Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 541/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 190, art.149 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 10,13,16
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do rozpatrzenia wniosku skarżącej K. K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na rzecz skarżącej K. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. K. złożyła skargę na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie nieudostępnienia w terminie informacji publicznych w postaci kopii treści wszystkich umów zawartych przez Sąd Najwyższy w miesiącu styczniu 2016 roku.

K. K. w dniu [...] kwietnia 2016 r., w formie elektronicznej, skierowała do Sądu Najwyższego wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie kopii treści wszystkich umów zawartych przez Sąd Najwyższy w miesiącu styczniu 2016 r. Wnioskodawczyni wniosła o "zasłonienie danych prywatnych, tj. adres zamieszkania, numer PESEL, kontrahentów, ale zachowanie np. imion i nazwisk wykonawców, nazw przedsiębiorstw".

Działający z upoważnienia Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Dyrektor Biura Studia i Analiz Sądu Najwyższego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. (sprostowanym następnie pismem z dnia [...] maja 2016 r.) poinformował, że umowy prawa cywilnego lub umowy o prawa pracy, których stroną jest Skarb Państwa - Sąd Najwyższy/Pierwszy Prezes SN - w wypadku umów prawa pracy - Sąd Najwyższy jako pracodawca:

1) nie świadczą o działalności Sądu Najwyższego/Pierwszego Prezesa SN w znaczeniu, w którym o takiej działalności jest mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

2) nie są dokumentami, o których mowa w art. 61 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

3) nie świadczą o sprawach publicznych w znaczeniu, w którym o takich sprawach jest mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej,

4) nie są również dokumentami, o których mowa w art. 6 ust. 2 powołanej powyżej ustawy.

Dalej wyjaśniono, że od reguły niestosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej do umów prawa pracy oraz umów prawa cywilnego istnieją pewne wyjątki. Dotyczą one, między innymi, umów zawieranych z zastosowaniem przepisów o zamówieniach publicznych, jednakże poinformowano, że w styczniu 2016 r. Sąd Najwyższy nie zawierał umów z zastosowaniem unormowań o zamówieniach publicznych. Natomiast umowy zawierane przez Skarb Państwa - Sąd Najwyższy/Pierwszego Prezesa SN poza trybem zamówień publicznych mogą być ewentualnie udostępniane osobom trzecim wyłącznie na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.), czyli po przedstawieniu Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego odpowiedniego wniosku, dopuszczonego treścią art. 73 i n. ustawy o rachunkowości. Wystąpienie z [...] kwietnia 2016 r. takich wymagań nie spełnia. Wskazano również, że nie ulega wątpliwości, że treść umów objęta jest tajemnicą pracowniczą w rozumieniu art. 100 § 2 pkt 4) i 5) Kodeksu pracy. Oznacza to, że przy braku wyraźnego nakazu ze strony ustawy lub sądu ewentualne udostępnienie umowy osobie trzeciej wymaga wyraźnej zgody Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.

K. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r., domagając się zobowiązania Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2016 r., stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i wymierzenia grzywny oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podała, że do dnia jej wniesienia nie został należycie wykonany jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Organ co prawda podjął działania, ale udzielona odpowiedź jest niepełna, a tym samym nie wyczerpuje prawnych obowiązków organu. Ponadto jest sprzeczna z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 797/15, co uzasadnia stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej:

1) odrzucenie ze względu na brak drogi postępowania sądowoadministracyjnego dla oceny sposobu odniesienia się do wniosku podlegającego ewentualnemu rozpoznaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości,

2) w przypadku przyjęcia skargi do merytorycznego rozpoznania o jej oddalenie w całości jako nieuzasadnionej.

Ponadto, pełnomocnik Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma Dyrektora Biura Studiów i Analiz SN z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], o uwzględnienie z urzędu wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 797/15 oraz o przyjęcie zapewnienia, że treść umowy pomiędzy Sądem Najwyższym a Kancelarią [...] M. C. była znana we wrześniu 2015 r. K. B., z którym skarżąca pozostaje w specyficznych relacjach.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] maja 2016 r., które było reakcją na doręczoną jej odpowiedź na skargę, podała, że w jej ocenie zawarte w niej wyjaśnienia na gruncie stanu faktycznego oraz oceniane zgodnie z zasadami doświadczenia budzą uzasadnione wątpliwości. Wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym celem zapewnienia sprawności postępowania, ponieważ w sprawie nie występuje konieczność przeprowadzania na rozprawie dowodów uzupełniających z dokumentów, ani nie występują inne powody przemawiające za rozpoznaniem sprawy na rozprawie. Ponadto skarżąca podała, że ujawnienie umów, które zawiera Sąd Najwyższy – wobec stwierdzonych nieprawidłowości – było przedmiotem licznych publikacji prasowych, co świadczy o szczególnym zainteresowaniu wydatkami tego organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt: II SAB/Wa 282/16 dopuścił Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Uczestnik postępowania przychylił się do stanowiska prezentowanego przez skarżącą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytaczając przepisy dotyczące rozpoznania skarg na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej uznał wniesioną skargę za dopuszczalną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 282/16 oddalił skargę K. K. na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Oceniając jej zasadność Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w świetle uregulowań ustawy o dostępie do informacji publicznej kwestią sporną w sprawie pozostawało, czy podmiot ustawowo zobowiązany do udzielenia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu prawidłowo zareagował na złożony wniosek. W tym kontekście Sąd uznał, że prawo, którego realizacji domaga się skarżąca musi zostać we wniosku skonkretyzowane. Nie można bowiem uznać, że prawidłowy jest wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jeżeli wnioskodawca nie wskazuje konkretnie określonej informacji, lecz czyni to bardzo ogólnie, a w ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Organ rozpatrując wniosek skarżącej z dnia [...][...] kwietnia 2016 r. w zasadzie sam ocenił, jakich kopii treści umów domaga się udostępnienia skarżąca i w tym zakresie udzielił skarżącej odpowiedzi. W ocenie Sądu takie procedowanie organu było nieprawidłowe, gdyż aby zastosować przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej niezbędnym elementem jest jednoznaczne określenie przez wnioskodawcę udostępnienia jakiej informacji publicznej domaga się. W ocenie Sądu chociaż działanie to było nieprawidłowe, to nie można przypisać organowi bezczynności. Dodatkowo Sąd uznał, że nieprecyzyjne zakreślenie żądania nie może zostać zakwalifikowane jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiedli: Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 23 grudnia 2016 r. oraz uczestnik postępowania Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] pismem z dnia 16 grudnia 2016 r.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i odrzucenie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, zarzucił nieważność z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w konsekwencji naruszenia przepisów postępowania, tj.:

1) art. 49 § 1 p.p.s.a. (odczytywanego w powiązaniu z art. 46 § 1, art. 57 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 3 tej ustawy) w wyniku braku zastosowania pierwszego z tych przepisów w stopniu rzutującym na wynik sprawy w związku z zaniechaniem wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniesionej przez nią skargi na bezczynność, a także usunięcia jej niejasności przejawiających się w: a) braku oznaczenia bezczynności organu, którą Skarżąca czyni przedmiotem swej skargi; b) braku oznaczenia przedmiotu sprawy, to jest określenia kwestii, których rozpoznania przez WSA w Warszawie skarżąca oczekuje od tego Sądu; c) braku określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego, w domyśle prawa lub interesu prawnego konkretnego skarżącego, które on sam wiąże z brakiem "należytego wykonania" jej wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r., d) braku oznaczenia miejsca zamieszkania skarżącej lub złożenia przez nią zapewnienia, że takowego miejsca nie posiada i dlatego wskazuje adres innego miejsca jako właściwy dla doręczeń pism kierowanych do niej w tej sprawie;

2) art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. lub (i) art. 21 u.d.i.p. w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a, a także art. 141 § 4 p.p.s.a., w wyniku dokonania wadliwej wykładni i wadliwego zastosowania tych przepisów, a także art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w wyniku braku zastosowania tego przepisu, w obu wypadkach w stopniu rzutującym na wynik sprawy, w wyniku braku wstępnego lub rozstrzygającego wyjaśnienia, czy, przy braku przepisu szczególnego wskazującego na właściwość sądów administracyjnych, umowy - jako takie, w całości - zawierane przez podmiot wskazany w art. 4 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p. "same w sobie" świadczą o działalności Sądu Najwyższego w znaczeniu, o którym mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a zarazem stanowią informacje o sprawach publicznych w znaczeniu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., (w sytuacji, gdy w styczniu 2016 r. Sąd Najwyższy nie zawierał umów z zastosowaniem prawa zamówień publicznych) z konsekwencją prowadzącą do naruszenia art. 45 ust. 1 oraz art. 177 i art. 183 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z których - z mocy art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy zasadniczej - wynika wprost, (między innymi), że: a) istnieje domniemanie właściwości sądów powszechnych we wszelkich sprawach, w których obywatele poszukują ochrony sądowej; b) sądy administracyjne, w relacjach z innymi sądami, są sądami szczególnymi, przy czym ich właściwość wynika z unormowań zawartych w ustawach o charakterze szczególnym w stosunku do reguły określonej w art. 177 Konstytucji RP, a w konsekwencji - ze swej natury - wymagają one wykładni ścisłej; c) prawo do sądu to prawo nie tylko dla "powoda", ale i dla "pozwanego", którzy mogą oczekiwać, by sprawa ich dotycząca została rozpoznana przez sąd właściwy ze względu na charakter sprawy, a także unormowania proceduralne, które regulują funkcjonowanie danego sądu; d) podmiot występujący z określonym żądaniem do sądu nie dysponuje prawem wyboru drogi sądowej jako drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub sądami administracyjnymi, ani przed innymi sądami, a także wobec przejścia do przysłowiowego porządku nad faktem, że ewentualne prawomocne odrzucenie skargi K. K. na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zakresie, w którym, być może, obejmowała ona zarzut braku udostępnienia umów zawartych przez Sąd Najwyższy w styczniu 2016 poza trybem zamówień publicznych - z mocy art. 1991 k.p.c. - przesądzałoby o jej prawie do poszukiwania ochrony sądowej w podnoszonych przez nią kwestiach na drodze postępowania przed sądem powszechnym, w danym wypadku właściwym dla siedziby Sądu Najwyższego - Pierwszego Prezesa SN;

3) art. 160 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w wyniku zaniechania zastosowania tych przepisów w stopniu rzutującym na wynik sprawy w następstwie braku odniesienia się przez wydanie stosownego postanowienia do wniosku odpowiedzi na skargę o odrzucenie danej skargi ze względu na brak drogi postępowania sądowoadministracyjnego, a także wobec braku wyjaśnienia, dlaczego (ze względu na jakie unormowania prawne) WSA w Warszawie uznał siebie za uprawniony do merytorycznego rozpoznania danej skargi;

4) art. 3 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w wyniku wadliwego zastosowania tych przepisów w stopniu rzutującym na wynik sprawy w następstwie:

a) poczynienia wzajemnie wykluczających się ustaleń i ocen, a mianowicie, że:

- skarga dotyczy dostępu do informacji publicznej;

- "aby zastosować przepisy u.d.i.p. niezbędnym elementem jest jednoznaczne określenie przez wnioskodawcę udostępnienia jakiej informacji publicznej domaga się";

- "Skarżąca we wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie sprecyzowała swojego żądania";

- "zadaniem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej jest przesądzenie czy żądana informacja jest informacją publiczną. Jednakże aby można było osiągnąć ten cel, to z wniosku o udostępnienie informacji musi jasno wynikać zakres żądania wnioskodawcy, (a jednocześnie zaniechania ustalenia, dostępu do jakich informacji publicznych żądała skarżąca w swym wniosku z [...] kwietnia 2016 r. - uwaga autora skargi kasacyjnej) Nieprecyzyjne zakreślenie żądania nie może zostać zakwalifikowane jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej";

- Sąd Najwyższy-Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego nie mógł udzielić merytorycznej odpowiedzi na wniosek K. K. z [...] kwietnia 2016 r. w ramach unormowań o dostępie do informacji publicznej bez uprzedniego wyjaśnienia, jakich informacji publicznych zainteresowana poszukiwała, a zarazem wobec - w istocie - braku wyjaśnienia przez WSA w Warszawie, czy takich (tu: bliżej nieokreślonych) informacji publicznych wniosek skarżącej z [...] kwietnia 2016 r. dotyczył lub mógł dotyczyć;

b) braku - w istocie - przesądzenia, czy wniosek K. K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. dotyczył dostępu do informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. lub informacji innego rodzaju traktowanej, z mocy unormowań szczególnych, na równi z informacją publiczną, a - w konsekwencji - także wobec braku wyjaśnienia, czy w tej sprawie można mówić o bezczynności organu w znaczeniu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz w art. 149 § 1 p.p.s.a. lub w art. 21 u.d.i.p., w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono w pierwszej kolejności, że Sąd I instancji nie odniósł się w formie odrębnego postanowienia do wniosku o odrzucenie skargi. Nadto podniesiono, że skarżąca w swojej skardze nie twierdziła, w szczególności, by otrzymana odpowiedź organu ze względu na swoją treść, formę, sposób lub termin jej przedstawienia, stanowiła naruszenie obowiązującego prawa. W skardze zarzuciła jedynie ogólnie, że do dnia jej wniesienia nie doszło do "należytego wykonania" przedmiotowego wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. Jedyny zarzut skargi, czyli o braku "należytego wykonania" określonego wniosku nie odpowiadał bowiem głównemu żądaniu skargi, czyli o zobowiązanie przez Sąd organu do dokonania czynności określonej we wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. Jedyny zarzut i główne żądanie skargi nie były ze sobą spójne. W tym stanie rzeczy zaistniała wątpliwość, czy przepisy regulujące właściwość sądów administracyjnych stwarzają im możliwość rozpoznawania skarg z zarzutem takim, jak przedstawiony w przedmiotowej skardze oraz, czy i ewentualnie jak sądy administracyjne mogą lub powinny odnosić się do zarzutu, który nie wydaje się podlegać ich rozpoznaniu.

W ocenie skarżącego kasacyjnie skarga wniesiona przez K. K. odznaczała się również innymi brakami oraz "niejasnościami", ponieważ nie zawierała jakichkolwiek wyjaśnień, co do oznaczenia bezczynności organu, czyli połączonego ze wskazaniem na takie działanie organu, które powinno było, zdaniem skarżącej, do dnia wystąpienia ze skargą nastąpić, jak również, co do oznaczenia przedmiotu sprawy, to jest co do określenia kwestii, których rozpoznania przez WSA w Warszawie skarżąca oczekuje od tego Sądu, co do określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego, co do miejsca zamieszkania skarżącej lub zapewnienia, że takiego miejsca nie posiada, które to zapewnienie - jedynie - może usprawiedliwiać ograniczenie się do podania adresu innego miejsca jako właściwego dla doręczeń. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji zobowiązany był wezwać skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi, a także do poprawienia skargi (usunięcia zawartych w niej niejasności) pod rygorem pozostawienia jej bez rozpoznania. Zaniechanie to sprawiło, że Sąd I instancji przystąpił do wyrokowania, nie wiedząc w istocie, jakiego rodzaju bezczynności (z tych, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) dotyczy sprawa, w konsekwencji Sąd I instancji nie był także władny ocenić, czy jest sądem rzeczowo właściwym dla rozpoznania skargi.

W dalszej części skargi kasacyjnej podkreślono, że ani na etapie poprzedzającym wyrokowanie, ani w ramach uzasadnienia kwestionowanego wyroku Sąd I instancji nie odniósł się do wniosku głównego odpowiedzi na skargę - o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ze względu na brak drogi postępowania sądowoadministracyjnego dla jej rozpoznania. W uzasadnieniu skarżonego wyroku nie znalazło się także wyjaśnienie, dlaczego Sąd uznał się za właściwy do merytorycznego rozpoznania danej skargi. Co więcej Sąd I instancji stwierdza wprost, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego nie mógł udzielić merytorycznej odpowiedzi na wniosek K. K. z [...] kwietnia 2016 r. w ramach unormowań o dostępie do informacji publicznej, nie ustalając uprzednio, dostępem do jakich informacji publicznych jest ona w istocie zainteresowana.

Ponieważ Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego uznaje się za właściwy do rozpoznania skargi, podczas gdy w odpowiedzi na skargę został sformułowany i obszernie uzasadniony wniosek o jej odrzucenie ze względu na brak drogi postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący kasacyjnie podtrzymał ten zarzut wiążąc go obecnie z zarzutem nieważności postępowania.

W podsumowaniu autor skargi kasacyjnej stwierdził, że zachodzi wątpliwość, czy rzeczywiście sądy administracyjne są upoważnione do merytorycznego rozpoznawania skarg na faktyczną lub rzekomą bezczynność podmiotów wymienionych w art. 4 ust 1 lub ust. 2 u.d.i.p. w zakresie udostępniania umów, do których nie ma zastosowania art. 139 ust. 3 u.p.z.p. a - w konsekwencji - i art. 21 u.d.i.p. Sygnalizowane powyżej pytanie może zasługiwać na przedstawienie do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a.

Końcowo w skardze kasacyjnej zaznaczono, że przed Sądem I instancji zawisło wiele spraw, w których przedmiotem skarg na bezczynność jest kwestia odniesienia się przez Sąd Najwyższy do wniosków o udostępnienie umów zawartych w kolejnych miesiącach 2016 r., w których to wnioskodawcy pozostają w istocie anonimowi, podając w każdym wypadku aktualny adres K. B., co nie jest w ocenie skarżącego kasacyjnie bez znaczenia.

Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o rozpatrzenie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie przez Sąd, że podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zobowiązanie podmiotu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji poprzez udostępnienie żądanej przez K. K. informacji, zasądzenie na rzecz K. K. zwrotu kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzuciło:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.art. 61 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niewłaściwą wykładnię prowadzącą do przyjęcia, iż treść wniosku złożonego w niniejszej sprawie nie stanowi poprawnie sformułowanego wniosku o udostępnienie informacji publicznej;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie błędnego założenia, iż wniosek w niniejszej sprawie nie powinien zostać uznany przez organ za sformułowany w poprawny sposób wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co doprowadziło do oddalenia skargi w całości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie ulega wątpliwości, iż wniosek złożony w niniejszej sprawie oznaczony został jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej, nie sposób zatem przyjąć, iż w sprawie nie mamy do czynienia z żądaniem złożonym w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wnioskodawca swoim żądaniem objął treść wszystkich umów zawartych przez Sąd Najwyższy w miesiącu styczniu 2016 r. Nieuzasadnionym jest zatem twierdzenie Sądu I instancji, zgodnie z którym organ rozpoznający wniosek musiał sam ocenić czego w istocie ten wniosek dotyczył. Co więcej, na brak zrozumienia wniosku nie powołał się sam Pierwszy Prezes SN.

Jednocześnie podkreślono, że w analogicznych postępowaniach toczących się przed WSA w Warszawie składy orzekające rozpoznawały bezczynność Pierwszego Prezesa SN, nie podnosząc przy tym zastrzeżeń, co do precyzyjności wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazano, że badając skargę na bezczynność Pierwszego Prezesa SN WSA w Warszawie powinien zbadać spełnienie przesłanki podmiotowej oraz przedmiotowej ustawy o dostępie do informacji publicznej, a następnie przejść do oceny istnienia bezczynności organu. W niniejszym postępowaniu Sąd nie odniósł się natomiast do charakteru złożonego wniosku, uznając, iż organ w ogóle nie powinien odpowiadać na wniosek niedoprecyzowany, który w istocie nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a w rezultacie, nieprawidłowa wykładnia przepisów ustawy doprowadziła Sąd do oddalenia skargi w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2019r. sygn. akt I OSK 468/17 w punkcie pierwszym uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W punkcie drugim oddalił skargę kasacyjną Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście powyższych ogólnych uwag, co do zasady, wniosek o udostępnienie informacji o umowach zawartych przez Sąd Najwyższy w miesiącu styczniu 2016 r. (przez przesłanie kopii ich treści) dotyczył informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W istocie bowiem wnioskodawczyni domagała się informacji dotyczącej sposobu funkcjonowania podmiotu władzy publicznej, w tym przypadku władzy sądowniczej, której podmiotem jest niewątpliwie Sąd Najwyższy w zakresie wykonywania zadań publicznych.

Dodatkowo – w odniesieniu do argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej złożonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego – należy stwierdzić, że do udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem K. K. nie znajdują zastosowania przepisy innych ustaw niż u.d.i.p. określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a zwłaszcza ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 395 ze zm.). Jak wynika z art. 1 ustawy o rachunkowości, ustawa ta określa zasady rachunkowości, tryb badania sprawozdań finansowych przez biegłych rewidentów oraz zasady wykonywania działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Z art. 10 ust. 1 ustawy wynika, że jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą w języku polskim przyjęte przez nią zasady (politykę) rachunkowości. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy, "dokumentację, o której mowa w art. 10 ust. 1, księgi rachunkowe, dowody księgowe, dokumenty inwentaryzacyjne i sprawozdania finansowe, zwane dalej także "zbiorami", należy przechowywać w należyty sposób i chronić przed niedozwolonymi zmianami, nieupoważnionym rozpowszechnianiem, uszkodzeniem lub zniszczeniem. Z kolei według art. 75 ustawy "udostępnienie osobie trzeciej zbiorów lub ich części: 1) do wglądu na terenie jednostki - wymaga zgody kierownika jednostki lub osoby przez niego upoważnionej, 2) poza siedzibą zarządu (oddziału) jednostki - wymaga pisemnej zgody kierownika jednostki oraz pozostawienia w jednostce potwierdzonego spisu przejętych dokumentów - chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej". Wskazane wyżej regulacje zmierzają do ochrony dokumentacji rachunkowości i reglamentują zasady "technicznego" wglądu do tej dokumentacji (nie wykluczając takiego wglądu), nie zawierają natomiast żadnych ograniczeń w dostępie do informacji publicznej. Z przepisów tych wynika, że pojęcie "zbiorów", o jakich mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości dotyczy egzemplarzy dokumentów rachunkowości jako nośników pewnych informacji, a nie samych informacji rozumianych jako zbiór danych zawartych w tych dokumentach (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r., I OSK 2075/13). Tymczasem wniosek K. K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie dotyczył wglądu do dokumentacji rachunkowości Sądu Najwyższego, lecz informacji o umowach zawartych przez Sąd Najwyższy w miesiącu styczniu 2016 r. Nie ma podstaw do twierdzenia, że tak określona informacja publiczna podlegała udostępnieniu w trybie wglądu do dokumentacji rachunkowości Sądu Najwyższego, a także na innych zasadach niż wynikające z u.d.i.p. Wniosek ten nie dotyczył udostępnienia do wglądu wnioskodawcy "zbiorów", o jakich mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Zasady wglądu do dokumentacji rachunkowości nie miały zastosowania w sprawie z wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r., a zatem zasadnie nie był w sprawie w tym kontekście stosowany art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

Skoro żądana informacja ma charakter informacji publicznej i do udostępnienia tej informacji ma zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, to tym bardziej – poza wyżej wskazanymi powodami - zastosowanie miał również art. 21 tej ustawy, zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wyżej sygnalizowano, do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej należy niewątpliwie zaliczyć również skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy trafne było stosowanie przepisów art. 1 oraz art. art. 3 § 2 pkt 1-4a i pkt 8 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne), a sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg m.in. na bezczynność organów administracji publicznej polegającą na niewydaniu decyzji, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, opinii zabezpieczających i odmów wydania opinii zabezpieczających. Do tak określonych spraw sądowoadministracyjnych należy też rozpatrywana przez Sąd I instancji sprawa ze skargi K. K.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skoro we wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. K. K. domagała się udostępnienia informacji publicznej oraz zarzucała bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w rozpatrzeniu we właściwym trybie wniosku dotyczącego informacji publicznej, do której dodatkowo nie znajduje zastosowania art. 1 ust. 2 u.d.i.p., to Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego powinien dokonać kwalifikacji wnioskowanej informacji (z uwzględnieniem m.in. konieczności oceny czy wnioskowana informacja ma charakter informacji prostej czy przetworzonej), w zależności od tej kwalifikacji zastosować właściwy tryb procedowania przewidziany w stosunku do odpowiedniego rodzaju informacji publicznej, a następnie bądź udostępnić taką informację w formie czynności materialno-technicznej, bądź wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia (w całości lub części w zależności od oceny wystąpienia lub niewystąpienia przesłanek wskazanych zwłaszcza w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), podlegającą stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontroli sądów administracyjnych.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że właściwość sądu administracyjnego do rozstrzygania spraw takich jak przedmiotowa i sprawowania w tym zakresie wymiaru sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP), stosownie do treści art. 184 Konstytucji wynika z ustawy, przez co gwarantowane jest konstytucyjne prawo do sądu w tego rodzaju sprawach (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W konsekwencji, Sąd I instancji był właściwy do rozpoznania skargi K. K. w niniejszej sprawie, zatem brak było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 21 u.d.i.p. ze względu na niewłaściwość sądu administracyjnego. Podkreślić należy, że przepis art. 3 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach, nie wyłącza w niniejszej sprawie właściwości sądów administracyjnych, lecz łącznie z art. 21 u.d.i.p. potwierdza kompetencje sądów administracyjnych w tym zakresie. Nie mógł być zatem uwzględniony zarzut nieważności postępowania z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., tj. zarzut niedopuszczalności drogi sądowej. W sprawie nie występują również inne, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji był zobowiązany do wzięcia pod uwagę rozważań poczynionych w uzasadnieniu do wyroku NSA i oceny, czy organ prawidłowo zareagował na wniosek z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o udostępnienie informacji o umowach zawartych przez Sąd Najwyższy w miesiącu styczniu 2016 r. (przez przesłanie kopii ich treści) dotyczył informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W istocie bowiem wnioskodawczyni domagała się informacji dotyczącej sposobu funkcjonowania podmiotu władzy publicznej, w tym przypadku władzy sądowniczej, której podmiotem jest niewątpliwie Sąd Najwyższy w zakresie wykonywania zadań publicznych.

Nie powielając rozważań poczynionych przez NSA i przytoczonych fragmentarycznie w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia należy wskazać, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2016r. stanowił wniosek o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001r. o odstępie do informacji publicznej. Organ natomiast do dnia wydania wyroku w przedmiotowej sprawie ww. wniosku nie rozpoznał w sposób prawidłowy.

Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ – będąc w posiadaniu żądanej informacji – nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że organ nie rozpoznał wniosku w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

W opisanej sytuacji konieczne stało się zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienia informacji publicznej. Organ będzie zobowiązany do przeanalizowania uzasadnienia wyroku NSA i wykonania jego wytycznych poprzez ustalenie charakteru żądanych informacji (czy jest to informacja prosta czy złożona w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej) oraz niezwłocznego rozpoznania merytorycznego wniosku.

Stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przedstawione okoliczności faktyczne i przepisy prawne uzasadniały zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie była rażąca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. W takim przypadku bezczynność organu musi być pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. W ocenie Sądu, sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem organ udzielił odpowiedzi na wniosek, pozostając w błędnym przekonaniu, co do zastosowania w sprawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na złożoność problemu wskazują przy tym wyroki WSA w Warszawie oraz NSA, wydane w przedmiotowej sprawie. Działanie takie nie świadczy zatem o złej woli organu, ani nie przesądza o lekceważącym traktowaniu wnioskodawczyni i ciążących na organie obowiązkach.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, a w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. - jak w pkt 2 sentencji wyroku. Natomiast w punkcie 3 sentencji wyroku w pozostałym zakresie skargę oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.