Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 973/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 3 § 1, art. 145 § 1, art. 151, art. 133, art. 106 § 3, art. 250 § 1, art. 200, art. 107 § 3 art. 126, art. 250 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 58 § 1 i 2, art. 129 § 2, art. 128
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 2 pkt 1, § 4 ust. 1-3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi S. A. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. A 15 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu M. W. z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. postanowieniem z [...] nr [...] znak: [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a., odmówił M.W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...], nr [...] stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] o przyznaniu M.W. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] nr [...] stwierdzająca wydanie decyzji dotychczasowej w naruszeniem prawa została doręczona skarżącemu 14 czerwca 2021 r.

1 lipca 2021 r. (data stempla pocztowego) M.W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od decyzji z [...] wraz z załącznikami.

Skarżący jako przyczynę uchybienia terminu wskazał zdiagnozowanie u siebie "bliżej nieokreślonej choroby". Do wniosku skarżący załączył kopię zaświadczenia lekarskiego o poradzie w ramach nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej wystawione 30 czerwca 2021 r. o godz. 20:25 przez lekarza chorób wewnętrznych K.S. z Poradni Opieki Zdrowotnej w W. W dokumencie tym wskazano, że z wywiadu przeprowadzonego przez lekarza wynika, że skarżący uskarża się na bóle brzucha, biegunkę i stan podgorączkowy. Według pacjenta objawy te występowały od 3 dni. Po przeprowadzeniu badania fizykalnego lekarz stwierdził, że brzuch pacjenta jest palpacyjnie niebolesny, bez oparów patologicznych, miękki. Płuca i serce osłuchowo bez zmian, siła mięśni symetryczna, bez cech odwodnienia, objaw Goldfama ujemny. Symptomy sygnalizowane przez skarżącego nie zostały potwierdzone przez lekarza podczas przeprowadzonego badania fizykalnego. Stan skarżącego nie wymagał hospitalizacji. Lekarz nie wykrył żadnej choroby (brak wpisanego rozpoznania), która uniemożliwiałaby złożenie odwołania w terminie. W związku z wykorzystaniem technologii informatycznych i telekomunikacyjnych do wspomagania działań związanych z ochroną zdrowia oraz w związku ze szczególną sytuacją panującą w kraju, jaką bez wątpienia jest pandemia koronawirusa, udostępniono pacjentom możliwość uzyskania porady lekarskiej przez telefon bądź za pośrednictwem innych środków telekomunikacji elektronicznej (tzw. teleporada). Zdaniem organu drugiej instancji w związku z tym skarżący miał możliwość uzyskania pomocy lekarskiej już w dniu, w którym zaobserwował u siebie niepokojące objawy, przed odbyciem wizyty w poradni lekarskiej w ramach nocnej i świątecznej porady lekarskiej. Dokumentu potwierdzającego uzyskanie takiej pomocy lekarskiej skarżący nie przedstawił. W ocenie organu drugiej instancji nie jest wobec tego wiarygodne oświadczenie skarżącego, że objawy obserwował od 3 dni przed odbyciem wizyty lekarskiej 30 czerwca 2021 r. o 20:14. Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania, który upłynął 28 czerwca 2021 r. bez swojej winy. Samo podejrzenie skarżącego występowania u niego choroby i odbycie wizyty lekarskiej nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Subiektywne odczucia skarżącego co do stanu zdrowia (ostatecznie nie potwierdzone przez lekarza podczas wizyty lekarskiej) nie uprawdopodobniają, że nie miał możliwości złożenia odwołania w terminie, tj. do 28 czerwca 2021 r. Po poradę lekarską skarżący udał się 30 czerwca 2021 r. o godz. 20:14, czyli już po upływie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie sporządził 28 czerwca 2021 r., czyli w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania. Pomimo tego nie złożył odwołania. Nie nadał go w dniu sporządzenia w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Nie skorzystał z możliwości wniesienia odwołania za pośrednictwem profilu zaufanego lub skrzynki ePUAP. Nie wykazał zaistnienia takiej choroby, która uniemożliwiała złożenie odwołania w terminie. Nie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do zastosowania instytucji przywrócenia terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie M.W. wniósł o jego uchylenie, zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, zwolnienie w całości od kosztów sądowych, w tym od uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ustanowienie adwokata z urzędu.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 58 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, tj. odmowę przywrócenia terminu w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu i braku możliwości wniesienia odwołania w terminie z powodu trudnych do przezwyciężenia przeszkód, istniejących w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania;

2. art. 8 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niepodjęcie niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest błędne. Wskazane przez niego okoliczności były przeszkodą do złożenia odwołania w terminie. Powodem niezłożenia odwołania od decyzji z [...] w terminie była jego niemożliwa do przewidzenia niedyspozycja zdrowotna. Niedyspozycja ta związana była z "bólami brzucha, biegunką i stanem podgorączkowym". Objawy te występowały od 3 dni. Początkowo był przekonany, że jest to chwilowa niedyspozycja. Jednakże z uwagi na utrzymujące się dolegliwości udał się na wizytę w poradni lekarskiej, gdzie został przebadany przez lekarza. Nie był w stanie podjąć działań mających na celu zachowanie terminu. Nie był w stanie sporządzić i nadać pisma w placówce pocztowej. Nie był również w stanie skorzystać z pomocy osób trzecich. Zdarzenie to miało charakter nagły, niespodziewany i niemożliwy do przewidzenia. Nieskorzystanie z teleporady nie może przesądzać o tym, że nie uwiarygodnił w wystarczającym zakresie, że "doskwierające" objawy obserwował od 3 dni przed odbyciem wizyty lekarskiej 30 czerwca 2021 r. W tym czasie zażywał odpowiednie środki farmakologiczne, które jednak nie przynosiły żadnego rezultatu, stąd też podjął decyzję o uzyskaniu pomocy lekarskiej. Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonał czynności procesowej, a mianowicie złożył odwołanie od decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniem z 27 października 2021 r., sygn. akt III SPP/Łd 155/21 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W piśmie z 29 grudnia 2021 r., wniesionym 30 grudnia 2021 r., pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu wniósł o uwzględnienie skargi oraz o przeprowadzenie dowodów z: zaświadczenia lekarskiego z 9 grudnia 2021 r. wystawionego lek. med. K.P., specjalistę psychiatrę; skierowania do Poradni chirurgii urazowo-ortopedycznej wystawionego 25 listopada 2021 r. przez lek. rehabilitacji medycznej A.K. ; informacji dla lekarza kierującego wystawionej przez Szpital Wojewódzki im. [...] w S. 31 maja 2021 r.; zaświadczenia lekarskiego z 27 maja 2021 r. wystawionego przez lek. K.P. , specjalistę psychiatrę; zaświadczeń lekarskich ZUS ZLA 1 z 3 sierpnia 2021 r. i z 9 grudnia 2021 r. na okoliczność aktualnego stanu zdrowia skarżącego i rozpoznanych u niego schorzeń.

Według pełnomocnika skarżącego wskazane dowody i przywołane przez skarżącego okoliczności są istotne dla sprawy. Mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Dopuszczenie wskazanych dowodów z dokumentów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Powodem niezłożenia przez skarżącego odwołania od decyzji z 28 maja 2021 r. w terminie była jego niemożliwa do przewidzenia niedyspozycja zdrowotna związana z doskwierającymi mu bólami brzucha, biegunką i stanem podgorączkowym. Skarżący nie mógł wcześniej przewidzieć okoliczności, która była od niego niezależna. Zdarzenie to, jak wskazuje skarżący, miało charakter nagły, niespodziewany i niemożliwy do przewidzenia. Od maja 2021 r. M.W. leczy się psychiatrycznie. Od sierpnia 2021 r. do chwili obecnej z powodu depresji przebywa na zwolnieniu lekarskim udzielonym przez lekarza psychiatrę. Leczy się także u lekarza pulmonologa. W sprawie nie został przesłuchany świadek M.K. , pomimo że skarżący wnosił o jej przesłuchanie.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w sprawie z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie kończące postępowanie (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd nie stwierdził zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi.

Istotą sprawy jest, czy organ administracji dokonał nieprawidłowej oceny okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uznając, że nie uprawdopodobnił on braku swojej winy w uchybieniu terminu.

Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Właściwy organ administracji zobowiązany jest zatem do przywrócenia terminu, w sytuacji gdy zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki przywrócenia terminu określone w postanowieniach art. 58 § 1 i 2 k.p.a., tj.: 1) brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; 3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu; 4) dopełnienie wraz z wnioskiem tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W przypadku niespełnienia choćby jednego z wymienionych warunków, wniosek nie może być uwzględniony. Dyspozycja art. 58 § 1 k.p.a. wymaga "uprawdopodobnienia" braku winy. Nie wymaga natomiast "wykazania obiektywnych przeszkód". Osoba zainteresowana powinna zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2007 r. II OSK 1806/06; z 17 maja 2011 r., II OSK 933/10; z 31 maja 2012 r., II OSK 2531/11; z 29 maja 2018 r., I GSK 396/18; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 7 wydanie, C. H. Beck, s. 337).

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że decyzja organu pierwszej instancji z 28 maja 2021 r. została doręczona skarżącemu 14 czerwca 2021 r. Doręczenie to wywołało skutek wobec skarżącego w postaci rozpoczęcia biegu termin do wniesienia odwołania, który w myśl art. 129 § 2 k.p.a. wynosi czternaście dni i upłynął 28 czerwca 2021 r. (w poniedziałek). Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia oraz o możliwości jego wniesienia poprzez "wrzucenie podpisanych dokumentów do urny w BP ARiMR", nadanie na poczcie i wysłanie za pośrednictwem profilu zaufanego. Poza sporem jest, że skarżący nadał przesyłkę zawierającą odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu 1 lipca 2021 r. (odcisk datownika operatora pocztowego na kopercie). Skarżący uchybił zatem określonemu w powołanym wyżej art. 129 § 2 k.p.a. terminowi do wniesienia odwołania. Okoliczności tych skarżący nie kwestionuje. Wyrokiem z 4 stycznia 2021 r., wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Łd 975/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] nr [...] znak: [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] nr [...] stwierdzającej wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa.

We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wyjaśnił, że "miał podejrzenie choroby i musiał pozostać w domu". Podczas udzielonej porady otrzymał leki i wskazówki jak dalej postępować. Stan zdrowia uniemożliwił mu złożenie odwołania w terminie. Do wniosku tego skarżący załączył dokument potwierdzający udzielenie mu 30 czerwca 2021 r. o godz. 20:14 porady w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Z wywiadu przeprowadzonego przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych K.S. wynika, że skarżący wskazywał jako utrzymujące się od trzech dni dolegliwości: bóle brzucha, biegunkę i stan podgorączkowy. Skarżący stwierdził, że leczy się z powodu cukrzycy i depresji. Podczas badania fizykalnego lekarz stwierdził, że płuca i serce osłuchowo są bez zmian. Brzuch palpacyjnie niebolesny, bez oporów patologicznych, miękki. Goldfam obustronnie ujemny. Obrzęki nieobecne. Siła mięśni symetryczna. Bez cech odwodnienia. Lekarz nie wpisał rozpoznania. Innych dokumentów do wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie załączył.

Wobec tego wyjaśnić należy, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059; wyroki NSA: z 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96; z 17 maja 2011 r., II OSK 933/10). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, w tym również w zakresie obliczania terminów, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczenia zawartego w doręczonej decyzji, oczekiwanie na poradę profesjonalisty, tym bardziej gdy strona została pouczona o terminach i innych okolicznościach mających wpływ na jej sytuację prawną (por. np. wyroki NSA: z 29 sierpnia 1997 r., II SA 101/96; z 26 listopada 1997 r., I SA/Lu 1219/96; z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97; z 8 maja 2001 r., SA/Sz 260/00; z 21 maja 1999 r., I SA/Gd 2243/98; z 9 stycznia 2014 r., II GSK 1668/12; z 12 marca 2014 r., I OSK 473/13; z 24 października 2014 r., I OSK 2043/13; z 1 września 2015 r., II OSK 36/14; z 21 stycznia 2020 r., I OSK 1884/18; postanowienia NSA: z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08; z 10 września 2010 r., II OZ 849/10; z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11; z 7 maja 2015 r., II OZ 394/15). Jako regułę przyjmuje się również, że skutki działania innych osób za stronę, a więc osób którymi się posługuje, ją obciążają, zatem wadliwe dokonanie przez nich czynności nie wyłącza winy strony (por. postanowienie NSA z 26 czerwca 2015 r., II OZ 609/15). Gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Pełnomocnik, nawet nieprofesjonalny, ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje. To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (por. wyroki NSA: z 16 stycznia 2015 r., II OSK 3031/13; z 2 czerwca 2015 r., II OSK 2677/13; z 2 lutego 2018 r., II OSK 3049/17; z 29 maja 2018 r., I GSK 396/18). Niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną do odbioru korespondencji i zobowiązującą się do przekazania jej adresatowi nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienie przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata (por. postanowienie NSA z 10 marca 2009 r., I OZ 174/09; wyrok WSA w Bydgoszczy z 11 grudnia 2013 r., II SA/Bd 1173/13). Adresat przesyłki zmuszony jest więc ponieść konsekwencje zaniedbań, niestaranności, nieuwagi, przeoczenia takiej osoby. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 281-282).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przebywanie strony czy jej pełnomocnika na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Wskazuje się, że nie każda choroba uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Zainteresowany podmiot musi uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu korzystanie ze zwolnienia lekarskiego było okolicznością nie do przezwyciężenia mimo dopełnienia regułom należytej staranności. To z kolei wymaga wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W orzecznictwie wskazuje się też, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu będzie choroba nagła, nieprzewidziana (wymagająca leżenia, pobytu w szpitalu) oraz uniemożliwiająca złożenie odwołania osobiście przez stronę lub zlecenie dokonania czynności procesowej przez inną osobę, nie zaś trwające przewlekle schorzenie, które w sposób trwały nie pozbawia funkcjonowania w społeczeństwie i załatwiania własnych spraw lub w imieniu innych podmiotów (por. Komentarz Kodeks Postępowania Administracyjnego, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2014, str. 273-274, wyroki NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 761/19 i z 30 czerwca 2020 r., I GSK 471/20).

W ocenie sądu organ administracji w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy wynikający z akt administracyjnych. Organ administracji dokonał trafnej analizy wniosku skarżącego oraz załączonego do niego dokumentu potwierdzającego udzielenie mu 30 czerwca 2021 r. o godz. 20:14 porady w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej wskazując, że samo podejrzenie występowania choroby i odbycie wizyty lekarskiej nie jest wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zasadnie organ administracji zwrócił uwagę, że po poradę lekarską skarżący udał się już po upływie terminu do wniesienia odwołania (30 czerwca 2021 r.), podczas gdy odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia sporządził 28 czerwca 2021 r., czyli w ostatnim dniu do wniesienia odwołania. Skarżący nie skorzystał jednak z możliwości jego wniesienia za pośrednictwem profilu zaufanego lub skrzynki ePUAP. Nie wyjaśnił, dlaczego nie skorzystał z pomocy innych osób przy wniesieniu odwołania w terminie. W pouczeniu organ administracji wskazał skarżącemu na możliwość złożenia odwołania także za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Pouczenie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji było skonstruowane w sposób czytelny oraz zrozumiały. Jego właściwie zrozumienie nie powinno sprawiać trudności. Zwrócić trzeba uwagę, że odwołanie jest odformalizowanym środkiem prawnym, który nie wymaga żadnego uzasadnienia. Wystarczy bowiem, aby wynikało z niego niezadowolenie strony z wydanej decyzji (art. 128 k.p.a.). Dokumentacja medyczna załączona do wniosku oraz sam wniosek nie pozwalają stwierdzić takiej choroby, czy nagłego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, które usprawiedliwiałoby niedochowanie terminu. Trudno uznać za wiarygodne zawarte we wniosku o przywrócenie terminu bardzo ogólne stwierdzenie skarżącego, że z powodu podejrzenia choroby musiał "pozostać w domu". Co więcej, pomimo zgłaszanych 30 czerwca 2021 r. dolegliwości, skarżący następnego dnia, tj. 1 lipca 2021 r., nadał przesyłkę zawierającą odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Dopiero w skardze, a następnie w piśmie z 29 grudnia 2021 r. zostały wskazane dodatkowe okoliczności mające uprawdopodabniać brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, takie jak: bardziej szczegółowy opis dolegliwości, które miały mu uniemożliwić wniesienie odwołania w terminie, brak możliwości skorzystania z pomocy innych osób, leczenie psychiatryczne i u pulmonologa, przebywanie na zwolnieniu lekarskim od sierpnia 2021 r. z powodu depresji. Twierdzenia zawarte w skardze oraz piśmie z 29 grudnia 2021 r. należy jednak uznać za nieprzekonujące. Skarżący nie wyjaśnił, dlaczego nie miał możliwości skorzystania z pomocy innych osób przy wniesieniu odwołania w terminie.

Z uwagi na wniosek dowodowy skarżącego oraz okoliczność załączenia do skargi oraz pisma z 29 grudnia 2021 r. dokumentów mających świadczyć o braku winy skarżącego z uwagi na jego stan zdrowia należy wskazać, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Co do zasady nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego.

W ocenie sądu z załączonych do skargi oraz do pisma z 29 grudnia 2021 r. dokumentów, z których sąd dopuścił dowód w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowieniem z 4 stycznia 2021 r., nie wynikają okoliczności potwierdzające brak winy skarżącego. Dokument z porady w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej z 30 czerwca 2021 r. jest tożsamy z dokumentem załączonym do wniosku o przywrócenie terminu (k. 5). Z zaświadczenia lekarskiego z ZUS ZLA z 1 lipca 2021 r., wystawionego przez lekarza rehabilitacji medycznej A.K. wynika, że w okresie od 1 do 8 lipca 2021 r. skarżący był niezdolny do pracy i mógł chodzić (k. 4). Jednakże w dniu wystawienia tego zaświadczenia – 1 lipca 2021 r. – została nadana przesyłka zawierająca odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, co nie pozwala uznać, aby choroba skarżącego rzeczywiście uniemożliwiała mu podjęcie czynności w terminie. Zaświadczenia lekarskie wystawione przez lek. med. K.P., specjalistę psychiatrę z 27 maja i 9 grudnia 2021 r., informacja dla lekarza kierującego z 31 maja 2021 r., skierowanie do Poradni chirurgii urazowo-ortopedycznej z 25 listopada 2021 r. nie potwierdzają, aby w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania stan zdrowia skarżącego uległ takiemu nagłemu pogorszeniu, że uniemożliwiło mu to jego wniesienie przed jego upływem (k. 34-36). Zaświadczenia lekarskie ZUS ZLA z 3 sierpnia i 9 grudnia 2021 r. potwierdzają wyłącznie niezdolność skarżącego do pracy odpowiednio w okresach 3 sierpnia – 9 września 2021 r. i 10 grudnia 2021 r. – 11 stycznia 2022 r. (k. 37-38). Nie dotyczą zatem okresu czasu, w którym upływał termin do wniesienia odwołania. Tym samym nie świadczą o stanie zdrowia skarżącego w tym okresie czasu.

Odnosząc się do zarzutu nieprzesłuchania przez organ administracji świadka M. K. wyjaśnić należy, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący takiego wniosku nie zgłosił. Zamiar wskazania świadka wynika natomiast z odwołania od decyzji z 28 maja 2021 r. Przy czym świadek ten miałby potwierdzić użytkowanie gruntów przez skarżącego i zarządzanie gospodarstwem. Dowód ten nie dotyczy zatem okoliczności związanych z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania i nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest ocena zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z 29 grudnia 2021 r. nie wyjaśniono poza tym, dlaczego dowód z zeznań tego świadka miałby mieć jakiś wpływ na wynik niniejszej sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że organ pierwszej instancji wezwaniem z 28 stycznia 2021 r. wezwał M.K. do udziału w charakterze świadka w rozprawie, której przedmiotem miało być ustalenie faktycznego użytkownika działek w 2012 r.

Podkreślenia nadto wymaga, że organ administracji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. sporządził uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, przedstawiając w nim wyczerpująco przesłanki faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia.

Z tych wszystkich względów sąd uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1-3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 18).

Z uwagi na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanowieniem z 27 października 2021 r., sygn. akt III SPP/Łd 155/21 skarżący nie poniósł w niniejszej sprawie kosztów postępowania sądowego, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o zasądzenie ich zwrotu na podstawie art. 200 p.p.s.a.

d.j.