Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2486/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1228
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Zaorska, Protokolant referent Krzysztof Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Postępowanie przed organami podatkowymi.

1.1. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister/organ drugiej instancji) z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r.

1.2. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON/organ pierwszej instancji) orzekł o odpowiedzialności A.K.(dalej: Skarżący/Strona) jako byłego prezesa zarządu solidarnie ze Spółką za zaległości Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego P.Sp. z o.o. (dalej: Spółka) z tytułu wpłat na PFRON za okresy rozliczeniowe od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu solidarnie ze Spółką za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres: od kwietnia do listopada 2013 r.

1.3. Od przywołanej decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie:

1) art. 187 § 1 w związku z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm., dalej: O.p.) poprzez:

a) naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na błędnym przyjęciu, że przedstawione przez Stronę dowody w postaci dokumentów nie pozwalają na przyjęcie, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez Skarżącego nastąpiło bez jego winy;

b) dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem, dowodowym w zakresie ustalenia terminu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki na dzień 4 czerwca 2013 r. w szczególności sprzecznie z ustaleniami prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B.z dnia [...] sierpnia 2017 r. [...] popartymi ustaleniami opinii Biegłego D.K., zgodnie z którymi termin właściwy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przypadał na okres od 25 kwietnia 2012 do 9 maja 2012 r., a więc okres zanim Skarżący objął funkcję prezesa zarządu, przy czym ustalenia te mogły być dokonane dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w postępowaniu karnym, prowadzonym z zawiadomienia Skarżącego o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, a wyrok uprawomocnił się [..] stycznia 2018 r. (sygn. [...]Sąd Okręgowy w B.), co oznacza, że przesądzenie pojęcia właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło dopiero na skutek uprawomocnienia się cytowanego wyroku Sądu Rejonowego w B. w styczniu 2018 r., a więc po rezygnacji Skarżącego z funkcji prezesa zarządu;

2) art. 180 i 181 w zw. ze 187, 188 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia istotnych z punktu widzenia ustalenia podstaw braku odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r. wniosków dowodowych Skarżącego w postaci:

a) wpisu zupełnego z rejestru Spółki;

b) sprawozdania finansowego Spółki za 2014 r., sporządzonego 18 września 2015 r., potwierdzające datę doręczenia Sprawozdania do siedziby Spółki w dniu 21 października 2015 r.;

c) akt sprawy sygn. akt [...] oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...] Sądu Rejonowego w B. Wydziału [...] Karnego, a w tym:

- Aktu oskarżenia;

- opinii Biegłego Sądowego D.K.;

- opinii Biegłego Sądowego H.M.;

- opinii specjalisty z zakresu wyceny przedsiębiorstw D.S.wyceną Spółki sporządzoną na zlecenie Gminy B., z treści której wynikało, iż wartość Spółki przyjęta metodą odtworzeniową wynosi 13 milionów złotych, a metodą dochodową 10 milionów złotych co oznacza iż średnio wynosiła ona 11 milionów złotych i nie sygnalizował żadnych zagrożeń niewypłacalnością Spółki;

- prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. wraz z uzasadnieniem,

- wyroku z dnia [..] stycznia 2018 r. Sądu Okręgowego w B.sygn. [...]utrzymującego w mocy, zaskarżony wyrok wraz z uzasadnieniem:

d) opinii Biegłych Rewidentów: dotyczących oceny sytuacji finansowej Spółki P.:

- za 2012 r., sporządzonej przez B.W.;

- za 2013 r., sporządzonej przez Grupę [...] ;

- za 2014 r., sporządzonej przez Grupę [...] ;

- prawomocnego postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r. o umorzeniu dochodzenia przeciwko A.K.wraz z uzasadnieniem wobec stwierdzenia, że czyny z art. 57 § 1 kks w zw. z 6 § 2 kks w zw. z 9 § 3 kks oraz 77 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks i w zw z art. 9 § 3 kks nie zawierają znamion czynów zabronionych;

e) korespondencji prowadzonej w latach 2013, 2014 z inicjatywy Spółki P., a zawierających propozycję rozłożenia na raty wierzytelności przysługujących Urzędowi Skarbowemu;

f) przesłuchania Strony;

g) wniosku o ogłoszenie upadłości układowej;

h) postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydziału [...] Gospodarczego z dnia [...] maja 2016 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości układowej wraz z uzasadnieniem postanowienia;

i) wyceny Spółki sporządzonej przez specjalistę z zakresu wyceny przedsiębiorstw Doktora D.S. wyceną Spółki sporządzoną na zlecenie Gminy B., z treści której wynikało, iż wartość Spółki przyjęta metodą odtworzeniową wynosi 13 milionów złotych, a metodą dochodową 10 milionów złotych co oznacza iż średnio wynosiła ona 11 milionów złotych i nie sygnalizował żadnych zagrożeń niewypłacalnością Spółki;

j) sprawozdania finansowego B.W. sporządzonego w marcu 2012 r., a dotyczącego okresu za 2011 r., która nie stwierdziła zastrzeżeń co do kondycji finansowej Spółki;

k) dokumentu potwierdzającego odnowienie kredytu bankowego w rachunku bieżącym w lipcu 2012 r.;

l) raportu poprzedniego Zarządu Spółki w osobie R.S. na dzień 26 kwietnia 2013 r. wraz z inwentaryzacją magazynu, surowców na ten dzień;

m) sprawozdania Zarządu za 2012 r. podpisanego w dniu 19 kwietnia 2013 r. przez prezesa zarządu R.S.;

n) bilansu wstępnego za 2014 r., który stanowił załącznik do protokołu zdawczo-odbiorczego przekazania Spółki pomiędzy A.K., a PPH P. sp. z o.o. wskazywał na dodatnie kapitały Spółki, które wynosiły na dzień odejścia A.K.1,5 miliona złotych;

o) odpisu [...] Sądu Rejonowego w B.,

- na okoliczności wskazane w tych wnioskach;

3) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b i 2 w zw. z art. 107 § 1 i 2 pkt 2 O.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, w wyniku których doszło do stwierdzenia przesłanek skutkujących odpowiedzialnością solidarną Skarżącego, a w szczególności poprzez ustalenie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło bez jego winy w ustalonym błędnie przez organ terminie tj. 4 czerwca 2013 r., podczas gdy:

a) w tej dacie Skarżący dysponował obiektywnymi dokumentami w postaci:

- sporządzonej wyceny Spółki przez specjalistę z zakresu wyceny przedsiębiorstw doktora D.S. wyceną Spółki sporządzoną na zlecenie Gminy B., z treści której wynikało, iż wartość Spółki przyjęta metodą odtworzeniową wynosi 13 milionów złotych, a metodą dochodową 10 milionów złotych co oznacza iż średnio wynosiła ona 11 milionów złotych i nie sygnalizował żadnych zagrożeń niewypłacalnością Spółki,

- sprawozdania finansowego B.W. sporządzonego w marcu 2012 r., a dotyczącego okresu za 2011 r., jak również za 2012 r., która nie stwierdziła zastrzeżeń co do kondycji finansowej Spółki,

- dokumentu potwierdzającego odnowienie kredytu bankowego w rachunku bieżącym w lipcu 2012 r.,

- raportem poprzedniego zarządu Spółki w osobie R.S. na dzień 26 kwietnia 2013 r. oraz inwentaryzacją magazynu, surowców i wyrobów gotowych na ten dzień,

- sprawozdania zarządu za 2012 r. podpisanego w dniu 19 kwietnia 2013 r. przez prezesa parządu R.S. -

- które to dokumenty świadczyły o dobrej kondycji finansowej Spółki i nie sygnalizowały żadnych przesłanek przemawiających za złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, jednakże późniejsze okoliczności ujawnione w toku analizy dokumentacji stanów magazynowych doprowadziły do ponownej weryfikacji sprawozdania finansowego za 2012 r. przez Biegłych Rewidentów z Grupy [...] Sp. z o.o. w K. na zlecenie Skarżącego, który sporządzono w lipcu 2014 r., a wnioski z Raportu dopiero wykazały, że nastąpiło pogorszenie sytuacji finansowej, oraz wykazały również usunięcie przez poprzedni zarząd (w osobie R.S.) zastawu rejestrowego na kwotę 1 miliona złotych ustanowionego na rzez Spółki Zakłady [...] S.A. w T.;

b) w prawomocnym Wyroku Sądu Rejonowego w B.z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie [...] jako termin właściwy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Sąd Rejonowy przyjął okres od dnia 25 kwietnia 2012 r. do dnia 9 maja 2012 r., a więc przed objęciem funkcji prezesa zarządu przez Skarżącego, przy czym cytowany wyrok uprawomocnił się w dniu [..] stycznia 2018 r. (sygn. [...]Sądu Okręgowego w B.), co oznacza, że przesądzenie pojęcia właściwego terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło dopiero na skutek uprawomocnienia się Wyroku Sądu Rejonowego w B. w styczniu 2018 r., a więc po zaprzestaniu pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki.

1.4. Decyzją z dnia [...] września 2019 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie na podstawie kopii uchwał Rady Nadzorczej PPH P.Sp. z o.o. o nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz o nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., stwierdzono, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie, którego dotyczy decyzja.

W zakresie przesłanki bezskuteczności egzekucji przeciwko samej Spółce, organ odwoławczy wskazał, że Spółka nie dokonała wpłat na poczet należnych zobowiązań za okresy 2013/12-2014/11. Zaległości te zostały objęte tytułami wykonawczymi.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki. W uzasadnieniu stwierdził, że w toku postępowania stosowano dostępne środki egzekucyjne, poprzez:

- zajęcie szeregu rachunków Spółki w różnych bankach. W ramach zastosowanego środka uzyskano w 2015 r. i 2016 r. środki pieniężne, natomiast w 2017 r. nie uzyskano żadnych środków;

- zajęcie wierzytelności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą Spółki, uzyskując środki pieniężne w latach 2015- 2017 r.;

- pobrania gotówkowe, uzyskując środki pieniężne w latach 2015 – 2017, ostatnie pobranie miało miejsce 28 września 2017 r., później Spółka faktycznie zakończyła działalność gospodarczą;

- zajęcie ruchomości w 2016 r. i 2017 r., z których część została sprzedana, a uzyskane kwoty zaksięgowano na poczet kosztów egzekucyjnych;

Ujawniono również, że Spółka posiada nieruchomość o powierzchni 0,0336 ha, na której ulokowany jest parking dla około 14 pojazdów. Jest ona obciążona hipoteką na rzecz Skarbu Państwa - Naczelnika[...] Urzędu Skarbowego w B..

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w latach wcześniejszych egzekucja wobec Spółki była prowadzona również przez komornika sądowego. Z uwagi na zbieg egzekucji, co do ruchomości i rachunku zobowiązanego w [...] S.A. zajętych w toku postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., do prowadzenia łącznej egzekucji został wyznaczony komornik sądowy. Wobec bezskuteczności egzekucji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. umorzył on prowadzone postępowanie.

W postanowieniu z dnia [...] lipca 2018 r. wskazano również, że sam Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Sądu Rejonowego Wydziału [...] Gospodarczego w B.z wnioskiem o ogłoszenie upadłości obejmującej ogłoszenie upadłości, jednakże Sąd ten oddalił wniosek postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. sygn. akt [...] .

W związku z powyższym Minister uznał, że bezskuteczność egzekucji w myśl art. 116 § 1 O.p. została wykazana.

Organ odwoławczy nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych.

W tym zakresie wskazał, w ślad za organem pierwszej instancji, że Strona nie wykazała, aby we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, ani nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku.

Skarżący podniósł jednak, że nie doszło do zaistnienia przesłanek skutkujących jego odpowiedzialnością. Zdaniem Strony, ustalony przez organ pierwszej instancji termin zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, tj. 4 czerwca 2013 r. jest nieprawidłowy. Przywołała przy tym szereg dokumentów, dotyczących wyceny Spółki oraz jej sytuacji finansowej, sporządzonych głównie za rok 2011 i 2012 oraz podniosła, że Sąd Rejonowy w B. w wyroku z dnia [...] sierpnia 2017 r. sygn. akt [...] wskazał, iż właściwym terminem do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości był okres od dnia 25 kwietnia 2012 r. do dnia 9 maja 2012 r. W tym czasie, jak podkreślił Skarżący, nie pełnił jeszcze obowiązków prezesa zarządu Spółki.

Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że z przedstawionych akt administracyjnych wynika, że Spółka była zobowiązana do dokonywania obowiązkowych wpłat wobec PFRON, z których za zobowiązania za okres od 2013/04-2014/11 nie wywiązywała się. Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie, w którym upływał termin płatności wskazanych w decyzji zobowiązań.

W związku z powyższym, zdaniem Ministra, za bezpodstawne należy uznać twierdzenie Strony, że nie było podstaw do złożenia wniosku o upadłość Spółki.

W niniejszej sprawie, data wymagalności pierwszego niezapłaconego zobowiązania (tj. za które organ pierwszej instancji wszczął postępowanie) za kwiecień 2013 r. przypadała na dzień 20 maja 2013 r. Wobec niedokonania zapłaty wniosek o upadłość winien zostać złożony do dnia 3 czerwca 2013 r. i odpowiednio wobec pozostałych zobowiązań. Jednocześnie Minister podkreślił, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] maja 2019 r. m.in. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie za okres 2013/04-11, wskazując że doszło do przedawnienia. W decyzji Prezesa PFRON orzeczono też o odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu solidarnie ze spółką za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres: 2013/12-2014/11. Strona zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie jedynie w części dotyczącej orzeczenia o swojej odpowiedzialności za okres 2013/12 - 2014/11 i w takim zakresie sprawę rozpatruje organ odwoławczy, mając jednocześnie na względzie, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym ustalenia dotyczące daty, w której należało złożyć wniosek o upadłość Spółki.

W tych okolicznościach Minister uznał, że pierwsza przesłanka, wynikająca z art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1228, ze zm., dalej: u.p.u.) tj. niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań (za okres 2013/04-2014/11), świadcząca o niewypłacalności Spółki i obligująca Spółkę do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zaistniała z chwilą, gdy podmiot ten przestał regulować zobowiązania wobec PFRON.

Nawiązując do poczynionych wcześniej ustaleń, w ocenie Ministra wyjaśnienia Strony są niekonsekwentne. Początkowo zmierzają w kierunku wykazania, że Spółka była w dobrej kondycji finansowej (co ma m.in. potwierdzać m.in. przywołana przez stronę wycena Spółki na ok. 11 mln zł, czy też oceny sytuacji finansowej Spółki dokonane przez biegłych rewidentów za okres 2011 r. i 2012 r.). Następnie zaś, Skarżący powołuje się na fakt, iż wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony znacznie wcześniej. Jego zdaniem fakt ten potwierdza wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. sygn. akt [...] , w którym wskazano, że właściwym terminem do złożenia tego wniosku był okres od 25 kwietnia 2012 r. do 9 maja 2012 r., a zatem zanim jeszcze został prezesem zarządu Spółki.

Minister wskazał, że jeśli podstawa do ogłoszenia upadłości nastąpi za kadencji poprzedniego zarządu, należy przyjąć, że nowy członek zarządu powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia objęcia stanowiska. Okoliczność, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zaistniały wcześniej, nie oznacza, że ten wniosek nie mógł być zgłoszony po objęciu przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu.

Z drugiej zaś strony, skoro Spółkę - jak podnosi sama Strona - wyceniano na średnio 11 milionów złotych i była ona w dobrej kondycji finansowej, to wyjaśnienia Skarżącego zmierzają raczej w kierunku wykazania, że Spółka posiadała środki, by spłacać swoje zobowiązania, jednakże tego nie robiła. Tym samym Spółka nie wywiązała się ze zobowiązań w czasie sprawowania przez niego funkcji członka zarządu.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo ustalono, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że Skarżący jako były prezes zarządu Spółki ponosi odpowiedzialność za zobowiązania Spółki.

Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów procesowych podniesionych w odwołaniu.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję opisaną w punkcie 1.4., wnosząc o uchylenie decyzji Ministra i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego. Skarżący sformułował również alternatywne żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

2.2. W skardze Strona zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. polegające na nieuwzględnieniu zarzutu naruszenia tychże przepisów i naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez błędne przyjęcie, że przedstawione przez stronę skarżącą dowody w postaci dokumentów nie pozwalają na przyjęcie, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez skarżącego nastąpiło bez jego winy;

2) art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. polegające na nieuwzględnieniu zarzutu naruszenia tychże przepisów i dokonaniu ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w zakresie ustalenia terminu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a w szczególności sprzeczne z:

- ustaleniami prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...] popartymi ustaleniami opinii Biegłego D.K., zgodnie z którymi termin właściwy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przypadał na okres od 25 kwietnia 2012 r. do 9 maja 2012 r., a więc okres zanim Skarżący objął funkcję prezesa zarządu, przy czym ustalenia te mogły być dokonane dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w postępowaniu karnym, prowadzonym z zawiadomienia Strony o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, a wyrok uprawomocnił się [..] stycznia 2018 r. (sygn. [...]Sąd Okręgowy w B.), co oznacza, że przesądzenie pojęcia właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło dopiero na skutek uprawomocnienia się cytowanego wyroku Sądu Rejonowego w B. w styczniu 2018 r., a więc po rezygnacji Strony z funkcji prezesa zarządu;

3) art. 180 i art. 181 w zw. z art. 187, art. 188 O.p. polegające na nieuwzględnieniu zarzutu naruszenia tychże przepisów i nie przeprowadzenie istotnych z punktu widzenia ustalenia podstaw braku odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r. wniosków dowodowych Skarżącego w postaci:

a) wpisu zupełnego z rejestru Spółki;

b) sprawozdania finansowego Spółki za 2014 r., sporządzone 18 września 2015 r., potwierdzające datę doręczenia Sprawozdania do siedziby Spółki w dniu 21 października 2015 r.;

c) akt sprawy sygn. akt [...] oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...] Sądu Rejonowego w B. Wydziału [...] Karnego, a w tym:

- aktu oskarżenia;

- opinii Biegłego Sądowego D.K.;

- opinii Biegłego Sądowego H.M.;

- opinii specjalisty z zakresu wyceny przedsiębiorstw D.S.wyceną Spółki sporządzoną na zlecenie Gminy B., z treści której wynikało, iż wartość Spółki przyjęta metodą odtworzeniową wynosi 13 milionów złotych, a metodą dochodową 10 milionów złotych co oznacza iż średnio wynosiła ona 11 milionów złotych i nie sygnalizował żadnych zagrożeń niewypłacalnością Spółki;

- prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. wraz z uzasadnieniem;

- wyroku z dnia [..] stycznia 2018 r. Sądu Okręgowego w B. sygn. akt [...]utrzymującego w mocy zaskarżony wyrok wraz z uzasadnieniem;

d) opinii Biegłych Rewidentów: dotyczących oceny sytuacji finansowej Spółki P.:

- za 2012 r., sporządzonej przez B.W.;

- za 2013 r., sporządzonej przez Grupę [...] ;

- za 2014 r., sporządzonej przez Grupę [...] ;

- prawomocnego postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r. o umorzeniu dochodzenia przeciwko Stronie wraz z uzasadnieniem wobec stwierdzenia, że czyny z art. 57 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 9 § 3 kks oraz art. 77 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks i w zw. z art. 9 § 3 kks nie zawierają znamion czynów zabronionych;

e) korespondencji prowadzonej w latach 2013, 2014 z inicjatywy Spółki, a zawierających propozycję rozłożenia na raty wierzytelności przysługujących Urzędowi Skarbowemu;

f) przesłuchania Strony;

g) wniosku o ogłoszenie upadłości układowej;

h) postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydziału [...] Gospodarczego z dnia [...] maja 2016 r. wydane w sprawie o sygn. akt. [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości układowej wraz z uzasadnieniem postanowienia;

i) wyceny Spółki sporządzonej przez specjalistę z zakresu wyceny przedsiębiorstw Doktora D.S.wyceną Spółki sporządzoną na zlecenie Gminy B., z treści której wynikało, iż wartość Spółki przyjęta metodą odtworzeniową wynosi 13 milionów złotych, a metodą dochodową 10 milionów złotych co oznacza iż średnio wynosiła ona 11 milionów złotych i nie sygnalizował żadnych zagrożeń niewypłacalnością Spółki;

j) sprawozdania finansowego B.W.sporządzonego w marcu 2012 r., a dotyczącego okresu za 2011 r., która nie stwierdziła zastrzeżeń co do kondycji finansowej Spółki;

k) dokumentu potwierdzającego odnowienie kredytu bankowego w rachunku bieżącym w lipcu 2012 r.;

I) raportu poprzedniego zarządu Spółki w osobie R.S.na dzień 26 kwietnia 2013 r. wraz z inwentaryzacją magazynu, surowców na ten dzień;

m) sprawozdania zarządu za 2012 r. podpisanego w dniu 19 kwietnia 2013 r. przez prezesa zarządu R.S.;

n) bilansu wstępnego za 2014 r., który stanowił załącznik do protokołu zdawczo-odbiorczego przekazania Spółki pomiędzy A.K., a PPH P.sp. z o.o. wskazywał na dodatnie kapitały Spółki, które wynosiły na dzień odejścia A.K.1,5 miliona złotych;

o) odpisu [...] Sądu Rejonowego w B. na okoliczności wskazane w tych wnioskach;

4) art. 122 w zw, z art. 187 § 1 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w postaci zebrania całego, niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy materiału dowodowego;

Skarżący zarzucił także naruszenie przez Ministra prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b i 2 w zw. z art. 107 § 1 i 2 pkt 2 O.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, w wyniku których doszło do stwierdzenia przesłanek skutkujących odpowiedzialnością solidarną Skarżącego, a w szczególności poprzez ustalenie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło bez jego winy w ustalonym błędnie przez organ terminie, tj. 3 czerwca 2013 r., podczas gdy:

a) w tej dacie skarżący dysponował obiektywnymi dokumentami w postaci:

- sporządzonej wyceny Spółki przez specjalistę z zakresu wyceny przedsiębiorstw doktora D.S.wyceną Spółki sporządzoną na zlecenie Gminy B., z treści której wynikało, iż wartość Spółki przyjęta metodą odtworzeniową wynosi 13 milionów złotych, a metodą dochodową 10 milionów złotych co oznacza iż średnio wynosiła ona 11 milionów złotych i nie sygnalizował żadnych zagrożeń niewypłacalnością Spółki;

- sprawozdania finansowego B.W.sporządzonego w marcu 2012 r., a dotyczącego okresu za 2011 r., jak również za 2012 r., która nie stwierdziła zastrzeżeń co do kondycji finansowej Spółki;

- dokumentu potwierdzającego odnowienie kredytu bankowego w rachunku bieżącym w lipcu 2012 r.;

- raportem poprzedniego zarządu Spółki w osobie R.S.na dzień 26 kwietnia 2013 r. oraz inwentaryzacją magazynu, surowców i wyrobów gotowych na ten dzień;

- sprawozdania zarządu za 2012 r. podpisanego w dniu 19 kwietnia 2013 r. przez prezesa zarządu R.S. -

- które to dokumenty świadczyły o dobrej kondycji finansowej Spółki i nie sygnalizowały żadnych przesłanek przemawiających za złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, jednakże późniejsze okoliczności ujawnione w toku analizy dokumentacji stanów magazynowych doprowadziły do ponownej weryfikacji sprawozdania finansowego za 2012 r. przez Biegłych Rewidentów z Grupy [...] Sp. z o.o. w K. na zlecenie Skarżącego, który sporządzono w lipcu 2014 r., a wnioski z Raportu dopiero wykazały, że nastąpiło pogorszenie sytuacji finansowej, oraz wykazały również usunięcie przez poprzedni zarząd (w osobie R.S.) zastawu rejestrowego na kwotę 1 miliona złotych ustanowionego na rzecz Spółki Zakłady [...] S.A. w T.,

b) wreszcie w prawomocnym Wyroku Sądu Rejonowego w B.z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie [...] jako termin właściwy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Sąd Rejonowy przyjął okres od dnia 25 kwietnia 2012 r. do dnia 9 maja 2012 roku, a więc przed objęciem funkcji prezesa zarządu przez Skarżącego, przy czym cytowany Wyrok uprawomocnił się w dniu [..] stycznia 2018 r. (sygn. [...]Sądu Okręgowego w B.), co oznacza, że przesądzenie pojęcia właściwego terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło dopiero na skutek uprawomocnienia się Wyroku Sądu Rejonowego w B. w styczniu 2018 r., a więc po zaprzestaniu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu.

2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

3.1. Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu.

3.2. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

3.3. Oceniając skarżoną decyzję w świetle wskazanych powyżej kryteriów uznać należy, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż Minister nie naruszył przepisów Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

3.4. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest ocena zasadności orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Spółki z tą Spółką za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne okresy od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Kwestię sporną w sprawie stanowi zatem ustalenie w toku postępowania, a następnie ocena przesłanek określonych w art. 116 § 1 i 2 O.p. stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia organów.

Sąd w sporze przyznał rację organom administracji uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie i nie wykazał, że nastąpiło to bez jego winy, natomiast zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON powstały w czasie, gdy zarządzał Spółką.

3.5. Podstawę prawną orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowią przepisy rozdziału 15 Działu III O.p., które znajdują zastosowanie do zaległości we wpłatach na PFRON na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek określa art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości lub postępowanie układowe albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Pozytywną przesłanką obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu jest nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić jedynie po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08). Zatem o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 O.p., nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji, postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 233/06 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt II UK 152/11).

3.6. Przed przystąpieniem do rozważenia sporu wyjaśnić należy również, że w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we właściwym czasie, o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego, które obecnie regulowane jest przepisami ustawy Prawo upadłościowe.

Aby członkowi zarządu spółki kapitałowej można było przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, spółka w okresie tym musi znajdować się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Wynika to z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, w świetle której członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe).

W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "zgodnie z art. 5 § 1 Prawa upadłościowego przedsiębiorca zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki. Czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 14 dni na złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną, nie dochowując tego terminu i rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że rygor zawarty w art. 5 § 1 Prawa upadłościowego jest emanacją naczelnej zasady tego rozporządzenia (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej".

W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42).

W powołanej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że:

1) w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.;

2) odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości;

3) z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie; w każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony;

4) jeśli w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki w okresie, kiedy już tej funkcji nie pełnił, powoduje uwolnienie tego członka zarządu od odpowiedzialności ukształtowanej w art. 116 § 1 O.p.;

5) w decyzji podjętej na podstawie art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W przypadku orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek, badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność z uwagi na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu i dotyczyć zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 O.p.);

6) badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GSK 1033/12, ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu.

Z powyższego wynika m.in., że organ tylko wtedy może wydać decyzję o odpowiedzialności członka zarządu, gdy wykaże, że wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości i z winy członka zarządu taki wniosek nie został złożony. Dlatego też, określając zakres obowiązków dowodowych organów podatkowych w rozpoznanej sprawie, których niespełnienie zarzucał Skarżący, Sąd wziął również pod uwagę konieczność wykazania istnienia przesłanek upadłości Spółki w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji w zarządzie.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/GI 1513/08, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób z przyczyn obiektywnych - przewidzieć, że zaistniała w Spółce sytuacja finansowa wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Profesjonalizm wymagany od członka zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że jest on obowiązany kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie.

Sąd wyjaśnia, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 265/10).

3.7. Przenosząc na grunt rozpatrywanej sprawy powyższe poglądy odnośnie prawa materialnego, które Sąd podziela i przyjmuje za własne, podkreślenia wymaga to, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych toczy się z uwzględnieniem zasad ogólnych Ordynacji podatkowej. Oznacza, to, że organ administracji prowadzący postępowanie obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.), a także do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Dotyczy to także ustalenia przesłanki bezskuteczności egzekucji w całości lub w części, z uwzględnieniem oceny dowodów stwierdzających lub podważających tę przesłankę oraz okoliczność właściwego czasu na wystąpienie o ogłoszenie upadłości (art. 191 O.p.).

W ocenie Sądu sporne postępowanie organów administracji, zarówno Prezesa PFRON, jak i Ministra odpowiadało wyżej wskazanym regułom prowadzenia postępowania dowodowego, wobec czego wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznać należało za niezasadne. Za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Ministra.

3.8. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki od dnia 26 kwietnia 2013 r. do dnia 2 stycznia 2014 r., czyli w okresie, w którym upływały terminy płatności zobowiązań z tytułu PFRON (od dnia 20 czerwca 2013 r., do dnia 20 grudnia 2104 r.), a które skarżoną decyzją zostały objęte zakresem jego odpowiedzialności (uchwały Rady nadzorczej Spółki karty 33-34 akt administracyjnych).

Zobowiązania, za które Skarżący odpowiada nie są przedawnione w dacie orzekania jego odpowiedzialności i wynikają one ze złożonych deklaracji DEK-I-0 tytułem miesięcznych wpłat na PFRON w okresie od dnia 15 maja 2013 r. do dnia 18 grudnia 2014 r. (karty 1 – 21 akt administracyjnych).

3.9. Zgodzić się należy z organem co do bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezesa PFRON na zaległości objęte decyzją zakończyło się umorzeniem z uwagi na jego bezskuteczność (postanowienie o umorzeniu postepowania egzekucyjnego z dnia [...] lipca 2018 r., karty 35-37 akt administracyjnych). W postanowieniu z dnia [...] lipca 2018 r. organ egzekucyjny szczegółowo przedstawił zastosowane środki egzekucyjne i liczne czynności podejmowane w toku postępowania ukierunkowane na poszukiwanie majątku Spółki, przywołał także wcześniej prowadzone wobec Spółki, a umorzone wobec bezskuteczności przez komornika, postępowanie egzekucyjne (postanowienie o umorzeniu z dnia [...] grudnia 2015 r.)

Spełniona jest więc przesłanka orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej – Skarżącego związana z uprzednią bezskutecznością egzekucji zobowiązania wobec Spółki. Strona nie podnosiła też zarzutów związanych niewykazaniem tej przesłanki orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej ani w odwołaniu ani w skardze.

3.10. Rozstrzygnięcia wymagają zarzuty skargi co do negatywnych kryteriów odpowiedzialności, tj. niezgłoszenia we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania upadłościowego.

W ramach wyjaśnienia podstaw prawnych wyroku w tej materii należy przywołać orzeczenia sądów administracyjnych, które zapadały na gruncie art. 116 § 1 O.p. W pierwszej kolejności należy wskazać na wyrok z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 3063/13, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "współstosowanie z art. 116 § 1 ust. 1 lit. a) Ordynacji podatkowej oraz odpowiednich przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze jest niezbędne i uzasadnione, ponieważ przepis ten nie definiuje i nie wyjaśnia terminów i pojęć: zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości - zagadnienia te są natomiast całościowo uregulowane w powoływanym Prawie upadłościowym, tak więc bez odwołania się do niego zastosowanie wymienionego na początku przepisu prawa podatkowego nie byłoby możliwe".

Definicja pojęcia niewypłacalności została unormowana w przepisach ustawy Prawo upadłościowe. Z treści przepisów tej ustawy oraz z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że wskazane przez Stronę zaniechanie zbadania rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący tak wywodząc pomija bowiem, że przesłanka, na którą powołały się organy w kontekście stwierdzenia niewypłacalności Spółki, dotyczyła sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, o czym stanowi art. 11 ust. 1 u.p.u. Natomiast w ust. 2 tego przepisu jest mowa o zobowiązaniach przekraczających wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Użycie w art. 11 ust. 2 u.p.u. sformułowania "dłużnika (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy (...)" prowadzi do wniosku, że nie mamy tu do czynienia z rozwinięciem ust. 1, lecz z dwiema odrębnymi przesłankami, z których pierwsza nie odnosi się do sytuacji materialnej dłużnika. Stąd też uprawniony był wniosek organów, że sam fakt nieregulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 u.p.u.) był wystarczający do uznania, iż dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny, co powinno skłonić jego zarząd do podjęcia stosownych kroków przewidzianych w powołanej ustawie.

Zdaniem Sądu dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań (tak np. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 656/13). Istotne znaczenie ma wyrok z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 46/16, w którym NSA przypomniał, że "obie sformułowane w nich (art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n.) przesłanki mają charakter alternatywny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości (...) podmiotu. Jak bowiem wynika z art. 10 P.u.n., upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, a z kolei stosownie do art. 21 ust. 1 P.u.n., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.(...) Dodać też należy, że określone w art. 11 ust. 1 oraz ust. 2 P.u.n. przesłanki niewypłacalności dłużnika, stanowiące zarazem podstawę do ogłoszenia jego upadłości, normują dwie różne sytuacje. Nie można ich więc ujednolicać i łączyć w ramach ogólnej oceny stanu finansowego dłużnika (tu - Spółki), lecz muszą być one analizowane i oceniane oddzielnie (...)". Wreszcie przywołać należy wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I FSK 2229/15, w którym sąd argumentował, że "(...) prawidłowa jest ocena dokonana przez organy, a następnie zaakceptowana przez Sąd I instancji, że wniosek o ogłoszenie upadłości winien być złożony w sytuacji niewypłacalności rozumianej jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 P.u.n.). Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. (...) Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 P.u.n. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań".

Podsumowując tę kwestię, dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne i to bez względu na ich wysokość (zob. A. Jakubecki, F. Zedler, Komentarz do art. 11 u.p.u., System Informacji Prawnej LEX oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 798/14; z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I FSK 1864/14).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie identyfikuje się z przytoczonymi poglądami.

Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze podnosi wiele okoliczności związanych z sytuacją finansową i kondycją Spółki w czasie, gdy nią zarządzał, co w jego mniemaniu miały potwierdzić wnioskowane dowody z opinii sporządzonych przez biegłych z zakresu rachunkowości, zeznania Strony, sprawozdania zarządów, pozyskanie dokumentacji finansowo-księgowej, wyroki sądów, czy akta postępowań prowadzonych przed sądami powszechnymi.

Wnioski Skarżącego ewentualnie można byłoby rozważać jako uprawnione, gdyby organ wskazując podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powołał się na art. 11 ust. 2 u.p.u., co jednak w sprawie nie miało miejsca. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że stan niewypłacalności Spółki określono na podstawie art. 11 ust. 1 u.p.u.

Jak wynika z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. w zw. z art. 10 i 11 ust. 1 u.p.u. właściwym czasem do dokonania tej czynności jest moment, w którym Spółka stała się niewypłacalna, a zatem nie regulowała ciążących na niej zobowiązań. Należy zwrócić uwagę, że z ustaleń dokonanych przez organy podatkowe, które nie zostały zakwestionowane w skardze wynika, że Spółka nie regulowała należności z tytułu wpłat na PFRON za okresy od kwietnia 2013 r. do listopada 2014 r., mimo deklarowania ich co miesiąc na drukach DEK-I-0. Jest to okoliczność obiektywna, ustalona w oparciu o rzeczywiste zdarzenia, niewpłacone należności dotyczyły kolejnych 20 miesięcy.

W orzecznictwie podnosi się również, że w art. 11 ust. 1 u.p.u. ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem, a konkretnie zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 853/13; z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 656/13; z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. kat II FSK 3073/15).

Twierdzeniu Skarżącego o dobrej sytuacji Spółki w czasie jego rządów przeczy to, że Spółka od kwietnia 2013 r. regularnie nie wywiązywała się z kolejnych zobowiązań we wpłatach na PFRON, a nie były to zaległości sporadyczne i o bagatelnych kwotach. Skarżący niewątpliwie wiedział o narastających zaległościach Spółki we wpłatach na PFRON, a co najmniej powinien był to wiedzieć pełniąc funkcję członka zarządu Spółki, która sama deklarowała co miesiąc wpłaty w kwotach przewyższających każdorazowo 5 tyś zł.

Stabilne orzecznictwo wskazuje, że wystarczające jest zaistnienie jednej z przesłanek zawartych w art. 11 u.p.u. To przesądza już o legalności zaskarżonej decyzji, niezależnie od tego, czy dodatkowo jeszcze istnieje przesłanka wnioskowania o ogłoszenie upadłości opierana na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.u.

3.11. Przechodząc do oceny decyzji pod kątem wskazania w niej właściwego czasu na wnioskowanie o upadłość Spółki wskazać należy, że Skarżący zarządzał Spółką od 26 kwietnia 2013 r. Organ umiejscawia właściwy czas na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki na czerwiec 2013 r. uważając, że już wówczas Spółka trwale zaprzestała regulowania swoich wymagalnych długów. Organ wskazuje, że pierwsze niepłacone zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON sięga kwietnia 2013 r., którego termin płatności przypadał na 20 maja 2013 r., wobec czego dwutygodniowy termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przypadał na początku w czerwca 2013 r., dokładnie 3 czerwca 2013 r.

W ocenie Sądu, wskazywany przez Ministra, czerwiec 2013 r., jako właściwy czas na wnioskowanie o upadłość jest momentem zbyt wczesnym. Przepisy Prawa upadłościowego wymagają, aby niewypłacalność miała charakter trwały. W przekonaniu Sądu nie może wiązać się to z brakiem zapłaty pojedynczych zobowiązań. Właściwy czas na wnioskowanie o upadłość należało powiązać z istnieniem zaległości za trzy kolejne okresy rozliczeniowe, co przybierało już charakteru trwałości, czyli po upływie terminów płatności należności za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r., czyli w sierpniu 2013 r. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 21 ust. 1 u.p.u. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Skoro więc podstawą do ogłoszenia upadłości będzie nieuiszczenie trzech kolejnych należności z tytułu PFRON, a termin ostatniej z trzech wpłat (za czerwiec 2013 r.) przypada dnia 20 lipca 2013 r. to sierpień 2013 r. będzie tym miesiącem kiedy wniosek należało zgłosić.

Zdaniem Sądu zebrane dowody, przy prawidłowej ich ocenie, nakazywały organowi przyjąć, że właściwy czas na wnioskowanie o upadłość należało ustalić najwcześniej w sierpniu 2013 r., a więc wówczas gdy Spółka miała już znaczące i regularne zaległości we wpłatach na PFRON. Przypomnieć należy w tym miejscu, że należności na rzecz PFRON nie były płacone nadal, co świadczy o pogłębianiu się zaległości Spółki, zauważalne są więc ciągi istnienia zaległości za kolejne okresy, aż do listopad 2014 r., którym można przypisać status trwałości, wobec czego zaległości wzrastały.

Wskazane uchybienie organu co do określenia właściwego czasu za złożenie wniosku o ogłoszenia upadłości należy kwalifikować jako naruszenie przez organ przepisów art. 191 O.p. w związku z art. 10 i art. 11 ust. 1 u.p.u. Sąd uznaje jednak, że nie miało to wpływu na wynik sprawy. Kluczowe dla wyniku sprawy jest prawidłowe stanowisko organu, że stan niewypłacalności Spółki, opierany o art. 11 ust. 1 u.p.u., istniał za rządów Skarżącego, a Skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości. Wytknięta przez Sąd niedokładność organu w ulokowaniu właściwego czasu na wnioskowanie o upadłość nie miała wpływu na wynik sprawy.

W przekonaniu Sądu skarżona decyzja nie mogłaby mieć innej sentencji, gdyby organ bardziej precyzyjnie ustalił właściwy czas na wnioskowanie o upadłość i wskazując tu na połowę sierpnia 2013 r.

3.12. Odnosząc się do zarzutów skargi, w ocenie Sądu, do ustalenia, kiedy Skarżący powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości nie był konieczny dowód z opinii biegłych, wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...] , czy akt postępowania sądowego. Z uwagi bowiem na istnienie niewypłacalności Spółki opieranej na treści art. 11 ust. 1 u.p.u. nie były konieczne informacje o sytuacji finansowej Spółki i poszukiwanie oraz analiza dokumentacji finansowo-księgowej Spółki. Nie ma znaczenia, z jakich powodów Spółka uchylała się od terminowego i rzetelnego wywiązywania się ze swoich wymagalnych zobowiązań w stosunku do PFRON, które sama deklarowała. Spółka nie uiszczała wymagalnych zobowiązań dobrowolnie.

3.13. Sąd stwierdza więc, że w sprawie nie zostały naruszone przepisy procesowe, w tym wskazane w skardze art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 181, art. 188, art. 191, art. 197 O.p., a także art. 116 O.p. w związku z art. 11 ust. 1 u.p.u. z powyższym zastrzeżeniem co do naruszenia art. 191 O.p. w związku z art. 10 i art. 11 ust. 1 u.p.u., polegającym na zbyt wczesnym ulokowaniu właściwego czasu na wnioskowanie o upadłość Spółki, nie mającym jednak wpływu na wynik sprawy.

Reasumując, w rozpatrywanej sprawie bezsprzecznie w okresie wykonywania przez Stronę obowiązków w zarządzie Spółki doszło do nieuregulowania wielu zobowiązań we wpłatach na PFRON. Kierując Spółką składającą co miesiąc deklaracje DEK-I-0 i niedokonującą wpłat w ślad za składanymi deklaracjami Skarżący musiał mieć świadomość, że ciąży na Spółce obowiązek zapłaty, a zaległości się utrwalają.

Linia obrony Skarżącego przed odpowiedzialnością za zaległości Spółki we wpłatach na PFRON opiera się na tezie, że sytuacja Spółki za czasów jego kadencji w zarządzie nie uzasadniała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, lub też Skarżący nie mógł mieć żadnych wątpliwości ani zastrzeżeń co do kondycji finansowej Spółki z punktu widzenia oceny przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Na te okoliczności Skarżący powołał w odwołaniu szeregi dowodów z dokumentów i wnioskował o przesłuchanie jego jako Strony. Jednak w ocenie Sądu, przeprowadzanie dowodów na okoliczności związane z kondycją finansową Spółki czy poziomem wiedzy Strony w tym zakresie, nie było zasadne w sytuacji, gdy organ prawidłowo twierdzi, że w okolicznościach sprawy należy dopatrywać się trwałego zaprzestania płacenia długów, a więc niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.u. Organ nie ma obowiązku przeprowadzania dowodów co do okoliczności niemających znaczenia dla sprawy.

Zdaniem Sądu organ wykazał, że w czasie zarządzania Spółką przez Skarżącego istniały przesłanki do wnioskowania o ogłoszenie upadłości, czego Skarżący jednak nie uczynił. Aby zanegować podstawy swojej odpowiedzialności podatkowej Skarżący winien udowodnić istnienie negatywnych przesłanek, uzasadniających zwolnienie z odpowiedzialności. Wskazują na to wyraźnie sformułowania użyte w przepisie art. 116 § 1 O.p. "członek zarządu nie wykazał", "członek zarządu nie wskazuje". Wymieniony przepis przenosi więc ciężar dowodu z organu na stronę, która zobowiązana jest w związku z tym pozyskiwać i przedstawiać organowi administracji dowody na poparcie swoich twierdzeń. W kontekście ustaleń organu i wskazania jako przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości trwałego zaprzestania płacenia długów, a więc niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.u. Strona winna wykazać, że do zaistnienia tej przesłanki nie doszło. Skarżący nie potrafił takich okoliczności wskazać i udowodnić, gdyż fakt zaprzestania regulowania deklarowanych przez Spółkę należności na rzecz PFRON przez kolejne 20 miesięcy na przestrzeni 2013 r. i 2014 r. ma w sprawie charakter obiektywny. Przy wykazaniu przez organ przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z art. 11 ust. 1 u.p.u., dowodzenie okoliczności związanych z sytuacją finansową Spółki i poziomem wiedzy Strony w tym zakresie nie ma znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

3.14. Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, tj. pełnienie przez Stronę obowiązków w zarządzie w czasie powstania i w terminie płatności zobowiązań Spółki we wpłatach na PFRON oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do jej majątku. Organ wykazał, że właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przypadał podczas zarządzania Spółką przez Skarżącego.

Strona nie wykazała przesłanek egzoneracyjnych, których wystąpienie mogłoby uwolnić ją od obciążenia odpowiedzialnością za zaległość podatkową Spółki, tj. nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy, ani nie wskazała mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, a w szczególności naruszenia przepisów zarzuconych przez Skarżącego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy.

Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub w części.

3.15. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę w całości.