Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 264/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6366 Tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister Kultury") decyzją z [...] sierpnia 2015 r., znak: [...] , po rozpatrzeniu wniosku [...] (dalej: "[...]" lub "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr [...]z [...] lipca 2014 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia "Tabel stawek wynagrodzeń Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem", uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego oraz decyzji Ministra Kultury nr [...] z [...] stycznia 2002 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2. W dniu [...] lutego 1995 r. Minister Kultury wydał decyzję nr [...] udzielającą Stowarzyszeniu Polskich Artystów Wykonawców Muzyki Rozrywkowej SAWP (obecnie: Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP; dalej: "SAWP") zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych. Treść tego zezwolenia została następnie zmieniona decyzją Ministra Kultury z [...] marca 1998 r. Po dokonaniu wskazanej zmiany zezwolenie obejmowało:

a) zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych na następujących polach eksploatacji: utrwalanie, zwielokrotnianie określoną techniką, wprowadzanie do obrotu, publiczne odtwarzanie, najem, dzierżawę i nadawanie oraz

b) pobieranie wynagrodzeń z tytułu publicznego odtwarzania artystycznych wykonań dokonywanych za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza oraz nadawania artystycznych wykonań dokonywanych za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza.

Orzeczeniem z [...] lipca 2001 r., wydanym na podstawie obowiązującego wówczas art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (zwanej dalej: "u.o.p.a."), Komisja Prawa Autorskiego, po rozpoznaniu wniosku SAWP, zatwierdziła częściowo "Tabele stawek wynagrodzeń Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem" (dalej: "tabele wynagrodzeń SAWP"). Zatwierdzona tabela obejmowała "Nadania telewizyjne i reemisje kablowe" oraz "Nadania radiowe". Decyzją Ministra Kultury nr [...] z [...] stycznia 2002 r., przedmiotowe orzeczenie zostało utrzymane w mocy.

Pismem z 9 stycznia 2014 r. PIKE wystąpiła do Ministra Kultury z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP. Zdaniem skarżącej, jej żądanie uzasadnione jest przez fakt wydania orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca wskazała w uzasadnieniu wniosku, że zezwolenie Ministra Kultury na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi udzielone SAWP w 1998 r., na które organizacja ta powołała się wnosząc o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń SAWP, nie obejmowało pola eksploatacji "reemisja", gdyż w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy prawo autorskie artyści wykonawcy nie mieli prawa do pobierania wynagrodzenia za korzystanie z ich wykonań na tym polu.

Wniosek powyższy został złożony przez [...] zgodnie z jej przekonaniem, że podmiot ten może być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego. W razie jednak uznania przez Ministra Kultury, że [...] nie posiada statusu strony tego postępowania, wnioskowano o potraktowanie jej pisma, jako wniosku organizacji społecznej o wszczęcie przedmiotowego postępowania z urzędu, połączonego z równoczesnym wnioskiem o dopuszczenie [...] do udziału w tak zainicjowanym postępowaniu.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. Minister Kultury wydał postanowienie o odmowie wszczęcia na wniosek [...] postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP. Równocześnie Minister Kultury zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP oraz wezwał SAWP do zajęcia stanowiska w sprawie. Ponadto postanowieniem z tego samego dnia – [...] kwietnia 2014 r. Minister Kultury dopuścił [...]do toczącego się postępowania oraz powiadomił o podjętych w sprawie czynnościach.

Pismem z 22 kwietnia 2014 r. SAWP przedstawiło stanowisko w sprawie wskazując, że w przypadku orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego nie zaistniały przesłanki konieczne do stwierdzenia jego nieważności. W szczególności orzeczenie nie zostało wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, w ww. piśmie SAWP wskazano, że uchylenie art. 108 ust. 3 u.o.p.a., który stanowił podstawę wydania spornego orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego – wskutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 40/04 – nie pozbawiło zatwierdzonych tabel ich wiążącej mocy.

Jednocześnie SAWP wskazało, że [...] nie posiada przymiotu organizacji społecznej, która może brać udział w przedmiotowym postępowaniu, a dodatkowo za wszczęciem tego postępowania nie przemawiał interes społeczny w rozumieniu art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

3. Po rozpatrzeniu wniosku [...] oraz stanowiska SAWP, Minister Kultury wydał decyzję nr [...]z [...] lipca 2014 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP.

Decyzja organu została wydana na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Minister Kultury nie podzielił stanowiska SAWP, zgodnie z którym [...] nie posiada przymiotu organizacji społecznej uzasadniającego jej udział w przedmiotowym postępowaniu. Organ uznał, że skarżąca spełniła wymienione w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanki uprawniające ją do żądania wszczęcia postępowania i dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, tj.: posiada status organizacji społecznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a., żądała wszczęcia postępowania, które było zgodne ze statutowym celem jej działania, a za wszczęciem postępowania i udziałem w nim [...] przemawia interes społeczny.

Minister Kultury uznał także, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP. Po pierwsze Minister Kultury ustalił, że w dacie wydawania spornego orzeczenia zarówno ustawodawca, jak i SAWP, składając wniosek o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń oraz Komisji Prawa Autorskiego, zatwierdzając te tabelę, traktowali reemisję jako jeden ze sposobów nadawania. Natomiast SAWP, w chwili wydawania spornego orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego, posiadało zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi artystów wykonawców utworów muzycznych i słowno-muzycznych m.in. na polu "nadawanie".

Minister Kultury wskazał, że zgodnie z art. 50 pkt 10-12 u.o.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] lipca 2001 r. odrębne pola eksploatacji stanowiły w szczególności: nadanie za pomocą wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stację naziemną, nadanie za pośrednictwem satelity oraz równoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną. Z powyższego wynika, że ustawodawca przewidział różne rodzaje nadawania, w tym równoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną.

Z kolei, art. 24 ust. 3 u.o.p.a. stanowił, że – z zastrzeżeniem ust. 1 – operatorom sieci kablowych wolno rozpowszechniać utwory nadawane przez inne organizacje radiowe lub telewizyjne dostępne na danym obszarze, jeżeli rozpowszechnianie w sieciach kablowych ma charakter równoczesny i integralny z nadaniem pierwotnym. W związku z tym uprawionym do utworów przysługiwało prawo do wynagrodzenia. Dodatkowo, na mocy art. 100 u.o.p.a. art. 24 ust. 3 u.o.p.a. miał zastosowanie do artystów wykonawców. Ponadto, artyście wykonawcy przysługiwało, w granicach określonych przepisami ustawy, wyłączne prawo do korzystania z artystycznego wykonania i rozporządzania nim na poszczególnych polach eksploatacji, które obejmowało m.in. prawo do nadawania oraz prawo do wynagrodzenia za korzystanie z artystycznego wykonania (art. 86 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 7 u.o.p.a. w ówczesnym brzmieniu).

W uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2014 r. Minister Kultury wskazał również, że chociaż w żadnym z wymienionych wyżej przepisów ustawa nie używała pojęcia "reemisja", to jednak art. 21 ust. 4 u.o.p.a. obowiązujący w tamtym czasie stanowił, że operatorom sieci kablowych wolno reemitować w sieciach kablowych utwory nadawane w programach organizacji radiowych i telewizyjnych wyłącznie na podstawie umowy zawartej z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Minister Kultury zwrócił więc uwagę, że pojęcie "reemisji" w znaczeniu słownikowym to nic innego niż ponowne nadawanie programu radiowego lub telewizyjnego. Ustawa o prawach autorskich wskazywała dodatkowo, w jaki sposób nadawanie to powinno się odbywać. Powołany art. 21 ust. 4 u.o.p.a. miał jednak zastosowanie do artystów wykonawców na mocy art. 92 u.o.p.a.

Tym samym Minister Kultury stwierdził, że ustawodawca – w chwili wydawania spornego orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego – znał pojęcie "reemisji" i posługiwał się nim, tyle że niekonsekwentnie. W niektórych przypadkach ustawa rozróżniała poszczególne rodzaje nadawania (np. art. 50 czy art. 24 u.o.p.a.), a w innych posługiwała się tym pojęciem ogólnie (np. art. 86 u.o.p.a.). Niekonsekwencja ta została usunięta dopiero w drodze nowelizacji prawa autorskiego dokonanej przez ustawę z dnia 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 197, poz. 1662; dalej" "u.p.a.p.p."), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. Ustawa ta dokonała zmiany terminologicznej pojęcia "równoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną" na pojęcie "reemisja" oraz wprowadziła definicję, zgodnie z którą "reemitowaniem utworu jest jego rozpowszechnianie przez inny podmiot niż pierwotnie nadający, drogą przejmowania w całości i bez zmian programu organizacji radiowej lub telewizyjnej oraz równoczesnego i integralnego przekazywania tego programu do powszechnego odbioru". Nie uległa więc zmianie istota tego pojęcia, którą jest równoczesne i integralne przekazywanie tego samego programu przez inny podmiot niż pierwotnie nadający, jeżeli program ten ma być przejmowany w całości i bez zmian.

W ocenie Ministra Kultury nie sposób więc było dojść do wniosku, że mówiąc o reemisji mamy do czynienia z nowym, nieznanym wcześniej polem eksploatacji, które zostało wprowadzone dopiero ustawą z dnia 28 października 2002 r. (o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych; Dz. U. z 2002 r., Nr 197, poz. 1662). Minister Kultury uznał za istotne, że eksploatacja obecnie rozumiana jako "reemisja" przed wejściem w życie tej ustawy, stanowiła szczególny rodzaj nadawania, zaś w chwili wydawania spornego orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego SAWP posiadało zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi na tym polu.

Natomiast zgłaszane przez [...] zarzuty mają charakter interpretacyjny. W opinii Ministra Kultury, zastosowanie przy wydawaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa, nie może być uznane za rażące naruszenie prawa, a tym samym nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji.

4. Od decyzji Ministra Kultury [...] złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w całości. Wniosek zawierał zarzuty zarówno o charakterze formalnoprawnym, jak i materialnym. Zarzuty o charakterze formalnoprawnym dotyczyły braku obiektywnej i kompleksowej oceny powołanych przez [...] dowodów w sprawie, mających świadczyć o niewykonywaniu przez SAWP przed 2003 r. zbiorowego zarządu na polu reemisji oraz dokonanej w 2003 r. zmiany zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, przy równoczesnym jednostronnym przyznaniu słuszności stanowisku prezentowanemu przez SAWP.

Natomiast jako uchybienia materialne [...] zarzuciła Ministrowi Kultury: (a) błędne założenie odnośnie przysługiwania artystom wykonawcom, w dniu wydawania spornego orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego, uprawnienia do pobierania wynagrodzenia na polu reemisji, a co za tym idzie, pobierania wynagrodzenia z tego tytułu przez SAWP; (b) błędne założenie dotyczące tożsamości podmiotowego zakresu pól reemisji oraz równoczesnego i integralnego nadania oraz (c) błędne założenie o zawieraniu się pola reemisji w szeroko rozumianym polu nadawania.

5. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej na decyzję wydaną w pierwszej instancji, Minister Kultury decyzją z [...] sierpnia 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r. oraz decyzji Ministra Kultury nr [...] z [...] stycznia 2002 r., utrzymującej w mocy ww. orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego.

Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 158 § 1 w zw. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ wskazał, że wbrew stanowisku [...] w stanie prawnym obowiązującym w dniu 18 lipca 2001 r. (a także w dniu 28 stycznia 2002 r.) uprawnienia majątkowe artystów wykonawców obejmowały pole eksploatacji określane, jako "reemisja" albo "równoczesne i integralne nadanie", które było jednym z rodzajów nadawania, zatem posiadane w tym dniu przez SAWP zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań na polu eksploatacji "nadawanie" obejmowało także reemisję (równoczesne i integralne nadanie), nawet jeśli ustawodawca w tamtym czasie posługiwał się różną terminologią opisującą to samo zjawisko.

6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu drugiej instancji [...] ([...] ) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego, powodowane arbitralnym uznaniem organu o wiążącej mocy dowodowej jedynie niektórych z przedstawionych wniosków, połączone z odmową rozpatrzenia innych, przedstawionych przez skarżącą. W ocenie skarżącej takie postępowanie Ministra Kultury nosi znamiona naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażające się w dowolności przeprowadzonych środków dowodowych, w bezzasadnym różnicowaniu ich mocy dowodowej oraz zaniechaniu należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

b) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia żądania [...] dotyczącego przeprowadzenia dowodów na okoliczności mające ewidentne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest przez pominięcie przez organ istotnych dowodów w sprawie wyłącznie z tej przyczyny, że ujawniły się one lub dotarły do wiadomości [...] po wydaniu orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego. Stanowi to naruszenie ogólnie akceptowanej zasady wynikającej z art. 78 § 1 k.p.a., że wnioski dowodowe stron powinny być z zasady, poza wyjątkami wskazanymi w art. 78 § 2 k.p.a., rozpatrywane pozytywnie;

c) art. 136 k.p.a. i 138 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. przez brak dokonania całościowego, ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, co przyczyniło się do pozbawienia strony postępowania oraz uczestników na prawach strony możności skutecznego skorzystania z zasady dwuinstancyjności postępowania;

d) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r.

2) przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 50 pkt 12 u.o.p.a. poprzez nieuzasadnione i całkowicie arbitralne uznanie przez organ, że pole eksploatacji "równoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną" jest tożsame z polem eksploatacji "reemisja", wprowadzonym do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 197, poz. 1662);

b) art. 86 ust. 3 u.o.p.a. przez dokonanie przez Ministra Kultury błędnej interpretacji wskazanych przepisów i w konsekwencji nieuzasadnione uznanie, że organizacji zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi artystów wykonawców, takiej jak SAWP, przysługiwać mogło zezwolenie na pobieranie wynagrodzenia z tytułu reemisji tychże wykonań przez operatorów sieci kablowych, a w konsekwencji, że Komisja mogła wydać skutecznie - niepozbawione podstawy prawnej - orzeczenie dotyczące tabeli wynagrodzeń na polu eksploatacji "reemisja" na rzecz SAWP.

Zdaniem skarżącej uzasadnienie organ odwoławczego wskazuje, że organ ten oparł się wyłącznie na ustaleniach zgromadzonych w trakcie postępowania w pierwszej instancji z zaniechaniem dokonania autonomicznych ustaleń, które warunkowałyby ponowne rozpatrzenie sprawy w sposób komplementarny i zgodny z uprawnieniem stron do dwuinstancyjnego postępowania.

Skarżąca podkreśliła, że skutkiem spornego orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego jest funkcjonowanie w obrocie gospodarczym od ponad 12 lat decyzji warunkującej powstanie rzekomego, nieuzasadnionego przepisami prawa obowiązku uiszczenia opłat za korzystanie z praw pokrewnych objętych zbiorowym zarządem SAWP, czego efektem są toczące się wieloletnie spory sądowe, stanowiące obciążenie finansowe i wizerunkowe nie tylko dla ich uczestników, lecz także dla Skarbu Państwa i systemu sądownictwa.

Skarżąca wskazała ponadto, że nie sposób postawić znaku równości pomiędzy reemitowaniem a równoczesnym i integralnym nadawaniem utworu przez inną organizację radiową lub telewizyjną, gdyż to drugie pole eksploatacji wyraźnie wskazuje na jednoczesne podejmowanie czynności przez co najmniej dwie organizacje radiowe lub telewizyjne. W ocenie skarżącej przedstawienie przez Ministra Kultury reemisji jako jednej z kategorii nadawania, jest nie do pogodzenia zarówno z celami zmian legislacyjnych dokonanych w roku 2002, jak i założeniem racjonalnego ustawodawcy oraz praktyką gospodarowania prawami autorskimi i pokrewnymi. Jeżeli reemisja nie stanowi formy nadawania obecnie, na skutek nowelizacji prawa autorskiego dokonanej w 2002 r., to nie mogła stanowić nadania uprzednio, a więc na dzień wydania spornego orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego.

7. Odpowiadając w dniu 27 października 2015 r. na ww. skargę Minister Kultury jako organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zostały wskazane w jej uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżącą pozostają bez wpływu na treść wydanej decyzji.

8. Po rozpatrzeniu skargi [...] , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2478/15, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Kultury z [...] lipca 2014 r.

Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2755/16, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Ministra Kultury oraz SAWP uchylił zaskarżony wyrok ze skargi kasacyjnej Ministra Kultury i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz oddalił skargę kasacyjną SAWP.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że organ wydał reformatoryjne rozstrzygnięcie w stosunku do własnej decyzji z [...] lipca 2014 r. zmieniając przedmiot postępowania. Okoliczność, że Minister Kultury – po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – dostrzegając własny błąd uchylił swoją decyzję z [...] lipca 2014 r. i orzekł merytorycznie odmawiając stwierdzenia nieważności zarówno orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP, jak i decyzji Ministra Kultury z [...] stycznia 2002 r. utrzymującej w mocy powyższe orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego. Nie oznacza to jednak dokonania przez organ zmiany przedmiotu postępowania i rozszerzenia zakresu postępowania nadzwyczajnego.

9. Ponownie rozpoznając skargę złożoną przez [...]Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 229/19, oddalił skargę uznając ją za niezasadną. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że toczyło się przed nim kilka spraw ze skarg [...], które dotyczyły uznania skarżącej za organizację społeczną uprawnioną do udziału w postępowaniu administracyjnym (sygn. akt VII SA/Wa 2714/15, sygn. akt VII SA/Wa 2621/15, sygn. akt VII SA/Wa 2622/15, sygn. akt VII SA/Wa 2713/15).

W rozpoznawanych wyżej sprawach poszczególne składy Sądu doszły do przekonania, że [...]nie może być uznana za organizację społeczną uprawnioną do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa.

We wszystkich wskazanych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne (sygn. akt II OSK 499/17, sygn. akt II OSK 295/17, sygn. akt II OSK 498/17, sygn. akt II OSK 294/17). W uzasadnieniach tych orzeczeń NSA wskazał między innymi, że nie można utożsamiać interesu społecznego z interesem członków organizacji społecznej. Zgodnie z § 1 pkt 3 Statutu, [...] jest organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców. Przedmiotem zaś postępowania, o którego wszczęcie wnioskowała, miało być cofnięcie udzielonego podmiotowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa. W takiej sprawie [...]działa w swoim indywidualnie pojętym interesie, tj. w interesie zrzeszonych w niej przedsiębiorców, nie zaś w interesie społecznym. Udział natomiast organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć indywidualnym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie.

Pogląd ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prowadzący postępowanie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 229/19 podzielił w całości przedstawiony wyżej pogląd NSA. Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że powyższy pogląd wyrażono w sprawach dotyczących cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa. Natomiast sprawa rozpatrywana we wskazanym postępowaniu dotyczyła zatwierdzenia tabel stawek wynagrodzeń za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem. Ponadto, zatwierdzenie tabel wynagrodzeń jest decyzją skierowaną do podmiotu, który wcześniej uzyskał zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami i jest decyzją wydaną na podstawie udzielonego zezwolenia oraz wykonującą to zezwolenie. Zatem krąg podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń nie może być w ocenie Sądu meriti szerszy niż w podstawowym postępowaniu dotyczącym uzyskania zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami.

Podsumowując swoje rozważania Sąd pierwszej instancji wskazał, że interes społeczny nie przemawiał za dopuszczeniem [...]do udziału w sprawie. Okoliczność, zgodnie z którą [...]reprezentuje przedsiębiorców i chroni ich interesy gospodarcze, wskazuje przede wszystkim na ochronę celu partykularnego samych członków Izby, a nie ochronę interesu społecznego. Oznacza to, że [...]została dopuszczona do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym z naruszeniem art. 31 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że w tej sprawie [...]nie spełniła przesłanki materialnoprawnej wynikającej z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), ponieważ nie wykazała interesu społecznego, który by uzasadniał jej udział w postępowaniu administracyjnym.

10. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...]Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 grudnia 2019 r., sygn. akt 2445/19, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji ponownie rozstrzygając sprawę błędnie uznał, że [...] nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tymczasem NSA w wyroku z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2755/16 w żaden sposób nie zakwestionował legitymacji skargowej [...].

W związku z tym Sąd pierwszej instancji odmawiając [...]prawa do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym, w którym skarżący uczestniczył, nie tylko naruszył art. 170 p.p.s.a., ale przede wszystkim pozbawił skarżącą konstytucyjnego prawa do sądu. Oddalając skargę, Sąd pierwszej instancji nie zagwarantował prawa do sprawiedliwego, bez nieuzasadnionej zwłoki, rozpatrzenia sprawy, przez niezależny, niezawisły i bezstronny sąd, w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP. Podkreślić należy, że warunkiem podstawowym i koniecznym umożliwienia jednostce realizacji prawa wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jest zapewnienie jej dostępu do sądu, rozumianego jako możliwość uruchomienia stosownej procedury jurysdykcyjnej. Dopiero po przekroczeniu tego progu, doniosłości nabierają pozostałe elementy składowe prawa do sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

11. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma obowiązek przeprowadzić kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Inaczej mówiąc, jeśli zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, uchylenie jej przez sąd jest niedopuszczalne.

Jednocześnie należy podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

12. Po zbadaniu stanowisk podmiotów biorących udział we wcześniejszych postępowaniach administracyjnych, a także skargi i stanowisk sądów administracyjnych orzekających w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...] lipca 2001 r., Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę postanowił oddalić skargę [...]. Rozstrzygnięcie takie stanowiło wynik następujących ustaleń i rozumowań.

Przede wszystkim Sąd uznał, że w sprawie dotyczącej zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem skarżącej ([...]) przysługuje interes prawny będący warunkiem wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Sąd prowadzący postępowanie jest oczywiście związany wyrokiem i wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przesądza o tym art. 190 p.p.s.a. Niezależnie wszakże od formalnego związania rozstrzygnięciem sądu drugiej instancji, Sąd jest przekonany o słuszności uznania interesu prawnego [...]w toczącej się od sześciu lat sprawie.

W poprzednich etapach postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego [...], a także niektóre składy sądu administracyjnego pierwszej instancji, zacierały różnice między prawem [...]do udziału w postępowaniu w przedmiocie zarządzania prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych, a prawem do udziału w postępowaniu mającym za przedmiot ustalanie tabel wynagrodzeń SAWP w związku z korzystaniem z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem.

We wcześniejszych fazach postępowania Minister Kultury uznawał, że [...]może być uznana za organizację społeczną uprawnioną do udziału w sprawach dotyczących zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi. Kwestia tabel wynagrodzeń SAWP, czyli organizacji zbiorowego zarządzania prawa pokrewnymi artystów wykonawców, mieści się bowiem w szerokim pojęciu zbiorowego zarządzania takimi prawami. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 229/19 odrzucił taką interpretację, uznając że [...] nie może być uznana za organizację społeczną w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a., gdyż działa w interesie poszczególnych członków zrzeszonych w Izbie, a nie w szeroko pojętym interesie społecznym.

Stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w wyroku w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 229/19 zostało uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny za błędne. Art. 50 § 1 p.p.s.a. przesądzający o legitymacji do wniesienia skargi do sadu administracyjnego wskazuje bowiem wyraźnie, że organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób jest uprawniona do wniesienia skargi, jeśli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Obecny skład Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela opinię Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku w sprawie II OSK 2445/19. Czym innym jest bowiem rozstrzygnięcie kwestii, kto jest uprawniony do zarządzania zbiorowymi prawami pokrewnymi artystów wykonawców, a czym innym ochrona interesów poszczególnych wykonawców zrzeszonych w izbie gospodarczej (tu: [...]). W tym drugim przypadku izba gospodarcza powinna móc uczestniczyć w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, jeśli od tych postępowań zależy wysokość wynagrodzeń artystów wykonawców lub wysokość wynagrodzeń podmiotu posiadającego zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych.

W przedstawionym stanie rzeczy należało więc przyjąć, że [...]była uprawniona zarówno do udziału w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Kultury na prawach strony, jak i w postępowaniach sądowych.

13. Rozstrzygnięcie w kwestii legitymacji procesowej nie przesądza wszakże o rozstrzygnięciu co do istoty sprawy, a więc w kwestii stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z [...]lipca 2001 r.

We wskazanym przedmiotowym zakresie sprawy należało uznać, że skarżąca, czyli [...], nie zdołała wykazać, iż orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego było obarczone wadą rażącego naruszenia prawa.

Główny argument [...]podnoszony przeciwko orzeczeniu Komisji Prawa Autorskiego, a także decyzji Ministra Kultury z [...] stycznia 2002 r. (utrzymującej w mocy orzeczenie Komisji), sprowadzał się do zakwestionowania rozstrzygnięcia komisji w zakresie reemisji, jako odrębnego pola eksploatacji. Minister Kultury twierdził w kolejnych swoich rozstrzygnięciach, że nawet jeśli w przepisach ustawy Prawo autorskie obowiązujących w chwili orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego nie wyodrębniano takiego pola, to należało uznać, że reemisja jest szczególną postacią nadawania. Z tego względu Minister Kultury odmawiał stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji, a skarżąca konsekwentnie dążyła do podważenia tego stanowiska.

W przekonaniu Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę stanowisko Ministra Kultury jest zgodne z prawem. Nie ma wątpliwości, że przepisy prawa autorskiego obowiązujące w chwili wydania orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego nie były spójne. W art. 50 u.o.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904) wśród odrębnych pól eksploatacji utworu nie wymienia się reemisji, chociaż przewiduje się zarówno nadawanie za pomocą wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stację naziemną, nadawania za pośrednictwem satelity oraz równoczesne i integralne nadawanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną (art. 50 pkt 10-12 u.o.p.a.). Jednocześnie jednak w art. 21 u.o.p.a. regulującym zasady dopuszczalności nadawania przez organizacje radiowe i telewizyjne utworów muzycznych oraz drobnych utworów słownych i słowno-muzycznych (art. 21 ust. 1 u.o.p.a.) dodano w ustępie 4 prawo operatorów sieci kablowych do "reemitowania" w takich sieciach utworów nadawanych w programach organizacji radiowych i telewizyjnych.

Przedstawione brzmienie przepisów nie poddaje się łatwo dyrektywie wykładni systemowej, zgodnie z którą wyrażenia jednobrzmiące użyte w przepisach prawnych określonego aktu powinny być interpretowane tylko w jeden sposób, a wyrażenia różniące się pod względem brzmienia powinny być interpretowane odmiennie. Z drugiej wszakże strony, zasadne jest twierdzenie Ministra Kultury, że równoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną może być uznane za tę samą czynność, którą w art. 21 ust. 4 u.o.p.a. nazywa się reemisją.

Wykładnia taka brzmi racjonalnie w kontekście systemowego i częściowo funkcjonalnego wskazanych wyżej przepisów. Jeśli w przepisie ustalającym pola eksploatacji wyraża się normy o szerokim zakresie podmiotowym, a jednocześnie w art. 21 ust. 4 u.o.p.a., którego zakres podmiotowy jest wyraźnie węższy wprost mowa jest o reemisji, to należy przyjąć, że owa reemisja mieści się w którymś pól wskazanych w art. 50 u.o.p.a. Przeciwny wniosek wykładni prowadziłby do niedorzecznego rezultatu, a mianowicie, że reemisja nie jest eksploatacją utworu i jako taka nie podlega przepisom ustawy. Zgodnie z zasadą rozumowania prawniczego znaną co najmniej od czasów renesansu – absurda sunt vitanda, wykładnia prawa nie może prowadzić do absurdalnych wniosków (porównaj np. uzasadnienia argumentu z absurdu w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3084/19, CBOSA). W takim kontekście argumentacja skarżącej odwołująca się do językowych znaczeń pojęć "nadawanie" i "reemisja" nie zasługuje na uznanie za przekonującą.

Dodatkowo, prawidłowość przedstawionej interpretacji Ministra Kultury została potwierdzona między innymi przez fakt, że nowelizacja prawa autorskiego dokonana powołaną już wcześniej ustawą z dnia 28 października 2002 r. wprowadziła pojęcie reemisji (reemitowania) do art. 50 pkt 3 u.o.p.a.

Wskazane przypadki rozbieżności znaczeniowych potwierdzają jednak tezę mającą zasadnicze znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, a mianowicie że pojęcia "nadawania" oraz "reemisji" użyte w przepisach prawa autorskiego wymagają precyzyjnej i wielorodzajowej wykładni. W związku z tym zgodnie z niekwestionowaną zasadą orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że wydanie orzeczenia przez Komisję Prawa Autorskiego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W świetle orzecznictwa sadów dla stwierdzenia nieważności określonego aktu administracji ze względu na przesłankę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należy wykazać, że wystąpiły łącznie trzy okoliczności: (1) naruszenie prawa jest oczywiste, to znaczy, że przepis stanowiący normatywną podstawę rozstrzygnięcia nie wymaga wyszukanej wykładni prawa, a jego sens nie budzi wątpliwości w tzw. bezpośrednim rozumieniu tekstu aktu normatywnego; (2) przepis, który miał zostać naruszony ma jednoznacznie imperatywny charakter, tj. wynika z niego obowiązek działania w ściśle określony sposób, a nie np. uprawnienie, upoważnienie, bądź fakultatywna kompetencja; i wreszcie: (3) racje ekonomiczne lub społeczne, które uniemożliwiają zaakceptowanie w praworządnym państwie skutków społecznych lub ekonomicznych powodowanych przez kwestionowaną decyzję. Wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale muszą być jasno wskazane (patrz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 748/18 oraz z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1439/16).

W rozpatrywanej sprawie ostatnia z przesłanek nieważności odnosząca się do skutków prawnych kwestionowanego aktu jest przedmiotem sporu między Ministrem Kultury, [...] oraz SAWP. Wnioskodawca, czyli [...] , nie wskazał jednak wyraźnie, jakie skutki ekonomiczne lub społeczne, będące bezpośrednim następstwem orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego, nie mogą być zaakceptowane w praworządnym państwie. Nie jest też jasne, jakie skutki finansowe spowoduje pozostawienie w obrocie prawnym orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z 18 lipca 2001 r., a jakie byłyby społeczne korzyści ze stwierdzenia nieważności tego aktu. Z tego choćby względu stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia Komisji byłoby wątpliwe.

Przede wszystkim jednak dokładna analiza tekstu ustawy Prawo autorskie prowadzi do wniosku, że nie sposób wykazać, że pojęcia nadawanie, reemisja itp. Zostały użyte w przepisach prawa w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Z tego punktu widzenia żądanie stwierdzenia nieważności sformułowane przez [...] nie mogły być uwzględnione przez Ministra Kultury, a obecnie nie może zostać zaakceptowane przez Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę.

Powyższe stanowisko wyraża rozstrzygnięcie Sądu co do istoty sprawy. Jest to więc stanowisko odnoszące się do meritum sporu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargi kasacyjne od wyroków sądów pierwszej instancji wskazał, że skarżąca na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. ma legitymacje procesową do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Nie można zatem pominąć żądania [...]rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego, w szczególności poprzez twierdzenie, że skarżąca nie ma legitymacji procesowej w tej sprawie.

Rozpatrując jednak skargę [...]Sąd w obecnym składzie stwierdził, że skarżąca nie zdołała wszakże wykazać, że kwestionowane orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego oraz decyzja Ministra Kultury z 28 stycznia 2002 r. obarczone są wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

14. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga niezasadna.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.