Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 208/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 1,  art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 847
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy [...] po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] z dnia 4 października 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. nr [...] z dnia [...] października 2019 r., wymierzającą P. S., uprzednio prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą S. , karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier bez koncesji na pięciu automatach.

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...].04.2017 r. funkcjonariusze policji z Komendy Powiatowej Policji w S. wspólnie z funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., działając w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego (dalej także "k.p.k."), przeprowadzili czynności procesowe w lokalu przy [...] nr [...] w S., które skutkowały ujawnieniem, podłączonych do sieci elektrycznej, pięciu maszyn o nazwie Terminal Multimedialny, o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], przypominające swoim wyglądem automaty do gier hazardowych.

Dla ustalenia czy urządzenia te mogą służyć do urządzania na nich gier zdefiniowanych w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 471 ze zm. w Dz. U. z 2017 r. poz. 88 - dalej "u.g.h."), jako gry na automatach, funkcjonariusz celno-skarbowy, przeprowadził w trybie art. 211 k.p.k. eksperyment procesowy z odtworzenia gier. Wynik eksperymentu potwierdził, że gry na nich urządzane były grami na automatach, tj. zawierały element losowości, wygranymi były rzeczy (także pieniądze) a same maszyny były urządzeniami elektronicznymi. W trakcie kontroli nie ustalono właściciela maszyn.

Funkcjonariuszom nie okazano koncesji na prowadzenie kasyna gry, lokal nie posiadał też statusu salonu gier na automatach. W związku z tym ww. urządzenia oraz inne dowody, w tym rejestrator monitoringu, piloty sterujące, klucze i pieniądze, zatrzymano jako dowody rzeczowe w sprawie.

Dokumenty związane z przeprowadzonymi czynnościami procesowymi zastały następnie przekazane do komórki dochodzeniowo-śledczej Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., celem prowadzenia postępowania karnego skarbowego w trybie art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego (dalej także "k.k.s."). W trakcie tego postępowania pozyskano dowód w postaci faktur VAT, z których wynikało, że dzierżawcą lokalu była firma S. , [...]. Zlecono ponadto biegłemu sądowemu przeprowadzenie badań automatów pod kątem charakteru urządzanych na nich gier. W sporządzonej opinii nr [...] z [...]04.2018 r. biegły potwierdził ustalenia funkcjonariusza z eksperymentu procesowego.

Mając zatem na względzie zgromadzony w ww. dochodzeniu materiał dowodowy Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., będący zarazem organem podatkowym, postanowieniem z [...]08.2019 r. wszczął wobec P. S. (dalej także: Strona/Skarżący), postępowanie administracyjne w trybie przepisów ustawy o grach hazardowych, w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Postanowieniem z tego samego dnia ww. organ włączył do postępowania administracyjnego dokumenty zgromadzone w postępowaniu karnym skarbowym. Oba postanowienia zostały doręczone [...]08.2019 r. w sposób zastępczy, w placówce pocztowej Ż. 1, pełnomocnikowi pocztowemu Strony.

Organ I instancji dokonując ustaleń co do charakteru gier urządzanych na przedmiotowych pięciu maszynach o nazwie Terminal Multimedialny, poddał ocenie wyniki eksperymentu procesowego z odtworzenia gier oraz ustalenia wynikające z opinii biegłego sądowego, w kontekście definicji gier na automatach, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h. W wyniku tej oceny organ uznał, że gry zawierały element losowości, gdyż gracz nie miał wpływu na moment zatrzymania się wirujących bębnów z naniesionymi na nich różnymi znakami i symbolami oraz pozbawione były elementów zależnych od jego wiedzy, umiejętności i zręczności. Przebieg gier determinowany był wyłącznie zainstalowanym w urządzeniach oprogramowaniem, a wygranymi w grach były rzeczy, w tym przypadku punkty, za które można było rozpocząć kolejną grę bez potrzeby zasilania urządzeń w środki finansowe oraz pieniądze wypłacane bezpośrednio z automatów. Same zaś urządzenia były elektroniczne, sterowane zainstalowanym w nich oprogramowaniem, wyposażone w dwa monitory, przyciski funkcyjne, wrzutnik monet oraz akceptor banknotów. Spełnione zostały zatem przesłanki do uznania gier za gry na automatach.

Dokonując ustaleń co do podmiotu urządzającego te gry organ stwierdził, że osobą, która zorganizowała przedsięwzięcie był P.. S., który nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry. O jego zaangażowaniu w proceder urządzania gier świadczyły faktury za najem lokalu oraz zatrudnienie personelu do obsługi automatów i osób grających.

Po rozpatrzeniu zgromadzonych w sprawie dowodów, ww. decyzją z [...]10.2019 r. (doręczoną pełnomocnikowi pocztowemu) organ wymierzył Stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier bez koncesji, na pięciu ww. automatach:

W odwołaniu od tej decyzji Strona zarzuciła błąd w ustaleniu stanu faktycznego, poprzez nieuprawnione uznanie jej za urządzającą gry na automatach, w sytuacji gdy nigdy nie była w S. i nie urządzała gier w tej miejscowości. Ponadto Strona wniosła o zawieszenie postępowania ze względu na to, że równocześnie w tej samej sprawie prowadzone jest postępowanie karne skarbowe, którego wynik będzie miał wpływ na postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu odwołania Strona podniosła, że najprawdopodobniej ktoś posłużył się wzorami jej umów i sfałszował na nich podpisy.

W konsekwencji wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania.

Organ II instancji w trakcie postępowania, dążąc do wyjaśnienia wątpliwości co do podmiotu urządzającego gry, uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty z postępowania karnego skarbowego, w tym o akt oskarżenia P.. S. z [...]11.2019 r., protokół jego przesłuchania w charakterze podejrzanego z [...]09.2019 r. oraz umowę najmu lokalu zawartą [...]10.2015 r. pomiędzy A. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą A.-S. M. w S. a P.. S..

Następnie postanowieniem z [...]12.2019 r. organ odwoławczy odmówił zawieszenia postępowania uznając, że w sprawie nie występuje "zagadnienie wstępne", które wymagałoby rozstrzygnięcia innego organu lub sądu.

Po wyznaczeniu Stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonych dowodów, Strona wniosła o przesłanie akt sprawy celem zapoznania się oraz pismem z tego samego dnia złożyła zażalenie na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Ostatecznie do sporządzenia i przesłania Stronie kserokopii akt, tj. żądanych przez Stronę kopii 144 dokumentów z akt sprawy, nie doszło, bowiem Strona nie uiściła kwoty zaliczki na pokrycie związanych z tym kosztów.

W wyniku postępowania zażaleniowego na postanowienie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania, organ odwoławczy postanowieniem z [...]01.2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Uzasadniając wymienioną na wstępie decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.g.h., grami hazardowymi są gry losowe, zakłady wzajemne, gry w karty, gry na automatach. Legalną definicję gier na automatach, będącą (obok gier losowych, zakładów wzajemnych i gier w karty), jedną z gier hazardowych, ustawodawca wskazał w art. 2 ust. 3 tej ustawy, stanowiąc że grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Grami na automatach, są także, o czym stanowi ust. 5 tego artykułu, gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Precyzując pojęcie "wygranej rzeczowej", w art. 2 ust. 4 u.g.h. ustawodawca wskazał, że jest nią także wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.

Ośrodkami gier, w których mogą być legalnie urządzane gry na automatach, mogą być wyłącznie kasyno gry i salon gier na automatach (art. 4 ust. 1 lit. a) i c) u.g.h.). W art. 5 ust 1 u.g.h. ustawodawca wskazał, że prowadzenie działalności w zakresie gier liczbowych, loterii pieniężnych, gry telebingo oraz gier na automatach poza kasynem gry jest objęte monopolem państwa (ust. 1). Monopol państwa w zakresie gier na automatach poza kasynem gry może być wykonywany wyłącznie w salonach gier na automatach (art. 5 ust. 1c u.g.h.). Z kolei z art. 6 ust 5 u.g.h. wynika, że kasyno gry może prowadzić wyłącznie podmiot będący spółką akcyjną lub spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.

W myśl art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy - z wyjątkiem ust. 4 i 5, dotyczących gry w pokera (ust. 4), a ust. 5 odnosi się do spółki Skarbu Państwa wykonującej monopol na prowadzenie salonu gier na automatach.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, iż w art. 89 u.g.h. wprowadzono regulacje normujące odpowiedzialność i wysokość kar pieniężnych, które odnoszą się m.in. do urządzającego gry hazardowe bez koncesji, z naruszeniem warunków objętych koncesją, stanowiących monopol państwa, uczestnika gry hazardowej, posiadacza zależnego lub samoistnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Zatem wymierzenie takiej kary pieniężnej, w przypadku osoby fizycznej, będzie możliwe tylko wtedy, gdy łącznie zaistnieją następujące przesłanki:

1) gry będą spełniały definicję gier na automatach, w rozumieniu przepisów u.g.h.,

2) gry te urządzane będą bez koncesji na kasyno gry lub w sieci Internet,

3) ustalony zostanie podmiot je urządzający, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za przywołany powyżej delikt.

Mając na względzie ujawniony w dniu [...]04.2017 r. w ww. lokalu stan faktyczny potwierdzony zgromadzonym w aktach sprawy materiałem dowodowym, organ II instancji wyjaśnił, że stosownie do dyspozycji art. 91 u.g.h. do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej "O.p."). Oznacza to, że organ który prowadzi postępowania w sprawie czynów podlegających odpowiedzialności administracyjnej w trybie art. 89 ust. 1 u.g.h., może dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Art. 181 O.p. wskazuje z kolei na przykładowy katalog środków dowodów, w tym na materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.

Przeprowadzony w dniu [...]04.2017 r. w trybie przepisów k.p.k. przez funkcjonariusza służby celno-skarbowej eksperyment na pięciu ujawnionych w lokalu maszynach – według ustaleń przeprowadzającego ten eksperyment funkcjonariusza wykazał, że gry były grami na automatach wg definicji tych gier przywołanej w art. 2 ust. 3 w zw. z ust. 4 u.g.h. Takie ustalenia potwierdzone zostały następnie w opinii sporządzonej przez biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w K. z zakresu badania zawartości elektronicznych - komputerowych nośników danych.

Aby gry mogły być uznane za gry na automatach, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., spełnione muszą być łącznie trzy przesłanki:

1) muszą być to gry:

- na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, albo

- odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet,

2) wygranymi w tych grach są pieniądze lub rzeczy,

3) gry muszą zawierać element losowości.

Analizując pierwszą przesłankę, o której mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., organ wskazał, że z protokołów: eksperymentu procesowego z [...]04.2017 r., oględzin z [...]04.2017 r. (zewnętrzne), oględzin z [...]05.2018 r. (wewnętrzne), sporządzonych przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej oraz z opinii biegłego sądowego wynika, że były to urządzenia elektroniczne (komputerowe).

Spełniona też została druga ww. przesłanka, bowiem z ww. dowodów wynika, że gry na przedmiotowych maszynach prowadzone były zarówno o wygrane rzeczowe (możliwość rozpoczęcia nowej gry za wygraną uzyskaną w poprzedniej grze) jak i pieniężne (wypłata gotówkowa).

Również spełniona została trzecia przesłanka, gdyż gry urządzane na tych maszynach zawierały element losowości bowiem gracz nie był w stanie w typowych (standardowych) warunkach przewidzieć ich wyniku ani też na wynik ten wpłynąć. Decyzji gracza pozostawiono jedynie wybór określonej gry, stawki, jak również moment jej rozpoczęcia, bez możliwości jednakże jego ingerencji w jej przebieg.

W ocenie organu, skoro gry prowadzone były na urządzeniach elektronicznych, o wygrane rzeczowe (również pieniężne) i zawierały element losowości, uznać należało, że spełnione zostały wymogi definicji gry na automatach, o której mowa w art. 2 ust. 3 w zw. z ust. 4 u.g.h.

Konsekwencje naruszenia przepisów u.g.h., w zakresie dotyczącym urządzania gier na automatach bez koncesji, zostały unormowane w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h, zgodnie z którym odpowiedzialności administracyjnej w postaci kary pieniężnej, podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Zgodnie natomiast z art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h. wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku urządzania gier na automatach bez wymaganej koncesji na kasyno gry, wynosi 100 tys. zł od każdego automatu.

Zdaniem organu odwoławczego z treści art. 4 u.g.h. można wyprowadzić wniosek, że w przypadku "urządzania gier" chodzi o prowadzenie, czy też uruchomienie działalności hazardowej w określonym miejscu. Dokonując oceny, czy Stronę można uznać za "urządzającego gry" organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się "umowa najmu lokalu użytkowego" zawarta [...]10.2015 r. pomiędzy, reprezentującym "Wynajmującego" - administratorem/zarządcą nieruchomości, A. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą A.-S. M. z siedzibą w S., a P.. S.. Z umowy wynika, że najemca będzie płacił wynajmującemu miesięczny czynsz w wysokości [...] zł za najem [...] m2 powierzchni lokalu użytkowego w budynku przy [...]. Potwierdzeniem dokonywanych opłat za najem lokalu (bez kosztów eksploatacyjnych) są faktury VAT wystawiane przez wynajmującego na rzecz "S. , za okres październik 2015 r. - kwiecień 2017 r., opiewające na kwotę [...]zł.

Fakt wynajęcia ww. lokalu potwierdził ponadto A.. M. podczas przesłuchania w charakterze świadka, w sprawie karnej skarbowej, w dniu [...]05.2017 r.

Obsługą automatów i graczy w lokalu zajmowały się osoby zatrudnione, w ocenie organu, przez Stronę, w tym M. B. i D. D. (podpisana umowa o pracę z [...]05.2016 r.). Zakres wykonywanych przez te osoby czynności ustalono w oparciu o ich zeznania, a także zapisy z monitoringu zainstalowanego w lokalu. Organ przytoczył fragmenty zeznań tych osób, w których potwierdziły fakt zatrudnienia w przedmiotowym lokalu.

Ponadto odczyty z zamontowanego w lokalu rejestratora video, zajętego [...]04.2017 r. do postępowania karnoskarbowego, dodatkowo potwierdzają, że zatrudniony personel obsługiwał nie tylko graczy ale także automaty, a ponadto dokonywały one wypłat wygranych pieniężnych. Z opisu monitoringu z [...]03.2017 r. wynika, że M.. B. otworzyła przy użyciu kluczy - automaty i następnie wybrała z nich pieniądze, które przeliczyła, po czym włożyła do sejfu.

W dniu [...]09.2019 r. podjęto także próbę przesłuchania w charakterze podejrzanego, P.. S., który jednak odmówił składania wyjaśnień.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle przedstawionej wykładni przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. oraz ustalonego w sprawie stanu faktycznego, urządzającym gry na automatach był P.. S., który będąc prawdopodobnie także prawnym dysponentem pięciu automatów do gier o nazwie Terminal Multimedialny, te gry (przedsięwzięcie) zorganizował.

O uznaniu Strony za urządzającego gry, świadczą podjęte przez niego działania polegające na:

1) pozyskaniu ww. lokalu, celem zainstalowania w nim automatów do gry, dowodem czego jest, zawarta w dniu [...]10.2015 r. umowa najmu lokalu użytkowego,

2) zatrudnieniu personelu celem bieżącej obsługi osób grających i automatów, dowodem czego są zeznania: M.. B. i D.. D. (umowa o pracę z [...]05.2016 r.) oraz zapisy z rejestratora video, w tym wykonywane przez te osoby czynności, w postaci:

- sporządzania kartkowych zapisów o osobach wygrywających i przekazywanie ich serwisantowi w celu realizacji wygranych,

- przyklejania kartek na automaty, które stanowiły informację dla graczy o braku w nich bilonu przeznaczonego na wygrane,

- telefonicznego kontaktowania się z serwisantem,

- bezpośredniego wypłacania kwot wygranych,

- dysponowania kluczami i opróżniania automatów z pieniędzy,

- obsługiwania (resetowania) automatów po dokonaniu wypłaty wygranej z tzw. ręki.

Wobec tego, zdaniem organu, okoliczności faktyczne sprawy podlegają subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. W związku z tym prawidłowo wymierzono Stronie karę pieniężną z tytułu urządzania gier bez koncesji na kasyno gry, na pięciu ww. automatach, w wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów Strony i stwierdził, że koncentrują się one wokół twierdzenia, że nie był on nigdy w S. i nie urządzał tam gier, nieznana mu osoba posłużyła się wzorami jego umów, a jego podpisy sfałszowała. Nie przedstawił on jednak żadnego dowodu, który potwierdzałby te twierdzenia lub chociaż czyniłyby je prawdopodobnymi.

Wobec tego organ wskazał, że przepis art. 122 O.p. ustanawia zasadę prawdy obiektywnej, która polega na podjęciu przez organ wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zasada ta została skonkretyzowana w art. 187 § 1 O.p., który nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego dotyczącego wszystkich okoliczności, z którymi wiążą się skutki prawne. Powyższe nie zwalnia zarazem strony od współdziałania w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza w sytuacji gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Ponadto w art. 191 O.p. zawarto zasadę swobodnej oceny dowodów, w myśl której organ podatkowy prowadzący postępowanie, przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów nie jest skrępowany żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów.

Organ wskazał też na wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiIDG), z którego wynika, że wykonywana przez Stronę działalność gospodarcza objęta była kodem PKD (Polska Klasyfikacja Działalności) - [...], tj. pozostała działalność rozrywkowa i rekreacyjna. Wskazany kod PKD obejmuje m.in. eksploatację automatów do gier zręcznościowych. Jednakże działalność prowadzona przez Stronę w ww. lokalu nie była związana z urządzaniem gier zręcznościowych, ale hazardowych. Do obsługi maszyn i graczy zatrudnił on ww. dwie osoby.

Strona natomiast nie przedstawiła żadnego dowodu, który świadczyłby o urządzaniu gier na automatach przez inny podmiot, a próba ustalenia okoliczności faktycznych w oparciu o jej zeznania skutkowała odmową składania wyjaśnień.

Organ odwoławczy ponadto pozyskał z komórki dochodzeniowo-śledczej Z. Urzędu Celno-Skarbowego dokument "Akt oskarżenia" z dnia [...]11.2019 r. skierowany do Sądu Rejonowego w S., w związku z popełnieniem przez Stronę przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s., polegającego m.in. na prowadzeniu w okresie od [...]10.2015 r. do [...]04.2017 r., działalności gospodarczej, z wykorzystaniem wskazanych w tym dokumencie pięciu automatów do gier hazardowych "Terminal Multimedialny", wbrew przepisom art. 6, art. 14 i art. 23a u.g.h.

Wobec tego organ nie dał więc wiary twierdzeniom Strony o podrobieniu podpisów pod dokumentami (umową najmu lokalu z [...]10.2015 r. i umową o pracę z [...]05.2016 r. zawartą z D.. D.) i nieprowadzeniu hazardowej działalności gospodarczej.

Ponadto, po ww. zatrzymaniu w dniu [...]04.2017 r. automatów do gier, już w niecały miesiąc później, bo [...]05.2017 r., Strona ponownie, tym razem w imieniu O. I. [...] w W., jako prezes zarządu tej spółki, zawarła umowę o najem w tej samej lokalizacji w S.. Przeprowadzona [...]07.2017 r. ponowna kontrola w przedmiocie gier hazardowych doprowadziła - co wynika z ww. aktu oskarżenia - do ujawnienia w tym samym lokalu, kolejnych [...] automatów do gier o nazwie "Terminal Multimedialny". Świadczy to o świadomym działaniu Strony ukierunkowanym na proceder nielegalnego urządzania gier na automatach.

Tym samym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, czego domagała się Strona w odwołaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie P. S. podniósł, że z zaskarżoną decyzją "nadal się nie zgadza" a skarga "jest bezpośrednią konsekwencją jego pierwszego odwołania". Dlatego nadal podtrzymuje zarzuty i wnioski zawarte na wcześniejszym etapie tej sprawy.

Skarżący nadal więc stoi na stanowisku, że nie dopuścił się tych wszystkich czynów, o których jest mowa w treści obu decyzji.

Nie zgadza się również na wymierzoną karę finansową.

Ponadto złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i przydzielenie mu profesjonalnego pełnomocnika, wskazując przy tym, że aktualnie odbywa karę pozbawienia wolności i nigdzie nie pracuje oraz nie ma żadnych oszczędności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z [...]08.2020 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu decyzjom organów obu instancji zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu i uznanie, że stan faktyczny został dokładnie wyjaśniony w sytuacji, gdy nie podjęto wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zwłaszcza nie powołano i nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego grafologa, celem wyjaśnienia czy złożone podpisy rzeczywiście zostały nakreślone przez P. S. w sytuacji gdy z innych dowodów nie można w sposób wystarczający uznać, że był to Skarżący;

2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, na podstawie zeznań świadków i faktur, że to Skarżący był urządzającym gry nie posiadając przy tym koncesji, w sytuacji gdy z zeznań świadków wcale nie wynika, że mógł to być skarżący, bowiem żaden ze świadków nie potwierdza, że to skarżący podpisywał z nimi umowę, a nadto organy I instancji i II instancji nie wykazały, że podpisy znajdujące się na umowie najmu (k. 21), czy umowie o pracę (k. 67) zostały nakreślone przez skarżącego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że jest on osobą podlegającą karze pieniężnej;

II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. poprzez nieprawidłowe zastosowanie, a przez to przyjęcie, że ustalony stan faktyczny wypełnia hipotezę wyrażoną w tej normie, tj. że skarżący jest urządzającym gry na automatach bez koncesji i należało jemu wymierzyć karę pieniężną.

Podnosząc takie zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie w całości decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić bowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

Na wstępie stwierdzić jednak należy, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organy w sposób wnikliwy zebrały i oceniły materiał dowodowy dotyczący strony przedmiotowej sprawy, w tym włączając do akt materiały ujawnione w trakcie postępowania przygotowawczego.

Niesporne jest więc w sprawie, że w trakcie czynności procesowych przeprowadzonych w dniu [...]04.2017 r. w ww. lokalu w S. funkcjonariusze policji wspólnie z funkcjonariuszami służby celno-skarbowej ujawniono pięć podłączonych do sieci elektrycznej maszyn/urządzeń o nazwie Terminal Multimedialny i wskazanych numerach, przypominające swoim wyglądem automaty do gier hazardowych.

Zasadnie więc, dla ustalenia czy urządzenia te mogą służyć do urządzania na nich gier zdefiniowanych w art. 2 ust. 3 u.g.h., jako gry na automatach, funkcjonariusz celno-skarbowy przeprowadził w trybie art. 211 k.p.k. eksperyment procesowy z odtworzenia gier. Wynik tego eksperymentu potwierdził, że gry na nich urządzane były grami na automatach, bowiem zawierały element losowości, wygranymi były rzeczy (także pieniądze) a same maszyny były urządzeniami elektronicznymi. Nadto, funkcjonariuszom nie okazano koncesji na prowadzenie kasyna gry, lokal nie posiadał też statusu salonu gier na automatach.

W takiej sytuacji zasadnie organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w trybie przepisów u.g.h., w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. W trakcie tego postępowania ww. organ włączył do postępowania administracyjnego dokumenty zgromadzone w postępowaniu karnym skarbowym. Na podstawie ustaleń zawartych w protokole z ww. eksperymentu procesowego z odtworzenia gier a także z opinii biegłego sądowego organy obu instancji prawidłowo uznały, że charakter gier urządzanych na przedmiotowych pięciu maszynach spełniają wszystkie przesłanki definicji gier na automatach, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.

Gry te gry zawierały bowiem element losowości, gdyż gracz nie miał wpływu na moment zatrzymania się wirujących bębnów z naniesionymi na nich różnymi znakami i symbolami oraz pozbawione były elementów zależnych od jego wiedzy, umiejętności i zręczności. Przebieg gier determinowany był wyłącznie zainstalowanym w urządzeniach oprogramowaniem. Wygranymi w tych grach były zarówno rzeczy, tj. punkty, za które można było rozpocząć kolejną grę bez potrzeby zasilania urządzeń w środki finansowe, a także pieniądze wypłacane bezpośrednio z automatów. Ponadto, omawiane urządzenia były elektroniczne, sterowane zainstalowanym w nich oprogramowaniem, wyposażone w dwa monitory, przyciski funkcyjne, wrzutnik monet oraz akceptor banknotów.

Na podstawie zgromadzonych pisemnych dowodów organy obu instancji stwierdziły, że podmiotem urządzającym te gry był Skarżący, który zorganizował to przedsięwzięcie, nie posiadając przy tym koncesji na prowadzenie kasyna gry.

Skutkowało to zatem wymierzeniem Skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h, zgodnie z którym odpowiedzialności administracyjnej w postaci kary pieniężnej, podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Kwotę wymierzonej kary, tj. [...] zł, ustalono w oparciu przepis art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h., w myśl którego wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku urządzania gier na automatach bez wymaganej koncesji na kasyno gry, wynosi 100 tys. zł od każdego automatu.

Uzasadniając dokonane ustalenie, że to Skarżący był urządzającym przedmiotowe gry na ww. automatach organ odwoławczy powołał się na "umowę najmu lokalu użytkowego" zawartą [...]10.2015 r. pomiędzy, reprezentującym (nie wskazanego z nazwy) - "Wynajmującego" - administratorem/zarządcą nieruchomości, A.. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą A.-S. M. w S., a P.. S.. W umowie ustalono, że najemca będzie płacił wynajmującemu miesięczny czynsz w wysokości [...] zł za najem [...] m2 powierzchni ww. lokalu użytkowego oraz będzie ponosił koszty eksploatacyjne związane z prowadzoną w tym lokalu własną działalnością gospodarczą. Potwierdzeniem dokonywanych opłat za najem lokalu (bez kosztów eksploatacyjnych) są faktury VAT wystawiane przez wynajmującego na rzecz "S. , za okres październik 2015 r. - kwiecień 2017 r., wszystkie na kwotę [...]zł.

Organ wskazał też, że fakt wynajęcia ww. lokalu potwierdził A.. M. podczas przesłuchania w charakterze świadka, w sprawie karnej skarbowej. Ponadto fakt urządzania gier na ww. automatach potwierdziły osoby zatrudnione w tym lokalu, tj. M.. B. i D.. D.. W ocenie organu, osoby te zostały zatrudnione przez Skarżącego (D.. D. podpisała umowa o pracę z [...]05.2016 r.).

Stwierdzić należy, że fakt zaangażowania tych osób w obsługę przedmiotowych automatów i osób grających nie budzi wątpliwości, bowiem wynika to nie tylko z ich zeznań ale także z zapisów z monitoringu zainstalowanego w lokalu. Ponadto przesłuchana w sprawie karnej skarbowej M.. B. zeznała m.in., że: "Pracuję w tym lokalu od kwietnia 2017 roku. Na początku pracowałam bez umowy, a umowę dostałam chyba około [...] kwietnia 2017. (...) Wiem, że firma, która mnie zatrudnia nazywa się O. I. z W., a wcześniej to była firma S. ". Również D.. D. zeznała: "Ja jestem pracownikiem tego lokalu z automatami. Umowę mam podpisaną z firmą C. P. [...] (...) W. (...).". Z kolei podczas przesłuchania [...]10.2017 r., zeznała: "(...) na początku zostałam zatrudniona w firmie S. . (...) Umowa jest z [...]05.2016 r. i od tej daty obowiązywała do dnia [...]04.2017 r. (...) Kolejną umowę miałam podpisaną z firmą C. P. (...)".

Nadto, w postępowaniu karnym skarbowym podjęto próbę przesłuchania P.. S. w charakterze podejrzanego, który jednak odmówił składania wyjaśnień.

Oceniając zebrane w sprawie dowody organ odwoławczy stwierdził, że urządzającym gry na automatach był P.. S., "który będąc prawdopodobnie także prawnym dysponentem pięciu automatów do gier o nazwie Terminal Multimedialny", te gry (przedsięwzięcie) zorganizował. Zdaniem organu o uznaniu Skarżącego za urządzającego gry, świadczą podjęte przez niego działania polegające na: 1) pozyskaniu ww. lokalu, celem zainstalowania w nim automatów do gry, czego dowodem jest, zawarta w dniu [...]10.2015 r. umowa najmu lokalu użytkowego, 2) zatrudnieniu personelu celem bieżącej obsługi osób grających i automatów, dowodem czego są zeznania: M.. B. i D.. D. (umowa o pracę z [...]05.2016 r.) oraz zapisy z rejestratora video, w tym wykonywane przez te osoby czynności (opisane w decyzji).

Odnosząc się do zarzutów Skarżącego organ wskazał, że koncentrują się one wokół twierdzenia, że nie był on nigdy w S. i nie urządzał tam gier, nieznana mu osoba posłużyła się wzorami jego umów, a jego podpisy sfałszowała.

Organ stwierdził, że Skarżący nie przedstawił jednak żadnego dowodu, który potwierdzałby te twierdzenia lub chociaż czynił by je prawdopodobnymi. Nie wykazał w szczególności, że złożył zawiadomienia do organów ścigania o podrobieniu jego podpisu na dokumentach. Nie wskazał ponadto na czym polegała jego rzeczywista działalność gospodarcza i czy było to urządzanie gier na automatach innych niż hazardowe (np. zręcznościowe).

Ponadto, powołując się na obowiązki procesowe organów określone w art. 122 i art. 187 § 1 O.p., organ odwoławczy stwierdził, że nie zwalnia to zarazem strony od współdziałania w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza w sytuacji gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

Dodatkowo organ zauważył, że z dokonanego przez Skarżącego wpisu do CEiIDG wynika, że wykonywana przez niego działalność gospodarcza objęta była kodem PKD - [...], tj. pozostała działalność rozrywkowa i rekreacyjna. Wskazany kod PKD obejmuje m.in. eksploatację automatów do gier zręcznościowych. Skarżący nie przedstawił też żadnego dowodu, który świadczyłby o urządzaniu gier na automatach przez inny podmiot, a próba ustalenia okoliczności faktycznych w oparciu o jego zeznania skutkowała odmową składania wyjaśnień. Ponadto na etapie postępowania przed organem I instancji Skarżący nie wykazał żadnej aktywności, jakiej należałoby oczekiwać od strony właściwie dbającej o własne interesy. Nie składał w szczególności żadnych wniosków dowodowych ani nie przedstawiał własnego stanowiska w sprawie. Nie skorzystał także, przed zakończeniem postępowania, z prawa wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a zarzut o niewłaściwie ustalonym w sprawie stanie faktycznym pojawił się dopiero w odwołaniu od decyzji.

Organ odwoławczy pozyskał też z komórki dochodzeniowo-śledczej Z. Urzędu Celno-Skarbowego akt oskarżenia z dnia [...]11.2019 r. skierowany do Sądu Rejonowego w S., w związku z popełnieniem przez Stronę przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s., polegającego m.in. na prowadzeniu w okresie od [...]10.2015 r. do [...]04.2017 r., działalności gospodarczej, z wykorzystaniem wskazanych w tym dokumencie pięciu automatów do gier hazardowych "Terminal Multimedialny", wbrew przepisom art. 6, art. 14 i art. 23a u.g.h.

Mając powyższe na względzie organ odwoławczy nie dał więc wiary twierdzeniom Skarżącego o podrobieniu podpisów pod dokumentami (umową najmu lokalu z [...]10.2015 r. i umową o pracę z [...]05.2016 r. zawartą z D.. D.) i nieprowadzeniu hazardowej działalności gospodarczej.

Organ podkreślił też, że po ww. zatrzymaniu w dniu [...]04.2017 r. automatów do gier, już w niecały miesiąc później, bo [...]05.2017 r., Skarżący ponownie, tym razem w imieniu O. I. [...] w W., jako prezes zarządu tej spółki, zawarł umowę o najem w tej samej lokalizacji w S.. Przeprowadzona [...]07.2017 r. ponowna kontrola w przedmiocie gier hazardowych doprowadziła - co wynika z ww. aktu oskarżenia - do ujawnienia w tym samym lokalu, kolejnych [...] automatów do gier o nazwie "Terminal Multimedialny". Zdaniem organu, świadczy to o świadomym działaniu Skarżącego ukierunkowanym na proceder nielegalnego urządzania gier na automatach.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał dodatkowo, że Sąd Rejonowy w S. wyrokiem nakazowym sygn. akt [...] z dnia [...]01.2020 r. uznał P.. S. winnym popełnienia m.in. czynu opisanego w ww. akcie oskarżenia i skazał go na karę grzywny.

Sąd uznał za niezbędne szczegółowe przedstawienie dowodów i ocen, które zdaniem organu odwoławczego potwierdzają, że to Skarżący był urządzającym gry na przedmiotowych pięciu automatach do gier hazardowych. Zdaniem Sądu przywołane przez organ dowody nie pozwalają na jednoznaczne, niebudzące wątpliwości takie stwierdzenie. Podkreślić należy, że nikt z ww. świadków przesłuchanych w sprawie nie zeznał, że to ze Skarżącym zawierał/a umowę najmu lokalu lub umowę o pracę. W dokumentach tych wskazano wprawdzie nazwę firmy zgłoszonej w CEiIGD przez Skarżącego, odciśnięto na nich pieczątkę zawierającą tę nazwę i na niektórych z tych dokumentów złożono czytelny podpis P. S..

Pomimo tego, ani wynajmujący przedmiotowy lokal, ani osoby zatrudnione w lokalu nie wskazały na bezpośredni kontakt ze Skarżącym. D.. D. zeznała bowiem, że: " ... na początku zostałam zatrudniona w firmie S. . Umowę dostarczyła mi kobieta, której nie znam. (...) Umowa jest z [...]05.2016 r. i od tej daty obowiązywała do dnia [...]04.2017 r. (...) Kolejną umowę miałam podpisaną z firmą C. P. (...). Umowy podpisane przeze mnie z firmą Urządzenia Rozrywkowe P. S. oraz C. P. przywoziła mi ta sama kobieta o imieniu K. . Mężczyzna, który przyjeżdżał do automatów ma na imię A. ". M.. B. nie wskazała, kto przedstawił jej umowę do podpisu, wskazała jedynie na "pana A.", któremu przekazywała kartkę z numerem telefonu do gracza, gdy w automacie zabrakło pieniędzy na wypłatę wygranej. Ponadto "gdy w automacie nie było już bilonu na wygrane (...) to dzwoniłam lub pisałam SMSa do pana A., że brakło pieniędzy w maszynie, a wtedy przyjeżdżał on po jednym dniu uzupełnić pieniądze".

Z zaskarżonej decyzji wynika, że nie ustalono, kto był właścicielem przedmiotowych automatów go gry. Nie ustalono też ww. osób określanych przez świadków jako "pani K. " i "pan A. ". Zauważyć tu należy, że czynności doręczania umów do podpisu drugiej stronie, zlecania wykonywania serwisu automatów dokonywać można poprzez osoby trzecie (pełnomocników, przedstawicieli), zatem nie ma istotnego znaczenia dowodowego twierdzenie Skarżącego, że nigdy nie był w S.. W takiej jednak sytuacji istotne znaczenie może mieć fakt ustalenia osób, którymi mógł się posługiwać podmiot urządzający gry, w tym np. Skarżący.

Nie ustalono też kto opłacał i w jakiej formie, ew. z czyjego konta, czynsz za wynajem lokalu i jak były doręczane faktury za wynajem. Nie ustalono też np. czy za osoby zatrudniane w lokalu opłacano składki na ubezpieczenie społeczne.

W ocenie Sądu, wobec zaprzeczania przez Skarżącego, iż to on urządzał przedmiotowe gry hazardowe i wskazywał na prawdopodobieństwo posłużenia się przez osobę trzecią wzorami jego dokumentów i podrobieniem jego podpisów, istniała potrzeba dokonania dodatkowych ustaleń, które mogłyby usunąć powstające wątpliwości.

W takiej sytuacji Sąd uznał za zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p.) mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie, że stan faktyczny został dokładnie wyjaśniony w sytuacji, gdy nie podjęto wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zwłaszcza nie powołano i nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego grafologa, celem wyjaśnienia czy złożone podpisy rzeczywiście zostały nakreślone przez Skarżącego, w sytuacji gdy z innych dowodów nie można w sposób przekonujący uznać, że był to Skarżący.

Za naruszony w podobnym stopniu należy też uznać przepis art. 191 O.p., w myśl którego organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, ale nie może to być ocena dowolna. Zgodzić się należy z pełnomocnikiem Skarżącego, że wyciągnięte w sprawie wnioski nie są merytorycznie uzasadnione. Podnoszone w decyzji argumenty o braku aktywności procesowej (w tym dowodowej) Skarżącego, o odmowie składania wyjaśnień (w postępowaniu karnym skarbowym – przy czym w postępowaniu administracyjnym nie podjęto próby przesłuchania Strony), o niewskazaniu podmiotu który mógłby być uznany za urządzającego gry, o niepowiadomieniu organów ścigania o sfałszowaniu jego podpisów na umowach, nie mogą być uznane za dowody (a nawet poszlaki – przy braku dowodów bezpośrednich) potwierdzające urządzanie gier przez Skarżącego. Za taką poszlakę (jednak przy zebraniu innych dowodów bezpośrednich) mógłby wprawdzie zostać uznany fakt zarejestrowania przez Skarżącego w W. spółki z o.o. urządzającej od maja 2017 r. gry w ww. lokalu, jednak i w tym zakresie – co zrozumiałe, bowiem przedmiotową sprawą nie były objęte te gry – w aktach nie ma wystarczających dowodów na aktywność Skarżącego w tej spółce i urządzaniu gier hazardowych.

Dowodem przemawiającym za tym, że Skarżący urządzał przedmiotowe gry nie jest także wskazany przez organ akt oskarżenia przeciwko Skarżącemu oraz wyrok nakazowy z [...]01.2020 r., bowiem – co Sąd ustalił z urzędu – w dniu [...]02.2020 r. został wniesiony sprzeciw y od tego wyroku.

Mając wszystko powyższe na względzie Sąd uznał także za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. poprzez nieprawidłowe zastosowanie, a przez to przyjęcie, że ustalony stan faktyczny wypełnia hipotezę wyrażoną w tej normie, tj. że Skarżący jest urządzającym gry na automatach bez koncesji i to jemu należało wymierzyć karę pieniężną.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w wyroku.