Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1138/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1947 nr 59 poz 318
law: Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.
journal: Dz.U. 1950 nr 45 poz 416
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność  Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości  jest nieznany.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Anna Lech Sędzia NSA del. Jacek Hyla (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 783/08 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Państwa 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 783/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Krośnie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...].

Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1957 r., znak: L.dz. [...] w części dotyczącej orzeczenia o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w miejscowości P., oznaczonej jako parcela gruntowa [...] o pow. 10,14 ha.

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne

w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L., z inicjatywy J. M. i J. M., następców prawnych K. M., współwłaściciela przejętego gruntu, toczyło się od lat 90-tych przed różnymi organami i nie zostało prawomocnie zakończone. Ostatecznie, w wyniku rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu o właściwość, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie zostało wskazane jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie pierwotnie - decyzją z dnia [...] października 2005 r. odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, a następnie po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymało w mocy tę decyzję.

Obie te decyzje uchylił Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie wyrokiem z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 254/06. Sąd uznał, iż organ naruszył przepisy postępowania, wadliwie ustalając istotne dla sprawy okoliczności oraz błędnie uznał, iż wnioskodawcy postulujący o wszczęcie postępowania nadzorczego, przedstawiając dowody i przedkładając dokumenty nie wykazali interesu prawnego i tego, że przedmiotowa działka nie była własnością ich poprzedników prawnych. Sąd wskazał, iż organ w prowadzonym postępowaniu nie może żądać tylko oznaczonych dokumentów, jako mogących wskazywać na istnienie prawa poprzedników do działki nr [...], a winien ustalić okoliczności na podstawie wszystkich posiadanych dokumentów, a nie tylko aktów notarialnych czy odpisów z ksiąg wieczystych.

Kolegium wskazało w swej decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r., iż w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1957 r. stwierdzono, że m. in. we wsi P. grunt o powierzchni 681,63 ha, pozostały po osobach repatriowanych do Związku Radzieckiego przeszedł na rzecz Skarbu Państwa z dniem 1 lipca 1945 r., natomiast pozostały po osobach przesiedlonych na Ziemie Zachodnie oraz nie znajdujący się w faktycznym władaniu właścicieli niewiadomych z miejsca pobytu został przejęty na rzecz Skarbu Państwa.

Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318), dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416). W orzeczeniu tym stwierdzono, iż wsie wymienione w sentencji tego orzeczenia objęte zostały akcją repatriacyjną do Związku Radzieckiego i akcją przesiedleńczą na tereny Ziem Zachodnich. Na terenie tych wsi nie zamieszkuje ani jedna rodzina, a grunty znajdują się w użytkowaniu PGZ i PGL.

Kolegium wskazało, iż decyzja z [...] lutego 1957 r. ogłoszona została w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z 1957 r., nr [...] poz. [...], w którym stwierdzono o przejęciu na własność Państwa nieruchomości osób, których szczegółowe wykazy umieszczone zostały na tablicy ogłoszeń w budynku prezydium WRN w R. Na podstawie przedstawionej przez wnioskodawców dokumentacji organ uznał, iż wnioskodawcy posiadają interes prawy w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika, iż rodzina wnioskodawców nie została wysiedlona do ZSRR, ani na inne tereny, a nieruchomości we wsi P. pozostawały w ich faktycznym władaniu "na tyle na ile było to możliwe ze względu na walki z UPA". Zamieszkanie rodziny poza wsią P. spowodowane było spaleniem tej wsi i zarządzeniem władz. W trakcie budowy [...] rodzina otrzymała nadania nieruchomości w zamian za nieruchomości we wsi P., jednak z pominięciem areału lasu przejętego na rzecz Skarbu Państwa.

O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić wówczas, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa.

Analizując treść art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 5 września 1947 r. oraz rozporządzenia wykonawczego do tego dekretu Kolegium wskazało, że na podstawie tak określonych zasad o przejęciu na własność Państwa mienia po osobach przesiedlonych do ZSRR, niedopuszczalnym było orzekanie o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, bez wskazania w decyzji nazwisk i imion osób przesiedlonych, a w przypadku nieruchomości mających urządzone księgi wieczyste - wskazania numeru tej księgi. Nadto obowiązkiem organu było wskazanie dokładnej daty przesiedlenia lub daty sporządzenia opisu mienia, ewentualnie wskazanie miesiąca zakończenia akcji przesiedleńczej w gminie miejsca położenia nieruchomości.

Kolegium podniosło, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Natomiast w art. 3 ust. 2 zawarto delegację do wydania przepisów wykonawczych dotyczących sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich, w razie gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r. przejmowane na własność Państwa nieruchomości ziemskie (ich części) w razie, gdy granice ich zostały zatarte, określa się w orzeczeniu przez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Jeżeli właściciel nieruchomości ziemskiej, jest nieznany, należy w orzeczeniu uczynić o tym wzmiankę, a samo orzeczenie ogłosić w dzienniku wojewódzkim oraz wywiesić równocześnie w lokalu urzędowym władzy, która orzeczenie wydała, i w lokalu prezydium gminnej rady narodowej tej gminy, w której nieruchomość jest położona (§ 2 ust.1).

Z powyższego wynika, iż ani przepisy dekretu z 27 lipca 1949 r. ani rozporządzenia z 16 września 1950 r. nie przewidywały przejmowania nieruchomości z mocy prawa. Dopuszczały jedynie możliwość takiego przejęcia i nie mogły być traktowane jako podstawa nacjonalizacji nieruchomości wskazanych co do łącznej powierzchni bez wyszczególnienia gruntów składających się na nieruchomość ziemska należącą do danego właściciela. Nadto przepisy dekretu nie określały daty przejścia nieruchomości na Skarb Państwa, a przejęcie następowało z dniem w którym decyzja stawała się ostateczna.

Kolegium podniosło, iż nieruchomość stanowiąca współwłasność poprzedników prawnych wnioskodawców, przejęta została wbrew zasadom orzekania o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W decyzji, której stwierdzenia nieważności domagają się wnioskodawcy nie wymieniono do których z działek zastosowanie mają przepisy dekretu z dnia 5 czerwca 1947 r. , a do których dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. - co jest istotne dla ustalenia daty kiedy poszczególne nieruchomości stały się własnością Państwa. Nadto orzeczenie Prezydium z dnia [...] lutego 1957 r. nie wskazuje nazwisk i imion osób repatriowanych do ZSRR, nie określa ksiąg wieczystych obejmujących nieruchomości tych osób oraz nie wskazuje ewentualnej daty repatriacji tych osób. Fakt, iż spadkobiercy K. M. i M. M. nie zostali repatriowani do ZSRR oznacza, iż w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem nie mają w ogóle zastosowania przepisy dekretu z 5 września 1947 r. Stąd też decyzja z dnia [...] lutego 1957 r. w części dotyczącej orzeczenia o przejściu na rzecz Państwa nieruchomości stanowiących własność spadkobierców K. M. i M. M. rażąco narusza przepisy art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu z 5 września 1947r. Ponadto spadkobiercy nie byli także przesiedleni na Ziemie Zachodnie, bowiem zamieszkiwali w P. i T. pow. L., stąd decyzja rażąco narusza także art.1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r.

Wadliwym było także wymienienie w decyzji łącznej powierzchni przejmowanych gruntów całej wsi Polanki, bez określenia jakie działki składają się na przejęte nieruchomości rolne i leśne. Orzekanie o przejęciu nieruchomości z mocą wsteczną w stosunku do daty wydania decyzji stanowiło rażące naruszenie dekretu z 27 lipca 1949r. Dlatego też uznać należało, iż decyzja PPRN w L.

w części dotyczącej przejęcia parceli oznaczonej nr [...] zawiera kwalifikowaną wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. wskazało, iż o ile decyzja będąca przedmiotem postępowania wydana została z naruszeniem prawa, to naruszenie to choć oczywiste nie może być uznane za rażące. Zgodzić należy się, iż dekret z 5 września 1947 r. nie dotyczy nieruchomości objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1957 r. uznać należy jednak, iż prawidłowo zastosowano przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949r., bowiem nieruchomość stanowiąca współwłasność J. M. (winno być K.) i M. M. w okresie obowiązywania dekretu nie pozostawała we władaniu właścicieli (od maja 1946 r. zamieszkiwali w P. i T. pow. L.). Zawarte w uzasadnieniu stwierdzenie, iż właściciele nieruchomości zostali przesiedleni na ziemie zachodnie, względnie w związku z akcją przesiedleńczą opuścili swoje gospodarstwa jest nieprecyzyjnym potwierdzeniem braku władania nieruchomością. Nadleśnictwo B. wskazało, iż nieokreślenie w decyzji działek składających się na przejmowane nieruchomości rolne i leśne można uznać jedynie za naruszenie prawa - nie jest ono jednak rażące. Podobnie rzecz się ma z brakiem określenia daty przejęcia nieruchomości. Decyzja PPRN w L. nie narusza rażąco prawa, albowiem w dacie jej wydawania zachodziły wszelkie przesłanki uzasadniające jej wydanie tj. obowiązywał dekret z 27 lipca 1949 r. pozwalający na przejmowanie przez Państwo nieruchomości nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli. Nieruchomość stanowiąca przedmiot decyzji, została "porzucona" przez właściciela, opuścił on dotychczasowe miejsce zamieszkania, a granice przejętych nieruchomości zostały wykazane jako wszystkie grunty na terenie wsi P. Decyzja została prawidłowo ogłoszona w Dzienniku Urzędowym, a zainteresowani otrzymali nieruchomości w zamian za te we wsi P. w trakcie regulacji nadań związanych z budową zapory w S.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy swą wcześniejszą własną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż charakter rażącego naruszenia prawa nosi naruszenie art. 1 i art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 5 września 1947 r. oraz art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., albowiem orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi P. wydane zostało bez wskazania nazwisk i imion osób przesiedlonych, określenia rodzaju mienia wraz z jego przynależnościami oraz miejsca jego położenia lub opisu granic przejmowanych gruntów, a więc z rażącym naruszeniem przepisów wymienionych dekretów. Nawet gdyby uznano, jak twierdzi Nadleśnictwo B., iż w przypadku pgr [...] zastosowanie mógł mieć dekret z dnia 27 lipca 1949 r. to i tak orzeczenie z [...] lutego 1957 r. rażąco narusza art. 1 tego dekretu. Przepis ten dawał możliwość przejmowania w całości lub części nieruchomości ziemskich, jeśli nie pozostawały we faktycznym władaniu właścicieli. Nie oznaczał jednak przejmowania tych gruntów z mocy prawa, tym bardziej decyzją o przejęciu nieruchomości oznaczonych co do łącznej wielkości powierzchni danego terenu bez wyszczególnienia gruntów składających się na daną nieruchomość ziemską należącą do danego właściciela. Te braki w rozstrzygnięciu decyzji PPRN w L. prowadziły do niewykonalności tego orzeczenia, nie mogło stać się ono tytułem wykonawczym do przejęcia nieruchomości, ani podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej. Takie nieokreślenie przedmiotu przejęcia oceniać należy jako rażące naruszenie prawa z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium podkreśliło także, iż wbrew temu co stwierdzono w orzeczeniu spadkobiercy K. M. i M. M. nie byli repatriowani do ZSRR ani przesiedleni na Ziemie Zachodnie. W chwili wydawania orzeczenia zamieszkiwali w P. i T. pow. L. Wbrew twierdzeniom Nadleśnictwa B. o otrzymaniu przez spadkobierców w trakcie regulacji i nadań związanych z budową zapory w S. nieruchomości zamiennych, z akt sprawy wynika, iż otrzymali oni te ziemie w zamian za grunty we wsi P., lecz z pominięciem areału lasu, który przejęty został na rzecz Skarbu Państwa.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej na powyższą decyzję przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie i w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Teza ta stanowi podstawowe kryterium oceny, czy w konkretnej sprawie miało miejsce zwykłe naruszenie prawa, czy też naruszenie to ma charakter kwalifikowany, z którym przepisy wiążą skutek w postaci nieważności decyzji.

W podstawie prawnej kwestionowanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. wskazano 3 akty prawne: dekret z dnia 5 września 1947 r.

o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318) (powołano błędną datę dekretu - "5 II 1947 r.")

- zwany dalej dekretem z 1947 r. , dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) - zwany dalej dekretem z 1949 r. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych

z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416).

Art. 1 pierwszego z wymienionych dekretów w ust. 1 przewidywał przejście

z mocy prawa na własność Państwa mienia osób przesiedlonych do Z.S.R.R, pozostałego na obszarze Państwa Polskiego z chwilą przesiedlenia tych osób bez odszkodowania. Z mocy art. 3 ust. 1 przejście nieruchomości ziemskich na własność Państwa i jego datę stwierdzały powiatowe władze administracji ogólnej, zaś procedura wydawania tych orzeczeń uregulowana została w rozporządzeniu Ministra Skarbu

i Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 271).

Z jego § 1 wynikało, że przy orzekaniu w tej kwestii zastosowanie miało rozporządzenie Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. RP Nr 36, poz. 341), z odmiennościami wynikającymi z rozporządzenia.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia z 1948 r. orzeczenie o przejęciu (które mogło obejmować mienie jednej lub więcej osób) winno określać:

– imię i nazwisko osoby przesiedlonej,

– rodzaj mienia, w przypadku nieruchomości - miejsce położenia, wskazanie księgi wieczystej i wymienionych w niej wpisów oraz

– datę przejścia mienia.

Kwestię wejścia do obrotu prawnego wydanego na podstawie dekretu z 1947 r. orzeczenia regulował § 4 rozporządzenia , wskazując, że podlega ono ogłoszeniu

w wojewódzkim dzienniku urzędowym i wywieszeniu w lokalu urzędowym i lokalu zarządu gminy, w której mienie było położone. Za datę doręczenia orzeczenia przyjmowany był dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia (§ 5).

Cytowany wcześniej dekret z 1949 r. przewidywał możliwość przejęcia nieruchomości ziemskich położonych na wymienionych w nim terenach wówczas, gdy nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Ustawodawca ustanowił też szczególny sposób określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich, w razie gdy ich granice zostały zatarte oraz tryb postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości nie jest znany. Kwestie te uregulowane zostały

w przepisie wykonawczym powołanym w podstawie prawnej weryfikowanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. - rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 416).

W przypadku, gdy właściciel przejmowanej nieruchomości nie był znany, decyzja winna zawierać wzmiankę o tym, a samo orzeczenie podlegało ogłoszeniu w dzienniku wojewódzkim, w pozostałych wypadkach decyzja winna być doręczona stronom. Ponadto § 1 rozporządzenia stanowił, że w razie zatarcia granic przejmowanej nieruchomości w orzeczeniu określa się ją przez opis granic zespołów gruntów składających się na tę nieruchomość lub przez wymienienie nieruchomości

o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów.

W rozpatrywanej sprawie niesporne jest ogłoszenie weryfikowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L.

z dnia [...] lutego 1957 r., w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej

w R. z 1957 r., Nr [...] , poz. [...], co odpowiadałoby wymogom § 4 powoływanego rozporządzenia z 1948 r. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia z 1950 r., pod warunkami

w nim ustanowionymi. Z akt sprawy wynika także, że wskazana w decyzji Prezydium PRN powierzchnia przejętych we wsi P. gruntów odpowiada najprawdopodobniej powierzchni całej wsi (pismo Kierownika Wydziału Geodezji, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w L. z [...] lutego 2007 r. - k. 17 akt administracyjnych). Wątpliwości budzi natomiast, który z powołanych w podstawie prawnej decyzji Prezydium PRN dekretów miał zastosowanie przy jej wydaniu w stosunku do nieruchomości stanowiących obecnie działki nr ew. [...] i [...] w P.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć nie wskazuje tego wyraźnie, jednak stwierdza, że spadkobiercy K. M. i M. M. nie byli repatriowani do ZSRR, ani też przesiedleni na Ziemie Zachodnie, a w chwili wydawania kwestionowanej decyzji zamieszkiwali

w P. i T., powiat L. Ta okoliczność, oraz fakt nie wskazania nazwisk

i imion przesiedlonych oraz konkretnego określenia przejmowanych nieruchomości (miejsce położenia, opis granic gruntów) miałyby według Kolegium przesądzać

o rażącym naruszeniu przepisów - art. 1 i art. 3 ust. 1 dekretu z 1947 r. oraz

art. 1 dekretu z 1949 r. W ocenie Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie jest przedwczesna, zapadła bowiem bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zgromadzenia w aktach sprawy dowodów, pozwalających na stwierdzenie, że przy wydaniu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z [...] lutego 1957 r. doszło do naruszenia konkretnych przepisów i naruszenie to ma charakter rażący.

W rozpatrywanej sprawie organ nie ustalił niezwykle istotnej dla sprawy kwestii

- kto był właścicielem gruntów odpowiadających obecnie działkom nr [...] i [...]

w P. w dacie ich przejęcia przez Skarb Państwa. Wskazuje jedynie, że byli to spadkobiercy K. M. i M. M. (prawidłowo powinno być: J. M. i M. M., ponieważ wskazani oni zostali jako współwłaściciele w znajdującym się w aktach administracyjnych arkuszu posiadłości gruntowej (zmarli odpowiednio w 1954 r. i 1929 r.). Kwestia ta jest kluczowa dla oceny przesłanek zastosowania dekretu z 1947 r. lub dekretu z 1949 r., pozwala bowiem na ustalenie czy osoba ta (osoby) były objęte przesiedleniem do ZSRR, czy też opuściły tereny dotychczasowego zamieszkania i przejmowane nieruchomości nie pozostawały w ich faktycznym władaniu. Ustalenie który z dekretów ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie skutkować będzie dalej badaniem prawidłowości zastosowania jego przepisów, w tym trybu doręczenia decyzji, który w przypadku dekretu z 1949 r. przewidywał ogłoszenie w dzienniku wojewódzkim tylko wówczas, gdy właściciel nieruchomości nie był znany, na co Sąd zwrócił uwagę wcześniej.

Sąd uważa nadto, że w przypadku nieruchomości leśnej, władanie nią, w przeciwieństwie do władania nieruchomością rolna może się wyrażać sporadycznymi, a nie ciągłymi przedsięwzięciami i zabiegami mającymi na celu jej utrzymanie i może się odbywać w pewnym stopniu " na odległość". W ponownym postępowaniu rzeczą organu powinno być przeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku wskazanym przez Sąd oraz z uwzględnieniem zasady wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a, zgodnie z którą jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd zwrócił przy tym uwagę na szczególny walor dowodów z przesłuchania świadków czy przesłuchania stron w trybie art. 86 k.p.a., po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie z uwagi na sytuację społeczno-polityczną i znaczny upływ czasu nie zachowały się stosowne dokumenty mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

– naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez przyjęcie przez Sąd, że w sprawie nie zostały wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności z uwagi na nie zebranie pełnego materiału dowodowego, podczas gdy część okoliczności wskazanych

w zaskarżonym wyroku została wykazana stosownym materiałem dowodowym zalegającym w aktach, a pozostałe dostrzeżone przez Sąd okoliczności nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy,

– naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 156 § 1 K.p.a., poprzez zobligowanie organu administracji do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w sprawie stwierdzenia nieważności, podczas gdy postępowanie o stwierdzenie nieważności nie powinno mieć na celu pełne wyjaśnienie wszystkich okoliczności towarzyszących wydaniu weryfikowanej decyzji, lecz jedynie ustalenie, czy decyzja taka nie jest dotknięta którąkolwiek z wad nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a., co w postępowaniu przed Kolegium ustalono w stopniu wystarczającym do unieważnienia kwestionowanego przez wnioskodawców orzeczenia PPRN w L.,

– naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 12 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie przez Sąd

w uzasadnieniu skarżonego wyroku, jaki wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będzie miało ustalenie wskazanych przez okoliczności, w sytuacji, gdy zgodnie

z przyjętymi w orzecznictwie poglądami, o rażącym naruszeniu prawa w decyzji PPRN w L. świadczy brak określenia w tej decyzji przedmiotu przejęcia na rzecz Państwa, co oznacza, że bez względu na wynik ustaleń w kwestiach wskazanych przez Sąd i tak weryfikowana decyzja musiałaby zostać unieważniona, a więc dodatkowe postępowanie wyjaśniające byłoby w istocie zbędne i przedłużyłoby tylko i tak już długotrwałe postępowanie administracyjne w sprawie.

W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o zasądzenie na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. W przedmiotowej sprawie, mając na uwadze materiał zebrany w aktach przekazanych Sądowi, na podstawie którego zapadły decyzje Kolegium, niezrozumiała jest ocena WSA, zawarta w skarżonym wyroku, iż organ nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności, czym naruszył art. 7

i art. 77 § 1 K.p.a.

Organ administracji ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, jakim osobom przysługiwało prawo własności w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania (tj. położonej w P. parceli gruntowej nr [...] o pow. 10,14 ha, odpowiadającej obecnie częściom działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]). Organ przedłożył bowiem Sądowi akta zgromadzone w postępowaniu administracyjnym,

w których zalegają postanowienia sądowe o nabyciu spadku po poprzednich właścicielach przedmiotowej parceli. Należy w tym miejscu podnieść, że osobami w stosunku do których stwierdzono, iż przysługiwało im prawo własności pgr [...] byli uprzednio K. M. (a nie jak podaje Sąd – J. M.) i M. M., gdyż te właśnie osoby zostały wymienione jako pierwotni właściciele (nabywcy) przedmiotowej parceli w jedynym odnalezionym dokumencie dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, który świadczy o prawie jej własności (tj. w odpisie [...] potwierdzającym, że umową kupna z [...] stycznia 1905 r. K. M. i M. M. nabyli pgr [...]). Nieuprawnione jest natomiast powoływanie się przez Sąd na prawo własności rzekomo wynikające z zalegającego w aktach arkusza posiadłości gruntowej. Dokument ten nie mógł stanowić dowodu własności, gdyż w czasie kiedy był sporządzany mógł wskazywać zarówno właścicieli, jak też tylko posiadaczy danego gruntu. Z tego względu Kolegium przeprowadziło postępowanie, w wyniku którego ustalono wszystkich spadkobierców pierwotnych właścicieli pgr [...]. Analiza zalegających w aktach postanowień o nabyciu spadku przez kolejnych spadkobierców (opisanych w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2008 r.) pozwala stwierdzić, komu w dacie wydania orzeczenia PPRN w L. z 1957r. przysługiwało prawo własności do przejętej nieruchomości. Zgromadzona w aktach dokumentacja wskazuje więc, że w 1957 r. współwłaścicielami pgr [...] niewątpliwie byli: K. M. (syn zmarłego w 1929 r. M. M.), a także spadkobiercy zmarłego w 1954 r. J. M. (będącego z kolei synem i spadkobiercą zmarłego w 1905 r. drugiego pierwotnego współwłaściciela nieruchomości – K. M.) - tj. żona – M. M. oraz dzieci: J. M., K. M., J. M. i A.P.

Zarzut Sądu dotyczący nie ustalenia przez organ osób będących właścicielami nieruchomości w dacie jej przejęcia jest nieuprawniony i postawiony wbrew ustaleniom postępowania wyjaśniającego, wykazanym w aktach sprawy stosownymi dowodami. Sąd nie wskazał bowiem jakie ewentualnie nowe dowody organ mógłby uzyskać (poza już zgromadzonymi w aktach postanowieniami o nabyciu praw do spadku), na potwierdzenie tego, kto był właścicielem nieruchomości w dacie jej przejęcia. W ocenie Kolegium, nie jest też zasadne i możliwe badanie w rozpatrywanej sprawie, który z dekretów wskazanych w podstawie prawnej orzeczenia PPRN w L. miał zastosowanie do działki [...].

WSA wskazując na konieczność wyjaśnienia tej kwestii powołał się na fakt, że wyjaśnianie okoliczności związanych z tym, czy właściciele pgr [...] byli przesiedleni do ZSRR, ewentualnie czy opuścili tereny dotychczasowego zamieszkania w związku

z czym nieruchomości nie pozostawały w ich władaniu, jest niezbędne dla zbadania prawidłowości zastosowania przepisów danego, mającego zastosowanie w sprawie dekretu. Należy natomiast zauważyć, że w chwili obecnej nie ma żadnych możliwości ustalenia, czy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. wydając orzeczenie

z [...] lutego 1957 r. w stosunku do działki [...] zastosowało zasady wynikające z dekretu z 1947 r. (dotyczącego nieruchomości osób przesiedlonych do ZSRR) czy też z dekretu z 1949 r. (dotyczącego nieruchomości osób nie władających nimi). O tym, który

z dekretów miał zastosowanie do poszczególnych przejmowanych orzeczeniem z 1957r. gruntów, zapewne nie wiedział nawet sam organ wydający orzeczenie, gdyż mając taką wiedzę, jako podstawę prawną nie powoływałby naraz obydwu dekretów, różniących się nie tylko przesłankami uzależniającymi przejęcie nieruchomości, ale również trybem przejęcia. Orzeczenia wydawane w oparciu o dekret z 1947r. były orzeczeniami deklaratoryjnymi, potwierdzającymi przejęcie nieruchomości zaistniałe

z mocy samego prawa, natomiast orzeczenia mające za podstawę dekret z 1949r. były orzeczeniami konstytutywnymi. Przepisy dekretu z 1949r. nie przewidywały bowiem przejęcia nieruchomości z mocy prawa, ale jedynie dopuszczały taką możliwość. Już zatem samo wydanie przez PPRN jednego orzeczenia opartego na przepisach obydwu dekretów, bez jednoczesnego wskazania w treści orzeczenia który dekret odnosi się do poszczególnych przejmowanych nieruchomości, może być uznane za działanie naruszające prawo w stopniu rażącym.

Ponadto w uchylonych przez Sąd decyzjach Kolegium wywiedziono, że bez względu na to, który z dekretów miałby zastosowanie w sprawie, to i tak przepisy każdego z nich zostały przez PPRN w sposób rażący naruszone. Przy czym nie chodzi w tym względzie nawet o to, że poprzedni właściciele nie byli ani wysiedleni do ZSRR, ani też nie wyzbyli się władania nieruchomością (na co wskazują zalegające w aktach dokumenty składane już w 1957 r., świadczące o staraniach K. M. i J. M. o przywrócenie im własności lasu). Istotną dla stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia PPRN jest bowiem okoliczność, że w orzeczeniu tym organ nie wskazał jakie i czyje nieruchomości przejął (co rażąco naruszało zasady przejmowania gruntów po osobach przesiedlonych do ZSRR), ani też nie określił jakie konkretnie nieruchomości podlegają przejęciu, przynajmniej poprzez opis granic zespołów gruntów składających się na daną nieruchomość ewentualnie poprzez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach otaczających bezpośrednio zespół przejmowanych gruntów (co z kolei rażąco naruszało zasady wynikające z dekretu

z 1949 r. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r.). Stwierdzenie na podstawie samej treści weryfikowanego orzeczenia powołanych wyżej okoliczności było wystarczające do podjęcia przez Kolegium decyzji o stwierdzeniu nieważności przedmiotowego orzeczenia, w części dotyczącej działki nr [...], a dalsze badanie okoliczności towarzyszących wydawaniu orzeczenia z 1957 r. jest dla rozstrzygnięcia sprawy zbędne, gdyż nie miałoby żadnego wpływu na treść decyzji Kolegium. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności dla rozstrzygnięcia sprawy wystarczy bowiem ustalenie jakiejkolwiek okoliczności uzasadniającej unieważnienie decyzji. Rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność nie wymaga natomiast dokładnego wyjaśnienia, czy w sprawie nie zaistniały dodatkowe jeszcze, poza uzasadniającymi unieważnienie, okoliczności przemawiające za lub przeciw unieważnieniu decyzji. Jeżeli wykazane zostało, że w stosunku do weryfikowanej decyzji zachodzi przesłanka rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), to dalsze postępowanie w celu wyjaśnienia innych przesłanek, czy też okoliczności nie mających wpływu na istnienie stwierdzonej wady nieważności jest bezcelowe i przedłużałoby tylko niepotrzebnie postępowanie administracyjne. Takie działania nie miałyby nic wspólnego z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a., który to przepis obliguje wprawdzie organ do wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, ale niewątpliwie chodzi w nim o stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia, a nie o stan faktyczny w ogóle) i niewątpliwie byłoby sprzeczne z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a.

Stanowisko potwierdzające słuszność i prawidłowość decyzji podjętych przez Kolegium poparte jest poglądami ugruntowanymi już w orzecznictwie dotyczącym postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń PPRN w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa. WSA nie wykazał, jakie znaczenie i wpływ na wynik sprawy miałoby wyjaśnienie podanych przez Sąd okoliczności w sytuacji, gdy sama treść weryfikowanej decyzji PPRN w L. pozwala na uznanie jej za rażąco naruszającą prawo z przyczyn zupełnie innych, a obszernie uzasadnionych

w uchylonych skarżonym wyrokiem decyzjach Kolegium (tj. z przyczyn wadliwie sporządzonej osnowy orzeczenia, nie wskazującej w należyty sposób nieruchomości podlegających przejęciu). Zwrócić należy uwagę, że w wyroku z dnia 29 listopada 1999r. IV SA 1632/97 (publ. w LEX nr 48665), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej stanowiącego osnową decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia

o postępowaniu administracyjnym ocenić należy jako rażące naruszenie art. 1, 2 i 3 dekretu z 27 lipca 1949 r., bowiem prowadziło ono do niemożności uzyskania przez osobę, której odjęto tym orzeczeniem tytuł własności, możliwości uzyskaniu ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet ceny nabycia innych gruntów rolnych zgodnie z art. 5 dekretu". Identyczny pogląd wyraził też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 lipca 2006 r.

IV SA/Wa 2270/05 (LEX nr 258385), stwierdzając ponadto, że przytoczone rozważania prowadziły do jedynie możliwego wniosku, a mianowicie do konieczności stwierdzenia nieważności decyzji PPRN. Wobec powołanych wyżej poglądów, nieuzasadnione jest stanowisko Sądu wyrażone w skarżonym wyroku, iż decyzja Kolegium jest przedwczesna, a stwierdzone uchybienia mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bez względu bowiem na zakres i wyniki ewentualnego dodatkowego postępowania dowodowego, nie można byłoby wydać innego rozstrzygnięcia niż podjęta przez Kolegium decyzja o unieważnieniu orzeczenia PPRN w L. Nawet ewentualne ustalenie, iż właściciele działki [...] nie władali tą parcelą w dacie wydania orzeczenia PPRN w L. lub że byli wcześniej przesiedleni do ZSRR (czy też wysiedleni do innych miejscowości) nie mogłoby skutkować odmową stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Bez względu na to bowiem i tak nie dałoby się uznać, że przejęcie gruntów całej wsi P., bez wyszczególnienia przejmowanych nieruchomości w sposób określony obowiązującym wówczas prawem, nie naruszało w sposób rażący przepisów tego prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje,

Skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionych podstawach.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Sąd I instancji uczynił organowi administracji rozpatrującemu sprawę zarzut nie ustalenia tego, kto był właścicielem gruntów odpowiadających obecnie działkom nr 16 i 18 w Polankach w dacie ich przejęcia przez Skarb Państwa. Zdaniem WSA w Rzeszowie kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla oceny przesłanek zastosowania dekretu z 1947 r. lub dekretu z 1949 r., pozwala bowiem na ustalenie czy osoba ta (osoby) były objęte przesiedleniem do ZSRR, czy też opuściły tereny dotychczasowego zamieszkania i przejmowane nieruchomości nie pozostawały w ich faktycznym władaniu. Ustalenie który z dekretów ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie skutkować miałby badaniem prawidłowości zastosowania jego przepisów, w tym trybu doręczenia decyzji, który w przypadku dekretu z 1949r. przewidywał ogłoszenie w dzienniku wojewódzkim tylko wówczas, gdy właściciel nieruchomości nie był znany. Sąd wskazał w udzielonych organowi wytycznych, by w ponownym postępowaniu przeprowadził postępowanie dowodowego w powyższym kierunku z uwzględnieniem zasady wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a, zgodnie z którą jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd zwrócił uwagę na szczególny walor dowodów z przesłuchania świadków czy przesłuchania stron w trybie art. 86 k.p.a., po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za zasadny uznać należy zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Krytycznie ocenić należy przydatność dowodu z przesłuchania stron lub z zeznań świadków na okoliczności związane z prawem własności nieruchomości według stanu sprzed przeszło 60 lat. Zwrócić należy uwagę na to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie wzywało wnioskodawców do złożenia wszelkich dokumentów świadczących o prawie własności ich poprzedników prawnych. Istniejące dokumenty złożone zostały do akt sprawy i zostały ocenione przez organ administracji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej przez nią w mocy nie budzi wątpliwości co do tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za udowodnione to, że poprzednicy prawni wnioskodawców byli właścicielami nieruchomości objętych wnioskiem. Słusznie w skardze kasacyjnej podniesiono, że dokumentem, któremu w postępowaniu administracyjnym przypisano znaczenie szczególne jest nie arkusz posiadłości gruntowej – w którym uwidoczniono jako posiadaczy J. i M. M., a inny dokument - odpis z księgi gruntowej Dh z 1905r. – potwierdzający nabycie nieruchomości przez M. i K. M. Dokonując oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ administracji sąd administracyjny I instancji dokument ten całkowicie pominął – na co wskazuje zresztą zwrócenie przez sąd uwagi na rzekomy błąd we wskazaniu imion poprzedników prawnych wnioskodawców. Błąd ten w istocie nie wystąpił, gdyż organ administracji powoływał imiona nabywców nieruchomości z 1905r. zgodnie z powoływanym dokumentem. Ciąg postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku pozwala odtworzyć sukcesję po pierwotnych właścicielach nieruchomości – nabywcach z 1905r., jak uczyniono to w decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2008r.

Zatem postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie, kto pozostawał właścicielem nieruchomości zostało przeprowadzone w zakresie możliwym z uwagi na upływ czasu - odpowiadającym wymogom art. 7 i 77 k.p.a. Zwrócić należy ponadto uwagę na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z 11 października 2006r. sygn. akt II SA/Rz 254/06 – w którym uchylając decyzję o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wskazano, że "...organ błędnie przyjął, że wnioskodawcy postulujący o wszczęcie postępowania nadzorczego nie wykazali interesu prawnego, w tym aby takie żądanie złożyć i uruchomić procedurę skutkującą ocenę decyzji przejmującej na własność Skarbu Państwa działkę leśną oznaczoną nr [...] o pow. 10,14 ha położoną w P. Akta sprawy wskazują, że przedmiotowa działka była własnością poprzedników prawnych wnioskodawców. Stanowisko takie Sąd przyjmuje, mając na uwadze fakt, że dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko co nie jest sprzeczne z prawem".

Oceną prawną zawartą w tym wyroku z mocy art. 153 p.p.s.a. związany był zarówno sąd I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wyrok ten wydany został bowiem w sprawie zainicjowane wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1957 r., nr L.dz. [...] w części dotyczącej orzeczenia o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w miejscowości P., oznaczonej jako parcela gruntowa [...] o pow. 10,14 ha. Sąd I instancji nie powołał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku bynajmniej żadnych nowych faktów i dowodów pozwalających na odstąpienie od poprzedniej oceny, nie powołał się również na żadne fakty wskazujące na możliwość wyzbycia się prawa własności nieruchomości przez poprzedników prawnych uczestników postępowania, czy też na inne argumenty umożliwiające podważenie dokonanych przez organ administracji ustaleń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie wskazało w zaskarżonej decyzji na szereg istotnych wad decyzji PPRN w L. z 1957r., takich jak brak w niej szczegółowych oznaczeń przejmowanych gruntów, brak określenia ich właścicieli, co uniemożliwiało jego zdaniem analizę tego, czy i w stosunku do kogo zachodziły przesłanki zastosowania któregoś z powołanych w podstawie prawnej dekretów. Rzeczą Sądu I instancji było w powyższej sytuacji odniesienie się do tych argumentów – nie wymagających stwierdzenia, czy członkowie rodziny M. byli objęci którąkolwiek z akcji przesiedleńczych. Zwrócić należy przy tym uwagę, że okolicznością bezsporną w świetle materiałów zgromadzonych w aktach sprawy wydaje się to, że poprzednicy prawni uczestników postępowania przenieśli się do miejscowości T. i P. – położonych w granicach Państwa Polskiego, w niewielkiej relatywnie odległości od gruntów wsi P.– objętych decyzją PPRN w L. z 1957r.

Ponownie rozpoznając sprawę, sąd I instancji, po dokonaniu należytej oceny ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji, przy uwzględnieniu zawartych w niniejszym wyroku wskazań dokona wszechstronnej oceny powołanych w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] lutego 1957 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 §1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania Sąd oparł na art. 207§2 p.p.s.a., uznając, że uzasadnione jest odstąpienie od zasądzania kosztów postępowania od Lasów Państwowych na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oba wymienione podmioty działają w istocie w interesie publicznym - zaś przyczyną uchylenia wyroku Sądu I instancji jest wadliwość postępowania tego sądu.