Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2927/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2927/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), pozbawił skarżącego T. K. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w J. G. dnia [...]r. uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...] r. do [...] r., od [...]r. do [...]r. oraz od [...] r. do [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż T. K. w okresie zaliczonym przez b.ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i z akt sprawy wynika, że podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Uznając, że informacja zawarta w piśmie skarżącego z dnia [...] r., iż prowadził on walki z UPA nie znalazła potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, Kierownik Urzędu stwierdził, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich. Organ podał, że zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach. Powołał się przy tym na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. K. podniósł, że w czasie służby wojskowej brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, a podczas służby w D. Jednostce KBW w J. G. uczestniczył w działaniach przeciwko Wehrwolfowi.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpatrzeniu tego wniosku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 129 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia podano, że do deklaracji ZBoWiD dołączono zaświadczenie Oddziału Kadr KBW z dnia [...]r. stwierdzające, iż pełniąc służbę wojskową w KBW w [...] r. skarżący brał udział w walkach z bandami na terenie województwa r. oraz wyciąg ewidencyjny z przebiegu służby wojskowej od dnia [...] r. do dnia [...]r. Prowadząc postępowanie wyjaśniające Urząd otrzymał pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] r. informujące, że żołnierze [...] Pułku KBW z W., gdzie skarżący pełnił służbę od [...]r. do [...]r., brali udział w zwalczaniu poakowskiego podziemia zbrojnego w latach [...]-[...], w [...] r. poakowskiego podziemia zbrojnego i band rabunkowych, w latach [...]-[...] band rabunkowych, a ponadto pełnili służby ochronne przy obiektach użyteczności państwowej. W dokumentach jednostki nie odnaleziono wykazów imiennych żołnierzy uczestniczących w akcjach. Natomiast w dokumentach Oficerskiej Szkoły KBW za lata [...]-[...] nie odnaleziono danych dotyczących udziału żołnierzy w zwalczaniu jakichkolwiek oddziałów zbrojnego podziemia. Kierownik Urzędu stwierdził, że z akt ZBoWiD nie wynika, aby w okresie od [...] r. do [...]r. skarżący walczył z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu, podkreślając, że był to okres służby rekruckiej. Wskazując na powyższe organ wywiódł, iż skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie w b.ZBoWiD wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w ramach służby w LWP pełnionej po [...] r. i dlatego zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach należało orzec jak wyżej.

Na powyższą decyzję T. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący oświadczył, iż podczas służby wojskowej brał udział w zwalczaniu band UPA wywodząc, że "bandy", o których mowa w zaświadczeniu z dnia [...]r., to oddziały UPA. Wniósł o rozpatrzenie jego sprawy "w oparciu o art. 1 ust. 2 p.6 a nie jak w decyzji z [...]r w oparciu o art. 25 ust. 2 p. 2 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku".

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 cytowanej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Wbrew nakazom wynikającym z powyższych przepisów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wyjaśnił należycie, czy jednostki wojskowe, w których odbywał służbę skarżący, walczyły z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Nie można bowiem uznać, aby ustalenia poczynione przez Kierownika Urzędu na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]r. wystarczająco wyjaśniały powyższą kwestię, mającą decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby bowiem twierdzenia skarżącego, iż podczas służby wojskowej brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach znalazły potwierdzenie, mógłby on zachować uprawnienia kombatanckie.

Wskazane wyżej pismo Centralnego Archiwum Wojskowego dotyczy udziału w walkach [...] Pułku KBW z W., w którym skarżący pełnił służbę od [...]r. do [...]r. oraz Oficerskiej Szkoły KBW, w której skarżący pełnił służbę od [...]r. do [...]r. Natomiast w odniesieniu do okresu służby skarżącego od [...]r. do [...]r. w piśmie tym zawarto informację o niemożności wypowiedzenia się co do ewentualnego udziału w walkach ze względu na brak w nadesłanej kserokopii dokładnej nazwy i numeru jednostki.

Z akt administracyjnych sprawy i pisma Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. skierowanego do Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, że od [...]r. do [...]r. skarżący odbywał służbę wojskową w [...] Brygadzie KBW w R.

Informacja zawarta w piśmie Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] r. nie była wystarczająca do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie mogła stanowić podstawy do wyjaśnienia, czy w okresie [...]r. do [...]r. jednostka skarżącego - [...] Brygada KBW w R. - brała udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.

Zauważyć przy tym wypada, że informacja CAW z dnia [...]r. w sposób w miarę wyczerpujący dotyczyła tylko okresu służby skarżącego w [...] Pułku KBW, podając, w których latach z jakimi oddziałami jednostka ta walczyła. W odniesieniu zaś do służby w Oficerskiej Szkole KBW w sposób stanowczy nie wykluczała ewentualnego udziału tej jednostki w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, gdyż stwierdzała jedynie, że w dokumentach Oficerskiej Szkoły KBW za lata [...]-[...] nie odnaleziono danych dotyczących udziału żołnierzy w zwalczaniu jakichkolwiek oddziałów zbrojnego podziemia. To, że danych takich nie odnaleziono nie oznacza, iż jednostka ta na pewno nie brała udziału w przedmiotowych walkach.

W sytuacji otrzymania odpowiedzi, że nie jest możliwe wypowiedzenie się co do ewentualnego udziału w walkach ze względu na brak w nadesłanej kserokopii dokładnej nazwy i numeru jednostki, należało ponowić zapytanie o udział w walkach IV Brygady KBW w R., ewentualnie podjąć próbę wcześniejszego ustalenia numeru tej jednostki wojskowej (JW...).

Podkreślić też wypada, że nie jest trafny argument organu dotyczący okresu służby skarżącego od [...]r. do [...]r., iż skoro był to okres służby rekruckiej, to fakt ten może wskazywać, że skarżący nie brał wówczas udziału w walkach. Zauważyć trzeba, iż między innymi za ten właśnie okres skarżący miał przyznane uprawnienia kombatanckie przez b.ZBoWiD i tego też okresu dotyczy zaświadczenie Oddziału Kadr KBW z dnia [...]r. stwierdzające, iż pełniąc służbę wojskową w KBW w [...] r. skarżący brał udział w walkach z bandami na terenie województwa r. Nie budzi więc wątpliwości fakt udziału skarżącego we wspomnianym okresie w walkach z bandami. Wyjaśnienia wymaga jedynie to, czy były to bandy UPA, czy też inne bandy.

Wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie zostało zatem poprzedzone należytym wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności.

Nie jest ponadto prawidłowe stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że nie jest on obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach. Jak bowiem wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 4 marca 2002 r. sygn. akt OPS 13/01 (Pr.Pracy 2002/6/42), wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie i dlatego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Odnosząc się do wynikającej z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w razie uwzględnienia skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, o których mowa w art. 25 tej ustawy, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich tracą te uprawnienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie jest rozwiązaniem szczególnym w stosunku do przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania decyzji i wywoływanych przez nią skutków prawnych. Przyjmuje bowiem, że tylko decyzja prawomocna jest podstawą utraty uprawnień kombatanckich. Wskazać trzeba, iż decyzja staje się prawomocna po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz gdy sąd ten prawomocnie skargę odrzucił lub po jej rozpoznaniu oddalił (por. J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 902). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w wyroku jest więc zbędne, ponieważ powyższa kwestia została uregulowana ustawowo.

Mając na względzie powyższe - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.