Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 233/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
article: art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 617
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr./ Sędziowie WSA Jarosław Szaro WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Żurawica z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. R. kwotę 1.028 (jeden tysiąc dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r.

Utrzymano nią w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], którą organ ten zmienił własną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] zmieniającą decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2015 r. Na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. ustalono K. R. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2015 r. w kwocie 3431 zł, w tym: podatek rolny wynoszący 0 zł i podatek od nieruchomości wynoszący 3431 zł (odnoszący się do działki nr ewid. [...] - stanowiącej własność Gminy - za okres od [...] maja do [...] października 2015 r.).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Wójt Gminy podał, że w związku ze zmianą klasyfikacji gruntów w ewidencji gruntów i budynków, dokonanej na skutek jej modernizacji, o której informację Gmina uzyskała dnia [...] kwietnia 2015 r., wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie zmiany wymiaru podatku rolnego na 2015 r., tj. zmiany decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. zmienionej decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r.; na ich mocy podatek ten ustalono na 0 zł. Od [...] stycznia do [...] kwietnia 2015 r. działka nr [...] o pow. 5 ha była sklasyfikowana jako PsV i wobec tego podlegała zwolnieniu od podatku rolnego na mocy art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym. Po modernizacji ogólna powierzchnia działki uległa zmianie, zwiększyła się do pow. [...] ha i została sklasyfikowana jako: Lzr PsV - [...] ha; Bz - [...] ha; PsV - [...] ha. Grunty sklasyfikowane jako Lzr PsV i PsV od [...] maja 2015 r. nadal podlegały zwolnieniu od opodatkowania na podstawie ww. przepisu, natomiast obszar oznaczony symbolem Bz (terenu rekreacyjno-wypoczynkowe) o pow. [...] ha ([...] m2) podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki 0,47 zł za okres 6 miesięcy. W wykazie dzierżawców mienia komunalnego Gminy wsi O. K. R. wykazany był jako użytkownik działki (umowa użyczenia zawarta do dnia [...] października 2015 r.).

W odwołaniu K. R. zarzucił wadliwe ustalenie okoliczności faktycznych związanych z faktem zawarcia przez niego z Gminą umowy użyczenia działki nr [...] i pominięcie szeregu wymienionych w odwołaniu dowodów. Podkreślił, że wobec naliczenia podatku umowa użyczenia, która miała być nieodpłatna, utraciła swój darmy charakter. Podatek od nieruchomości nie powinien obciążać biorącego w używanie, w umowie użyczenia nie zawarto bowiem żadnego takiego postanowienia.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że podstawą do wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, co wprost wynika z art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, a decyzja wymiarowa nie ma charakteru uznaniowego. Postępowanie w sprawie modernizacji ewidencji gruntów i budynków prowadził Starosta Powiatu, zaś odwołujący się - w imię ochrony własnych interesów, powinien brać w nim czynny udział. Poczynione ustalenia faktyczne uzasadniały zmianę decyzji wymiarowej w trybie określonym w art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej.

W skardze K. R. zarzucił organom:

1) brak wskazania podstawy prawnej do uchylenia decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...],

2) brak uzasadnienia do przyjęcia, że był on użytkownikiem działki nr [...], podczas gdy w 2015 r. wykonał tam prace rolne, porządkowe i remontowe na zlecenie Gminy i Związku Gmin,

3) brak dowodu, że zmiany w ewidencji gruntów od kwietnia 2015 r. były prawomocne i ostateczne, wiążące dla użytkownika, a poza tym zmiany w ewidencji gruntów były zlecone przez Gminę jako właściciela i jednocześnie organ podatkowy, przez co doszło do utraty zaufania do władzy publicznej, nie zapewniono mu jako obywatelowi czynnego udziału w postępowaniu, jako że nie wiedział, jakie są zapisy w ewidencji gruntów od kwietnia 2015 r.

Skarżący podkreślił, że działka nr [...] była w jego władaniu na mocy umowy użyczenia zawartej z Gminą w 2012 r. W dacie zawarcia umowy grunt nie podlegał opodatkowaniu. W dniu [...] listopada 2017 r. Wójt, po uchyleniu poprzednich decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sygn. akt I SA/Rz 140/17, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zmiany wymiaru podatku rolnego na 2015 r. wymierzonego już uprzednio uchyloną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. W ocenie skarżącego, nie przyczynił się on w żaden sposób do powstania zaległości podatkowych, ani do zmiany decyzji Wójta. Nie było więc podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zmiany wymiaru podatku rolnego na 2015 r. wobec ważności decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., którą uchylono decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. Decyzja ta była wydana w sytuacji, gdy organ podatkowy dysponował tym samym praktycznie materiałem dowodowym co obecnie, a przede wszystkim zawiadomieniem Starostwa Powiatowego o zmianie klasyfikacji gruntów, co było podstawą faktyczną zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji nie wiadomo na jakiej podstawie wydano kolejną decyzję, nie podając ku temu podstawy prawnej w tej samej sprawie na podstawie tego samego materiału dowodowego. Podniósł również, że w lipcu 2015 r. nie był już faktycznie użytkownikiem działki, a na zlecenie Gminy i Związku Gmin wykonywał na niej tylko prace polowe (koszenie trawy, wycięcie drzew), remontowe i porządkowe w ramach szlaku turystyki fortecznej. Występował zatem w roli osoby trzeciej, nie władał tą działką. Na tej podstawie skarżący domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm.) określanej dalej jako p.p.s.a., której art. 134 § 1 wskazuje, że Sąd orzekając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze ani też powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Poza tym w świetle art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:

1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;

3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.

W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;

2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1;

3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków;

4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134, ze zm.);

5) wartość katastralną nieruchomości;

6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich.

Wreszcie na podstawie art. 21 ust. 1 wspomnianej ustawy podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawartew ewidencji gruntów i budynków.

W związku z przytoczoną regulacją w orzecznictwie podaje się, co zresztą słusznie podnoszą organy, że dane w ewidencji gruntów i budynków wiążą je przy ustalaniu wymiaru podatku zarówno w zakresie przedmiotowym jaki i podmiotowym (vide np. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 roku II FSK 1850/2007) oraz, że nie mają one prawa do ich weryfikacji. Zapisów w ewidencji nie można bowiem kwestionować w postępowaniu podatkowym (vide wyrok NSA z 12 marca 2009 roku II FSK 1791/2007). Zauważyć jednak trzeba, że w świetle wyżej powołanego art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Oznacza to, że osoba władającego danym gruntem, która nie jest właścicielem (użytkownikiem wieczystym), jest ujawniana w ewidencji tylko jeżeli, dotyczy to gruntów państwowych i samorządowych. Stosownie natomiast do art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikiem jest nie tylko właściciel lecz także posiadacz samoistny. Co więcej w myśl ust. 2 omawianego przepisu podatnikiem jest także posiadacz nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Odnoszą powyższe ogólne uwagi do rozważanego stanu faktycznego wskazać należy, że skarżący nie jest właścicielem działki nr [...]. Działka ta bowiem stanowi własność gminy [...]. Uznanie zatem skarżącego za podatnika może nastąpić w przypadku wykazania, że jest on posiadaczem gruntu stanowiącego własność Gminy. Przy czym podkreślenia tutaj wymaga, że okoliczność dotycząca faktu posiadania przez niego wspomnianej działki nie wynika z ewidencji gruntów i budynków. Brak zatem tutaj odnośnie danych wynikających z tej ewidencji związania na które powołuje się organ odwoławczy.

W rozważanej sprawie właśnie ta kwestia nie została wyjaśniona przez organy w sposób należyty. Organy skwitowały ją odwołaniem się do danych wynikających z ewidencji budynków i gruntów. Jak jednak wyżej wspomniano w ewidencji dane co do posiadania przez skarżącego działki nr [...] się nie znajdują.

W związku z tym, że osoba posiadacza nie jest ujawniona w ewidencji gruntów i budynków nie wystarczy powołać się na dane z ewidencji, gdyż w tym zakresie po prostu ich brak. Dla ustalenia osoby posiadacza należy więc przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające przy zastosowaniu reguł, o których mowa w art. 121, art., 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 oraz art. 190 Ordynacji podatkowej. Tego właśnie w rozpatrywanym stanie faktycznym zabrakło. Organy nie wyjaśniły bowiem, kwestii posiadania spornej działki.

Przy ustalaniu tych okoliczności organy powinny w szczególny sposób uwzględnić zapisy umowy użyczenia z dnia [...] października 2012 r. zawartej pomiędzy skarżącym a Gminą. W szczególności pogłębionej analizy wymaga § 2 tej umowy zgodnie z którym w przypadku braku możliwości trwania umowy w związku z realizację programu tworzenia szlaku turystyki kulturowej [...] przez związek Gmin umowa zostaje rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym. Analiza ta powinna być dokonana przy uwzględnieniu zapisów umowy partnerskiej z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie realizacji projektu pn. [...] w celu udostępnienia dla turystyki kulturowej etap I". Organy winny także ocenić pod tym kątem umowę nr [...] stanowiącą zgodę na wejście w teren i realizację powyższej inwestycji oraz umowę o dzieło z dnia [...] lipca 2015 r. zawartą pomiędzy skarżącym a Gminą. Na podstawie tej ostatniej umowy skarżący zobowiązał się do jednorazowego wycięcia krzewów, wykoszenia trawy, i wygrabienia terenu między innymi na działce nr [...].

Podkreślić tutaj także należy, że organ I Instancji nie wyjaśnił jakie były podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie zmiany wymiaru podatku rolnego na 2015 r. wobec ważności decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., którą uchylono decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. Decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. była wydana w sytuacji, gdy organ podatkowy dysponował tym samym praktycznie materiałem dowodowym co obecnie, a przede wszystkim zawiadomieniem Starostwa Powiatowego o zmianie klasyfikacji gruntów, co było podstawą faktyczną zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji nie wiadomo na jakiej podstawie wydano kolejną decyzję, w tej samej sprawie na podstawie tego samego materiału dowodowego.

Wskazane powyżej przez Sąd uchybienia natury proceduralnej, a więc przeprowadzenie postępowania w sposób niezupełny powodują, że Sąd był zobowiązany do wyeliminowania z obrotu prawnego, w uwzględnieniu skargi, zaskarżonych decyzji (art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a.), gdyż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sad również po myśli art. 135 p.p.s.a. wyeliminował z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ I instancji, gdyż jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania ma umocowanie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 1028 zł złożyła się równowartość wpisu sądowego (128 zł) oraz wynagrodzenia radcy prawnego (900 zł) ustalonego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).