Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 424/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia NSA Krzysztof Wujek Protokolant Katarzyna Czabaj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. rzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z [...]r. nr [...] wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. w sprawie przyznania skarżącej M. K. płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2019 rok.

Z akt sprawy wynika, że [...] r. strona złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019, w którym w ramach Wariantu 1.1 Rolnictwo zrównoważone zadeklarowała [...] ha.

Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnik lub zarządca jest zobowiązany do przestrzegania innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów i ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. W czasie przeprowadzonej kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. stwierdził brak przestrzegania następujących wymogów:

KA_15 - Niezastosowanie najpóźniej w 4 roku okresu realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w dwóch różnych latach jednej z dwóch wymaganych praktyk dodatkowych w przypadku działek rolnych, na których są uprawiane rośliny inne niż wieloletnie - brak siewu międzyplonu.

Zgodnie z § 33 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, jeżeli na gruntach ornych zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1) iloczynu:

a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i

b) współczynnika trwałości danego uchybienia

- określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia oraz

2) kwoty stanowiącej iloczyn:

a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu, gdyby rolnik lub zarządca przestrzegał tych wymogów, oraz

b) procentowego stosunku powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

Zgodnie z § 34a rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 33 ust. 1-9b oraz 9d-13 stosuje się odpowiednio. Dla wymogu, którego niespełnienie zarzucono stronie iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynosi [...]%.

W związku z zadeklarowaniem do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej powierzchni przekraczającej [...] ha, uśredniona stawka płatności w ramach Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone, określona na podstawie §16 rozporządzenia rolno-środowiskowo - klimatycznego wyniosła [...] zł.

Powierzchnia na której stwierdzono nieprzestrzeganie ww. wymogu wyniosła [...] ha, podczas gdy powierzchnia na której powinien być przestrzegany wynosiła [...] ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydał [...] r. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) przyznającą płatność w kwocie [...] zł. Ze względu na stwierdzone nieprawidłowości - brak wykonania praktyki dodatkowej - międzyplonu, zastosował zmniejszenie przyznanej płatności w kwocie [...] zł i nałożył sankcję wieloletnią w wysokości [...] zł, która miała być potrącana z płatności realizowanych w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Powodem takiego rozstrzygnięcia było nieuwzględnienie w toku prowadzonego postępowania możliwości zastosowania mechanizmu błędu oczywistego, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (DZ. U. L 227 z 31.7.2014, s. 69). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien też wziąć pod uwagę wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie producentki w 2016 roku.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w toku prowadzonego ponownie postępowania nie uznał zaistniałej sytuacji za błąd oczywisty. Nieprawidłowość polegającą na braku zastosowania jako praktyki dodatkowej wysiania międzyplonu ustalono na podstawie analizy deklaracji we wnioskach o przyznanie płatności w latach od 2015 do 2018, która potwierdziła brak deklaracji na działkach rolnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] międzyplonu jako praktyki dodatkowej. Organ I instancji nie zgodził się z argumentacją strony, że wykaz działań agrotechnicznych znajdujący się Rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, potwierdzony przez Biuro Kontroli na Miejscu, potwierdza wykonanie siewu międzyplonów na spornych działkach. Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach [...] r. do [...] r. potwierdziła jedynie fakt prowadzenia Rejestru działalności rolnośrodowiskowej, a pracownicy Biura Kontroli na Miejscu nie mieli możliwości zweryfikowania czy międzyplon był wysiany w 2015 r.

Organ I instancji, po przeanalizowaniu deklaracji z lat poprzednich i wyników z kontroli na miejscu wydał [...] r. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) przyznającą płatność w kwocie [...] zł. Ze względu na stwierdzone nieprawidłowości - brak wykonania praktyki dodatkowej - międzyplonu, zastosował zmniejszenie przyznanej płatności w kwocie [...] zł i nałożył sankcję wieloletnią w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z późniejszych płatności w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Ta decyzja także stała się przedmiotem odwołania strony, która nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że na spornych działkach nie zastosowała praktyki dodatkowej w postaci wysiania międzyplonów. Argumentowała, że w pierwszym roku realizacji programu zrealizowała zasiew poplonów. Był to pierwszy rok funkcjonowania programów wg nowych reguł, wnioski były składane równoległe z tworzonymi w tej materii przepisami i trwającymi szkoleniami dla pracowników ODR tworzących plany działalności rolnośrodowiskowej. Również pracownik ODR sporządził wniosek, w którym nie zostały wpisane międzyplony.

Ponadto zarzuciła zignorowanie wskazań Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w C. zawartych w decyzji nr [...] z [...] r., niewszechstronne przeanalizowanie jej odwołania oraz zawężenie błędu oczywistego

i niezastosowanie art. 7, 75, 77 i 80 KPA. Wyjaśniła również, że w poprzednim odwołaniu powoływała się na potwierdzenie przez kontrolę na miejscu zapisów w Rejestrze działań rolnośrodowiskowych, a nie potwierdzenia przez tę kontrolę zasiania poplonów.

W dniu [...] r. organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W jej uzasadnieniu stwierdził, że obowiązek wysiewu międzyplonu jako jednej z dwóch obowiązkowych praktyk dodatkowych obowiązywał od 2015 roku i obowiązuje nadal. Części I ust. 4 pkt 2 lub 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia (treść w 2015 roku) nakłada na producenta realizującego program rolno-środowiskowo-klimatyczny obowiązek:

2) w jednym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, lecz nie później niż w 4. roku realizacji tego zobowiązania, następującej praktyki dodatkowej - międzyplon (wysiewany w terminie do 1 października, przy jednoczesnym zakazie wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed 15 lutego);

3) w innym niż określony w pkt 2 roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego, lecz nie później niż w 4. roku realizacji tego zobowiązania, jednej z poniższych praktyk dodatkowych:

a) międzyplon (wysiewany w terminie do 1 października, przy jednoczesnym zakazie wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed 15 lutego),

b) przyoranie słomy,

c) przyoranie obornika

- w przypadku działek rolnych, na których są uprawiane rośliny inne niż wieloletnie.

Dalej organ stwierdził, że zgodnie z §19 ust 1 rozporządzenia rolno- środowiskowo-klimatycznego wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera m.in.:

3) oświadczenie o:

b) sposobie wykorzystywania działek rolnych w ramach zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatycznego, zawierające w szczególności wskazanie:

- praktyki dodatkowej, o której mowa w części I ust. 4 pkt 2 lub 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia.

Dalej organ stwierdził, że we wniosku złożonym w pierwszym roku realizacji programu [...] r. producentka faktycznie nie zadeklarowała na działkach rolnych praktyki dodatkowej – międzyplonu. Przyznał jednak, że w czasie kontroli na miejscu, która odbyła się w gospodarstwie producentki w 2016 roku kontrolerzy [...] r. potwierdzili prowadzenie przez nią Rejestru działalności rolnośrodowiskowej, co wynika z adnotacji na rejestrze. Natomiast w Rejestrze zawarte są wpisy dotyczące wysiania w 2015 roku międzyplonu oraz jego przyoranie w roku następnym. Odnośnie błędu oczywistego podzielił pogląd Kierownika Biura Powiatowego, że praktykę dodatkową można uznać za zrealizowaną jedynie w przypadku, gdy została ona zadeklarowana we wniosku.

Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 3 lit. b tiret 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, wniosek musi zawierać wskazanie praktyki dodatkowej, czyli – wg organu - praktyka dodatkowa musi być we wniosku i deklaracja w tym zakresie może być uzupełniona tylko w terminie składania wniosków. Kontrola na miejscu w 2016 r. faktycznie potwierdziła tylko prowadzenie Rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

Na tę decyzję strona wniosła skargę do WSA w Gliwicach.

Zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj:

- art 7 i art 77 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w tym nie wyjaśnieniu logicznego następstwa czynności wynikających z Planu działań rolno - środowiskowych oraz Rejestru działań rolno — środowiskowych. Ponadto odstąpienie od możliwości przesłuchania świadków, pracowników ODR. Obowiązkiem organu jest wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co oznacza konieczność ustosunkowania się przez organ do wszystkich dowodów zebranych w sprawie.

- art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez naruszenie zaufania obywateli do organów władzy publicznej przy wydawaniu decyzji poprzez fakt, że całkowicie pominięto oczywistą omyłkę strony oraz nie uwzględniono istoty treści jej wyjaśnienia. Nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego organ I instancji nie uwzględnił dokumentacji pokontrolnej z kontroli na miejscu mimo takiej sugestii ze strony organu II instancji zawartej w decyzji [...] z [...] r.

- art. 75 i art. 80 k.p.a., wg których organ winien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodów wraz z całym materiałem dowodowym sprawy, a jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności mogą to być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniosła, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że na spornej powierzchni nie zastosowała praktyki dodatkowej w postaci zasiania międzyplonów. W pierwszym roku realizacji programu, wykorzystała sprzyjający rozkład zasiewów głównych i wysiała poplony na spornej powierzchni. Przez kolejne lata realizacji programu nie była świadoma sytuacji, gdyż działała w poczuciu zrealizowania i odpowiedniego udokumentowania zasiewu międzyplonów na wymienionych działkach już w pierwszym roku funkcjonowania programu. Poplony zasiała zgodnie z Planem działalności rolnośrodowiskowej, sporządzonym na jej zlecenie przez Ośrodek Doradztwa Rolniczego, który to Plan w swojej treści przewidywał precyzyjnie właśnie taki rozkład międzyplonów w pierwszym roku realizacji. Zostały one wpisane zaraz po wysianiu, w Wykazie działań rolno-środowiskowo- klimatycznych, czyli dokumencie również obowiązkowym w realizowanym programie. Kontrolerzy ARiMR potwierdzili [...] r. prowadzenie Rejestru działań rolnośrodowiskowych i podpisali się pod wpisami o wysianych poplonach. W rejestrze są wpisy dotyczące wysiania w roku 2015 międzyplonów oraz ich przyorania w roku następnym. Uprawy stwierdzone w plonie głównym oraz ich następstwo uwzględniające międzyplony, wskazują w logice poszlakowej na to, że międzyplony zostały wysiane. Daty wysiania i przyorania międzyplonów zawarte w rejestrze spełniają wymogi zawarte w rozporządzeniu rolno - środowiskowo - klimatycznym. Zachodzi też zgodność wysianych w pierwszym roku międzyplonów z Planem działalności rolnośrodowiskowej, złożonym wraz z pierwszym wnioskiem o płatność do ARiMR, w którym również widnieją podpisy kontrolerów z datą [...] r. W ocenie skarżącej Dyrektor OR ARiMR nieprawidłowo uznał, iż błąd wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej nie stanowi błędu oczywistego w rozumieniu art. 4 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. Nie można bowiem nie uznać wpisów o międzyplonach zarówno w Planie działalności rolno-środowiskowej jak i w Rejestrze działań rolno-środowiskowo- klimatycznych. Nie można również przypisać skarżącej działania w złej wierze, gdyż właśnie konfrontacja z wymienionymi dokumentami dowodzi, że jej działania nie zmierzały do uzyskania nienależnego wsparcia. Nie uwzględniono argumentu skarżącej, że był to pierwszy rok funkcjonowania programu wg nowych reguł, a wnioski były składane równolegle z tworzonymi w tej materii przepisami i trwającymi szkoleniami dla pracowników ODR i ARiMR, trudno więc było o zdobycie wiarygodnej opinii co do sposobu wypełnienia wniosku, zwłaszcza, że zarządzenie będące instrukcją nie było dostępne w trakcie pobierania stosownych druków. Końcowo stwierdziła, że organ odwoławczy zawęził pojęcie błędu oczywistego, który jest czymś innym niż oczywista omyłka pisarska. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że praktykę dodatkową można uznać za zrealizowaną jedynie w przypadku, gdy została ona zadeklarowana we wniosku. Zatem brak takiej deklaracji należy uznać za niewykonanie obowiązkowej praktyki dodatkowej. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasadnicza oś sporu między stronami sprowadza się do oceny, czy uchybienie popełnione przez producentkę polegające na niewykazaniu we wniosku wysiania międzyplonów może być przez organ uznane za błąd oczywisty w rozumieniu art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014.

Na wstępie należy przypomnieć, że co prawda we wniosku złożonym w 2015r. brak jest wpisu potwierdzającego wykonanie tej praktyki, lecz została ona ujęta zarówno w Planie działalności rolno- środowiskowej, przedłożonym temu samemu organowi, jak i Rejestrze działań rolno-środowiskowo-klimatycznych. Natomiast Plan działalności rolno-środowiskowej był złożony do ARiMR wraz z pierwszym wnioskiem o płatność i organ mógł już wówczas stwierdzić zachodzącą między nimi sprzeczność.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r., ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69), wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze.

Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Z powyższego wynika, że organ może uznać takie błędy nie tylko wtedy, gdy wynikają one wprost z wniosku, ale także wówczas, gdy mogą one być zidentyfikowane poprzez porównanie treści m.in. wniosków o płatność i dokumentów uzupełniających złożonych przez beneficjenta.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że tak właśnie było w badanej sprawie: wraz z pierwszym wnioskiem o płatność, który nie zawierał zapisów o wykonaniu zasiewu międzyplonu strona złożyła Plan działalności rolno- środowiskowej, który przewidywał ten zabieg właśnie w pierwszym roku obowiązywania programu.

W ocenie Sądu konfrontacja tych dwóch dokumentów prowadzi do wniosku, że zachodzi między nimi oczywista sprzeczność, a więc błąd jest oczywisty.

Sąd nie podziela stanowiska organu I instancji, że "brak deklaracji we wniosku na 2015r. międzyplonu jako praktyki dodatkowej należy uznać za brak wykonania obowiązkowej praktyki dodatkowej." Oczywiście odmiennymi stanami faktycznymi jest brak deklaracji i brak wykonania praktyki. Sytuacja niezgodności między nimi powinna właśnie być rozpatrywana w kategoriach błędu. Nie można też zasadnie bronić stanowiska, że skoro § 19 ust. 1 rozporządzenia rolno- środowiskowo – klimatycznego przewiduje, że wniosek o przyznanie płatności powinien zawierać oświadczenie o praktyce dodatkowej, to w sytuacji gdy go nie zawiera, praktyki nie można uznać za zrealizowaną. Zdaniem Sądu, praktyka winna być uznana za zrealizowaną w sytuacji, gdy stosowne zabiegi faktycznie zostały wykonane, nawet wówczas, gdy pominięte zostały pewne wymogi formalne. Celem programów pomocowych dla rolników jest bowiem wspieranie działalności rolniczej.

Oczywistym jest bowiem, że powołany przepis § 19 ust. 1 określa stan pożądany, sytuację wzorcową, od której konkretne stany faktyczne mogą odbiegać. Skutki tych odrębności określa właśnie art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) dopuszczając korektę w sytuacji błędu oczywistego i – a contrario - wykluczając ją jeśli warunki do uznania błędu za oczywisty nie są spełnione. Gdyby podzielić stanowisko organu, to ww. przepis art. 4 rozporządzenia byłby w istocie martwy, bo z założenia dotyczy on sytuacji, które wzorcowe nie są i zawierają jakieś odstępstwa od ustalonych zasad. Rzeczą organu zaś jest ustalenie "na podstawie ogólnej oceny danego przypadku" czy owe różnice stanowią błąd oczywisty pod warunkiem działania strony w dobrej wierze. Zasadniczym warunkiem dla jego uznania jest to, by dało się go ustalić na podstawie wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nim dokumentów oraz by nie można było stronie przypisać złej wiary.

W ocenie Sądu organ nie dokonał właściwej, pełnej oceny sprawy jako konkretnego, jednostkowego przypadku, nie odniósł się także w pełni do realiów niniejszej sprawy. Nie był też rozważony aspekt dobrej wiary.

Natomiast strona konsekwentnie twierdzi, że międzyplony zasiała zgodnie z Planem działalności rolno- środowiskowej i że fakt ten ujawniła natychmiast po ich wykonaniu w Rejestrze działań rolno-środowiskowych. Był on ostemplowany podczas kontroli, aby nie było możliwości dokonywania w nim poprawek. Wskazuje to, że winien on być traktowany jako pewny co do daty i treści w nim zawartych. Taki też był sens jej twierdzeń o podpisaniu tego dokumentu przez kontrolujących: nie twierdziła ona, że ich podpisy potwierdzają wykonanie zabiegu, a jedynie, że zapisy takie już w dniu kontroli znajdowały się w tym Rejestrze i nie zostały naniesione później. Trudno też założyć, że akurat na spornych działkach zabieg taki nie został w ogóle wykonany, skoro przeprowadzono go w kolejnych latach stosunku do innych działek, a organ tego nie kwestionuje, jak oświadczył na rozprawie pełnomocnik skarżącej.

Sąd orzekający podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 117/20, że nie można się zgodzić, że błąd jest oczywisty wówczas, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonego z dokumentem wolnym od błędu albo z danymi błędem takim nie obarczonymi. (Tak również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 11 kwietnia 2019 r., sygn. I SA/Ke 88/19).

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Za wiarygodne uznał Sąd twierdzenie strony, że nie była świadoma błędu, gdyż pozostawała w przekonaniu o zrealizowaniu zasiewu międzyplonów już w pierwszym roku obowiązywania programu; również po zapoznaniu się z decyzją organu pierwszej instancji konsekwentnie tę okoliczność podnosiła. To zaś nakładało na organ obowiązek dokonania wszechstronnej oceny sprawy, oceny danego, konkretnego przypadku w świetle wskazanych przez Sąd powyżej kryteriów: oczywistego błędu i dobrej wiary.

W ocenie Sądu organ dopuścił się naruszenia art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 809/2014 poprzez jego błędną wykładnię. Natomiast oceny dobrej wiary organ nie dokonał, choć powinien był to uczynić, nie może ona zatem być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Nie uznał natomiast Sąd zasadności zarzutów skargi dot. naruszenia art. 7 Kpa i niepodjęcia wszelkich czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2021r., poz.182) w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z powyższego wynika, że w takim postepowaniu organ jedynie ma obowiązek rozpatrzyć materiał dowodowy, nie jest jednak zobligowany do jego gromadzenia. Na tej podstawie należy przyjąć, że inicjatywa dowodowa obciąża stronę. Odnośnie tego zauważyć przyjdzie, że strona przedłożyła organowi Plan działalności, gdyż został złożony wraz z wnioskiem o płatność w pierwszym roku programu i jego zapisy winny być mu znane i uwzględnione w ramach oceny dowodów. Natomiast obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego nadal organ obciąża. Zasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 77 § 1 Kpa w części, w jakiej nakazuje organowi wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Zatem winien on uwzględnić fakt, że Rejestr działalności rolno środowiskowej zawierał nie tylko wpis o wysianiu międzyplonu, ale także jego przyoranie w roku następnym. Również rośliny stwierdzone w plonie głównym, ich następstwo wynikające z wysiania międzyplonów wskazują, że międzyplon w 2015r. rzeczywiście został wysiany. Natomiast daty wysiania międzyplonu i jego przyorania ujawnione w Rejestrze spełniają wymagania zawarte w rozporządzeniu rolno-środowiskowym, na co zwrócił uwagę organ II instancji w decyzji z [...]r., uchylającej pierwotną decyzję organu I instancji.

Kwestie te mogą być przydatne także przy ocenie dobrej wiary: czy strona zmierzała do uzyskania nienależnego wsparcia czy przeciwnie – zamierzała otrzymać dofinansowanie w takim rozmiarze, jaki wynika z wykonanych działań agrotechnicznych objętych Planem, które jedynie nie zostały właściwie udokumentowane.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona oceny podniesionych przez skarżącą argumentów w kontekście art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z uwzględnieniem wykładni przedstawionej powyżej przez Sąd orzekający przy zastosowaniu kryteriów wynikających z tego przepisu oraz uwzględnieniu realiów niniejszej sprawy, dotyczącej realizacji zobowiązania rolno - środowiskowo - klimatycznego.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. uwzględniając, że strona była reprezentowana przez pełnomocnika niebędącego adwokatem ani radcą prawnym.