Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 731/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 1,2,3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przyczyną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie, że Wnioskodawca nie spełniał warunków do uzyskania płatności cukrowej za rok 2019. Wynikało to z faktu, że Wnioskodawca nie zawarł umowy kontraktacyjnej z uznaną grupą producentów rolnych, uznaną organizacją producentów lub uznanym zrzeszeniem organizacji producentów, której był członkiem. Spółdzielnia Rolników "[...]", z którą Z. Z. zawarł umowę kontraktacji dołączoną do wniosku, została wykreślona z Rejestru grup producentów rolnych w dniu [...] marca 2017 r. na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B.. Jednocześnie organ I instancji nie stwierdził, aby w sprawie zaistniały podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności lub przesłanki uzasadniające odstąpienie od dochodzenia zwrotu.

W odwołaniu od powyższej decyzji, Skarżący zarzucił naruszenie art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm.), dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich", poprzez jego błędną wykładnię, art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r. str. 69) poprzez jego zastosowanie, pomimo nie zaistnienia przesłanek ustawowych do uznania, że przyznana płatność była nienależna, oraz art. 7 ust. 3 tego rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w celu uzyskania płatności związanej do uprawy buraków cukrowych, wnioskodawca musi spełnić jeden z dwóch warunków określonych w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich, tj. albo zawarcie umowy dostawy, o której mowa w pkt 1 lit. a, albo umowę z grupą producentów, o której mowa w pkt 1 lit. b.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie może zostać uznane, że spełniony został warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b tej ustawy. Skarżący zawarł umowę kontraktacyjną ze Spółdzielnią Rolników "[...]". Organ podkreślił, że na mocy decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B. z dnia [...] marca 2017 r. o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków uznania, Spółdzielnia Rolników "[...]" została wykreślona z Rejestru grup producentów rolnych, nie jest więc od tego momentu (i nie była w roku 2018) "grupą producentów" w rozumieniu wskazanego przepisu.

Organ podniósł, że Skarżący w odwołaniu powołuje się m.in. na definicję umowy dostawy zawartą w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia 1308/2013. Jednocześnie powołuje się na brak definicji przedsiębiorstwa we wskazanym rozporządzeniu, a także w rozporządzeniu 1306/2013, do którego odsyła art. 3 rozporządzenia 1308/2013. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., interpretacja przedstawiona przez Stronę nie jest właściwa. Przyjmując ją, można dojść do wniosku, że pod pojęciem "przedsiębiorstwo" można by rozumieć dowolne przedsiębiorstwo, działające w dowolnym sektorze rolnictwa, a nawet nie mające z rolnictwem nic wspólnego. Organ podkreślił, że brak wyrażonej wprost definicji przedsiębiorstwa nie uprawnia do rozszerzającej wykładni tego pojęcia. W związku z tym organ wskazał, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, EWG) nr 234/79, (EWG) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.) winno być rozumiane z uwzględnieniem wszystkich przepisów w nim zawartych, również z uwzględnieniem preambuły do tego rozporządzenia. W kontekście zakresu regulacji celów rozporządzenia i przepisów preambuły, organ zauważył, że w odniesieniu do rynku cukru pod pojęciem "przedsiębiorstwa" należy rozumieć przedsiębiorstwa cukrownicze, czyli w szczególności dokonujące przetwórstwa buraków cukrowych. Wynika to m.in. z zapisów w pkt 114, 116, 118 i 120 preambuły.

Organ podkreślił, że analiza przepisów rozporządzenia 1308/2013 prowadzi do wniosku, że prawodawca wspólnotowy jako "przedsiębiorców" w odniesieniu do rynku cukru jednoznacznie rozumiał podmioty cukrownicze, czyli zajmujące się produkcją cukru.

Z kolei analiza wpisu Spółdzielni Rolników "[...]" w Krajowym Rejestrze Sądowym wskazuje, że podmiot ten nie prowadził tego rodzaju działalności. Wynika to wprost z zapisów w Dziale 3 Rubryce 1 - Przedmiot działalności, gdzie produkcja cukru nie została wymieniona. Ponadto organ zauważył, że Spółdzielnia Rolników "[...]" sama jest stroną umowy z podmiotem zajmującym się produkcją cukru - spółką [...] [...] S.A. z siedzibą w O.. Nie można więc uznać, że Skarżący zawarł umowę z grupą producentów, której jest członkiem lub organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr [...], której jest członkiem lub zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr [...], do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się buraki te odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru, ponieważ Spółdzielnia Rolników "[...]", zgodnie z decyzją Dyrektora ARR nie posiada statusu uznania oraz nie figuruje w rejestrze grup producentów rolnych. Wyklucza to możliwość spełnienia warunku określonego w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach bezpośrednich.

W ocenie organu, warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a tej ustawy również nie został spełniony, gdyż podmiot, z którym Skarżący zawarł umowę kontraktacyjną nie prowadzi działalności związanej z produkcją cukru, a więc nie może zostać uznany za przedsiębiorstwo cukrownicze, o którym mowa w rozporządzeniu 1308/2013. Zdaniem organu, nie można tym samym zgodzić się z zarzutem podniesionym w odwołaniu co do naruszenia przez organ I instancji art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez jego błędną wykładnię, gdyż wykładnia tego przepisu przez organ I instancji jest w pełni prawidłowa. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw, aby w odniesieniu do rynku cukru i z uwzględnieniem wymogów uzyskania płatności cukrowej określonych w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich nadawać pojęciu "przedsiębiorstwo" inne znaczenie, niż przedsiębiorstwo cukrownicze, czyli produkujące cukier. Zarzuty Strony podniesione w tym zakresie nie znajdują, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 i wskazał, że podziela stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. wyrażone w decyzji, iż w niniejszym przypadku wypłata stronie płatności, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła na skutek pomyłki ARiMR, gdyż w dniu wydania decyzji przyznającej płatność cukrową informacja o niespełnieniu przez Spółdzielnię Rolników "[...]" warunków uznania i wykreśleniu jej z rejestru widniała w rejestrze grup producentów. Jednocześnie jednak, w ocenie organu odwoławczego, deklaracja płatności cukrowej w roku 2019 była błędna z przyczyn leżących po stronie Wnioskodawcy. Organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawną deklarację w zakresie żądania wskazanej we wniosku płatności. Za merytoryczną treść wniosku każdorazowo odpowiada występujący o płatności i to on winien ponieść konsekwencje zgłoszenia nieprawidłowych danych. Zatem nawet w sytuacji, gdy w sprawie doszło do błędnej oceny wniosku dokonanej przez organ I instancji, to odpowiedzialność w tym zakresie nie może spoczywać wyłącznie na tym organie, z pominięciem winy strony. W przekonaniu organu odwoławczego błąd mógł zostać wykryty przez producenta przy dołożeniu należytej staranności. Tym samym nie zaistniała druga z przesłanek wskazana w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, tzn. błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Organ wskazał, że dołączona do wniosku na rok 2019 umowa kontraktacyjna na dostawy buraków cukrowych w kampanii cukrowniczej 2019/2020 pomiędzy Skarżącym a Spółdzielnią Rolników "[...]" została zawarta w dniu [...] marca 2019 r., czyli po wykreśleniu Spółdzielni Rolników "[...]" z rejestru grup producentów rolnych. Biorąc pod uwagę, że umowa kontraktacji musi być dołączana do wniosku w każdym kolejnym roku ubiegania się o płatności, organ stwierdził, że obowiązkiem wnioskodawcy ubiegającego się o płatność cukrową jest każdorazowe zweryfikowanie podmiotu, z którym zawiera umowę, pod względem spełniania przez ten podmiot kryteriów określonych w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem organu nie może być uznane za uzasadnione twierdzenie Strony, że nie mogła ona wykryć błędu, gdyż rejestr grup producentów rolnych jest ogólnie dostępny dla nieograniczonej liczby odbiorców i znajduje się na stronach internetowych ARiMR.

Organ podkreślił, że w kontekście przepisów regulujących zasady przyznawania płatności cukrowej nie ma znaczenia to, czy po wykreśleniu z rejestru grup producentów rolnych, Spółdzielni Rolników "[...]", cukrownia przyjmowała od tego podmiotu buraki, gdyż fakt ten nie ma wpływu na indywidualne uprawnienia wnioskodawców do uzyskania płatności cukrowej. Podobnie, w ocenie organu, nie ma znaczenia fakt przyznawania producentom rolnym, którzy mieli podpisaną umowę ze Spółdzielnią, płatności cukrowej przed rokiem 2017, gdyż wykreślenie tego podmiotu z rejestru grup producentów rolnych miało miejsce dopiero w 2017 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uznał, że nie wykazano, iż producent rolny nie jest winny stwierdzonych nieprawidłowości, nie poinformowano również organu, że wniosek jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, dlatego w ocenie organu II instancji nie zachodzą okoliczności do uznania argumentów Strony i odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności cukrowej.

W świetle powyższego, zdaniem organu, brak jest podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Tym samym, zgodnie z art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia, powstał obowiązek zwrotu nienależnej płatności w łącznej wysokości [...] zł.

Organ zauważył również, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312, s. 1 z dnia 23.12.1995 r., ze. zm.). Płatność podlegająca zwrotowi została wypłacona w dniach [...] listopada 2019 r. oraz [...] lutego 2020 r., a decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona Stronie w dniu [...] lipca 2021 r., z czego wynika, że termin przedawnienia nie został przekroczony.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący złożył skargę do tut. Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego błędną wykładnię;

2) art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. poprzez jego zastosowanie, pomimo niezaistnienia przesłanek ustawowych do uznania, że Skarżący otrzymał nienależną płatność;

3) art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego niezastosowanie.

W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że istota sporu w sprawie sprowadza się do interpretacji art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. W ocenie Skarżącego nie sposób przyjąć, że sformułowanie "przedsiębiorstwo cukrownicze", "przedsiębiorstwo produkujące cukier" i "przedsiębiorstwo" są sformułowaniami tożsamymi. Według Skarżącego taka interpretacja prowadziłaby do absurdalnych wniosków, iż przedsiębiorstwa funkcjonujące na rynku skupu mleka czy wytwórcy wina muszą prowadzić działalność polegającą na przetwórstwie buraka cukrowego, co prowadzi do wniosku, że możliwe było zawarcie umowy kontraktacji ze Spółdzielnią Rolników "[...]". Skarżący podniósł, że sam fakt szerokiego rozumienia sformułowania "przedsiębiorstwo" użytego w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr [...] nie oznacza, iż przetwórstwo buraka cukrowego i wytwarzanie cukru może być wykonywane przez dowolny podmiot. W ocenie Skarżącego przyjęta interpretacja odnosi się wyłącznie do etapu skupu buraka cukrowego i oznacza, że skup ten może być prowadzony nie tylko przez przetwórców lecz również przez inne przedsiębiorstwa, w których zakresie działalności mieści się skup produktów rolnych. Skarżący podniósł, że odmienna interpretacja wiązałaby się z nieuzasadnionym przerzuceniem na producenta buraka cukrowego obowiązku badania na co przeznaczany jest sprzedany przez niego produkt. To z kolei, w ocenie Skarżącego, byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami obrotu gospodarczego. Zdaniem Strony, organy przyjęły zawężoną interpretację art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich, co doprowadziło do sprzeczności z treścią zapisów rozporządzenia oraz do naruszenia podstawowych zasad obrotu gospodarczego, a płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 zostały przyznane w prawidłowej wysokości. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. obowiązek zwrotu otrzymanej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Przyjmując więc nawet, że organ dokonał prawidłowej interpretacji przepisu art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich, to oczywistym jest, że płatność została dokonana na skutek pomyłki organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021 r. Skarżący podtrzymał w całości zarzuty zawarte w skardze. Podniósł, że organ nie jest w stanie wskazać rolnikom z jaką datą doszło do wykreślenia Spółdzielni "[...]" z rejestru grup producentów rolnych. Na poparcie swojej argumentacji załączył kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...] stycznia 2020 r. wraz z wnioskiem i załącznikami oraz kopię pisma ARiMR z [...] października 2021 r. skierowanego do Spółdzielni "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie. Z prawa tego Skarżący skorzystał. Wprawdzie w piśmie z [...] listopada 2021 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnie, jednak w odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, tut. Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienia od rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności ustalenia stronie skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2019 r. z tytułu płatności do buraków cukrowych do powierzchni deklarowanej. Organ podnosi, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach bezpośrednich. Ponadto nie można uznać, że producent rolny nie jest winny stwierdzonych nieprawidłowości, dlatego w ocenie organu II instancji nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności cukrowej. Przeciwne stanowisko zajmuje Skarżący zauważając, że spełnił przesłanki warunkujące prawo do płatności, która została mu przyznana. Z ostrożności procesowej podnosi, że brak jest podstaw do orzeczenia o jej zwrocie, bowiem błędnie organ przyjmuje, że mógł wykryć błąd o wykreśleniu Spółdzielni Rolników "[...]" z rejestru grup producentów rolnych.

W ocenie Sądu w zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Organy obu instancji prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały trafnych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

Dla oceny przedmiotowej sprawy niezbędne jest przywołanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich: "Płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr [...], która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, lub

b) umowę z:

– grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

– organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

– zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru;

2) do powierzchni uprawy buraków cukrowych, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1."

Dokonując analizy poszczególnych przesłanek uzasadniających przyznanie płatności, należy stwierdzić, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący nie zawarł umowy wymaganej ww. przepisami prawa. Zgodnie z ww. regulacją, z odwołaniem się do rozporządzenia nr [...] przez umowę dostawy należy rozumieć umowę dostawy buraków do produkcji cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem. Sąd za uprawnioną ocenia argumentację organu, że analiza treści ww. rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że przez przedsiębiorstwo, o jakim mowa w cyt. przepisie, należy rozumieć przedsiębiorstwo cukrownicze. Potwierdzają to zacytowane przez organ zapisy preambuły. W szczególności należy przywołać jej pkt 118, zgodnie z którym "W celu uwzględnienia specyfiki sektora cukru oraz interesów wszystkich zainteresowanych stron, a także z uwagi na potrzebę uniknięcia jakichkolwiek zakłóceń na rynku, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania niektórych aktów w odniesieniu do: warunków zakupu i umów dostawy; aktualizacji warunków zakupu buraków cukrowych określonych w niniejszym rozporządzeniu; oraz kryteriów, jakie mają być stosowane przez przedsiębiorstwa cukrownicze przy przyznawaniu plantatorom buraków cukrowych ilości buraków objętych przedsiewnymi umowami dostawy."

Natomiast w myśl art. 125 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013 "Warunki zakupu buraków cukrowych i trzciny cukrowej, obejmujące przedsiewne umowy dostawy, są regulowane przez pisemne porozumienia branżowe między, z jednej strony, unijnymi plantatorami buraków cukrowych i trzciny cukrowej lub organizacjami, których są oni członkami i które działają w ich imieniu, a z drugiej strony – unijnymi przedsiębiorstwami cukrowniczymi lub organizacjami, których są one członkami i które działają w ich imieniu."

Z zapisów powyższych jednoznacznie wynika prawidłowość przyjętej przez organ argumentacji. Analiza przepisów art. 125-144 tego rozporządzenia wskazuje na to, że prawodawca zamiennie posługuje się pojęciami "przedsiębiorstw cukrowniczych", "przedsiębiorstw produkujących cukier" czy tylko "przedsiębiorstw". Przyjęcie, że pojęcie "przedsiębiorstwo" zawarte w definicji umowy dostawy należy rozumieć szeroko (s. 4 skargi), de facto prowadziłoby do wniosku, że umowa taka mogłaby być zawarta z każdym przedsiębiorstwem prowadzącym skup jakichkolwiek produktów rolnych, a nawet nie prowadzącym żadnej działalności w dziedzinie produkcji rolniczej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że z art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika, że podmiot w nim wskazany winien przeznaczyć te buraki na produkcję cukru. Zapisu tego nie ma w pkt 1 lit. a, ponieważ już z samej definicji "przedsiębiorstwa cukrowego" zawartego w rozporządzeniu nr 1308/2013 wynika, że przeznacza ono zakupione buraki właśnie na ten cel.

Takim podmiotem niewątpliwie nie jest Spółdzielnia Rolnicza "[...]".

W tym zakresie wskazać trzeba, że w analizowanej sprawie bezspornie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawarcia przez Skarżącego umowy z:

- z grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

- organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której producent jest członkiem, lub

- zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem.

Skarżący natomiast wywodzi, że Spółdzielnia Rolników "[...]" posiadała status podmiotu, o którym mowa w przepisach art. 15 ust. 6 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz prawa wspólnotowego.

Z twierdzeniem tym w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób się zgodzić. W aktach sprawy znajduje się bowiem decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B. z [...] marca 2017 r., z której wynika, że ww. Spółdzielnia została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych. Skarżący natomiast powołał się w skardze na decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. nr [...] oraz wypis w ewidencji producentów z [...].07.2018 r., wnosząc o przeprowadzenie z nich dowodu. Sąd zauważa, że do skargi te dokumenty nie zostały załączone, dlatego nie mógł być przeprowadzony dowód wnioskowany przez Skarżącego. Jednak Sądowi z urzędu znana była okoliczność znajdowania się tych dokumentów w aktach sądowych sprawy o sygn. akt I SA/Bd 560/21, w związku z tym tut. Sąd przeprowadził z nich dowód na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Tym samym dowody powoływane przez Skarżącego (wprawdzie nie załączone do skargi), podlegały ocenie przez tut. Sąd. Podać zatem należy, że z decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. jednoznacznie wynika, iż dane dotyczące Spółdzielni Rolników "[...]" zostały zaktualizowane (w zakresie nowych członków) w rejestrze producentów rolnych. Rejestr ten prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2017 r., poz. 1854). Nie jest to zatem rejestr podmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach bezpośrednich. Wskazana zatem decyzja z [...] lipca 2018 r. w żaden sposób nie odnosi się do rejestru grup producentów rolnych.

Reasumując stwierdzić należy, że zasadne jest stanowisko organu, iż Skarżący nie zawarł umowy z podmiotem, o którym mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach bezpośrednich, w związku z tym nie został spełniony warunek konieczny dla uzyskania prawa do płatności.

Kolejną kwestią wymagającą zbadania jest to, czy w sprawie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Spór sprowadza się do oceny możliwości zastosowania w ustalonym stanie faktycznym art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69). Na podstawie art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Stosownie do art. 7 ust. 3 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu tego przepisu wymaga spełnienia jednocześnie dwóch przesłanek, tj.: 1) płatność dokonana musi być na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz 2) błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach (por. wyroki NSA: z 12 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 870/14; z dnia: 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 315/13; z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10; wyrok WSA w Białymstoku z 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 252/18).

W kontrolowanej sprawie organ nie kwestionuje, że płatność została przekazana na rachunek strony skarżącej na skutek pomyłki. Organ potwierdza, że na etapie przyznania płatności nie wziął od uwagę faktu, że Spółdzielnia Rolników "[...]" została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych. Zatem pomimo niespełnienia tego warunku, płatność została przyznana i wypłacona. Należy jednak zgodzić się z organem, że powyższy błąd jest tego rodzaju, że mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Rejestr grup producentów rolnych jest bowiem jawny i ogólnie dostępny. W związku z tym Skarżący mógł się z nim zapoznać. Okoliczność tę Skarżący kwestionuje i na poparcie swojej argumentacji do pisma z [...] listopada 2021 r. załączył pismo ARiMR z dnia [...] października 2021 r., z którego wynika, że Agencja nie ma wiedzy od kiedy rejestr grup producentów rolnych – według stanu na dzień [...] marca 2017 r. – został opublikowany na stronie internetowej Agencji R. Rolnego.

Odnosząc się do tego zauważyć należy, że początkowo rejestr grup producenckich prowadziła Agencja R. Rolnego. Wykreślenie Spółdzielni Rolników "[...]" z rejestru grup producentów rolnych nastąpiło decyzją z dnia [...] marca 2017r. Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B.. Wówczas rejestr grup producentów rolnych prowadziła Agencji R. Rolnego, stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 1888). Zgodnie natomiast z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 624) "Z dniem 31 sierpnia 2017 r. znosi się Agencję Rynku Rolnego i Agencję Nieruchomości Rolnych." Zatem Agencja Rynku Rolnego została z tym dniem zlikwidowana. Na podstawie art. 46 ust. 3 tej ustawy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dniem 31 sierpnia 2017 r. z mocy prawa wstąpiła w prawa i obowiązki Agencji Rynku Rolnego związane z wykonywaniem zadań, które z dniem wejścia w życie tej ustawy stały się zadaniami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...). Ponadto na podstawie art. 52 ust. 1 ww. ustawy z 10 lutego 2017 r. "Akta spraw, o których mowa w art. 47, rejestry, spisy, wykazy, ewidencje i bazy danych, prowadzone przez organy ANR, organy ARR i Agencję Rynku Rolnego, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przejmują właściwe organy KOWR, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, organy ARiMR albo Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa." Z powyższego wynika, że ARiMR przejęła rejestr wcześniej prowadzony przez Agencję Rynku Rolnego. Natomiast ARiMR nie tworzyła od podstaw rejestru grup producentów rolnych. W związku z tym wcześniejsze wykreślenie danego podmiotu z grup producentów rolnych było ujęte w rejestrze prowadzonym przez Agencję Rynku Rolnego, który to rejestr został przejęty przez ARiMR. Zatem nie budzi wątpliwości, że na dzień [...] sierpnia 2017 r. Spółdzielnia Rolników "[...]" była wskazana jako wykreślona z rejestru przejętego przez ARiMR. W związku z tym okoliczność, że ARiMR nie ma wiedzy "od jakiego dnia i miesiąca rejestr grup producentów rolnych – według stanu na dzień [...].03.2017 r. – został opublikowany na stronie internetowej Agencji Rynku Rolnego", nie zmienia oceny sprawy. Istotne jest, że w przejętym w 2017 r. przez ARiMR rejestrze, Spółdzielnia Rolników "[...]" figuruje jako podmiot wykreślony. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia twierdzenia, że Skarżący nie mógł wykryć błędu, skoro rejestr ten jest jawny.

Ponadto Sąd zauważa, że decyzja z [...] marca 2017 r. o wykreśleniu Spółdzielni Rolników "[...]" z grupy producentów rolnych została doręczona Spółdzielni i odebrana w dniu [...] marca 2017 r. przez Z. Z. (własnoręczny podpis na potwierdzeniu odbioru). Z dowodów znajdujących się w aktach sądowych sprawy o sygn. I SA/Bd 560/21 (z których tut. Sąd przeprowadził dowód – k. 6-13), w tym z powołanej już wyżej decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. oraz z wniosku o wpis wynika, że reprezentantem tej Spółdzielni był Z. Z.. Na wniosku o wpis do ewidencji producentów znajduje się odcisk pieczęci, która potwierdza, że Z. Z. jest prezesem Spółdzielni Rolników "[...]". Nie budzi zatem wątpliwości, że Skarżący będący prezesem Spółdzielni Rolników "[...]" odebrał w dniu [...] marca 2017 r. decyzję o wykreśleniu jej z rejestru producentów rolnych i tym samym wiedział, że nie spełnia warunku do otrzymania płatności.

Należy też mieć na uwadze, że Skarżący składając wniosek potwierdził, że zna zasady przyznawania płatności. W orzecznictwie przyjmuje się, że za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09). Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność.

Jak wskazał NSA w wyroku z 22 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2071/18 "celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Także w orzecznictwie NSA podkreśla się, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., II GSK 315/13)."

Sąd w obecnym składzie ww. pogląd podziela.

Z podanych wyżej względów, w ocenie tut. Sądu, organy obu instancji prawidłowo stwierdziły w wydanych decyzjach, że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności. Skarżący nie tylko mógł łatwo ustalić fakt wykreślenia Spółdzielni Rolników "[...]" z rejestru producentów rolnych zapoznając się z rejestrem producentów rolnych, ale miał tego świadomość, skoro był jej Prezesem i odebrał decyzję w tym przedmiocie.

W tym stanie sprawy ustalenie Skarżącemu do zwrotu kwoty nienależnych płatności w ramach systemów wsparcia jest zgodne z przepisami prawa. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, że za poprzednie lata płatność także była przyznana. Kwestia zasadności przyznania płatności za poprzednie lata, czy ich zwrotu wykracza poza granice niniejszej sprawy. Ponadto rolnik obowiązany jest uwzględniać – na każdy rok - aktualne dane dotyczące wniosku, tym bardziej, że umowa kontraktacji musi być dołączana do wniosku w każdym kolejnym roku ubiegania się o płatności. Prawo do płatności nie może być bezkrytycznie powielane z lat poprzednich, jeżeli nawet nie zauważono braku podstaw do przyznania płatności. Błąd nie może być powtarzany w latach następnych.

Na marginesie zauważyć należy, że w podobnej sprawie zapadł przed WSA w Bydgoszczy wyrok z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 772/20, od którego wniesiona skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 796/21.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.