Postanowienie NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1691/01
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2002-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Zawody prawnicze
Powołane przepisy: article: art. 55 ust. 3
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: 1. Zarówno przepisy art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych /Dz.U. nr 154 poz. 1013 ze zm./ nie zawierają zróżnicowania zasad przyznawania wynagrodzenia adwokatom i radcom prawnym w zależności od tego czy pełnomocnik przedstawił spis kosztów lub czy wynagrodzenie jest przyznawane według norm przepisanych.

Treść tego przepisu pozwala miarkować zasądzane koszty zastępstwa procesowego w każdej sytuacji z uwzględnieniem przesłanek wskazanych w tym przepisie.

2. Stawki minimalne, o których mowa w tym rozporządzeniu stanowią dolną granicę zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.

TEZY

1. Zarówno przepisy art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych /Dz.U. nr 154 poz. 1013 ze zm./ nie zawierają zróżnicowania zasad przyznawania wynagrodzenia adwokatom i radcom prawnym w zależności od tego czy pełnomocnik przedstawił spis kosztów lub czy wynagrodzenie jest przyznawane według norm przepisanych.

Treść tego przepisu pozwala miarkować zasądzane koszty zastępstwa procesowego w każdej sytuacji z uwzględnieniem przesłanek wskazanych w tym przepisie.

2. Stawki minimalne, o których mowa w tym rozporządzeniu stanowią dolną granicę zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Beaty i Daniela J., Renaty i Waldemara S. na decyzję Izby Skarbowej w R. z dnia 13 czerwca 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie skarbowej postanawia - postępowanie sądowe umorzyć; (...).


UZASADNIENIE

Aktem notarialnym sporządzonym w dniu 10 lipca 2000 r. w Kancelarii Notarialnej w K. Renata i Waldemar S. oraz Beata i Daniel J. nabyli po połowie w drodze umowy kupna-sprzedaży od Dariusza G. Syndyka Masy Upadłości Zakładów Przemysłu Lniarskiego "K." w K. w upadłości prawo wieczystego użytkowania działek o łącznej powierzchni 43,59 m2 położonych w K. oraz prawo własności znajdujących się na tych działkach budynków magazynowych za łączną kwotę 224.000 zł. Cenę gruntów określono na kwotę 27.924 zł zaś cenę budynków na kwotę 196.076 zł. Notariusz sporządzając akt notarialny pobrał opłatę skarbową od całej wartości będącej przedmiotem umowy kupna-sprzedaży w kwocie 11.200 zł.

W dniu 6 grudnia 2000 r. kupujący wystąpili do Urzędu Skarbowego w K. o zwrot nadpłaty w opłacie skarbowej w kwocie 9.803,80 zł pobranej od wartości nabytych budynków magazynowych.

Urząd Skarbowy w K. decyzją z dnia 23 lutego 2001 r. (...) na podstawie art. 207 par. 1, art. 72 par. 1 pkt 2, art. 73 par. 1, art. 79 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, art. 1 ust. 1, art. 3 ust 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ oraz par. 58 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./ odmówił stwierdzenia nadpłaty w opłacie skarbowej od umowy kupna-sprzedaży.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skoro sprzedaż towarów używanych - tutaj budynków w rozumieniu ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - jest zwolniona od podatku VAT na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy lecz czynność ta podlega opłacie skarbowej, ponieważ przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej nie stanowi podstawy do wyłączenia z obowiązku jej uiszczenia w odniesieniu do podatników zwolnionych od podatku VAT.

Po rozpoznaniu odwołania Izba Skarbowa w R. decyzją z dnia 13 czerwca 2001 r. (...) na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a", art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ par. 58 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./ utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Izba Skarbowa w R. podkreśliła, że przedmiotem sporu jest kwestia obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od umowy sprzedaży budynków jako towarów używanych. Sprzedaż budynków jako towarów używanych podlega ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, lecz na podstawie przepisów art. 7 ust. 1 pkt 5 tej ustawy jest zwolniona od podatku VAT. W związku z tym, umowa kupna-sprzedaży budynków i budowli nie jest objęta żadnym z wyłączeń od opłaty skarbowej przewidzianych w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej.

Ponieważ zwolnienie od podatku VAT nie wynika z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o VAT jak tego wymaga przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej lecz z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 5 wyłączenie od obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej nie ma zastosowania, w przedmiotowej sprawie - zdaniem Izby Skarbowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie decyzji powołując się na uchwałę NSA z dnia 27 listopada 2000 r.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła ojej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji.

W dniu 30 kwietnia 2002 r. Izba Skarbowa złożyła pismo z wnioskiem o umorzenie postępowania w sprawie, dołączając równocześnie decyzję własną z dnia 26 kwietnia 2002 r. (...) w której uchyliła własną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w K. i uwzględniła zadnie w całości stwierdzając nadpłatę w opłacie skarbowej w kwocie 9.803,80 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organ podatkowy, którego działanie lub bezczynność zaskarżono może uwzględnić skargę w całości do wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy - przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Jeżeli przesłanki z przepisu art. 38 ust. 2, a to: organ podatkowy uwzględni skargę w całości do wyznaczenia terminu rozprawy Sąd umarza postępowanie sądowe na podstawie przepisu art. 355 par. 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ i wydaje postanowienie /art. 53 ust. 3 cyt. ustawy/.

Pełnomocnik skarżących radca prawny Jerzy K. w dniu 30 kwietnia 2002 r., złożył do akt spis kosztów na kwotę 3.969,10 zł w tym koszty zastępstwa adwokackiego 3.660 zł.

Zgodnie z treścią przepisu art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ "Sąd może określić wysokość kosztów zastępstwa uczestnika postępowania reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego w zależności od charakteru sprawy i wkładu pełnomocnika w przyczynianie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia".

Sąd ma prawo oceniać każdą podstawę swojego rozstrzygnięcia, chyba że ustawa wyraźnie wyłącza jakiś jego element /np. art. 11 Kodeksu postępowania cywilnego/.

Wysokość wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego reguluje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych /Dz.U. nr 154 poz. 1013 ze zm./.

W glosie Andrzeja Zielińskiego do postanowienia Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 sierpnia 1995 r. wyrażono pogląd, że przy określaniu wysokości wynagrodzenia za czynności adwokackie należy rozróżnić dwie sytuacje, a mianowicie:

a/ kiedy pełnomocnik nie składając spisu kosztów wnosi o ich zasądzenie według norm przepisanych,

b/ kiedy pełnomocnik składa spis kosztów w trybie przewidzianym wart. 109 Kpc.

W pierwszym przypadku, Sąd bierze pod uwagę i ocenia zarówno charakter i stopień zawiłości sprawy jak i nakład pracy pełnomocnika.

Inaczej przedstawia się sprawa gdy adwokat lub radca prawny przedstawia spis kosztów zawierający m.in. wysokość ustalonego miedzy pełnomocnikiem a klientem wynagrodzenia adwokata.

Art. 353[1] Kc wprowadził zasadę swobody kształtowania treści umów, która znajduje oparcie w założeniach państwa demokratycznego i jedynym czynnikiem delimitującym umowy dotyczące zastępstwa procesowego jest wyłącznie wysokość maksymalnych stawek tego wynagrodzenia przewidziana w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 czerwca 1992 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości /Dz.U. nr 48 poz. 220/ - /według A. Zielińskiego/.

Zdaniem Sądu zarówno przepisy art. 55 ust. 3 ustawy o NSA jak i cyt. rozporządzenia nie zawierają zróżnicowania zasad przyznawania wynagrodzenia adwokatom i radcom prawnym w zależności od tego czy pełnomocnik przedstawił spis kosztów lub czy wynagrodzenie jest przyznawane według norm przepisanych.

Z literalnego brzmienia przepisów art. 55 ust. 3 ustawy o NSA nie wynika, że kontrola Sądu może dotyczyć wyłącznie sytuacji gdy adwokat lub radca prawny nie przedstawił spisu kosztów.

Przesłanki ustalania wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie umowy z klientem reguluje par. 4 ust. 1 rozporządzenia, który daje Sądowi ograniczoną kontrolę zasadności ustalonego umową honorarium w granicach do czterokrotnej stawki minimalnej /par. 3 ust. 1/ lub wyjątkowo sześciokrotnej /par. 3 ust. 2/.

Nie budzi wątpliwości fakt, że ustawodawca wyraził wolę ograniczenia wysokości honorarium niezależnie od treści umowy z klientem./ Stawki minimalne, o których mowa w cyt. rozporządzeniu stanowią dolną granicę zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, przepis art. 55 ust. 3 ustawy o NSA daje podstawę "miarkowania" kosztów zastępstwa adwokackiego, inna interpretacja czyniłaby go zbędnym.

Za takim rozumieniem art. 55 ust. 3 przemawia również uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów z dnia 22 kwietnia 2002 r. FPS 15/01 "Zdaniem składu 7 Sędziów zasada miarkowania wynikająca z art. 55 ust. 3 ustawy o NSA nie odnosi się do doradców podatkowych, ponieważ regulacja zawarta w tym przepisie ma charakter zamknięty i odnosi się tylko do dwóch kategorii pełnomocników -do adwokatów i radców prawnych". Natomiast art. 55 ust. 4 ustawy o NSA, który został dodany przez art. 70 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych /Dz.U. nr 49 poz. 509/ stanowi, że art. 55 ust. 3 ustawy o NSA stosuje się odpowiednio do rzeczników patentowych.

Czytając glosę do wyroku NSA z dnia 14 marca 2001 r. I SA 439/00 - OSP 2002 z. 6 poz. 76 "art. 59 ustawy o NSA stanowi, że w sprawach nie unormowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio określone przepisy Kpa, a w pozostałym zakresie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oznacza to, że nawet przy częściowym uregulowaniu instytucji prawnej w art. 55 ust. 3 ustawy o NSA możliwe jest uzupełnienie tej regulacji o art. 102 Kpc przez art. 59 ustawy o NSA tym samym znajdujemy uzasadnienie do stwierdzenia, że treść przepisu art. 55 ust. 3 ustawy o NSA pozwala miarkować zasądzane koszty zastępstwa procesowego w każdej sytuacji z uwzględnieniem przesłanek z cyt. przepisu.

W przedmiotowej sprawie minimalna stawka zastępstwa procesowego wynosi 1.000 zł. Uwzględniając charakter sprawy oraz wkład pełnomocnika w przyczynianie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia Sąd zasądził od Izby Skarbowej zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2.000 zł jako odpowiadające przesłankom z art. 55 ust. 3 cyt. ustawy.