Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 31/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98a ust. 2, ust. 1, art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 26 ust. 1 pkt 3 i ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 113 poz 984
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta.
article: art. 21a ust. 2, art. 21e ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 63 poz 425
law: Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych  dokumentów
article: art. 125 par. 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. J. na zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Wojewoda Wielkopolski, działając w oparciu o art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.- zwanej dalej u.s.g.), stwierdził wygaśnięcie mandatu Burmistrza [...] – A. J.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Orzeczeniem z dnia [...] 2011 r. sygn. akt. [...] Sąd Okręgowy w P. stwierdził, iż na podstawie art. 21 a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2007 r. nr 63 poz. 425) A. J. – Burmistrz [...], złożył w dniu [...] 2008 r. niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, określone w art. 7 powołanej ustawy. Sąd ponadto orzekł na podstawie art. 21 a ust. 2a i 2b ww. ustawy wobec A. J. utratę na okres 5 lat prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek tworzenia wynika z ustawy, jaki i pełnienia funkcji publicznych, o których mowa w art. 4 pkt 2-56 ustawy z dnia 18 października 2006 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu [...] wydał w dniu [...] czerwca 2011 r. orzeczenie sygn. akt [...], w którym utrzymano w mocy orzeczenie wydane przez sąd I instancji.

Zgodnie z art. 21e ust. 1 ww. wymienionej ustawy lustracyjnej prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego stanowi obligatoryjną przesłankę pozbawienia tej osoby pełnionej przez nią funkcji publicznej.

Mając na uwadze powyższe organ nadzoru stwierdził, iż wystąpiła obligatoryjna przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza A. J., określona w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2002 nr 113, poz. 984 ze zm.) Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 26 ust. 2 tej ustawy Rada Miasta w [...] nie podjęła w ustawowym terminie stosownej uchwały. Rada nie uczyniła tego również po wystosowaniu do niej, w trybie art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wezwania do jej podjęcia. Z tego też względu organ nadzoru, poinformowawszy uprzednio w dniu 21 października 2011 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji - stosownie do art. 98a ust. 2 u.s.g., wydał zarządzenie zastępcze.

W skardze na powyższe zarządzenie zastępcze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, A. J. wniósł o jego uchylenie, zarzucając organowi nadzoru naruszenie przepisu art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, że Rada Miejska w [...] nie podjęła uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu burmistrza oraz przez niepowiadomienie ministra właściwego do spraw administracji publicznej przed wydaniem zarządzenia zastępczego. W tym zakresie skarżący zarzucił, iż nie doręczono mu do wiadomości pisma informującego właściwego ministra o zamiarze podjęcia zarządzenia zastępczego, a taki obowiązek w jego ocenie ciążył na organie nadzoru, bowiem skarżący ma interes prawny w utrzymaniu mandatu burmistrza. Skarżący wniósł ponadto o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy wniesionej przez niego kasacji od orzeczenia Sądu Apelacyjnego z dnia [...] czerwca 2011 r. sygn. akt [...]. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, iż w przypadku wydania orzeczenia kasacyjnego odpadłaby przesłanka wydania zarządzenia zastępczego i brak byłoby podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza. Brak zawieszenia postępowania mógłby spowodować niesłuszne, ostateczne i nieodwracalne w skutkach wygaśnięcie mandatu burmistrza. Wyjaśnił, że kasacja została przyjęta do rozpoznania, a akta sprawy przekazano do Sądu Najwyższego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanego zarządzenia zastępczego. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że skarżący nie kwestionuje przesłanki wydania zarządzenia zastępczego, a jedynie działania organu nadzoru poprzedzające jego wydanie. Zdaniem organu zarzuty skarżącego dotyczące nie przeprowadzenia przez organ nadzoru postępowania wyjaśniającego przed wydaniem zarządzenia zastępczego nie mają oparcia w stanie faktycznym sprawy. Wskazano, iż przed wydaniem zarządzenia zastępczego organ nadzoru pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wystąpił do Rady Miejskiej w [...] z żądaniem udzielenia informacji, czy Rada podjęła uchwałę w przedmiocie wygaśnięcia mandatu Burmistrza. W odpowiedzi, [...] [Przewodniczący] Rady Miejskiej w [...] pismem z dnia [...] września 2011 r. [...] [wyjaśnił], że takiej uchwały na sesji w dniu [...] sierpnia 2011 r. Rada nie podjęła, a kolejna sesja odbędzie się w dniu [...] września 2011 r. W dalszej kolejności organ nadzoru pismem z dnia [...] września 2011 r. wezwał Radę Miejską w [...] do podjęcia, w terminie 30 dni licząc od daty doręczenia wezwania, uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza [...] pod rygorem skutków określonych w art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W wyznaczonym terminie Rada Miejska nie podjęła wymaganej uchwały, ponieważ taka uchwała nie wpłynęła do organu nadzoru pomimo ustawowego obowiązku jej przekazania. Przed wydaniem zarządzenia zastępczego organ nadzoru pismem z dnia [...] października 2011 r. zawiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego, tym samym zarzut naruszenia normy z art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym jest niezasadny.

Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie organ nadzoru wniósł o jego nieuwzględnienie ponieważ w świetle art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta wygaśnięcie mandatu Burmistrza nastąpiło z mocy prawa. Przedmiotowe zarządzenie zastępcze jedynie potwierdza skutek w postaci wygaśnięcia (ustania) mandatu Burmistrza w wyniku uprawomocnienia się orzeczenia lustracyjnego Sądu.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżący A. J. poinformował Sąd, iż rozprawa kasacyjna w Sądzie Najwyższym wyznaczona została na dzień [...] lutego 2012 r.

Przy piśmie z dnia 24 lutego 2012 r. Przewodniczący [...] Wydziału Izby Karnej [...] Sądu Najwyższego przesłał do akt niniejszej sprawy odpis postanowienia Sądu Najwyższego z dnia [...] lutego 2012 r. sygn.. akt [...], którym oddalono kasację A. J. uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 29 lutego 2012 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego A. J. o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone zarządzenie zastępcze jest zgodne z prawem.

Przedmiotowa skarga wniesiona została na zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia 26 października 2011 r., wydane stosownie do art. 98 ust. 1 w zw. z art. 98a ust. 2 u.s.g. w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 1 sierpnia 2011 r. na mocy art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21 z 2011 r. poz. 113 ze zm.). Zgodnie z art. 98 ust.1 u.s.g. w brzmieniu mającym zastosowanie do kadencji rozpoczętych po wyborach przeprowadzonych przed dniem 1 sierpnia 2011 r., rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. W myśl art. 98 a ust. 1 u.s.g., w tak samo określonym brzmieniu, jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta, nie podejmuje uchwały o wygaśnięciu mandatu wójta (burmistrza, prezydenta), wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu w razie bezskutecznego upływu terminu tak określonego, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, po uprzednim powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zostały w niniejszym przypadku spełnione wymogi formalne niezbędne do skutecznego wniesienia skargi. Skargę wniesiono w terminie 30 dni od doręczenia skarżącemu zarządzenia zastępczego - zgodnie z art. 98 ust. 1 w zw. z art. 98a ust. 3 u.s.g. i art. 102 a u.s.g., a stroną skarżącą jest osoba, której interes prawny (uprawnienie, kompetencja) został tym aktem naruszony.

Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia zastępczego stwierdzić należy, iż organ nadzoru dochował wszystkich wymogów formalnych niezbędnych do jego podjęcia.

W aktach sprawy znajduje się odpis prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] 2011 r. sygn. akt. [...], którym stwierdzono, iż na podstawie art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów A. J. - Burmistrz [...], złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, określone w art. 7 powołanej ustawy. Sąd ponadto orzekł wobec A. J. utratę na okres 5 lat prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek tworzenia wynika z ustawy, jaki i pełnienia funkcji publicznych, o których mowa w art. 4 pkt 2-56 ustawy z dnia 18 października 2006 r. W aktach sprawy znajduje się także odpis orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. sygn. akt [...], którym utrzymano w mocy orzeczenie wydane przez sąd I instancji. Z akt sprawy wynika ponadto, że odpisy tych orzeczeń doręczono Radzie Miejskiej w [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r., co [...] [przyznał] [...] [Przewodniczący] Rady w piśmie z dnia [...] września 2011 r.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Z kolei przepis art. 26 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, iż wygaśnięcie mandatu w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1-7 stwierdza rada gminy w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w związku z przesłaniem Radzie Miejskiej w [...] odpisów wyżej opisanych orzeczeń wraz z klauzulą ich prawomocności Rada ta, wobec wystąpienia przesłanki określonej w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, winna stwierdzić wygaśnięcie mandatu burmistrza w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Zgodnie bowiem z wyżej powołanym przepisem art. 21 e ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów, prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające fakt złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia traktuje się jako obligatoryjną przesłankę pozbawienia danej osoby pełnionej funkcji publicznej, przy czym stosownie do art. 21 e ust. 3 pozbawienie osoby lustrowanej pełnionej przez nią funkcji publicznej następuje z mocy prawa z dniem doręczenia orzeczenia sądu podmiotowi właściwemu w sprawie pozbawienia osoby lustrowanej pełnienia funkcji publicznej. Tym samym skutek pozbawienia danej osoby funkcji następuje w chwili doręczenia przez prezesa sądu prawomocnego orzeczenia podmiotowi właściwemu w sprawie pozbawienia osoby lustrowanej pełnienia funkcji publicznej. Zaznaczyć należy, iż ustawodawca nie uzależnił czynności doręczenia orzeczenia w sprawie lustracyjnej od tego, czy wniesiono kasację. W art. 21 e ust. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. uznano, że prawomocne orzeczenie sądu prezes przesyła właściwemu podmiotowi. Oznacza to, że w chwili, gdy orzeczenie stało się prawomocne, prezes ma obowiązek jego doręczenia wskazanemu podmiotowi. Jednocześnie wskazać należy, iż w postępowaniu karnym wyrok sądu odwoławczego kończący postępowanie jest prawomocny ze wszystkimi konsekwencjami. Prawomocność orzeczenia sądu kończy tok postępowania w danej sprawie i oznacza moc wiążącą orzeczenia. Tak więc orzeczenie Sądu Apelacyjnego z dnia [...] czerwca 2011 r. kończyło tok postępowania w sprawie lustracyjnej Burmistrza A. J.

Skoro w ustawowym terminie, liczonym od dnia otrzymania tych orzeczeń, Rada Miejska w [...] nie podjęła uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu Burmistrza A. J., organ nadzoru zobligowany był uruchomić procedurę wynikającą z art. 98 a ust. 1 u.s.g. Jak wyżej wskazano jeszcze przed uruchomieniem tej procedury Wojewoda Wielkopolski pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak [...] wystąpił do Rady Miejskiej w [...] z żądaniem udzielenia informacji, czy i kiedy Rada Miejska w [...] otrzymała prawomocne orzeczenie Sądu w sprawie lustracyjnej oraz czy Rada podjęła uchwałę w przedmiocie wygaśnięcia mandatu Burmistrza, przypominając jednocześnie o takim obowiązku. Uzyskawszy od Przewodniczącej Rady Miejskiej w [...] informację (pismo z dnia [...] września 2011 r.), że takiej uchwały na sesji w dniu [...] sierpnia 2011 r. Rada nie podjęła oraz, że uchwała w sprawie wygaśnięcia mandatu Burmistrza nie była wprowadzona do porządku obrad ze względu na brak inicjatywy uchwałodawczej, a kolejna sesja odbędzie się w dniu [...] września 2011 r., przy czym termin tej sesji jest zgodny z harmonogramem pracy Rady przyjętym na 2011 rok, jak również, że prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w P. w sprawie lustracyjnej Burmistrza [...] wraz z odpisem wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2011 r. wpłynęły do Biura Rady Miejskiej w [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r., organ nadzoru przystąpił do kolejnych czynności.

I tak, pismem z dnia [...] września 2011 r. znak [...] organ nadzoru wezwał Radę Miejską w [...] do podjęcia, w terminie 30 dni licząc od daty doręczenia wezwania, uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza [...] A. J., pod rygorem skutków określonych w art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem [...] października 2011 r., Rada Miejska nie podjęła wymaganej uchwały. Następnie, w wyniku nie podjęcia przez Radę Miejską przedmiotowej uchwały, pismem z dnia [...] października 2011 r. Wojewoda zawiadomił urzędującego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o konieczności wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśniecie mandatu Burmistrza Miasta [...] A. J. Doręczenie zawiadomienia nastąpiło w dniu [...] października 2011 r. Zaskarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało w dniu [...] października 2011 r.

W ocenie Sądu wydanie tego aktu nastąpiło zgodnie z procedurą określoną przepisem art. 98a u.s.g., w sytuacji, gdy organ nadzoru nie uzyskał informacji o wprowadzenie takiego punktu pod obrady Rady i nie odnotował wpływu wymaganej uchwały. Również na etapie udzielania odpowiedzi na skargę (4 stycznia 2012 r.) nie odnotowano wpłynięcia do organu nadzoru uchwały, na co organ nadzoru wskazał w uzasadnieniu swojego stanowiska. Wskazać należy, iż powyższe stanowisko możliwe jest do zweryfikowania na stronach internetowych Urzędu Miasta w [...] (Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miasta i Gminy [...]), gdzie nie odnotowano, aby w harmonogramie sesji Rady w rozpatrywanym okresie znalazło się procedowanie nad uchwałą w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza A. J. W szczególności takiego punktu obrad nie odnotowano na sesjach w dniach: [...] września 2011 r., [...] października 2011 r. oraz [...] października 2011 r. W tych okolicznościach nie można czynić organowi nadzoru zarzutu, iż przed wydaniem zarządzenia zastępczego nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego.

Skarżący wywodzi, iż nie miał możliwości zweryfikowania czynności organu nadzoru, które podjęte zostały przed wydaniem zarządzenia zastępczego. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu nie zapewnienia stronie czynnego udziału w tym postępowaniu wskazać należy, iż instytucja zarządzenia zastępczego nie przewiduje wymogu wysłuchania wyjaśnień burmistrza przed wydaniem zarządzenia zastępczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1593/07 Lex nr 357501), jak i przesłania burmistrzowi do wiadomości korespondencji adresowanej do rady gminy oraz do właściwego ministra.

W świetle powyższego brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi.

Rozpatrując sprawę Sąd na rozprawie oddalił wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w związku z kasacją skarżącego od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2011 r. bowiem postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Najwyższy oddalił kasację A. J. uznając ją za oczywiście bezzasadną, tym samym nie ma podstaw do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.