Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 880/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2021r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] października 2020r. Burmistrz M. L. odmówił J. G. (skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H. G..

2. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2020r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

3. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Burmistrz M. L. decyzją z dnia [...] marca 2021r. ponownie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy i stwierdził, że w przedmiotowej brak jest spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm. – dalej "u.ś.r.") oraz brak konieczności rezygnacji z zatrudnienia w związku z zakresem sprawowanej opieki.

4. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie skarżącej prawa do świadczenia.

5. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2021r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu i instancji.

W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz treści art. 17 ust. 1, ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. była nieprawidłowa w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie.

Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ uzasadnił tym, że z dokumentacji sprawy i z treści decyzji wynika, iż rezygnacja z zatrudnienia czy nie podejmowanie zatrudnienia nie wiązała się z koniecznością sprawowania opieki. Ponadto w ocenie organu w sytuacji wnioskodawczyni wobec zakresu wykonywanej opieki, możliwości pomocy pozostałych członków rodziny w sprawowaniu tej opieki nie zachodzi konieczność niepodejmowania zatrudnienia. Osoba wymagająca opieki, mimo wielu schorzeń jest osobą samodzielną przy czym wskazane czynności przez wnioskodawczynię w załączniku do wniosku, to czynności nie wymagające zaangażowania w zakresie czasowym uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Wykonywane czynności są czynnościami dnia codziennego które przy odpowiedniej organizacji dnia z pewnością można wykonywać jako osoba aktywna zawodowo. Organ podkreślił, że strona nie kwestionuje, że zakres tych czynności to 5-6 godzin. W kontekście powyższych uwag organ podkreślił, że celem omawianego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej. W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, która się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza całkowitą możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Końcowo organ wskazał, że osoba wymagająca opieki posiada osoby zobowiązane do alimentacji - pozostałe dzieci - które mają także obowiązek zapewnienia opieki matce przy czym w sytuacji braku możliwości zapewnienia bezpośredniej opieki mogą ten obowiązek spełnić poprzez zapewnienie środków na sprawowanie tej opieki przez osoby trzecie.

6. W skardze do tut. Sądu strona podnosząc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza M. L. z dnia [...] marca 2021r., zasądzenie kosztów postępowania oraz w oparciu o przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

9. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza M. L. z dnia [...] marca 2021r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki organ stwierdził, że brak jest związku pomiędzy opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] marca 2020r., zaliczającym H. G. do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] marca 2023r., z informacją, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2012r. W pkt 7 orzeczenia konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wpisano "wymaga".

Odnosząc się do istoty sporu w przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

Przechodząc do głównej kwestii spornej, która w przedmiotowej sprawie dotyczy kwestii niespełnienia przez skarżącą przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Lektura akt sprawy wskazuje, że w przedmiotowej sprawie występuje pierwszy przypadek, ponieważ skarżąca nie pracuje, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wskazując na sprawowaną opiekę nad mężem. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka, jej zakres, ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi, tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo-skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19).

Ustawodawca w art. 3 pkt 21 u.ś.r. zawał definicję "znacznego stopienia niepełnosprawności", przez który rozumie się: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zatem powyższy przepis odsyła do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która w art. 4 ust. 1 stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 tej ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tj. Dz. U. 2021 r., poz. 857), w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące: 1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu; 2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem; 3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

10. Odnosząc się do zasadności stanowiska Kolegium odnośnie braku podstaw przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na rozmiar i zakres koniecznej opieki nad matką, wskazać należy, że z wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności H. G. wynika, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. W pkt 5,6 i 7 orzeczenia wskazano, że: wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby; korzystania z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych; konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto przyczyna stwierdzonej u H. G. niepełnosprawności została oznaczona symbolami: "05-R, 10-N, 02-P". Symbol "05-R" oznacza upośledzenie narządu ruchu, symbol "10-N" oznacza choroby neurologiczne, natomiast symbol "02-P" oznacza choroby psychiczne. Wskazać należy, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego skarżąca podnosiła, że matka choruje na Alzhaimera. Jak wynika z przeprowadzonego w dniu [...] stycznia 2021r. wywiadu środowiskowego H. G. jest osoba starszą, niepełnosprawna, mieszka razem z mężem Janem, który także jest w podeszłym wieku ma 79 lat. Oboje państwo Gęsiccy są osobami chorującymi długotrwale, mają orzeczenia w znacznym stopniu niepełnosprawności. Oboje utrzymują się z emerytur, zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku z ZUS. H. G. choruje na chorobę Alzhaimera, wymaga całodobowej opieki i pomocy we wszystkich czynnościach, gdyż ma zaniki pamięci, nie wykonuje innych czynności domowych. Ponieważ mąż jest także osobą chorującą nie zawsze jest w stanie zabezpieczyć jej odpowiednią opiekę. Państwo G. mają pięcioro dorosłych dzieci: D. K. zamieszkała [...], R. G. zamieszkały K. - pracuje jako piekarz, A. G. zamieszkały L., ul. [...] - pracuje, J. G. zamieszkała L., ul. [...] - bezrobotna, D. G. zamieszkały L., ul. [...] - bezrobotny na zasiłku z PUP. Państwo G. zamieszkują z jednym z synów w jednym domu ale syn ten pracuje, nie może on w pełni pomagać rodzicom. Obowiązek ten spadł na córkę J. G.. Córka mieszka blisko rodziców musi codziennie być u matki i poświęcić jej więcej czasu. Przychodzi rano do matki robi zakupy, pomaga ojcu przygotować śniadanie. H. G. razem z mężem wymaga pomocy w ubieraniu się, w codziennych czynnościach domowych. J. G. przygotowuje posiłki, sprząta w domu, robi zakupy. Następnie przychodzi do matki w porze obiadowej, ponieważ gotuje obiad. H. G. sama zjada posiłki ale nie umyje naczyń po obiedzie. Ponownie przychodzi wieczorem aby pomóc w przygotowaniu się do spania. Pomaga matce w wieczornej toalecie, co drugi dzień pomaga jej w kąpieli. J. G. jest na każdą prośbę rodziców o pomoc. Przychodzi codziennie do matki i spędza tam łącznie 5-6 godzin. Pozostałe dzieci dorosłe Pani H., które mieszkają w L. odwiedzają ją ale pomagają raczej w pracach przy domu. Wszystkie czynności i obowiązki z pomocą matce i opieką nad nią sprawuje J. G.. Mąż, z którym mieszka nie jest w stanie zapewnić jej odpowiedniej opieki gdyż sam także wymaga pomocy ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność. Opieka i pomoc sprawowana przez córkę J. G. sprawowana jest właściwie.

Odnosząc się do powyższych ustaleń stwierdzić należy, że występowanie schorzeń współistniejących (upośledzenie narządu ruchu oraz choroby neurologiczne) u matki skarżącej wraz z problemami psychicznymi, ma bez wątpienia dodatkowe i istotne znaczenie dla oceny stopnia samodzielności życiowej H. G.. Kolegium w zaskarżonej decyzji stwierdziło, że czynności wskazywane przez skarżącą dotyczące opieki są czynnościami (przygotowywanie posiłków, zakupy, sprzątanie, pomoc przy kąpieli i higienie) dnia codziennego, które przy odpowiedniej organizacji dnia może wykonywać jako osoba aktywna zawodowo. Ponadto w ocenie organu w sytuacji skarżącej wobec możliwości pomocy pozostałych członków rodziny w sprawowaniu opieki nie zachodzi konieczność niepodejmowania zatrudnienia.

Zdaniem Sądu mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowody nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu. Wskazać należy, że konieczność sprawowania opieki oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, zaś konieczność udzielania pomocy oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Powyższy zakres wymienionych czynności składa się na sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W zakres opieki wchodzą zatem czynności samoobsługowe, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może co do zasady sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania w środowisku (np. przygotowanie posiłków czy podanie lekarstw). Podkreślenia również wymaga, że przy ocenie możliwości samodzielnej egzystencji należy przede wszystkim brać pod uwagę całokształt schorzeń, na które osoba wymagająca opieki cierpi i z uwagi na ich charakter oraz związane z tym potrzeby niepełnosprawnego (leczenie czy rehabilitację) dokonać wszechstronnej oceny jego rzeczywistych możliwości samodzielnego sprostania podstawowym czynnościom związanym z prawidłowym funkcjonowaniem w środowisku.

Z orzeczenia o niepełnosprawności wynika konieczność sprawowania opieki i pomocy nad matką skarżącej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością jej samodzielnej egzystencji, a skarżąca co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego wykonuje wskazane czynności, którymi są m.in.: pomoc w ubieraniu, pomoc w codziennej higienie, prowadzenie do toalety, mycie protezy, przygotowywanie i podawane posiłków, robienie zakupów, sprzątanie, parnie, prasowanie, załatwianie spraw urzędowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że z wywiadu środowiskowego wynika, że H. G. choruje na chorobę Alzhaimera, wymaga całodobowej opieki i pomocy we wszystkich czynnościach, gdyż ma zaniki pamięci, nie wykonuje innych czynności domowych.

Zdaniem Sądu wbrew stanowisku organu przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie daje wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że zakres sprawowanej opieki nad matką, nie jest na tyle znaczny, aby stanowiła ona przeszkodę w podjęciu przez skarżącą zatrudnienia. Z materiału dowodowego nie wynikają bowiem jakiekolwiek ustalenia dotyczące, ile dane czynności - które są niezbędne przy opiece - zajmują skarżącej. Podano bazując tylko na oświadczeniu skarżącej, że opieka i pomoc ogólnie zajmują skarżącej ok. od 5 do 6 godzin dziennie. Podkreślenia w tym miejscu ponownie wymaga, że stałej i ciągłej opieki nie należy rozumieć, jako wykonywanie opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. W ocenie Sądu istotne dla właściwego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jest zobrazowanie czasu faktycznej i koniecznej obecności skarżącej przy matce w ciągu doby i tym samym dokonania realnej oceny możliwości pogodzenia przez skarżącą możliwości wykonywania pracy zarobkowej (choćby w niepełnym zakresie czasu pracy) z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie adekwatnym do posiadanych przez nią schorzeń i w związku z tym możliwości jej samodzielnej egzystencji.

Ponadto w sprawie pominięto zupełnie okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od [...] marca 2020 r. do [...] października 2020 r., przyznanego na mocy decyzji Burmistrza M. L. z dnia [...] kwietnia 2020.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 i 2089) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności [...]. Z przytoczonej regulacji wynika, że także w przypadku tego rodzaju świadczenia, warunkiem jego przyznania jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. W zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie wypowiedział się dlaczego w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (w okresie jego pobierania skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) uznano że spełniona została przesłanka niewykonywania przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, a dla potrzeb weryfikacji uprawnienia skarżącej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przyjęto już, że ten związek przyczynowy pomiędzy niewykonywaniem pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nie zachodzi. Kwestia ta wymaga wyjaśnień organu.

11. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w prowadzonym postępowaniu organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego - k.p.a.. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadząc postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Poza tym, zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przewidzianą w art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Podkreślić należy, że zarówno przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i odmowa przyznania tego prawa powinno wynikać z tak przeprowadzonego postępowania, by nie było wątpliwości, że stronie przysługuje to prawo, bądź że prawo to jej nie przysługuje. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przysługującym jedynie za samo sprawowanie opieki, lecz związanym z koniecznością rezygnacji z wykonywania pracy zarobkowej w celu opieki tej sprawowania lub niepodejmowania pracy z tego właśnie względu. Wykonywanie opieki i jej rozmiar musi uniemożliwiać podjęcie pracy, bądź wymuszać na opiekunie rezygnację z aktywności zawodowej. W niniejszej sprawie nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, czy w przypadku Skarżącej tego rodzaju przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia zachodzą, czy też nie.

Zdaniem Sądu sytuacja ta sprawia - nie przesądzając sposobu rozstrzygnięcia sprawy - że odmowa przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia nastąpiła co najmniej przedwcześnie. Wskazane naruszenia prawa przez organy obu instancji powodują, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca powinny być wyeliminowane z obiegu prawnego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP. Jednocześnie organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po dokonaniu ustaleń dających podstawę do pełnej oceny możliwości skarżącej do jednoczesnego sprawowania należytej i efektywnej opieki nad niepełnosprawną matką oraz podjęcia aktywności zawodowej, uwzględnią przedstawioną ocenę prawną dotyczącą rozumienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzje obu organów orzekających zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2018 r. poz. 1800). Na wysokość zasądzonej od organu odwoławczego kwoty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] złotych.