Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 920/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-03-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 245 par. 4, art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 4 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. L. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2007 roku postanawia: 1/ przyznać skarżącemu – G. L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 20 (dwadzieścia) złotych; 2/ oddalić wniosek w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

W dniu 23 września 2009 roku G.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.

z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego

w podatku od towarów i usług za marzec 2007 roku. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 złotych skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w postaci usług złotniczych w wysokości około 4.165 zł miesięcznie. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 62 m2, w którym zamieszkuje, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania zamykają się kwotą około 531 zł (czynsz, prąd, gaz), około 45 zł stanowią wydatki skarżącego na telefon komórkowy. Podatnik prowadzi działalność gospodarczą

w K., gdzie na ten cel wynajmuje lokal, ponosząc z tego tytułu miesięczną opłatę

w wysokości 426 zł oraz koszty energii elektrycznej przeciętnie w wysokości około 40 zł miesięcznie. W świetle nadesłanych deklaracji VAT-7 miesięczne obroty z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie od sierpnia do października 2009 roku wynosiły 3.414 zł. Ponadto z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego należącego do skarżącego wynika, iż za jego pośrednictwem skarżący reguluje jedynie raty kredytowe z tytułu dwóch kredytów w łącznej wysokości około 370 zł. Podatnik wyjaśnił także, iż opłaca zobowiązanie wynikające z karty podatkowej w wysokości 406 zł miesięcznie i udokumentował koszty składek na ZUS w łącznej kwocie 837 zł miesięcznie.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 roku referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 20 zł. W pozostałej części wniosek został oddalony. W uzasadnieniu wskazano, że biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy oraz łączną wysokość wpisów od 58 wniesionych przez niego skarg (łącznie 5.800 zł), stwierdzić należało, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania i dlatego w celu zachowania prawa skarżącego do rozpoznania sprawy przed sądem zasadnym jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 20 złotych. Jednocześnie miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego pozwala na częściowe pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nie sposób bowiem dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, w sytuacji, w której systematycznie reguluje on należności z innych tytułów (zobowiązania prywatnoprawne i publicznoprawne).

Od powyższego postanowienia w dniu 4 lutego 2010 roku skarżący złożył sprzeciw i wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podniósł, że nałożone na niego koszty sądowe zamykają mu drogę do rozpoznania sprawy przed sądem. Podkreślił, że systematycznie i bez zwłoki reguluje swoje zobowiązania finansowe. Został bowiem wychowany przez rodziców w poczuciu wywiązywania się z obowiązków finansowych względem ojczyzny. W jego ocenie przedstawione dokumenty świadczą o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłoby zostać pokryte koszty sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

Ponadto należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna i rodzinna nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy, w tym nadesłanych przez niego dodatkowych dokumentów i informacji, wynika w szczególności, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 62 m2, w którym zamieszkuje. Nie posiada innego majątku ani oszczędności. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w postaci usług złotniczych w wysokości około 4.165 zł miesięcznie. Obciążenie tak kształtującego się budżetu skarżącego stanowią wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, opłatami za telefon oraz kosztami najmu lokalu użytkowego w K. i kosztami energii elektrycznej za ten lokal, które łącznie stanowią kwotę 1.042 zł. Skarżący ponosi ponadto wydatki z tytułu opodatkowania w formie karty podatkowej oraz składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 1.243 zł. Posiada także zobowiązania prywatnoprawne z tytułu kredytów w łącznej wysokości 370 zł miesięcznie.

Uwzględniając powyższe oraz fakt, że ze skarg G.L. toczy się obecnie Wydziale I tutejszego Sądu 58 postępowań, w których łączna wysokość wpisów od skarg wynosi 5.800 zł, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, iż zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 20 zł. Sąd nie przychylił się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych mając na uwadze, iż obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego w zestawieniu z wykazanymi przez niego wydatkami pozwala na częściową partycypację w kosztach postępowania. Na ocenę możliwości ponoszenia przez stronę skarżącą kosztów sądowych nie wpływa jej subiektywne przekonanie o prawidłowym wywiązywaniu się z obowiązków podatkowych względem budżetu państwa, bowiem okoliczność ta stanowić będzie przedmiot oceny sądu administracyjnego podczas merytorycznego rozpoznaniu skargi wniesionej w sprawie niniejszej. Ciężar dowodu okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie wnoszącej o jego przyznanie. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą stały i regularny dochód, z którego nieco ponad połowę stanowią miesięczne koszty utrzymania. Zdaniem Sądu, przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 20 zł (z uwzględnieniem kosztów pozostałych 57 spraw) nie stanowi w jego sytuacji przeszkody w realizacji przysługującego mu prawa do sądu.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku

art. 245 § 4 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

(MSi)