Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SAB/Ol 3/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Powołane przepisy: article: art.  54 §  1, art. 119 pkt 3, art. 149 § 1 i § 1a, art. 205 i 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 18, art. 27 § 1 pkt 9, art. 119
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 615.
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego I. stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

F.W. (dalej jako: skarżący, strona, zobowiązany) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę nana bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" dotyczącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego .

Jak wynika z przekazanych akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]", działając jako organ egzekucyjny, na wniosek wierzyciela - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" (dalej PINB) i na podstawie wystawionego przez PINB tytułu wykonawczego z 19 października 2010r. nr "[...]", wszczął w dniu 19 listopada 2010r. egzekucję administracyjną skierowaną do majątku zobowiązanego i jego żony, w trybie przepisu art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.). Tytuł wykonawczy na kwotę 79.447 zł wystawiono na należność z tytułu grzywny w celu przymuszenia z art. 119 u.p.e.a., na podstawie postanowienia PINB z "[...]" 2009r. nr "[...]". Sprawa dotyczy samowolnie wykonanej nadbudowy budynku gospodarczego na działce nr ew. "[...]" położonego w miejscowości Ś.. Do wyegzekwowania na dzień 5 marca 2018r. pozostało 42.536,48 zł (karta nr 42 akt administracyjnych).

W toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany zwrócił się z wnioskami z 25 września 2017r. o przeprowadzenie z urzędu kontroli zgodności z prawem ww. tytułu wykonawczego, oraz z 17 listopada 2017r. o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie (k. 1 i 12). Przeprowadzenie kontroli uznał za niezbędne w celu wykazania, że PINB wystawił tytuł wykonawczy w oparciu o fałszywe i podrobione dokumenty w czasie niesprawności zdrowotnej i niezaradności skarżącego, jako osoby sparaliżowanej w wyniku urazu po wypadku.

Po otrzymaniu odpowiedzi organu egzekucyjnego z dnia 4 października 2017r. (k. 2), zobowiązany pismem z dnia 7 grudnia 2017r. złożył osobiście w Urzędzie Skarbowym zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie oraz przewlekłe prowadzenie postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie ww. wniosków z dnia 25 września 2017r. o przeprowadzenie kontroli oraz z dnia 17 listopada 2017r. o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie (k. 13). Wskazując powyższe wniósł o wyznaczenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy.

Organ egzekucyjny wezwał stronę pismem z 7 grudnia 2017r. do sprecyzowania żądań (k. 14). Wezwanie skarżący odebrał 12 grudnia 2017r. (k. 15).

W związku z brakiem odpowiedzi strony na wezwanie z dnia 7 grudnia 2017r. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 5 stycznia 2018r. zwrócił się do PINB o zajęcie stanowiska i wypowiedzenie się w zakresie ww. żądań strony (k. 19). PINB w piśmie z 16 stycznia 2018r. nie stwierdził przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego (k. 21).

Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia "[...]" lutego 2018r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego (k. 22 - 24). Zobowiązany wniósł zażalenie z dnia 16 lutego 2018r. na to postanowienie (k. 36), dołączając postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w "[...]" z "[...]" maja 2014r. (k. 33 - 35).

Pismem z dnia 5 lutego 2018r. zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Naczelnik przekazał pismo Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w "[...]", który w piśmie z 22 lutego 2018r. zwrócił podanie strony gdyż uznał, że stanowi ono skargę do WSA w Olsztynie na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (k. 38 akt administracyjnych).

W skardze przekazanej następnie tut. Sądowi, zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 37 w związku z art. 35 § 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 234 pkt 1 K.p.a., art. 141 § 1 K.p.a. w związku z art. 32, art. 64a § 1 pkt 1, art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a.

Podniesiono naruszenie: przepisów postępowania administracyjnego poprzez niezałatwienie sprawy w terminie, przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]", oraz przepisów postępowania w sprawie zajęcia świadczeń emerytalnych zobowiązanego i jego żony, "przy posiadanej wiedzy, że zajęcia świadczeń emerytalnych dokonuje Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]" w oparciu o fałszywe i podrobione dokumenty PINB". Skarżący wniósł o:

1. merytoryczne i bezstronne rozpoznanie skargi i wniesionego zażalenia z 7 grudnia 2017r. z obowiązkowym udziałem jego osoby celem obrony i wykazania dowodów;

2. wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie;

3. powołanie niezależnego zespołu sędziów delegatów do rozpoznania sprawy;

4. umożliwienie mu obrony jego praw, złożenia szczegółowych zeznań, przedstawienia dowodów potwierdzających zasadność skargi, zażalenia i naruszenie praw w postępowaniu egzekucyjnym;

5. uznanie zasadności skargi i zażalenia oraz naruszonych praw postępowania egzekucyjnego opartego na fałszywych i podrobionych dokumentach PINB;

6. nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego bezzwłoczne zaniechanie egzekucji ze świadczeń jego i żony;

7. zawiadomienie organów ścigania na podstawie art. 304 § 1 k.p.k. na okoliczność dopuszczenia się przez PINB i Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" niedopełnienia i przekroczenia uprawnień.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął egzekucję ze świadczeń emerytalnych w 2009r. na podstawie decyzji i tytułu wykonawczego z 2002r. Podniósł, że "ściągalność została uchylona, a następnie w 2010r. ponowiona wskutek wykorzystania niesprawności i niezaradności skarżącego spowodowanych wypadkiem w pracy". Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]" i Dyrektor Izby Skarbowej w "[...]" znali okoliczności fałszerstwa i podrabiania dokumentów przez PINB w latach 2002 - 2003 i wiedzieli, że skarżący jest ofiarą działań zorganizowanej grupy przestępczej, w której uczestniczyli Wójt Gminy Ś., trzech funkcjonariuszy Policji, Prokurator Prokuratury Rejonowej w "[...]" i trzech funkcjonariuszy PINB w "[...]".

Jednak mimo posiadanej wiedzy nikt z Urzędu Skargowego w "[...]" oraz z Izby Administracji Skarbowej w "[...]" nie odważył się publicznie uwidocznić zaistniałego przestępstwa, jak też nie podjął się z urzędu obrony praw skarżącego i jego rodziny. Wielokrotnie zgłaszane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w "[...]" okoliczności, popierane niepodważalnymi dowodami, były wyciszane tylko dlatego, że w przestępczej grupie uczestniczył wymieniony w skardze prokurator i trzech funkcjonariuszy Policji. Organ egzekucyjny prowadził natomiast skuteczną egzekucję ze świadczeń emerytalno-rentowych, a wobec zgłaszanych zastrzeżeń zasłaniał się brakiem uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym wskazując, że bada jedynie z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej na podstawie art. 29 u.p.e.a.

Skarżący zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, że nie rozpoznał jego wniosku z 25 września 2017r. o przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem ww. tytułu wykonawczego wystawionego po raz drugi przez PINB w "[...]", i nie przekazał Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w "[...]" zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Uznał, że dotychczasowy przebieg postępowania wskazuje jednoznacznie, iż postępowanie w sprawie z jego wniosku z dnia 25 września 2017r. i kolejnych składanych pism po tej dacie, nie było prowadzone przewlekle. Organ odpowiadał bowiem na każde z poszczególnych podań, w tym na prośbę skarżącego wyrażoną podczas osobistej wizyty w Urzędzie Skarbowym w "[...]" w dniu 7 grudnia 2017r., pismem z dnia 11 grudnia 2017r. przedstawił wykaz spraw objętych postępowaniem egzekucyjnym wraz z kwotą zaległości na dzień 11 grudnia 2017r. (k. 17 akt administracyjnych).

Natomiast w związku z wątpliwościami tutejszego organu co do zakresu wniesionych żądań, wezwano skarżącego do wyraźnego określenia poprzez wybór jednej spośród wskazanych przez organ dwóch możliwości załatwienia jego wniosku. Jednak skarżący, zwykle bardzo aktywny uczestnik postępowania, nie odpowiedział na to wezwanie. W związku z powyższym nie powinien obecnie czynić zarzutu, że jego sprawa nie została załatwiona zgodnie z wnioskiem, bądź że nie została załatwiona wcale. Naczelnik Urzędu Skarbowego w przedmiotowym wezwaniu wyjaśnił stronie, że jest kompetentny jedynie w zakresie załatwienia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W związku z brakiem jakiejkolwiek odpowiedzi na powyższe, tutejszy organ załatwił sprawę w zakresie swojego prawnie ustalonego działania.

Ponadto z akt sprawy postępowania egzekucyjnego wynika, że w przedmiocie zarzutu legalności tytułu wykonawczego wypowiedzieli się Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia "[...]" 2008r., jak również na skutek kontroli instancyjnej - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia "[...]" marca 2010r. wskazując, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie samowolnie wykonanej nadbudowy budynku gospodarczego, zostało ostatecznie zakończone decyzją z dnia "[...]" 2003r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem prawomocnym z dnia 8 lipca 2004r., sygn. akt IV SA 340/03, oddalił skargę na niniejszą decyzję.

Podobnie rozstrzygnięcie wierzyciela z 19 października 2010r. stanowiące podstawę wystawienia tytułu wykonawczego przez, tj. postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]", również zostało poddane kontroli organu odwoławczego oraz kontroli sądowej, w wyniku której WSA w Olsztynie postanowieniem z dnia 13 września 2010r., sygn. akt II SA/Ol 710/10, odrzucił złożoną skargę.

Ponadto przedmiotowa kwestia była badana w toku innych postępowań sądowych, w których Sąd odnosił się do ww. zarzutów, np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 sierpnia 2011r., sygn. akt I SA/Ol 364/11, i wydany na skutek kasacji od tego orzeczenia wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013r., sygn. akt II FSK 2941/11, czy też prawomocne orzeczenie WSA w Olsztynie z dnia 6 października 2011r., sygn. akt I SA/Ol 420/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302) - zwanej dalej "p.p.s.a." .

Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (§ 2 powołanego przepisu).

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]", które zostało wszczęte na wniosek skarżącego. Organ nie pozostawał w bezczynności. Natomiast czynności w sprawie były podejmowane w zbyt dużym odstępie czasu. Ponadto zbędne było wzywanie skarżącego do sprecyzowania pisma. Nie ulegało wątpliwości, że skarżący sprzeciwiał się prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. A zatem ten wniosek dotyczył umorzenia postępowania egzekucyjnego .

W wyroku z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1665/16, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przez przewlekłe prowadzenie postępowania należy rozumieć sytuacje prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Przewlekłością postępowania jest więc stan obiektywny, istniejący niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. Z wyroku tego wynika ponadto, że zdaniem NSA ocenę przewlekłości postępowania należy dokonywać przy uwzględnieniu szczegółowej analizy toku podejmowanych czynności, ustalenia faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników. Należy również badać, czy kolejne czynności nie wynikają z zaniechania lub wadliwości działań organów. Wobec tego NSA nakazał Sądowi I instancji wnikliwie ocenić, czy w świetle wszystkich okoliczności sprawy można Staroście postawić zarzut przewlekłości postępowania. Ocena ta, odwołująca się do konkretnych faktów i czynności procesowych, miała zostać przeprowadzona z uwzględnieniem efektywności, sprawności i skuteczności działania organu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionował zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Po wymianie korespondencji ze skarżącym organ ostatecznie zakwalifikował jego żądanie jako wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Pismo wszczynające postępowanie zostało złożone do Organu 29 września 2017r. Postanowienie Organu o odmowie umorzenia postepowania egzekucyjnego zostało wydane w dniu "[...]" lutego 2018r. W jego treści zawarto pouczenie o możliwości złożenia zażalenia do DIAS. Należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu egzekucyjnym Organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2000r., sygn. akt III SA/2744/99 , LEX nr 47236).

Postepowanie w sprawie było przewlekle. Organ egzekucyjny wezwał stronę skarżącą pismem z 7 grudnia 2017r. do sprecyzowania żądań (k. 14). Wezwanie skarżący odebrał 12 grudnia 2017r. (k. 15). W związku z brakiem odpowiedzi strony na wezwanie z dnia 7 grudnia 2017r. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 5 stycznia 2018r. zwrócił się do PINB o zajęcie stanowiska i wypowiedzenie się w zakresie ww. żądań strony (k. 19). PINB w piśmie z 16 stycznia 2018r. nie stwierdził przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego (k. 21). Te czynności były podejmowane z opóźnieniem. Ponadto zbędne było wzywanie skarżącego do sprecyzowania pisma. Żądanie skarżącego, aczkolwiek emocjonalne i nie napisane językiem prawniczym, było jasne. Nie ulegało wątpliwości, że żądał on przerwania prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ujęciu prawnym wzywał do umorzenia postępowania egzekucyjnego. O tym, że Organ wiedział jak postąpić, świadczą podejmowane dalej czynności. Skarżący nie odpowiedział bowiem na wezwanie Organu. PINB w piśmie z 16 stycznia 2018r. nie stwierdził przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego (k. 21)

W świetle art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego".

Należy uznać, że dla zapewnienia gwarancji procesowych ochrony praw jednostki w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące niektórych zasad ogólnych unormowanych w art. 6–15 k.p.a. W związku z zasadą pomocniczego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przymusowym znajdują następujące zasady kodeksowe: zasada praworządności – art. 7, zasada prawdy obiektywnej – art. 7, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu jednostki – art. 7, zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej – art. 8, zasada udzielania informacji – art. 9, zasada przekonywania – art. 11, zasada szybkości i prostoty postępowania – art. 12, zasada pisemności – art. 14 oraz zasada dwuinstancyjności (w zakresie zaskarżania postanowień, na które służy zażalenie) – art. 15.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2018.1314 t.j. z dnia 2018.07.06) zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z przekazanych akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]", działając jako organ egzekucyjny, na wniosek wierzyciela - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" (dalej PINB) i na podstawie wystawionego przez PINB tytułu wykonawczego z 19 października 2010r. nr "[...]", wszczął w dniu 19 listopada 2010r. egzekucję administracyjną skierowaną do majątku zobowiązanego i jego żony, w trybie przepisu art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuł wykonawczy na kwotę 79.447 zł wystawiono na należność z tytułu grzywny w celu przymuszenia z art. 119 u.p.e.a., na podstawie postanowienia PINB z "[...]" 2009r. nr "[...]". Sprawa dotyczy samowolnie wykonanej nadbudowy budynku gospodarczego na działce nr ew. "[...]" położonego w miejscowości Ś.. Do wyegzekwowania na dzień 5 marca 2018r. pozostało 42.536,48 zł (karta nr 42 akt administracyjnych).

Organ wniosek skarżącego procedował, podejmując zbędne czynności, dokonywał je też w zbyt dużym odstępie czasu. W konsekwencji doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania. Działania te opóźniły załatwienie sprawy, ale jednocześnie mieściły się w kompetencjach organu. Należy uznać , że to opóźnienie nie jest znaczne. Te dodatkowe czynności natomiast były podejmowane przez Organ w dobrej wierze.

Pewne przesunięcia w czasie wydania postanowienia stanowi naruszenie prawa, jednak nie posiada znamion rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. jak w sentencji. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 205 i 209 p.p.s.a.