Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 603/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 1, art. 69 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1184
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1744/18 w sprawie ze skargi M. E. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. E. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 grudnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1744 /18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. E. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, w punkcie pierwszym, uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie drugim, zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji stwierdził, że M. E. [...] maja 2018 r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (dalej: ORA) z wnioskiem o wpis na listę adwokatów, w trybie art. 68 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982r. - Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1184), w związku z ukończeniem aplikacji adwokackiej i zdaniem egzaminu, przedkładając m.in. zaświadczenie o niefigurowaniu w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego, uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania egzaminu adwokackiego z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego z dnia [...] kwietnia 2018 r., wniosek o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego, zaświadczenie o odbyciu aplikacji adwokackiej, protokół ślubowania oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych i korzystaniu z pełni praw publicznych, odpis dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, kwestionariusz osobowy oraz życiorys.

ORA, uchwałą z [...] maja 2018 r. uznała, że wniosek skarżącego o wpis na listę adwokatów zasługuje na uwzględnienie, zaś kandydat daje rękojmię prawidłowego oraz należytego wykonywania zawodu adwokata.

[...] maja 2018 r., na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, Minister Sprawiedliwości zwrócił przesłane mu akta osobowe skarżącego w celu uzupełnienia materiału dowodowego, w związku z informacją zawartą w kwestionariuszu osobowym o prowadzonym przeciwko kandydatowi postępowaniu karno-sądowym, o ustalenie jaki organ prowadził postępowanie i pod jaką sygnaturą akt, czego dotyczyło oraz jak i kiedy zostało zakończone.

Dziekan ORA pismem z [...] czerwca 2018 r. uzupełnił akta osobowe o wyjaśnienia strony w sprawie prowadzonego przeciwko niemu postępowania karno-sądowego, do których została dołączona kserokopia wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. o warunkowe umorzenie postępowania karnego z [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...], oraz kserokopia wyroku Sądu Rejonowego K. w K. z [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...].

Dodatkowo Ministerstwo Sprawiedliwości zwróciło się 19 czerwca 2018 r. do Sądu Rejonowego K. w K. o przesłanie odpisu wyroku z [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...].

Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego ustalono, że wpis o warunkowym umorzeniu sprawy prowadzonej pod sygn. akt [...] uległ zatarciu, co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności strony.

Biorąc pod uwagę powyższe, Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] czerwca 2018 r., na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej k.p.a.) w zw. z art. 69a ust. 1 i art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, sprzeciwił się wpisowi M. E. na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w K. dokonanemu na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z [...] maja 2018 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Minister podniósł, że jakkolwiek w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki wpisu, o których mowa w art. 65 pkt 2, 3 i 4 Prawa o adwokaturze, to nie można przyjąć, że spełnia również wymóg nieskazitelnego charakteru i daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, zgodnie z przepisem art. 65 pkt 1 ustawy. Skarżący dopuścił się bowiem czynu polegającego na tym, że [...] sierpnia 2012 r. około godziny 18:17 w K. wręczył pełniącym funkcję publiczną funkcjonariuszom Straży Miejskiej w K. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie 50 złotych, w zamian za odstąpienie od nałożenia mandatu karnego za popełnione wykroczenie w ruchu drogowym, które było przedmiotem postępowania karnego przed Sądem Rejonowym K. w K. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt [...]. Postępowanie zostało warunkowo umorzone na okres roku próby oraz orzeczono świadczenie pieniężne w kwocie 400 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej. Zgodnie zaś z informacją z Krajowego Rejestru Karnego, wpis o warunkowym umorzeniu postępowania karnego strony uległ zatarciu. Minister stwierdził, że jest uprawniony do dokonania samodzielnej oceny przesłanki rękojmi na podstawie posiadanych informacji, dotyczących uprzedniego zachowania wnioskującego o wpis na listę adwokatów.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M. E.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że sytuacja faktyczna, na podstawie której sformułowano zarzuty przeciw skarżącemu, jest dużo bardziej skomplikowana niż wynika to z zaskarżonej decyzji i powinna zostać uwzględniona przez organ w szerszym kontekście niż uczyniono to w sprawie.

Sąd I instancji uznał, że istota sporu w tej sprawie sprowadza się do rozumienia art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata - i oceny, czy został on właściwie zastosowany. Wyjaśnił - odwołując się do orzecznictwa - że "rękojmia" to zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność, zaś pojęcie "nieskazitelnego charakteru" to cechy wartościujące konkretną osobę, ale nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno - moralnej, a zatem przymioty osobiste, takie jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialność za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, a "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów do czasu jego dokonania i to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata.

Wskazał nadto, że - co do zasady - zgadza się ze stanowiskiem organu, że jednorazowe zdarzenie może rzutować w sposób kluczowy i przesądzający na ocenę nieskazitelności charakteru i rękojmi jednakże nawet w takich sytuacjach organ nie jest zwolniony z obowiązku wszechstronnej analizy postawy danej osoby w życiu prywatnym i zawodowym, jej cech charakteru i dotychczasowego życia.

Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Sąd przyznał, że czyn skarżącego był naganny, ale wpis o warunkowym umorzeniu postępowania uległ zatarciu, a czyn miał miejsce 6 lat przed złożeniem wniosku o wpis. Został popełniony przez osobę młodą, a - jak stwierdził WSA - w sprawie jest pewne, że analizowane zachowanie skarżącego zostało sprowokowane przez funkcjonariuszy publicznych. Te okoliczności zostały bowiem opisane we wniosku prokuratora o warunkowe umorzenie postępowania karnego z [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...].

Sąd I instancji podniósł też, że organ nie wziął pod uwagę tego, że pomimo popełnienia czynu z art. 229 § 2 k.k., później wobec skarżącego nie toczyło się żadne postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające ani skargowe. Przez okres aplikacji w sposób sumienny i prawidłowy wykonywał swoje obowiązki, o czym świadczą opinie wystawione przez adw. W. L. - patrona skarżącego, przez prof. nadzw. dr hab. adw. M. L., a także przez adw. M. J. W pierwszej z wymienionych opinii, jej autor ocenił postawę skarżącego z uwzględnieniem okoliczności popełnienia czynu z art. 229 § 2 k.k. Sąd I instancji wyjaśnił, że przeprowadził dowód z tych opinii, gdyż uznał, że pozostają one w związku z ocenianymi okolicznościami sprawy. Ponadto uznał, że organ naruszył art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków. Strona wykazała zaś, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej złożenie wyżej opisanych opinii w toku postępowania toczącego się przed Ministrem.

Podsumowując tę część rozważań WSA stwierdził, że organ nie dokonując pełnej oceny postępowania skarżącego i jego zachowania, uchybił nakazom płynącym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz - w konsekwencji - art. 107 § 3 k.p.a. Oparł bowiem swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na jednym zdarzeniu i na tej podstawie odmówił skarżącemu prawa wykonywania zawodu adwokata. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, WSA nakazał organowi uwzględnienie wskazanej wyżej oceny prawnej, przeprowadzenie postępowania administracyjnego stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a. i odniesienie się do wszystkich okoliczności faktycznych oraz przedłożonych dokumentów a następnie podjęcie decyzji prawidłowo uzasadnionej.

Odnosząc się zaś do zawartych w skardze zarzutów naruszenia art. 69 ust. 2 i art. 68 ust. 3 Prawa o adwokaturze, Sąd uznał je za niezasadne i stwierdził, że możliwość uzupełnienia akt o dodatkowe informacje lub dokumenty przewiduje art. 69 ust. 2 Prawo o adwokaturze. Prawo złożenia sprzeciwu wobec określonej osoby nie zostało ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej. To do organu należy ocena czy i o jakie dokumenty lub informacje uzupełnić należy wniosek dla załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu nadzorczym w stosunku do postępowania przed radą adwokacką. Mimo, że decyzja o sprzeciwie nie jest podejmowana w zwykłym postępowaniu administracyjnym lecz w postępowaniu nadzorczym, to jednak Prawo o adwokaturze nie wyłącza stosowania do tego postępowania podstawowych zasad procedury administracyjnej, określających obowiązki organu prowadzącego postępowanie sprzeciwowi. Minister Sprawiedliwości ma więc prawo do badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych tą ustawą. W orzecznictwie pozostaje aktualna teza, że termin do wniesienia sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości jest terminem materialnoprawnym. Z tego względu ustawodawca uregulował sposób liczenia początku jego biegu także wówczas, gdy zachodzą braki wniosku o wpis lub braki w dokumentacji. Nie oznacza to jednak, że badanie zgodności z prawem wpisu na listę adwokatów może odbywać się jedynie w oparciu o akta osobowe nadesłane wraz z uchwałą, ewentualnie uzupełnione w trybie określonym w ustawie. Wywodzenie z treści tego przepisu zakazu "wyjścia" poza materiały przedstawione, ewentualnie uzupełnione przez organ, który dokonał wpisu, jest nieusprawiedliwione. Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów stanowi element nadzoru nad działalnością samorządu prawniczego. Proponowana przez skarżącego wykładnia art. 69a ust. 1 w związku z art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w istocie ograniczałaby Ministra Sprawiedliwości w sprawowaniu funkcji nadzorczych w wyżej przedstawionym znaczeniu. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości wprawdzie podpisał sprzeciw w późniejszym terminie niż 30 dni od dnia pierwszego doręczenia uchwały, jednak z zachowaniem terminu wynikającego ze zdania drugiego omówionego wyżej przepisu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości, zaskarżając to orzeczenie w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzucił mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dopuszczenie się czynu popełnionego z winy umyślnej nie może samodzielnie stanowić podstawy oceny o braku nieskazitelnego charakteru i niedawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, gdy okoliczność ta świadczy o rażącym naruszeniu przez kandydata obowiązującego porządku prawnego;

2) art. 69a ust. 1 Prawa o adwokaturze poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Minister Sprawiedliwości po upływie określonego tym przepisem terminu trzydziestu dni liczonego od dnia doręczenia uchwały o wpisie M. E. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. wraz z aktami osobowymi uprawniony jest do ponownego badania okoliczności faktycznych wpływających na ocenę nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w sytuacji, gdy termin ten mający charakter prawno-materialny wyłącza możliwość ponownego wyrażenia sprzeciwu w omawianym trybie.

Biorąc pod uwagę powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów oraz o przeprowadzenie rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. E. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów.

Zarządzeniem z 16 lutego 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. poz. 1842).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w § 2 powołanego artykułu. W rozpatrywanym przypadku - z uwagi na brak okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności postępowania, w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. - kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny, czy Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy wskazane w ramach podstaw kasacyjnych. Przypomnienia wymaga przy tym, że skargę kasacyjną, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W rozpoznawanej sprawie zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie sformułowano.

Odnosząc się zaś do postawionych Sądowi I instancji zarzutów naruszenia prawa materialnego trzeba przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie SN z dnia 15 października 2001 r. I CKN 102/99).

Podkreślenia wymaga też, że stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Brak uzasadnienia sformułowanego zarzutu kasacyjnego, a więc i argumentacji mającej wykazywać zasadność tego zarzutu, stanowi istotną wadę konstrukcyjną skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zarzutu błędnej wykładni należy przeprowadzić wywód prawny na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem, jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej przejawia się bowiem w tym, że Sąd ten nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając sprawę z uwzględnieniem powyższych reguł postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy, na których skargę kasacyjną oparto, nie usprawiedliwiają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Przede wszystkim za trafny nie mógł być uznany zarzut naruszenia art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze - poprzez jego wykładnię.

Zgodnie z tym przepisem, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Jak wynika z treści zarzutu i jego uzasadnienia według skarżącego kasacyjnie organu wadliwe odczytanie przez Sąd I instancji treści wskazanego przepisu polega na przyjęciu, że dopuszczenie się czynu popełnionego z winy umyślnej nie może samodzielnie stanowić podstawy oceny o braku nieskazitelnego charakteru i niedawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, gdy okoliczność ta świadczy o rażącym naruszeniu przez kandydata obowiązującego porządku prawnego.

Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza pisemnych motywów wyroku uzasadnia jednak przyjęcie, że Sąd I instancji z treści art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze nie wyprowadził tego rodzaju ogólnej tezy. Wprawdzie Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję zanegował rozstrzygnięcie organu - sprowadzające się w istocie do odmówienia skarżącemu prawa wykonywania zawodu adwokata - oparte na jednym zdarzeniu. Konstatacja ta jest jednak efektem wnikliwszych rozważań, co nie jest bez znaczenia dla oceny skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego.

Zauważyć zatem należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał - odwołując się do orzecznictwa NSA - jak rozumiane są zawarte w art. 65 ust. 1 Prawa o adwokaturze pojęcia takie jak: rękojmia, nieskazitelny charakter, dotychczasowe zachowanie.

Stanowisko WSA w tym zakresie skargą kasacyjną kwestionowane nie jest.

Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przychylił się też do ugruntowanego w orzecznictwie poglądu, że badanie, czy kandydat daje rękojmie prawidłowego wykonywania zawody zaufania publicznego, wymaga wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności składających się na wizerunek kandydata, w tym zdarzenia, które stanowiły podstawę wydania wyroku skazującego, mimo że skazanie uległo zatarciu. Sąd ten wyraził wprost pogląd, że - co do zasady - zgadza się ze stanowiskiem, że jednorazowe zdarzenie może rzutować w sposób kluczowy i przesądzający na ocenę nieskazitelności charakteru i rękojmi. Podkreślił jednak, że nawet w takich sytuacjach organ nie jest zwolniony z obowiązku wszechstronnej analizy całokształtu okoliczności.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to – wobec niespornego rozumienia "rękojmi" "nieskazitelnego charakteru" i "dotychczasowego zachowania" i w związku z tym złożonego charakteru oceny zasadności wpisu na listę adwokatów - znajduje uzasadnienie w treści art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze i jest w pełni trafne.

W tym stanie omawiany zarzut - że Sąd I instancji wadliwie uznał, że dopuszczenie się czynu popełnionego z winy umyślnej nie może samodzielnie stanowić podstawy oceny o braku nieskazitelnego charakteru i niedawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, gdy okoliczność ta świadczy o rażącym naruszeniu przez kandydata obowiązującego porządku prawnego – nie jest usprawiedliwiony.

W ocenie NSA nietrafność zarzutu błędnej wykładni wynika także z faktu, że zawarte w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze pojęcia - rękojmia i nieskazitelny charakter - zaliczyć należy do zwrotów nieostrych. Ratio umieszczenia takich zwrotów w treści przepisu stanowi to, aby miał on zakres możliwy do wypełnienia tylko ad casum. Subsumcja należy do sfery stosowania prawa, ukonkretnienia znaczenia przepisu przez uwzględnienie stanu faktycznego, nie zaś odczytywanie znaczenia tekstu in abstracto. W przypadku unormowań zawierających takie zwroty dekodowanie "normy jednostkowego zastosowania", odnoszącej się do konkretnego stanu faktycznego w istocie sprowadza się do oceny prawnej faktów i oznacza stosowanie prawa (v. "Interpretacja a subsumcja zwrotów niedookreślonych i nieostrych" E. Łętowska; Państwo o Prawo, 7-8/2011). W tym stanie rzeczy tylko rozważenie całokształtu okoliczności sprawy pozwoli na dokonanie prawidłowej oceny prawnej okoliczności faktycznych pod katem zastosowania art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze.

Wobec tego stawianie Sądowi I instancji zarzutu, że wadliwie uznał, że dopuszczenie się czynu popełnionego z winy umyślnej nie może samodzielnie stanowić podstawy oceny o braku nieskazitelnego charakteru i niedawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, gdy okoliczność ta świadczy o rażącym naruszeniu przez kandydata obowiązującego porządku prawnego - nie jest usprawiedliwione.

W konsekwencji - wbrew wywodom skarżącego kasacyjnie organu - zgodzić należy się z WSA, że organ rozstrzygając wyłącznie w oparciu o jedno zdarzenie uchybił nakazom z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z wyżej wskazanymi przepisami postępowania nie postawiono.

Zdaniem NSA wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia też zarzut naruszenia art. 69a ust. 1 Prawa o adwokaturze poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Minister Sprawiedliwości po upływie określonego tym przepisem terminu trzydziestu dni liczonego od dnia doręczenia uchwały o wpisie M. E. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. wraz z aktami osobowymi uprawniony jest do ponownego badania okoliczności faktycznych wpływających na ocenę nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w sytuacji, gdy termin ten mający charakter prawno-materialny wyłącza możliwość ponownego wyrażenia sprzeciwu w omawianym trybie.

Tak jak w przypadku oceny pierwszego z omawianych zarzutów (sformułowanego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) należy zauważyć, że Sąd I instancji na gruncie art. 69 ust. 1 Prawa o prokuraturze nie wyraził poglądu o uprawnieniu organu do ponownego badania okoliczności faktycznych sprawy. Nie ulega natomiast kwestii, że mimo przesądzenia, że termin do wniesienia sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości jest terminem materialnoprawnym – co rodzi określone skutki prawne – jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i przeprowadzi postępowanie stosownie do zasad ogólnych k.p.a.

Niewątpliwie zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy jest wadliwe. W pełni podzielić bowiem należy stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że nadanie przez ustawodawcę terminowi charakteru materialnoprawnego zmierza do ukształtowania w określonym czasie konkretnej sytuacji prawnej, której po upływie terminu nie można zmieniać.

Zwrócenia uwagi wymaga jednak, że stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Taki stan rzeczy ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

s. K.A. Stec s. W. Kręcisz s. C. Kosterna