Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 919/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 § 1, art. 44,
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 3 ust. 1,
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 1171/15 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z 31 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 1171/15 oddalił skargę J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że skarżąca wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r., wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek za zwłokę, należnych od nieopłaconych składek za okres od lipca do sierpnia 2009 r. w kwocie 163 zł, wskazując, że wnosi o umorzenie odsetek od zaległości objętych zawiadomieniem nr [...] w kwocie "169,50 zł".

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że obecnie spłaciła już należności wobec Urzędu Skarbowego w wysokości 13.844,91 zł i zaległość ZUS. Po trzech latach otrzymała tytuł wykonawczy do zapłaty wraz z odsetkami na kwotę 461,50 zł. Spłaca dług syna poprzez egzekucje komornicze w wysokości 470 zł miesięcznie. Syn zmarł nagle cztery lata temu i pozostawił niezałatwione sprawy. O zadłużeniach dowiaduje się od trzech lat i stara się je regulować, ale już nie starcza jej nawet na leki. Skarżąca podniosła, że jest osobą chorą i ponosi koszty zakupu leków, które musi przyjmować codziennie w wysokości około 150,00 zł. Oświadczyła, że przebywa w domu pomocy społecznej i co miesiąc dopłaca za pobyt 66,41 zł. Nadto skarżąca oświadczyła, że nie stać jej na uregulowanie powyższych należności, dlatego wystąpiła z wnioskiem o umorzenie odsetek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przez okres trzech lat miał możliwość egzekwowania tego długu bez odsetek, które aktualnie urosły do obecnej kwoty. W związku z tym skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie odsetek i "egzekwowanie należności po 50,00 zł miesięcznie", ponieważ większej kwoty nie jest w stanie zadeklarować. Do wniosku załączyła kserokopię tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego w dniu [...] lutego 2015r. przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., kserokopię zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej nr [...], wystawionego w dniu [...] lutego 2015r., przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., kserokopię dowodu wpłaty dokonanej w dniu [...] stycznia 2015r. w wysokości [...] zł na rzecz domu pomocy społecznej, kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu z dnia [...] marca 2011r. syna skarżącej – S. S., kserokopię zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot w okresie od [...] stycznia 2009r. z dnia [...] maja 2012r. sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P.. Skarżąca wystąpiła również o rozłożenie na raty należności z tytułu składek – całości zadłużenia z tytułu składek i zaproponowała jego spłatę w miesięcznych ratach po 50,00 zł.

Ponadto organ wskazał, że w piśmie z dnia [...] lutego 2015r. skarżąca została pouczona o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., o przesłankach umorzenia należności z tytułu składek oraz o konieczności uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (usus), jak również o tym, że niedostarczenie dokumentów potwierdzających sytuację finansową może mieć wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Do pisma zostało załączone oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Pismo zostało zwrócone z adnotacją urzędu pocztowego "nie podjęto w terminie", wobec czego uznano je za doręczone w trybie zastępczym, na podstawie art. 44 k.p.a.

Zakład przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające w wyniku, którego ustalił, że zgodnie z dokumentami zewidencjonowanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, zgłoszenia danych płatnika składek – osoby fizycznej na druku ZUS ZFA skarżąca dokonała z dniem [...] października 2013 r., natomiast wyrejestrowania płatnika składek na druku ZUS ZWPA dokonała z dniem [...] września 2009 r. Aktualnie skarżąca jest zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu pobierania świadczenia emerytalnego.

ZUS Inspektorat w Zgierzu [...] października 2014 r. wydał decyzję, w której stwierdził, że skarżąca jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca do sierpnia 2009 r. w kwocie 270,48 zł oraz należnych od tych składek odsetek za zwłokę w wysokości 163,00 zł. Na dzień [...] października 2014 r. skarżąca nie figurowała w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych – informacja o zabezpieczeniach na majątku dłużnika sporządzona przez pracownika Zakładu w dniu [...] lutego 2015 r. Organ dodał, że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.777,30 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia na rzecz domu pomocy społecznej w wysokości 799,79 zł, Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. V.S. i Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. w łącznej wysokości 444,32 zł, które aktualnie przekazywane są do depozytu, z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, wobec czego świadczenie do wypłaty wynosi 443,40 zł. Zadłużenie to objęte jest postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. , skierowanym do świadczenia emerytalnego skarżącej.

Ponadto do akt sprawy załączono pełnomocnictwo udzielone przez skarżąca J. P w dniu [...] sierpnia 2014 r. do "załatwiania spraw urzędowych i dokumentacji medycznej" oraz deklaracje podatkowe PIT-40A za lata 2012-2014.

Skarżąca [...] kwietnia 2015 r. została poinformowana o zakończeniu postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, a w związku z art. 10 § 1 k.p.a. o przysługującym prawie do wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo zostało zwrócone z adnotacją urzędu pocztowego "nie podjęto w terminie", wobec czego uznano je za doręczone w trybie zastępczym, na podstawie art. 44 k.p.a. W dniu [...] kwietnia 2015r., wpłynęło (za pośrednictwem fax-u), oświadczenie, w którym skarżąca poinformowała, że została poinformowana o zakończeniu postępowania w sprawie i nie wnosi nic nowego. Ponadto z uwagi na chorobę pełnomocnika skarżąca zwróciła się z prośbą o przesyłanie korespondencji na adres: J. S., ul. K [...], [...]Ł..

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę.

W wyniku dodatkowego postępowania wyjaśniającego ustalono, że pismem z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca została poinformowana o wyrażeniu zgody na spłatę zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie układu ratalnego. W dniu [...] maja 2015 r. pełnomocnik skarżącej J. P. oświadczyła, że "nie podpisuje umowy ratalnej", ponieważ będzie się odwoływać od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., dotyczącej odmowy umorzenia odsetek. W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca została poinformowana, że z uwagi na nie podpisanie umowy ratalnej, ulga w spłacie należności nie została udzielona. W piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżąca została poinformowana o zakończeniu postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawie umorzenia należności z tytułu składek oraz o możliwości wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo zostało zwrócone z adnotacją urzędu pocztowego "nie podjęto w terminie", wobec czego uznano je za doręczone w trybie zastępczym, na podstawie art. 39 – 49 k.p.a. w dniu 26 czerwca 2015 r.

Dokonując ponownej oceny sytuacji materialno-finansowej skarżącej, organ administracji wskazał, że z dokumentów załączonych do wniosku oraz zewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że skarżąca przebywa w domu pomocy społecznej. Źródłem utrzymania skarżącej jest emerytura w wysokości 1.777,30 zł brutto, tj. 1.687,51 zł netto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia na rzecz: Domu Pomocy Społecznej w wysokości 799,79 zł, Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł., V. S. i Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. w łącznej wysokości 444,32 zł, które aktualnie przekazywane są do depozytu, z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, wobec czego świadczenie do wypłaty wynosi 443,40 zł.

W ocenie organu administracji można uznać, że aktualna sytuacja finansowa skarżącej, spowodowana ponoszeniem wydatków związanych ze spłatą zobowiązań wobec innych wierzycieli, egzekwowanych przez Komornika Sądowego oraz leczeniem, nie jest łatwa. Jednakże mając na względzie to, że istnieje możliwość egzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne ze świadczenia emerytalnego, co może oznaczać, że uiszczenie należności w tej formie nie wywołuje skutku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. nr 141, poz. 1365, zwanego rozporządzeniem z 2003 r.). W przeciwnym razie byłoby to w sprzeczności z przepisami określającymi wysokość potrąceń jakich można dokonywać ze świadczeń emerytalne-rentowych w oparciu o art. 139 i 140 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.). Miesięczny dochód skarżącej (bez uwzględnienia potrąceń dokonywanych ze świadczenia emerytalnego na rzecz Komornika Sądowego, Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. oraz Domu Pomocy Społecznej), na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. zakup żywności, opłaty za media, odzież i obuwie, ochrona zdrowia, higiena osobista, transport i łączność oraz pozostałe wydatki, wynosi około 1 688,00 zł i znacznie przekracza minimum socjalne. Minimum socjalne przypadające na osobę w jednoosobowym gospodarstwie emeryckim, na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wynosi aktualnie 1.058,74 zł.

Z uwagi na obecną sytuację finansową skarżącej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyraził zgodę na spłatę zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek w ratach, na dogodnych dla skarżącej warunkach zgodnie z zakresem żądania wskazanym we wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. Jednakże w dniu [...] maja 2015 r. pełnomocnik skarżącej J. P. oświadczyła, że "nie podpisuje umowy ratalnej", ponieważ będzie się odwoływać od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. dotyczącej odmowy umorzenia odsetek.

Organ podniósł, że z uwagi na to, że skarżąca osiąga dochody z tytułu emerytury, należności których dotyczy wniosek objęte są postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. , w przypadku skarżącej nie można mówić o całkowitej nieściągalności należności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 usus. Brak jest podstaw do umorzenia zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 2 usus. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 1 usus to na płatniku składek ciąży obowiązek rozliczania oraz opłacania składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Zgodnie z art. 23 ust. 1 usus od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę na zasadzie i w wysokości określonych w Ordynacji podatkowej niezależnie od przyczyny powstania zadłużenia. Okoliczność, że istniała możliwość egzekwowania długu bez odsetek przez okres trzech lat nie może stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w postaci odsetek za zwłokę.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. , który wyrokiem z 31 marca 2016 r. skargę oddalił.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy sądowej skarżąca oświadczyła, że przed datą wydania decyzji nie ponosiła żadnych innych wydatków niż te, które wynikają z akt. Ponadto oświadczyła, że wie, że składki na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec i sierpień 2009r. nie zostały uiszczone, ale to jest wina pracownika ZUS, który w wykazie skierowanym do Urzędu Skarbowego nie ujął należności z tytułu składek zdrowotnych za lipiec i sierpień 2009r. Pełnomocnik organu podtrzymał wniosek o oddalenie skargi i załączył plik dokumentów, zawierających notatkę służbową, pełnomocnictwo skarżącej z dnia [...] sierpnia 2014r. oraz dwa pisma ZUS z dnia [...] i [...] maja 2015r.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku podał, że organ w sposób wszechstronny przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dowodowe, a zakres tego postępowania jest adekwatny do podnoszonych przez skarżącą okoliczności umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę, należnych od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca do sierpnia 2009r. w kwocie 163 zł. Stan faktyczny sprawy nie jest skomplikowany i nie wymagała dokonywania dodatkowych czynności procesowych w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Nadto organy nie kwestionowały podnoszonych przez skarżącą okoliczności i dowodów, a wręcz przyjęły je i stwierdziły, że jej sytuacja nie jest łatwa. Sąd szczegółowo przedstawił dochody skarżącej oraz zajęcia i spłaty zadłużeń.

W ocenie Sądu opisane okoliczności faktyczne zostały udowodnione zarówno na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów, jak i na podstawie prowadzonej przez organ bazy danych i akt postępowań egzekucyjnych. Skarżąca miała również zapewniony przez organ pierwszej instancji czynny udział w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych przed wydaniem decyzji, a także zgłoszenia dowodów na podnoszone we wniosku o umorzenie okoliczności faktyczne.

Zdaniem Sądu ocena okoliczności faktycznych dokonana przez organ w kontekście przesłanek materialnych zastosowania umorzenia zaległości również jest prawidłowa, gdyż została dokonana na podstawie całego ujawnionego przez skarżącą i uzyskanego w marę obiektywnych możliwości organu z urzędu materiału dowodowego sprawy i nie narusza granic tzw. swobodnej oceny dowodów. Ocena ta jest prawidłowa, logiczna i konsekwentna. Organ nie pominął żadnej podnoszonej przez skarżącą okoliczności faktycznej. Nie można też zarzucić organowi braku obiektywizmu czy działania jedynie w interesie potrzeb ZUS.

WSA wskazał, iż zważywszy na normatywny kształt instytucji umorzenia spornych należności oraz okoliczności faktyczne sprawy, zwłaszcza zaś podawane przez skarżącą jako uzasadnienie wniosku okoliczności, podstawą prawną rozpoznania niniejszej sprawy w istocie mogą stanowić – choć organ poddał pod rozwagę wszystkie ustawowe przesłanki – dwie z nich, a mianowicie przesłanka całkowitej nieściągalności należności i zagrożenie egzystencji zobowiązanego.

W zakresie pierwszej przesłanki organy ZUS zasadnie uznały, iż w okolicznościach faktycznych sprawy nie zachodzi nieściągalność należności. Pomimo bowiem, że skarżąca nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, to jednak otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.777,30 zł brutto, do którego jak sama przyznaje została skierowana egzekucja. Okoliczność tą potwierdza załączona przez skarżącą do wniosku kserokopia zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z dnia [...] lutego 2015r. oraz tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2015r. Sama skarżąca podaje też, iż "spłaca długi syna poprzez egzekucje komornicze" w wysokości 470 zł miesięcznie. Z akt administracyjnych wynika, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – Ś. dokonuje potrąceń ze świadczenia emerytalnego skarżącej w łącznej wysokości 443,40 zł miesięcznie. Osiąganie przez skarżącą stałego dochodu oznacza istnienie majątku, z którego może być prowadzona egzekucja, i wyklucza możliwość zastosowania instytucji umorzenia zaległości. Prowadzenie skutecznej egzekucji wyłącza stwierdzenie przesłanki w postaci bezskuteczności egzekucji z uwagi na brak majątku, podlegającego egzekucji. Także porównanie wysokości zaległości i świadczenia emerytalnego wskazuje, że wysokość objętej wnioskiem zaległości jest wielokrotnie niższa niż osiągane przez skarżącą świadczenie emerytalne, co oznacza, iż możliwa jest z niego egzekucja. Okoliczność ta również potwierdza brak zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, która ma miejsce w razie stwierdzenia braku majątku podlegającego egzekucji, niewspółmierności zaległości do kosztów upomnienia czy wydatków egzekucyjnych. Również żadna z pozostałych okoliczności wymienionych w art. 28 ust. 3 usus nie zachodzi w sprawie. Pomimo bowiem tego, że główny współwłaściciel firmy – syn skarżącej zmarł, to jednak jak wskazano sporna należność jest przedmiotem egzekucji ze świadczenia emerytalnego skarżącej jako współwłaściciela firmy. Wyrejestrowanie przez skarżącą prowadzonej działalności gospodarczej oznacza z kolei, iż nie wchodzi w rachubę przesłanka związana z ogłoszeniem upadłości czy umorzeniem postępowania upadłościowego, jak i postępowaniem likwidacyjnym.

Dalej Sąd podał, że przesłanka zagrożenia egzystencji, określona w § 3 pkt 1 rozporządzenia z 2003r., musi być dokonywana w aspekcie zbyt ciężkich skutków, jakie dla zobowiązanego i jego rodziny pociągnęłaby zapłata spornej należności. Nie jest zatem dopuszczalne rozważanie okoliczności sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanego w oderwaniu od skutków, jakie może spowodować zapłata należności, czy to dobrowolnie czy to w drodze przymusu egzekucyjnego. Co istotne musi być ona rozważana indywidualnie w odniesieniu do danej sytuacji danego zobowiązanego. Zdaniem Sądu oceniając wedle obiektywnych kryteriów i zgodnie z zasadami sprawiedliwości społecznej przesłankę zagrożenia egzystencji skarżącej potencjalną spłatą spornej należności za prawidłową uznać należy ocenę organu w zakresie sytuacji majątkowej skarżącej. W tym zakresie organ – po uprzednim zaprezentowaniu sytuacji skarżącej i przesłanek umorzenia - wskazał na s. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że "aktualna sytuacja finansowa, spowodowana ponoszeniem wydatków związanych ze spłatą zobowiązań wobec innych wierzycieli, egzekwowanych przez Komornika Sądowego oraz leczeniem, nie jest łatwa". Następnie dokonując szczegółowej analizy przepisów dotyczących potrąceń ze świadczeń emerytalnych, a ściślej ograniczeń w ich egzekucji, oraz zagadnienia minimum egzystencji, stwierdził, że wobec przyjętego kryterium socjalnego "w przypadku osiągania dochodów na członka rodziny przekraczających kwotę minimum socjalnego, nie będzie spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r." i z uwagi na wysokość świadczenia emerytalnego skarżącej uznał, że w sprawie nie zachodzi określona w tym przepisie przesłanka.

Sąd podkreślił, że organ a obecnie także Sąd dostrzega trudną sytuację majątkową i osobistą skarżącej. Niewątpliwie bowiem konieczność pobytu w domu opieki społecznej z uwagi na brak krewnych i wiek, jak i stan zdrowia skarżącej powodują dyskomfort w sferze emocjonalnej. Sytuacja, w jakiej znalazła się skarżąca po stracie syna na pewno nie należy do łatwych. Pomimo sytuacji osobistej skarżąca ma – jak wynika z akt sprawy i co dało się dostrzec w toku rozprawy sądowej - wsparcie w swojej przyjaciółce J. P., którą uczyniła przed organami swoim pełnomocnikiem. Jednakże podnieść trzeba, że przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja umorzenia nie oznacza, że organ jest obowiązany uwzględnić wniosek o umorzenie zaległości. Z uwagi na interes społeczny pomimo trudniej sytuacji zobowiązanego ma uprawnienie do odmowy umorzenia należności.

WSA zwrócił uwagę, iż powyższe oznacza, iż nie można zarzucić organowi wadliwej oceny możliwości płatniczych skarżącej. A skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zaległości pozostawione jest w uznaniu organu, to organ ten nawet gdy zobowiązany spełnia przesłanki do umorzenia może odmówić umorzenia, ale wówczas jest obowiązany wykazać przyczyny takiej odmowy.

Zdaniem Sądu analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, że organ w sposób wyczerpujący i zgodnie z zasadami logiki, racjonalności i doświadczenia życiowego wykazał przyczyny tej odmowy. W tym zakresie zgodzić się należy z organem, że w przypadku skarżącej nie zachodzi niebezpieczeństwo zagrożenia egzystencji czy zdrowia. Przede wszystkim podnieść trzeba, iż skarżąca otrzymuje emeryturę wynoszącą 1.777,30 zł brutto. Ta kwota dochodu skarżącej, nie zaś kwota po potrąceniach, stanowi punkt wyjścia dla oceny przesłanki zagrożenia egzystencji. Fakt spłacania przez skarżącą zaległości osób trzecich, skutkujący pomniejszeniem pozostawionej do dyspozycji dłużnika kwoty, wynoszącej w tej sprawie w dacie wydawania zaskarżonej decyzji 443,40 zł, jest bez znaczenia dla oceny tej sytuacji. Kwota świadczenia emerytalnego netto jest relatywnie wysoka w stosunku do egzekwowanej zaległości, a także kosztów sądowych rozpoznania niniejszej sprawy. Sama skarżąca, składając wniosek o umorzenie odsetek, wynoszących zaledwie 163 zł, jednocześnie oświadczyła, że bez uszczerbku dla siebie jest w stanie spłacać tytułem zaległości głównej, wynoszącej 270 zł, ratę miesięczną w kwocie 50 zł.

Sąd I instancji uznał, że rację ma organ, kiedy podnosi, iż wysokość potrąceń, jaka może być dokonywana ze świadczenia emerytalnego oznacza, że w przypadku skarżącej nie zachodzi obawa zagrożenia egzystencji. Jak bowiem wynika z przywołanych przez organ przepisów art. 140 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015r. poz. 748 ze zm.), z emerytury mogą być dokonywane potrącenia w wysokości 25% świadczenia, zaś wysokość świadczenia odpowiadająca 50% kwoty najniższej emerytury pozostaje wolna od egzekucji i potrąceń. Oznacza to, że świadczenie emerytalne skarżącej nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie jej minimum socjalnego. W związku z powyższym, skoro dochód miesięczny skarżącej przekracza minimum socjalne, to nie sposób zarzucić organowi wadliwej oceny przesłanki zagrożenia egzystencji skarżącej. Słusznie argumentuje organ, że minimum socjalne nie jest progiem ubóstwa, lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne.

Sąd podniósł, że minimum socjalne jest kategorią wyznaczającą próg, poniżej którego istnieje obszar niedostatku czy ubóstwa, stanowi górną granicę tego obszaru. A zatem kwota minimum socjalnego uwzględnia nie tylko dobra służące zaspokojeniu potrzeb egzystencjonalnych, tj. żywność, odzież, obuwie, mieszkanie, ochronę zdrowia czy higienę, ale również wykonywanie pracy, w tym transport i łączność, kształcenie. Elementy składające się na koszyk minimum socjalnego nie pozwalają więc podzielić prezentowanego przez skarżącą poglądu, że egzekucja kwoty 163 zł relatywnie niska do wysokości świadczenia emerytalnego spowoduje pozbawienie jej środków egzystencji. W tym zakresie skarżąca nie dostrzega tego, iż UMŁ dopłaca jej 400 zł do opłaty w domu opieki społecznej, co oznacza, iż nie ponosi z tego świadczenia całej opłaty za pobyt w domu opieki społecznej. Przebywając zaś w domu pomocy społecznej ma zapewnione utrzymanie i podstawową opiekę medyczną, co w konfrontacji z ograniczeniami egzekucji z tego świadczenia tym bardziej nie pozwala przyjąć, że realna jest groźba zagrożenia egzystencji skarżącej.

W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych tej sprawy groźba zagrożenia egzystencji skarżącej nie ma najmniejszego uzasadnienia. Nawet jeśli po wszystkich potrąceniach do wyłącznej dyspozycji skarżącej w dacie wydawania zaskarżonej decyzji pozostała kwota 443,40 zł, z której uiszcza deklarowaną kwotę na zakup leków 150 zł miesięcznie, to i tak na własne potrzeby niezwiązane z utrzymaniem pozostaje jej pewna suma pieniędzy i to niepodlegająca egzekucji.

Sąd podniósł również, iż niezasadnie skarżąca wysokość swojego dochodu określa w wysokości uwzględniającej dokonane pomniejszenia związane z zajęciami egzekucyjnymi. Pomniejszenia te są bowiem konsekwencją nieregulowania zobowiązań wobec wierzycieli i nie są uwzględniane przez praktykę orzeczniczą w ocenie sytuacji skarżącej dla potrzeb umorzenia zaległości publicznoprawnych. Wymienione potrącenia, nie mogą mieć pierwszeństwa przed wierzytelnościami publicznymi, a ich regulowanie nie może uzasadniać "uchylenia" obowiązku uregulowania należności publicznoprawnych. Tym samym słusznie podnosi organ ZUS, iż każdy wierzyciel ma prawa, a wierzyciel publicznoprawny wręcz obowiązek dochodzenia swoich wierzytelności.

W ocenie Sądu za prawidłowe również należy uznać rozważania organu co do ważenia interesu skarżącej i interesu społecznego.

Sąd zauważył, iż w istocie faktycznym powodem domagania się przez skarżącą umorzenia zaległości jest opóźnienie w egzekwowaniu tej należności przez organy ZUS i jej subiektywne, a także nie mające oparcia w okolicznościach sprawy przekonanie, że skoro organ nie ujął w pierwotnym wniosku o egzekucję spornych należności, to nie ma ona z tego tytułu zaległości. Tak uzasadniany przez skarżącą interes w żaden sposób nie nawiązuje do okoliczności zagrożenia jej egzystencji jako przesłanki materialnoprawnej zaskarżonej decyzji. Podnoszona przez skarżącą okoliczność nie ma prawotwórczego znaczenia w sprawie, gdyż nie ma oparcia w prawie. Wyraża ona z pewnością odczuwane przez skarżącą poczucie krzywdy z powodu zbyt późnego wszczęcia egzekucji, jak i sytuacji życiowej, w jakiej się znalazła. Potwierdzają to pośrednio przyczyny odmowy podpisania umowy ratalnej. Organ, uwzględniając bowiem wniosek skarżącej, wyraził zgodę na ratalną spłatę należności głównej wynoszącej 270 zł w sposób wskazany przez skarżącą, zaś pełnomocnik skarżącej J. P. na piśmie organu z dnia 6 maja 2015r. informującym skarżącą o tym fakcie osobiście odnotowała, iż nie wyraża zgody na podpisanie umowy ratalnej, gdyż będzie odwoływać się od decyzji odmawiającej umorzenia odsetek. To zaś zdaje się sugerować, że skarżąca swoją decyzję o dobrowolnej spłacie zaległości uzależnia od umorzenia odsetek, w przeciwnym razie nie deklarowałaby możliwości płatniczej spłaty należności głównej i nie odmówiłaby podpisania umowy ratalnej, czym w istocie zadziałała na własną niekorzyść.

W związku z powyższym Sąd zwrócił uwagę, iż w sprawach w przedmiocie umorzenia należności analizie nie podlegają subiektywne odczucia w związku z powstałym zadłużeniem, a jedynie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. O powstaniu zaległości przesądza zaś to, czy składki, które podmiot prowadzący działalność gospodarczą obowiązany był w ustawowych terminach regulować, zostały w ogóle uregulowane czy też z uchybieniem ustawowego terminu, nie zaś to w jakim momencie wierzyciel skierował jej do egzekucji i czy uczynił to jednorazowo czy w kilku wnioskach. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, iż zwlekanie z egzekucją powinno uzasadniać umorzenie narosłych za ten czas odsetek. To podmiot prowadzący działalność gospodarczą obowiązany jest we wskazanych w przepisach terminach bez wezwania (czy upomnienia organu) regulować należne składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i fundusze. Skarżąca wraz z synem była wskazana w dokumentacji rejestracyjnej jako "wspólnik" prowadzonej działalności, to ten formalny fakt czyni ją podmiotem obowiązków publicznoprawnych. Skarżąca pomija przy tym fakt, iż ZUS decyzją z dnia 27 października 2014r. stwierdził, że jest ona dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres lipiec – sierpień 2009r. w kwocie 270,48 zł oraz należnych od tych składek odsetek za zwłokę w wysokości 163,00 zł, która to kwota jest obecnie przedmiotem egzekucji. Pomimo więc, że skarżąca faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej, to jednak odpowiada za działania syna, jako podmiotu aktywnie prowadzącego tą działalność, i podejmowane przez niego decyzje co do zarządu firmą. Ale gdyby nawet wbrew obowiązującej regulacji prawnej przyjąć, że podmiot "biernie" prowadzący działalność gospodarczą nie podlega spornym obowiązkom, to podnieść trzeba, że skarżąca jako spadkobiorca również ponosiłaby tę odpowiedzialność na zasadzie spadkobrania. To zaś oznacza, że skarżąca niezależnie od podstawy prawnej i tak byłaby podmiotem, na którym ciąży obowiązek uregulowania zaległości, tym bardziej, że powinność ich uregulowania ciążyła – używając terminologii skarżącej - na "aktywnym" właścicielu działalności i który mógł dobrowolnie przez co najmniej 2,5 roku uregulować zaległość choćby w części. Skarżąca nie dostrzega też tego, że postępowanie w sprawie umorzenia zaległości nie jest właściwym trybem do rozstrzygania sporu z organem w zakresie prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego i wysokości ciążącego na skarżącej zobowiązania.

Sąd nadmienił, że z akt sprawy wynika, iż objęta wnioskiem należność z formalnoprawnego punktu widzenia nie jest sporna, została ona objęta wskazaną decyzją z dnia [...] października 2014r. i jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Sama skarżąca w toku rozprawy przyznała, że sporna w sprawie zaległość nie została uregulowana, a obowiązek jej uregulowania kwestionuje z uwagi na to, iż nie została ona objęta pierwszym wnioskiem o egzekucję należności na ubezpieczenia społeczne, obejmującym wcześniejsze okresy. Skarżąca przyznała więc, iż należność ta powinna być uregulowana, jednak domaga się jej umorzenia, dlatego, że czuje się pokrzywdzona zbyt późnym objęciem tej należności egzekucją. Nie zauważa przy tym jednak tego, że skierowanie należności do egzekucji wiąże się z ponoszeniem przez zobowiązanego kosztów egzekucji, te zaś są w pewnym zakresie powiązane z wysokością egzekwowanej w trybie przymusu egzekucyjnego zaległości. Gdyby zatem zaległość ta wcześniej została skierowana do egzekucji, to i tak skarżąca obowiązana byłaby ponieść te koszty. Uznaniowy zaś charakter decyzji w sprawie umorzenia zaległości oznacza, że organ, dostrzegając nie łatwą sytuację osobistą i majątkową mógł zgodnie z prawem odmówić umorzenia zaległości. Organ, podejmując decyzję, uwzględnił przy tym wiek, stan zdrowia i możliwości płatnicze skarżącego, a także wskazał na ograniczenia potrąceń ze świadczeń emerytalnych. Sąd administracyjny nie może zatem uchylić decyzji uznaniowej na tej podstawie, iż dokonany przez organ wybór rozstrzygnięcia nie zasługuje na aprobatę w odczuciu skarżącej i podawanych przez nią argumentów.

J. S. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały opłacone ani w całości ani w części.

Wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowania polegające na oddaleniu skargi w okolicznościach wskazujących na naruszenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów proceduralnych, a mianowicie art. 7. art. 8. art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności skutkujące niewzięciem pod uwagę podeszłego wieku oraz złego stanu zdrowia skarżącej, jak również preferencyjnym potraktowaniem interesu organu w porównaniu z interesem strony;

b) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowania polegające na oddaleniu skargi w okolicznościach wskazujących na naruszenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów proceduralnych, tj. art. 40 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie pełnomocnika przy doręczaniu w niniejszej sprawie korespondencji pomimo jego ustanowienia przez stronę.

2. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (dalej zwane: rozporządzenie) poprzez błędne uznanie, że sformułowanie "może" zawarte w powołanych przepisach oznacza dowolność w zakresie podejmowania przez organ decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych i tym samym uznanie przez Sąd decyzji organu za zasadną, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy, w szczególności z trudnej sytuacji materialnej oraz zdrowotnej skarżącej wynika, że w sprawie zaistniały przesłanki w pełni uzasadniające umorzenie należności;

b) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanej wyżej normy prawnej, przejawiające się w całkowicie bezpodstawnym przyjęciu, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby strony skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych opisanych w art.174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

W ocenie NSA nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art.28 ust.3a u.s.u.s. w związku z § 3 oraz § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że według jej autora Sąd I instancji błędnie uznał, że sformułowanie "może" oznacza dowolność w zakresie podejmowania przez organ decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych, gdy w ocenie kasatora materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że istnieją przesłanki do umorzenia należności oraz, że Sąd I instancji dopuścił się niewłaściwego zastosowania wskazanych wyżej przepisów prawa poprzez całkowite bezpodstawne przyjęcie, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zauważyć, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym upoważnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia określającego szczegółowe zasady umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci uwzględnienia ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki. Obejmują one - jako przykładowe - 3 sytuacje, a wśród nich jak w pkt 1, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Wymieniona w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09, wyrok NSA z 9 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2366/13).

Poza sporem pozostaje okoliczność, że w sprawie prawidłowo zostało ustalone, iż nie wystąpiła całkowita nieściągalność, o której mowa w art.28 ust.2 i ust.3 u.s.u.s., a zatem podstawą umorzenia mogły być jedynie przepisy art.28 ust.3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust.1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 roku. Natomiast trafnie Sąd I instancji ocenił, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, który wskazuje, iż opłacenie przez skarżącą zaległych należności składkowych nie pozbawiłoby zobowiązanej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślić należy, że w świetle treści wymienionych wyżej przepisów art.28 ust.3a u.s.u.s. i § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 roku to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia będących podstawą dla organu do wydania decyzji o umorzeniu należności składkowych. Powyższe wynika także z tego, że umorzenie należności składkowych jest wyjątkiem od zasady polegającej na obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Wbrew twierdzeniom kasatora Sąd I instancji prawidłowo ocenił przeprowadzone postępowanie administracyjne pod kątem przestrzegania powołanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a. i trafnie przyjął, ze organ w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy. Poczynione przez organ ustalenia oraz ich ocena znajduje swoje szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności zasadnie Sąd I instancji uznał, że ZUS szczegółowo przeanalizował sytuację majątkową , życiową oraz rodzinną skarżącej i trafnie przyjął, że tak przeprowadzona analiza nie daje podstaw do przyjęcia, że mamy do czynienia z sytuacją wyjątkową nadzwyczajną, która uzasadniałaby zastosowanie regulacji prawnych stanowiących wyjątek od zasady związanej z obowiązkiem opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Z akt sprawy wynika, że skarżąca przebywa w domu opieki społecznej, gdzie ma zapewnioną stałą opiekę i utrzymanie. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1777,30 złotych brutto, z czego na koszty pobytu w domu pomocy społecznej przeznaczona jest kwota 860 złotych. Ponadto w stosunku do skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a zajęciu podlega kwota 444,32 złote. Na koszty leczenia skarżąca przeznacza 150 złotych miesięcznie. W sprawie istotna jest także wysokość należności o umorzenie której wystąpiła skarżąca. Z akt wynika, że skarżąca ubiegała się o umorzenie kwoty 169,50 złotych jako odsetek od zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za okres lipiec-sierpień 2009 roku. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że sama skarżąca występując z wnioskiem o umorzenie odsetek zadeklarowała chęć dobrowolnej spłaty zadłużenia w kwocie po 50 złotych miesięcznie. Poza sporem pozostaje także okoliczność dotycząca ustalenia minimum socjalnego na kwotę 1058,43 złote i dochodów skarżącej po potrąceniu dokonywanym przez Komornika Sądowego na kwotę 1244 złote.

W tym miejscu podkreślić należy, że przy badaniu zaistnienia przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie są istotne przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane, jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2051/13 niepublikowany).

Ponadto podkreślić należy, że w dotychczasowym orzecznictwie problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona, również na gruncie spraw przedmiotowo tożsamych (por. wyroki NSA: z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 685/11, z 5 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2252/11; z 12 września 2013 r. sygn. akt II GSK 814/12; z 5 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 22/13; z 8 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1807/14; z 30 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 5275/16- niepublikowane). Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie obecnym, podziela poglądy przedstawione w przywołanych orzeczeniach. Powszechnie panuje zgoda, co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności, na co słusznie wskazuje Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. W przypadku umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ograniczeniami swobody uznania są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia z 2003 r. W tym stanie rzeczy uwzględniając poczynione wyżej uwagi stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia aby błędne było stanowisko Sądu I instancji w zakresie oceny naruszenia przez organy zasady uznaniowości określonej w art.28 u.s.u.s.

Również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne. W tym zakresie skarga kasacyjna sprowadza się do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji publicznej i w pełni zaakceptowaną przez Sąd I instancji, nie wskazując jednocześnie, że uregulowanie należności ubezpieczeniowych na odpowiednich warunkach uniemożliwi skarżącej zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

W zakresie dotyczącym zarzutu z punktu 1b petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że na skutek pisma skarżącej decyzja odwoławcza została doręczona skarżącej na jej adres. Skarżąca wskazała na chorobę swojego pełnomocnika i wyraziła wolę aby pisma były doręczane jej osobiście na wskazany przez nią adres do doręczeń. Ponadto fakt pominięcia przy doręczeniu decyzji pełnomocnika strony nie wywołał dla strony żadnych negatywnych skutków prawnych skoro sama skarżąca w piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 roku poinformowała o uzyskaniu informacji o zakończeniu postępowania w sprawie i oświadczyła, że nie wnosi nic nowego do sprawy, a nadto w terminie złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. . W orzecznictwie NSA wskazuje się, że wchodzi do obrotu prawnego i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona jedynie stronie, a nie jej pełnomocnikowi, w sytuacji gdy wadliwość doręczenia nie powoduje negatywnych konsekwencji dla strony, a zwłaszcza nie pozbawia jej możliwości skorzystania z środków zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 4055/16, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 3/08 - niepublikowane).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.