) Serwis aukcyjny factoringu - o następujących "cechach" (funkcjonalnościach):

a) unikalne, nowatorskie na rynku factoringowym, zastosowanie formuły aukcji internetowych dla realizacji factoringu za pośrednictwem internetowej giełdy. Projektowane rozwiązanie wyróżnia się możliwością faktycznej realizacji transakcji przez Internet i tworzy powszechnie dostępny elektroniczny rynek factoringu,

b) zastosowanie kwalifikowanego podpisu elektronicznego do potwierdzania realizacji transakcji i zawierania umów na odległość. Rozwiązanie to prowadzi do zwiększenia wiarygodności, pewności i bezpieczeństwa transakcji realizowanych przy wykorzystaniu dokumentów elektronicznych za pośrednictwem Internetu,

c) duża wiarygodność i bezpieczeństwo realizowanych transakcji dzięki zastosowaniu

kwalifikowanego podpisu elektronicznego, certyfikatu SSL o długości klucza szyfrowania wynoszącej 2048 bita (zgodnie z rekomendacją Narodowego Instytutu Standaryzacji i Technologii; NIST, USA). Jednocześnie serwis pełni funkcję niezależnego AGENTA TRANSAKCJI w pośrednictwie w transferze pieniędzy i potwierdzaniu transakcji po dokonaniu płatności i przestrzeganiu Regulaminu Giełdy uwzględniającego wymogi prawne oraz bezpieczeństwo danych i obrotu,

d) krótki czas realizacji transakcji osiągnięty dzięki zbiorowi reguł i zasad obowiązujących każdego uczestnika rynku;

2) serwis aukcyjny wierzytelności - o następujących "cechach" (funkcjonalnościach):

a) unikalne, nowatorskie na rynku usług finansowych, zastosowanie formuły aukcji internetowych dla realizacji obrotu wierzytelnościami za pośrednictwem internetowej giełdy. W odróżnieniu od dostępnych list wierzytelności będących jedynie TABLICAMI OFERT projektowane rozwiązanie wyróżnia się możliwością faktycznej realizacji transakcji przez Internet i tworzy powszechnie dostępny elektroniczny rynek obrotu wierzytelnościami,

b) zastosowanie kwalifikowanego podpisu elektronicznego do potwierdzania realizacji transakcji i zawierania umów na odległość. Rozwiązanie to prowadzi do zwiększenia wiarygodności, pewności i bezpieczeństwa transakcji realizowanych przy wykorzystaniu dokumentów elektronicznych za pośrednictwem Internetu. Dotychczasowe rozwiązania, wykorzystujące podpis elektroniczny, są wykorzystywane jedynie w wąskim zakresie, głównie przez Organy Administracji Publicznej do organizacji przetargów elektronicznych http:/Iwwwpgppwpwpl Polska Platforma Przetargowa,

c) duża wiarygodność i bezpieczeństwo realizowanych transakcji dzięki zastosowaniu

kwalifikowanego podpisu elektronicznego, certyfikatu SSL o długości klucza szyfrowania wynoszącej 2048 bita (zgodnie z rekomendacją Narodowego Instytutu Standaryzacji i Technologii; NIST, USA). Jednocześnie serwis pełni funkcję niezależnego AGENTA TRANSAKCJI w pośrednictwie w transferze pieniędzy i potwierdzaniu transakcji po dokonaniu płatności i przestrzeganiu Regulaminu Giełdy uwzględniającego wymogi prawne oraz bezpieczeństwo danych i obrotu,

d) krótki czas realizacji transakcji osiągnięty dzięki zbiorowi reguł i zasad obowiązujących każdego uczestnika rynku;

3) Serwis oceny zdolności kredytowej- o następujących "cechach" (funkcjonalnościach):

a) dostępność on-Iine z każdego miejsca na świecie,

b) Indywidualizacja wyników ze względu na realizację analiz w oparciu o dane dostarczane przez użytkownika i będące w jego posiadaniu,

c) procesjonalne narzędzie biznesowe, niezbędne każdemu przedsiębiorcy, wykorzystujące współczesne doświadczenia i najnowszą wiedzę w celu dostarczenia zautomatyzowanej i zestandaryzowanej oceny zdolności kredytowej kontrahentów,

d) umożliwienie gromadzenia danych historycznych zarówno w zakresie realizowanych transakcji, danych finansowych, oceny punktowej oraz wysokości limitów kredytowych.

Rejestracja użytkownika do każdej z nich prowadzić miała do założenia w serwisie jego konta firmowego i panelu administracyjnego przypisującego funkcje serwisu do potrzeb użytkowników. Dostarczenie dokumentów rejestracyjnych firmy potwierdzonych podpisem elektronicznym oraz podpisanie "elektronicznie" Regulaminu serwisu miało kończyć rejestrację. Pełną funkcjonalność z kolei miało uruchomić dokonanie płatności za usługę.

Na podstawie wniosku o płatność Beneficjentowi wypłacono dofinansowanie w formie zaliczki w łącznej wysokości 134 442 zł. W związku z niewykorzystaniem części udzielonej dotacji z budżetu państwa, Beneficjent zwrócił niewykorzystaną dotację celową z budżetu państwa w wysokości 17 355,22 zł.

W dniu 11 października 2013 r. G. Agencja Rozwoju Regionalnego w K., pełniąca funkcję Regionalnej Instytucji Finansującej, dalej: "RIF", przeprowadziła kontrolę w miejscu realizacji projektu. W toku kontroli stwierdzono, iż nie można uruchomić portalu, a przez to potwierdzić realizacji celów projektu na poziomie produktu i rezultatu. Podjęte przez Beneficjenta działania (po zakończeniu realizacji projektu) nie pozwalały precyzyjnie określić terminu uruchomienia portalu, a przede wszystkim powinny być podjęte przed terminem zakończenia realizacji projektu, przy czym Beneficjent powinien zawiadomić o nich RIF.

Pismem z 18 października 2013 r. RIF przesłała Beneficjentowi Informację pokontrolną. Pismami z 24 października i 2 grudnia 2013 r. Beneficjent złożył wyjaśnienia.

Pismem z 5 grudnia 2013 r. RIF poinformowała Beneficjenta o negatywnym wyniku kontroli w związku z brakiem możliwości pełnego potwierdzenia realizacji projektu (działający portal) i wskaźników związanych z działaniem portalu, a także o przekazaniu raportu z kontroli do PARP.

W związku ze stwierdzonymi uchybieniami, wobec niedopełnienia przez Spółkę obowiązków wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1, § 6 ust. 6, § 8 ust. 1 i 2 umowy o dofinansowanie, pismem z 11 grudnia 2015 r., PARP wypowiedziała umowę o dofinasowanie ze skutkiem natychmiastowym. Jednocześnie ww. pismem, PARP wezwała Beneficjenta do zwrotu wypłaconego dofinansowania.

Decyzją z ... grudnia 2017 r. o numerze wskazanym wyżej, organ I instancji określił Spółce zobowiązanie do zwrotu środków w wysokości 117 086,78 zł wraz z należnymi odsetkami.

Po rozpoznaniu odwołania i zapoznaniu się ze wszystkimi zebranymi dowodami, Minister Inwestycji i Rozwoju uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z ... maja 2018 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Minister podzielił ustalenia organu I instancji w zakresie stanu faktycznego. Organ odwoławczy stwierdził, że Beneficjent nie zrealizował projektu zgodnie z założeniami przedstawionymi we wniosku o dofinansowanie i nie osiągnął wymaganych wskaźników produktu i rezultatu. Beneficjent, pomimo wielokrotnych deklaracji i zapewnień, nie uruchomił trzech zaplanowanych do wdrożenia e-usług, tj. Serwisu aukcyjnego factoringu, Serwisu aukcyjnego wierzytelności i Serwisu oceny zdolności kredytowej. Organ podkreślił, że od dnia kontroli, w wyniku której stwierdzono brak zrealizowania wskaźników projektu, tj. od 11 października 2013 r. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, tj. do ... grudnia 2017 r., minęło ponad 4 lata, co jednoznacznie wskazuje, iż Beneficjent nie zrealizował projektu w ustalonym terminie.

Minister zgodził się z PARP, iż relacje biznesowe z wykonawcą aplikacji nie mogą stanowić wystarczających przesłanek do stwierdzenia wystąpienia okoliczności uzasadniających odstąpienie przez Beneficjenta od realizacji projektu oraz postanowień podpisanej przez niego umowy o dofinansowanie. Problemy dotyczące współpracy z wykonawcą aplikacji nie zwalniają Beneficjenta z realizacji projektu, ponadto Beneficjent w okresie realizacji projektu nie informował RlF ani PARP o jakichkolwiek problemach z wykonawcą w realizacji projektu. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż podejmowane od 2013 r. czynności, w tym w ramach postępowania karnego i cywilnego, nie doprowadziły do ustalenia odpowiedzialności wykonawcy w tym zakresie (Sąd Rejonowy w Częstochowie wskazał, iż działania wykonawcy nie noszą znamion przestępstwa zgodnie z pismem Beneficjenta z 31 marca 2014 r.).

Zdaniem organu odwoławczego, PARP prawidłowo ustaliła, że w sprawie doszło do naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.) dalej: "u.f.p.", z uwagi na fakt, że Beneficjent nie wdrożył i nie świadczy trzech planowanych do przygotowania w ramach niniejszego projektu e-usług. W związku z tym, w sprawie wystąpiła przesłanka wykorzystania przez Stronę otrzymanego dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem (art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p.). Dodatkowo organ II instancji uznał, że w sprawie została również spełniona przesłanka wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co uprawniało dochodzenie od Beneficjenta zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Odnosząc się do podnoszonego przez Stronę zarzutu przedawnienia, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania. Minister wskazał, że 2 września 2017 r. wszedł w życie art. 66a ust. 1 u.f.p. (wprowadzony ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji

programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2017 r. poz. 1475), który wprost i jednoznacznie uregulował kwestię terminu przedawnienia w sprawach zwrotowych. Zgodnie z art. 66a ust. 1 i 2 u.f.p. zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia:

1) w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna, albo

2) wypłata salda końcowego, o którym mowa w:

a) art. 89 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) nr 10803/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, str. 25, z późn. zm. albo (...)

- w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później.

Żadna z ww. okoliczności wynikających z art. 66a u.f.p. w niniejszej sprawie nie wystąpiła, bowiem w sprawie nie została wydana decyzja ostateczna, jak również w odniesieniu do PO IG Komisja Europejska nie wypłaciła Polsce salda końcowego. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja, iż przedawnienie nastąpiło przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a postępowanie należy uznać w całości za bezprzedmiotowe.

Poddając ocenie pozostałe zarzuty odwołania, Minister podkreślił, że Beneficjent zachowuje otrzymane dofinansowanie jedynie w przypadku zrealizowania wszystkich ciążących na nim obowiązków, wynikających m.in. z postanowień umowy o dofinansowanie. Strona nie osiągnęła głównego celu umowy o dofinansowanie, dlatego też argumentacja dotycząca podziału odpowiedzialności i ryzyka związanego z niepowodzeniem projektu oraz "wskaźnika przeżywalności start-up" nie jest zasadna.

Jednocześnie w ocenie organu II instancji, PARP wyczerpująco zbadała wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz zebrała i rozpatrzyła cały materiał dowodowy, dokonując ustaleń faktycznych i na tej podstawie zastosowała właściwe przepisy prawa.

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj:

1) art. 66a ust 1 u.f.p. poprzez jego zastosowanie wbrew art. 28 ust. 2 oraz w związku z art. 11 ustawy z 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 1475), który stanowi, że do postępowań w sprawie zwrotu środków wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe,

2) art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 67 i art. 207 ust. 1 u.f.p. poprzez ich błędne niezastosowanie, pomimo, że zobowiązanie określone zaskarżoną decyzją wygasło wskutek przedawnienia z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, tj. końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło przekazanie tych środków Skarżącej - organ ll instancji wydając zaskarżoną decyzję, nie uwzględnił faktu, że zobowiązanie określone decyzją organu I instancji wygasło wskutek przedawnienia.

Skarga zawiera też zarzuty dotyczące naruszeń przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

3) art. 207 ust. 1 u.f.p. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez bezrefleksyjne i automatyczne przyjęcie, że skoro Skarżąca nie uruchomiła projektu, a Instytucja Wdrażająca nie uzyskała dostępu do zrealizowanych e-usług, to wszelkie wydatkowane środki uzyskane przez Skarżącą zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy poniesione przez Skarżącą wydatki bezpośrednio zmierzały do osiągnięcia celu określonego w umowie o dofinansowanie, natomiast zupełnie inne okoliczności zaważyły na jego nieosiągnięciu,

4) art. 207 ust. 2 i art. 184 u.f.p. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez bezrefleksyjne i automatyczne przyjęcie, że wykorzystanie środków przez Skarżącą nastąpiło z naruszeniem procedur, m.in. umowy o dofinansowanie, w całkowitym oderwaniu od przyczyn braku uruchomienia e-usługi zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, które leżą po stronie wykonawcy aplikacji - J ... A, S., będącej istotą projektu realizowanego przez Skarżąca w ramach umowy, a niezastosowania się przez Skarżącą do postanowień umowy o dofinansowanie jest wyłącznie tego konsekwencją,

5) art. 7, art 77 § 1, art. 78, oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz oceny okoliczności na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z dokumentów wskazanych przez Skarżącą w piśmie z 2 września 2016 r., co pozbawiło również organ ll instancji możliwości obiektywnej oceny całego ciągu przyczynowo-skutkowego oraz wszystkich okoliczności, jakie stały u podstaw zawarcia umowy o dofinansowanie, przebiegu jej realizacji, procesu rozliczania i kontroli realizacji oraz ostatecznie żądania zwrotu środków przekazanych na poczet dofinansowania.

W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra z ...; maja 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji PARP z ... grudnia 2017 r. oraz umorzenie postępowania w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, kierując się tymi przesłankami uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ, uznaje je za prawidłowe i stanowiące uzasadnioną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.

Wbrew zarzutom skargi organ zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, dający podstawę do orzekania w sprawie. Ocena tego materiału została należycie przeprowadzona z uwzględnieniem logicznego i rzetelnego wnioskowania.

Spór w sprawie dotyczy zasadności zwrotu pobranych przez Skarżącą środków na realizację projektu pn.: "Elektroniczny Rynek Wierzytelności wspomagany analizatorem zdolności kredytowej (Credit Raiting Agency and Debt Exchange)"

Należy wskazać, że w krajowym porządku prawnym zasady prowadzenia polityki rozwoju, podmioty prowadzące tę politykę oraz tryb współpracy między nimi, określone zostały w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2017 r. poz. 1376 ze zm.), dalej: "u.z.p.p.r.".

W myśl art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r., umowa o dofinansowanie stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2), w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku – ogólnie rzecz ujmując – nieprawidłowego ich wykorzystania.

Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej: "u.f.p.", wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – pkt 2 oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2 – pkt 3), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przewidzianej w art. 207 ust. 9 u.f.p. – wydanej po bezskutecznym upływie terminu (zakreślonego w wezwaniu, w trybie określonym w ust. 8 tego przepisu) zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności.

W ocenie Sądu, pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13, zgodnie z którym, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów.

Reasumując powyższe Sąd stwierdza, iż naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. może wynikać z postanowień umowy oraz procedur, których stosowanie w umowie postanowiono, określonych w innych, przywołanych w umowie aktach, co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. stanowiły zapisy umowy o dofinansowanie przedmiotowego projektu zawartej przez Skarżącą w dniu ... lipca 2011 r. z PARP.

Bezsporne w sprawie jest ustalenie, że Skarżąca Spółka nie uruchomiła trzech zaplanowanych do wdrożenia e-usług: serwis aukcyjny faktoringu, serwis aukcyjny wierzytelności, serwis oceny zdolności kredytowej. W uzasadnieniu skargi Skarżąca ponownie podniosła, iż podjęła działania w celu zrealizowania umowy, jak również działania w celu wyegzekwowania od wykonawcy aplikacji J. ... A. S. efektów zleconej mu pracy:

1) wystąpiła do Sądu Rejonowego ... w K. z wnioskiem o zawezwanie wykonawcy aplikacji J ... A.S. do próby ugodowej,

2) złożyła w Prokuraturze Rejonowej ... w C. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez wykonawcę aplikacji J ... A. S., polegającego na utrudnianiu dostępu do danych i informacji zgromadzonych i przetwarzanych na serwerze g .co w wyniku nieprzekazania haseł administracyjnych i dostępowych do wymienionego serwera oraz zainstalowanego tam oprogramowania a także na uniemożliwieniu przetwarzania danych zgromadzonych na serwerze w sposób zgodny z wolą G.co sp.z o.o.,

3) ostatecznie wystąpiła do Sądu Okręgowego w C. [...] Wydział Gospodarczy z powództwem w toczących się postępowaniach pod sygnaturą akt [...]i [...].

Postępowania te mają bezpośredni związek, jak stwierdza Skarżąca z niezakończeniem w wymaganym terminie do dnia 31 lipca 2013 r. realizacji projektu.

Odnosząc się do twierdzeń Skarżącej Sąd podziela stanowisko organu, iż trudności we współpracy z wykonawcą aplikacji nie zwalniają Skarżącej z obowiązku realizacji projektu. Ponadto z akt sprawy wynika, ze Beneficjent w okresie realizacji projektu nie informował ani Regionalnej Instytucji Finansującej ani PARP o jakichkolwiek problemach w realizacji projektu. Nieprawidłowości w realizacji projektu stwierdzono w czasie kontroli prowadzonej przez RIF.

Należy podkreślić, że beneficjentem i stroną umowy o dofinansowanie projektu z dnia 15 lipca 2011 r. była Skarżąca i to na Skarżącej, zgodnie z § 3 ust. 1 tej umowy, ciąży zobowiązanie zrealizowania projektu w pełnym zakresie, określonym w Harmonogramie rzeczowo–finansowym projektu, w terminie wskazanym w § 6 ust. 3 umowy z należytą starannością.

Natomiast niewykonanie zaplanowanych do wdrożenia e-usług: serwis aukcyjny faktoringu, serwis aukcyjny wierzytelności, serwis oceny zdolności kredytowej oznacza brak zrealizowania celu projektu wskazanego w umowie o dofinansowanie, a tym samym wykorzystanie środków niezgodnie z celem umowy o dofinansowanie (§ 8 ust. 2 umowy).

W tych okolicznościach za uzasadnione należy uznać stwierdzenie organów, że działanie Skarżącej stanowiło naruszenie obowiązujących przy realizacji przedmiotowej umowy procedur i spowodowało ryzyko wystąpienia szkody w budżecie UE (szkoda potencjalna).

Stwierdzone nieprawidłowości powodują konieczność nałożenia korekty finansowej na podstawie art. 39 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych oraz art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące EFRR, EFS oraz FS i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, dalej: "rozporządzenie nr 1083/2006".

Sąd wskazuje, że z art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 wynika, że państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego; państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 "nieprawidłowość", oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Należy podkreślić, że sama ewentualność, czy też zagrożenie sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku nakłada na właściwe organy obowiązek podjęcia działań w celu poniesienia konsekwencji przez podmiot naruszający swoim działaniem procedury, których winien przestrzegać. Wydatkowanie środków z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje nieuzasadniony wydatek dla budżetu Unii. Dla stwierdzenia nieprawidłowości nie jest zatem konieczne ustalenie powstania szkody. Wystarczające jest stwierdzenie, że naruszenie prawa wspólnotowego mogło spowodować szkodę rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. W niniejszej sprawie organy trafnie uznały, że do takiego przypadku doszło.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu dofinansowania Sąd wskazuje, iż nie jest on uzasadniony.

Materialnoprawną podstawę zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich stanowią przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. W dniu 2 września 2017 r. (z wyjątkami, które nie mają zastosowania w tej sprawie), weszła w życie ustawa z 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw. Powyższą ustawą znowelizowano szereg aktów normatywnych w tym ustawę o finansach publicznych, dodając po art. 66 u.f.p. nowy przepis art. 66a, zgodnie z którym, zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 tej ustawy, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja o której mowa w art. 207 ust. 9 stała się ostateczna albo od wypłaty salda końcowego, w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że regulacje dotyczące przedawnienia prawa zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, zawierają również przepisy rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1). Przepis art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje zaś jako zasadę czteroletni okres przedawnienia liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1, z tym, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia w którym nieprawidłowość ustała. Jednocześnie przepis art. 3 ust.1 ww. rozporządzenia wyznacza ostateczny okres przedawnienia, stanowiąc, że "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu".

Odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu", Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 15 czerwca 2017 r. sygn. akt: C-436/15 zauważył, że rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenia programu", ponieważ (...) moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60).

W niniejszej sprawie Skarżący wystąpił o dofinansowanie w ramach wieloletniego programu jakim był Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013. W odpowiedzi na skargę Minister, działając jako Instytucja Zarządzająca dla ww. Programu, stwierdził, że nie nastąpiło zamknięcie Programu, jak również nie nastąpiła płatność salda końcowego, przesłanie noty debetowej na kwoty nienależnie wypłacone państwu członkowskiemu przez Komisję w odniesieniu do PO IG ani anulowanie salda końcowego zobowiązania budżetowego.

W ocenie Sądu, nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazywanych w art. 66a u.f.p., jak również w Rozporządzeniu nr 2988/95. Tym samym, w niniejszej sprawie, przedawnienie nie nastąpiło, a co za tym idzie, PARP była uprawniona i jednocześnie zobowiązana do dochodzenia zwrotu środków objętych zaskarżoną decyzją.

Uzasadnienia nie znajdują również pozostałe zarzuty skargi bowiem w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.