Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 619/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 3
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Firmy F spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 15 maja 2013 r. Firma F1 spółka z o.o. (zwana również Spółka lub skarżąca), złożyła do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wniosek m.in. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanej płatnością lub ONW) na rok 2013. We wniosku zadeklarowano do tej płatności działki rolne o łącznej powierzchni 218,71 ha.

W związku z wystąpieniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Dyrektor Oddziału Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR) poinformował, że wymienione we wniosku działki rolne, położone w [...], do dnia [...] kwietnia 2013 r. dzierżawił J.F. a od [...] kwietnia 2013 r. użytkuje on te działki bezumownie.

Dnia 24 lipca 2013 r. J.F. – jako reprezentujący Spółkę - zgłosił zmianę do wniosku dotyczącą pomniejszenia obszaru deklarowanego do płatności ONW, w wyniku czego łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do tej płatności została określona na 217,88 ha.

Wezwana do przedstawienia dokumentów niezbędnych do ustalenia, kto jest posiadaczem działek zadeklarowanych do płatności na 2013 r. Spółka 14 marca 2014 r. przedstawiła umowę dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...] kwietnia 2013 r. zawartą pomiędzy J.F. a Firmą F1 sp. z o.o. Ponadto Spółka przedstawiła mającą tę samą datę umowę o współpracy pomiędzy nią a Firmą F J.F. oraz umowę z dnia [...] lipca 2013 r. dotyczącą usług w zakresie kombajnowania i umowę z dnia [...] sierpnia 2013 r. dotyczącą usług w zakresie zabiegów agrotechnicznych – zawarte pomiędzy tymi samymi podmiotami. W trakcie rozpatrywania wniosku o przyznanie płatności nastąpiła zmiana siedziby Spółki z [...] na [...], w związku z czym właściwym organem do rozpatrzenia wniosku stał się Kierownik Biura Powiatowego ARiMR.

Organ ten, mając na uwadze całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poddał wniosek Spółki kontroli administracyjnej, zgodnie z art. 11 ust. 1-5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r. – s.8). Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił Firmie F1 spółka z o.o. przyznania płatności ONW na rok 2013. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie spełnił warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., bowiem poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do uzyskania płatności, sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że Firma F1 spółka z o.o. nie jest odrębnym, samodzielnym producentem rolnym. W ustalonych okolicznościach sprawy należało przyjąć, że ww. Spółka jest jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne, będące częścią jednostek produkcyjnych zarządzanych przez J.F.. Drugim takim podmiotem jest natomiast Firma F sp. z o.o. Oba te podmioty, zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, zostały zarejestrowane i są wnioskodawcami o płatności tylko z powodu tego, aby zmaksymalizować wysokość otrzymywanych płatności oraz aby uzyskać płatność do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana ze względu na przekroczenie określonej powierzchni. Organ zwrócił uwagę, że spółki z o.o. o nazwie: Firma F oraz Firma F1 zostały utworzone [...] kwietnia 2013 r.; posiadały ten sam adres, co adres zamieszkania J.F., wspólnikami ww. spółek są J.F. oraz jego żona A.F.; w obu tych spółkach J.F. jest prezesem zarządu.

Następnie organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. płatność ONW do powierzchni działek rolnych przekraczającej 50 ha jest udzielana w wysokości 50% stawki podstawowej - za powierzchnię od 50,01 ha do 100 ha, w wysokości 25% stawki podstawowej – za powierzchnię od 100,01 ha do 300 ha. W odniesieniu do powierzchni powyżej 300 ha płatność ONW nie przysługuje. W świetle powyższych zasad przyznawania płatności ONW organ stwierdził, że tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne) wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszają działki rolne, które zgłoszone łącznie, z powodu przekroczenia powierzchni 300 ha, nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy ONW, może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym niezasługujące na uwzględnienie. Dalej organ argumentował, że skoro J.F. nie mógłby indywidualnie uzyskać płatności ONW ponad limit 300 hektarów, to utworzenie przez niego dwóch spółek i dzielenie posiadanego areału na mniejsze podmioty, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach.

W konkluzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podkreślił, że utworzenie przez J.F. spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, jest działaniem służącym obejściu prawa, polegającym na sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do otrzymania płatności, jak też działaniem sprzecznym z celami danego systemu wsparcia.

Według organu utworzenie przez J.F. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością: Firma F oraz Firma F1 i rozdysponowanie pomiędzy te spółki posiadanych gruntów tak, aby utworzyć mniejsze gospodarstwa rolne, nie może zostać uznane za zgodne z celami i sensem przepisów regulujących przyznawanie płatności JPO i UPO, płatności ONW i płatności RŚ. Wskazano także, że w przypadkach, gdy J.F. od kwietnia 2013 r. nie był dzierżawcą gruntów rolnych od ANR, bezprawnie dokonał dyspozycji gruntami zawierając umowy dzierżawy ze spółkami, w których wraz z żoną A. był wspólnikiem i prezesem zarządu.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podsumowująco stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącą Spółkę są faktycznie, wraz z innymi gruntami, w tym zgłaszanymi przez sp. z o.o. Firma F, zarządzane przez tę samą osobę, tj. J.F.. Tak rozdzielone grunty nie stanowią odrębnych gospodarstw, których cechą powinna być samodzielność oraz brak między nimi powiązania ekonomicznego czy też technologicznego. Na podstawie przeprowadzonej analizy powiązań podmiotów, w których J.F. jest wspólnikiem, a zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów, organ pierwszej instancji uznał, że to J.F. prowadzi działalność rolniczą jako działalność zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek. Według organu to J.F. uzyskiwał przychody z działalności rolnej, będąc posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez podmioty (spółki) zarejestrowane w ewidencji jako producenci rolni.

W związku z powyższymi ustaleniami Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyjął, że zostały spełnione przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, który stanowi, że nie naruszając przepisów szczegółowych , nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Spółka odwołała się od powyższej decyzji i podniosła, że organ pierwszej instancji błędnie uznał J.F., Firmę F1 spółka z o.o. i Firmę F spółka z o.o. za jednego rolnika w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Według odwołującej się wymienione wyżej podmioty są odrębne pod względem technicznym i ekonomicznym. Mają rozdzielony majątek, na którym prowadzą odrębną działalność rolniczą. Świadczą o tym umowy dzierżawy gruntów rolnych – tych zawartych z J.F. jak i bezpośrednio z Agencją Nieruchomości Rolnych. W obu spółkach prezesem zarządu jest J.F., niemniej wynika to z faktu, że jest on głównym udziałowcem a przy tym ma niezbędną wiedzę do prowadzenia przez te podmioty działalności rolniczej. Zwrócono uwagę, że oba podmioty korzystają z pomocy doradcy finansowego Z.N., który faktycznie pełni funkcje dyrektora zarządzającego. Powołanie odrębnych podmiotów miało uzasadnienie prawne i ekonomiczne – inne niż sprzeczne z przepisami uzyskanie płatności. Zostało wskazane, że mimo formalnie identycznego zapisu w KRS, dotyczącego przedmiotu działalności, faktycznie obie spółki specjalizują się w innych dziedzinach działalności rolniczej.

Zarzut odwołania dotyczył też tego, że organ pierwszej instancji, dokonując ustaleń stanu faktycznego, nie wystąpił do strony wprost o wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii. Brak przesłuchania osób bezpośrednio zajmujących się kierowaniem bieżącą działalnością skarżącej Spółki, zdaniem strony jest również istotnym uchybieniem w przeprowadzonym postępowaniu.

Odwołująca się zakwestionowała w całej rozciągłości ustalenia organu pierwszej instancji o braku jej uprawnień do uzyskania płatności w odniesieniu do gruntów uzyskanych bez tytułu prawnego. Spółka podkreślała, że przesłanką warunkującą uzyskanie środków unijnych jest wyłącznie posiadanie (użytkowanie rolnicze) danego gruntu rolnego i jako wnioskodawca w postępowaniu wykazała, że faktycznie władała gruntami i rolniczo je użytkowała.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW na 2013 rok. W postępowaniu odwoławczym został przeprowadzony dowód z zeznań Z.N. – dyrektora finansowego w Firmie F J.F., jednocześnie działającego na podstawie udzielonych pełnomocnictw w spółkach z o.o. Świadek ten zeznał, że Firma F1 sp. z o.o. zajmuje się tylko produkcją rolną, natomiast Firma F sp. z o.o., oprócz działalności rolniczej, zajmuje się produkcją i dystrybucją materiału siewnego, handlem zbożem, wynajmem powierzchni magazynowych i wynajmem środków transportu. Podał, że J.F. jako właściciel i prezes właściwie decyduje o obszarze i kierunkach działania spółek. Świadek wskazał, że nie jest ekspertem w dziedzinie celów działania związanych z płatnościami z ARiMR.

Przesłuchany przez organ odwoławczy J.F. oświadczył, że w obu spółkach pełni funkcję prezesa zarządu i posiada 50% udziałów w każdej z nich. Podał, że prace w spółkach wykonywała częściowo jego firma, w części firma żony oraz firmy zewnętrzne. Wskazał, że rolnicza działalność spółek prowadzona była zgodnie z celami programu rolnośrodowiskowego.

W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że po dokonaniu oceny całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013 rok, należy stwierdzić, że Firma F1 spółka z o.o. nie była – w rozumieniu § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. - posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych do płatności ONW na rok 2013, ponieważ grunty te były użytkowane rolniczo przez J.F.. Spółka została utworzona [...] kwietnia 2013 r. przez małżonków J. i A.F.. W tym samym dniu została utworzona Firma F spółka z o.o., gdzie wspólnikami są te same osoby.

Organ odwoławczy podkreślił, że Firma F1 spółka z o.o. do płatności ONW na rok 2013 zgłosiła działki rolne zlokalizowane na 8 działkach ewidencyjnych, które wydzierżawiła w dniu [...] kwietnia 2013 r. od J.F.. Wszystkie działki, które do płatności ONW na rok 2013 zadeklarowała Firma F1 sp. z o.o. były poprzednio zgłoszone do płatności jeden raz, w roku 2012 przez J.F. jako osobę fizyczną. Spółki powiązane są personalnie, rodzinnie przez J.F. i jego żonę A.F., co wynika ze struktury organizacyjnej tych spółek. Ubiegając się o płatności podmioty te wskazywały jako adres siedziby początkowo adres zamieszkania J.F. a następnie ten sam adres w [...]. Jak wskazał organ odwoławczy małżeństwo J. i A.F., jednocześnie wspólnicy w sp. z o.o. Firma F1 oraz w spółce z o.o. Firma F, stworzyli spójną strukturę powiązanych ze sobą osobowo jednostek funkcjonujących w jednym obszarze, niewykazujących odrębności i samodzielności.

Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że idea płatności ONW wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy pomocy finansowej udzielanej faktycznym użytkownikom gruntów rolnych, którzy decydują jakie rośliny uprawiać, swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie osobą czerpiącą korzyści z ewentualnego otrzymania dopłat byłby J.F., a nie Firma F1 sp. z o.o., która jest jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne będące częścią jednostek produkcyjnych zarządzanych przez J.F.. Potwierdzenie powyższego stanowi m.in. oświadczenie J.F., zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2014r., z którego wynika, że Spółka nie posiada własnego sprzętu rolniczego a zabiegi agrotechniczne zostały wykonane przez inne podmioty. Z dołączonych przez J.F. dokumentów dodatkowo wynika, że czynności na gruntach rolnych deklarowanych do płatności przez Firmę F1 sp. z o.o. były prowadzone przez podmioty oraz osoby powiązane z J.F..

J.F. i A.F. osobiście podpisywali dokumenty transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi ich osobami, zlecali swoim firmom wzajemne wykonywanie usług. Zwrócono przy tym uwagę, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji J.F. oświadczył, że podzielił grunty na spółki, aby uzyskać wyższe płatności.

Według organu drugiej instancji w związku z podziałem na mniejsze dwie spółki gruntów rolnych, będących faktycznie w posiadaniu J.F., doszło do ominięcia regulacji prawnych stosowanych w 2013 r. w przypadku płatności ONW, jak również innych programów pomocowych.

Organ dokonał następnie szczegółowych wyliczeń obrazujących różnice w wysokości płatności, które wystąpiłyby, gdyby nie dokonano podziału działek pomiędzy poszczególne podmioty. Powołując się na przepisy prawa krajowego oraz unijnego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wykazał, że gdyby J.F. wystąpił o przyznanie płatności ONW do gruntów, których jest posiadaczem, kwota płatności ONW mogłaby wynosić 22.375 zł, bowiem byłaby przyznana maksymalnie do powierzchni 300 ha. Natomiast przy złożeniu wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2013 przez J.F. jako osobę fizyczną (wnioskowana powierzchnia 51,50 ha), przez Firmę F1 sp. z o.o. (obszar ujęty we wniosku 217,88 ha) oraz przez Firmę F sp. z o.o. (wnioskowany obszar 103,94 ha) wysokość przyznanych płatności ONW łącznie wyniosłaby 41.385,69 zł, obejmując obszar kwalifikowany do płatności wynoszący 373,32 ha – bez skutku w postaci nieprzysługiwania płatności ONW w odniesieniu do powierzchni powyżej 300 ha.

Organ odwoławczy w konkluzji wyraził pogląd, że dzielenie łącznie posiadanego areału na pozornie mniejsze gospodarstwa nie może zostać uznane za działanie zgodne z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na mniejszym areale, w gorszych warunkach oraz ubiegających się o płatności rolnośrodowiskowe.

Odnosząc się do kwestii posiadania działek ujętych we wniosku o płatności na rok 2013 Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że osobą faktycznie sprawującą władztwo nad nimi jest J.F., stąd Spółka składająca wniosek nie może być uznana za producenta rolnego w myśl przepisów prawa. Zauważył przy tym, że powodem odmowy przyznania płatności przez organ pierwszej instancji nie było to, że Spółka użytkowała grunty bezumownie lecz ustalenie, że Firma F1 sp. z o.o. została utworzona w sposób sztuczny w celu zwielokrotnienia pomocy finansowej wypłacanej ze środków UE.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Firma F1 sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, sformułowała zarzuty naruszenia:

1) § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), zwanego rozporządzeniem w sprawie płatności ONW, przez błędne uznanie, że "rolnikiem", któremu przysługuje płatność ONW w rozumieniu tego rozporządzenia jest grupa osób fizycznych i prawnych tj. J.F., Firma F sp. z o.o. oraz Firma F1 sp. z o.o., a nie każdy z tych podmiotów oddzielnie, jako odrębna osoba fizyczna i prawna, będąca posiadaczem odrębnego gospodarstwa rolnego;

2) art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2012 r. , poz. 86), przez błędne uznanie, że "producentem rolnym", któremu przysługuje płatność ONW w rozumieniu tej ustawy jest grupa osób fizycznych i prawnych, tj. J.F., Firma F sp. z o.o. oraz Firma F1 sp. z o.o., a nie każdy z tych podmiotów oddzielnie, jako odrębna osoba fizyczna i prawna będąca posiadaczem odrębnego gospodarstwa rolnego;

3) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 2011.25.8 ze zm.), przez jego zastosowanie i uznanie, że wnioskodawcy nie należy się jakakolwiek płatność ONW z uwagi na fakt, że Spółka sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami tego systemu wsparcia; 4) § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia w sprawie płatności ONW przez uznanie przez organ drugiej instancji, że Firma F1 sp. z o.o. nie jest posiadaczem w rozumieniu przepisów k.c. gruntów, do których ubiega się o płatność, pomimo że grunty te były użytkowane przez spółkę na podstawie umów dzierżawy.

Na tej podstawie skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia; wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podnoszono, że Firma F1 sp. z o.o. i Firma F sp. z o.o. są odrębnymi od J.F. podmiotami pod względem prawnym. Podmioty te mają rozdzielony majątek, na którym prowadzą odrębną i różną od siebie działalność rolniczą. Zawierają umowy między sobą, ale także z innymi podmiotami. Prowadzą odrębną rachunkowość, na własne ryzyko i rachunek zaciągają zobowiązania kredytowe. Skarżąca kwestionowała, uważając je za błędne, stwierdzenie organu, że osobą czerpiącą korzyści z ewentualnego otrzymania płatności byłby osobiście J.F.. Wskazała, że płatności te zostałyby przelane na rachunki każdej z firm osobno a nie na rachunek J.F.. Podkreśliła, że podział dużego gospodarstwa na mniejsze jest dopuszczalny, jeżeli jest to rzeczywisty podział a wnioskujący o pomoc staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi - a tak jest w niniejszej sprawie. Zarzuciła, że punkt widzenia przyjęty w zaskarżonej decyzji nakazywałby każdorazowo kwestionować odrębność osób fizycznych od osób prawnych, w których te osoby mają większość udziałów a prowadzą tożsamą lub zbliżoną zakresem działalność gospodarczą.

Kwestionując uznanie przez organy, że J.F. powołując dwie odrębne spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stworzył w ten sposób sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, skarżąca twierdziła i podkreślała, że w toku postępowania przed organami ARiMR zostało wykazane, że powołanie przez J.F. dwóch odrębnych podmiotów miało konkretne uzasadnienie prawne i ekonomiczne – inne, niż sprzeczne z przepisami uzyskanie płatności. J.F. i Firma F1 sp. z o.o. to odrębne pod względem prawnym podmioty. Zawarte pomiędzy nimi umowy nie są umowami zawartymi "z samym sobą". Firma F1 sp. z o. o. jest na podstawie umowy dzierżawy posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności a to umożliwia spółce władanie gruntami jako posiadaczowi zależnemu.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego wsparcia. Podniósł dodatkowo, że zagadnienie sztucznego stworzenia warunków rozważał Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-434/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do § 2 omawianego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę według kryterium legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego oraz prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać można, że sąd, na zasadzie art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Przeprowadzona, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, że odpowiada ona prawu. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, mocą którego odmówiono skarżącej Spółce przyznania płatności ONW, tj. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013, jest art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. L 25 z 28 stycznia 2011 r., s.8) – powoływanego jako rozporządzenie nr 65/2011. Jest to regulacja, w której określono, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepis ten ustanawia generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty ubiegające się o pomoc finansową, celem uzyskania przez nie korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. W tym miejscu podkreślić warto, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową, natomiast powinno prowadzić do zastosowania sankcji powodującej wykluczenie możliwości skorzystania z tego uprawnienia przez dany podmiot. Rozważając kwestię obchodzenia prawa przez beneficjentów pomocy finansowej w ramach systemów wsparcia programów rozwoju obszarów wiejskich można przywołać wskazany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 , w motywach którego zostały zawarte istotne wyjaśnienia co do rozumienia wyrażenia "sztucznie stworzyli warunki". TSUE dokonując w powyższym zakresie wykładni przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 stwierdził, że wymagane przesłanki jego stosowania zawierają dwa elementy: obiektywny i subiektywny. Pierwszy z nich oznacza konieczność rozważenia obiektywnych okoliczności danego przypadku, pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia. W ramach drugiego elementu rozważane być muszą obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Istotnym wskazaniem TSUE było to, że w tym względzie można kierować się nie tylko takimi elementami, jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty lecz także wskazówkami świadczącymi o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Według TSUE element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje unijne, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty; natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań unijnych poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że rozpatrujące sprawę organy administracji publicznej rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli, zarówno co do istnienia elementów obiektywnych, jak i tych subiektywnych. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Prawidłowe było ustalenie, że utworzone przez J.F. spółki, w tym skarżąca działająca jako Firma F1 sp. z o.o., nie posiadają odrębnego kierownictwa, nie są też wyodrębnione pod względem ekonomicznym ani technicznym i bezspornie są ze sobą ściśle powiązane osobowo, rodzinnie, kapitałowo. Właściwa też była konkluzja wynikająca z dokonanych ustaleń, że podmioty te nie prowadzą działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz a zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych płatności, czemu miał służyć sztuczny podział gospodarstwa rolnego J.F. na trzy podmioty, stwarzający pozory prowadzenia przez nie działalności rolniczej na gruntach stanowiących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne. Obie przesłanki określone w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 w rozpoznawanej sprawie wystąpiły. J.F., tworząc sztucznie, ale formalnie zgodnie z prawem, nowe podmioty, zmierzał do uzyskania korzyści wynikających z prawa do uzyskania płatności dla gospodarstw o mniejszej powierzchni. Zgłoszenie wniosku przez skarżącą Spółkę było realizacją tak założonego wcześniej celu.

Zdaniem Sądu organy zebrały należycie materiał dowodowy, by na jego podstawie poczynić prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące w szczególności okoliczności zawarcia [...] kwietnia 2013 r. umów spółek (w tym o utworzeniu skarżącej Spółki), czy dotyczące umów dzierżawy gruntów z [...] kwietnia 2013 r. oraz umów o współpracy, jak też przeanalizowały wnikliwie i szczegółowo istniejące powiązania osobowo-rodzinne, pełnione funkcje, ustaliły m.in. brak sprzętu rolniczego na wyposażeniu skarżącej, nieponoszenie przez Spółkę kosztów działalności, oceniły przedłożone dokumenty w postaci umów i faktur, np. dotyczących usług. Przeanalizowały sposób i warunki użytkowania działek, wykonywanie czynności agrotechnicznych, kto rzeczywiście rozporządzał spornymi gruntami rolnymi. Przeprowadzono też wyliczenia obrazujące cel, jaki zamierzono osiągnąć w wyniku tych praktyk. Zdaniem Sądu, mając powyższe na względzie, organy słusznie wywiodły, że osobą zarządzającą skarżącą spółką jest J.F.; on też jest faktycznie w posiadaniu gospodarstwa Spółki, które nie stanowi wyodrębnionego pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, prowadzącego faktyczną działalność rolniczą.

Sąd w pełni podziela argumentację przyjętą w zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca kwestionując te ustalenia kładła nacisk przede wszystkim na formalnoprawne aspekty utworzenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w tym jej samej, jak też ich funkcjonowanie zgodne z przepisami kodeksu cywilnego oraz kodeksu spółek handlowych. Taki punkt widzenia pomija jednak zasadniczą kwestię w sprawie, jaką było zbadanie i wykazanie, że w rzeczywistości mamy do czynienia z obejściem prawa, celem którego miałoby być uzyskanie, w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich, korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego.

Organy obu instancji zebrały kompletny materiał dowodowy. Na podstawie tak zgromadzonego materiału poczyniono prawidłowe i spójne ustalenia faktyczne dotyczące sztucznego tworzenia przez J.F. warunków do uzyskania korzyści finansowej. Jest to w sprzeczności z celami prawa unijnego i zmierzało do ominięcia przepisów prawa.

W przypadku płatności ONW ustawodawca ustanowił bowiem limit wsparcia, określony ilością hektarów zgłoszonych w ramach konkretnych działek rolnych. Płatność została uzależniona od wielkości gospodarstwa i jest ona malejąca wraz ze wzrostem obszaru, a w odniesieniu do gruntów powyżej 300 ha w ogóle nie przysługuje. Utworzenie zatem przez J.F. dwóch spółek, które odrębnie zgłosiły działki rolne, mogło zostać uznane za działanie mające na celu obejście prawa, niezasługujące w związku z tym na ochronę prawną. Gdyby bowiem tylko J.F. zgłosił działki rolne, którymi dysponuje, a których powierzchnia łączna przekracza 300 ha, to grunty te nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy z tytułu płatności ONW. W ustalonych okolicznościach sprawy organy zasadnie przyjęły, że to J.F. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i prowadzi działalność w ramach tego gospodarstwa w sposób zorganizowany i ciągły. Osobiście kierował on i decydował w 2013 roku o całości działań dotyczących rodzajów produkcji, upraw i usług, których celem był określony skutek gospodarczy tej działalności.

Wbrew twierdzeniom skarżącego organy nie negowały jego prawa do podejmowania decyzji dotyczących tworzenia odrębnych podmiotów. Organy obu instancji podnosiły, że owa racjonalizacja działań i organizacji w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jest uprawniona. Wątpliwości budził natomiast cel takich działań, jako zmierzających do obejścia prawa; w tym przypadku – aby uzyskać płatności.

Z wyjaśnień J.F. złożonych w czerwcu 2013 roku jednoznacznie wynika w jakim celu dokonał "podziału gruntu na spółki". Spółki te zostały utworzone w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej.

Nie doszło zatem do naruszenia przepisów § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.). W trakcie postępowania dotyczącego przyznania płatności ONW prawidłowo ustalono, że rolnikiem, w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jest J.F., nie zaś grupa osób fizycznych i prawnych - jak wywodzi skarżąca.

Jak wskazano wyżej, wynika to z całości zebranych dowodów, także z przeprowadzonych przez organ drugiej instancji przesłuchań J.F. i Z.N.. W trakcie postępowania strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność samodzielności i faktycznej odrębności gospodarstw rolnych prowadzonych przez każdy z podmiotów. Przedłożone umowy (m.in. o współpracy czy dot. usług kombajnowania oraz zabiegów agrotechnicznych) nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że podmioty te były w zakresie gospodarki rolnej samodzielne. Samodzielności przeczą natomiast powiązania personalne. Analiza tych powiązań prowadzi do jednoznacznego wniosku, że całością działań we wszystkich podmiotach i w zakresie osobistej działalności kierował J.F.; brał także bezpośredni udział w załatwianiu spraw i decydowaniu o funkcjonowaniu gruntów rolnych zgłoszonych przez Firmę F1 sp. z o.o. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji podmiotów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności zgodzić należy się z Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARiMR, że jest on chybiony. Przepis ten nie mógł zostać naruszony, bowiem w zaskarżonej decyzji nie negowano faktów dotyczących rejestracji. Zagadnienia wynikające z przepisu tej ustawy są poza zakresem postępowania w rozpoznawanej sprawie.

Pobocznie należy również wskazać, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest istotne, w jaki sposób J.F. faktycznie czerpałby korzyści z uzyskanych przez Spółkę płatności. Kwestia ewentualnego przepływu środków pomiędzy podmiotami należącymi w istocie do niego nie stanowi natomiast dowodu na okoliczność faktycznej odrębności skarżącej.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.