Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1315/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka- Wiśniewska Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 19 sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z tytułu zadłużenia w czynszach i opłatach 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

W dniu 14 marca 2002 r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego jako wierzyciel J. B. wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Tytuł został wystawiony z uwagi na zaległość czynszu i opłat w wysokości 1.557,10 zł za lokal mieszkalny - kwaterę znajdującą się w zasobach mieszkaniowych Agencji, położoną w W. przy ulicy [...].

W związku z powyższym Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego jako organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną , doręczając J. B., jako zobowiązanemu, odpis tytułu wykonawczego oraz odpis zawiadomienia przesłanego do organu emerytalnego w celu zajęcia części świadczenia podlegającego egzekucji administracyjnej z tytułu zaległości w czynszu i opłatach za zajmowaną kwaterę.

Skarżący J. B. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutów było nieistnienie obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r.).

Podniósł, że wszelkie opłaty z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego uiszcza terminowo i w rozliczeniach za II kwartał i za II półrocze 2002 r. miał nadwyżki w opłatach. Wskazał, że podawał organowi administracji stan liczników wody zimnej i ciepłej. Mimo że stany liczników zostały podane odwrotnie (co zauważył również organ), to są one zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, a liczniki są sprawne i właściwie zabezpieczone. Małe zużycie wody w lokalu jest spowodowane częstymi, długotrwałymi wyjazdami służbowymi skarżącego (również zagranicznymi), w związku z czym rzadko przebywa w mieszkaniu, dzieci zaś studiują i pracują poza miejscem zamieszkania. Istnieją zatem długie okresy, kiedy woda w mieszkaniu nie jest w ogóle zużywana.

Wierzyciel - Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy - zajął na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów postanowieniem z dnia 27 czerwca 2003 r. nr [...], którym uznał zarzuty wniesione przez J. B. za niezasadne. W uzasadnieniu organ podał, iż szczegółowe wyjaśnienia, sposób dokonywania opłat, obowiązujący system rozliczenia mediów, zwłaszcza kwestię wysokości pobieranych zaliczek opisano w piśmie z dnia 13 maja 2003 r. nr [...], które stanowi załącznik do postanowienia. Fakt istnienia zadłużenia jest niewątpliwy, a z przyczyn niezależnych od WAM nie jest możliwe dokonanie rozliczenia zużytych mediów w cyklu miesięcznym. Wielkość nadpłaty lub niedopłaty zostanie określona po wykonaniu rozliczeń przez administrującą budynkiem wspólnotę mieszkaniową. Organ stwierdził, że skarżący mógł dokonać zmiany w prognozowanym zużyciu zimnej i ciepłej wody powodując mniejsze miesięczne obciążenie, jednak nie wystąpił z żadną informacją, choć został powiadomiony o takiej możliwości pismem z dnia 13 maja 2003 r.

W dniu 10 lipca 2003 r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego wydał na podstawie art. 123 § 1 i 105 § 2 kpa w zw. z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po otrzymaniu postanowienia wierzyciela z dnia 27 czerwca 2003 r. w sprawie zarzutu zobowiązanego do postępowania egzekucyjnego, postanowienie nr [...]. Postanowieniem tym uznał zarzut skarżącego za nieuzasadniony i utrzymał w mocy dokonane czynności egzekucyjne.

W uzasadnieniu wskazał, iż J. B. nie wniósł od postanowienia wierzyciela z dnia 27 czerwca 2003 r. zażalenia, w związku z tym - w myśl art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - stanowisko wierzyciela w sprawie jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Pismem datowanym na dzień 10 lipca 2003 r. J. B., powołując się na art. 34 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z otrzymanym postanowieniem wierzyciela, wniósł zażalenie na postanowienie wierzyciela z dnia 27 czerwca 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że wierzyciel nie ustalił stanu faktycznego, który pozwoliłby na zastosowanie określonych przepisów prawa, nie wyjaśnił materialnoprawnej podstawy wydanego postanowienia. Podniósł, że podane przez niego zużycie wody jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, zaś stwierdzenie zawarte w piśmie organu z dnia 13 maja 2003 r., że ,,z praktyki wiadomo, iż podane zużycie wody nie jest możliwe" nie może stanowić podstawy wydania tytułu wykonawczego. Podniósł, że niedopuszczalne jest, by organ odwoływał się do treści pisma wysłanego do dłużnika, bowiem wszelkie argumenty powinny znaleźć się w treści samego postanowienia. Skarżący stwierdził, iż wierzyciel nie wskazał jakie "niezależne przyczyny" uniemożliwiają organowi rozliczanie zużytych mediów w cyklu miesięcznym oraz że organ jednocześnie wskazuje, że wielkość nadpłaty lub niedopłaty zostanie określona po wykonaniu rozliczeń. Podkreślił, iż wszelkie należności i opłaty z tytułu korzystania z mieszkania uiszcza terminowo.

Postanowieniem z dnia 16 lipca 2003 r. nr [...] Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego uznając, iż J. B. wywiódł zażalenie na postanowienie Dyrektora WAM Oddziału Rejonowego z dnia 10 lipca 2003 r. nr [...], uchylił je na podstawie art. 132 § 2 kpa, stwierdzając, że wydane ono zostało przed upłynięciem terminu do wniesienia zażalenia oraz przed uprawomocnieniem się postanowienia organu I instancji.

Jednocześnie pismem z tej samej daty - tj. z dnia 16 lipca 2003 r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego zwrócił się do Dyrektora WAM Oddziału Terenowego - w związku z wniesieniem zażalenia na postanowienie wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów - o pilne przedstawienie stanowiska wierzyciela na zasadzie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdzając, że brak stanowiska wierzyciela w terminie 14 dni spowoduje zawieszenie prowadzonej egzekucji.

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2003 r. nr [...] Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego, powołując się na art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 141 kpa, w związku z postanowieniem z dnia 16 lipca 2003 r., jako wierzyciel wypowiadając się w sprawie zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia 27 czerwca 2003 r. w stosunku do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, uznał zażalenie wniesione przez J. B. za niezasadne.

W uzasadnieniu organ wskazał, że niewątpliwy jest fakt istnienia zadłużenia na koncie kwatery przy ul. [...] w W., które na dzień 15 lipca 2003 r. wynosi 1.086,42 zł. Wierzyciel określił, odpowiadając na zarzuty dłużnika, że niezależne przyczyny wynikają z faktu wykonywania rozliczeń za media przez wspólnotę mieszkaniową. WAM w swoim regulaminie wewnętrznym wykonuje takie rozliczenia w okresie kwartalnym. Wspólnota może wykonywać rozliczenia w okresie np. półrocznym i agencja nie ma na ten fakt żadnego wpływu.

Organ podniósł następnie, że w myśl przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi obowiązkiem lokatora jest wnoszenie opłat zgodnie z otrzymanym wymiarem opłat. Wnoszenie opłat niezgodnie z ich wymiarem i samoistne rozliczanie zużytych mediów powodować będzie zawsze powstawanie zadłużenia. Skarżący mógł dokonać zmiany w prognozowanym zużyciu zimnej i ciepłej wody, jednak nie wystąpił z taką informacją. Tylko dostarczanie do W AM podpisanych przez skarżącego wskazań wodomierzy w okresach kwartalnych wyeliminuje w przyszłości rozliczenia symulacyjne.

Na koniec organ stwierdził, że zażalenie na postanowienie wierzyciela nie znajduje podstawy na jego uwzględnienie. W postanowieniu zawarte było pouczenie, że na postanowienie o oddaleniu zarzutu służy zażalenie do Dyrektora Oddziału Rejonowego w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia.

J. B. w zażaleniu na postanowienie wierzyciela z dnia 31 lipca 2003 r. nr [...] zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa procesowego art. 144 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez rozpoznanie zażalenia przez organ, który wydał zaskarżone postanowienie oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez nie wyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej postanowienia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wierzyciel wbrew dyspozycji art. 127 § 2 k.p.a. wypowiedział się w kwestii zasadności zażalenia, podczas gdy uprawnienie do rozstrzygnięcia o złożonym zażaleniu przysługiwało organowi drugiej instancji. Skoro organ ten wydał postanowienie uchylające postanowienie z dnia 27 czerwca 2003 r. to uznał sprawę za zakończoną, a w związku z tym wszelkie czynności egzekucyjne winny zostać uchylone, a pobrane kwoty zwrócone wraz z odsetkami. Nadto skarżący podniósł, iż organ nie wyjaśnił, skąd bierze się wysokość czynszu, terminy jego uiszczania i jakie inne zasady obowiązują dla lokali stanowiących własność Skarbu Państwa, zatem powoływanie się na art. 36 ustawy o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jest bezwartościowe. Skarżący oświadczył, iż wszelkie należności i opłaty z tytułu korzystania z mieszkania są uiszczane terminowo. Stwierdził też, że organ II instancji wydał postanowienie z dnia 16 lipca 2003 r. o uchyleniu zaskarżonego przez niego postanowienia wierzyciela z dnia 27 czerwca 2003 r.

Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego, stwierdzając, że działa jako administracyjny organ odwoławczy drugiej instancji, na zasadzie art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na postanowienie wierzyciela Dyrektora Oddziału Terenowego WAM nr [...] z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie postępowania egzekucyjnego oraz po zapoznaniu się z postanowieniem wierzyciela nr [...] z dnia 27 czerwca 2003 r., wydał w dniu 19 sierpnia 2003 r. postanowienie nr [...], którym postanowił:

1. postanowienie wierzyciela nr [...] uchylić w całości,

2. postanowienie wierzyciela nr [...] utrzymać w mocy,

3. zarzuty zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej uznać za nieuzasadnione,

4. dokonane czynności egzekucyjne utrzymać w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec J. B. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne na skutek wniosku wierzyciela - Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 maja 2003 r. z tytułu zadłużenia w czynszach i opłatach za kwaterę. Na skutek zarzutów wniesionych przez skarżącego wierzyciel wyraził swoje stanowisko, wydając w dniu 27 czerwca 2003 r. postanowienie nr [...].

Od tegoż postanowienia skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego, czyli bezpośrednio do organu odwoławczego, z pominięciem organu pierwszej instancji, niezgodnie z art. 129 § 1 kpa. W wyniku błędu formalnego wnoszącego zażalenie, organ pierwszej instancji, na żądanie zajęcia stanowiska, wydał w dniu 31 lipca 2003 r. postanowienie nr [...], które, jako zbędne, należało uchylić.

W związku z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, iż w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 -5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, zarzuty zobowiązanego dotyczące nieistnienia obowiązku organ uznał za nieuzasadnione.

Nadto organ wskazał, że podnoszony w zażaleniu fakt uchylenia przez organ administracyjny II instancji postanowienia wierzyciela nie miał miejsca, bowiem Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM, działając jako organ egzekucyjny, uchylił postanowieniem z dnia 16 lipca 2003 r. nr [...] własne postanowienie w sprawie z dnia 10 lipca 2003 r. nr [...], celem przywrócenia terminu, w związku z zażaleniem J. B..

Na koniec organ stwierdził, że spory wynikające między dłużnikiem i wierzycielem co do istnienia lub nieistnienia zobowiązania oraz jego wysokości nie podlegają rozstrzyganiu w drodze postępowania administracyjnego, a zainteresowane strony mogą dochodzić swoich roszczeń na drodze powództwa cywilnego przed sadem powszechnym.

Organ wskazał, że postanowienie jest ostateczne i przysługuje na nie skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia.

Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. B., zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, poprzez wyciąganie negatywnych skutków z faktu kierowania przez skarżącego środków odwoławczych bezpośrednio do organu drugiej instancji (naruszenie art. 112 k.p.a.), naruszenie art. 39 k.p.a. poprzez nie doręczenie postanowień zapadłych w sprawie, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej postanowienia , jak również naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, iż egzekwowana kwota należności stanowi "opłatę z tytułu zajmowania kwatery lub lokalu mieszkalnego, nie uiszczoną w ustalonym terminie płatności, a w związku z tym podlegającą przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", podczas gdy w istocie powstał między stronami spór co do wysokości opłat za zużycie wody, a spór ten może być rozstrzygnięty jedynie w postępowaniu cywilnym.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ nie doręczył mu postanowienia z dnia 10 lipca 2003 r., a zatem nie mógł wnosić na nie zażalenia. Wskazał, iż zażalenie wnosił na postanowienie OT WAM z dnia 27 czerwca 2003 r., a skoro otrzymał postanowienie OR WAM z dnia 16 lipca 2003 r. o uchyleniu zaskarżonego postanowienia sądził, że uchylono właśnie postanowienie z 27 czerwca 2003 r. Tymczasem organ wydał następne postanowienie z dnia 16 lipca 2003 r. Skarżący wskazał ponadto, iż postanowienia wydawane przez organy orzekające w jego sprawie nie zawierały wszystkich elementów istotnych, jak wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej, ustosunkowania się do przedstawianych dowodów. Skarżący podniósł ponadto, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, aby organ mógł prowadzić egzekucję w sytuacji, gdy istnieje spór co do tego, czy należność istnieje oraz spór co do wysokości należności - powinien uzyskać orzeczenie sądu powszechnego, zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Podniósł ponownie, iż wszelkie należności i opłaty z tytułu korzystania z mieszkania są uiszczane terminowo i na bieżąco.

Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując dodatkowo na treść art. 35a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, zaś art. 134 § 2 ustawy stanowi, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W sprawie niniejszej oba organy - zarówno Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego, jak i Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego popełniły szereg rażących błędów proceduralnych.

Po wniesieniu przez skarżącego zarzutów wierzyciel - Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego wydał w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie z dnia 27 czerwca 2003 r. nr [...], wypowiadając się w zakresie wniesionych zarzutów.

Zażalenie na to postanowienie zostało potraktowane przez Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego jako zażalenie na postanowienie z dnia 10 lipca 2003 r. nr [...] w sprawie zgłoszonych zarzutów, wydane przez niego jako organ egzekucyjny, w trybie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego na podstawie zażalenia, które nie dotyczyło tego właśnie postanowienia, uchylił swoje postanowienie z dnia 10 lipca 2003 r. na podstawie przepisu art. 132 § 2 kpa ( w zw. z art. 144 kpa), który zezwala organowi na uchylenie własnego postanowienia w przypadku wniesienia zażalenia, o ile uzna, że zasługuje ono w całości na uwzględnienie. Postanowienie z dnia 16 lipca 2003 r. zostało wydane mimo nie wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 10 lipca 2003 r. Postanowienie z dnia 16 lipca 2003 r. nie zostało zaskarżone.

W sprawie niniejszej istotne jest jednak to, że nie zostało w tej sytuacji rozpoznane zażalenie skarżącego na postanowienie, którego dotyczyło - tj. zażalenie na postanowienie z dnia 27 czerwca 2003 r. nr [...] Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego.

Zażalenie to powinien rozpoznać Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego jako wierzyciel i organ wyższego stopnia, bowiem na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie ( art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów dopiero po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela ( art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zgodnie zaś z art. 17 § 1 przywołanej ustawy, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie, które wnosi się do organu odwoławczego.

Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego nie rozpoznał zażalenia skarżącego, lecz pismem z dnia 16 lipca 2003 r. zwrócił się do Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego, "w związku z wniesieniem zażalenia (H.) ponownie polecając przedstawić stanowisko wierzyciela na zasadzie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". W załączeniu przesłano kopię pisma skarżącego z dnia 10 lipca (brak dokładnego roku).

Jedynym pismem skarżącego datowanym na 10 lipca ( 2003 r.) jest zażalenie na postanowienie Dyrektora OT W AM w sprawie zarzutów.

Wobec powyższego Dyrektor Oddziału Terenowego WAM wydał postanowienie z dnia 31 lipca 2003 r. nr [...].

Postanowienie to wydane zostało z przywołaniem ogólnie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 141 kpa, który stanowi, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi i określa termin wniesienia tego zażalenia.

W istocie rzeczy, mimo że organ w pouczeniu zawarł sformułowanie, że "na postanowienie o oddaleniu zarzutu służy zażalenie", to w treści postanowienia wypowiedział się "w sprawie zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia 27 czerwca 2003 r.", uznając zażalenie za niezasadne, a w uzasadnieniu stwierdzając, że "zażalenie na postanowienie wierzyciela nie znajduje podstawy na jego uwzględnienie". W istocie organ wypowiedział się jak organ odwoławczy, a nie organ pierwszej instancji. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości wypowiadania się wierzyciela (organu I instancji) postanowieniem co do zasadności zażalenia, na które to postanowienie przysługiwałoby zażalenie.

W zaskarżonym przez skarżącego skargą postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2003 r. Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM powyższe postanowienie z dnia 31 lipca 2003 r. zostało określone jako" zbędne" co nie zostało bliżej uzasadnione, lecz z tego sformułowania można próbować wyciągnąć wniosek, że zostało uznane za drugie ( po postanowieniu z dnia 27 czerwca 2003 r.) postanowienie wierzyciela wydane w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli ponowne ( drugie ) postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. O ile nawet przychylić się do tego stanowiska, to przepis art. 138 § 1 kpa ( w zw. z art. 144 kpa) przewiduje w punkcie 2 , że organ odwoławczy uchylając postanowienie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie pierwszej instancji. W sprawie niniejszej organ uchylił punktem l swojego postanowienia zaskarżone przez skarżącego postanowienie wierzyciela z dnia 31 lipca 2003 r., lecz brak jest orzeczenia co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania odwoławczego. Jeszcze raz podkreślić należy, że organ właściwie wcale nie uzasadnił , dlaczego uchylił zaskarżone postanowienie, bo za takie nie można uznać stwierdzenia, że było ono "zbędne", lub przywołania toku egzekucji.

W sprawie niniejszej zaskarżone skargą postanowienie wydał, działając jako administracyjny organ odwoławczy drugiej instancji, Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego. Z treści postanowienia wynika, że przedmiotem rozpoznania było zażalenie skarżącego na postanowienie wierzyciela - nr [...] z dnia 31 lipca 2003 r. Skoro tak, przedmiotem rozstrzygnięcia winno być jedynie to postanowienie.

Mimo to w punkcie 2 zaskarżonego skargą postanowienia organ utrzymał w mocy inne postanowienie wierzyciela - z dnia 27 czerwca 2003 r. Zgodnie z literalnym zapisem zaskarżonego postanowienia organ wydał postanowienie "po zapoznaniu się z postanowieniem z dnia 27 czerwca 2003 r."

Stwierdzić trzeba , że z postanowienia nie wynika, by było ono wydane na skutek rozpoznania zażalenia skarżącego na postanowienie z dnia 27 czerwca 2003 r., mimo że takowe było wniesione i nie rozpoznane. Ta część postanowienia praktycznie wcale nie została uzasadniona.

Okoliczności te sprawiają, że zaskarżone skargą postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa.

"Wydanie decyzji odwoławczej co do innej decyzji niż zaskarżona w odwołaniu", czyli w niniejszej sprawie- wydanie postanowienia odwoławczego co do innego postanowienia niż zaskarżone w rozpatrywanym zażaleniu - jest przypadkiem braku podstawy prawnej ( za Kodeksem postępowania administracyjnego Komentarzem pod red. B. Adamiak, J. Borkowskiego, wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r., str.715). W okolicznościach sprawy niniejszej należy także uznać, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo, bowiem nie zawiera praktycznie uzasadnienia, bo za uzasadnienie w rozumieniu art. 107 § 3 kpa nie można uznać przywołania toku egzekucji administracyjnej i treści paru przepisów bez wyraźnego ich odniesienia do poszczególnych punktów zaskarżonego postanowienia, w sytuacji, gdy postanowienie składa się z czterech odrębnych rozstrzygnięć. Ponadto - jak już wskazano - organ rażąco naruszył treść przepisu art. 138 § 1 kpa, dokonując jedynie uchylenia zaskarżonego postanowienia, bez orzeczenia co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania pierwszej instancji.

Zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia nie tylko norm prawa materialnego, ale i procesowego (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2001 r. sygn. akt II SA 1726/00, LEX nr 51233, wyrok NSA z dnia 4 marca 1999 r., sygn. akt II SA 1918/98, LEX nr 46256).

Przypominając, że zaskarżone skargą postanowienie wydał, działając jako administracyjny organ odwoławczy drugiej instancji, Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego i że z treści postanowienia wynika, że przedmiotem rozpoznania było zażalenie skarżącego na postanowienie wierzyciela - nr [...] z dnia 31 lipca 2003 r., stwierdzić trzeba, że wadliwe jest też rozstrzygnięcie w jego pozostałej części, tj. w punkcie 3 i 4.

Jak już wyżej wskazano, przedmiotem rozstrzygnięcia winno być w tej sytuacji jedynie tylko zażalenie na to postanowienie, a ponadto - organ powinien działać jako wierzyciel, nie jako organ egzekucyjny. Tymczasem treść zaskarżonego skargą postanowienia w dwóch ostatnich punktach wskazuje, że organ działał jako organ egzekucyjny, bowiem wypowiedział się w sprawie zgłoszonych zarzutów i dokonanych czynności egzekucyjnych, a - zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, na które to postanowienie - zgodnie z art. 34 § 5 przywołanej ustawy służy zażalenie, podlegające rozpatrzeniu przez organ odwoławczy.

Zgodnie z art. 19 § 7 w/w ustawy dyrektor rejonowego oddziału WAM jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę oraz ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego albo z ubezpieczenia społecznego, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu czynszów, opłat i innych świadczeń związanych z zajmowaniem kwater i lokali mieszkalnych, stanowiących zasób mieszkaniowy W AM. Zgodnie zaś z art. 23 § 1 w/w ustawy nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji.

Organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne ( art. 23 § 4 pkt 1 ustawy).

Organem wyższego stopnia w stosunku do dyrektorów oddziałów rejonowych Agencji był zgodnie z art. 13 ust.7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ( tekst jednolity Dz. U. Nr 42 z 2002 r., poz. 368 ze zm. ) - Prezes Agencji.

W tej sytuacji Dyrektor WAM Oddziału Rejonowego nie mógł zgodnie z prawem wydać postanowienia w punktach 3 i 4 jako organ drugiej instancji, bowiem działać powinien jako organ pierwszej instancji, na którego postanowienie przysługiwało zażalenie do organu odwoławczego, nie zaś skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić trzeba, że przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Naruszenie przepisów o właściwości, w tym właściwości instancyjnej, stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia w jego punktach 3 i 4.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznając, że zaskarżone postanowienie jest nieważne w całości, bowiem zaszły przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Organy administracji będą miały na uwadze powyższe wskazania jak też to, że uległ zmianie stan prawny - zmieniona została m.in. ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 14 lipca 2003 r. sygn. akt K 35/01 (OTK - A 2003/6/64) uznał art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej za niezgodny z Konstytucją i artykuł ten utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r.