Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3689/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1100
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 61 ust. 2, art. 65 ust. 2 i 3
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...] Minister Rodziny i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2021 r., znak: [...], orzekającą o odmowie przyznania T. K. (dalej: "Skarżący") prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W uzasadnieniu decyzji organ nadmienił, iż dnia [...] czerwca 2020 r. Skarżący zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy w K. (dalej: "PUP"). W dniu [...] lipca 2020 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (dalej: "WUP") wpłynął, przekazany przez PUP, wniosek Skarżącego o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Do ww. wniosku Skarżący dołączył oświadczenie, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, dotyczące swojej sytuacji życiowej podczas pobytu za granicą oraz dokumenty od zagranicznego pracodawcy w celu uzyskania urzędowego potwierdzenia okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnionych przez Pana na terytorium Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Wielkiej Brytanii). W związku z faktem, że załączona do wniosku dokumentacja nie zawierała dokumentu urzędowego potwierdzającego okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnione przez Skarżącego w Wielkiej Brytanii, WUP zwrócił się [...] lipca 2020 r., [...] listopada 2020 r. i ponownie [...] marca 2021 r., do właściwej brytyjskiej instytucji z prośbą o wydanie odpowiedniego dokumentu urzędowego na rzecz Skarżącego. Dnia [...] kwietnia 2021 r. do WUP wpłynął dokument urzędowy SED U017, potwierdzający okres zatrudnienia Skarżącego, będący okresem ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii od [...] marca 2008 r. do [...] stycznia 2020 r. i od [...] stycznia 2020 r. do [...] kwietnia 2020 r.

Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Marszałek Województwa [...] wydał [...] maja 2021 r. decyzję o odmowie przyznania Skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że nie spełnił on ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski, a także nie może zostać uznany za osobę, która podczas pracy za granicą miała miejsce zwykłego zamieszkania w Polsce.

Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącego wniósł w przewidzianym terminie odwołanie, w którego treści odwołał się do "Umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE, która gwarantuje, że obywatele UE, którzy mieli wcześniejsze okresy zatrudnienia w Wielkiej Brytanii i odwrotnie, będą mogli ubiegać się o świadczenia (...)". Ponadto, pełnomocnik Skarżącego powołał się na przepisy rozporządzeń 883/2004 i 987/2009, wskazując, że zgodnie z tymi przepisami "należało (go) uznać za osobę powracającą" bowiem "pomimo wykonywania pracy za granicą, miejscem zamieszkania – czyli centrum interesów życiowych, wciąż pozostawała Polska". Pełnomocnik Skarżącego poinformował, że "w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają, na podstawie wspólnego porozumienia, ośrodek interesów życiowych zainteresowanego (...)".

Zdaniem organu wydając decyzję w przedmiotowej sprawie, Marszałek Województwa [...] działał w oparciu o przepisy przywołanych powyżej rozporządzeń 883/2004 i 987/2009 oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W treści odwołania pełnomocnik Skarżącego wskazał, że zgodnie z "Umową o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE, która gwarantuje, że obywatele UE, którzy mieli wcześniejsze okresy zatrudnienia w Wielkiej Brytanii i odwrotnie, będą mogli ubiegać się o świadczenia (...)". Mianowicie, w myśl art. 31 w związku z art. 32 ust. 1 lit. a Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, przepisy rozporządzeń 883/2004 i 987/2009 w zakresie sumowania okresów ubezpieczenia, mają zastosowanie w relacjach z Wielką Brytanią dla osób, które pracowały w Wielkiej Brytanii przed końcem 2020 r. Organ podkreślił, że w tym przypadku, w przedmiotowej sprawie w istocie miały zastosowanie przepisy ww. rozporządzeń.

Organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich UE. W myśl art. 61 ust. 2 ww. rozporządzenia, uwzględnienie okresów ubezpieczenia spełnionych za granicą może nastąpić wyłącznie pod warunkiem spełnienia przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym ubiega się on o zasiłek. Organ podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie Skarżący ubiegał się o prawo do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało jednak, że ostatni okres ubezpieczenia Skarżący spełnił na terytorium Wielkiej Brytanii. W związku z powyższym, zgodnie z art. 61 ust. 2 rozporządzenia 883/2004, okres ten nie mógł być co do zasady uwzględniony przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski.

Organ zaznaczył, iż wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004, który stanowi, że bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim niż państwo wykonywania pracy i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony. Ponadto wskazał, że aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony (na podstawie art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004), musi on nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, ale także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 1 lit. j rozporządzenia 883/2004 "miejsce zamieszkania" definiuje się jako "miejsce, w którym osoba zwykle przebywa".

Organ podniósł, iż w treści odwołania pełnomocnik Skarżącego wskazał, że "w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają, na podstawie wspólnego porozumienia, ośrodek interesów życiowych zainteresowanego (...)".

Odnosząc się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ nadmienił, że zgodnie ze złożonym przez Skarżącego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczeniem przed wyjazdem za granicę Skarżący mieszkał w Polsce "od 1965 do 2008", a zatem długo i ciągle. Okoliczności te mogłyby oznaczać, że Skarżący nie miał w Wielkiej Brytanii zwykłego miejsca zamieszkania. Jednakże treść ww. oświadczenia wskazuje, że w Wielkiej Brytanii Skarżący przebywał przez dwanaście lat, a zatem długo. Ponadto oświadczył, że był zatrudniony w Wielkiej Brytanii na podstawie jednej umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony i trwającej dwanaście lat, co bezsprzecznie wskazuje, że praca ta miała charakter stały.

Ponadto w ww. oświadczeniu Skarżący zaznaczył, że w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą, co oznacza, że nie miał on w Polsce miejsca zamieszkania do celów podatkowych (rezydencji podatkowej). W odniesieniu do sytuacji mieszkaniowej w Wielkiej Brytanii wpisał, że mieszkał w tym państwie pod stałym adresem w wynajmowanym mieszkaniu. Odnośnie do swojej sytuacji mieszkaniowej w Polsce, wpisał: "mieszkanie komunalne". Organ wyjaśnił Skarżącemu, że prawo do zajmowania lokalu komunalnego posiadają osoby, które zawarły umowę najmu z właścicielem takiego mieszkania, tj. z gminą. Ponadto zaznaczył, że prawo do najmu ww. lokalu można utracić m.in. wówczas, gdy najemca nie przebywa w lokalu przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Oznacza to, że nie przebywając w przedmiotowym lokalu co najmniej przez rok, Skarżący powinien ten fakt zgłosić gminie. Biorąc powyższe informacje pod uwagę, Minister Rodziny i Polityki Społecznej uznał, że zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce Skarżący nie posiadał własnego mieszkania, natomiast w obu państwach był najemcą. Z uwagi na fakt, że to w Wielkiej Brytanii faktycznie Skarżący przebywał przez dwanaście lat, należy uznać, że jego sytuacja mieszkaniowa podczas pobytu za granicą była bardziej stabilna w Wielkiej Brytanii. Wszystkie wymienione w powyższym akapicie okoliczności wskazują, że miejscem zwykłego zamieszkania Skarżącego podczas pracy za granica była Wielka Brytania.

Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy nie zawierał informacji o prowadzeniu przez Skarżącego działalności o charakterze niezarobkowym ani w Wielkiej Brytanii, ani w Polsce. Ponadto w treści oświadczenia Skarżący wskazał, że jest kawalerem i nie wymienił żadnych członków najbliższej rodziny mieszkających w Polsce, z którymi prowadziłby wspólne gospodarstwo domowe. Biorąc powyższe pod uwagę, Minister Rodziny i Polityki Społecznej uznał, że Skarżący prowadził samodzielne gospodarstwo domowe w Wielkiej Brytanii. Okoliczności te nie wskazywały na zamieszkiwanie Skarżącego w żadnym z ww. państw.

W ww. oświadczeniu Skarżący poinformował, że w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii przyjeżdżał do Polski, lecz "nie pamięta" jak często w roku i na jak długo. W treści odwołania pełnomocnik Skarżącego wskazał, że "w okresie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii przyjeżdżał on do Polski, do swojego mieszkania, kilkadziesiąt razy na wszystkie urlopy i święta". W celu dokonania prawidłowej oceny kryterium ciągłości pobytu za granicą, należałoby przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające i wezwać Skarżącego do przedłożenia dokumentów i dowodów świadczących o częstych przyjazdach oraz do określenia dokładnej liczby tych przyjazdów w roku oraz ich długości. Organ uznał jednak, że nawet dogłębne zbadanie powyższych okoliczności, w obliczu pozostałych kryteriów wymienionych w art. 11 rozporządzenia 883/2004, nie będzie miało wpływu na rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie.

W ww. oświadczeniu Skarżący wpisał, że powodem wyjazdu za granicę była "praca". Oświadczył także, że nie przebywał w Wielkiej Brytanii z zamiarem stałego pobytu. Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należało jednoznacznie stwierdzić, że w świetle zdecydowanej większości obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, miejscem zwykłego zamieszkania Skarżącego podczas pobytu i pracy za granicą była Wielka Brytania.

W związku z powyższym, zdaniem organu, biorąc pod uwagę wszystkie wymienione powyżej kryteria, należało uznać, że Skarżący nie mógł być traktowany jako osoba mająca podczas pracy za granicą miejsce zamieszkania w Polsce, a w konsekwencji nie mógł skorzystać z uprawnień określonych w art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004. Przyjeżdżając do Polski, w istocie zmienił on miejsce zamieszkania.

Pismem z dnia 5 października 2021 r. Skarżący wniósł skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] dnia [...] maja 2021 r. orzekającą o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w szczególności w zakresie jego miejsca zamieszkania.

Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zw. z art. 30-32 Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej 2019/C 384 I/Ol oraz art. 11 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W uzasadnieniu wskazał, że złożył w dniu [...] lipca 2020 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. wniosek o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, powołując się na okres ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii. Organ pierwszej jak i drugiej instancji uznał, iż zasiłek nie może zostać przyznany, gdyż Skarżący podczas pracy za granicą nie miał miejsca zwykłego zamieszkania w Polsce.

Zdaniem Skarżącego organ nie przeprowadził w tym zakresie odpowiedniego postępowania dowodowego, a z ustalonych faktów wywiódł nieprawidłowe wnioski dotyczące jego zamieszkania.

Skarżący podkreślił, iż urodził się i wychował w Polsce, posiada polskie obywatelstwo. W Polsce ma rodzinę i tytuł prawny do lokalu mieszkalnego (mieszkanie komunalne), który mógłby utracić, gdyby w nim nie przebywał.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał twierdzenia zawarte zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], zobowiązany był zbadać jej zgodność przede wszystkim z przepisami prawa europejskiego, w tym w szczególności z regulacjami zawartymi zarówno w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jak i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, analizowana pod tym kątem skarga T. K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2021 r. – nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Sąd uznał, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wydając sporną decyzję z dnia [...] czerwca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Marszałka [pic]Województwa [...] z dnia [...] maja 2021 r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych – nie dopuścił się naruszenia przede wszystkim przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Ponadto, w ocenie Sądu, wydając obie sporne decyzje administracyjne, organy nie dopuściły się naruszenia zarówno norm procedury administracyjnej, w tym przepisów art. 6, art. 7, art. 8., art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, jak również norm prawa materialnego, w tym przede wszystkim przepisów art. 61 ust. 2 oraz art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004.

W konsekwencji, Sąd uznał, że – wbrew zarzutom strony skarżącej – Minister, prawidłowo interpretując regulacje prawne wyrażone w powyższych przepisach prawa Unii Europejskiej, nie naruszył również normy prawnej zawartej w przepisie art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Tym samym, Sąd uznał, że Minister, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną, nie dopuścił się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Przechodząc do merytorycznej oceny legalności spornej decyzji, należy na wstępie wyraźnie wskazać, że w decyzji tej Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odmówił skarżącemu przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zaliczeniem okresu pracy w Wielkiej Brytanii do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce. Organ argumentował, że nie ma podstaw do uwzględnienia przy ustaleniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, okresów ubezpieczenia za granicą, na podstawie art. 65 ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ nie udokumentował on, że wykonując pracę za granicą, miał miejsce zamieszkania w Polsce (był tzw. pracownikiem powracającym).

Sąd uznaje stanowisko organu za prawidłowe.

Przepis art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy był zatrudniony lub ubezpieczony łącznie przez co najmniej 365 dni.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia 883/2004 instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo uzależnia nabycie, zachowanie, odzyskanie lub kontynuację prawa do świadczeń od spełnienia okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, bierze pod uwagę, w niezbędnym zakresie, okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek ukończone na podstawie ustawodawstwa innego Państwa Członkowskiego, tak jak gdyby były one ukończone na podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 rozporządzenia, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 65 ust. 5 lit. a, zastosowanie przepisów ust. 1 niniejszego artykułu uzależnione jest od spełnienia ostatnio przez zainteresowanego, zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego ubiega się on o świadczenia: – okresów ubezpieczenia, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów ubezpieczenia, – okresów zatrudnienia, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów zatrudnienia lub – okresów pracy na własny rachunek, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów pracy na własny rachunek.

Stosownie do art. 65 ust. 5 lit. a rozporządzenia nr 883/2004, bezrobotny, o którym mowa w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie, otrzymuje świadczenie zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania, tak jak gdyby podlegał temu ustawodawstwu w okresie swego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. Świadczenia te są udzielane przez instytucje miejsca zamieszkania.

W świetle art. 65 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 883/2004, całkowicie bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek miał miejsce zamieszkania w innym Państwie Członkowskim, niż właściwe Państwo Członkowskie, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji urzędów zatrudnienia Państwa Członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania.

Dla zastosowania art. 65 ust. 5 lit. a w związku z art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 istotna jest przesłanka miejsca zamieszkania. Interpretując treść tego określenia, należy mieć przede wszystkim na uwadze to, że regulacja zawarta w art. 65 ust. 5 lit. a cyt. rozporządzenia ma charakter szczególny, a zatem musi być stosowana w sposób ścisły. Ponadto, trzeba mieć na uwadze, że prawodawca wspólnotowy, jako ten który ustanowił zasadę i wyjątek, jest uprawniony do zakreślenia granic tego wyjątku. Elementem tego zakreślenia jest zdefiniowanie pojęcia miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 1 lit. j rozporządzenia nr 883/2004 zwrot "zamieszkanie" oznacza miejsce, w którym osoba zwykle przebywa. Definicja ta odnosi się do wszystkich zagadnień objętych rozporządzeniem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a więc i świadczeń dla bezrobotnych (art. 3 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 883/2004).

Do celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy oprzeć się na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 11 ust.1 rozporządzenia nr 987/2009 w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego porozumienia ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować w stosownych przypadkach: a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich; b) sytuację danej osoby, w tym charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę; jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne; prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym; w przypadku studentów – źródło ich dochodu; jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały; państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

W przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymieniane w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, należy, stosownie do art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, brać pod uwagę zamiar danej osoby, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, oraz cel jej wyjazdu do innego państwa.

Zdaniem Sądu organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisu art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, jak również art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, albowiem prawidłowo stwierdziły, że miejsce zamieszkania T. K., a więc miejsce, w którym zwykle przebywa, nie znajdowało się w Rzeczypospolitej Polskiej. Przez cały czas zatrudnienia za granicą, centrum życiowe skarżącego znajdowało się za granicą w Wielkiej Brytanii.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący – przed wyjazdem za granicę zamieszkiwał w Polsce od 1965 do 2008 r. Następnie w okresie od 2008 r. do 2022 r. Skarżący przebywał w Wielkiej Brytanii. Dokument Urzędowy SED U017 potwierdza okres zatrudnienia skarżącego w Wielkiej Brytanii od [...] marca 2008 r. do [...] kwietnia 2020 r.

Jak ustalił organ z oświadczenia Skarżącego wynika, iż był zatrudniony w Wielkiej Brytanii na podstawie jedynej umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony i trwający 12 lat. W trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii Skarżący nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskiwanych za granicą. Oznacza to, że Skarżący nie miał w Polsce miejsca zamieszkania do celów podatkowych (rezydencji podatkowej). Skarżący mieszkał w Wielkiej Brytanii pod stałym adresem w wynajmowanym mieszkaniu. W Polsce – w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii – Skarżący posiadał mieszkanie komunalne, a więc mieszkanie będące własnością gminy, prawo do zajmowania którego posiadają osoby, które zawarły umowę najmu z właścicielem takiego mieszkania, tj. z gminą.

Jak ustalił ponadto organ, Skarżący jest kawalerem i nie wskazał żadnych członków najbliższej rodziny mieszkających w Polsce, z którymi prowadziłby wspólne gospodarstwo domowe.

Skarżący, jak podkreślił organ, w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii wielokrotnie przyjeżdżał do Polski, lecz nie pamięta jak często w roku i na jak długo. Pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, iż Skarżący przyjeżdżał do Polski do swojego mieszkania "na wszystkie urlopy i święta".

Przedstawione okoliczności faktyczne wskazują, zdaniem Sądu, iż trafne jest stanowisko orzekających w sprawie organów, że miejscem stałego zamieszkania Skarżącego podczas dwunastoletniego pobytu i pracy za granicą była Wielka Brytania.

W ocenie Sądu fakt uiszczania czynszu najmu za lokal komunalny w Polsce, a także okresy zamieszkiwania Skarżącego w Polsce podczas urlopów nie stanowiły przeszkody do stwierdzenia, że jego pobyt w Wielkiej Brytanii miał charakter stały. Więź z Polską, na którą powoływał się Skarżący w okresie jego pracy w Wielkiej Brytanii nie znalazła odzwierciedlenia w faktach, które mają znaczenie w tej sprawie, dla ustalenia miejsca zamieszkania. Fakt, że Skarżący płacił czynsz za lokal komunalny w kraju i że zamierzał zamieszkać w Polsce, po zakończeniu pobytu w Wielkiej Brytanii, jest niewystarczający do przyjęcia, że miejsce zamieszkania Skarżącego podczas jego pracy w Wielkiej Brytanii znajdowało się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Za miejsce zamieszkania uznaje się ośrodek interesów życiowych zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy zatem brać pod uwagę okoliczności dotyczące czasu i ciągłości pobytu oraz sytuacji danej osoby (zatrudnienia, sytuacji rodzinnej oraz więzi rodzinnych). Okoliczności subiektywne, takie jak zamiar danej osoby są uznawane za rozstrzygające dopiero wówczas, gdy nie jest możliwe ustalenie miejsca zamieszkania w oparciu o wyżej wymienione kryteria, a taka sytuacja nie występuje w rozpatrywanej sprawie.

Z tego powodu nie są zasadne zarzuty procesowe skargi, dotyczące nieprawidłowego ustalenia i oceny okoliczności faktycznych sprawy oraz naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 883/2004, albowiem organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że Skarżący nie spełniła ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski oraz że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004.

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie nie uchybiły normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podjęły bowiem wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.

Ponadto, poprzez pełne, w ocenie Sądu, uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, organy obu instancji nie naruszyły normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dopuścił się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście zastosowania art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnia i instytucjach rynku pracy, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.