Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 831/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6319 Inne o symbolu podstawowym 631
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 3 par. 2 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 19 ust. 1a, art. 15 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 576
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. W. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] objętą protokołami numer [...] i [...] w przedmiocie odebrania za pokwitowaniem broni palnej wraz z amunicją oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z [...], na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2012 r. poz. 576 ze zm.) oraz art. 123 § 1 i art. 268a kpa, postanowił odebrać za pokwitowaniem i zdeponować w depozycie Wydziału Postępowań Administracyjnych KWP należącą do W. W. broń palną: karabinek bocznego zapłonu, marki WALTHER i pistolet centralnego zapłonu, marki BERETTA wraz z amunicją oraz pozwoleniem na broń (legitymacją posiadacza broni).

W uzasadnieniu organ wskazał, że 5 października 2017 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów sportowych. Przesłanką do wszczęcia tego postępowania było uzyskanie informacji o prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Kielcach IX Wydział Karny, postępowaniu karnym o popełnienie przez W. W. przestępstw określonych w art. 77 pkt 2 i art. 79 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r. nr 152 poz. 1223 ze zm.), w zw. z art. 11 § 2 kk. Organ podał, że ponieważ strona może stanowić zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, zasadnym jest odebranie za pokwitowaniem wymienionej jednostki broni wraz z amunicją i pozwoleniem na broń oraz przekazanie jej do depozytu, do czasu prawomocnego zakończenia toczącego się postępowania karnego. Jednocześnie organ pouczył, że na niniejsze postanowienie nie służy zażalenie, a strona może je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.

Powyższe postanowienie strona otrzymała 20 października 2017 r.

Protokołami przyjęcia broni i amunicji nr [...] i [...] z [...] Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 19 ust. 1, art.22 ust. 3, art. 37 ust. 3, art. 41 ust. 2; art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U z 2012 r. poz. 576 ze zm.), przekazał do depozytu dwie sztuki broń palnej sportowej.

W. W. wniósł 3 listopada 2017 r. (data nadania), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na czynność materialno-techniczną Komendanta Wojewódzkiego Policji wykonaną na podstawie postanowienia z [...], w przedmiocie odebrania i zdeponowania w depozycie broni palnej. Czynności tej skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 19 ust. 1, w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni poprzez jego zastosowanie przez organ, podczas gdy z okoliczności sprawy nie wynika aby w stosunku do skarżącego wydano jakiekolwiek prawomocne orzeczenie uznające go winnym popełnienia przestępstwo umyślne czy też aby istniała jakakolwiek inna przesłana uzasadniająca zatrzymanie prewencyjne broni.

W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot zatrzymanej broni palnej, amunicji i pozwolenia na broń.

W uzasadnieniu skarżący podał, że wydane przez organ postanowienie stanowi czynność materialno-prawną. Podstawą złożenia niniejszej skargi jest treść art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z obecnym stanem prawnym złożenie skargi nie wymaga uprzedniego wniosku do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Dalej skarżący cytując treść art. 19 ustawy o broni i amunicji podniósł, że w stosunku do skarżącego nie zapadło jeszcze żadne prawomocne orzeczenie skazującego go za popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa umyślnego — co skutkuje całkowitą bezzasadnością działań podejmowanych przez organ, a w konsekwencji prowadzi do naruszenia prawa. Dodał, że jeśli celem organu w rzeczywistości było dokonanie tzw. czynności prewencyjnej uregulowanej w art. 19 ust. 1a, to takie działanie należy również rozpatrywać w kontekście naruszenia przez organ prawa. Celem szerszych rozważań w zakresie bezzasadności działania organu skarżący odniósł się do poprzedniego stanu prawnego obowiązującego do 9 marca 2011 r., zgodnie z którym prewencyjne zatrzymanie broni było możliwe jedynie w sytuacji wykazania, że wobec osób, przeciwko którym toczy się postępowanie karne o popełnieniu przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sam tylko fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania przeciwko osobie o popełnienie takich przestępstw nie był więc wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń. Takie stanowisko, jakkolwiek wyrażone w poprzednim stanie prawnym, może być relewantne w obecnym stanie prawnym. Obecny kształt unormowania ma charakter dyspozytywny, co oznacza, że organ może wedle własnego uznania po ocenie ogółu okoliczności sprawy zatrzymać należącą do obywatela broń w przypadku zaistnienia zagrożenia posiadacza broni dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, a ponadto wymagane jest zaistnienie wyłącznie stricte formalnej przesłanki przedstawienia zarzutu popełnienia określonego przestępstwa. Organ posiada zatem znaczy luz decyzyjny i w oparciu o całość okoliczności sprawy winien podejmować jakiekolwiek działania prewencyjne — czego w niniejszej sprawie trudno się doszukać, albowiem samo podejście organu nosi znamiona szablonowego, pozbawionego jakiegokolwiek obiektywizmu. Skarżący przyznał, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o czyn z art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości w zw. z art. 12 k.k. Sam charakter zarzucanego czynu, jak i okoliczności jego popełnienia, a w szczególności to, że faktycznie niewypełnienie obowiązku składania sprawozdań finansowych wynikało z okoliczności czysto formalnych, bowiem faktycznie ich treść znajdowała się w aktach rejestrowych spółki, nie może prowadzić do konkluzji, że w odniesieniu do skarżącego istnieje obawa o zagrożenie dla samego siebie, porządku publicznego oraz społeczeństwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przedmiotem skargi jest czynność odebrania skarżącemu dwóch jednostek broni palnej, amunicji oraz legitymacji posiadacza broni dokonana na podstawie postanowienia [...] wydanego w postępowaniu administracyjni w sprawie cofnięcia stronie pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów sportowych. Organ stwierdził, że od osób posiadających pozwolenie na broń, jak i od osób ubiegających się o takie uprawnienie, należy wymagać nienagannej postawy i bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą porządku i bezpieczeństwa publicznego, których to dóbr ochrona powierzona została, m.in. Policji. W stosunku do takich osób obowiązuje zatem miernik najwyższej staranności, a więc w przypadku zarzutów popełnienia przestępstwa umyślnego przez taką osobę organy Policji powinny reagować, wykorzystując ustawowe uprawnienia do prewencyjnego zabezpieczenia broni. Każde naruszenie prawa daje podstawę do założenia, że osoba je popełniająca nie wykazała się należytym szacunkiem do norm prawnych, stanowionych właśnie po to, aby zapewnić ład i poczucie bezpieczeństwa wśród obywateli.

Organ podkreślił, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne, zatem zachowanie skarżącego, aczkolwiek nie potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, daje podstawę do założenia, że stwarza on zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Postawienie osoby posiadającej broń palną pod zarzutem popełnienia przestępstwa daje podstawy do stwierdzenia, że posiadacz broni palnej może użyć jej niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania powinny być badane w sposób restrykcyjny, zaś możliwość niewyrażenia zgody na jej posiadanie powinna być postrzegana jako działanie prewencyjne, zmierzające do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Przedmiotem kontroli Sądu jest w niniejszym postępowaniu zawarta w protokole czynność nakazania skarżącemu wydania dwóch jednostek broni palnej, amunicji oraz legitymacji posiadacza broni, podjęta na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (aktualnie tekst jedn. Dz.U.2017.1839 ze zm.), dalej "ustawa", stanowiąca "inną czynność z zakresu administracji publicznej" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Do zaskarżania takiej czynności do sądu administracyjnego, znajduje zastosowanie art. 53 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W niniejszej sprawie skarżący dochował powyższego terminu. W tym miejscu należy podkreślić, że wprawdzie organ wydał postanowienie o odebraniu broni i amunicji za pokwitowaniem i o zdeponowaniu w depozycie oraz pouczył, że nie służy na takie postanowienie zażalenie, jednak w odpowiedzi na skargę organ nie negował, że w istocie była to czynność materialno-techniczna, dokonana na podstawie powyższego postanowienia, która podlegała zaskarżeniu do Sądu. Ponadto błąd organu nie spowodował dla skarżącego żądnych ujemnych skutków procesowych, skoro wniósł on skargę w terminie.

Wypada jeszcze zauważyć, że w przypadku czynności odebrania broni i amunicji na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy żadne "rozstrzygnięcie" przez organ nie jest wydawane. Czynności te są bowiem skierowane na osiągnięcie jakiegoś stanu rzeczy, a nie wywołanie określonych skutków prawnych. Dlatego też błędne powołanie przez organ we wspomnianym wyżej postanowieniu oraz protokołach z 20 października 2017 r., podstawy prawnej tej czynności tj. art. 19 ust. 1, zamiast 19 ust. 1a ustawy nie mogło mieć wpływu na ocenę prawidłowości tej czynności.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 19 ust. 1a ustawy, który stanowił podstawę prawną podjęcia przez organ zaskarżonej czynności – Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Z kolei w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy mowa jest o osobach stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego:

a) skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,

b) skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo:

- przeciwko życiu i zdrowiu,

- przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.

Nie ma wątpliwości, że czyny, których popełnienie zarzucono skarżącemu (art. w art. 77 pkt 2 i art. 79 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości Dz.U. z 2009 r. nr 152 poz. 1223 ze zm. w związku z art. 11 § 2 kk.) należą do kategorii wymienionej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, gdyż chodzi tu o zarzut popełnienia przestępstw umyślnych dotyczących niesporządzenia sprawozdania finansowego oraz nie złożenia sprawozdania finansowego.

Analizowany przepis art. 19 ust. 1a ustawy był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12 stwierdził, że przepis ten w zakresie, w jakim wskazuje przesłanki umożliwiające dokonanie czynności materialno-technicznej odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, jest zgodny z zasadą prawidłowej legislacji, wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

W uzasadnieniu Trybunał zwrócił m.in. uwagę, że zgodnie z art. 20 ustawy, cofnięcie pozwolenia na broń, dopuszczenia do posiadania broni oraz unieważnienie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ze względów faktycznych lub proceduralnych decyzja taka może zostać wydana z pewnym opóźnieniem. Jednak do czasu zakończenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni na podstawie art. 18 ustawy, skazany za przestępstwo może faktycznie nadal posiadać broń i amunicję. Z tej racji ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie regulacji art. 19 ust. 1 ustawy, która pozwala na odebranie broni, amunicji oraz dokumentu pozwolenia na posiadanie broni w sytuacji, gdy zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu. Natomiast w przypadku oskarżonego o popełnienie przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy – w przeciwieństwie do skazanego – ustawodawca dozwala Policji na czynność materialno-techniczną odebrania broni, amunicji oraz dokumentu potwierdzającego legalność posiadania broni. Ustawodawca nie posłużył się w kwestionowanym przepisie ani zwrotem ocennym, ani klauzulą odsyłającą.

Ponadto Trybunał stwierdził, że użycie przez ustawodawcę słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany / oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób (zob. wyrok TK z 18.12.2013 r., P 43/12, OTK-A 2013, nr 9, poz. 139.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ, przy dokonywaniu zaskarżonej czynności, prawidłowo uznał, że zachodzi obawa, że skarżący, jako oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Wynik tej oceny – twierdzący – mieści się, zdaniem Sądu, w granicach uznania przyznanego organom Policji przez ustawodawcę na gruncie art. 19 ust. 1a ustawy (które wyraża się w użyciu w tym przepisie słowie "może") i nie ma charakteru arbitralnego. Zarzucane Skarżącemu czyny niewątpliwe mieszczą się w katalogu umyślnych przestępstw w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy. Nie bez znaczenia jest fakt, że skarżący został oskarżony o popełnienie czterech umyślnych przestępstw, dotyczących roku 2012, 2013, 2014 i 2015. Poza kompetencjami Sądu pozostaje natomiast ocena stopnia realności tego zagrożenia oraz ocena winy skarżącego w naruszeniu przez niego ustawy o rachunkowości, choć w opinii Sądu każde przestępstwo umyślne niewątpliwie stanowi zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego.

Zwrócić także należy uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane są poglądy, w świetle których warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania powinny być badane w sposób restrykcyjny, zaś możliwość niewyrażenia zgody na jej posiadanie powinna być postrzegana jako działanie prewencyjne, zmierzające do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa (zob. wyrok NSA z 30 października 2008 r., II OSK 1296/07, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest reglamentowane i jest raczej rodzajem przywileju, niż prawa podmiotowego. W związku z tym od osoby takie pozwolenie posiadającej, wymaga się kwalifikowanych cech charakteru oraz zachowania nie budzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego (wyrok NSA z 28 października 2011 r., II OSK 1562/10, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rezultacie powyższe ustalenie prowadzi do konkluzji, że przepisy regulujące przedmiotową kwestię, winny być interpretowane w sposób wysoce restrykcyjny.

Kończąc należy stwierdzić, że art. 19 ust. 1a ustawy nie określa w jakiej formie organ powinien zająć stanowisko. Przepis ten wymaga jedynie, żeby prewencyjne odebranie broni, amunicji i uprawniającego dokumentu zostało dokonane za pokwitowaniem. Taki wymóg w niniejszej sprawie został spełniony. Ponadto w postanowieniu z [...], a także w odpowiedzi na skargę organ podał merytoryczne przesłanki podjęcia tej czynności.

Z przedstawionych względów Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej czynności odebrania skarżącemu broni, amunicji i pozwolenia na broń. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.