Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 537/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 1,3
journal: Dz.U. 1947 nr 59 poz 318
law: Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
article: par 1 i 2
journal: Dz.U. 1950 nr 45 poz 416
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność  Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości  jest nieznany.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA Alina Balicka,, Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. H., S. K., M. K., A. P. i S. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2012r. – zaskarżoną skargą przez M. M., S. K., M. K., A. P. i S. P.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2011r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z [...] października 1967r. orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi W., w części dotyczącej przejęcia nieruchomości stanowiących uprzednio własność S. M. (zwanej dalej: decyzją z 1967r.).

Stan sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 26 lutego 2007r., sprecyzowanym pismami z 18 maja 2007r. i 25 lipca 2007r., M. M., S. K., M. K., S. P. i A. P. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z [...] października 1967r., znak [...], na mocy której przejęto na Skarb Państwa nieruchomości położone m. in. we wsi Wojtkowa, w części dotyczącej przejęcia nieruchomości stanowiących uprzednio własność S. M. (poprzednika prawnego wnioskodawców).

Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2011r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1967r. we wnioskowanym zakresie.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w wyniku rozpoznania odwołań wnioskodawców – decyzją z [...] stycznia 2012r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że decyzję z 1967r. wydano na podstawie art. 1 dekretu z 6 września 1947r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po ich przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318 ze zm. - dalej jako: dekret z 1947r.) oraz art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339 ze zm. – dalej jako dekret z 1949r.), stwierdzono odpowiednio przejście oraz przejęcie na Skarb Państwa nieruchomości położonych we wsi W. o łącznej powierzchni [...] ha.

S.M. przysługiwało prawo współwłasności (razem z A. S., J. S., Z. B., I.M. i M. M.) do położonych w W. parcel gruntowych: objętych Lwh 1 - pgr. nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz objętych Lwh 2 - pgr. nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Na podstawie wykonanego w toku postępowania zwykłego "Operatu pomiarowego" zawierającego zsynchronizowany wykaz zmian gruntowych ustalono, że powyższym parcelom gruntowym na dzień wydania decyzji z 1967r. odpowiadały działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Z wymienionych działek decyzją z 1967r. zostały przejęte działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Organ, przytaczając treść art. 1 ust. 1 dekretu z 1947r. i art. 1 ust. 1 dekretu z 1949r., wskazał że ostatni z wymienionych dekretów znajdował zastosowanie do mienia osób przesiedlanych na Ziemie Zachodnie. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu karty przesiedleńczej nr [...] oraz wypisu z "Wykazu Przesiedleńców Akcji "[...]" z pow. P" wynika, że S. M. wraz z rodziną został przesiedlony na Ziemie Zachodnie, zatem możliwe jest ustalenie, który dekret (pomimo braku wyraźnego wskazania w decyzji z 1967r.) znalazł zastosowanie w odniesieniu do jego nieruchomości.

Zdaniem organu nieważności decyzji nie można upatrywać w powołanej podstawie prawnej przez wymienienie dwóch dekretów. Zgodnie z obowiązującym w czasie orzekania art. 99 § 1 K.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji państwowej i strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, osnowę i datę decyzji, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Ustawodawca nie określił w powyższym przepisie jak rozumieć wyrażenie "powołanie podstawy prawnej". Natomiast wskazówkę interpretacyjną czy podanie jako podstawy prawnej przepisów dwóch dekretów winno skutkować nieważnością decyzji zawiera ówczesny art. 137 K.p.a. (odpowiednik dzisiejszego art. 156 K.p.a.), który w § 1 pkt 2 stanowił: "podlega uchyleniu jako nieważna decyzja, która została wydana bez jakiejkolwiek podstawy prawnej". Zgodnie z wykładnią językową powyższego przepisu oraz wobec faktu, iż w okolicznościach sprawy nie znajdowały zastosowania inne przesłanki nieważności decyzji na gruncie tego przepisu, należy stwierdzić, że fakt powołania jako podstawy prawnej decyzji przepisów dwóch dekretów nie może stanowić o jej nieważności. Na podstawie art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województw: białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego zostało wydane rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r. Nr 45, poz. 416). Zgodnie z § 1 powyższego rozporządzenia przejmowane na własność Państwa nieruchomości ziemskie (ich części) w razie, gdy granice ich zostały zatarte, określa się w orzeczeniu przez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Według Słownika języka polskiego PWN "zatrzeć się" oznacza "stać się niewyraźnym" oraz "ulec zapomnieniu". Brak jest powodu by zakładać, że w chwili wydawania orzeczenia znaczenie tego słowa zawartego zarówno w tytule rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r., jak i w jego § 1 różniło się od znaczenia słownikowego. Wykładnia językowa wskazuje więc wprost, iż rozporządzenie należało stosować w przypadkach odmiennych od stanu faktycznego niniejszej sprawy. Zgodnie z decyzją z 1967r. rejestr wymienno-regulacyjny zatwierdzony decyzją PPRN w U. z [...] lipca 1967r. nr [...] zawierał działki oznaczone zarówno w tym rejestrze, jak i dołączonym do niego planie. W uzasadnieniu decyzji z 1967r. jest mowa o przejściu na własność Skarbu Państwa ściśle określonych nieruchomości (te grunty, które w postępowaniu geodezyjno-urządzeniowym nie zostały ustalone w rejestrze jako pozostające w posiadaniu na prawie własności osób fizycznych i innych poza Funduszem Ziemi osób prawnych), które są w decyzji określone jako działki oznaczone numerami. Należy również zauważyć, że brak jest w podstawie prawnej decyzji z 1967r. wymienionego wyżej § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. Nie ma podstaw by w tym zakresie domniemywać przeoczenie wydającego decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Nie można w takim przypadku mówić o zatarciu granic nieruchomości w zakresie objętym wnioskiem skarżących. Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, zarzut braku skonkretyzowania przedmiotu decyzji z 1967r. uznano za chybiony. Podnoszony w odwołaniu zarzut braku adresatów powyższej decyzji jako przesłanki do stwierdzenia jej nieważności zgodnie z art. 156 K.p.a. nie znajduje potwierdzenia w niniejszej sprawie. Ówczesny ustawodawca takie przypadki przewidział i uregulował w powołanym wyżej rozporządzeniu. W niniejszej sprawie miał zastosowanie tryb postępowania określony w § 2 rozporządzenia w zakresie sposobu publikacji decyzji w dzienniku wojewódzkim w związku z tym, iż nie wszyscy właściciele przejmowanych nieruchomości byli znani w chwili wydawania orzeczenia. W czasie obowiązywania rozporządzenia, od jego wejścia w życie dnia 7 października 1950r. aż po dzień uchylenia tej regulacji, 4 listopada 1971r., decyzje wydawane na podstawie przepisów wykonawczych do dekretu z 1949r. były zgodne z obowiązującym wówczas prawem. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdza się nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wobec braku wystąpienia którejkolwiek z tych przesłanek nie można było stwierdzić nieważności decyzji 1967r. we wnioskowanym przez strony zakresie. Organ odwoławczy nie stwierdził również występowania innych przesłanek skutkujących nieważnością decyzji administracyjnej, a określonych w art. 156 § 1 K.p.a. M.M., S. K., M.K., A. P. i S. P. w skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., polegające na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z [...] października 1967 r. orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych we wsi W., w części dotyczącej przejęcia nieruchomości stanowiących uprzednio własność S. M. - pomimo że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym w szczególności art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przyjmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany oraz art. 99 § 1 K.p.a. (obecnie art. 107 § 1 K.p.a.). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że: 1) sentencja i uzasadnienie decyzji z [...] października 1967 r. nie pozwalają na ustalenie, czy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U., wydając kwestionowaną decyzję w stosunku do nieruchomości stanowiących własność S. M., stosowało zasady wynikające z dekretu z 1947 r. (dotyczącego nieruchomości osób przesiedlonych do ZSRR), czy też z dekretu z 1949 r. (dotyczącego nieruchomości osób faktycznie nimi niewładających). Zatem samo wydanie przez Prezydium Powiatowe Rady Narodowej w U. decyzji opartej na przepisach obydwu dekretów, bez jednoczesnego wskazania w treści tej decyzji, który dekret odnosi się do poszczególnych przejmowanych nieruchomości, winno być uznane za działanie naruszające prawo w stopniu rażącym. Obie te regulacje odnoszą się do zupełnie różnych sytuacji, a co za tym idzie - ich zastosowanie warunkują różne przesłanki. Powyższej konstatacji nie zmienia fakt, iż w aktach niniejszej sprawy znajdują się dokumenty archiwalne (m. in. karta przesiedleńcza Nr [...] z [...] maja 1947 r. oraz wypis z wykazu przesiedleńców Akcji "[...] "), z których wynika, że w 1947 r. S. M. i jego rodzina zostali zmuszeni do opuszczenia nieruchomości położonej we wsi W. w ramach tzw. akcji "[...] ", co sugerowałoby, że w odniesieniu do S. M. podstawą prawną decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z [...] października 1967 r. były przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma to, iż powyższa okoliczność nie została w żaden sposób odnotowana w samej treści decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. W decyzji tej stwierdzono jedynie, że "na skutek repatriacji ludności do ZSRR i przesiedlenia ludności na Ziemie Zachodnie, pozostawiła ta ludność we wsi Wojtkowa nieruchomości ustalone w postępowaniu geodezyjno urządzeniowym i w postępowaniu aktualizacyjnym" - a więc bez wskazania jaka była przyczyna pozostawienia poszczególnych nieruchomości przez ich właścieli, pomimo iż to właśnie od tego ustalenia zależało zastosowanie przepisów jednego bądź drugiego dekretu. Przedmiotowe uchybienie całkowicie uniemożliwia zatem analizę tego, czy i w stosunku do kogo zachodziły przesłanki zastosowania któregoś z powołanych w podstawie prawnej decyzji aktów normatywnych i jako takie bez wątpienia stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.;

2) brak prawidłowego powołania podstawy prawnej w decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym. W ocenie skarżących o prawidłowym powołaniu podstawy prawnej może być mowa tylko wtedy, gdy pozwala ona stronie na ustalenie jakie konkretne przepisy prawa zostały zastosowane w stosunku do niej w jej sprawie administracyjnej. W odniesieniu do decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z [...] października 1967 r. dokonanie takiego ustalenia było zupełnie niemożliwe - jak już bowiem wyżej wskazano, decyzję tę oparto na przepisach dwóch dekretów, o zgoła odmiennych przesłankach zastosowania, bez jednoczesnego wskazania w treści decyzji, który dekret odnosi się do poszczególnych przejmowanych nieruchomości (a w konsekwencji - do poszczególnych właścicieli). Zdaniem skarżących, podanie w decyzji administracyjnej tak sformułowanej "podstawy prawnej" należy zakwalifikować nie tyle jako brak tej podstawy, co właśnie jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto wskazać należy, że dawny przepis art. 137 § 1 K.p.a. nie jest wiernym odpowiednikiem obecnie obowiązującego art. 156 § 1 K.p.a. - tym bardziej zatem powoływanie się nań przez organ odwoławczy jest niezasadne;

3) bez względu na to, który z analizowanych dekretów miałby zastosowanie w sprawie, to i tak przepisy każdego z nich zostały przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. w sposób rażący naruszone. Otóż w decyzji z [...] października 1967 r. organ nie wskazał nazwisk i imion osób przesiedlonych, rodzaju przejmowanego mienia wraz z jego przynależnościami oraz miejsca jego położenia, jak również nie określił daty faktycznej repatriacji tych osób (co rażąco naruszało zasady przejmowania gruntów po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.), ani też nie ustalił, jakie konkretnie nieruchomości podlegają przejęciu, przynajmniej poprzez opis granic zespołów gruntów składających się na daną nieruchomość, ewentualnie poprzez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach otaczających bezpośrednio zespół przejmowanych gruntów (co z kolei rażąco naruszało zasady wynikające z dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 roku). Przy czym podkreślić należy, że wymóg określenia w decyzji wydanej na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. konkretnych nieruchomości podlegających przejęciu nie może być uznany za spełniony, jeżeli - tak jak ma to miało miejsce w sprawie - organ ograniczył się wyłącznie do wymienienia numerów ewidencyjnych działek oraz podania ich łącznej powierzchni, zaniechując wyszczególnienia gruntów składających się na daną nieruchomość ziemską należącą do danego właściciela oraz wskazania obszaru tej nieruchomości. Brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej stanowiącego osnowę decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym należy ocenić jako rażące naruszenie art. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., bowiem prowadziło ono do niemożności uzyskania przez osobę, której odjęto tym orzeczeniem tytuł własności, możliwości uzyskania ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet ceny nabycia innych gruntów rolnych zgodnie z art. 5 dekretu. W przypadku decyzji wydawanych na mocy wymienionego dekretu osnowa decyzji winna określając nieruchomość ziemską, do której tytuł prawny miał dany podmiot - wskazywać dane tej nieruchomości obejmujące obszar granic położenia, gdy granice te były zatarte stosownie do § 1 rozporządzenia z 16 września 1950 r. i numery ewidencyjne działek. Nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji ocenić należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, bowiem prowadziło ono do niewykonalności takiej decyzji i nie mogła ona stać się tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości. Wiernym odpowiednikiem nieobowiązującego już w dniu wydania decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym był art. 99 § 1 K.p.a. (obecnie art. 107 § 1 K.p.a.). I tak nieruchomość stanowiąca własność S. M. (poprzednika prawnego wnioskodawców) została przejęta na własność Państwa na podstawie decyzji z [...] października 1967 r. Decyzja ta w sposób "globalny" nacjonalizowała nieruchomości położone we wsi W., nie dookreślając obszaru i granic przejmowanych nieruchomości, ani ich dotychczasowych właścicieli. Wydający ją organ w zasadzie ograniczył się jedynie do wymienienia numerów ewidencyjnych działek oraz do podania ich łącznej powierzchni, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wprost przyznał, iż nie dysponował środkami dowodowymi na okoliczność jakie grunty i w jakim umiejscowieniu i o jakiej powierzchni należały do każdej z osób repatriowanych do ZSRR i do każdej z osób wysiedlonych na Ziemie Zachodnie. Decyzja pozbawiona adresatów, bez sprecyzowania jakie grunty należały do każdej z osób repatriowanych do ZSRR i do każdej z osób wysiedlonych na Ziemie Zachodnie;

4) w opisanej sytuacji (to jest w przypadku, gdy organ nie posiadał wiedzy o dotychczasowych właścicielach przejmowanej nieruchomości), obowiązkiem organu było podanie decyzji o przejęciu do publicznej wiadomości przez: ogłoszenie decyzji w dzienniku wojewódzkim, wywieszenie decyzji w lokalu urzędowym władzy, która wydała decyzję, wywieszenie decyzji w lokalu prezydium gminnej rady narodowej tej gminy, w której nieruchomość była położona. Tymczasem w uzasadnieniu zakwestionowanej przez skarżących decyzji wskazano jedynie, że podlegała ona doręczeniu przez ogłoszenie jej w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej. Nie uczyniono natomiast wzmianki o jakimkolwiek innym sposobie podania tej decyzji do publicznej wiadomości. Prowadzi to do wniosku, że przedmiotowa decyzja nie została równocześnie wywieszona w lokalu urzędowym władzy, która orzeczenie wydała, ani w lokalu prezydium gminnej rady narodowej tej gminy, w której położone były przejęte na własność Państwa nieruchomości. W ocenie skarżących, tego rodzaju uchybienie powinno skutkować uznaniem przez organ odwoławczy, że decyzja z [...] października 1967 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co jednak nie nastąpiło; 5) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności dla rozstrzygnięcia sprawy wystarczy bowiem ustalenie jakiejkolwiek okoliczności uzasadniającej unieważnienie decyzji, w tym wypadku już sam brak określenia przedmiotu przejęcia na rzecz Państwa taką wadę stanowi; 6) zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (podobnie zresztą jak poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...]) nie uwzględnia faktu, iż opuszczenie wsi W. przez poprzednika prawnego skarżących nastąpiło nie z jego wyboru, lecz na skutek przymusowego przesiedlenia na Ziemie Odzyskane w wyniku akcji "[...] ". Skoro zatem pozbawienie S. M. władztwa nad nieruchomością nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, a ściślej rzecz biorąc - wyłącznie na skutek wątpliwych moralnie i prawnie działań podjętych przez organy Państwa, to nie powinien on ponosić z tego tytułu dalszych negatywnych konsekwencji, w szczególności w postaci utraty własności tej nieruchomości. Powyższe stanowi zarazem kolejny argument na rzecz tezy, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z [...] października 1967 r. była dotknięta rażącym naruszeniem prawa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w odpowiedzi na skargę – wniósł o jej oddalenie, tym samym podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2012r. i decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2011r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanego w zarzutach skargi naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia prawa, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Wymienione wyżej decyzje zostały podjęte w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tj. w postępowaniu nieważnościowym. Przedmiotem przeprowadzonego postępowania nieważnościowego była decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z [...] października 1967r. w przedmiocie opisanym w stanie sprawy. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały – wbrew twierdzeniom skarżących – że brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1967r. Zatem za bezzasadny należało uznać zarzut wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i w dalszej części rozważań odeprzeć argumentację skargi przemawiającą – zdaniem skarżących – za nieważnością decyzji z 1967r. opartą na przesłance z pkt 2 § 1 art. 156 K.p.a., czyli wydaniu jej z rażącym naruszeniem prawa.

Z decyzji z 1967r. wynika, że:

- po pierwsze została podjęta na podstawie art. 1 dwóch dekretów, mianowicie dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. [(Dz. U. Nr 59, poz. 302) – zwanego dalej: dekretem z 1947r.] zmienionego dekretem z dnia 28 września 1949r. o zmianie dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 53, poz. 404) i dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego [(Dz. U. Nr 46, poz. 339) – zwanego dalej: dekretem z 1949r.]; - po drugie orzekała m. in. o "przyjęciu" do dnia 5 kwietnia 1958r. na Skarb Państwa na podstawie dekretu z 1949r. nieruchomości - po osobach niezamieszkałych w tym czasie w W. i niewładających bezpośrednio swymi nieruchomościami w ogóle nieznanymi - oznaczonych w rejestrze wymienno - regulacyjnym i na planie nr działek wymienionych (w tym m. in. działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]), o ogólnej powierzchni [...] ha; - po trzecie "wobec braku środków dowodowych jakie grunty i w jakim umiejscowieniu i o jakiej powierzchni należały [...] do każdej z osób wysiedlonych na Ziemie Zachodnie przejęto jako własność Skarbu Państwa po osobach [...] wysiedlonych te grunty, które w postępowaniu geodezyjno – urządzeniowym nie zostały ustalone w rejestrze jako pozostające w posiadaniu na prawie własności osób fizycznych i innych poza Funduszem Ziemi osób prawnych" (treść uzasadnienia); - po czwarte została ona przekazana do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. celem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej i Prezydium Gminnej Rady Narodowej w W. celem wywieszenia ("ogłoszenia") na tablicy ogłoszeń (treść rozdzielnika: "Otrzymują: [...]"). W ocenie Sądu z wykazanej treści decyzji z 1967r. nie można wyprowadzić tezy, jak tego chcieliby skarżący, że przy jej wydaniu doszło do rażącego naruszenia art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu z 1949r., § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany [(Dz. U. Nr 45, poz. 416) – zwanego dalej: rozporządzeniem] oraz ówczesnego brzmienia art. 99 K.p.a. Skarżący uważają, że decyzja z 1967r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa z racji oparcia jej na dwóch dekretach bez wskazania, który dekret odnosi się do poszczególnych przejmowanych nieruchomości, w tym i poprzednika prawnego skarżących; braku powołania prawidłowej podstawy prawnej; braku adresatów, wymienienia imion i nazwisk osób przesiedlonych, rodzaju przejmowanego mienia i miejsca ich położenia; braku opisu granic, zaś identyfikacja przejętych nieruchomości jedynie za pomocą numeru ewidencyjnego; braku zadośćuczynienia wymogowi § 2 ust. 1 rozporządzenia; a wszystko to w ich ocenie złożyło się na niemożliwość uzyskania ekwiwalentu zgodnie z art. 5 dekretu z 1949r., niewykonalność decyzji z 1967r. Odmawiając zasadności argumentacji przedstawianej przez skarżących należy zauważyć, że zaprezentowane w decyzji z 1967r. powołanie podstawy prawnej nie naruszało w sposób rażący art. 99 K.p.a. w ówczesnym brzmieniu. Dalej bez wątpienia do poprzednika prawnego skarżących znalazł zastosowanie dekret 1949r., albowiem w materiale dowodowym sprawy znajduje się odpis karty przesiedleńczej oraz wypis z "Wykazu Przesiedleńców Akcji "[...]" z pow. P.", Wieś W., z których wynikało, że S. M. wraz z rodziną został przesiedlony na Ziemie Zachodnie. Przejęto nieruchomości położone we wsi W., po osobach niezamieszkałych w tym czasie w wymienionej wsi i niewładających tymi nieruchomościami, w ogóle nieznanych, scharakteryzowane przez podanie ich numerów ewidencyjnych. Oznacza to zastosowanie art. 1 ust. 1 dekretu z 1949r., jako że przejęto na własność Państwa nieruchomości położone w województwie rzeszowskim, które nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Natomiast nie było potrzeby opisu granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów jak tego wymagał § 1 rozporządzenia, gdyż z treści decyzji z 1967r. nie wynikało, że granice nieruchomości przejętych na mocy dekretu z 1949r. zostały zatarte. Przejęte nieruchomości zostały scharakteryzowane przez określenie miejsca ich położenia i wskazanie numeru ewidencyjnego działek. Z kolei wobec tego, że organ nie posiadał wiedzy o dotychczasowych właścicielach przejmowanych nieruchomości, czyli właściciele nieruchomości przejmowanych na własność Państwa byli nieznani, nie mógł oznaczyć ich w decyzji z 1967r. z imienia i nazwiska. Niemniej, z treści decyzji z 1967r. wynika, iż z uwagi na tę okoliczność, przedmiotową decyzję ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej i równocześnie wywieszono w siedzibie Prezydium Gminnej Rady Narodowej w W. zgodnie z wymogiem jaki nakładała regulacja § 2 ust. 1 rozporządzenia. Jedynie z rozdzielnika decyzji z 1967r. nie wynika, aby doszło do jej wywieszenia w lokalu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U., które orzeczenie wydało. Fakt ten nie może jednak świadczyć, że wywieszenie decyzji nie miało miejsca, bowiem w rozdzielniku wymieniono jedynie organy władzy, które miały otrzymać decyzję, odpowiednio celem ogłoszenia i wywieszenia. Zaś wywieszenie w lokalu urzędowym Prezydium, które decyzję wydało nie wymagało wysyłania orzeczenia. Idąc dalej należy też zauważyć, iż art. 5 dekretu z 1949r., na który powołują się skarżący w skardze, został uchylony z dniem 5 kwietnia 1958r., zatem w dniu, w którym wydano decyzję z 1967r. już nie obowiązywał. Co się zaś tyczy orzeczeń przytoczonych w skardze należy podkreślić, iż np. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 1999r., sygn. akt IV SA 1632/97 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lipca 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 2270/05, zapadły w innym stanie faktycznym. Badany w postępowaniu nadzorczym akt o przejęciu nieruchomości w pierwszej sprawie nie zawierał w ogóle danych dotyczących poszczególnych przejmowanych nieruchomości, a jedynie wzmianki co do zabudowań; w drugiej sprawie z jego treści wynikało, iż przejęto na rzecz Skarbu Państwa grunty i budynki w gromadzie Z. Orzeczenie wymieniało jedynie nazwiska osób i budynki do nich należące i zawierało stwierdzenie, że przejmuje się grunty leżące na terenie ww gromady o łącznej powierzchni [...] ha. Dodatkowo pogląd zawarty w pierwszym z wymienionych wyroków pozwala na odparcie twierdzenia skarżących, iż opuszczenie wsi W.i nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżących nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych oraz umacnia wyżej przedstawioną argumentację w kwestii, gdy właściciele przejmowanych nieruchomości nie byli znani i obowiązku opisu granic nieruchomości tylko w przypadku, gdy ich granice zostały zatarte. W orzeczeniu tym stwierdzono bowiem po pierwsze, że art. 1 dekretu z 1949r. "przewidywał możliwość przejęcia nieruchomości ziemskich położonych na wymienionych w nim terenach wówczas, gdy nie pozostawały one w faktycznym władaniu właściciela. Przewidując fakultatywne uprawnienia do przejęcia takich nieruchomości na wskazanych terenach, przepisy dekretu uprawnienia tego nie wiązały z przyczynami utraty władztwa przez właściciela, w szczególności z tym, iż pozbawienie go możliwości władania nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, a tylko z powodu określonych działań podjętych przez organy Państwa. Stąd za niewadliwe należy uznać stanowisko organu administracji prezentowane w motywach zaskarżonej decyzji, iż okoliczności, dla których nieruchomość została opuszczona przez właściciela, nie mają znaczenia dla oceny legalności decyzji o przejęciu"; po drugie, iż "Ustawodawca zakładał, że przy przejmowaniu nieruchomości na własność Państwa mogą ujawnić się trudności w określeniu granic nieruchomości, jak i przypisania jej własności określonemu podmiotowi i art. 3 ust. 2 dekretu przewidział wydanie przepisów wykonawczych określających sposób określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich, w razie gdy ich granice zostały zatarte oraz tryb postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości nie jest znany. W wykonaniu tego przepisu zostało wydane [...] rozporządzenie z dnia 16 września 1950 r., które przewidywało ogłaszanie w dziennikach urzędowych decyzji o przejęciu wówczas, gdy właściciel przejmowanej nieruchomości ziemskiej był nieznany, a nadto w § 1 przewidywało, iż w razie zatarcia granic przejmowanej nieruchomości w orzeczeniu określa się ją przez opis granic zespołów gruntów składających się na tę nieruchomość lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów".

Wszystko to przemawia za słusznością twierdzenia organów wydających zaskarżoną i decyzję pierwszoinstancyjną, iż przy wydawaniu decyzji z 1967r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, jak również braku podstaw do przyjęcia, że zaistniała inna podstawa nieważnościowa, o których stanowi art. 156 § 1 K.p.a., która przemawiałaby za stwierdzeniem nieważności decyzji z 1967r. W kontekście treści skargi wymaga również podkreślenia, iż gdyby przyznać rację skarżącym, że z treści decyzji z 1967r. nie można wyprowadzić na podstawie jakiego dekretu przejęto nieruchomości poprzednika prawnego skarżących i, że decyzja ta nie zawiera elementu w postaci oznaczenia stron (adresatów), to należałoby uznać, że spadkobiercy S. M. nie mają interesu prawnego dającego im uprawnienie do kwestionowania decyzji z 1967r.

Sąd badając legalność decyzji w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, jako że zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte zgodnie z zastosowanym prawem. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.