Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1474/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 7 i 1, art. 46 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Ewa Kwiecińska (spr.), , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zwrotu przyznanych jednorazowo środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 76 ust. 7 pkt. 1-4 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt. 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz.645.), zwanej dalej u.p.z. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. orzekającą o odmowie umorzenia P. S. kwoty 32.143,88 zł wraz z odsetkami z tytułu zwrotu przyznanych jednorazowo środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2009 r. pomiędzy P. S., a Prezydentem [...] została zawarta umowa nr [...] w sprawie przyznania osobie bezrobotnej jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej na zasadach pomocy de minimis. Strona otrzymała kwotę 18.488,00 zł.

W związku z uzyskaniem z Urzędu Dzielnicy [...] Wydział Działalności Gospodarczej i Zezwoleń zaświadczenia, z którego wynika, że od dnia [...] lipca 2007 r. P. S. rozpoczęła działalność gospodarczą, a wpis wykreślono w dniu [...] grudnia 2009 r., pismem z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [....] została stronie wypowiedziana przedmiotowa umowa. Podpisując w dniu [...] grudnia 2009 r. umowę o przyznanie jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej, strona złożyła niezgodne z prawdą oświadczenie o nieposiadaniu w okresie 12 miesięcy przed podpisaniem ww. umowy wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Prezydent [...] pismem nr [....] z dnia [...] lipca 2010 r. wezwał stronę do zwrotu należności głównej w kwocie 18.488 zł wraz z odsetkami w kwocie 1.428,90 zł w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania.

P. S. wniosła pismo, w którym z uwagi na trudną sytuację zdrowotną i materialną zwróciła się z prośbą o pomoc i możliwość rozłożenia na raty wymaganej kwoty. Organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień i dostarczenia dokumentów potwierdzających sytuację finansową. W związku z brakiem zgłoszenia się strony na powyższe wezwanie, Urząd Pracy [...] ponownie wystosował do skarżącej pismo, w którym wezwał ww. do określenia wysokości i ilości rat spłaty przyznanych środków oraz do dostarczenia dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną.

W dniu 22 listopada 2010 r. do strony zostało wystosowane wezwanie ostateczne do zapłaty kwoty 20.700,50 zł. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy[....] , sygn. akt [...], nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu z dnia [...] grudnia 2009 r. Następnie w dniu 14 czerwca 2011 r. organ wystosował wezwanie ostateczne do zapłaty kwoty 22.153,80 zł.

W dniu 28 lipca 2011 r. do Urzędu Pracy [...] wpłynął wniosek strony o umorzenie zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami i kosztami postępowania. Strona wskazała na zły stan zdrowia, brak pracy i pozostawanie na utrzymaniu rodziców. W dniu 30 grudnia 2011 r. do Urzędu Pracy [...] wpłynął kolejny wniosek P. S. o umorzenie zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami i kosztami postępowania.

Prezydent [...], po negatywnym zaopiniowaniu przez Radę Zatrudnienia [...] wniosku strony, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. orzekł o odmowie umorzenia kwoty 23.464,20 zł wraz z odsetkami. P. S. złożyła odwołanie do Wojewody [...] , który decyzją nr [...] z dnia [...] września 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. orzekł o odmowie umorzenia kwoty 23.464,20 zł wraz z odsetkami. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Wojewody [...] , który decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Na powyższą decyzję P. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, z uwagi na brak podpisu na wniosku z dnia 29 grudnia 2011 r.

Pismem z dnia 13 czerwca 2014 r. Urząd Pracy [...] wezwał P. S. do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 29 grudnia 2011 r. – poprzez złożenie podpisu, który został uzupełniony w dniu 25 czerwca 2014 r.

Rada Rynku Pracy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. zaopiniowała negatywnie umorzenie jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej i zaproponowała rozłożenie spłaty na raty.

Dnia 28 kwietnia 2015 r. do Urzędu Pracy [...] wpłynęło pismo P. S., w którym poinformowała, iż posiadane przez nią środki materialne w żadnym stopniu nie gwarantują spłaty zobowiązania, zatem obietnica spłaty nie miałaby pokrycia. Oświadczyła, że obecnie jest bez pracy a jedyne środki, które uzyskuje to 1200,00 zł z tytułu świadczenia na niepełnosprawne dziecko. Wysokość kosztów leczenia dziecka wynosi 34.000,00 zł, a w związku z brakiem środków finansowych pogorszeniu ulega również jej stan zdrowia.

Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. orzekł o odmowie umorzenia kwoty 23.464,20 zł wraz z odsetkami. Strona złożyła odwołanie do Wojewody[...] , który decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymał zaskarżona decyzję w mocy. Na decyzję Wojewody [...] P. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wydał postanowienie, sygn. akt. II SA/Wa 1598/15, odrzucające skargę, z uwagi na złożenie jej z uchybieniem terminu.

W dniu 2 listopada 2015 r. do Urzędu Pracy [...]wpłynął kolejny wniosek P. S. o umorzenie zwrotu przyznanych środków finansowych wraz z odsetkami i kosztami postępowania, tj. kwoty 22.158,80 zł. Wniosek uzasadniony został ciężką sytuacją materialną i życiową, związaną m.in. z chorobą syna.

Rada Rynku Pracy[...] , uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. zaopiniowała wniosek negatywnie. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. orzekł o odmowie umorzenia kwoty 32.143,88 zł wraz z odsetkami z tytułu zwrotu przyznanych jednorazowo środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej.

Od powyższej decyzji P. S. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przez organ I instancji przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich pominięcie i nierozważenie interesu publicznego i słusznego interesu strony, co spowodowało błędne zastosowanie art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Wojewoda [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] stwierdził, że odwołanie nie jest zasadne i nie może być uwzględnione.

Zdaniem organu, w przypadku braku jakiejkolwiek z powołanych przesłanek, organ nie ma prawnej możliwości umorzenia należności. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Podjęte rozstrzygnięcie mające charakter uznaniowy poprzedzone zostało uzyskaniem wymaganej opinii Rady Rynku Pracy [...].

Wojewoda [....] stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji Prezydent [...] należycie wyjaśnił podstawy odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, wskazując że – z uwagi na interes publiczny w postaci racjonalnego gospodarowania środkami Funduszu Pracy przeznaczanymi na aktywizację zawodową osób bezrobotnych – należy odmówić umorzenia jednorazowo przyznanych środków. Organ ma obowiązek dochodzić zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Przyznanie stronie środków nastąpiło w wyniku złożenia nieprawdziwego oświadczenia o nieposiadaniu w okresie 12 miesięcy przed podpisaniem umowy wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Skutkiem powyższego było wprowadzenie w błąd Urzędu Pracy, co z kolei doprowadziło do przyznania przedmiotowych środków.

Strona otrzymała środki na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wizażu, kosmetyki, stylizacji paznokci. Zakupiony z tych środków sprzęt strona sprzedała, nie zwracając uzyskanej kwoty do Urzędu. W dniu podpisania umowy o przyznanie środków P. S. zobowiązała się do zwrotu w ciągu 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia umowy, kwoty przyznanych środków wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od dnia następnego po dniu wypłaty środków przez Urząd.

Strona nie podjęła próby zwrócenia całości ani części przyznanych środków. Jej podania z dnia 9 września 2010 r. i 28 lipca 2011 r. nie mogły zostać skutecznie rozpatrzone, ponieważ wezwanie do złożenia stosownych dokumentów pozostało bez odpowiedzi. Strona nie podjęła żadnej próby spłaty zobowiązania, co powinna uczynić w pierwszej kolejności.

W opinii Wojewody [...] zarzuty P. S. dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich pominięcie, nie są zasadne. Wszelkie niezbędne dokumenty pozwalające na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie zostały zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego i na ich podstawie wydana została zaskarżona decyzja.

Uzasadnienie faktyczne oraz prawne zaskarżonej decyzji zawiera również wszystkie niezbędne elementy określone przepisami art. 107 § 3 k.p.a., jakie powinny znaleźć się w decyzji administracyjnej. W zaskarżonej decyzji Prezydent [...] wskazał fakty ustalone na podstawie akt sprawy, które miały wpływ na podjęte w decyzji rozstrzygnięcie oraz przytoczył przepisy prawa, które miały zastosowanie w sprawie.

P. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r.

Skarżąca zaskarżyła wskazaną decyzję w całości oraz wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego:

‒ art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nierozważenie sytuacji materialnej, rodzinnej i prawnej wnioskodawcy,

‒ nierozważanie interesu publicznego i słusznego interesu strony co spowodowało błędne zastosowanie 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,

‒ art 24 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wniosku o wyłączenie pracownika od rozpatrywania sprawy i orzekanie przez pracownika, co do którego mogły powstać wątpliwości co do jego bezstronności.

Zdaniem skarżącej organ w decyzji relacjonował sytuację strony przez okres pięciu lat. Sytuacja ta uległa zmianie, początkowo istotne znaczenia miała trudna sytuacja zdrowotna i materialna samej skarżącej. Po urodzeniu niepełnosprawnego dziecka istotna była przede wszystkim trudna sytuacja jej dziecka, obarczonego syndromem "wcześniactwa", mimo że jej własne zdrowie nie uległo poprawie.

Organ zrelacjonował jedynie sytuację życiową strony, jednak nie dokonał jej oceny. Wojewoda nie wskazał, z jakiej przyczyny odmówił umorzenia spłaty. Nie wiadomo jakie okoliczności organ wziął pod uwagę, zatem nie możliwe jest wykazanie, czy ocena organu jest racjonalna i prawidłowa.

Zdaniem skarżącej nie spełnia kryterium oceny stwierdzenie, iż deklarowane dochody wnioskodawcy są niewystarczające na utrzymanie dwojga osób. Organ pominął przy ocenie sytuacji materialnej wnioskodawcy całokształt sytuacji jej i dziecka. Wskazał, że skarżąca nie chce pracować, zarabiać i spłacać zaległości.

Skarżąca podkreśliła, że otrzymuje świadczenie celowe na dziecko wymagające stałej opieki, które utraci, jeżeli podejmie pracę. Jeżeli podejmie pracę, to brak jest osoby, która zaopiekuje się dzieckiem wymagającym 24 godzinnej opieki. Dziecko skarżącej nie może korzystać ze żłobka, ze względu na swój stan zdrowia, ma obniżoną odporność i przejmuje wszelkie infekcje. Wskazane okoliczności organ w zupełności pominął.

Zbadanie czy dochodzenie należności może pozbawić daną osobę niezbędnych środków utrzymania, wymaga ustalenia wysokości dochodów uzyskiwanych w rodzinie strony. Umorzenie należności staje się formą udzielenia pomocy społecznej, jest rodzajem wsparcia w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W treści decyzji organ po zacytowaniu ustawy nie stwierdził, jaką przesłankę prawną wziął pod uwagę przy rozważaniu podstaw umorzenia. Organ nie powołał się na żadną z przesłanek, ani też żadnej z nich nie wykluczył. Wobec powyższego poznanie motywów, którymi kierował się w niniejszej sprawie organ, jest bardzo utrudnione.

Skarżąca podkreśliła również, że organ orzekający w sprawie nie jest związany opinią powiatowej rady zatrudnienia, bowiem opinii tej nie można traktować jak zgody organu współdecydującego. Podejmując decyzję, organ winien rozważyć możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącej nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, iż nieokreślony interes publiczny wymaga dochodzenia należności, pomimo zaistnienia konkretnych przesłanek do jej umorzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał twierdzenia zawarte w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.p.z. Zgodnie z jej art. 76 ust. 1 osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

W myśl art. 76 ust. 7 u.p.z. starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 76 ust. 6 u.p.z.).

Powyższa regulacja jednoznacznie wskazuje, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia w całości lub w części nienależnie pobranego świadczenia następuje w drodze decyzji uznaniowej właściwego organu. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego organ administracji ma prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i innych przepisach ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, jak i kryteriami, które organ musi uwzględnić w każdym indywidualnym przypadku.

Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie przyznania uprawnienia. Kontrola sądu administracyjnego I instancji, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie, organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1535/08). Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracyjnemu pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy mieszczącego się w granicach zakreślonych w art. 7 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie zarówno Prezydent [...] , jak i Wojewoda [...] uchybili powyższym zasadom postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest bowiem szczegółowej analizy występowania w sprawie przesłanek z art. 76 ust. 7 u.p.z., a w szczególności przesłanki art. 76 ust. 7 pkt 2 u.p.z. Zbadanie, czy dochodzenie należności może pozbawić daną osobę niezbędnych środków utrzymania, wymaga nie tylko ustalenia wysokości dochodów uzyskiwanych w rodzinie wnioskodawcy lecz także przeanalizowania koniecznych wydatków. Tym samym umorzenie należności staje się w istocie formą udzielenia pomocy społecznej, gdyż przeciwdziałanie pozbawieniu niezbędnych środków utrzymania, jest rodzajem wsparcia w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W konsekwencji organ przed wydaniem decyzji w sprawie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych winien zebrać materiał dowodowy zawierający dane pozwalające na weryfikację przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 u.p.z., umożliwiający zobrazowanie sytuacji majątkowej skarżącej. Dopiero wtedy można będzie ocenić, czy dochodzenie należności podlegającej zwrotowi spowoduje pozbawienie skarżącej i jej syna niezbędnych środków utrzymania.

Jak wynika z akt sprawy organy I i II instancji, pomimo szczegółowego przytoczenia podstawy prawnej wydanej decyzji, nie odniosły się w ogóle do kluczowej w świetle art. 76 ust. 7 pkt 2 u.p.z kwestii ewentualnego pozbawienia skarżącej i jej małoletniego syna niezbędnych środków utrzymania w razie dochodzenia zaległej należności. W tym miejscu należy wskazać, iż nie można, jak to uczyniły organy obu instancji, ograniczyć uzasadnienia decyzji do zacytowania przepisów ustawy, bez wskazania czy mają one zastosowanie na gruncie konkretnych ustalonych okoliczności faktycznych. Organy nie rozważyły bowiem w ogóle informacji wynikających ze zgromadzonych dokumentów, w tym informacji o wysokości dochodu skarżącej i jej wydatkach oraz informacji o stanie zdrowia dziecka wraz kosztami jego leczenia i opieki, a także, czy skarżąca faktycznie może podjąć pracę zarobkową w sytuacji, gdy opiekuje się chorym synem.

Z uwagi na treść art. 76 ust. 7 u.p.z. w sprawie niezbędne jest odtworzenie sytuacji materialnej skarżącej i jej syna przez wskazanie w szczególności przeciętnych miesięcznych wydatków oraz przychodów skarżącej. W tym miejscu należy wskazać, iż niewystarczające jest przywołanie opinii Rady Rynku Pracy [...] . Organ ten wyraża bowiem wyłącznie opinię, a wydanie decyzji i ocena przesłanek z art. 76 ust. 7 u.p.z. spoczywa na staroście jako organie właściwym do wydania decyzji w sprawie i wojewodzie jako organie odwoławczym.

Zwrócić należy uwagę, iż w toku postępowania administracyjnego skarżąca podniosła, iż jest samotną matką i wychowuje chore dziecko. Ze względu na chorobę dziecka nie może pracować. Syn skarżącej, urodzony w dniu [...] kwietnia 2013 r., jest wcześniakiem i wymaga stałej całodobowej opieki. Skarżąca, jak twierdzi, nie może podjąć pracy, właśnie z uwagi na konieczność zapewnienia opieki choremu synowi. Ponadto skarżąca otrzymuje kwotę 1200 zł tytułem świadczenia celowego na dziecko, w przypadku zaś podjęcia przez nią pracy świadczenie to zostanie cofnięte. Skarżąca twierdzi również, że syn nie może uczęszczać do żłobka z uwagi na swój stan zdrowia.

Skarżąca wskazała nadto, że utrzymuje się nie tylko z owej kwoty 1200 zł, lecz także z darowizn od rodziny i wsparcia fundacji.

Przedstawione okoliczności wskazują – jak twierdzi skarżąca – iż nie jest obecnie w stanie podjąć pracy zarobkowej, nie zaś, że nie chce pracować i spłacać należności.

Skarżąca wskazała nadto, iż spełnia wszystkie cztery przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż nie posiada żadnego majątku, dochodzenie należności pozbawi ją i syna środków na jedzenie i leki, a w postępowaniu egzekucyjnym nie można będzie uzyskać kwoty należności.

Okoliczności te nie były przedmiotem prawidłowej analizy, szczególnie w kontekście przesłanki uregulowanej w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w istocie nie pozwala na stwierdzenie, którą z przesłanek z art. 76 ust. 7 organ analizował i czy w ogóle stwierdził istnienie takiej przesłanki.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organy I i II instancji naruszyły art. 7 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej stoją w toku postępowania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względnie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak wynika zarazem z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym wedle art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponadto, w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takich wymogów nie spełnia zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji. W decyzjach tych brak jest dostatecznej analizy materiału dowodowego i w konsekwencji brak jest odniesienia się do kwestii pozbawienia skarżącej niezbędnych środków utrzymania w razie dochodzenia należności podlegającej zwrotowi a także pozostałych przesłanek z art. 76 ust. 2 u.p.z.

W tej sytuacji należało uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organy administracji publicznej powinny uzupełnić i przeanalizować materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i rozważyć, czy zaistniały przesłanki z art. 76 ust. 7 u.p.z., a w szczególności czy dochodzenie zaległej należności nie pozbawi skarżącej i jej syna niezbędnych środków utrzymania, przy czym ustalenia te powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.