Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3777/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję "A" z dnia 3 października 2001r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję "A" w W. z dnia 26 lutego 2001r., nr [...] 2. zasądza od "A" w W. na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II S.A./Gd 3777/Ol

Uzasadnienie

"A" wszczął z urzędu postępowania weryfikacyjne w stosunku do W. Ł., w celu wydania decyzji w sprawie prawa do świadczeń wynikających z ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. Z 1997r. Nr 142, poz. 950, z późno zm.).

Decyzją z dnia 26 lutego 2001r. nr [...] "A" W. Ł. uprawnień kombatanckich, przyznanych uprzednio przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD decyzją z dnia 29 czerwca 1998r. W uzasadnieniu organ powołując się na akta b. ZBoWiD wskazał, że w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka, to jest od 17 kwietnia 1952r. do 4 maja 1952r. strona pełniła służbę w Ludowym Wojsku Polskim, nie biorąc udziału w zwalczaniu Ukraińskiej Powstańczej Armii i grup Wehrwolfu. "A" uznał zatem, że W. Ł. uzyskał uprawnienia kombatancki wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, przez co na mocy art. 25 ust.2 pkt.2 powołanej ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. Ł. powołał się na przynależność do pododdziałów samoobrony walczących z grupami Wehrwolfu w latach 1946-1947 na terenie C. gm. B. oraz prowadzenie przez matkę w okresie okupacji tajnego nauczania języka polskiego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy "A" decyzją z dnia 3 października 2001r. nr [..] utrzymał w mocy wydaną uprzednią decyzję własną. W uzasadnieniu "A" ustalił, że uprawnienia kombatanckie nabył uprawniony wyłącznie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy o kombatantach, w okresie od 17 kwietnia 1952r. do 4 maja 1952r. i nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionym w art. 1 ust.2 pkt.6 tej ustawy. Odnosząc się do okoliczności przywołanych we wniosku "A" stwierdził, że przynależność do oddziału samoobrony ludności przed oddziałami Wehrwolfu oraz prowadzenie przez matkę uprawnionego tajnego nauczania pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.

W skardze na przytoczoną wyżej decyzję organu skarżący domaga się jej uchylenia, twierdzi, że uprawnienia kombatanckie otrzymał z tytułu służby w szeregach Armii Krajowej od 12 lutego 1944r. do 10 marca 1946r. oraz służby w Wojsku Polskim do 1970r. Podczas służby wojskowej nie brał osobistego udziału w utrwalaniu władzy ludowej ani w zwalczaniu osób działających na. rzecz niepodległości. Podnosi, że decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest niezgodna z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1271, z późno zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2904r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Badając zatem legalność zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia przez organ był przepis art. 25 ust.2 pkt.2 powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Z treści jego wynika, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na podstawie dotychczasowych przepisów uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż te, które wymieniono wart. 1 ust.2, art.2 i art. 4 tej ustawy, natomiast uprawnienia kombatanckie zachowują te osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 do 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Zastosowanie obu przeciwstawnych materialnoprawnych przesłanek w cytowanym przepisie prowadzi do wniosku, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że podstawa zachowania uprawnień stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień (por. uchwałę NSA 7 sędziów w Warszawie z 4 marca 2002r., OPS 13/01, ONSA 2002/4/132). Jednocześnie należy podkreślić, że procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich przewidziana w ustawie o kombatantach nie pozbawia osoby, której uprawnienia poddawane są weryfikacji, możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że choć uprawnienia kombatanckie uzyskała z tytułu "utrwalania władzy ludowej to jednak spełnia ona także warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na tej podstawie prawnej, wymienionej w art. 1 ust.2 - art. 4 ustawy o kombatantach (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2001r. sygn. akt III RN 77/00, OSNAPUiS 2001 Nr 15, poz. 475, uchwałę NSA j.w).

W tym kontekście jako wadliwe uznać należy stanowisko wyrażone przez organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 26 lutego 2001r. pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich, gdzie "A" stwierdza, iż "nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust.2 - art. 4 ustawy o kombatantach".

Jak wynika z akt administracyjnych (pismo skarżącego k. 12 tych akt), strona po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego powołała się na udział w oddziałach samoobrony, prowadzeniu tajnego nauczania przez swą matkę oraz współpracę (w charakterze łącznika) z dwoma wymienionymi w piśmie z imienia, nazwiska i pseudonimów oficerami Armii Krajowej przebywającymi na terenie Świdwina.

Ta ostatnia okoliczność nie została przez organ wyjaśniona.

Zgodnie z art. 8 i 9 kpa organy administracji publicznej zobowiązane są do prowadzenia postępowania w taki sposób, by pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Niewyjaśnianie przywołanej wyżej okoliczności współpracy skarżącego z Armią Krajową w kontekście treści skargi, w której skarżący twierdzi, że uprawnienia kombatanckie otrzymał z tytułu służby w szeregach Armii Krajowej w wymienionym w skardze okresie, stanowi naruszenie przywołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego. Wprawdzie okoliczność ta nie została poparta dowodem w toku postępowania weryfikacyjnego, jednakże wobec faktu, że była ona istotna dla rozstrzygnięcia oraz kierując się treścią przepisu art. 86 kpa mógł organ dla jej wyjaśnienia przesłuchać stronę.

Zauważyć można przy tym, że organ administracji publicznej me spełnił w niniejszej sprawie Wymogu określonego V! przepisie par. 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r'. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i -przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745), wydanego na podstawie art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach (...), zgodnie z którym po zakończeniu postępowania weryfikacyjnego "A" zapoznaje strony z dowodami zebranymi w sprawie, w tym także z opinią Komisji, oraz informuje o możliwości wglądu w całość akt sprawy. Brak jest w aktach administracyjnych dowodu, iż strona została zapoznana z zebranym materiałem w sposób określony w powołanym rozporządzeniu.

Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył przepisy postępowania - art. 7, art. 77 i art. 80 kpa oraz przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r., co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Wobec powyższego, na mocy art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą jako naruszające prawo uchylił.