Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 151/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy G. a Prezydentem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.Z. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego postanawia: wskazać Burmistrza Gminy G. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. Burmistrz Gminy G. reprezentowany przez Kierownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta S. reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. poprzez wskazanie Prezydenta Miasta S. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku J.Z. o udzielenie pomocy finansowej.

W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że pismem z dnia 23 maja 2018 r., Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S., dalej jako "MOPS", na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", przekazał do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., dalej jako "GOPS", wniosek wraz ze zgromadzoną dokumentacją o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego na m-ce kwiecień - czerwiec 2018 r. oraz zasiłku celowego na zakup żywności na m-ce kwiecień — czerwiec 2018 r. i ustalenie prawa do świadczeń zdrowotnych od dnia 27 marca 2018 r. J.Z.

Jako podstawę uzasadniającą przekazanie wniosku J.Z. wskazano, że miejsce zameldowania wnioskodawczyni na pobyt stały znajduje się w M., Gmina G. oraz fakt, że na terenie miasta S. jest ona uważana za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593 ze zm.), dalej jako "u.p.s.".

Tymczasem w ocenie GOPS, pomimo zameldowania na terenie Gminy G., wnioskodawczyni wraz z trójką dzieci zamieszkują i przebywają w S., gdzie znajduje się ich centrum życiowe. Wnioskodawczyni oświadczyła, że definitywnie nie chce zamieszkiwać w Gminie G., a deklaruje chęć pobytu w S.. GOPS wskazał na art. 101, ust, 1 u.p.s oraz art. 28 k.c. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 2018 poz.1025 ze zm.), dalej jako "k.c." i podniósł, że jego zdaniem wnioskodawczyni świadomie zamieszkuje w S. gdzie znajduje się jej centrum życiowe, przy czym nie wiąże dalszych losów życiowych z Gminą G. GOPS zaznaczył, że nie zgadza się z uznaniem wnioskodawczyni za osobę bezdomną ponieważ (1) ma możliwość zamieszkiwania w mieszkaniu w którym jest zameldowana, (2) nadal jest głównym najemcą mieszkania w S., (3) jej centrum życiowe znajduje się w S. i ubiega się tam o przydział mieszkania do remontu. Tym samym w ocenie Burmistrza Gminy G., organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Prezydent Miasta S.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta S. wniósł o wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Burmistrz Gminy G., działający przez Kierownika GOPS.

Podniósł, że w chwili składania wniosku J.Z. przebywała na terenie S. w Noclegowni Miejskiej dla Kobiet. Zaakcentował, że właściwość miejscową organu ustala się w oparciu o przepis szczególny czyli art. 101 u.p.s. W jego ocenie wnioskodawczyni jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., nie zamieszkuje bowiem w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, nie jest zameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji i dowodach osobistych. Gminą zaś ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały jest M. gmina G.

Wskazano, że jak wynika z dokumentacji sprawy i oświadczeń wnioskodawczyni w 2008 r. wraz z dziećmi zamieszkiwała u swojej matki w G. Po powrocie do męża, do sierpnia 2009 r. była zameldowana na pobyt stały w S. przy ul. [...], jednakże w sierpniu 2009 r. jej mąż wymeldował ją. Ponadto odszedł do innej kobiety. U wnioskodawczyni pojawił się problem z nadużywaniem alkoholu i zaniedbywaniem dzieci. Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt [...], małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód, a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi powierzono ojcu A.Z., zobowiązując J.Z. do alimentowania dzieci. Sąd nie rozstrzygnął o sposobie korzystania z mieszkania. Jednakże wnioskodawczyni nie zamierza z niego korzystać, gdyż w mieszkaniu tym przebywa jej były mąż z trójką ich wspólnych dzieci oraz konkubiną. Od 11 września 2017 r. J.Z. nocuje w Noclegowni dla Bezdomnych Kobiet w S., którą opuszcza co jakiś czas. Nie stosuje się do regulaminu placówki, a także odmawia podjęcia leczenia odwykowego. Zainteresowana złożyła wniosek o przyznanie jej mieszkania w S., lecz znajduje się na 1110 pozycji na liście osób oczekujących na przydział mieszkania do remontu na własny koszt. Organ zwrócił uwagę, że J.Z. jest osobą bezdomną, bez dochodu, która nic nie robi w kierunku zdobycia pracy, jest uzależniona od alkoholu.

W ocenie Prezydenta Miasta S. organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Gminy G.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny, jak stanowi art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm.), dalej jako k.p.a. Przy czym zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy G. a Prezydentem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.Z. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na miesiące kwiecień – czerwiec 2018 r. i ustalenie prawa do świadczeń zdrowotnych od dnia 27 marca 2018 r. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 pkt 8 u.p.s., osoba bezdomna oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

W sprawie jest bezsporne, że J.Z. jest osobą bezdomną. Od 11 września 2017r. nocuje w Noclegowni dla Bezdomnych Kobiet w S., którą opuszcza co jakiś czas. Nie zamieszkuje zatem w lokalu mieszkalnym. Zgodnie z ww. przepisami i ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem w przypadku osoby bezdomnej nie ma mowy o miejscu zamieszkania. Tym samym nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2007 r., I OW 109/06, z 4 lipca 2008 r., I OW 30/08, z 30 grudnia 2015, I OW 208/15 i z 19 kwietnia 2017 r., I OW 256/16). Dlatego o bezdomności nie świadczy posiadanie lub brak tytułu do własnego mieszkania, lecz kryteria przyjęte w art.6 pkt 8 u.p.s. Z tych też względów w przypadku osoby bezdomnej nie bada się jej zamiaru stałego pobytu, lecz tylko ustala się jej status. W związku z faktem, że niekwestionowanym przez organy miejscem zameldowania na pobyt stały wnioskodawczyni jest M. Gmina G., organem właściwym do rozpoznania jej wniosku z [...] marca 2018 r. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup żywności i ustalenie prawa do świadczeń zdrowotnych, na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., jest Burmistrz Gminy G.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.