Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1061/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 30 ust. 1 i 2  pkt 4,  art. 16
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 134 par. 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. M. kwotę [...] złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności przyznanego K.W. za okres [...], w łącznej kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w dniu [...] została wydana decyzja nr [...] orzekająca o przyznaniu K.W. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na okres [...] na czas nieokreślony, w wysokości [...] zł miesięcznie. W trakcie dodatkowej weryfikacji dokumentów ustalono, że K.W. legitymuje się orzeczeniem wydanym przez komisję lekarską ZUS uznającą go za całkowicie niezdolnego do pracy, przy czym data powstania niepełnosprawności to [...], co oznacza, iż jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności powstałym po ukończeniu 21 roku życia. Nadto stwierdzono, że K.W. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności powstałym w [...] r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

Po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W tym stanie rzeczy, organ Prezydent orzekł o zwrocie nienależenie pobranych świadczeń. Od decyzji tej K.W. wniósł odwołanie, w którym nie zgodził się z rozstrzygnięciem oraz wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną - nie pozwalające mu dokonać zwrotu żądnej kwoty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

W niniejszej sprawie bezspornym jest że Prezydent Miasta na mocy decyzji nr [...] orzekł o przyznaniu K.W. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na okres [...] - na czas nieokreślony, w wysokości [...] zł miesięcznie. Zasiłek powyższy był stronie wypłacany stosownie do treści powyższej decyzji.

Następnie, wobec inicjatywy Prezydenta Miasta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze na mocy decyzji z dnia [...] znak [...], po stwierdzeniu wydania opisanego wyżej rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa wobec przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie nie spełniającej wymogów ustawowych, co jasno wynikało z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów - stwierdziło nieważność decyzji nr [...].

Aktualnie nie istnieje zatem w obrocie prawnym rozstrzygnięcie na mocy którego K.W. byłby uprawniony do uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie [...]. Niewątpliwym jest także, że w tym okresie świadczenie w wysokości właściwej dla zasiłku pielęgnacyjnego strona otrzymywała. Wobec powyższego organ I instancji miał prawo, a nawet obowiązek, wydać decyzję orzekającą o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku, przy czym kwotą żądaną przez organ jest suma wypłaconych świadczeń.

Odnosząc się do treści odwołania strony organ odwoławczy zauważył, że decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nie ma charakteru uznaniowego i organ ma obowiązek domagać się zwrotu świadczeń w takiej wysokości w jakiej je wypłacono, a także winien żądać zwrotu stosownych odsetek - co też w skarżonej decyzji uczynił prawidłowo.

Niezależnie od powyższego organ wskazał stronie, że stosownie do art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zatem wskazane przez stronę okoliczności nie mogą mieć znaczenia w niniejszej sprawie, ale mogą być rozważane w razie wystąpienia do Prezydenta Miasta o umorzenie należności lub zastosowania innej ulgi w spłacie kwoty wynikającej z decyzji z dnia [...].

Powyższa decyzja została zaskarżona przez K.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji przedstawiając swoją bardzo złą sytuację zdrowotną i finansową, które powodują niemożność spłaty nienależnie pobranego świadczenia.

W piśmie procesowym z dnia [...], złożonym na rozprawie, pełnomocnik skarżącego uzupełnił złożoną przez K.W. skargę, precyzując zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji:

1. mającą wpływ na treść wydanych decyzji, rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a. przejawiającą się w zaniechaniu przez organy wnikliwego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego skutkującego pominięciem okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co doprowadziło do wydania decyzji orzekającej zwrot nienależnie pobranego świadczenia przez skarżącego i następnie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji,

2. mającą wpływ na treść wydanej decyzji, rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokonanie wyczerpującego zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności trudnej sytuacji finansowej skarżącego oraz ciężkiego stanu zdrowia, a także okoliczności, iż przyznane świadczenie skarżący pobierał (przez cały okres, za który następnie orzeczono zwrot) na podstawie ostatecznej decyzji organu administracji publicznej, podlegającej wykonaniu,

3. mającą wpływ na treść wydanej decyzji, rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

4. mające wpływ na treść wydanej decyzji, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, w której nie sposób uznać, iż zasiłek pielęgnacyjny pobierany przez skarżącego był świadczeniem nienależnie pobranym z uwagi na fakt, iż skarżący pobierał zasiłek pielęgnacyjny na mocy ostatecznej decyzji organu pozostając w dobrej wierze bez zamiaru oszukania organu, a także tym bardziej bez świadomości, iż pobierane przez niego świadczenie nie należy się jemu.

Mając na względzie powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o:

1. uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik K.W. w pierwszej kolejności wskazał, iż skarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, co tyczy się w głównej mierze art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Stosownie do sformułowanej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, wydanie decyzji w każdym przypadku winno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego istotnego w sprawie. Z zasady tej wynika jednocześnie dla organu administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Poczynienie zaś takich ustaleń w oparciu o materiał dowodowy niekompletny skutkuje koniecznością uznania ich za dowolne. Zaskarżona decyzja obarczona jest wadą w postaci braku rzetelności w ustaleniu stanu faktycznego, które skutkowało pominięciem przez organ wydający decyzję okoliczności mających decydujący wpływ na kształt wydanej decyzji. W tym miejscu wskazać należy, że organy wydające decyzję zaniechały rzetelnego i kompletnego ustalenia stanu faktycznego i pominęły jedną z okoliczności najistotniejszych dla podjęcia prawidłowej decyzji w przedmiocie ustalenia istnienia obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego, a mianowicie świadomości świadczeniobiorcy, że pobierane przez niego świadczenie nie należy się jemu. Skarżący K.W. podnosił tą okoliczność od samego początku postępowania, iż po pierwsze nie miał on pojęcia, iż świadczenie, które pobierał, nie należy się jemu, po drugie żył w przekonaniu, że jest osobą uprawnioną do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego. Na marginesie wypada podkreślić, iż skarżący miał w pełne prawo, aby żywić tego typu przekonanie, albowiem posiadał on decyzję organu przyznającą mu zasiłek pielęgnacyjny od [...] na czas nieokreślonv. Nadto, przez cały okres pobierania zasiłku, za który następnie orzeczony został obowiązek zwrotu (od [...]) organ, który wydał decyzję, nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości, nie wzywał go do uzupełnienia braków złożonego wniosku (doniesienia dokumentów). Powyższe okoliczności w pełni uprawniają stwierdzenie, iż skarżący pobierał zasiłek pielęgnacyjny w przekonaniu, że decyzja przyznająca świadczenie jest prawidłowa, a posiadając cały czas tą decyzję, skarżący był przekonany, że świadczenie to jest jemu należne. Problematyka obowiązku zwrotu świadczeń w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych wyjaśniając tą kwestię w sposób kompleksowy i wyczerpujący.

I tak, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 marca 2011 roku wskazuje się, że "obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia" (II SA/Ol 124/11). Odnośnie świadomości świadczeniobiorcy pobierającego nienależne świadczenie, pogląd swój wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 roku: "uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga od organu wykazania negatywnego zachowania strony, ukierunkowanego na niezgodne z prawem administracyjnym korzystanie ze środków publicznych" (11/ SA/Kr 961/10). A nadto wypada przytoczyć pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 29 marca 2011 roku, w którym Sąd ten stwierdza, iż "warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest wcześniejsze pouczenie świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania świadczenia przy zaistnieniu określonych okoliczności. Brak świadomości, że świadczenie od określonego momentu nie przysługuje, wyłącza możliwość uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane. ( ... ) Zgodnie z powszechnie akceptowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem nie można uznać pobranych świadczeń za nienależne, jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że się jej nie należały" (II SA/Ol 124/11).

Idąc dalej, wskazać należy, iż odróżnienia wymagają dwie sytuacje, a mianowicie, "świadczenie nienależne" oraz "świadczenie nienależnie pobrane". W orzecznictwie słusznie wskazuje się, że obowiązek zwrotu wynikający z art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Kwestię powyższą rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjnym w wyroku z dnia 27 października 2010 roku, w którym Sąd ten wskazał, że 1/ Ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się, bowiem pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są natomiast pojęciami tożsamymi. "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła, natomiast "świadczenie nienależnie "pobrane" to świadczenie "pobrane "przez osobę, której można "przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek obciąża tylko tego, kto "przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy ( ... ). W odniesieniu do niniejszej sprawy, pełnomocnik skarżącego wskazał, że przez cały okres pobierania zasiłku pielęgnacyjnego K.W. żył w przekonaniu, że przyznane świadczenie należy się jemu, opierając się w tym względzie na decyzji wydanej przez organ, na mocy której uzyskał uprawnienie do pobierania świadczenia.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, wszystkie podniesione powyżej argumenty wyczerpują rozważania dotyczące braku świadomości skarżącego w kwestii nienależnie pobieranego zasiłku pielęgnacyjnego i przesądzają jednoznacznie o braku możliwości orzeczenia w przedmiotowej sprawie obowiązku zwrotu tego świadczenia. Organy I i II instancji podejmując decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego przez skarżącego oparły się na literalnym brzmieniu przepisów art. 30 ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niemalże instrumentalnie i automatycznie posłużyły się literą prawa.

Przyznanie K.W. zasiłku pielęgnacyjnego wynikało z ewidentnego błędu urzędnika organu wydającego decyzję. Błąd ten wynikał z działania organu, nie zaś z działania wnioskodawcy. K.W. jako wnioskodawca przedłożył wszystkie posiadane przez siebie dokumenty potwierdzające jego niepełnosprawność. Natomiast po stronie organu wydającego decyzję leżał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, zweryfikowania przedłożonych dokumentów w oparciu o przesłanki uprawniające organ do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz wydania decyzji w tym przedmiocie. Nadto na podkreślenie zasługuje fakt, iż w okresie przed przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego K.W. pobierał świadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w formie zasiłku stałego. Po przyznaniu skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego od [...] ze Centrum Świadczeń, jednocześnie została zmniejszona wypłacana skarżącemu kwota zasiłku stałego o kwotę zasiłku pielęgnacyjnego, tj. o kwotę [...] zł. Powyższe oznacza, że chociaż częściowo zmieniła się podstawa prawna wypłaty przyznanej skarżącemu pomocy w formie świadczeń z zakresu pomocy społecznej, jednakże finalnie K.W. nie uzyskał dodatkowej pomocy finansowej od instytucji wykonującej zadania państwa z zakresu pomocy społecznej.

Całe postępowanie w niniejszej sprawie, poczynając od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji nr [...], następnie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres [...], tj. z mocą wsteczną, oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego i utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], jest modelowym przykładem naruszenia przez organy administracji publicznej podstawowych zasad ustrojowych i postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności w toku niniejszego postępowania naruszona została zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej zawarta w art. 8 K.p.a. Analizując sposób działania i podejmowania decyzji przez organy administracji publicznej w przedmiotowej sprawie nie sposób uznać, że prowadzone postępowanie wzbudza zaufanie do władzy publicznej. Na obecnym etapie postępowania skarżący postawiony został w sytuacji niepewności co do prawa. Wskazać w tym miejscu należy, że obowiązek zwrotu świadczenia powiększonego o odsetki nie budzi wątpliwości, o ile obowiązek ten powstaje z winy podmiotu, który to świadczenie otrzymał, czyli w sytuacjach przewidzianych w art. 30 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast decyzja podjęta w niniejszej sprawie w oparciu o art. 30 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy dotyczy sytuacji, w której zobowiązuje się obywatela do zwrotu świadczenia z odsetkami z przyczyn leżących wyłącznie po stronie organu administracji. A zatem z całą mocą należy podkreślić, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której to obywatel ma ponieść konsekwencje finansowe wynikające z błędu organu administracji publicznej leżącego ewidentnie po stronie tego organu. Sytuacja taka stoi w sposób rażący w sprzeczności z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 K.p.a. Nadto zaznaczenia wymaga, iż decyzja wydana przez organ w tym trybie w dniu, tj. orzekająca o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od [...], jest decyzją wydaną z mocą wsteczną. Takie działanie organu administracji publicznej mające charakter działania prawa wstecz godzi w podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej, w tym z wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej zasadą demokratycznego państwa prawnego, której jednym z fundamentalnych zasad jest zakaz działania prawa wstecz.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, ze względu na powyższe, decyzje obu instancji wydane zostały z naruszeniem zarówno przepisów postępowania administracyjnego, a także art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc obarczone są istotną wadą, która uniemożliwia ich funkcjonowanie w obrocie prawnym. Nadto pogwałcenie zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 K.p.a. przejawiające się w zaniechaniu przez organ podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 30 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Przepisy te stanowią, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu ( ust.1 ) oraz, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uznaje się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (ust.2 pkt 4 ).

Art.30 ust.2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy więc przypadków świadczeń przyznanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji przyznających te świadczenia, a zatem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwych, naruszających prawo. Konsekwencją powyższego jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, czyli stanu "porządku prawnego".

W rozpoznawanej sprawie, w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] przyznającej K.W. świadczenie rodzinne. Skarżący nie kwestionował tej decyzji w trybie złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a zatem jest ona ostateczna.

Świadczeniem nienależnym w rozumieniu wskazanego powyżej przepisu jest zatem świadczenie pobrane przez stronę bez podstawy prawnej lub gdy ta podstawa odpadła, a więc niezależnie od tego, czy stronie można przypisać określone cechy stanu jej świadomości związane z faktem pobierania świadczenia jako nienależnego ( stan taki jest badany i ma znaczenie dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane tylko w przypadkach określonych w art.30 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ). Tego typu przypadek zachodzi w szczególności w sytuacji błędu organu, który wydał decyzję przyznającą świadczenie mimo braku podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż organ nieprawidłowo ocenił, że orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS nr [...], przedłożone przez K.W. wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, jest wystarczające dla uznania, że spełnia on warunki przyznania świadczenia określone w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazany błąd spowodował wydanie decyzji przyznającej świadczenie, podczas gdy organ winien wydać decyzję o odmowie przyznania świadczenia.

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, iż kontrolowana decyzja nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli stron tego postępowania. Przeciwnie, determinowana jest przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych organ zobowiązany jest do określonego działania. Sam fakt, że stwierdzono nieważność decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie stanowi podstawę uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są więc następstwem wcześniej podjętego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA z dnia 7.09.2010 r. sygn.akt I OSK 675/10 – dostępny w Internecie ).

W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego przyjąć należy, iż organy obu instancji, będąc związane wyżej wymienionymi przepisami prawa, mogły wydać tylko takie decyzje, jakie zostały podjęte.

Z uwagi na powyższe argumentacja skargi, a także pisma z dnia [...] stanowiącego jej uzupełnienie, nie zasługuje na uwzględnienie, może natomiast stanowić uzasadnienie złożonego wniosku o umorzenie należności, szczególnie w części dotyczącej faktu pomniejszania wysokości otrzymywanego przez skarżącego zasiłku stałego o kwotę pobieranego zasiłku pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.