Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2792/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O.Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 40/20 w sprawie ze skargi O. Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 27 listopada 2019 r. nr SKO.63.90.2019 w przedmiocie nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 40/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę O. Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 lipca 2019r., nr SKO.63.75.2019 w przedmiocie zaliczenia wpłat na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Od powyższego wyroku Spółdzielnia wniosła skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, w związku z nieprawidłowym przyjęciem, że działania organu podatkowego charakteryzowały się niezbędną koncentracją oraz, że działania skarżącej wpłynęły na przedłużenie postępowania podatkowego,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 7 O.p. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.

W skardze kasacyjnej zarzucono także na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a naruszenie przepisów postępowania tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie w związku z brakiem odniesienia się Sądu pierwszej instancji do argumentów prezentowanych przez stronę skarżącą;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 122 O.p., art. 187 O.p. i art. 191 O.p., które to naruszenia nie zostały dostrzeżone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, a miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły do bezpodstawnego zastosowania w niniejszej sprawie art. 54 § 2 O.p.

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w związku z nieuwzględnieniem oceny Sądu, co do przebiegu postępowania, która została wyrażona w wyroku WSA z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 231/16.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania w części obejmującej wpis od skargi kasacyjnej oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do prawidłowości zastosowania art. 54 § 1 pkt 7 O.p., zgodnie z treścią którego odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie zaś z § 2 przepisu § 1 pkt 3 i 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. Zatem zgodnie z treścią tego przepisu zastosowanie wyłączenia od nienaliczenia odsetek związane jest z dwoma niezależnymi przesłankami: przyczynieniu się strony w wydaniu decyzji oraz tego, że opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu.

Odsetki, co zostało już podniesione, są automatycznym następstwem powstania zaległości podatkowej. Regułą jest, że są one naliczane bez względu na okoliczności związane z powstaniem zaległości i wolę stron stosunku prawnopodatkowego. Od tej reguły w komentowanym przepisie przewidziane są wyjątki. Wymienia się tu dziewięć przypadków nienaliczania odsetek w sytuacjach ściśle określonych. Podmioty, na których ciąży obowiązek naliczania odsetek, są zobowiązane je uwzględniać. Przy czym oceniając, czy przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu należy mieć na względzie złożoność sprawy, ilość i rodzaj przeprowadzanych dowodów, a także terminowość i celowość czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania, prawidłowe zorganizowanie postępowania, czas niezbędny do dokonania czynności organizacyjnych (np. wezwania świadków czy pozyskania informacji od innych organów). Jeżeli czynności te zajmowały odpowiednią ilość czasu i uzasadnione były z uwagi na zawiłość sprawy i jej etap oraz z uwagi na konieczność respektowania uprawnień stron postępowania, to uznać należy, że przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (L. Etel [w:] R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk, Warszawa 2022, art. 54).

W ocenie strony skarżącej organy podatkowe przyczyniły się do powstania opóźnienia, natomiast w ocenie sądu pierwszej instancji i organów podatkowych opóźnienie (w okresach od 29 maja 2014 r do 12 grudnia 2014 oraz w okresie od 15 sierpnia 2015 r. do 28 sierpnia 2015 r.) powstało z przyczyn niezależnych od organu.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie Kolegium ponownie rozpatrując sprawę zastosowało się do wiążących zaleceń Sądu co do ponownego rozpatrzenia sprawy, zawartych w wyroku 6 czerwca 2019r. Kolegium dokonało szczegółowej analizy i oceny postępowania i prowadzonych czynności procesowych w kontekście stosowania art. 54 § 1 i 2 O.p. W tym zakresie sformułowano nie tylko bardzo szczegółowy wywód co do podejmowanych przez organy działań, ale także dokonano ich oceny z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku z 6 czerwca 2019r. w tym koncentracji działań procesowych i ich niezbędności. Kolegium w sposób przekonujący uzasadniło przyczyny i zasadność zastosowania wyjątku przewidzianego art. 54 § 2 O.p. w stosunku do okresu: od dnia 17 sierpnia 2013 r. do dnia 18 marca 2014 r.; od dnia 29 maja 2014 roku do dnia 12 grudnia 2014 roku naliczono odsetki; od 15 sierpnia 2015 r. do 28 sierpnia 2015 r.

Ponadto organ wypełnił wynikające z zasady przekonywania obowiązki wyczerpującego umotywowania swoich działań. Tym samym jasno wskazano, że wskazane wyżej okresy czasu, a raczej charakter czynności podejmowanych przez organy pozwalał na zastosowanie wyjątku przewidzianego art. 54 § 2 O.p. i odstąpienie od przewidzianej art. 54 § 1 pkt 7 zasady nienaliczania odsetek za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Mając powyższe na uwadze, a także wiążące w sprawie stanowisko WSA w Olsztynie zawarte w wyroku z 6 czerwca 2019r. sygn. akt I SA/Ol 274/19, wskazać należy, że prawidłowo uznał sąd pierwszej instancji, że w toku postępowania co do okresów od 17 sierpnia 2013 r. do 18 marca 2014 r; od 29 maja 2014 r. do 12 grudnia 2014 r. i od 15 sierpnia 2015 r. do 28 maja 2015 r. możliwe było zastosowanie wyjątku przewidzianego art. 54 § 2 O.p. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał zatem konkretne i weryfikowalne okoliczności, które musiały być podjęte dla końcowego załatwienia sprawy. Organ wykazał, że czynności te charakteryzowały się niezbędną koncentracją, a także wskazał jakie działania strony, przyczyniały się do przedłużania postępowania.

Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. Wbrew argumentacji strony skarżącej, zebrany w tej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia zaskarżonego postanowienia, co słusznie – orzekając w granicach i na podstawie akt tej sprawy - zaakceptował sąd pierwszej instancji. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i spójny, pozwala na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Tymczasem uzasadnienie tych zarzutów zostało sformułowane w skardze kasacyjnej w sposób ogólnikowy, bez wskazania na konkretne okoliczności mogące świadczyć o zaniechaniach organów i wpływie, jaki ewentualnie mogłyby mieć na podjęte rozstrzygnięcie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podnoszono, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zalicza się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdanie drugie tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi, sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji i przewiduje, że uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jako samodzielna podstawa kasacyjna, może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Uwzględniając powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy konstrukcyjne uzasadnienia: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Uzasadnienie zaskarżonego w tej sprawie wyroku spełnia te wszystkie wymogi, zaś fakt, że zaskarżony wyrok nie satysfakcjonuje strony skarżącej, sam w sobie nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

SNSA Dominik Gajewski SNSA Jacek Pruszyński SWSA (del.) Bogusław Woźniak