Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1653/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145,149,151
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa Protokolant referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Izby Administracji Skarbowej w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówiła uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej własnej decyzji z [...] lutego 2009 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę K. z dniem [...] maja 1990 r. własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,5370 ha.

Decyzja ta wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] lutego 2009 r., po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta K., uchyliła decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2008 r. i stwierdziła nabycie przez gminę K., w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191), z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,5370 ha, uregulowanej w KW nr [...]. Decyzja doręczona została stronom postępowania w dniu [...] maja 2009 r.

Pismem z [...] marca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wystąpił o wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją, wskazując na pozyskanie nowych dokumentów istniejących w dniu jej wydania i nieznanych wówczas organowi, a wskazujących, że objętą nią nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Biuro Projektów Przemysłu Wyrobów Metalowych "[...]" , zatem nie było podstaw do jej komunalizacji. W tym kontekście wnioskodawca odwoływał się do: protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] września 1972 r., oddającego działkę nr [...] (z której części, w efekcie kolejnych podziałów, powstała działka nr [...], z której wydzielona została działka nr [...]) w użytkowanie przedsiębiorstwu "[...]"; wydanego przez Naczelnego Dyrektora Zjednoczenia Przemysłu Wyrobów Metalowych zarządzenia Nr [...] z [...] listopada 1977 r., na podstawie którego znajdujący się na nieruchomości budynek miał być oddany administrowanie Zjednoczeniu Przemysłu Wyrobów Metalowych, które to zarządzenie stanowiło podstawę wykreślenia [...] lutego 1977 r. z księgi wieczystej zarządu i użytkowania przedsiębiorstwa "[...]" i wypisania w jego miejsce zarządu i użytkowania Zjednoczenia Przemysłu Wyrobów Metalowych; książki rejestru dźwigu nr [...],[...] z lat 1977-1992 – którego treść wskazuje, że administratorem ww. budynku, pozostawał cały czas "[...]"; aktu notarialnego z [...] grudnia 1993 r. Rep. [...] nr [...], w którym stwierdzono m.in., że przedmiotowa nieruchomość "nie podlega komunalizacji i nadal pozostaje własnością Skarbu Państwa". Wniosek ten uzupełniony został następnie, poprzez przedłożenie decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z [...] sierpnia 1972 r. o przekazaniu w nieodpłatne użytkowanie na czas nieokreślny "[...]" m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

W sprawie zainicjowanej tym wnioskiem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa dwukrotnie podejmowała decyzje, które były uchylane odpowiednio wyrokami: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. I OSK 1371/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 października 2018 r. I SA/Wa 611/18. Powodem uchylenia pierwszej decyzji Komisji (orzekającej o odmowie uchylenie decyzji komunalizacyjnej) był udział przy jej podejmowaniu członka składu orzekającego podlegającego wyłączeniu z mocy art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. Z kolei uchylając kolejną wydaną w sprawie decyzję (uchylającą decyzję komunalizacyjną), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w ślad za uprzednio orzekającym w sprawie Naczelnym Sądem Administracyjnym, wskazał na braki w materiale dowodowym, a także nieprzeprowadzenie odpowiedniej analizy dokumentacji znajdującej się zbiorze dokumentów księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości (po jej pozyskaniu), co miało służyć ocenie, komu w dacie komunalizacji przysługiwało do niej prawo. Zwracał jednocześnie uwagę, że w przypadku uznania, że zgromadzone dokumenty mają wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, organ powinien zbadać, czy w sprawie nie wstępuje negatywna przesłanka uchylenia decyzji, określona w art. 146 § 1 k.p.a., związana z upływem pięcioletniego terminu w jakim może to nastąpić.

Rozpoznając ponownie sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa - po uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumentację z ksiąg wieczystych - ustaliła, że obszar skomunalizowanej działki wprawdzie został przekazany bezterminowo w użytkowanie przedsiębiorstwu "[...]" na podstawie decyzji z [...] sierpnia 1972 r., które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] (z której działka nr [...] przeniesiona została wnioskiem z [...] sierpnia 1990 r. do księgi nr [...]). Jednakże wpis zarządu i użytkowania na rzecz ww. przedsiębiorstwa, został na wniosek z [...] stycznia 1978 r., na podstawie zarządzenia nr [...], wykreślony i zastąpiony wpisem Skarbu Państwa z zaznaczeniem zarządu i użytkowania Zjednoczenia Przemysłu Wyrobów Metalowych w K. Następnie zaś [...] czerwca 1982 r., na wniosek z [...] czerwca 1982 r., wykreślono także odniesienie wskazujące na zarząd i użytkowanie Zjednoczenia (pozostawiając jedynie wpis właściciela - Skarbu Państwa), czego podstawą miał być protokół z [...] maja 1982 r. i pismo z [...] kwietnia 1982 r. nr [...] (przy czym tych ostatnich dokumentów brak było w zbiorach księgi). Zauważała jednocześnie, że zgodnie z art. 67 ust. 4 ustawy z dnia 25 września 1985 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 1987 r. Nr 24, poz. 122 ze zm.) zjednoczenia przedsiębiorstw państwowych podlegały zniesieniu na zasadach oraz w trybie i terminie ustalonym przez Radę Ministrów. W myśl natomiast § 1 ust. 1 uchwały Rady Ministrów nr 242 z 30 listopada 1981 r. (MP Nr 32, poz. 286) zjednoczenia przedsiębiorstw państwowych i jednostki równorzędne stawia się w stan likwidacji z dniem [...] stycznia 1982 r. Przy czy stosownie do § 4 ust. 1 tej uchwały, okres likwidacji zjednoczenia nie mógł trwać dłużej niż do [...] czerwca 1982 r. Z regulacjami tymi koresponduje zatem wykreślenie zarządu i użytkowania nieruchomości przysługującego Zjednoczenie Przemysłu Wyrobów Metalowych w K. W tym stanie rzeczy , mimo nieodnalezienia przywoływanych w treści księgi dokumentów źródłowych wprost znoszących zarząd i użytkowanie, Komisja nie znajdowała podstaw do podważania prawidłowości wpisu wieczystkoksięgowego, wskazującego na brak ustanowienia do spornej nieruchomości w kluczowej dla jej komunalizacji dacie państwowego tego rodzaju praw na rzecz przedsiębiorstwa. Nie znajdowała także podstaw do odmiennej niż w przypadku sądu wieczystoksięgowego oceny doniosłości prawnej zarządzenia nr [...], na podstawie którego wykreślono zarząd i użytkowanie przedsiębiorstwa "[...]", choć brak było w jego treści wymienionego numeru działki czy zapisu wskazującego na przeniesienie prawa do nieruchomości. Zwracała bowiem uwagę, że zarządzenie to mogło być doprecyzowane w stosownym protokole (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych - Dz.U. z 1970 r., Nr 28, poz. 225), a do obrotu nieruchomościami w ramach (jednostek) jednej osoby prawnej – Skarbu Państwa, a właściwie prawem "użytkowania" lub zarządu, nie można odnosi wprost regulacji dotyczących prawa rzeczowego zwanego sensu stricte użytkowaniem oraz standardów dotyczących obrotu różnymi nieruchomościami w ramach stosunków cywilno-prawnych, gdzie w istocie koniecznym jest wprost wskazanie na numery działek etc. W związku z czym uznawała, że w dniu [...] maja 1990 r. "[...]" mógł ową nieruchomość (wchodzącą wówczas w skład działki nr [...]) jedynie faktycznie użytkować. Pochodną zaś tego stanu faktycznego, albo wadliwego przepływu informacji w szczególności w ramach sądów i administracji może być także decyzja z [...] czerwca 1990 r. nr [...] Prezydenta Miasta K. przekazująca nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] w zarząd na rzecz Izby Skarbowej w K., doręczona także do wiadomości "[...]".

Konkludując te rozważania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zwracała uwagę, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie wznawia się jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przeprowadzona zaś analiza nie wskazuje by nowe dowody w sprawie dały podstawę do podważenia decyzji z [...] lutego 2009. Podkreślała przy tym, że w wykonaniu zaleceń zawartych w wyroku, przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie, nie ograniczyła się wyłącznie do analizy nowych okoliczności faktycznych i dowodów, ale dokonała całościowej jej ponownej analizy. Krańcowo wskazała na przynależny w sprawie przymiot strony Izbie Administracji Skarbowej w K.

Na decyzję tę Izba Administracji Skarbowej w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

1.art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., poprzez przyjęcie, że nieruchomość ta podlega komunalizacji, podczas gdy będąc oddana na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z [...] sierpnia 1972 r. w odpłatne użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu "[...]" nie mogła jej podlegać;

2.art. 8 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z [...] sierpnia 1972 r. wygasła pomimo, że nie wydano decyzji, względnie innego aktu prawnego, który wskazywałby na wygaśnięcia prawa użytkowania ww. przedsiębiorstwa do posiadanej nieruchomości;

3. art. 8 ust. 1 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art. 50 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2008 r., poz. 2204) poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że "do obrotu nieruchomościami Skarbu Państwa, a właściwie prawem "użytkowania" lub zarządu, nie można odnosi wprost regulacji dotyczących prawa rzeczowego zwanego sensu stricte użytkowaniem oraz standardów dotyczących obrotu różnymi nieruchomościami w ramach stosunków cywilno-prawnych, gdzie w istocie koniecznym jest wprost wskazanie na numery działek etc.", podczas gdy przepisy prawa jednoznacznie wskazują (art. 8 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1961 r., a art. 50 ustawy z 21 sierpnia 1997 r.), iż do prawa użytkowania/trwałego zarządu w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego o użytkowaniu;

4.§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 4 października 1958 r. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten dotyczy przekazywania zakładu, a zgodnie z zarządzeniem nr [...], przedsiębiorstwo państwowe "[...]" miało przekazać Zjednoczeniu Przemysłu Wyrobów Metalowych budowany przez to przedsiębiorstwo budynek niestanowiący części zakładu.

Ponadto naruszenie:

1. art. art.: 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, jego dowolnej ocenie oraz kreowaniu stanu faktycznego niemającego pokrycie w zebranym materiale dowodowym, a w szczególności wyrażające się w:

-nadaniu szczególnej mocy dowodowej nieistniejącemu protokołowi, na podstawie którego przedsiębiorstwo "[...]" miało przekazać Zjednoczeniu Przemysłu Wyrobów Metalowych wybudowany przez to przedsiębiorstwo budynek, podczas gdy protokół taki nigdy nie powstał i nie może on stanowić podstawy do wykładni zarządzenia nr [...];

- nadaniu szczególnej mocy dowodowej nieistniejącemu orzeczeniu sądu wieczystoksięgowego, w którym to sąd miał uznać ww. zarządzenie za podstawę wykreślenia prawa użytkowania przedsiębiorstwa "[...]" z księgi wieczystej nr [...], podczas gdy sądy wieczystoksięgowe powstały dopiero w 1991 r., a w latach siedemdziesiątych księgi wieczyste prowadzone były przez państwowe biura notarialne;

- uznaniu za nieistotne dowodów z dokumentów urzędowych takich jak: decyzja o opłacie za zarząd z 1989 r., dokumentacja związana z serwisowaniem dźwigów, decyzja o przekazaniu trwałego zarządu z czerwca 1990 r, czy umowa o przekazaniu nieruchomości pomiędzy przedsiębiorstwem "[...]" a Izbą Skarbową w K., podczas gdy dowody te jednoznacznie wskazują, że nieruchomość wraz z posadowionym na niej budynkiem pozostawała przez cały czas w użytkowaniu ww. przedsiębiorstwa państwowego, aż do dnia przekazania jej Izbie Skarbowej, zatem zarządzenie nr [...] nigdy nie zostało wykonane;

2. art. 107 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji, przez niedostateczne i niepełne jej uzasadnienie, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach, na poprzednim etapie postepowania rozpatrując przedmiotową sprawę w oparciu o identyczny materiał dowodowy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydała decyzję nr [...], którą uchyliła decyzję [...].

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w motywach skargi, wniosła o uchylenie w całości zakwestionowanej decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga jest niezasadna.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w jednym z nadzwyczajnych trybów, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Instytucja ta ma zaś na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją (postanowieniem), w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145, art. 145a i art. 145b k.p.a. okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania. Reguły związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego.

Postępowanie to składa się z kilku etapów. W przypadku zgłoszenia żądania wznowienia postępowania, w pierwszej kolejności organ bada wymogi formalne podania, tj. czy pochodzi ono od strony, czy zostało oparte na jednej z ustawowych przesłanek, czy dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzja ostateczną i czy zachowano przewidziany w art. 148 termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. W sytuacji spełnienie tych warunków, organ wydaje na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, które z kolei prowadzi do uruchomienie postępowania rozpoznawczego składającego się z dwóch odrębnych faz: co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Działania organu w ramach tych faz wyznacza zaś treść art. 151 k.p.a. Wynika z niego mianowicie, że jeżeli organ stwierdzi w następstwie wznowienia postępowania, iż wskazana w żądaniu podstawa wznowienia w rzeczywistości nie zaistniała wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stwierdzając natomiast jej zaistnienie uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), chyba, że na przeszkodzie takiemu rozstrzygnięciu stoją okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. – w tym upływ przewidzianych w § 1 tego artykułu terminów w jakich dopuszczalne jest uchylenie we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji.

Żądając wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] lutego 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej powoływał się na ujawnienie "nowych i nieznanych organowi dowodów w sprawie", co miało uzasadniać weryfikacje tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dowodami tymi miały być zaś: decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z [...] sierpnia 1972 r. o przekazaniu w nieodpłatne użytkowanie na czas nieokreślny "[...]" m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (z której części, w efekcie kolejnych podziałów, powstała działka nr [...], z której wydzielona została działka nr [...]); protokół zdawczo-odbiorczy z [...] września 1972 r. przekazujący temu przedsiębiorstwu w użytkowanie działkę nr [...]; wydane przez Naczelnego Dyrektora Zjednoczenia Przemysłu Wyrobów Metalowych zarządzenia Nr [...] z [...] listopada 1977 r., na podstawie którego znajdujący się na nieruchomości budynek miał być oddany administrowanie Zjednoczeniu Przemysłu Wyrobów Metalowych, które to zarządzenie stanowiło podstawę wykreślenia [...] lutego 1977 r. z księgi wieczystej zarządu i użytkowania przedsiębiorstwa "[...]" i wypisania w jego miejsce zarządu i użytkowania Zjednoczenia Przemysłu Wyrobów Metalowych; książkę rejestru dźwigu nr [...],[...] z lat 1977-1992 – którego treść wskazuje, że administratorem ww. budynku (pomimo wydania wspomnianego zarządzenia), pozostawał cały czas "[...]"; akt notarialny z [...] grudnia 1993 r. Rep. [...] nr [...], w którym stwierdzono m.in., że przedmiotowa nieruchomość "nie podlega komunalizacji i nadal pozostaje własnością Skarbu Państwa". Zdaniem inicjatora postępowania z dokumentów tych wynika, że na datę [...] maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie ww. przedsiębiorstwa, a tym samym nie podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jak orzekła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w decyzji z [...] lutego 2009 r.

Dokonując oceny tych dokumentów, w aspekcie pozostałych materiałów dowodowych w sprawie, w tym dokumentów złożonych do prowadzonych dla nieruchomości ksiąg wieczystych, Komisja oceniła, że wprawdzie stanowią one "nowe" i "nieznane" organowi wydającemu decyzję dowody, niemniej nie mające charakteru "istotnego". A więc takiego, który prowadzić musi do zasadniczej zmiany poglądu na kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy elementy stanu faktycznego. Tylko zaś takie mogą stanowić podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ten sposób odczytywać należy konkluzję Komisji wyrażone na str. 8 uzasadnienia decyzji, gdzie wyboldowano w cytowanym tam przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zwrot "istotne dla sprawy". To zaś uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia o treści determinowanej art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. o odmowie uchylenie decyzji dotychczasowej.

Ocenę tę skład orzekający w sprawie podziela.

Poza sporem jest, że w sprawie rozstrzygniętej przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową w decyzji z [...] lutego 2009 r. kluczowy był stan faktyczno-prawny nieruchomości położonej w K., jednostka ew. K., obręb [...], oznaczonej aktualnie jako działka nr [...], istniejący w dniu [...] maja 1990 r. Tylko bowiem stanowiące w tej dacie mienie ogólnonarodowe (państwowe), należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, stopnia podstawowego, stawało się, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (a ten przepis stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia Komisji) z mocy prawa mieniem właściwej gminy, o ile dalsze przepisy ustawy nie stanowiły inaczej.

Należenie nieruchomości Skarbu Państwa do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, o którym mowa w ww. przepisie, zgodnie ze stanem prawnym z obowiązującym w dacie wejścia w życie tej ustawy, wykluczał fakt oddania nieruchomości w użytkowanie (zarząd) przedsiębiorstwu państwowemu. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

Kluczowe zatem w sprawie było ustalenie, czy przedstawione przy wniosku o wznowienie postępowania "nowe" dowody, pozwalają na wyprowadzenia wniosku (przeciwnego do tego, który legł u podstaw decyzji z 2009 r.), że na dzień [...] maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, co wykluczałoby jej przynależenie do terenowego organu administracji państwowej. Część z przedłożonych przez Inicjatora postępowania dokumentów bez wątpienia wskazuje, że oddana ona została w 1972 r. w bezterminowe, odpłatne użytkowanie Biuru Projektów Przemysłu Wyrobów Metalowych "[...]" w K. (decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z [...] sierpnia 1972r., protokół zdawczo-odbiorczy z 5 września 1972 r.). Nie wynika z nich jednak, by prawo to przy ww. przedmiocie zachowane zostało do roku 1990. Przeciwnie, treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości, z której wyodrębniona została późniejsza działka nr [...], wskazuje, że ujawnione uprzednio w niej prawo zarządu i użytkowania Biura Projektów Przemysłu Wyrobów Metalowych "[...]" zostało [...] lutego 1978 r. wykreślone - na wniosek z [...] stycznia 1978 r. i na podstawie zarządzenia z [...] listopada 1977 r. nr [...]. Ujawniono zaś jako jednostkę, której owe prawa przysługują Zjednoczenie Przemysłu Wyrobów Metalowych w K., które z kolei wykreślone zostało z księgi [...] czerwca 1982 r. i taki stan prawny nieruchomości utrzymany został do [...] maja 1990 r.

Na wykreślenie tego prawa wskazuje zresztą sam wnioskodawca. Kwestionuje jedynie podstawę tych wpisów, jak też ich znaczenie prawne. Godzi się jednak zauważyć, że organ administracji publicznej nie jest uprawniony do weryfikacji poprawności wpisu (a takim jest także wykreślenie) w księdze wieczystej. Uwzględniać musi natomiast wynikające z faktu jego istnienia domniemania prawne, wedle którego prawo wykreślone nie istnieje (art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe – Dz.U. Nr 57, poz. 319; art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. z 2019 r. poz. 2204). Wprawdzie jest ono wzruszalne, jednakże może to nastąpić wyłącznie w ramach postępowania przed sądem powszechnym. Tego rodzaju postępowanie, zainicjowane przez uprawniony ku temu podmiot, nie zostało przeprowadzone, a przynajmniej dowody na jego przeprowadzenie nie zostały przez żądającego wznowienia postępowania przedstawione. Samo natomiast jego subiektywne przekonanie o wadliwości wpisu, dla podważenia owego domniemania jest niewystarczające. Także wzgląd na deklaratoryjnycy charakter wpisu, nie jest okolicznością, która wyłączałaby działanie zasady jawności materialnej ksiąg wieczystych.

Bez znaczenia przy tym pozostaje to, czy wpis ów (wykreślenie) zdziałany był przez sąd wieczystoksięgowy, czy – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – przez państwowe biuro notarialne. Prawodawca nie wprowadził bowiem w tym zakresie żadnych rozróżnień. W tym stanie rzeczy uprawnione było traktowanie go na równi z wpisem dokonywanym przez sąd wieczystoksięgowego, a w konsekwencji przypisanie mu także znaczenia prawnego jakie wiązać należy z prawomocnym orzeczeniem sądu. Samo natomiast błędne wskazywanie w uzasadnieniu decyzji rzeczywistego podmiotu dokonującego owego wpisu (na co wskazuje skarżąca), nie oznacza, że w swoich rozważaniach Komisja odwoływała się do aktu "nieistniejącego". Skoro zaś wpis (wykreślenie) nie uległy podważeniu we właściwej ku temu procedurze przed sądem powszechnym, ani nie pozyskano w tego rodzaju procedurze dowodu podważającego domniemanie prawne o nieistnieniu prawa wykreślonego, to także z samego braku wydania decyzji o wygaszeniu decyzji z 1972 r. przekazującej nieruchomość w użytkowanie, nie można wyprowadzić wniosku, że prawo to zostało przez beneficjenta owej decyzji zachowane także po dniu [...] lutego 1978 r. Mając zatem na względzie konieczność respektowania wynikającego z art. 3 ust.2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemania (a tak postąpiła Komisja) nie można jej skutecznie postawić zarzutu – wbrew temu co wywiedziono w skardze - że poprzez nieuwzględnienie decyzji z [...] sierpnia 1972 r. r., czy też uznając że ona wygasła (mimo braku wydania w tym przedmiocie stosownego aktu) , Komisja naruszyła przepisy art. 8 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce ternami w miastach i osiedlach (regulujące tryb i zasady przekazywania w użytkowanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym), ze względu na ich nieuprawnione niezastosowanie.

Trafnie również Komisja za nie mające istotnego znaczenia w sprawie uznała pozostałe dowody załączone do wniosku, w tym dowód z zarządzenia z [...] listopada 1977 r. nr [...], stanowiącego podstawę wykreślenia zarządu Biura Projektów Przemysłu Wyrobów Metalowych "[...]" i wpisania w jego miejsce zarządu Zjednoczenia Przemysłu Wyrobów Metalowych w K. Kwestia zasadności uznania owego dokumentu za wystarczający do wykreślenia prawa podlegała już bowiem weryfikacji przez państwowe biuro notarialne. To ono wszak, mimo ograniczonego treścią art. 45 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo o księgach wieczystych (Dz.U. Nr 57, poz. 320 ze zm.) zakresu kognicji, posiadło – jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego - uprawnienie do badania nie tylko formy, ale także treści przedstawionych dokumentów (por. uchwała SN z 21 listopada 1980 r. III CZP 43/80, OSNC 1981/8/142). Jak natomiast już wspomniano, nie jest rolą organu administracji publicznej podważania poprawności wpisu w księdze wieczystej, ani trafności oceny przez podmiot wpisu dokonujący załączonych do wniosku o jego sporządzenie dokumentów. Z tych względów w ocenie Sądu zbędne były także szczegółowe rozważanie przez Komisję o znaczeniu owego zarządzenia, jak też możliwości uszczegółowienia opisanego w nim przedmiotu przekazania, w ewentualnym protokole, którego sporządzenie zarządzenie to przewidywało (a którego nie odnaleziono).

Dołączona zaś do wniosku o wznowienie postępowania książka rewizji dźwigu wskazuje jedynie, że Biuro Biura Projektów Przemysłu Wyrobów Metalowych "[...]", pozostawało faktycznym użytkownikiem tego obiektu latach 1978-1992. Co nie jest równoznaczne z dysponowaniem przez nie tytułem prawny do nieruchomości, na której został on posadowiony. Tylko natomiast dysponowanie mieniem państwowym przez przedsiębiorstwo pod tytułem prawnym wyłączało je spod komunalizacji. Z kolei wyrażony w akcie notarialnym z [...] grudnia 1993 r. stanowisko osoby działającej w imieniu Skarb Państwa, że "nieruchomości nie podlegają komunalizacji", traktować należy wyłącznie jako wyraz ówczesnego stanu wiedzy osoby, która za Skarb Państwa przystąpiła do aktu, a nie rzeczywistego stanu faktyczno-prawnego istniejącego na gruncie w dniu [...] maja 1990 r.

Skoro zatem dowody wskazywany przez Dyrektora Izby Skarbowej, nie mogły stanowić podstawy do wyprowadzenia konkluzji o przysługiwaniu przedsiębiorstwu państwowemu "[...]" w ww. dacie prawa zarządu do skomunalizowanej nieruchomości, to nie mogły być również uznane za te, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (z uwagi na brak waloru "istotności w sprawie"). Stwierdzenie tych okoliczności w ramach pierwszej fazy postępowania wznowieniowego (co do przyczyn), obligowało zatem organ do jego zakończenia w sposób determinowany treścią art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. A więc poprzez wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z tego względu, że przyczyna wznowieniowa w rzeczywistości nie zaistniała. Tak też zachował się w niniejszej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa. To zaś oznacza, że podjęta przez nią na tej podstawie decyzja z [...] czerwca 2019 r. odpowiada prawu.

Podnoszony z kolei w skardze zarzut naruszenia art. 11 ust.1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r., motywowany rzekomym należeniem przedmiotowej nieruchomości do przedsiębiorstwa państwowego "[...]", jest o tyle chybiony, że po pierwsze: brak dowodu na to by w dacie komunalizacji ww. przedsiębiorstwo władało nieruchomością pod tytułem prawnym (a nie li tylko faktycznie); po wtóre: nie stwierdzono by wykonywało ono zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim. Tylko zaś należących do tego rodzaju przedsiębiorstw i jednostek składników mienia ogólnonarodowego dotyczyło wyłączenie, o którym mowa w tym przepisie. Niezależnie od powyższego, umyka uwadze skarżącej, że na obecnym etapie postępowania zasadność komunalizacji nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu nr [...] w K. nie mogła być rozważana. Badana tu była bowiem wyłącznie kwestia formlanoprawna, tj. zaistnienie warunków uzasadniających wzruszenie wydanej w tym przedmiocie decyzji ostatecznej, w ramach wznowionego postępowania z przyczyn opisanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym też kierunku, co do zasady, prowadzone było postępowanie wyjaśniające i weryfikacja przedłożonych przez stronę dowodów, w aspekcie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, a także dokumentów załączonych do ksiąg wieczystych – co zalecił organowi sąd administracyjny w uprzednio wydanym wyroku. Rozważanie natomiast, czy do komunalizacji nieruchomości powinno w ogóle dojść, mogło nastąpić dopiero wówczas, gdyby w ramach wznowionego postępowania organ przeszedł do etapu rozpoznawania i rozstrzygania sprawy co do jej istoty. To zaś mogło nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że przyczyna, na której oparto żądanie wznowienia postępowania, w rzeczywistości zaistniała, a przy tym nie upłynął termin, w jakim możliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej wskazany w art. 146 § 1 k.p.a. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.