Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 691/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4 pkt 2, art. 18 ust. 1 i ust. 1e
journal: Dz.U. 2013 poz 687
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 30 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2014 roku sprawy ze skargi Spółdzielni na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Prezydent A decyzją z dnia "[...]" ustalił odszkodowanie w wysokości 593.434 zł za przejęcie z mocy prawa na własność Gminy A nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr "[...]" o powierzchni 0,1558 hektara.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia "[...]" Prezydent A udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie linii tramwajowej. Z mocy art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych z mocy prawa na własność Gminy A nastąpiło przejęcie działki nr "[...]", której współwłaścicielem w 6118/10000 części była Spółdzielnia Mieszkaniowa A. Ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło na podstawie operatu szacunkowego, do którego strony postępowania nie wniosły zastrzeżeń. Pomimo tego, że Spółdzielnia Mieszkaniowa pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. poinformowała organ, iż wydaje działkę to i tak nie było podstawy do powiększenia wartości odszkodowania o 5%, gdyż pozostali współwłaściciele nieruchomości nie wyrazili woli jej wydania.

Od powyższej decyzji odwołała się Spółdzielnia Mieszkaniowa A w części, której organ odmówił ustalenia odszkodowania w wysokości zwiększonej o 5%. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sprawie, polegające na przyjęciu, że nie zachodzą w sprawie przedmiotowe przesłanki do ustalenia odszkodowania w wysokości zwiększonej o 5%.

W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i ustalenie dodatkowej kwoty odszkodowania w wysokości 5% zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ewentualnie uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W motywach odwołania podniesiono, że Spółdzielnia w terminie 30 dni od wydania decyzji na realizację inwestycji zadeklarowała wobec Gminy A wydanie nieruchomości. Rozporządzenie nieruchomością nastąpiło z mocy prawa i wydanie nieruchomości stanowiło czynność faktyczną nie przekraczającą zakresu zwykłego zarządu, było ono skuteczne, gdyż skarżąca jest współwłaścicielem większościowym.

Wojewoda decyzją z dnia "[...]" zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W decyzji tej organ odwoławczy odniósł się do obowiązujących przepisów prawa i sporządzonego operatu szacunkowego. Nadto wskazał, że w przypadku gdy przejęta nieruchomość jest przedmiotem współwłasności, to każdy współwłaściciel może rozporządzać swoim udziałem, natomiast do rozporządzenia rzeczą wspólną oraz do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W sprawie tej wola wydania nieruchomości została wyrażona jedynie przez Spółdzielnię. Pozostali współwłaściciele takiej woli nie uzewnętrznili w związku z czym nie został spełniony warunek do podwyższenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości.

Spółdzielnia Mieszkaniowa A na powyższą decyzję wywiodła skargę zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 201 i 204 kodeksu cywilnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sprawie polegające na przyjęciu, że:

- wszyscy dotychczasowi współwłaściciele powinni współdziałać przy wydaniu rzeczy, która przeszła z mocy prawa na Gminę,

- nie zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki do ustalenia w odniesieniu do skarżącej strony odszkodowania za przejęcie z mocy prawa nieruchomości w wysokości zwiększonej o 5%.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wskazano, że deklaracja złożona przez spółdzielnię nie dotyczyła udziału skarżącej w nieruchomości, lecz całej nieruchomości. Rozporządzenie nieruchomością nastąpiło z mocy prawa niezależnie od woli współwłaścicieli, zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna. Wydanie nieruchomości nie będącej już własnością strony i pozostałych współwłaścicieli stanowi czynność faktyczną nie przekraczającą zakresu zwykłego zarządu rzeczą wspólną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji

w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy

(art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł

do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa.

Postępowanie administracyjne w tej sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej ustawa drogowa, Dz. U. z 2013r., poz. 687 ze zm.).

Stosownie do treści art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy drogowej z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych stają się nieruchomości lub ich części z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Dotychczasowym właścicielom oraz użytkownikom wieczystym nieruchomości przysługuje odszkodowanie (art. 12 ust. 4f), którego wysokość ustala się w odrębnym postępowaniu.

Prezydent A decyzją z dnia "[...]" ustalił odszkodowanie w wysokości 593.434 zł, na rzecz 24 podmiotów, za przejęcie z mocy prawa na własność Gminy A działki nr "[...]" o powierzchni 0,1558 hektara. Powyższa decyzja zakwestionowana została przez Spółdzielnię Mieszkaniową A w zakresie braku zwiększenia odszkodowania o 5% w związku z wcześniejszym wydaniem nieruchomości.

W ustawie drogowej istnieje podstawa prawna do zwiększenia wysokości odszkodowania (art. ust. 1e). Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wyda tę nieruchomość, nie później niż w terminie 30 dni od dnia :

1/ doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17,

2/ doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo

3/ w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

- wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego.

Skarżąca Spółdzielnia pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. poinformowała Prezydenta A, że w związku z zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. wydaje nieruchomości objęte decyzją z dnia 8 sierpnia 2013 r., w tym działkę nr "[...]".

W tej sytuacji wątpliwości nie może budzić to, że zachowany został 30 – dniowy termin określony w cytowanym wyżej przepisie ustawy. Nie można jednak uznać, aby na skutek złożonego przez Spółdzielnię oświadczenia mogło dojść do wydania nieruchomości, gdyż skarżąca nie jest jej właścicielem, lecz współwłaścicielem w 6118/10000 części.

Przepis art. 18 ust. 1e ustawy drogowej przewiduje swego rodzaju nagrodę za szybkie przekazanie nieruchomości inwestorowi. Przez wydanie nieruchomości należy rozumieć fizyczne wydanie całej nieruchomości inwestorowi, aby ten mógł bez przeszkód rozpocząć realizację inwestycji drogowej. Nie jest wydaniem nieruchomości pozostawienie do dyspozycji inwestora udziału w prawie jej własności, wydanie nieruchomości na gruncie tego przepisu ma doprowadzić do zmiany posiadacza nieruchomości, musi więc mieć charakter czynności realnej.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wywodzi, iż wydanie nieruchomości nie stanowiło czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, z uwagi na to, że nieruchomość ta została wydana bez potrzeby sporządzania protokołu i udziału wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę jest to stanowisko błędne, ponieważ przejęcie przez Gminę A z mocy prawa działki nr "[...]" nie może być utożsamiane z tym, że wcześniejsze jej wydanie przez dotychczasowych współwłaścicieli przestaje być czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Raz jeszcze podkreślić należy, że przepis art. 18 ust. 1e stanowi swego rodzaju nagrodę za wcześniejsze przekazanie nieruchomości, jednak wola ta musi być wyrażona przez wszystkich współwłaścicieli, a nie przez jednego z nich. Przecież to, że inne osoby posiadały znacznie mniej udziałów w nieruchomości "[...]" niż Spółdzielnia, nie skutkuje automatycznie tym, że są oni pozbawieni swoich praw, jak choćby prawa odwołania się od decyzji organu I instancji. W sprawie tej oświadczenie o wydaniu nieruchomości złożyła jedynie skarżąca, pozostali współwłaściciele nieruchomości tego nie uczynili, dlatego nie można uznać, aby wydanie nieruchomości było skuteczne.

Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, przykładowo wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2014 r. w sprawie I OSK 2790/12 (niepubl.), w którym stwierdzono, że stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych zarząd nieruchomościami wspólnymi, stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jako zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1994 r. o własności lokali. Ten natomiast zarząd dotyczy zwykłego tylko zarządu, zatem podejmowania, dokonywania czynności zmierzających do utrzymania substancji w należytym stanie i w takim zakresie dbałości o nią. Natomiast wydanie nieruchomości jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, do którego spółdzielnie nie są upoważnione i w tym zakresie wszelkie czynności wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli.

Podzielając w pełni zacytowane stanowisko, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.