Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1909/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 142, art. 136 ust. 1, art. 216
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 12 ust. 1,3 i 5
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. i S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 7/12 w sprawie ze skargi G. M. i S. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 7/12 oddalił skargę G. M. i S. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: G. M. i S. M. złożyli wniosek o zwrot parceli gruntowej l kat. [...] b.gm.kat. Niepołomice oraz działki nr [...] obr. Niepołomice z uwagi na fakt, że nieruchomości nigdy nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem określonym w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Niepołomicach z dnia [...] maja 1989 r., znak [...]. Pismem z dnia 4 listopada 2010 r. wnioskodawcy ograniczyli wniosek do działki nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...].

Starosta Wielicki decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak [...], na podstawie art. 142, art. 136 ust. 3, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: u.g.n.) oraz art. 104 k.p.a. odmówił zwrotu na rzecz G. M. i S. M. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], do której właściciele utracili prawo własności na rzecz Skarbu Państwa na mocy ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Niepołomicach z dnia [...] maja 1989r, znak [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] oraz o przejęciu działki [...] będącej drogą dojazdową na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania. Organ podał, że w toku postępowania ustalono, że ostateczną decyzją z dnia [...] maja 1989 r., znak [...], Naczelnik Miasta i Gminy w Niepołomicach na wniosek właścicieli zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w Niepołomicach, objętej Kw [...], stanowiącej własność G. M. i S. M., na działki nr od [...] do [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). W punkcie II. decyzji orzeczono o przejęciu działki nr [...], stanowiącej drogę dojazdową, na rzecz Skarbu Państwa, bez odszkodowania. Jak wynika z uzasadnienia omawianej decyzji, przejęcie przedmiotowej nieruchomości bez odszkodowania nastąpiło w związku z rozliczeniem należności z tytułu wyłączenia gruntów objętych decyzją z produkcji rolnej i leśnej, która przekraczała ustalone odszkodowanie. Po ujawnieniu w księdze wieczystej decyzji o podziale nie odłączono z niej do księgi stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że "nieruchomości wywłaszczone", to wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących ustaw i dekretów z mocą ustaw, regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami określają ust. 3 i 4 art. 136 oraz art. 216 tej ustawy. Przepis art. 216 ust. 2 odnosi się ogólnie do całej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., bez wskazania konkretnego artykułu. Nakazując odpowiednie stosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości do m.in. nieruchomości nabytych na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości statuuje konieczność odwołania się do pojęcia wywłaszczenia nieruchomości w rozumieniu tej ustawy (art. 47 ust. 1 tej ustawy).

Działka gruntu objęta wnioskiem o zwrot została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie powołanej wyżej decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, wydanej w trybie art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli G. M. i S. M.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania, Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że Starosta Wielicki prawidłowo ustalił krąg stron niniejszego postępowania i wyjaśnił okoliczności sprawy.

Po dokonaniu analizy przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami określających przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi, tj. art. 136 ust. 3 i 4 i art. 216 ustawy, organ odwoławczy uznał, że wydając zaskarżoną decyzję Starosta Wielicki w sposób prawidłowy orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Podczas gdy w art. 216 ust. 1 mowa jest o odpowiednim stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa we wskazanych w tym przepisie przypadkach, to zgodnie z przepisem art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Taka konstrukcja omawianych przepisów stanowi wyraz ograniczenia stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do nabycia właśnie prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

W tym kontekście podkreślenia wymaga również fakt, że nowelizując ustawę o gospodarce nieruchomościami (co nastąpiło ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), poprzez dodanie ust. 2 o przytoczonej wyżej treści, dodano również pkt 3b art. 4, zawierający ustawową definicję zbywania i nabywania nieruchomości, przez które należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Przejście prawa własności nieruchomości w trybie art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. następowało z mocy prawa, a więc nie można w tym przypadku mówić o nabyciu w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli G. M. i S. M. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że nabycie na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, o którym mowa w art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie obejmuje sytuacji utraty prawa własności nieruchomości dokonanej decyzją o zatwierdzeniu planu podziału nieruchomości orzekającej o przejęciu części nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, a skutkujące odmową zwrotu nieruchomości jej poprzednim właścicielom.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.").

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że z prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że ostateczną decyzją z dnia [...] maja 1989 r., znak [...], Naczelnik Miasta i Gminy w Niepołomicach zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w Niepołomicach, objętej Kw [...], stanowiącej własność G. M. i S. M., na działki nr od [...] do [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Projekt podziału został wykonany na zlecenie właścicieli działki [...] i zatwierdzony wyżej opisaną decyzją również na ich wniosek. W punkcie II. decyzji orzeczono o przejęciu działki nr [...], stanowiącej drogę dojazdową, na rzecz Skarbu Państwa, bez odszkodowania. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że przejęcie przedmiotowej nieruchomości bez odszkodowania nastąpiło w związku z rozliczeniem należności z tytułu wyłączenia gruntów objętych decyzją z produkcji rolnej i leśnej, która przekraczała ustalone odszkodowanie. Po ujawnieniu w księdze wieczystej decyzji o podziale nie odłączono z niej do księgi stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot.

W takiej sytuacji zbędne było czynienie dalszych ustaleń wynikających z art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sąd stwierdził, że organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego.

Zdaniem Sądu I instancji wskazywane przez skarżących przepisy nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, zaś przy braku innych regulacji mogących być podstawą prawną zgłoszonego roszczenia na drodze administracyjnej, należało wydać decyzję odmowną, zaś tę w drugiej instancji utrzymać w mocy.

Sąd wskazał, że istotę wywłaszczenia nieruchomości oddaje treść art. 112 ust. 2 u.g.n., który z stanowi, że wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wszczęcie postępowania w sprawie wydania takiej decyzji wymaga co do zasady uprzedniego przeprowadzenia procedury uregulowanej w art. 114 ust. 1 u.g.n., służącej nabyciu w drodze umowy praw określonych w art. 112 ust. 3. Podobnie kształtowały wywłaszczenie przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm. oraz w uprzednim brzmieniu, aktualnym w dacie wydania ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Niepołomicach z dnia [...] maja 1989 r., znak [...]).

W przepisach o podziale nieruchomości, ich wywłaszczeniu i zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zamieszczonych w kolejnych rozdziałach odpowiednich działów u.g.n., ustawodawca nie posługuje się terminem "przejęcia" nieruchomości. Takie pojęcie pojawia się dopiero w Dziale VII – Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe, Rozdział 1 – Przepisy przejściowe.

Uwzględniając w wykładni gramatycznej brzmienie przepisu art. 216 u.g.n. Sąd I instancji stwierdził, że rozszerza on zastosowanie instytucji zwrotu wywłaszczonych nieruchomości na przypadki inne niż objęte hipotezą 136 ust. 3 u.g.n., Charakterystycznym jest, że ustawodawca w ust. 1 użył zwrotu "(...) nieruchomości przejęte lub nabyte (...)", natomiast ust. 2 został ograniczony jedynie do "(...) nieruchomości nabytych (...)". W obu przypadkach stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości ma następować – odpowiednio, a nie wprost.

Regulacja zawarta w ust. 2 art. 216 jest wynikiem nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz.1492 ). Nowelizacją tą ustawodawca w art. 4 u.g.n., po pkt 3a dodał pkt 3b, którym wprowadził legalną definicję m.in. pojęcia "nabycie" nieruchomości. Skutkiem dokonanej w tym zakresie nowelizacji art. 4 u.g.n. pkt 3b u.g.n., ilekroć w ustawie jest mowa o zbywaniu albo nabywaniu nieruchomości – należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste (art. 1 pkt 1 b ustawy zmieniającej u.g.n.).

Wprowadzony po nowelizacji art. 216 ust. 2 u.g.n. w pkt 1 i 2 wymienia tylko konkretne przepisy tam wskazanych ustaw, do których przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio, natomiast w pkt 3, wskazuje ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bez takich ograniczeń. Nie mniej jednak nie można nie uwzględniać, że w tym przypadku, jak i pozostałych punktach nowej regulacji, takie istotne zawężenia odpowiedniego zastosowania instytucji zwrotu wywłaszczonych nieruchomości do innych sytuacji niż wywłaszczenie sensu stricto, wynika z użycia pojęcia "nabycia nieruchomości", zgodnie z jego definicją legalną uznającą za takowe jedynie czynności prawne. W zakresie wykładni systemowej i historycznej dotyczącej omawianej kwestii Sąd pierwszej instancji odniósł się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1863/06.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w powoływanym przez skarżących wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 732/08 (zam. zb. Lex nr 569626), dochodząc do odmiennych niż prezentowane tu konkluzji, nie zwrócono uwagi ani na różnice sformułowań zawartych w ust. 1 i 2 art. 216 u.g.n., ani też na równoległe wprowadzenie do ustawy o gospodarce nieruchomościami definicji pojęć "zbycia albo nabycia nieruchomości". Z kolei cytowany w skardze fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt l OSK 1407/09, który dotyczy innego stanu faktycznego, nie pozostaje, zdaniem Sądu pierwszej instancji, w sprzeczności z wykładnią prezentowaną w niniejszej sprawie, w szczególności co do nie istnienia przesłanki do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu III.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli G. M. i S. M. reprezentowani przez adwokata. Zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 216 ust 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż przejęcie nieruchomości stanowiącej drogę dojazdową, na rzecz Skarbu Państwa, dokonane w skutek wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości na podstawie art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie jest objęte dyspozycją powołanych przepisów art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z czym byłym właścicielom nie przysługuje uprawnienie do zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna na cel publiczny wskazany w decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości.

W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej odwołano się do poglądów wyrażanych w orzecznictwie i piśmiennictwie. Podkreślono, że pojęcie "nabycie", o którym mowa w art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. obejmuje wszelkie sytuacje przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, dokonane w zamiarze realizacji celu publicznego i obejmuje zarówno wywłaszczenie w rozumieniu przepisów Rozdziału 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak również przejęcie własności nieruchomości dokonane, jak to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, w związku z wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.

Ponadto podano, że decyzja zatwierdzająca plan podziału nieruchomości stanowiła decyzję wywłaszczającą skarżących z prawa własności nieruchomości, albowiem w sposób przymusowy pozbawiła ich prawa własności, które przeszło na rzecz Skarbu Państwa na cel publiczny – budowę drogi i tylko w związku z okolicznością, iż nastąpiło wyłączenie gruntów z produkcji rolnej nie zostało dokonane za odszkodowaniem. Brak jest podstaw, by odmówić dotychczasowemu właścicielowi uprawnienia do zwrócenia się z wnioskiem o zwrot przejętej przymusowo nieruchomości, podobnie jak innym wywłaszczonym podmiotom.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli, tak jak w rozpoznawanej sprawie, nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami kasacyjnymi.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 216 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie nie mógł być uwzględniony.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający wniesioną w sprawie skargę kasacyjną w pełni podziela przedstawioną w zaskarżonym wyroku wykładnię powyższych przepisów. Taką też interpretację przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przyjęły wcześniej w sprawie organy administracji publicznej rozpatrujące wniosek G. M. i S. M. dotyczący zwrotu działki nr [...] w Niepołomicach i w konsekwencji takiego stanowiska odmówiły zwrotu tej nieruchomości.

W skardze kasacyjnej nie zostały zakwestionowane okoliczności faktyczne przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jako podstawa faktyczna rozstrzygnięcia. Według tych ustaleń, dokonanych w postępowaniu administracyjnym, ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy Niepołomice z dnia [...] maja 1989 r. o podanym przez organy numerze, wydaną na wniosek G. M. i S. M. na podstawie art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr 3566, położonej w Niepołomicach, objętej Kw [...], w wyniku którego w decyzji tej orzeczono o przejęciu działki nr [...], stanowiącej drogę dojazdową na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania. Prawidłowo uznano w zaskarżonym wyroku, że wykładnia art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 136 ust. 3 tej ustawy nie dawała podstaw do prowadzenia postępowania z wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, w którym odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n., akceptując stanowisko zajęte w tym względzie w postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1987 r. o gospodarce nieruchomościami, wprowadzoną w wyniku nowelizacji ustawy dokonanej ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492): "Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172; 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31); 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)". Dokonując wykładni tych przepisów słusznie podkreślono w zaskarżonym wyroku, że przypadki, o których mowa w art. 216 ust. 2 ustawy dotyczą "nabycia" nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawach tam wskazanych, podczas gdy w art. 216 ust. 1 ustawy jest mowa o nieruchomościach "przejętych lub nabytych" na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o podane przepisy. Taka różnica w omawianych regulacjach, powiązana z wprowadzoną równocześnie w ustawie zmianą polegającą na dodaniu w art. 4 ustawy po punkcie 3a punktu 3b, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o zbywaniu albo nabywaniu nieruchomości – należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste upoważniała do przyjęcia kwestionowanej w skardze kasacyjnej wykładni. "Nabycie" nieruchomości, o którym mowa w art. 216 u.g.n., nie może być utożsamiane z wywłaszczeniem nieruchomości na podstawie aktu administracyjnego ani z przejęciem nieruchomości z mocy prawa, następuje ono poprzez przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy. W konsekwencji więc, w tak rozumianym pojęciu "nabycie nieruchomości" nie mieści się przejęcie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy z mocy prawa na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Grunty wydzielone pod budowę ulicy z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela, które zgodnie z powołanym przepisem przeszły na własność Państwa z mocy prawa (ipso iure) z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne nie mogą być objęte żądaniem zwrotu na podstawie art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Takie stanowisko było już wielokrotnie wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym analizowano stan prawny istniejący po wejściu w życie nowelizacji dokonanej powołaną wcześniej ustawą z dnia 28 listopada 2003 r., m.in. w obszernie cytowanym przez Sąd pierwszej instancji wyroku z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1863/06. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 667/08 i z dnia 3 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 645/10, rozważania tam zawarte należy w pełni podzielić.

Powołany w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1407/09, który - jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do analogicznej argumentacji zawartej w skardze - dotyczy innego stanu faktycznego, nie pozostaje w sprzeczności z przedstawioną wyżej wykładnią. Stwierdzenie, że nie znajduje prawnego uzasadnienia ograniczenie stosowania na podstawie art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy tylko do nieruchomości wywłaszczonych w drodze decyzji administracyjnej odnosiło się do rozważań obejmujących sytuacje, gdy żądanie zwrotu dotyczyło nieruchomości zbytej w drodze umowy jako niezbędnej na cele publiczne, co nie ma związku z rozważaną w sprawie sytuacją. Sąd w konsekwencji rozważań prawnych zawartych w tym wyroku uznał, że przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi podstawę do stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy również w stosunku do "umownego nabycia gruntów na rzecz Skarbu Państwa w warunkach ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczania nieruchomości".

Zgodzić też należy się z wyrażoną w zaskarżonym wyroku oceną, że prezentując w wyroku z dnia 29 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 732/08 odosobniony pogląd, iż art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. obejmuje również nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie zwrócił uwagi na różnice sformułowań zawartych w ust. 1 i 2 art. 216 u.g.n. (w ust. 1 jest mowa o "nieruchomościach przejętych lub nabytych", zaś w ust. 2 wyłącznie o "nieruchomościach nabytych"), a także na wprowadzenie do ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami definicji zbywania albo nabywania nieruchomości. Pominięcie wskazanych kwestii stanowi istotną wadę argumentacji przedstawionej w omawianym wyroku.

Z przedstawionych wcześniej względów zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1987 r. nie mógł być skuteczny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny Na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.