Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3071/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67 ust. 3, art. 24, art. 25, art. 26
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2667/14 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2667/14, oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] oddalającą sprzeciw w sprawie o unieważnienie patentu.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

W dniu 27 października 2010 r. Przedsiębiorstwo Polsko-Austriackie P.U.H. A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (obecnie: A. Sp. z o.o. z siedzibą w K., dalej: wnoszący sprzeciw lub skarżący) wystąpiło do Urzędu Patentowego RP ze sprzeciwem o unieważnienie patentu na sporny wynalazek pt.: "Przeciwpożarowa klapa odcinająca" nr [...], udzielonego na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Ł. (dalej: uprawniony) z pierwszeństwem od dnia 27 października 2005 r.

Jako podstawę swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazał art. 24, art. 26 i art. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz.U. z 2003 r., nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: p.w.p.) podnosząc zarzut, że sporny wynalazek nie ma zdolności patentowej ponieważ: 1) nie posiada wymaganego poziomu wynalazczego; 2) nie stanowi rozwiązania technicznego; 3) nie nadaje się do przemysłowego stosowania.

Na potwierdzenie swojego stanowiska wnioskodawca przedłożył do akt następujące dowody:

1. arkusz prezentacyjny firmy PREFCO PRODUCTC INC., przedstawiający przepustnicę ogniową model 563F;

2. opisy patentowe US 4858517, US 4958687, EP 1302220, DE 10104923, Ep 1506796, DE 2523322 i DE 19857280;

3. katalog firmy TROX Austria "Klapy przeciwpożarowe" nr 1/2005;

4. aprobaty techniczne Instytutu Techniki Budowlanej nr AT-15-6622/2005, AT-15- 6009/2005 (z 02.2005 i z 07.2005), AT-15-2200/2001, AT-15-5931/2003;

5. raport z badań nr LP - 708/04 Laboratorium Badań Ogniowych;

6. ekspertyzę techniczną dotyczącą wynalazku chronionego spornym patentem.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. unieważnił sporny patent.

Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 556/12, uchylił tę decyzję, uznając skargę uprawnionego za zasadną z uwagi na naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. 256 ust. 1 p.w.p. WSA uznał, że organ nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny i zrozumiały, które z przeciwstawionych rozwiązań wyklucza nieoczywistość spornego rozwiązania i przez to brak jest spełnienia warunku posiadania poziomu wynalazczego, tj. wymogu nieoczywistości rozwiązania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z naruszeniem zasad określonych w art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., mających zastosowanie w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., nie wynika jaką technikę badania zastosował UP i które de facto z przeciwstawionych dowodów przesądziły o unieważnieniu spornego patentu, jako najbliższe stanowi techniki spornego patentu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzją z dnia 22 stycznia 2014 r. Urząd Patentowy RP oddalił sprzeciw.

Organ wskazał, że sporny wynalazek obejmuje i dotyczy urządzenia określonego w zastrzeżeniu niezależnym jako "Przeciwpożarowa klapa odcinająca zawierająca korpus wewnątrz którego zamocowana jest wahliwie, na osi przegroda, sprężynowy mechanizm zamykający i topikowy mechanizm zwalniający oraz zawiera termorozprężliwą uszczelkę umieszczoną na wewnętrznej ściance korpusu". Istota rozwiązania, wyróżniająca rozwiązanie ze stanu techniki, określonego jak wyżej, polega na tym, że "sprężynowy mechanizm zamykający (2) i topikowy mechanizm zwalniający (3) umieszczone są w płaszczyznach prostopadłych do osi (1) na której zamocowana jest przegroda (6), a w nacięciu (10) wykonanym na obwodzie przegrody (6) umieszczony jest elastyczny pierścień uszczelniający (11) współpracujący z termorozprężliwą uszczelką (12)". Dodatkowo w zastrzeżeniach zależnych podano: "że na ściance korpusu (5) w płaszczyźnie poprzecznej odpowiadającej położeniu przegrody (6) w pozycji zamkniętej wykonane są podłużne otwory (13) zapobiegające przewodzeniu ciepła po ściankach przewodu wentylacyjnego" oraz "że wewnątrz korpusu (5) umieszczone są wyłączniki krańcowe (8, 9) sygnalizujące położenie przegrody (6)" i w 4 zastrzeżeniu "że topikowy mechanizm zwalniający (3) połączony jest szeregowo elektromagnesem, co umożliwia zdalne sterowanie przegrodą (6)".

W świetle art. 24 p.w.p. patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Przy merytorycznej ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązania nie uważa się za posiadające poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki (art. 26 p.w.p.). Natomiast zgodnie z art. 27 p.w.p. wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku, może być uzyskany wytwór lub wykorzystany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa.

Odnosząc się do zarzutu braku poziomu wynalazczego dla przedmiotowego rozwiązania Kolegium Orzekające uznało, iż w myśl wyżej wymienionych przepisów, mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, dla stwierdzenia braku poziomu wynalazczego rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania tego rozwiązania bez pracy twórczej i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się prawo do uzyskania prawa ochronnego.

Jak stwierdził organ w rozpatrywanej sprawie wnoszący sprzeciw na poparcie słuszności swoich zarzutów przedstawił dowody, ze szczegółowej analizy których nie wynika, że przedmiotowa przeciwpożarowa klapa odcinająca, objęta spornym patentem, nie spełnia wymogu posiadania poziomu wynalazczego w rozumieniu art. 24 i art. 26 p.w.p.

Patent na wynalazek w kategorii urządzenia udzielany jest na rozwiązanie scharakteryzowane poprzez cechy techniczne dotyczące jego struktury konstrukcyjnej, przejawiającej się w kształcie, rozmieszczeniu, wzajemnym usytuowaniu i połączeniu poszczególnych części składowych tego urządzenia, tworzących zwartą całość, przestrzennie ukształtowaną, umożliwiającą realizację zamierzonego celu. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny.

Dokument najbliższy powinien zawierać co najmniej wszystkie cechy nieznamienne zastrzeżenia niezależnego przedmiotowego rozwiązania, oznaczające wyjściowy stan techniki tego rozwiązania, tj. w przedmiotowej sprawie powinno dotyczyć przeciwpożarowej klapy odcinającej zawierającej korpus z zamocowana wahliwie, na osi przegrodą, sprężynowym mechanizmem zamykającym i topikowy mechanizm zwalniający oraz zawierający termorozprężliwą uszczelkę umieszczoną na wewnętrznej ściance korpusu.

Organ - mając na uwadze powyższe przesłanki stwierdził, że rozwiązaniem posiadającym cechy techniczne spornego wynalazku jest klapa przeciwpożarowa przedstawiona w aprobacie technicznej Instytutu Techniki Budowlanej nr AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r. (karty 8 do 17, III tom akt sprawy [...]). Jednak jak wynika z pisma Ośrodka Informacji Naukowej ITB (karta 66, III tom akt sprawy [...]) aprobata ta została wprowadzona do bazy biblioteki w dniu 8 marca 2006 r., tak więc udostępnienie do wiadomości powszechnej nastąpiło po dacie zgłoszenia spornego wynalazku i w związku z tym dowód ten nie może stanowić skutecznego przeciwstawienia na okoliczność nieoczywistości.

Urząd Patentowy stwierdził, że pozostałe materiały dowodowe złożone przez wnioskodawcę, wprawdzie posiadają podstawowe cechy techniczne jak: korpus, klapa odcinająca, sprężynowy mechanizm zamykający i mechanizm zwalniający, ale występujące w nich poszczególne elementy są rozmieszczone inaczej względem siebie, bądź zastosowano inne środki techniczne w tym samym celu, do czego UP szczegółowo odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu wnoszący sprzeciw - stawiając zarzut braku poziomu wynalazczego - nie wykazał, aby przedmiot spornego wynalazku wynikał w sposób bezpośredni z żadnego z przedstawionych dowodów. Wnoszący sprzeciw wskazując dowody w postaci publikacji, w których występują jedynie poszczególne cechy zastrzeganego rozwiązania, nie przeprowadził analizy, jak specjalista z danej dziedziny techniki mający problem do rozwiązania i znający przeciwstawione dowody, bez dokonań twórczych, jedynie w sposób rutynowy może dojść do spornego rozwiązania. Z dostarczonych dowodów również nie wynika dlaczego i w jaki prosty sposób znawca połączył by te przeciwstawione dowody lub np. pozamieniał poszczególne części czy zespoły, tak aby powstało rozwiązanie odpowiadające spornemu wynalazkowi bez wkładania własnej inwencji twórczej. Dla wykazania braku poziomu wynalazczego samo stwierdzenie, że środki techniczne są oczywiste jest niewystarczające. Ponadto rozwiązania osiągające znane cele na nowych zasadach wykazują poziom wynalazczy.

W związku z powyższym zarzut braku poziomu wynalazczego - zdaniem organu - należało uznać za bezzasadny.

Wnoszący sprzeciw postawił również zarzut niespełnienia warunku art. 27 p.w.p, tzn., że nie może być zrealizowany, a tym samym wykorzystany w rozumieniu technicznym w jakiejkolwiek działalności przemysłowej. Na poparcie swojego stanowiska powołał się na art. 33 ust. 3 p.w.p i uznał, że zastrzeżenia patentowe powinny zawierać wszystkie cechy nieznamienne i znamienne aby można było zrealizować , czyli wykonać i zastosować, wyrób wykonany według wynalazku, a obecna redakcja tego nie spełnia.

Organ nie podzielił stanowiska wnoszącego sprzeciw, że sporna przepustnica nie może być wykonana, ponieważ to opis wynalazku, a nie tylko zastrzeżenia patentowe, powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić (art. 33 ust. 1 p.w.p). Zastrzeżenia patentowe nie muszą w sposób bardzo szczegółowy przedstawiać wynalazku, a jedynie go w sposób zwięzły określić. Opis patentowy spornego wynalazku obejmuje dodatkowo rysunek, który w połączeniu z zastrzeżeniami - pozwala na określenie jego przedmiotu.

UP stwierdził, że ponieważ został jednoznacznie określony przedmiot spornego wynalazku poprzez tytuł oraz zespół niezbędnych cech technicznych, takich jak: korpus wewnątrz którego zamocowana jest wahliwie, na osi przegroda, sprężynowy mechanizm zamykający i topikowy, mechanizm zwalniający oraz termorozprężliwa uszczelka umieszczona na wewnętrznej ściance korpusu, jak również zostały zwięźle podane cechy techniczne wyróżniające wynalazek ze stanu techniki możliwe jest zrealizowanie wynalazku, zaś sporne rozwiązanie jest zupełne i skończone.

Zarzut braku warunku nadawania się do przemysłowego stosowania nie ma potwierdzenia w dowodach, ponieważ jak wynika z akt sprawy klapa została wykonana i poddana badaniom, co potwierdza ekspertyza techniczna dotycząca spornego wynalazku wykonana przez prof. zw. dr. hab. inż. Edwarda Szczechowiaka z Politechniki Poznańskiej. Według tej ekspertyzy klapa przeciwpożarowa według patentu PL 205587 spełnia wymagania w zakresie oceny odporności ogniowej, posiada zalety wskazane w opisie patentowym. Opinia ta jest zbieżna z ustaleniami organu.

Mając powyższe na względzie organ uznał, że na podstawie opisu, zastrzeżeń patentowych i rysunku możliwe jest wykonanie spornego wynalazku, a następnie jego wykorzystanie.

A. Sp. z o.o. jako wnoszący sprzeciw złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Urzędu Patentowego RP. Uprawniony do spornego wynalazku – B. Sp. z o.o., a po zmianie wpisu uprawnionego do rejestru C. S.A. z siedzibą w Ł. (dalej: uczestnik postępowania) po wniesieniu skargi nie zajął stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2015 r. oddalił skargę wnoszącego sprzeciw.

Rozpatrując ponownie sprawę z punktu widzenia powyższych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności Sąd I instancji uznał, że Urząd Patentowy ponownie rozpatrując sprawę w jej całokształcie nie dopuścił się zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również nie uchybił przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Organ wykonał również wytyczne zawarte w wyroku z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 556/12.

Wbrew zarzutom skargi nie budzi zastrzeżeń Sądu I instancji analiza zdolności patentowej omawianego rozwiązania pt. "Przeciwpożarowa klapa odcinająca", dokonana przez Urząd Patentowy. W ocenie Sądu materiał dowodowy został przez organ wszechstronnie rozpatrzony. W szczególności organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omówił wszystkie dowody zgromadzone w sprawie a następnie wyjaśnił dlaczego sporne rozwiązanie posiada poziom wynalazczy. Na uwagę zasługuje zastosowana logika badania przedmiotowego rozwiązania przeprowadzona w sposób jasny i konkretny, pozwalająca na odtworzenie toku rozumowania Urzędu Patentowego.

W tym zakresie organ wyjaśnił, że rozwiązaniem posiadającym cechy techniczne spornego wynalazku jest klapa przeciwpożarowa przedstawiona w aprobacie technicznej Instytutu Techniki Budowlanej nr AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r., która została wprowadzona do bazy biblioteki dnia 8 marca 2006 . a zatem po dacie zgłoszenia spornego wynalazku, tj. po 27 października 2005 r. i w związku z tym dowód ten nie może stanowić skutecznego przeciwstawienia na okoliczność braku poziomu wynalazczego.

Odnośnie pozostałego materiału dowodowego złożonego przez skarżącego organ stwierdził, że wprawdzie posiadają podstawowe cechy techniczne, jak: korpus, klapa odcinająca, sprężynowy mechanizm zamykający i mechanizm zwalniający, ale występujące w nich poszczególne elementy są rozmieszczone inaczej względem siebie, bądź zastosowano inne środki techniczne w tym samym celu. Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie ważnym elementem przyczyniającym się do wyjaśnienia kwestii poziomu wynalazczego spornego rozwiązania jest złożona przez uczestnika postępowania ekspertyza techniczna wykonana przez prof. zw. dr. hab. inż. Edwarda Szczechowiaka z Politechniki Poznańskiej.

W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji stanowisko skarżącego odnośnie braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania i braku jego przemysłowego zastosowania stanowi jedynie polemikę z oceną dokonaną przez Urząd Patentowy, przy czym jej skutecznie nie podważa w sposób, który uzasadniałby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego wcześniejszego ujawnienia rozwiązania objętego aprobatą techniczną nr AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r. , która została uznana przez organ za rozwiązanie posiadające cechy techniczne spornego wynalazku Sąd I instancji doszedł do przekonania, że zarzut ten jest niezasadny. Jak wynika z pisma Instytutu Techniki Budowlanej z dnia 4 listopada 2011 r. znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy do czasu ich opublikowania aprobaty były udostępniane przez Bibliotekę na miejscu w czytelni lub na zewnątrz w postaci kserokopii. W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska skarżącego, że aprobata techniczna AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r. została zatem upubliczniona przed datą przyjętą przez organ, a mianowicie przed 8 marca 2006 r. przez sam fakt, że przed ta datą była dostępna w Bibliotece ITB na indywidualne zamówienie. W tym aspekcie sprawy należy zauważyć , że strona skarżąca nie wykazała czy takie zamówienie w przypadku aprobaty technicznej nr AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r. było zrealizowane i w jakiej konkretnej dacie. Omawiane pismo zwiera jedynie ogólne zasady udostępniania aprobat przez Bibliotekę ITB lecz nie wynika z niego czy ta konkretna aprobata nr AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r. była w owym czasie w ogóle dostępna w Bibliotece.

II

Wnoszący sprzeciw wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1) niewłaściwą wykładnię przepisu art. 25 ust. 2 w związku z art. 26 i 24 p.w.p. w wyniku przyjęcia, że sama dostępność rozwiązania w bibliotece na miejscu w czytelni jest niewystarczająca do ujawnienia rozwiązania i zaliczenia go do stanu techniki w rozumieniu art. 25 ust. 2 p.w.p., zaś do przyjęcia, iż nastąpiło ujawnienie wynalazku, szkodzące jego nowości - konieczne jest wykazanie, którym osobom rozwiązanie zostało ujawnione, w jakich okolicznościach i kiedy;

2) niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 26 w związku z art. 25 ust. 2 i art. 24 p.w.p. wskutek:

a) przyjęcia, że aprobata techniczna AT-6009/2005 z lipca 2005 r. nie została upubliczniona przed zgłoszeniem spornego wynalazku, pomimo jej udostępnienia w Bibliotece ITB na miejscu w czytelni i na zewnątrz w postaci kserokopii przed jej opublikowaniem i zgłoszeniem spornego wynalazku;

b) przyjęcia, że sporny wynalazek w dacie jego zgłoszenia spełnił przesłankę poziomu wynalazczego;

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązku kontroli decyzji Urzędu Patentowego i przyjęciu przez Sąd błędnych wniosków sformułowanych przez Urząd Patentowy w następstwie całkowitego pominięcia przy dokonywaniu oceny poziomu wynalazczego spornego wynalazku:

a) aprobaty AT-15-6009/2005 z lutego 2005 r.,

b) zgłoszenia do Europejskiego Urzędu Patentowego wynalazku nr EP 1506796 Al,

c) katalogu firmy TROX Austria "Klapy przeciwpożarowe" nr 1/2005,

d) aprobaty Techniki Budowlanej AT-15-6622/2005 z lutego 2005 r., AT-15- 2200/2001 z lipca 2001 r., AT-15-5931/2003 z kwietnia 2003 r.,

e) raportu z badań LP-708/04,

f) opisu patentowego US 4858517,

g) opisu patentowego US 4958687 i

h) DE 19857280

oraz oparcie się przez Sąd w tym zakresie na stanowisku organu patentowego bez dokonania jego własnej analizy i oceny;

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutów skarżącej, iż organ rozpoznając i rozstrzygając sprawę wskazał tylko na odmienności pomiędzy spornym wynalazkiem a przeciwstawionymi rozwiązaniami, pomijając i nie odnosząc się w jakikolwiek sposób do występujących pomiędzy nimi podobieństw;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez WSA obowiązku wyjaśnienia motywów podjętego przez siebie rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwiłby przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w wyniku wniesienia skargi kasacyjnej;

4) art. 145 § 1 p.p.s.a. z uwagi na nieuwzględnienie skargi z dnia 21 lipca 2014 r., mimo iż zaskarżona decyzja organu wydana została z naruszeniem art. 24, art. 25 oraz art. 26 p.w.p., a także z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.;

5) art. 151 oraz 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 134 i 135 p.p.s.a w wyniku nieuwzględnienie skargi z dnia [...] lipca 2014 r., mimo iż zaskarżona decyzja organu dotknięta była nieważnością w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Najdalej idącym zarzutem naruszenia przepisów prawa procesowego jest zarzut sformułowany w pkt II ppkt 5) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 151 oraz 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 134 i 135 p.p.s.a w wyniku nieuwzględnienie skargi, mimo iż zaskarżona decyzja organu dotknięta była nieważnością w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że Sąd I instancji powinien stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji UP, gdyż decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Jak stwierdził kasator, uprawnionym do spornego wynalazku najprawdopodobniej już w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu 22 stycznia 2014 r. był uczestnik postępowania – C. S.A., gdyż prawdopodobnie prawa do spornego wynalazku zostały przeniesione w dniu 1 września 2011 r. przez B. Sp. z o.o. na C. S.A. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że nie jest jasne, kiedy nastąpiło przeniesienie praw do spornego wynalazku. Jasnym jest natomiast, że Sąd l instancji w ogóle nie analizował tej okoliczności, badał natomiast datę uprawomocnienia się decyzji o dokonaniu cesji praw, uznając bezpodstawnie, że uprawomocnienie się decyzji w tym przedmiocie miałoby mieć charakter konstytutywny, przesądzający o ważności i skuteczności cesji praw.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest niezasadny, bowiem zaskarżona decyzja UP w przedmiocie oddalenia sprzeciwu o unieważnieniu spornego patentu nie jest dotknięta wadą, którą zarzucił autor skargi kasacyjnej, jest ważna i prawidłowo Sąd I instancji nie stwierdził jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odnosząc się do tych zarzutów na wstępie należy stwierdzić, że wpisów w rejestrach dokonuje się z urzędu albo na wniosek osoby zainteresowanej. Wpis z urzędu następuje w ramach czynności faktycznej, przeważnie w związku z decyzją UP będącą podstawą zaistnienia okoliczności podlegającej wpisowi, np. decyzją o udzieleniu lub unieważnieniu patentu. Natomiast na wniosek strony w rejestrze dokonuje się zwłaszcza wpisów dotyczących obrotu prawami wyłącznymi lub ich obciążenia, a więc również wpisów dotyczących przeniesienia prawa wyłącznego, tj. w rozpoznawanej sprawie przeniesienia patentu na sporny wynalazek (A. Szewc, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej i postępowania przed tym Urzędem (w:) System Prawa Prywatnego, Tom 14A. Prawo własności przemysłowej, red. R. Skubisz, Warszawa 2012, s. 234-235).

Ponadto, co istotne wpis do rejestru zasadniczo nie wywołuje skutków prawnych, bowiem jego znaczenie jest czysto informacyjne. Jednakże, wyjątkowo wpis ma charakter konstytutywny w przypadku określonym w art. 67 ust. 3 p.w.p., co wynika wprost z treści tego przepisu (A. Szewc, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej i postępowania przed tym Urzędem (w:) System Prawa Prywatnego, Tom 14A. Prawo własności przemysłowej, red. R. Skubisz, Warszawa 2012, s. 235). Zgodnie z art. 67 ust. 3 p.w.p. przeniesienie patentu staje się skuteczne wobec osób trzecich z chwilą wpisu tego przeniesienia do rejestru patentowego, a zatem dopiero z chwilą wpisu wywołuje skutki prawne i dlatego przypisuje się temu wpisowi charakter konstytutywny, bowiem dopiero z chwilą wpisu skuteczne staje się wpisanie nowego podmiotu jako uprawnionego z patentu.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja UP z dnia [...] stycznia 2014 r. nie była dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem organ prawidłowo oddalił sprzeciw skierowany wobec prawomocnej decyzji UP o udzieleniu patentu wskazując jako uprawnionego do spornego wynalazku – B. Sp. z o.o. W dacie wydawania decyzji nie było jeszcze w obrocie prawnym decyzji UP z dnia [...] grudnia 2014 r. o wykreśleniu z rejestru patentowego dotychczasowego uprawnionego do spornego patentu – B. Sp. z o.o. i wpisaniu w jej miejsce C. S.A., a zatem nadal uprawnionym do spornego patentu była B. Sp. z o.o., co znalazło wyraz w treści zaskarżonej decyzji. Dopiero z chwilą wpisu do rejestru nabywcy spornego patentu, tj. C. S.A. w drodze decyzji z dnia aprobata techniczna AT-6009/2005 grudnia 2014 r. – spółka ta stała się nowym podmiotem uprawnionym do spornego patentu, biorąc pod uwagę konstytutywny charakter tego wpisu – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej.

Należy również stwierdzić, że Sąd I instancji na rozprawie dnia aprobata techniczna AT-6009/2005 marca 2015 r. w związku z powzięciem wiadomości o uprawomocnieniu się decyzji UP z dnia [...] grudnia 2014 r. o wykreśleniu z rejestru patentowego dotychczasowego uprawnionego do spornego patentu – B. Sp. z o.o. i wpisaniu w jej miejsce C. S.A. – prawidłowo uznał, że spółka ta jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego w charakterze uprawnionego do spornego patentu. Następnie rozprawę odroczył i postanowił następny termin wyznaczyć z urzędu, o którym powiadomił uczestnika postępowania C. S.A. Zawiadomienie z dnia 23 marca 2015 r. o terminie rozprawy zostało doręczone C. S.A. w dniu 27 marca 2015 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (k. 71 akt sądowych). Uczestnik postępowania nie stawił się na rozprawę i nie zajął stanowiska w odniesieniu do skargi, co potwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 7 uzasadnienia).

Zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a., wskazany w pkt II ppkt 4 petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu przede wszystkim należy podkreślić, że przepis ten składa się z różnych jednostek redakcyjnych, a mianowicie z punktów oraz liter. Zarzut ten nie został przez autor skargi kasacyjnej dokładnie określony, ponieważ nie zawiera wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, który zdaniem autora skargi kasacyjnej został naruszony. Zatem tak postawiony zarzut uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1184/14). Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić bowiem tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Sąd kasacyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Nie jest też uprawniony, ani zobowiązany poszukiwać za stronę naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2321/11). Stąd też, skarga kasacyjna musi spełniać ustawowe wymogi określone w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu.

Autor skargi kasacyjnej powiązał wprawdzie zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 24, 25 oraz art. 26 p.w.p. oraz z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., jednakże uchylił się spod obowiązku uzasadnienia, na czym te naruszenia miałyby polegać, a w przypadku zarzutów naruszenia prawa procesowego – nie dopełnił również obowiązku wskazania, czy ewentualne uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. wskazany w pkt II ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej za pomocą tego zarzutu podnosi, że Sąd I instancji zaniechał obowiązku kontroli decyzji UP oraz przyjął błędne wnioski sformułowane przez UP co do posiadania przez sporny wynalazek poziomu wynalazczego, czego skutecznie uczynić nie może.

Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sad wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Wynikający z tego przepisu obowiązek wydania wyroku "na podstawie akt sprawy" oznacza zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Do naruszenia tego przepisu doszłoby wówczas, gdyby Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który jest zawarty w aktach sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji orzekał na podstawie akt sprawy, tzn. rozpatrywał sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie dokonywał ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, natomiast badał, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ, którego decyzja została zaskarżona odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 31). Podkreślenia wymaga, że należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć - jak chce tego kasator - kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2929/14, LEX nr 2119367 oraz wyrok NSA z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1422/14, LEX nr 2035971). Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone z materiału aktowego, lecz nakazuje sądowi pewne konkretne zachowania przy wyrokowaniu.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej wskazuje, że do jego naruszenia doszło wskutek nieodniesienia się przez Sąd I instancji do zarzutów zawartych w skardze. Natomiast – jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej za pomocą tego zarzutu jej autor polemizuje z dokonaną przez Sąd I instancji oceną materiału dowodowego.

Norma art. 134 § 1 p.p.s.a. obliguje sąd do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze. Jednakże brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, czy skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a pominięcie wątków, które mają charakter uboczny i na rozstrzygnięcie nie rzutują, nie stanowi uchybień, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. przeprowadzając właściwą kontrolę legalności zaskarżonych decyzji oraz ustosunkował się do zarzutów zawartych w skardze.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może stanowić generalnej podstawy zwalczania dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Jest on tak skonstruowany, że powołanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być powiązane z przepisami, których naruszenia przez organ Sąd I instancji nie zauważył z urzędu. Ponadto zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż Sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tymczasem zarzut naruszenia omawianego przepisu ustawy p.p.s.a. i jego uzasadnienie takich wymogów nie spełniają. Argumentacja strony wnoszącej skargę kasacyjną w tym zakresie w istocie stanowi jedynie powtórzenie wywodów już podniesionych w zwykłym środku zaskarżenia (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09, dostępny w systemie LEX nr 595575).

Za nieusprawiedliwiony należało także uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zawarty w pkt II ppkt 3) petitum skargi kasacyjnej poprzez – jak stwierdził autor skargi kasacyjnej – zaniechanie przez Sąd I instancji wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji dopełnił obowiązku wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Natomiast - jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej - za pomocą tego zarzutu jej autor polemizuje w istocie z oceną dokonaną przez UP i Sąd I instancji w odniesieniu do posiadania przez sporny wynalazek poziomu wynalazczego, czego skutecznie uczynić nie może. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy bowiem do zwalczania ustaleń faktycznych czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07, LEX nr 575447, wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11, LEX nr 1291759). Okoliczność, że stanowisko zajęte przez wojewódzki sąd administracyjny jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05, LEX nr 488083).

Przechodząc do naruszenia przepisów prawa materialnego zawartych w pkt I ppkt 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia art. 24, 25 ust. 2 i art. 26 p.w.p. przez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie należy stwierdzić, że są one niezasadne. Istota tych zarzutów sprowadza się do odmiennej niż to wyraził Sąd I instancji i organ w zaskarżonej decyzji oceny, że ujawnienie rozwiązania posiadającego cechy techniczne spornego wynalazku, tj. klapy przeciwpożarowej przedstawionej w aprobacie technicznej Instytutu Techniki Budowlanej nr AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r. nastąpiło przed zgłoszeniem spornego wynalazku, tj. przed dniem 27 października 2005 r. przez jej udostępnienie w bibliotece Instytutu Techniki Budowlanej na miejscu w czytelni i na zewnątrz w postaci kserokopii. W konsekwencji, autor skargi kasacyjnej nie zgodził się z oceną dokonaną przez organ i zaakceptowaną przez Sąd I instancji, że sporny wynalazek w dacie jego zgłoszenia spełniał przesłankę poziomu wynalazczego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji i UP dokonali prawidłowej wykładni wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów i właściwie je zastosowali.

Jak prawidłowo stwierdził UP - co zaakceptował Sąd I instancji - dla ustalenia braku poziomu wynalazczego rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: 1) udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej; 2) udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania tego rozwiązania bez pracy twórczej; 3) udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się prawo do uzyskania prawa ochronnego.

Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze ujawnienie wynalazku następuje wtedy, gdy z wynalazkiem mógł (choć niekoniecznie musiał) zapoznać się nieoznaczony krąg osób (por. m. in. wyroki NSA: z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2854/14; z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1283/10, CBOSA). Natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z 24 października 1984 r., sygn. akt IV PRN 5/84, stwierdził, że: "do podania wynalazku do wiadomości powszechnej dochodzi dopiero wtedy, gdy rozwiązanie było dostępne dla nieograniczonego z góry kręgu osób, które mogły się z tym rozwiązaniem zapoznać poprzez własne obserwacje pozwalające na przyswojenie sobie reguł technicznego działania będącego przedmiotem wynalazku. Stąd podany w przepisie przykład jawnego stosowania jako udostępnienia powszechnego oznacza jawność nie w stosunku do pracowników jednostki stosującej, lecz prowadzenie procesu produkcyjnego w sposób umożliwiający zapoznanie się z istotą rozwiązania również innej dowolnej osobie" (WUP 1985, nr 4, s. 212). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 grudnia 2011 r. stwierdził następnie, że: "Najbardziej typowe tzn. najczęściej w praktyce występujące formy ujawnienia wynalazku to publikacja wynalazku, jawne stosowanie wynalazku oraz wystawienie wynalazku na wystawie publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji i UP, że ujawnienie rozwiązania posiadającego cechy techniczne spornego wynalazku, tj. klapy przeciwpożarowej przedstawionej w aprobacie technicznej Instytutu Techniki Budowlanej nr AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r. miało miejsce po dacie zgłoszenia spornego wynalazku i w związku z tym dowód ten nie może stanowić skutecznego przeciwstawienia na okoliczność braku poziomu wynalazczego. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Ośrodka Informacji Naukowo-Technicznej Instytutu Techniki Budowlanej z 29 listopada 2011 r. opis aprobaty technicznej nr AT-15-6009/2005 wersja z lipca 2005 r. został wprowadzony do bazy Biblioteki ITB w dniu 8 marca 2006 r., a zatem po dacie zgłoszenia spornego wynalazku, tj. po 27 października 2005 r., a w konsekwencji nie stanowi skutecznego przeciwstawienia na okoliczność braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

Natomiast – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – z pisma Instytutu Techniki Budowlanej z dnia 4 listopada 2011 r. znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika wyłącznie informacja dotycząca ogólnych zasad udostępniania aprobat przez Bibliotekę ITB, która stanowi o tym, że do czasu opublikowania aprobaty były udostępniane przez Bibliotekę na miejscu w czytelni lub na zewnątrz w postaci kserokopii. Natomiast z tego pisma nie wynika, czy ta konkretna aprobata nr AT-15-6009/2005 z lipca 2005 r. była w owym czasie w ogóle dostępna w Bibliotece ITB. Dowodów na okoliczność ujawnienia tej aprobaty przed datą zgłoszenia spornego wynalazku nie przedstawił skarżący w postępowaniu spornym przed organem pomimo, że to na nim jako wnoszącym sprzeciw spoczywał obowiązek - stosownie do art. 246 p.w.p. - wykazania braku poziomu wynalazczego wskutek jego ujawnienia przed datą zgłoszenia spornego wynalazku.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.