Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 903/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4 pkt 11, art. 143 ust 2, art 144 ust 1, art. 146
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 148
journal: Dz.U. 2007 nr 173 poz 1218
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi M. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących M. i W. K. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 144 ust. 1 oraz art. 145 ust. 1 i 2 i art. 146 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), uchwały Nr IV/31/02 Rady Miasta Szczecinek z dnia 27 grudnia 2002 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r. Nr 14 poz. 209) i art. 104 Kpa,

1) ustalił solidarnie M. i W. K., właścicielom działki położonej w S. przy ul. F., oznaczonej numerem [...] w obrębie [...], opłatę adiacencką w wysokości [...] zł płatną na rzecz Miasta S. w związku ze wzrostem wartości tej nieruchomości, spowodowaną budową przez Miasto S. sieci wodociągowej i kanalizacyjnej,

2) wskazał, że uiszczenie opłaty adiacenckiej winno nastąpić po upływie 14 dni od daty uprawomocnienia decyzji, z zastrzeżeniem naliczania odsetek ustawowych w przypadku niedotrzymania terminu zapłaty.

Uzasadniając decyzję organ I instancji podniósł, że wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w ciągu 3 lat od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych sieci, a zatem w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty adiacenckiej znaczenie ma dzień, w którym zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do sieci. W przypadku budowy urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych jest to dzień, w którym stało się możliwe zgodne z prawem podłączenie nieruchomości do tych urządzeń, a taką możliwość stwarza dopiero odbiór końcowy wykonanych robót od wykonawcy, potwierdzony protokołem końcowym odbioru robót oraz prawomocna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie.

Burmistrz Miasta S. wskazał, że w przedmiotowej sprawie protokół odbioru końcowego inwestycji spisany został w dniu [...] r., a decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w dniu [...] r.

Zdaniem organu dokumentem, który upoważnia do uznania, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do sieci jest decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wybudowanej sieci. Na podstawie analizy zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dokumentów należało zatem przyjąć, że dniem w którym stworzono warunki podłączenia do sieci, był dzień uprawomocnienia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a więc dzień [...] r.

W dalszej części z uzasadnienia decyzji organ ustalił, że różnica wartości przedmiotowej nieruchomości przed i po wybudowaniu sieci określona została przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z dnia [...] r. na kwotę [...] zł. Stawka procentowa opłaty adiacenckiej zgodnie z uchwałą Rady Miasta Szczecinek z dnia 27 grudnia 2002 r. Nr IV/31/02 w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej wynosi 25% różnicy wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. W związku z powyższym opłata adiacencka ustalona w oparciu o powyższą stawkę procentową i wzrost wartości nieruchomości stanowi kwotę [...] zł.

M. i W. K. reprezentowani przez [...] F. S. i [...] W. L. w odwołaniu od tej decyzji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Skarżący zarzucili :

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity : Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzez wydanie decyzji z przekroczeniem terminu 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, przy błędnie przyjętym założeniu, iż warunki te stwarza dopiero prawomocna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, prawidłowa zaś wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że bieg terminu do wydania zaskarżonej decyzji rozpoczął się w dniu [...]r. tj. w dniu odbioru technicznego i przekazania do eksploatacji wstępnej zadania pod nazwą budowa sieci sanitarnych w S. wykonanych w ramach kontraktu "Aktywizacja rozwoju gospodarczego regionu s.",

2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez :

a) brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

b) brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji – przejawiające się w całkowitym pominięciu przez organ I instancji oraz braku ustalenia istotnej okoliczności, kiedy nabyta została przez skarżących nieruchomość (przed czy po wybudowaniu sieci wodociągowej i kanalizacyjnej).

W uzasadnieniu odwołania strony podniosły, że nie zgadzają się ze stanowiskiem Burmistrza, iż stworzenie warunków do podłączenia spornej nieruchomości do poszczególnych urządzeń nastąpiło dopiero w momencie odbioru końcowego robót od wykonawcy oraz w momencie uprawomocnienia się decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, tj. w dniu [...] r.

W ocenie stron, przy ustalaniu opłaty adiacenckiej istotny jest moment powodujący wzrost wartości nieruchomości, od którego biegnie 3-letni okres zobowiązania właściciela nieruchomości do poniesienia opłaty. Może się on okazać różny w zależności od rodzaju urządzenia wpływającego na wzrost wartości nieruchomości.

M. i W. K., powołując się na wyrok NSA z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1321/06, wskazali dalej, że w przypadku budowy urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych nie będzie to moment ich wybudowania, ale możliwość podłączenia nieruchomości do sieci, bez względu na to, czy właściciel z możliwości tej skorzystał, przy czym termin do wniesienia opłaty biegnie od sporządzenia protokołu końcowego robót.

W tych okolicznościach, zdaniem strony, bezzasadne jest stanowisko organu, że stworzenie warunków do podłączenia spornej nieruchomości do urządzeń nastąpiło dopiero w momencie uprawomocnienia się decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (tj. w dniu [...] r.), skoro już wcześniej istniała możliwość podpisania stosownych umów. Protokołem z dnia [...]r. dokonano odbioru technicznego i przekazania do eksploatacji wstępnej zadania budowa sieci sanitarnych w S. wykonanych w ramach Kontraktu "Aktywizacja rozwoju gospodarczego regionu s.". Na podstawie tego protokołu Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. z siedzibą w S. zawierało z mieszkańcami [...] umowy na dostawę wody i odprowadzenie ścieków. Spółka ta już w ogłoszeniu z dnia [...]r. informowała mieszkańców, że wykonane sieci rozdzielcze umożliwiają podłączenia posesji do sieci wodno – kanalizacyjnej.

Zdaniem odwołujących się organ I instancji tym samym naruszył zasadę praworządności (określoną w art. 7 Kpa) oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (określoną w art. 8 Kpa). Skarżący bowiem postawiony zostaje przed takim o to faktem, że nawet istnienie umowy na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (zawartej po odbiorze technicznym inwestycji) nie oznacza, że stworzono mu warunki do podłączenia urządzeń do określonej infrastruktury.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 oraz art. 107 § 1 i § 3 Kpa M. i W. K. wskazali, iż organ I instancji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie uzasadnił merytorycznie swojej decyzji, całkowicie pomijając ustalenie okoliczności, kiedy skarżący nabyli nieruchomość, a mianowicie przed, czy po wybudowaniu sieci wodnej i kanalizacyjnej.

Instytucję opłat adiacenckich, w opinii strony, należy rozumieć jako obciążenie o charakterze osobistym, oceniane w zakresie podmiotu prawa własności i według stanu, gdy wybudowano urządzenie, tj. gdy powstawał obowiązek współuczestniczenia w kosztach budowy, a którego konkretyzacja następować miała w formie decyzji administracyjnej ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 143, art. 144, art.145 i art.146 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. i W. K., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, a w szczególności z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Miasto S. zrealizowało inwestycję polegającą na uzbrojeniu w podstawową infrastrukturę techniczną osiedla [...] w S., miejscowości Ś. i P. wraz z włączeniem wybudowanej infrastruktury w układ sieci kanalizacyjnej i wodociągowej miejscowości S. Ponadto modernizowano drogi osiedlowe, przebudowano ulicę W. wraz z przebudową skrzyżowania drogi krajowej nr [...].

Inwestycja została oddana do użytku w dniu [...]r., co zostało bezspornie stwierdzone "Protokołem odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji".

Kolegium podniosło, że dla potrzeb określenia wysokości jednorazowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej, został sporządzony w dniu [...]r. operat szacunkowy.

Decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej została wydana w dniu [...]r. (doręczona stronom [...]r.). W ocenie organu, ustalenie tej opłaty nastąpiło zatem zgodnie z art. 145 ust. 2 u.g.n. tj. w terminie 3 lat od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia infrastruktury technicznej.

Kolegium podkreśliło, że możliwość ustalenia przez uprawniony organ opłaty adiacenckiej powstaje już na tej tylko podstawie, że nastąpił wzrost wartości nieruchomości na skutek rzeczywistego wybudowania danego urządzenia infrastruktury technicznej.

W rozpoznawanej sprawie wzrost wartości nieruchomości nastąpił na skutek wybudowania takich urządzeń. Wzrost ten został stwierdzony w operacie szacunkowym sporządzonym przez biegłego rzeczoznawcą. Rzeczoznawca ustalił, że wartość działki Nr [...] przed wykonaniem inwestycji wynosiła [...] zł, po wykonaniu inwestycji [...] zł. Różnica wynosi [...] zł, natomiast 25% tej kwoty, na mocy uchwały Rady Miasta S., to [...] zł.

Organ wskazał też, że obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej ciąży na podmiotach, które są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości w momencie stworzenia warunków do korzystania z powstałych urządzeń infrastruktury technicznej. Zasadnicze znaczenie ma data stworzenia warunków do korzystania z tych urządzeń.

W tym bowiem momencie następuje faktyczny wzrost wartości nieruchomości, czyli spełnienie kryterium opłaty. Kolegium wskazało na tezę drugą sentencji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn.akt I OSK 408/05, zgodnie z którą – dzień sporządzenia protokołu odbioru końcowego robót jest tym, od którego należy liczyć stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury, a nie jak podnosi strona – od dnia podpisania Protokołu odbioru technicznego i przekazania do eksploatacji wstępnej zadania budowa sieci sanitarnych w S. wykonanych w ramach kontraktu "Aktywizacja gospodarczego regionu s." z dnia [...]r.

Kolegium wskazało dalej, że wprawdzie organ I instancji błędnie przyjął, iż trzyletni termin na wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej rozpoczyna bieg od chwili uprawomocnienia się decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie instalacji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., a więc od dnia [...] r., to jednak Kolegium przyznało, iż zgodnie z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na jego użytkowanie, jeżeli przystąpienie do użytkowania obiektu ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, co też organ I instancji uczynił. W opinii organu odwoławczego nie zmienia to jednak faktu, iż dniem od którego należy liczyć stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury, jest dzień odbioru końcowego wykonanych robót od wykonawcy. (podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2000r., sygn.akt I SA 273/99).

W ocenie Kolegium, wycena przedmiotowej nieruchomości dokonana została prawidłowo i rzetelnie. Operat szacunkowy odpowiada wymogom technicznym określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.). W wykonanym operacie szacunkowym wskazano właściwe podstawy prawne oraz podstawy metodologiczne jego sporządzenia. Zbadano szczegółowo stan prawny przedmiotowych nieruchomości, dokonano opisów nieruchomości według stanu przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, wskazano sposób i metodę wyceny. Dokonano także analizy i charakterystyki lokalnego rynku nieruchomości.

Organ odwoławczy podkreślił, że opłaty adiacenckie mają charakter obligatoryjny (obowiązkowy), wynikający bezpośrednio z aktu prawa powszechnie obowiązującego, jakim jest ustawa, a ich obowiązek istnieje niezależnie od tego, czy właściciel nieruchomości w ogóle korzysta, bądź ma zamiar korzystać z wybudowanych urządzeń. Zdaniem organu decydujące znaczenie ma przy tym stan danej nieruchomości na dzień wybudowania nowego urządzenia (stworzenia możliwości korzystania z niego). Obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej będzie ciążył na tym właścicielu nieruchomości, który był nim w momencie wybudowania urządzenia i oddania go do użytku. Informacja z rejestru gruntów potwierdza, że właścicielami działki nr [...] są adresaci decyzji, tj. M. i W. K.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.i W. K. reprezentowani przez [...] F. S. i [...] W. L. ponowili zarzuty zawarte w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi powtórzyli argumentację przedstawioną w odwołaniu podkreślając, że przy ustalaniu opłaty adiacenckiej istotny jest moment powodujący wzrost wartości nieruchomości, od którego biegnie 3-letni okres zobowiązania właściciela nieruchomości do poniesienia opłaty. Może się on okazać różny w zależności od rodzaju urządzenia wpływającego na wzrost wartości nieruchomości.

W judykaturze przyjęto zgodnie, że w przypadku budowy urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych będzie to moment nie ich wybudowania, ale możliwości podłączenia nieruchomości do nich, bez względu na to, czy właściciel z możliwości tej skorzystał.

Prace na osiedlu [...] zostały zakończone i wykonane urządzenia infrastruktury technicznej zostały przekazane do eksploatacji protokołem z dnia [...] r. Wtedy to zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Na podstawie tego protokołu Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. z siedzibą w S. zawarło w dniu [...] r. ze skarżącymi umowę o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. Spółka ta już w ogłoszeniu z dnia [...] r., informowała mieszkańców, że wykonane sieci rozdzielcze umożliwiają podłączenia posesji do sieci wodno - kanalizacyjnej.

W świetle powyższego, zdaniem skarżących nie jest trafne stanowisko Kolegium, że dopiero z dniem odbioru końcowego wykonanych robót (tj. z dniem [...] r.) stworzone zostały warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej. Wykonywane w późniejszym czasie, tj. od dnia [...] r. prace w ramach Kontraktu "Aktywizacja rozwoju gospodarczego regionu s." nie były związane z oddaną już wcześniej siecią wodno - kanalizacyjną na osiedlu [...] i fakt ich zakończenia nie wpłynął w żaden sposób na jej eksploatację.

Skarżący podnieśli, że na gruncie podobnego stanu faktycznego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2007r. (I OSK 1315/06). Dotyczył on realizacji w ramach etapowej budowy wodociągu grupowego. Zdaniem NSA nie można upatrywać początku biegu 3 – letniego terminu w zakończeniu całej budowy, ale zasadne było wiązanie go z dniem odbioru końcowego sieci wodociągowej od wykonawcy.

Stworzenie warunków do podłączenia spornej nieruchomości do poszczególnych urządzeń nastąpiło w dniu sporządzenia w/w protokołu z dnia [...]r. i od tej daty obliczeniu podlega 3 – letni termin ustawowy.

W orzecznictwie przyjęto, że przepis art. 145 ust. 2 u.g.n. nie daje podstaw do przyjęcia, że początkiem biegu 3 – letniego terminu jest protokolarne przekazanie inwestycji. Wprawdzie regułą powinno być, że korzystanie z nowo wybudowanego urządzenia infrastruktury jest możliwe po przekazaniu inwestycji przez wykonawcę inwestorowi, to w sytuacji, jeżeli rozpoczęto korzystać z urządzenia przed takim przekazaniem, to ten fakt należy uznać za początek biegu terminu trzech lat dla ustalenia opłaty adiacenckiej (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2006r., II SA/Gd 169/04).

W ocenie skarżących błędnie Kolegium powołało się na orzeczenia NSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. I OSK/05, z dnia 7 września 2007 r., sygn. I OSK 1315/06 oraz z dnia 27 stycznia 2000 r., sygn. I SA 273/99, z których wynika, że to dzień sporządzenia protokołu odbioru końcowego robót jest tym, od którego należy liczyć stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury. Orzeczenia te zapadły bowiem na gruncie odmiennego stanu faktycznego. Protokoły końcowe były jedynymi, które potwierdzały oddanie sieci do użytku. W niniejszej sprawie sytuacja jest odmienna. Protokół końcowy formalnie stwierdzał zakończenie całej inwestycji składającej się z kilku niezależnych od siebie części. Możliwość eksploatacji inwestycji w części dotyczącej osiedla [...] potwierdzał natomiast protokół z dnia [...] r. i późniejsze czynności faktyczne, takie jak ogłoszenie PWiK w S., czy zawarcie umowy ze skarżącymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), w związku z art. 3 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) – dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, dlatego skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – dalej u.g.n. ilekroć w ustawie jest mowa o opłacie adiacenckiej – należy przez to rozumieć opłatę ustaloną w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, albo opłatę ustaloną w związku ze scaleniem i podziałem nieruchomości, a także podziałem nieruchomości.

Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych (art. 143 ust. 2 u.g.n.).

Zgodnie z art. 144 ust. 1 u.g.n. właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Stosownie do art. 145 ust. 1 i 2 tej ustawy, prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Art. 146 u.g.n. stanowi, że ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości. Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały.

Przepis ten wprowadził trzyletni okres przedawnienia dla dopuszczalności ustalenia opłat adiacenckich, zaś bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się – w przypadku wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej – od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do tego urządzenia. Wskazany termin przedawnienia orzekania jest terminem prawa materialnego i jego niedochowanie przez organ uniemożliwia wydanie decyzji administracyjnej.

W tym miejscu należy wskazać też na treść art. 148 b u.g.n. dodanego ustawą z dnia 24.08.2007r. ( Dz.U. Nr 173, poz. 1218, która weszła w życie 22.10.2007r.).

Zgodnie z art. 148 b ust. 1 ustawy – ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów.

W przytoczonym przepisie ustawodawca sprecyzował, iż ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów, regulujących w/w zagadnienia, do których – zdaniem sądu - należą m.in. :

ustawa z 13.091996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.),

ustawa z 07.06.2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 89, poz. 858 ze zm.), ustawa z 10.04.1997r. Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 89, poz. 625 ze zm.).

Rozpatrując niniejszą sprawę, organ I instancji przyjął, że dniem w którym stworzono warunki podłączenia do sieci, był dzień uprawomocnienia się decyzji z dnia [...]r. o pozwoleniu na użytkowanie sieci kanalizacji sanitarnej (grawitacyjnej i tłoczonej) wraz z przykanalikami i przepompownią oraz sieci wodociągowej wraz z przyłączami i wewnętrznej linii kablowej zasilającej przepompownię na osiedlu [...] w S., to jest dzień [...]r.

Organ odwoławczy uznał natomiast, że dzień w którym stworzono warunki do podłączenia do sieci, był dzień odbioru końcowego wykonanych robót od wykonawcy tj. dzień [...]r. kiedy to został sporządzony Protokół odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji zadań realizowanych w ramach Kontraktu [...] "Aktywizacja rozwoju gospodarczego regionu s.".

W ocenie zaś skarżących, trzyletni termin przedawnienia określony w art. 145 ust. 2 u.g.n. rozpoczął bieg od dnia [...]r. tj. od dnia sporządzenia Protokołu odbioru technicznego i przekazania do eksploatacji wstępnej zadania budowa sieci sanitarnych w S. wykonana w ramach kontraktu. Z protokołu tego wynika bowiem, że została wykonana i przekazana do eksploatacji wstępnej – kanalizacja sanitarna (grawitacyjna i tłoczona) wraz z przykanalikami i sieć wodociągowa wraz z przyłączami m.in. do ulicy F. tj. ulicy przy której położona jest nieruchomość skarżących. Ponadto w dniu [...]r. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w S. ogłosiło, że w związku z przekazaniem do eksploatacji sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, wykonane sieci rozdzielcze umożliwiają podłączenia posesji do sieci wodno – kanalizacyjnej. Skarżący w dniu [...]r. zawarli umowę nr [...] o dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia od jakiego momentu należy liczyć bieg tego trzyletniego terminu przedawnienia ustalenia opłaty adiacenckiej.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie na uwzględnienie zasługuje argumentacja skarżących kwestionująca stanowisko Kolegium, że momentem początkowym tego terminu jest ostateczny odbiór techniczny inwestycji (tj. dzień [...]r.).

Na wstępie podkreślenia wymaga, że na skutek wyżej opisanej zmiany stanu prawnego spowodowanej ustawą z 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw, polegającej m.in. na dodaniu art. 148 b u.g.n., poglądy prezentowane we wcześniejszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczące omawianego zagadnienia nie zawsze będą aktualne.

Skupiając się na brzmieniu art. 148 b u.g.n. obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że ustawodawca nie zdefiniował co należy rozumieć pod użytym w art. 145 u.g.n. określeniem "po stworzeniu warunków do podłączenia warunków do podłączenia nieruchomości", co jednak nie jest luką prawną, lecz stanowi celowy zabieg racjonalnego ustawodawcy zdającego sprawę sobie z tego, że moment ten ma charakter indywidualny i wiąże się z koniecznością uwzględnienia konkretnych okoliczności faktycznych i zastosowania odrębnych przepisów prawa.

Wyrazem takiego uzasadnienia dla istoty wprowadzonej regulacji jest wskazanie w art. 148 b ust. 1 u.g.n., że ustalenie, iż zostały stworzone warunki do podłączenia do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów oraz nałożenie w ust. 2 tego artykułu na właściwe podmioty obowiązku udzielania informacji określonym w pierwszym zdaniu tego przepisu podmiotom, że zostały stworzone warunki do podłączenia do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi wystarczające do ustalenia opłaty adiacenckiej.

Tak więc, z art. 148 b u.g.n. wynika, że ustawodawca moment, od którego należy liczyć bieg trzyletniego terminu wskazanego w art. 145 ust. 2 u.g.n. określił w sposób złożony, pozostawiając otwartą kwestię ustalenia tego momentu i uzależniając to ustalenie jedynie od faktycznego stworzenia warunków technicznych do podłączenia nieruchomości w rozumieniu odrębnych przepisów i nadając szczególne znaczenie dowodowe informacjom udzielonym przez właściwe podmioty, przez co rozumieć należy podmioty właściwe branżowo np. zakład wodociągów i kanalizacji.

W przekonaniu Sądu, odwołując się do odrębnych przepisów ustawodawca nie miał na myśli jedynie przepisów Prawa budowlanego, dotyczących pozwolenia na użytkowanie, jak trafnie dostrzegło to Kolegium, ponieważ pozwolenie na użytkowanie należy do kategorii warunków prawnych, a nie warunków technicznych.

Mieć też trzeba na uwadze, że nie zawsze datę tę będzie wyznaczał ostateczny odbiór techniczny inwestycji.

Reasumując powyższe, zdaniem Sądu, wykładnia przede wszystkim celowościowa art. 148 b u.g.n. w powiązaniu z art. 145 ust. 1 i 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że ustalenie momentu stworzenia warunków technicznych do podłączenia nieruchomości do kanalizacji wodno – sanitarnej, musi być zindywidualizowane i odnosić się do realiów konkretnej sprawy.

Inaczej bowiem kształtować się będzie to ustalenie w odniesieniu do obszarowo niewielkiej inwestycji realizowanej w całości, a inaczej, gdy budowa sieci wodociągowo – sanitarnej realizowana będzie na obszarze wymagającym z ekonomicznego i technicznego punktu widzenia oddawania tej inwestycji etapami.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba zauważyć, że stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy przyjmujący, że momentem w którym termin trzech lat rozpoczął swój bieg, jest data ostatecznego odbioru technicznego inwestycji nie może być uznane za zgodne z prawem, pozostaje bowiem w logicznej sprzeczności z jej realiami.

Przyjęcie takiego stanowiska, musiałoby bowiem prowadzić do wniosku, że podłączenie nieruchomości skarżących do przedmiotowej infrastruktury zostało dokonane nielegalnie, a umowa o dostarczanie wady i odprowadzanie ścieków z tej nieruchomości została zawarta dla pozoru, a opłaty pobierane z tego tytułu były bezpodstawne. Tymczasem tak nie jest.

Wykładnia art. 148 b u.g.n. wymaga sięgnięcia do ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Zgodnie z art. 15 ust. 4 tej ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług.

W myśl art. 19 ust. 1 tej ustawy, rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnym, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zwany dalej "regulaminem". Regulamin jest aktem prawa miejscowego.

Zgodnie z § 23 ust. 1 "Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków" – Uchwała Nr V/27/2002 Rady Gminy Szczecinek z dnia 30 grudnia 2002r. – (Dz.Urzęd.Woj.Zach.03.1.26) – przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej odbywa się na wniosek osoby ubiegającej się o przyłączenie.

Jak stanowi ust. 2 § 23 regulaminu – usługodawca po otrzymaniu wniosku wydaje warunki techniczne na przyłączenie nieruchomości.

Warunkiem do przystąpienia do wykonania robót przyłączeniowych jest wcześniejsze uzgodnienie dokumentacji technicznej z Usługodawcą – ust. 3 § 23.

Przed podpisaniem umowy na dostawę wody lub odprowadzanie ścieków usługodawca dokonuje odbioru wykonanego przyłącza pod kontem spełnienia warunków technicznych – ust. 4 § 23.

Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 Regulaminu – zawarcie umowy następuje na pisemny wniosek osoby, której nieruchomość została podłączona do sieci.

Skoro zatem, z dostępnego w aktach administracyjnych materiału dowodowego wynika, że Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w S. ogłosiło, że w związku z przekazaniem do eksploatacji sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, została wykonana i przekazana do eksploatacji wstępnej – kanalizacja sanitarna wraz z przykanalikami m.in. do ulicy F., a ponadto w dniu [...]r. zawarto umowę nr [...] na dostawę wody i ścieków, to z całą pewnością można przyjąć, że już przed datą tej umowy istniały odpowiednie warunki techniczne do podłączenia nieruchomości do przedmiotowej infrastruktury technicznej, skoro podłączenie takie zostało skutecznie dokonane.

Jeśli zatem umowa na dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków dotycząca nieruchomości skarżących zawarta została w dniu [...]r, zaś organ I instancji ustalił opłatę adiacencka decyzją z dnia [...]r. to znaczy, że organ ten a następnie organ odwoławczy z naruszeniem art. 7,77 i 80 kpa wyżej wskazanych okoliczności nie rozważyły w kontekście przedstawionej wyżej wykładni przepisów art. 145 ust. 1 i 2 oraz art. 148 b ust. 1 i 2 u.g.n., co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi dotyczącego braku ustalenia daty nabycia przez skarżących przedmiotowej nieruchomości, Sąd stwierdził, że brak ustaleń w tym zakresie nie miał żadnego ujemnego wpływu na wynik sprawy, skoro z Aktu Notarialnego znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że skarżący nieruchomość tę nabyli w dniu [...]r.

Rzeczą organu ponownie rozpatrującego sprawę będzie uwzględnienie wyżej wskazanych ocen prawnych stosownie do art. 153 P.p.s.a. i wydanie odpowiedniego do tych ocen stosownego rozstrzygnięcia uwzględniającego konsekwencje wynikające z przekroczenia terminu określonego w art. 145 ust. 3 u.g.n.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie w pkt II zostało wydane na podstawie art. 152 tej ustawy, a w pkt III na mocy art. 200 ustawy.