Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2029/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 10
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 188, art. 269 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędzia NSA del. Teresa Rutkowska Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "P." s.c. T. O., H. Z., A. Z. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1188/08 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "P." s.c. T. O., H. Z., A. Z. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodka Zamiejscowego w Wałbrzychu z dnia [...] września 2008r. o nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Wałbrzychu z dnia [...] września 2008 r. o nr [...] i postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kłodzku z dnia [...] sierpnia 2008 r. o nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodka Zamiejscowego w Wałbrzychu na rzecz Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "P." s.c. T. O., H. Z., A. Z. w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1188/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "P." spółka cywilna T. O., H. Z., A. Z. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Wałbrzychu z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za dozór pojazdu.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. o nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Wałbrzychu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kłodzku z dnia [...] sierpnia 2008 r. o nr [...] określające wysokość wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...] w okresie od 23 kwietnia 2008 r. do 28 kwietnia 2008 r. (6 dni) oraz odmawiające przyznania wynagrodzenia za usunięcie tegoż pojazdu z drogi publicznej w dniu 22 października 2007 r.

W uzasadnieniu wskazano, iż pismem z dnia 25 kwietnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kłodzku wezwał Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "P." spółka cywilna T. O., H. Z., A. Z. w K. do wydania do dnia 28 kwietnia 2008 r. opisanego wyżej pojazdu, usuniętego z drogi publicznej w trybie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym, który wobec nieodebrania go przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy przeszedł na własność Skarbu Państwa na mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowej Rudzie z dnia [...] czerwca 2008 r.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru za pojazd winien być dzień, w której upłynął 6 miesięczny termin, określony w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy podniósł, że żadne przepisy, ani egzekucyjne, ani wykonawcze do ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przenoszą na Skarb Państwa praw i obowiązków dotychczasowego właściciela, a tym samym nie nakładają obowiązku pokrycia wydatków za usunięcie pojazdu oraz za parkowanie pojazdu w okresie kiedy Skarb Państwa nie był właścicielem pojazdu.

Zdaniem organu nie budzi także zastrzeżeń, przyjęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kłodzku wysokość przyznanego spółce wynagrodzenia za dozór pojazdu, ustalona w oparciu o stawki oferowane przez parking znajdujący się przy ul. [...], należący do Agencji Ochrony "S." sp. z o.o. Z akt sprawy wynika, że jest to jednostka spełniająca niezbędne kryteria wymagane dla parkowania i dozoru samochodów stanowiących własność Skarbu Państwa, które przesądzają o możliwości dokonania porównania w tym zakresie zwłaszcza, że skarżąca nie świadczy typowych usług parkingowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę na powyższą decyzję za uzasadnione przyjął postępowanie organów administracji określające skarżącej spółce należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie za dozór pojazdu jedynie za okres od dnia przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa oraz odmawiające pokrycia wydatków związanych z usunięciem pojazdu z drogi publicznej.

Sąd I instancji nie podzielił poglądu, że Skarb Państwa nabywa prawo własności pojazdu z wszelkimi obciążeniami, w tym opłatami za holowanie pojazdu oraz jego parkowanie w okresie w którym Skarb Państwa nie był jego właścicielem. Tym samym nie zgodził się z twierdzeniem, że obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa opłat za cały okres dozoru pojazdu od momentu umieszczenia na parkingu wynika z art. 180 i art. 181 k.c.

Nie można także, w ocenie Sądu, wywieść obowiązku zapłaty przez Skarb Państwa za początkowy okres parkowania z przepisów § 3 pkt 1 lit. b oraz § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 174 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy powołanego rozporządzenia określają jedynie z jakich źródeł pokrywa się wydatki związane z przechowywaniem rzeczy niestanowiących własności Skarbu Państwa. Potwierdzeniem tego stanowiska jest zapis § 12 ust. 3 wymienionego rozporządzenia, zgodnie z którym środki pieniężne z tytułu nadwyżki kwoty uzyskanej ze sprzedaży ruchomości, o której mowa w ust. 1, nad wydatkami związanymi z jej przechowywaniem lub sprzedażą przechowuje się na rachunku depozytowym organu likwidacyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy własności ruchomości. Z zapisu tego wynika, że przepisy § 12 odnoszą się do przechowywania i sprzedaży rzeczy niestanowiących własności Skarbu Państwa.

Ponadto, brak jest postaw do obciążania Skarbu Państwa kosztami usunięcia w/w pojazdu z drogi publicznej, zgodnie bowiem z treścią art. 130a ust.1 Prawa o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę na koszt właściciela. Tym samym nie można kosztami tymi obciążać Skarbu Państwa.

Odnosząc się do ustalenia wysokości kosztów związanych z dozorem pojazdu, Sąd I instancji podniósł, że podstawę prawną orzeczeń organów administracyjnych stanowił art. 102 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Jednakże ani ten przepis, ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu.

Sąd wskazał również, że organy podatkowe przy ustalaniu wysokości kosztów za dozór pojazdu nie były zobowiązane do zastosowania stawek wynikającej z uchwały rady powiatu, a zatem nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 15 art. 77 k.p.a.

Nie można, zdaniem WSA, podzielić zarzutu skarżącej, że jednostka parkingowa, z którą ją porównano nie mogła stanowić punktu odniesienia dla ustalenia wysokości stawek za parkowanie, gdyż działała w innej rzeczywistości prawno-gospodarczej. Jak bowiem wynika z akt sprawy porównywalny parking w K. przy ul. [...], należący do Agencji Ochrony "S." Sp. z o.o., spełniał niezbędne kryteria wymagane dla parkowania i dozoru samochodów. Możliwości przyjęcia stosowanych przez tę firmę stawek nie przekreśla fakt, że posiadała ona statusu zakładu pracy chronionej, bowiem przyznanie takiego statusu ma na celu umożliwienie działania w warunkach jak najbardziej zbliżonych do innych podmiotów gospodarczych. Dlatego też oferowane przez tę jednostkę stawki mogą - na zasadzie porównania - stanowić podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdów. Warunki przechowywania pojazdów i obowiązki związane z dozorem w obu jednostkach parkingowych są zbliżone, a fakt, że skarżąca w ramach działalności parkingowej świadczy również inne usługi, nie może wpływać na ustalenie wysokości tego wynagrodzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie podzielił także zarzutu, że organy podatkowe wydały rozstrzygnięcie w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją. Jakkolwiek przepis art. 130a ust. 10 i ust. 11 pkt 3 Prawo o ruchu drogowym zostały wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 uznane za niezgodne z Konstytucją to utrata ich mocy obowiązującej została przez Trybunał Konstytucyjny odroczona do dnia 12 czerwca 2009 r. W sprawie będącej przedmiotem kontroli mają zatem zastosowanie zarówno przepis art. 130a ust. 10 jak i przepisy rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 130a ust. 11 ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosło Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "P." spółka cywilna T. O., H. Z., A. Z. z siedzibą w K. Zaskarżając orzeczenie w całości wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w zw. z art. 180 i art. 181 k.c. – poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie miał prawa dochodzić roszczeń od strony przeciwnej z tytułu usunięcia i parkowania pojazdu od momentu jego usunięcia z drogi do upływu 6 miesięcy od dnia zatrzymania;

- § 3 pkt 1 lit. b) w zw. z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że nie mają one zastosowania w stanie faktycznym określonym w skarżonej sprawie;

- art. 178 ust. 1, w zw. z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązujące w niniejszej sprawie – mimo ich sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami prawa;

oraz na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo że zebrany w sprawie materiał pozwala na uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia organu, ponieważ organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Wałbrzychu wniósł o jej oddalenie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy w sytuacji gdy właściciel pojazdu nie odebrał go z parkingu Skarb Państwa jest zobowiązany do zapłaty należności za jego dozór za okres gdy nie nabył jeszcze do niego tytułu własności.

W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważał pogląd, że ustalenie wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzeniem za dozór pojazdu, który przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), następuje w drodze postanowienia, a terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa wyżej wymienionej należności jest dzień, w którym upłynął 6 miesięczny termin liczony od dnia usunięcia pojazdu z drogi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1184/05).

Zmiana stanowiska w powyższej kwestii nastąpiła, w związku z podjęciem w dniu 29 listopada 2010 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w sprawie o sygn. akt I OPS 1/10, w której wyrażono pogląd, że skoro, na podstawie § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Ten właśnie przepis jest podstawą zastosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji ocenił za zasadne postępowanie organów administracji określające skarżącej spółce należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie za dozór pojazdu jedynie za okres od dnia przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa oraz odmawiające pokrycia wydatków związanych z usunięciem pojazdu z drogi publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jednocześnie nie podzielił poglądu, że Skarb Państwa nabywa prawo własności pojazdu z wszelkimi obciążeniami, w tym opłatami za holowanie pojazdu oraz jego parkowanie w okresie w którym Skarb Państwa nie był jego właścicielem. Tym samym Sąd nie zgodził się z twierdzeniem, że obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa opłat za cały okres dozoru pojazdu od momentu umieszczenia na parkingu wynika z art. 180 i art. 181 k.c.

Pogląd ten i jego zastosowanie – w świetle przytoczonej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego – jest nie do zaakceptowania w świetle przytoczonej uchwały. Powoływana uchwała wiąże Naczelny Sąd Administracyjny w trybie i na podstawie art. 269 § 1 P.p.s.a.

Z tych względów i biorąc pod uwagę, że w postępowaniu kasacyjnym nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz postanowień organów administracji obu instancji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.