Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 555/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia [...] Sędziowie WSA: Sędzia [...] Sędzia [...] Protokolant [...] po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu [...] września 2008r. sprawy ze skarg U. J. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2008r. nr SKO [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz skarżącej U. J. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zasądza na rzecz skarżącej M. M. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] – Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku U. J. z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie zmiany stanu wody na gruncie położonym we W., przy ul.[...], orzekł o nałożeniu na M. M. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie położonym we W. przy ul. [...] poprzez rozebranie parkanu i częściowe rozebranie muru betonowego podpierającego płot po stronie południowej oraz usunięcie gruntu i odpadów z rejonu ściany budynku posesji przy ul. [...] do głębokości izolacji budynku w terminie do dnia 31 sierpnia 2008 r., odmawiając jednocześnie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie orzekający organ podniósł, iż zlecił rzeczoznawcy posiadającemu uprawnienia budowlane w specjalności budownictwo wodne i melioracje wodne – Z. M., wykonanie specjalistycznej opinii, określającej zmiany stanu wody na gruncie położonym we W. przy ul. [...] i ul. [...], w ramach której wykonane zostały wiercenia i badania geologiczne w celu określenia warunków wodno - gruntowych na terenie nieruchomości, będących przedmiotem wniosku. Opierając się na wynikach tej opinii organ stwierdził, że M. M. zmieniła stan wody na gruncie przy ul. [...] ze szkodą na grunty sąsiednie i tym samym naruszyła przepis art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo wodne. Wskazano, że wśród podjętych przez M. M. działań, które przyczyniły się do zmiany stanu wody na gruncie przy ul. [...] rzeczoznawca wymienia wykonanie parkanu z prefabrykatów betonowych na styku ze ścianą budynku mieszkalnego Pani J., wykonanie od strony południowo - zachodniej na styku ze ścianą budynku muru oporowego, stanowiącego fundament parkanu, zasypanie odpadami budowlanymi i ziemią przestrzeni pomiędzy parkanem i ścianą szczytową budynku mieszkalnego. Według opinii rzeczoznawcy parkan i mur betonowy stanowią sztuczną przeszkodę na trasie spływu wód powierzchniowych, a dodatkowo zasypanie ściany budynku odpadami i gruntem spowodowało nadmierną koncentrację i wsiąkanie wód w strefie budynku. Działania podjęte przez M. M. według autora opinii spowodowały zmianę stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie na budynek mieszkalny Państwa J; stwierdził on również, że w części podpiwniczonej budynku, na ścianie północno - zachodniej i ścianie południowo - zachodniej w pomieszczeniu sąsiednim, występuje miejscowe sączenie wody ze ścian, porost czarnego grzyba, odpadanie i łuszczenie się tynku oraz "puchnięcie" ściany w wyniku zawilgocenia. Przyczyny zaistniałych szkód oraz wymienione przez rzeczoznawcę Z. M. szkody znajdują, zdaniem organu, potwierdzenie w opiniach wykonanych przez biegłego sądowego H. W. (rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno – budowlanej) i biegłego sądowego ds. budownictwa J. O. Ponadto organ powołując się na opinię rzeczoznawcy Z. M. stwierdził ponadto, że jedną z przyczyn zmiany stanu wody na gruncie przy ul. [...] jest likwidacja muru oporowego oraz opaski betonowej wykonanej pomiędzy murem oporowym, a ścianą szczytową budynku U. J. Z uwagi jednak na brak dowodów świadczących o likwidacji przez M. M. muru oporowego, biegnącego wzdłuż ściany szczytowej budynku U. J. i opaski betonowej, organ przeprowadził postępowanie dowodowe na tę okoliczność, w ramach którego przesłuchano świadków, przeprowadzono dowody z akt sprawy sądowej, m.in. z dziennika budowy i projektu budowlanego oraz innych dokumentów urzędowych. Z uwagi na brak jednoznacznych dowodów dotyczących rozebrania muru oporowego i opaski betonowej przez M. M., organ nie nakazał odtworzenia muru oporowego i opaski betonowej. Po dokładnej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanych ustaleniach ostatecznie organ uznał, że wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, proponowanych przez powołanego rzeczoznawcę - bez przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie nie zapobiegnie szkodom na gruntach sąsiednich. Dlatego wydano nakaz rozebrania parkanu i częściowe rozebranie muru betonowego oraz usunięcie gruntu i odpadów z rejonu ściany budynku posesji przy ul, [...] do głębokości izolacji budynku.

W odwołaniu od powyższej decyzji U. J. wniosła o jej uchylenie, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne wobec nie orzeczenia nakazania M. M. przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie położonym we [...] przy ul. [...] poprzez odbudowanie muru oporowego i opaski betonowej wykonanej pomiędzy murem oporowym a ścianą szczytową jej budynku oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji tj. uznanie, że M. M. nie dokona odbudowania muru oporowego i opaski betonowej wykonanej pomiędzy murem oporowym a ścianą szczytową jej budynku w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, że mur oporowy oraz opaska betonowa istniały. Ponadto odwołująca wskazała, że decyzję można uznać tylko częściowo za słuszną i zasadną, ponieważ brak w niej nakazania przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie poprzez odbudowanie muru oporowego i opaski betonowej, pomimo iż fakt istnienia muru oporowego wynika z zeznań świadków, dokumentacji fotograficznej, opinii biegłych rzeczoznawców, czy zeznań M. M. złożonych podczas przesłuchania w KMP we [...] w 2003 r. Okoliczność ta, zdaniem odwołującej, potwierdzona została w treści wyroków WSA w Bydgoszczy z dnia 29 kwietnia 2004 r. (sygn. akt II SA./Bd 4388/03) oraz z wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2005 r. (sygn. akt H SA./Bd 948/05).

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła również M. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem odwołującej, organ I instancji nie określił stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie, zatem niemożliwym staje się stwierdzenie, czy odwołująca zmieniła w ogóle ich stan. Opinia sporządzona przez biegłego Z. M., na którą powołuje się U. J. jest zdaniem odwołującej zafałszowana i nierzetelna. Jej zdaniem niedopuszczalnym działaniem organu I instancji byłoby nakazanie rozbiórki ogrodzenia i muru betonowego podtrzymującego grunt z terenu działki M. M. w sytuacji, gdy jego postawienie wymusiła sama U. J., która wybrała grunt przy granicy działki o około 1 m. Ogrodzenie pobudowane na granicy przez M. M. zostało posadowione zgodnie z ustawą - Prawo budowlane. Ponadto, w 1998 r. Państwo J. przy granicy z nieruchomością M. M. wybrali ziemię wykopując dół, tym samym obniżając teren swojej działki w stosunku do terenu działki M. M.. Odwołująca podniosła, że jej nieruchomość została zagospodarowana w 1950 r. i ten stan zagospodarowania działki nie powinien być zależny od zagospodarowania działki U. J., który nastąpił w 1990 r., a odwrotnie. Potwierdzać to mają dowody załączone do odwołania, tj. mapy sytuacyjne z 1987 r. i 2003 r. Zdaniem M. M., U. J. pobudowała swoje pomieszczenia nielegalnie, a jej obecne działania zmierzają do uzyskania ochrony jej piwnic przed wilgocią.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołań, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego całość materiału dowodowego pozwala na uznanie, że w spornej sprawie doszło do naruszenia stanu wód na gruncie, mającego szkodliwy wpływ na nieruchomość U. J. W szczególności wskazano, że z opinii technicznej rzeczoznawcy – Z. M. wynika jednoznacznie, że wskutek naruszenia stanu wód na gruncie nastąpiło m.in. w części podpiwniczonej budynku na ścianie północno - zachodniej i ścianie południowo - zachodniej w pomieszczeniu U. J. miejscowe sączenia wody ze ścian, porost czarnego grzyba, odpadanie i łuszczenie się tynku oraz "puchnięcie" ściany w wyniku zawilgocenia. Z opinii biegłego M. wynika także, że na parterze budynku nad pomieszczeniem piwnicznym, na sklepieniu łukowym korytarza stwierdzono zarysowanie. Wskazano, że te szkodliwe zjawiska są niebezpieczne dla konstrukcji budynku, ponieważ następuje osłabienie konstrukcji nośnych budynku, co może prowadzić do zagrożeń budowlanych. Uniemożliwione jest także normalne użytkowanie wskazanych pomieszczeń, z czego wynika a contrario, że przed zmianą stosunków wodnych na gruncie sąsiednim nie występowały takie szkody. Organ podniósł również, że dowód w postaci opinii został przeprowadzony przez profesjonalistę, osobę posiadającą uprawnienia do sporządzania opinii, a kwestionowanie rzetelności czy prawidłowości sporządzenia opinii opiera się jedynie na ogólnikowych twierdzeniach odwołującej. Odnosząc się zaś do twierdzenia, iż Państwo J. wykonali w ramach samowoli budowlanej podpiwniczenie budynku mieszkalnego i samowolnie zmienili sposób użytkowania garażu na kuchnię, a tym samym spowodowali powstanie szkód na swej nieruchomości, organ stwierdził, że również nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, iż w/w działania spowodowały zmianę stanu wód na gruncie, przy czym do takich zmian doszło jeszcze przed 1999 r., a więc przed dokonaniem w/w zmian przez Państwa J. Zdaniem organu odwoławczego, argument, iż nieruchomość M. M. została zagospodarowana wcześniej, niż sąsiednia tj. w 1950 r., a co za tym idzie stan zagospodarowania działki sąsiedniej winien być zależny od jej nieruchomości nie znajduje umocowania prawnego., ponieważ pierwszeństwo w zagospodarowaniu nieruchomości nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu, a w spornej sprawie bada się jedynie zaistnienie zmiany stanu wód na gruncie oraz ich szkodliwy wpływ na nieruchomości sąsiednie.

Odnosząc się do zarzutów U. J, podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgłoszone żądanie nałożenia na M. M. obowiązku odbudowania muru oporowego, wykonania opaski betonowej wykonanej pomiędzy murem oporowym, a ścianą szczytową budynku U. J. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jego zdaniem nie są wiarygodne dowody w postaci wskazanych map zasadniczych z 2007 r. i 2002 r., gdyż w trakcie wizji lokalnej stwierdzono istnienie muru oporowego zachodzącego na budynek tylko do ok. 85 cm. Również z mapy sytuacyjnej wykonanej w dniu 21 maja 1998 r. przez geodetę J. W. wynika, że murek oporowy był krótszy, a więc zgodny ze stanem aktualnym, Dodatkowym argumentem przemawiającym na okoliczność nie rozebrania w/w elementów jest, zdaniem organu, opinia z 2002 r. biegłego sądowego H. W. z której wynika, że przedmiotowy mur mógł zostać uszkodzony podczas budowy. Odnosząc się do wyników postępowania dowodowego dotyczącego zeznań świadków, stwierdzono, że nie wynika z nich w sposób jednoznaczny, że sporne elementy istniały i zostały zlikwidowane przez M. M. Organ zwrócił również uwagę, że dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach przedstawia stan aktualny i nie można na jej podstawie uznać, że sporne elementy istniały i zostały usunięte przez M. M.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy U. J. zakwestionowała zaskarżoną decyzję w części, w której nie nakazano odbudowania murku oporowego i opaski betonowej, także poprzez nie nakazanie usunięcia ziemi nasypanej przez M. M. ponad wysokość muru oporowego, która w sposób znaczący podniosła poziom gruntu, a tym samym umożliwiła przelewanie się wód opadowych bezpośrednio na teren należący do skarżącej. Zdaniem U. J. zaskarżona decyzja wydana została z niewłaściwym zastosowaniem art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy - Prawo wodne poprzez nie orzeczenie nakazania M. M. przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie położonym we [...] przy ul. [...] poprzez odbudowanie muru oporowego i opaski betonowej wykonanej pomiędzy murem oporowym, a ścianą szczytową budynku U. J., także nie nakazanie usunięcia ziemi nasypanej przez M. M. ponad wysokość muru oporowego, która w sposób znaczący podniosła poziom gruntu, a tym samym umożliwiła przelewanie się wód opadowych bezpośrednio na teren należący do U. J. Ponadto zdaniem skarżącej naruszono przepisy prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, 8 i 11 K.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy - Prawo wodne poprzez nieuwzględnienie tej części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, która przemawiała za orzeczeniem w/w nakazów urzędowych i potwierdzeniem faktu, iż murek oporowy został częściowo, a opaska betonowa w całości rozebrana przez M. M., a także, że M. M. dokonała nadsypania ziemi po swojej stronie nieruchomości położonej we [...] czym umożliwiła przelewanie się wód opadowych bezpośrednio na teren należący do U. J. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, 8 i 11 Kpa w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy - Prawo wodne poprzez uznanie, iż nie ma dostatecznych dowodów potwierdzających okoliczność rozebrania części muru oporowego i opaski betonowej przez M. M..

M. M. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła również o uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 77 § 1 Kpa wynikającym z nie rozpoznania całego materiału dowodowego, tj. nie wzięcia pod uwagę treści protokołu z dnia 4 maja 1998 r. z wizji lokalnej przeprowadzonej na nieruchomości we [...] przy ul. [...] stanowiącej własność p. J, oraz nie wzięcia pod uwagę opinii M. O. i wielu innych dowodów w tej sprawie oraz naruszenie art. 80 Kpa wynikające z całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem skarżącej naruszono także art. 7 Kpa wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spowodowanego niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz uchybiono regulacji wynikającej z art. 77 § 1 i 75 § 1 Kpa poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu w postaci dokumentów i zeznań świadków. Skarżąca zarzuciła ponadto, iż naruszono art. 8 K.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się do zgłoszonych w toku postępowania twierdzeń i wniosków

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą rozstrzygnięcia w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie, zarówno organ I jak i II instancji, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola legalności rozstrzygnięcia wydanego przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, a konkretnie jej art. 29 ust. 1 pkt 1, zgodnie z którym właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast na podstawie art. 29 ust. 3 cyt. ustawy jeżeli spowodowane zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Z brzmienia przepisów art. 29 ustawy wynika, iż przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów jest zmiana stanu wody na gruncie oraz szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie, przy czym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musiał istnieć związek przyczynowo - skutkowy. Dokonanie zmiany stanu wody, które nie wywoływało takich skutków wyklucza możliwość zastosowania cytowanego przepisu. Właściwy organ administracji publicznej, badając więc czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie, musi dokonać stosownych ustaleń faktycznych, ocenić zebrany materiał dowodowy i rozstrzygnąć czy do tego typu zmian doszło. Zatem rozstrzygnięcie w sprawie wszczętej na wniosek strony winno być rozstrzygnięciem merytorycznym pozytywnym (nakazującym przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom) lub negatywnym (odmawiających nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom).

Konsekwencją powyższych rozważań musi być stwierdzenie, że wydanie decyzji w oparciu o art. 29 ustawy - Prawo wodne wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego sprawy, czyli np. stwierdzenia czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim, jak również, w przypadku zastosowania regulacji zawartej w art. 29 ust. cyt. ustawy – nakazu przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie – dokładnego i bezspornego ustalenia tego stanu. W rozpatrywanej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło organom administracyjnym orzec o nałożeniu na M. M. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie położonym we [...] przy ul. [...] poprzez rozebranie parkanu i częściowe rozebranie muru betonowego podpierającego płot po stronie południowej oraz usunięcie gruntu i odpadów z rejonu ściany budynku posesji przy ul. [...] do głębokości izolacji budynku.

Podkreślić w tym miejscy należy, że podstawową funkcją jaką spełnia kodyfikacja postępowania administracyjnego, jest ujednolicenie wymagań, którym powinno odpowiadać prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem administracji publicznej, celem którego jest wydanie opartej na przepisach prawa decyzji administracyjnej. Jednym z takich wymogów, statuowanym przez zasadę ogólną Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami) – art. 7, jest obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ administracji oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jest uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, które zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Z treści powyższych przepisów wynika zatem, że rozstrzygając sprawę organ administracji musi jednoznacznie wskazać, które fakty uznaje za udowodnione, a ponadto dokonując takiego wskazania nie może uchylić się od wyraźnego przedstawienia w uzasadnieniu decyzji, na podstawie jakich dowodów uznał te fakty za udowodnione. Rola organu administracji nie może przy tym ograniczać się jedynie do powołania się na określony przepis prawa materialnego i stwierdzenie, że w sprawie zachodzą przesłanki w nim wymienione.

Przeprowadzonemu w niniejszej sprawie postępowaniu zarzucić należy naruszenie art. 7 K.p.a. przez nie zebranie w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego i nie rozpatrzenie go, przy jednoczesnym uwzględnieniu, iż stan faktyczny sprawy wykazywał się określonym stopniem złożoności, a stanowiska stron występujących w sprawie nie były jednoznaczne. Zaskarżone rozstrzygniecie zapadło bowiem w sytuacji niewyjaśnionej ostatecznie i precyzyjnie okoliczności istnienia muru oporowego i opaski betonowej. Jak stwierdza bowiem organ I instancji, z kopii mapy zasadniczej z 2007 r. oraz kopii mapy z 2002 r. wynika, że przedmiotowy mur oporowy istnieje do nieco więcej jak 1/2 (ok. 65%) całej długości ściany szczytowej budynku mieszkalnego, a fakt ten nie jest zgodny ze stanem faktycznym stwierdzonym na wizji lokalnej. W trakcie przeprowadzonej wizji stwierdzono istnienie muru oporowego zachodzącego na budynek tylko do około 85 cm. Również mapa sytuacyjna wykonana w dniu 21.05.1998 r. przez geodetę J. W. przedstawia krótszy sporny murek oporowy - zgodny z obecnym stanem. W związku z tym uznano, że aktualny stan na gruncie nie odpowiada treści map znajdujących się w zasobach geodezyjnych i mapy te nie mogą stanowić dowodu, wystarczającego do stwierdzenia, że M. M. dokonała częściowej rozbiórki przedmiotowego muru. Należy przy tym mieć na względzie także wynik przeprowadzonego postępowania dowodowego z zeznań świadków (M. F., G. J. w dniu [...] r. - karta 491- 495 akt sprawy, T. P., Pan M. D. w dniu [...] r. - karta 492-493 akt sprawy), z których nie wynika w sposób jednoznaczny, że sporne elementy istniały i zostały zlikwidowane przez M. M., odmiennie do zeznań W. R. i Z. K. (w dniu [...] r. karta 530 - 534 akt sprawy), bowiem Z. K. jako autor projektu zeznał, że mur oporowy na pewno istniał, gdyż stanowił element zagospodarowania działki poprzedniego jej właściciela. Jednak wskazał, że w jego części projektu nie było muru oporowego i przypuszcza że mógł być to element, który zaprojektował p. S. Natomiast W. R. zeznał, że nie pamięta jakich prac budowlanych dokonał jako kierownik budowy, oraz, że mur oporowy od strony U. J. miał około 1m ponad ziemią. W aktach sprawy znajduje się także zeznanie biegłego H. W. złożone na Policji z 20 grudnia 2002 r. z których wynika, że istniejący mur nie dawał nigdy ochrony na całej długości ściany dla budynku U. J. (karta 600 akt sprawy).

Powyższe wskazuje, że w sprawie nadal istnieją kwestie sporne, wymagające bliższego wyjaśnienia, a przede wszystkim rozstrzygnięcia w zakresie wszystkich środków dowodowych. Skoro pewna okoliczność nie jest wyczerpująco i jednoznacznie wyjaśniona, niedopuszczalne jest oparcie na niej rozstrzygnięcia w spornej sprawie, tym bardziej, że postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji odmówił M. M. dopuszczenia dowodu w postaci zeznań świadka na okoliczność nieistnienia muru oporowego i opaski betonowej, uzasadniając, że dotyczyło to okoliczności stwierdzonych już innymi dowodami i prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania terminu załatwienia sprawy. Zauważyć należy, że nie odniesienie się do wszystkich dokumentów i wniosków skarżącego prowadzi do konkluzji, iż organy prowadząc postępowanie administracyjne uchybiły obowiązkowi wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Tym samym, wydane przez nie orzeczenia naruszają jedną z podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 k.p.a., oraz art. 77 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organy do wyczerpującego zebrania i rozpoznania materiału dowodowego w sprawie. Pominięcie czy zlekceważenie jakiegokolwiek dowodu może skutkować wadliwością podjętej decyzji administracyjnej. Zawarta w treści przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. podstawowa cecha postępowania administracyjnego, nakładająca na organy administracji obowiązek zachowania aktywnej postawy podczas całego postępowania wyjaśniającego, winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych (nowych) dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy. Należy przy tym dodatkowo zważyć, że nawet okoliczność braku czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym w żadnym razie nie zwalnia organu administracji od wnikliwego rozpatrzenia wszystkich aspektów rozpatrywanej sprawy – wręcz przeciwnie, właściwy organ ma obowiązek podejmowania czynności wyjaśniających z urzędu i w żadnym wypadku brak stanowiska strony co do przeprowadzonego dowodu nie może być interpretowany jako automatyczne uznanie ustaleń zeń wynikających.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się nadto, iż jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995/7/83).

Nadto, w ocenie Sądu jako zasadny uznać należy zarzut skarżącej M. M., iż zaskarżona decyzja jest niewykonalna w zakresie w jakim nakazuje rozebrać częściowo mur betonowy poprzez nieokreślenie o jaką część chodzi. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie jest elementem prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej, nazywane niekiedy osnową decyzji administracyjnej. Warto zaznaczyć, że jest to jeden z tych elementów składowych decyzji, bez którego decyzja nie może istnieć. Jest to więc bezwzględnie obowiązujący element każdej prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej. Treść rozstrzygnięcia jest zawsze związana z przedmiotem postępowania i stanowi swoistą odpowiedź organu administracyjnego na postawione w podaniu żądanie strony. Rozstrzygnięcie sprawy stanowi zatem "rdzeń decyzji w postępowaniu administracyjnym" (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne... , s. 102), musi być zatem sformułowane "ze szczególną dbałością o jasność i precyzję wypowiedzi" (W. Dawidowicz, tamże, s. 103). Jak podkreśla NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 1996 r. (SA/Gd 1537/95, LEX nr 44086): "W pojęciu rozstrzygnięcia mieści się to, że decyzja organu administracji państwowej, nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania, powinna obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, w przeciwnym wypadku prowadzi to do uchylenia decyzji, bowiem decyzja w zasadzie może być niewykonalna".

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku zdnia 15.10.1999r. sygn. Akt IV S.A. 1654/97 stwierdził, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolnie lub przy zastosowaniu środków egzekucji administracyjnej. Nakazanie zatem skarżącej "częściowe rozebranie muru betonowego", bez precyzyjnego określenia o jaką część chodzi nie i zadość wymogom rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 107§1 kpa. Powyższy zwrot jest niedookreślony i wymaga takiego doprecyzowania, które umożliwi wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej, aby nie było wątpliwości, nawet po latach, czego ono dotyczyło.( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 1999 r. sygn. Akt IV SA 1654/97)

Tak sformułowana decyzja nie nadaje się bowiem w sposób oczywisty do wykonania, nie wyjaśnia jaka część obiektu powinna zostać, zdaniem organów administracji, rozebrana. Brak jest zatem możliwości kontroli wykonania tej decyzji i jej ewentualnej egzekucji.

Wskazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu, przy czym organ będzie miał na względzie, iż wydanie rozstrzygnięcia co do przedmiotu tego postępowania, którym przywrócenie stanu wody na gruncie musi zawierać w uzasadnieniu ocenę całego zebranego w sprawie materiału dowodowego

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie i jego ocena nie były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej, wobec czego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 cyt. ustawy.