Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 2367/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M.Ż. "A" Import - Eksport - Hurt w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru i wymiaru należności celnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną tu decyzją [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w C. uchylił rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. nr [...] uznające za nieprawidłowe zgłoszenie celne z [...] r. nr [...] i określające kwotę wynikającą z długu celnego od importowanej z Republiki [...] odzieży, ściereczek oraz prześcieradeł w części dotyczącej pochodzenia towaru, stawki celnej i wysokości długu celnego, orzekając merytorycznie w tym zakresie.

Adresatem decyzji była M. Ż. działająca pod firmą Przedsiębiorstwo-Handlowo-Usługowe "A" Import-Exsport w B., w jej podstawie prawnej powołano między innymi, przepisy art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art.13 § 1, § 3 pkt. 2, art. 19, art. 83 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 roku w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 1b, ust. 3, ust. 10 części pierwszej A Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia (Dz. U. Nr 119, poz. 1253), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851), zaś w jej uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną:

W dniu [...] 2002 roku, zgodnie z dokumentem SAD nr [...] importer zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywiezioną z Republiki [...] odzież, ściereczki i prześcieradła deklarując [...] pochodzenie towaru i obniżoną stawkę celną w wysokości 0% wartości celnej towaru. Jako dowód pochodzenia towaru z [...] wymagany dla zastosowania obniżonej stawki załączono deklarację w fakturach nr [...] , [...] z [...] 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. objął towar wnioskowaną procedurą i dopuścił go do obrotu na polskim obszarze celnym na warunkach określonych w zgłoszeniu.

Następnie polskie władze celne zwróciły się do [...] władz celnych, będących władzami kraju eksportu z prośbą o sprawdzenie i ustalenie rzeczywistego kraju pochodzenia towaru [...] października i [...] 2002 roku [...] władze celne poinformowały, że firmy "B", "C" nie znajdują się pod zgłoszonymi adresami siedziby, dlatego nie ma możliwości dodatkowego zbadania pochodzenia towarów. Nadto wskazał, że działania mające na celu wykreślenie firm "B", "C" z rejestru zostały podjęte.

Wobec tych faktów, Dyrektor Urzędu Celnego w C. uznał, że brak było podstaw do zastosowania preferencji celnych. Uwzględnił jednak to, że firma była zarejestrowana na [...] w latach poprzedzających weryfikację, jak również to, że nie stwierdzono jednoznacznie, iż faktura jest fałszywa. Przyjęto zatem niepreferencyjne pochodzenie [...] importowanego towaru i zastosowano stawkę celną autonomiczną 60%.

Organ odwoławczy przypomniał ponadto, że zgodnie z art. 32 pkt. 1 Protokołu 7 Umowy CEFTA, weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę którą uznają za właściwą. Przepisy Protokołu nr 7 Umowy CEFTA nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady, władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację. Oznacza to, że polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania [...] służb sprawdzających, ani kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji.

Zgodnie z treścią art. 32 pkt. 5 Protokołu nr 7 władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z Państw CEFTA lub Polski lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.Ż. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła bezkrytycznie przyjęcie przez polskie organy celne wyniku weryfikacji dokonanej przez [...] władze celne, a to w sytuacji, kiedy te czynności nie wykazały, że towar nie posiada [...] statusu pochodzenia. Kontynuując wywód stwierdziła, że polskie władze celne nie wykazały istnienia uzasadnionych wątpliwości uzasadniających przeprowadzenie weryfikacji. Skoro [...] władze celne nie wyjaśniły istniejących wątpliwości, polskie organy celne naruszyły art. 191, art. 121 i art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że [...] władze celne oświadczyły, że nie zakończyły jeszcze czynności kontrolnych, co oznacza, iż polskie władze celne winny były oczekiwać na kolejne informacje.

Przy piśmie procesowym z [...] 2004 r. strona skarżąca przedłożyła kserokopię zaświadczeń wydanych przez Sąd Rejestrowy – Sąd Województwa Peszt, dotyczących firm "B" , "C" wraz z tłumaczeniem.

Strona skarżąca podniosła także zarzut, że skoro towar do odprawy celnej zgłosiła agencja celna, to organ celny I instancji miał obowiązek doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania oraz decyzji I instancji , podobnie jak i innych pism procesowych umocowanej do działania w imieniu skarżącej agencji celnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów wyjaśnił, że nie naruszono przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, jak również art. 32 § 1 i art. 33 Protokołu nr 7 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA). W tej sprawie środkiem dowodowym jest urzędowy dokument [...] władz celnych, który jest dokumentem wiążącym polskie władze celne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b,c tej ustawy).

Skarga M.Ż., wbrew zawartym w niej twierdzeniom nie zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że w całości chybiony jest zarzut dotyczący zakwestionowania przez organy celne prawidłowości udokumentowania przez skarżącą preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru z terenu Republiki [...], co miało uzasadniać zastosowanie wobec tego towaru preferencyjnej zerowej stawki celnej. W tym zaś zakresie Sąd w pełni podziela wywód prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Należy przypomnieć, że art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego – zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

- należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

- materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

- ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy.

Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376 – 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo uzasadnił, dlaczego dowody i okoliczności podnoszone przez skarżącą nie dają podstaw do przyjęcia, że sporny towar miał preferencyjne pochodzenie z Republiki [...].

W związku z powyższym, szczególnego zaakcentowania wymaga zagadnienie mocy dowodowej wyniku weryfikacji, jakiej na żądanie polskich władz celnych działających w ramach uprawnień wynikających z art. 83 § 1 – 3 ustawy Kodeks celny przeprowadzają władze celne kraju importu. Zgodnie z art. 32 pkt. Protokołu nr 7 Umowy CEFTA władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację dokumentów wymienionych w art. 83 § 3 ustawy Kodeks celny będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe. Wyniki muszą być takie, aby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z kraju członkowskiego CEFTA lub Polski lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi tego Protokołu. W tych tylko ramach możliwa jest ocena przydatności dowodowej owej weryfikacji.

Przepisy Protokołu nr 7 mające zastosowanie w sprawie nie wymagają zaś uzasadnienia wyniku weryfikacji, a tym bardziej wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację, Polskie organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani tym bardziej domagania się od władz weryfikujących, czyli władz celnych kraju eksportu udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym kraju.

W tym kontekście należy podkreślić, że za ugruntowane należy uznać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadzające się do tezy, którą można zgeneralizować w ten sposób, że wynik weryfikacji dowodu pochodzenia nie podlega ocenie organów celnych kraju importu i jest dla nich wiążący (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt – I SA/Kr 1664/98, SA/Wr 290-295/99, I SA/Ka 1082/99, I SA/Gd 1506/97, SA/Rz 153/98, I SA/Ka 2209/97, I SA/Sz 1016/98).

W zakresie w jakim omawiany wynik weryfikacji poddaje się ocenie organów celnych kraju, który o taką weryfikację wystąpił, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wynik weryfikacji spełnia wszelkie wymogi Protokołu Nr 7 Umowy CEFTA. Treść tego wyniku weryfikacji jest bowiem taka, że w pełni umożliwiała wyraźne ustalenie, że będące przedmiotem importu towary nie można uznać za pochodzące z Republiki [...], ponieważ pod wskazanym adresem nie było siedziby eksportera, co z kolei uniemożliwiało zbadanie autentyczności deklaracji na fakturze dokumentującej pochodzenie towaru.

Wszystko to prowadzi do jednoznacznej konstatacji, że omawiany wynik weryfikacji spełniał wszelkie wymogi Protokołu Nr 7 Umowy CEFTA i wiązał polskie organy celne. Wynika zaś z niego, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że deklaracja na fakturze przedstawionej przy odprawie celnej była wystawiona legalnie. To zaś z kolei, po uwzględnieniu treści art. 13 i art. 16 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA w powiązaniu z przepisami stanowiącymi, że dowodami pochodzenia wymaganymi dla zastosowania obniżonej stawki celnej mogą być wyłącznie świadectwo przewozowe EUR 1 lub deklaracja eksportera na fakturze, prowadzi do oczywistego wniosku, że dla rozstrzygnięcia o pochodzeniu towaru uzasadniającym stosownie obniżonej stawki celnej nie mają żadnego prawnego znaczenia jakiekolwiek inne dokumenty. Reasumując, przedstawiony stan faktyczny oceniany na tle obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanu prawnego nie dostarczył podstaw do uznania, by sprowadzony przez skarżącą towar podlegał preferencyjnej (obniżonej stawce) celnej z tytułu pochodzenia z Republiki [...].

Co do zarzutu niedoręczenia agencji celnej "D" postanowienia o wszczęciu postępowania oraz decyzji organu I instancji wskazać należy, że skoro do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej nie doszło do wypowiedzenia pełnomocnictwa agencji celnej "D", to organ celny I instancji miał obowiązek doręczenia tej decyzji, podobnie jak i innych pism procesowych umocowanej do działania w imieniu skarżącej agencji celnej. Z akt sprawy wynika, że oba te orzeczenia zostały doręczone skarżącej.

Doręczenie w taki sposób postanowienia czy też decyzji administracyjnej stronie, która działa przez agencję celną, niewątpliwie narusza przepis art. 145 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, lecz nie jest to naruszenie przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). O takim naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy naruszenie zasady doręczenia pism stronie pozbawiło ją albo ograniczyło jej prawo do udziału w postępowaniu. W tej sprawie tak nie było, zwłaszcza , że decyzję doręczono skarżącej która skutecznie wniosła odwołanie. Wobec tych okoliczności, nie może być uznany za uzasadniony zarzut, że nie doręczenie orzeczeń organu I instancji agencji celnej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 02 czerwca 2004 r. , sygn., akt GSK 633/04 ( Orzecznictwo NSA i WSA zeszyt Nr 2, poz. 49 z 2004 r.).

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).