Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 534/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2020 poz 1382
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 22 ust. 6 lit. b, art. 116, art. 117, art. 119, art. 120, art. 121, art. 172
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
journal: Dz.U.UE.L 2015 nr 343 poz 558 art. 49, art. 50
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych  przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Firmy Handlowo Usługowo Produkcyjnej "A" J. i B. B. Spółki Jawnej z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr 2201-IOC.4305.5.2021.MK w przedmiocie długu celnego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni, działając na podstawie art. 29 w związku z art. 22 ust. 7, art. 48. art. 56 ust. 1, ust. 2 lit. h, ust. 4, art. 77, art. 84, art. 85 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 101, art. 102 ust. 1, ust. 3, art. 104 ust. 1,art. 105 ust. 4, art. 172 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L nr 269 z dnia 10 października 2013 r. ze zm.) - zwanego dalej "UKC", art. 87 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. U. UE L 343/1 z dnia 29 grudnia 2015 r.) , art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/159 z dnia 31 stycznia 2019 r. nakładającego ostateczne środki ochronne w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali (Dz. UE L nr 31 s. 27 z dnia 1.02.2019 r.) – dalej jako "rozporządzenie wykonawcze 2019/159", art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/1029 z dnia 24 czerwca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/159 w celu przedłużenia środka ochronnego w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali (Dz. UE L nr 225 I s. 1 z dnia 25.06.2021 r.), art. 65 ust. 1, art. 73d ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1382 ze zm.), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 19a ust. 9, art. 30b ust. 1 i ust. 4, art. 33 ust. 2a, art. 34 ust. 4, art. 37 ust. 1, art. 41 ust. 1 w związku z art. 146aa ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 685 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie towaru objętego zgłoszeniem celnym nr ewidencji [...] z dnia 6 sierpnia 2021 r., orzekł w ten sposób, że:

1. dla towaru objętego wyżej wymienionym zgłoszeniem celnym określił dodatkowe cło ochronne (A20) w wysokości 25%;

2. orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych (A20) w łącznej wysokości 1.046.835,00 zł;

3. określił różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym w wysokości 240.772,00 zł.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że w dniu 6 sierpnia 2021 r. B Sp. z o.o. działając w charakterze przedstawiciela pośredniego na rzecz A Spółki jawnej z siedzibą w T. (zwanej dalej też "stroną"), dokonała zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu towaru zadeklarowanego jako: blacha ze stali niestopowej powleczona tworzywami sztucznymi, w kręgach, pochodzącego z Indii. Przedmiotowe zgłoszenie zostało zarejestrowane i przyjęte w Automatycznym Systemie Importu AIS pod numerem ewidencji [...].

W polu 39 zgłoszenia Importer towaru zawnioskował o przydzielenie niepreferencyjnego kontyngentu taryfowego sklasyfikowanego pod kodem 098826, dla którego właściwą stawką cła, w przypadku przyznania kontyngentu, jest stawka 0%.

W momencie zgłoszenia towaru do procedury kontyngent miał status krytyczny. W związku z powyższym na poczet mogącego powstać długu celnego importer złożył zabezpieczenie w wysokości 1.046.835 zł.

Otwarcie kontyngentów w odniesieniu do przywozu do Unii towaru ujętego w wymienionym zgłoszeniu celnym wynika z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/159 nakładającego ostateczne środki ochronne w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali. Kontyngentami taryfowymi określonymi w art. 1 wymienionego rozporządzenia zarządzają Komisja i państwa członkowskie zgodnie z systemem zarządzania kontyngentami taryfowymi, przewidzianym w art. 49-54 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE. L. 2015.343.558 ze zm.) – dalej jako "RW".

Artykuł 1 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego 2019/159 stanowi, że jeżeli stosowny kontyngent taryfowy został wyczerpany lub przywóz danych kategorii produktu nie został objęty stosownym kontyngentem taryfowym, stosuje się dodatkowe cło w wysokości 25%, mające zastosowanie do ceny netto na granicy Unii, przed ocleniem, w odniesieniu do kategorii produktu określonych w załączniku IV tegoż rozporządzenia.

W przypadku towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem kontyngent taryfowy nie został przyznany. W związku z tym dla towaru należało zastosować dodatkowe cło w wysokości 25%, zgodnie z treścią art. 1 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego 2019/159.

W zaistniałym stanie faktycznym i prawnym dokonano zmian zapisów w polu 47 przedmiotowego zgłoszenia celnego z dnia 6 sierpnia 2021 r.

Nadto, stosownie do treści art. 37 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, naliczono kwotę należności podatkowych (B00) w wysokości 240.772 zł, stanowiącą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości, a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 56 ust. 1, ust. 2 lit. h i ust. 4 UKC poprzez określenie stawki cła na przywożone towary w wysokości 25%;

- art. 195 ust. 1 UKC w związku z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) – dalej powoływanej jako "o.p.", poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki do jego zastosowania, co spowodowało zatrzymanie wpłaconego przez stronę zabezpieczenia oraz brak zwolnienia towaru z procedury celnej;

- art. 1 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego 2019/159 w zw. z art. 120 o.p., poprzez niezasadne zastosowanie i wydanie decyzji określającej dodatkowe cło w wysokości 25%, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki do jego określenia;

- art. 119 UKC w związku z art. 120 o.p. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji popełnienia błędu przez organ celno-skarbowy;

- art. 120 UKC poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy prawidłowo oceniony stan faktyczny uzasadniał stwierdzenie nadzwyczajnych okoliczności pozwalających na umorzenie należności celnych przynajmniej w części,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wydanie rozstrzygnięcia, tj.:

- art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 o.p. w związku z art. 44 ust. 4 UKC oraz w związku z art. 22 ust. 7 UKC poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w rezultacie czego nie wyjaśniono w sposób pełny i niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, brak wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, w której zostałyby przedstawione motywy i podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia;

- art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. art. 191 i art. 124 o.p., poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób wykraczający poza swobodną ocenę dowodów oraz wyprowadzenie niepoprawnych wniosków na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało wydanie decyzji nieodpowiadającej obiektywnym okolicznościom sprawy;

- art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. art. 122 o.p., poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

a. zgłoszeń celnych z dnia 5 sierpnia 2021 r., które zostały pierwotnie odrzucone przez organ z powodu braku wskazania numeru kontenera w zgłoszeniu celnym,

b. wyciągu bankowego spółki potwierdzającego, że przelew kwoty zabezpieczenia został zlecony w dniu 6 sierpnia 2021 r. przelewem typu "Sorbnet",

c. informację z Banku NBP właściwego dla Urzędu Celno-Skarbowego w N., potwierdzającą wpływ środków tytułem zabezpieczenia na konto organu w dniu 9 sierpnia 2021 r. o godzinie 7:20,

d. zrzutu ekranu wykonanego przez Agenta Celnego w dniu 5 sierpnia 2021 r., potwierdzający status kontyngentu jako "niekrytyczny ani niewyczerpany" w momencie dokonania pierwotnych zgłoszeń celnych w dniu 5 sierpnia 2021 r.,

e. zrzutu ekranu z symulacji statusu kontyngentu wykonanego w bazie Isztar na dzień 6 sierpnia 2021 r. potwierdzający zmianę statusu kontyngentu na krytyczny.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p., art. 73 ust. 1 Prawa celnego, art. 34 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług, decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy (wydruk danych z systemu AIS) jednoznacznie wynika, że wnioskowany przez stronę i jej przedstawiciela kontyngent taryfowy dla towarów przywiezionych z Indii, objętych m. in. kodem CN 7210 70 80, nie został przyznany stronie. Okoliczność tę potwierdzają także informacje dostępne na witrynie internetowej Komisji Europejskiej, z których wynika, że kontyngent ten został wyczerpany już 5 sierpnia 2021 r. Oznacza to, że w tej dacie został dokonany ostatni przywóz zaliczony do tego kontyngentu.

Na podstawie art. 1 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego 2019/159, jeżeli stosowny kontyngent taryfowy został wyczerpany stosuje się dodatkowe cło w wysokości 25%, mające zastosowanie do ceny netto na granicy Unii, przed ocleniem, w odniesieniu do kategorii produktu określonych w załączniku IV.1. Taka sytuacja niewątpliwie miała miejsce w sprawie i przywóz towaru objętego wymienionym zgłoszeniem celnym podlegał dodatkowemu cłu ochronnemu.

W tych okolicznościach organ celny pierwszej instancji słusznie określił dla przywiezionego towaru dodatkowe cło ochronne (A20) w wysokości 1.046.835 zł uwzględniając deklarowaną wartość celną i stawkę celną w wysokości 25% ad valorem oraz orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych. Właściwie również naliczono należny podatek od towarów i usług z tytułu importu towaru.

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie art. 73 ust. 1 Prawa celnego do postępowań w sprawach celnych nie stosuje się przepisów rozdziału 1 działu IV Ordynacji podatkowej. Jednakże w preambule do Unijnego Kodeksu Celnego zostały opisane m.in. zasady rządzące procedurą wydawania decyzji, odnoszące się do takich zasad ogólnych jak zasada legalizmu, zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, zaufania do organów celnych. Organ celny pierwszej instancji kierując się treścią art. 180 § 1 o.p. w pełni zastosował się do tych zasad i podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia końcowego rozstrzygnięcia, tym samym została zrealizowana zasada kompletności materiału dowodowego określona w art. 187 § 1 o.p. W uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo przedstawione przesłanki, którymi organ pierwszej instancji kierował się dokonując rozstrzygnięcia. W sprawie znalazła nadto pełne odzwierciedlenie zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.).

Zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy, w szczególności w postaci zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów, wyjaśnień strony oraz informacji przekazanych przez organ celny pierwszej instancji w odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu, wskazuje na to, że towar będący przedmiotem sporu został dostarczony do portu w G. 4 sierpnia 2021 r. w godzinach wieczornych w ładowni statku. Następnego dnia (5 sierpnia 2021 r.) przedstawiciel strony dokonał zgłoszenia celnego tego towaru (pierwszy zapis w systemie teleinformatycznym organu celnego o godz. 19.01). Zgłoszenie to zostało odrzucone następnego dnia (6 sierpnia 2021 r.) o godz. 7.38.

Organ zaznaczył, że do obsługi zgłoszeń celnych w Oddziale Celnym "Baza Kontenerowa" w G. ([...]) wyznaczona została komórka organizacyjna - Centrum Urzędowego Dokonywania Odpraw (CUDO). Pracuje ona w godzinach od 7 do 19. Oznacza to, że zgłoszenie celne obsłużone zostało bez zbędnej zwłoki. Jeżeli zgłoszenie miało status "na placówce" już po zakończeniu pracy CUDO, to kierując się zasadą kolejności wpływu zgłoszeń niemożliwe było jego obsłużenie w systemie AIS tego samego dnia.

W ocenie organu odwoławczego nie budziła wątpliwości zasadność odrzucenia zgłoszenia w sytuacji, gdy nie zawierało ono istotnych danych dotyczących lokalizacji towaru. Nie spełniało ono zatem warunków formalnych. Oznacza to, że przywieziony towar nie został faktycznie przedstawiony organowi celnemu zgodnie z art. 172 ust. 1 UKC. Kolejne zgłoszenie celne zostało ostatecznie przyjęte 6 sierpnia 2021 r. o godz. 10.03.

Z oficjalnego stanowiska udostępnionego przez Komisję Europejską jednoznacznie wynika, że 5 sierpnia 2021 r. wnioskowany kontyngent taryfowy był już wyczerpany. Wszelkie zatem działania podejmowane przez stronę i organ celny 6 sierpnia 2021 r. i w dniach kolejnych pozbawione są doniosłości prawnej dla potrzeb uzyskania przez stronę preferencyjnej stawki celnej wynikającej z ustanowionego kontyngentu. Tym niemniej, z uwagi na aktualizowanie danych dotyczących relewantnych zgłoszeń celnych ze wszystkich państw członkowskich w czasie innym niż rzeczywisty, 6 sierpnia 2021 r. brak było jednoznacznych przesłanek do przyjęcia, czy wskazywany w systemie Isztar4 stan krytyczny oznaczał jeszcze realną możliwość przyznania kontyngentu. Załączony do odwołania wydruk z systemu Isztar4 potwierdza przede wszystkim to, że 5 sierpnia 2021 r. nastąpiła zmiana stanu krytycznego kontyngentu. Natomiast drugi wydruk zrzutu ekranu nie zawiera istotnej informacji, kiedy przedmiotowy kontyngent nie był jeszcze w stanie krytycznym, ani w jakiej chwili został on wygenerowany. Wskazuje on przede wszystkim jakie kontyngenty ustanowione rozporządzeniem 2021/1029 były ogólnie dostępne.

Gdyby wnioskowany przez stronę kontyngent mający status krytyczny nie został jeszcze całkowicie wyczerpany, to zgodnie z art. 195 ust. 2 UKC w związku z art. 153 RW zwolnienie towaru do procedury wymagałoby złożenia zabezpieczenia. Załączone do odwołania potwierdzenie transakcji świadczy o tym, że z rachunku bankowego strony 6 sierpnia 2021 r. złożona została dyspozycja przelewu na konto sum depozytowych Urzędu Skarbowego w N. na kwotę 1.046.835 zł odpowiadającą określonej przez organ celny kwocie ostatecznego cła ochronnego. Podejmując decyzję o złożeniu zabezpieczenia jednorazowego strona wzięła na siebie ryzyko , że formalności związane z przekazaniem wniosku o kontyngent do Komisji mogą potrwać dłużej niż w szczególności w przypadku przedstawienia gwarancji generalnej. Natomiast wystawienie potwierdzenia złożenia zabezpieczenia, wbrew temu co twierdzi pełnomocnik strony, nie jest dokonywane z urzędu przez organ celny lecz na wniosek zainteresowanej osoby. Fakt dokonania tej czynności w dniu 10 sierpnia 2021 r. niewątpliwie wynika z tego, że dopiero w tym dniu do kasy oddziału celnego zgłosił się przedstawiciel strony celem dopełnienia formalności zmierzających do zwolnienia przywiezionego towaru.

A Spółka jawna z siedzibą w T. wniosła skargę na wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto skarżąca wnioskowała o zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania decyzji ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 56 ust. 1, ust. 2 lit. h i ust. 4 UKC poprzez określenie stawki cła na przywożone towary w wysokości 25%;

b) art. 195 ust. 1 UKC poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki do jego zastosowania, co spowodowało zatrzymanie wpłaconego przez stronę zabezpieczenia oraz brak zwolnienia towaru z procedury celnej;

c) art. 1 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego 2019/159 poprzez niezasadne zastosowanie i wydanie decyzji określającej dodatkowe cło w wysokości 25%, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki do jego określenia;

d) art. 119 UKC poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji popełnienia błędu przez organ celno-skarbowy;

a) art. 120 UKC poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy prawidłowo oceniony stan faktyczny uzasadniał stwierdzenie nadzwyczajnych okoliczności pozwalających na umorzenie należności celnych przynajmniej w części;

a) art. 172 ust. 1 UKC poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zgłoszenie celne z dnia 5 sierpnia 2022 r. zawierało istotne dane dotyczące lokalizacji importowanego przez stronę towaru, a tym samym zostało on faktycznie przedstawiony organowi;

b) art. 21 ust. 1 Prawa celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które spowodowało odmowę przyjęcia zgłoszenia celnego w związku z art. 22 ust. 7 UKC.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało stotny wpływ na wydanie rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 o.p. poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w rezultacie czego nie wyjaśniono w sposób pełny i niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, brak wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego;

b) art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. art. 191 o.p. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób wykraczający poza swobodną ocenę dowodów oraz wyprowadzenie niepoprawnych wniosków na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało, wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji nieodpowiadającej obiektywnym okolicznościom sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w momencie dokonania zgłoszenia celnego z dnia 5 sierpnia 2021 r. stan kontyngentu wynosił 7.273,352 ton i jego status nie był "krytyczny", ani nie został wyczerpany. Dopiero w dniu 6 sierpnia 2021 r., status kontyngentu był już krytyczny. W tym dniu o godzinie 7:38 zgłoszenie celne nie zostało przyjęte (odmowa przyjęcia) przez Naczelnika. Jako powód odmowy przyjęcia zgłoszenia celnego wskazano brak numeru kontenera bądź deklaracji magazynowej na zgłoszeniu celnym. Dla opisanego stanu faktycznego istotny jest fakt, że importowany towar został dowieziony do granic Unii Europejskiej statkiem drobnicowym, gdzie towar był umieszczony w ładowani statku jako drobnica. Towar nie był zatem przewożony w kontenerze i z tego powodu nie został mu nadany numer kontenera bądź deklaracji magazynowej. W zgłoszeniu celnym z dnia 5 sierpnia 2021 r. został umieszczony przez Agencję Celną w polu nr 40 zgłoszenia celnego numer wynikający z Deklaracji skróconej czasowego składowania (dalej "DSK"). Dokument DSK jest pierwszą informacją, jaką otrzymuje organ celny o importowanym towarze. DSK zawiera dane co do miejsca położenie towaru. Dopiero po przyjęciu dokumentu DSK przez organ celny (w sprawie Naczelnik potwierdził fakt przyjęcia dokumentu DSK), Agencja celna w dniu 5 sierpnia 2021 r. złożyła zgłoszenie celne tego importowanego towaru.

Odmowa przyjęcia zgłoszenia celnego z dnia 5 sierpnia 2021 r. spowodowała konieczność dokonania ponownego zgłoszenia celnego importowanego towaru do odprawy celnej. W dniu 6 sierpnia 2021 r. towar został zgłoszony ponownie. Zgodnie z dostępnymi Agentowi Celnemu informacjami z ogólnodostępnej przeglądarki kontyngentu taryfowego, w której Agent Celny sprawdził status kontyngentu taryfowego właściwego dla importowanego towaru, w dniu 6 sierpnia 2021 r. kontyngent był już "krytyczny", tj. wynosił około 5.300 ton.

W związku z powyższym strona drugim zgłoszeniem celnym uiściła na wezwanie organu należne zabezpieczenie kontyngentu, którego przelew bankowy został zlecony tego samego dnia, tj. 6 sierpnia 2021 r. (piątek). Z uzyskanej z banku informacji wynika, że pieniądze stanowiące zabezpieczenie należności celnej znajdowały się na koncie organu celno-skarbowego w N. już w dniu 9 sierpnia 2021 r. o godzinie 7:20.

W dniu 10 sierpnia 2021 r. (wtorek) stan kontyngentu taryfowego został w całości wyczerpany. W tym dniu organ celno-skarbowy w N. potwierdził wpłacenie zabezpieczenia zgodnie z potwierdzeniem złożenia zabezpieczenia Seria PL/MF/AP Nr [...] z dnia 10 sierpnia 2021 r. oraz zwolnił towar z procedury celnej.

Zdaniem skarżącej organ celny powinien zwolnić towar w momencie wpłaty zabezpieczenia celnego, najpóźniej w dniu 9 sierpnia 2021 r., w momencie, gdy kwota zabezpieczenia wpłynęła na rachunek bankowy urzędu celno-skarbowego. Tymczasem organ utrzymywał, że kwota zabezpieczenia nie została złożona i uznał wpłatę zabezpieczenia dopiero w dniu 10 sierpnia 2021 r., w momencie, gdy kontyngent został już w całości wyczerpany. W tym zakresie można zarzucić organowi opieszałość.

Organ celny powinien dokonać zwolnienia towarów z procedury celnej najpóźniej w dniu 9 sierpnia 2021 r., a więc wtedy, gdy kontyngent dalej był na wyczerpaniu (krytyczny), lecz nie został jeszcze wyczerpany. Wobec powyższego brak było przesłanek do ustanowienia dodatkowego cła ochronnego w wysokości 25% określanego na podstawie art. 1 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego 2019/159.

Ponadto w stanie faktycznym sprawy zastosowany powinien być art. 119 UKC. W zgłoszeniu celnym z dnia 5 sierpnia 2021 r. został umieszczony przez Agencję Celną w polu nr 40 zgłoszenia celnego numer wynikający z DSK. Dokument celny, jakim jest DSK, stanowi informację dla organu celnego o miejscu lokalizacji towaru i w przypadku, gdy towar nie znajduje się w kontenerach, stanowi właśnie informację dla organu, gdzie importowany towar się znajduje. Dokument DSK jest pierwszą informacją, jaką otrzymuje organ celny o importowanym towarze. Należy przyjąć, że organ celny na podstawie dokumentu DSK posiadał wiedzę o miejscu lokalizacji importowanego towaru jeszcze zanim zostało złożone zgłoszenie celne w dniu 5 sierpnia 2021 r.

Skarżąca podkreśliła, że działała w dobrej wierze, natomiast błędne okazały się działania organu celnego, a zwłaszcza odrzucenie pierwszego zgłoszenia celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z dnia 29 sierpnia 2022 r. pełnomocnik uczestnika postępowania B Sp. z o.o. w G. wskazał na błędy pracowników organów celnych i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W szczególności podniósł, że w dniach 5 i 6 sierpnia 2021 r. towar był rozładowywany i nie zaszły zmiany w jego lokalizacji, w związku z tym organ przy obu zgłoszeniach celnych dysponował takimi samymi danymi, dokonując jednak odrzucenia zgłoszenia celnego z dnia 5 sierpnia 2021 r. Przy czym w dniu pierwszego zgłoszenia kontyngent nie był wyczerpany ani krytyczny.

W dalszych pismach procesowych organ i uczestnik postępowania rozwijali swoją argumentację związaną z zarzutami skargi. Uczestnik postępowania konsekwentnie twierdził, że zgłoszenie z dnia 5 sierpnia 2021 r. było prawidłowe i powinno zostać przyjęte, co w konsekwencji doprowadziłoby do skorzystania przez importera 0z kontyngentu. Organ podkreślał zaś, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu lub umorzenia należności celnych określone w art. 119 i art. 120 UKC.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny ( dalej powoływane jako "RW") określa w art. 49 – 54 Ogólne zasady jednolitego zarządzania kontyngentami taryfowymi.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 RW, kontyngentami taryfowymi otwartymi zgodnie z prawodawstwem unijnym, odnoszącymi się do metod administrowania w ramach niniejszego artykułu oraz w ramach art. 50 - 54 niniejszego rozporządzenia, zarządza się zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych do dopuszczenia do obrotu.

W myśl art. 50 ust. 1 RW organy celne sprawdzają, czy wniosek o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, przedstawiony przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu jest ważny zgodnie z przepisami prawa unijnego otwierającymi dany kontyngent taryfowy. Przepis art. 50 ust. 2 RW stanowi zaś, że jeżeli zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu, zawierające ważny wniosek zgłaszającego o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, zostanie przyjęte, a wszystkie dokumenty wymagane do przyznania kontyngentu taryfowego zostały przedłożone organom celnym, organy te przekazują bezzwłocznie wymieniony wniosek do Komisji, podając datę przyjęcia zgłoszenia celnego oraz dokładną wnioskowaną ilość.

Z powyższych regulacji wynika zatem jednoznacznie, że zasadniczym kryterium skorzystania z kontyngentu taryfowego według "porządku chronologicznego" jest data przyjęcia zgłoszenia celnego do dopuszczenia do obrotu. Przepis art. 49 ust. 1 RW nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że to nie data dokonania zgłoszenia, a data jego przyjęcia przez organ celny jest okolicznością relewantną z punktu widzenia zarządzania kontyngentem taryfowym.

Zgodnie z art. 172 ust. 1 UKC zgłoszenie celne spełniające warunki określone w niniejszym rozdziale jest niezwłocznie przyjmowane przez organy celne, jeżeli towary, których dotyczy zostały przedstawione organom celnym.

Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 1856 ze zm.) stanowi, że organ celny odmawia, w postaci papierowej lub elektronicznej, przyjęcia zgłoszenia celnego, wskazując przyczyny odmowy, jeżeli:

1) zgłoszenie nie odpowiada wymogom formalnym przewidzianym w przepisach prawa celnego, określającym formy dokonania takiego zgłoszenia, wymagane dane oraz dołączane do niego dokumenty;

2) nie są spełnione warunki do objęcia towaru wnioskowaną procedurą celną;

3) objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną nie może nastąpić z powodu obowiązujących zakazów lub ograniczeń.

Zgłoszenie celne dokonane przez przedstawiciela celnego w imieniu skarżącej spółki w dniu 5 sierpnia 2021 r. zostało odrzucone w dniu 6 sierpnia 2021r., a kolejne zgłoszenie dotyczące tych samych towarów zostało złożone i przyjęte w dniu 6 sierpnia 2021r.

Z informacji Komisji Europejskiej, przedłożonej przez organ administracji celnej wynika, że kontyngent na importowany przez skarżącą spółkę towar został wyczerpany już w dniu 5 sierpnia 2021 r. Cała procedura związana z podziałem kontyngentów prowadzona jest przy pomocy systemów teleinformatycznych. Wydruk z tego systemu potwierdzający wyczerpanie kontyngentu w określonej dacie stanowi niewątpliwie dowód, mogący być podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych przez organy celne. Mamy w tym przypadku do czynienia z faktami istniejącymi obiektywnie, takimi jak odmowa przyjęcia zgłoszenia celnego z 5 sierpnia 2021 r. i wyczerpaniem się kontyngentu w tymże dniu. Okoliczności te wykluczają możliwość skorzystania przez skarżącą spółkę z tego kontyngentu. Skoro tak, to rzeczą organów administracji celno – skarbowej było ustalenie zobowiązań celnych według zasad wynikających z rozporządzenia wykonawczego 2019/159, czyli do obciążenia importera cłem ochronnym w stawce 25%.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest w tej sytuacji zgodna z prawem, gdyż brak było w okolicznościach sprawy podstaw by uznać, że pomimo wyczerpania kontyngentu taryfowego w dniu 5 sierpnia 2021 r. importer mógł z niego skorzystać, w sytuacji odmowy przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego złożonego przez niego w tym dniu i przyjęcia kolejnego zgłoszenia dokonanego już w dzień po wyczerpaniu kontyngentu.

Kwestie związane z oceną prawidłowości działań organów, które doprowadziły do odrzucenia zgłoszenia celnego z dnia 5 sierpnia 2021 r. mogłyby być poddane badaniu w odrębnym postępowaniu, w ramach którego możliwe byłoby przeanalizowanie, czy zachodzą przesłanki zwrotu lub umorzenia należności celnych określone w art. 116 – 120 UKC.

Przepisy te stanowią, co następuje:

Art. 116 ust. 1.

Z zastrzeżeniem warunków ustanowionych w niniejszej sekcji kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych podlegają zwrotowi lub umorzeniu z następujących powodów:

a) Zawyżenie kwot należności celnych przywozowych lub wywozowych;

b) Towary wadliwe lub niezgodne z warunkami umowy;

c) Błąd właściwych organów;

d) Zasada słuszności.

Kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi, w przypadku, gdy została ona uiszczona, a dotyczące ich zgłoszenie celne zostało unieważnione zgodnie z art. 174.

4. Z zastrzeżeniem zasad dotyczących właściwości do wydania decyzji, jeżeli organy celne w terminach, o których mowa w art. 121 ust. 1, same stwierdzą, że kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu zgodnie z art. 117, 119 lub 120, dokonują one zwrotu lub umorzenia z własnej inicjatywy.

Art. 117 ust. 1.

Kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest zwracana lub umarzana, jeżeli kwota odpowiadająca długowi celnemu, o której pierwotnie powiadomiono, przekracza kwotę należną lub gdy dłużnik został powiadomiony o długu celnym niezgodnie z art. 102 ust. 1 akapit drugi lit. c) lub d).

2. Jeżeli wniosek o zwrot lub umorzenie jest oparty na występowaniu - w czasie przyjęcia zgłoszenia do dopuszczenia do obrotu - obniżonej lub zerowej stawki celnej przywozowej w odniesieniu do towarów objętych kontyngentem taryfowym, plafonem taryfowym lub innymi uprzywilejowanymi środkami taryfowymi, przyznaje się zwrot lub umorzenie, pod warunkiem że w chwili składania wniosku wraz z koniecznymi dokumentami spełniony jest jeden z następujących warunków:

a) W przypadku kontyngentu taryfowego - jego wielkość nie została wyczerpana;

b) W innych przypadkach - nie została przywrócona zwykła stawka celna.

Art. 119 ust. 1.

W przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 120, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych zostaje zwrócona lub umorzona, jeżeli w wyniku błędu popełnionego przez właściwe organy kwota odpowiadająca długowi celnemu pierwotnie podana do wiadomości była niższa niż kwota należna, z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków:

a) W normalnych okolicznościach dłużnik nie mógł wykryć tego błędu; oraz

b) Dłużnik działał w dobrej wierze.

2. Jeżeli nie są spełnione warunki określone w art. 117 ust. 2, zwrot lub umorzenie są przyznawane wtedy, gdy niezastosowanie obniżonej lub zerowej stawki celnej wynikało z błędu organów celnych, a zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu zawierało wszystkie dane i towarzyszyły mu wszystkie dokumenty konieczne do zastosowania obniżonej lub zerowej stawki.

Art. 120 ust. 1.

W przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 119, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu na zasadzie słuszności, w przypadku, gdy dług celny powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania.

2. Występowanie szczególnych okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych.

Art. 121 ust. 1.

Wniosek o zwrot lub umorzenie zgodnie z art. 116 składa się organom celnym w następujących terminach:

a) w przypadku zawyżenia kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, błędu właściwych organów lub zastosowania zasady słuszności - w terminie trzech lat od dnia powiadomienia o długu celnym;

b) w przypadku towarów wadliwych lub niezgodnych z warunkami umowy – w terminie jednego roku od dnia powiadomienia o długu celnym;

c) w przypadku unieważnienia zgłoszenia celnego - w terminie określonym w przepisach dotyczących unieważniania.

Terminy określone w akapicie pierwszym lit. a) i b) ulegają przedłużeniu, w przypadku, gdy wnioskodawca przedstawi dowód na to, że nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym terminie.

2. W przypadku przytoczonych powodów - gdy organy celne nie są w stanie przyznać zwrotu lub umorzenia kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, wymaga się od nich, by przeanalizowały merytorycznie wniosek o zwrot lub umorzenie z uwzględnieniem innych powodów do przyznania zwrotu lub umorzenia, o których mowa w art. 116.

3. W przypadku złożenia odwołania od powiadomienia o długu celnym na mocy art. 44 stosowny termin określony w ust. 1 akapit pierwszy zostaje zawieszony na czas trwania postępowania odwoławczego począwszy od dnia złożenia odwołania.

4. Jeżeli organy celne przyznają zwrot lub umorzenie zgodnie z art. 119 i 120, dane państwo członkowskie powiadamia o tym Komisję.

Skarżąca spółka i uczestnik postępowania podnosili w toku postępowania zarzuty dotyczące wadliwości działania organu, polegającego na odrzuceniu zgłoszenia celnego z 5 sierpnia 2021 r. Z przedstawionych wyżej przyczyn zarzut ten nie miał znaczenia dla ustaleń organu związanych z brakiem możliwości skorzystania przez importera z kontyngentu. Jednakże okoliczności sprawy i treść podnoszonych zarzutów wskazują na to, że w ocenie skarżącej spółki i uczestnika postępowania mogłyby znaleźć zastosowanie instytucje prawne regulowane przepisami zawartymi w art. 120 lub art. 119 UKC czyli zwrot lub umorzenie należności celnych na zasadzie słuszności lub z powodu powstania tych należności wskutek błędu organów celno – skarbowych.

Postępowanie zmierzające do zastosowania wymienionych wyżej regulacji, zgodnie z art. 121 ust. 1 UKC, toczy się na wniosek. Na złożenie wniosku stronie przysługuje termin trzech lat od dnia powiadomienia o długu celnym, z tym, że termin ten ulega zawieszeniu na czas postępowania odwoławczego od decyzji stanowiącej wyraz powiadomienia o długu celnym.

Art. 116 ust. 4 UKC, który daje organom możliwość działania z urzędu (z własnej inicjatywy) jest przepisem uznaniowym. Zarzut niezastosowania przepisów o zwrocie lub umorzeniu należności celnych może być, zdaniem Sądu, podniesiony skutecznie jedynie w przypadku, gdy przesłanki ich zastosowania są już prima facie oczywiste i pewne. Taka sytuacja nie zachodziła w rozpatrywanej sprawie.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie były bowiem należności celne i podatkowe, związane ze zgłoszeniem celnym przyjętym w dniu 6 sierpnia 2021 r., a zatem już po wyczerpaniu kontyngentu. Jeśli zatem organ celny II instancji sam nie stwierdził (nie został przez stronę przekonany w postępowaniu odwoławczym), że istnieją okoliczności uzasadniające zastosowanie przepisów o błędzie organu celnego lub zasady słuszności, to jego rzeczą było zastosowanie reguł ogólnych i rozstrzygnięcie o prawidłowości ustalenia należności celnych i podatkowych, bez zastosowania art. 119 i art. 120 UKC.

Rozstrzygnięcie organów administracji w zakresie przedmiotu postępowania nie budzi wątpliwości. Stanowi ono bowiem rezultat zastosowania do zgłoszonych przez importera towarów stawki celnej cła ochronnego w wysokości 25 %, wynikającej z rozporządzenia wykonawczego Nr 2019/159, wobec braku możliwości skorzystania przez importera z kontyngentu.

Podkreślić należy, że zajęcie w tym przedmiocie stanowiska w decyzji organu odwoławczego nie determinuje w żadnym wypadku rozstrzygnięcia sprawy wszczętej ewentualnie z wniosku importera lub jego przedstawiciela celnego o zastosowanie wymienionych przepisów w stosunku do zobowiązań wynikających z przyjętego zgłoszenia celnego. Stanowisko to nie może być zatem powoływane w szczególności jako podstawa do uznania, że w sprawie wszczętej z wniosku strony o zwrot lub umorzenie należności celnych zachodzi negatywna przesłanka "powagi rzeczy prawomocnie rozstrzygniętej". Stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw do zastosowania art. 120 UKC, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oznacza jedynie, że organ nie dostrzegł potrzeby działania w zakresie kwestii zwrotu lub umorzenia należności z "własnej inicjatywy", nie pozbawiając strony możliwości złożenia wniosku w trybie art. 121 ust. 1 UKC.

Należy w tym miejscu dodatkowo zwrócić uwagę na to, że decyzja organu I instancji wydana była w trybie szczególnym, opartym na art. 22 ust. 6 lit. b UKC, zgodnie z którym organ celny jest zwolniony od obowiązku powiadomienia strony o podstawach, na których zamierza oprzeć decyzję, w sprawie dotyczącej odmowy przyznania kontyngentu taryfowego z powodu jego wyczerpania. Ten tryb postępowania uniemożliwia zajęcie stanowiska przez stronę przed wydaniem decyzji w I instancji. W tej sytuacji zarówno skarżąca spółka (importer) jak i uczestnik postępowania (przedstawiciel celny) mogli zarzut związany z niezastosowaniem przepisów o zwrocie lub umorzeniu należności celnych podnieść dopiero w odwołaniu, poddając go pod rozpoznanie jedynie organowi administracji celno – skarbowej II instancji – w postępowaniu odwoławczym. Tymczasem postępowanie wszczęte wskutek wniosku strony na podstawie art. 121 ust. 1 UKC powinno być postępowaniem toczącym się z zachowaniem zasady dwuinstancyjności i innych zasad procesowych, warunkujących prawidłowość postępowania celnego.

Złożoność i charakter argumentacji strony skarżącej i uczestnika postępowania wymaga, zdaniem Sądu, by została ona rozważona przez organy administracji celno – skarbowej w postępowaniu odrębnym, wszczętym na ewentualny wniosek stron, opierający się na konkretnych przesłankach zwrotu lub umorzenia należności celnych wymienionych przez unijnego prawodawcę w art. 116 – 120 UKC. Jeśli wniosek taki zostanie we właściwym terminie złożony, to organy zobowiązane będą do przeprowadzenia analizy stanu faktycznego pod kątem zastosowania tych przepisów.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.