Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 880/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 lit a i b
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 25 maja 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lipca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania J. A., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia 25 maja 2016 r. o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz K. A. oraz dodatków do tego zasiłku.

Organy uznały, że z przedłożonej dokumentacji wynika, że dochód rodziny wnioskodawcy w przeliczeniu na jednego członka rodziny miesięcznie wynosi 2367, 23 zł i tym samym przekracza kryterium dochodowe 674 zł, określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2015, poz. 114 ze zm.).

W przedmiotowej sprawie okresem zasiłkowym był okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. z tych względów organy przyjęły, że dla ustalenia wystąpienia przesłanek przyznania świadczenia konieczne jest ustalenie dochodu rodziny za 2014 r. Organy ustaliły wysokość dochodu J. A. na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 18 maja 2016 r., z którego wynika, że wg. PIT-28 uzyskał on w 2014 r. przychód w wysokości 65 952, 58 zł. Po odliczeniu od ww. kwoty przychodu kwoty składek na ubezpieczenie społeczne (7490, 99 zł) oraz kwoty składek na ubezpieczenie zdrowotne (3244, 80 zł) organ przyjął, że dochód wnioskodawcy wyniósł w 2014 r. 55 216, 79 zł. (tj. 4601, 40 zł miesięcznie). Ponadto w rozliczeniu uwzględniono, że rodzina składa się z dwóch osób i na jej dochód w 2014 r. złożyło się także wynagrodzenie K. A. uzyskane na podstawie umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w miesiącu październiku 2015 r. w wysokości 133 zł.

Kolegium nie uwzględniło wskazanej w odwołaniu argumentacji, że ww. wyliczenie nie przedstawia rzeczywiście uzyskanego przez wnioskodawcę dochodu, ponieważ zostało przyjęte na podstawie zaświadczenia o przychodzie od którego nie odjęto wskazanych przez wnioskodawcę kosztów uzyskania przychodów. Wskazano, że wybór opodatkowania podatkiem dochodowym na zasadzie ryczałtu stanowił wybór podatnika, wobec czego powinien on liczyć się z tym, że korzystanie z takiej formy opodatkowania wiąże się z brakiem możliwości zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów. W rozliczeniu bierze się zatem pod uwagę jedynie przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zdaniem Kolegium z brzemienia art. 3 pkt 1 lit a cyt. ustawy, wynika, że obliczenie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ prowadzący postępowanie o przyznanie świadczenia jest wiec związany treścią zaświadczenia naczelnika US i nie może przyjąć innej wysokości dochodu niż to wynika z dołączonego do wniosku zaświadczenia.

W skardze do WSA w Gdańsku J. A. wniósł o uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnosząc zarzut dokonania przez organy błędnej wykładni art. 3 pkt 1 lit a i b oraz art. 23 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarżący wskazał, że prowadząc działalność opodatkowaną na zasadzie ryczałtu osiągnięty przez skarżącego dochód stosownie do art. 3 pkt 1 lit b cyt. ustawy wynika z oświadczenia skarżącego, a nie z zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego. Również art. 23 ust. 4 pkt 2 cyt. ustawy mówi o oświadczeniu o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlegające przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Skarżący podkreślił, żę prowadząc działalność gospodarczą – sklep spożywczo-przemysłowy, w 2014 r. zakupił towar na wartość 51951, 22 zł, co znajduje potwierdzenie w rejestrach zakupu VAT, które przedłożył organom. Koszt ten powinien być uwzględniony, ponieważ jego nieodjęcie spowodowało utożsamienie dochodu skarżącego z jego przychodem. Skarżący podkreślił, że po odjęciu od przychodu, kosztów składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz kosztów uzyskania przychodów, wyliczony w ten sposób dochód uprawnia go do świadczeń rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 4 lipca 2016 r. odmawiająca przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku.

Zasiłek rodzinny jest podstawową formą wsparcia rodzin. Istotą tego zasiłku jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Przyznawanie zasiłków rodzinnych nie należy do sfery swobodnego uznania organu administracji - muszą być one przyznane każdej osobie wnioskującej o takie świadczenie, która spełnia warunki określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego na częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka wystąpił J. A., samotnie wychowujący syna K. A.. Jak wynika z akt sprawy, matka K. A. zmarła w grudniu 2015 r. Wniosek o przyznanie zasiłku złożony został do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przez ojca dziecka w kwietniu 2016 r. J. A. wniósł jednocześnie o przyznanie przez organ następujących dodatków do zasiłku rodzinnego: dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna na rok szkolny 2015/2016, dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na rok szkolny 2015/2016 oraz na rok szkolny 2016/2017. K. A. (ur. [...] 1999 r.) mieszka z ojcem w gospodarstwie w K. W dołączonym do wniosku oświadczeniu, podpisanym przez sekretarza szkoły wskazano, że w roku szkolnym 2015/2016 uczęszczał do Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Ł.. Skarżący dołączył do wniosku oświadczenie, że w roku kalendarzowym poprzedzającym rok zasiłkowy, czyli w 2014 r., uzyskał 0 zł dochodu z gospodarstwa rolnego. Jako osoba rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne, dołączył także oświadczenie, że w 2014 r. uzyskał dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu zewidencjowanego w wysokości 4507,69 zł (po odliczeniu od tego dochodu należnych składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 7490,99 zł i należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2002,68 zł). Oświadczył także, że należny za 2014 r. podatek dochodowy wyniósł 0 zł. Skarżący poświadczył własnoręcznym podpisem złożonym pod oświadczeniem że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Do wniosku dołączono także umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w zawodzie rolnik, zawartą pomiędzy firmą A. a K. A. na 36 miesięcy od dnia 1 września 2015 r., oświadczenie J. A., że nie otrzymuje świadczeń rodzinnych poza granicami RP, skrócony akt zgonu matki dziecka, wyciąg z centralnej Ewidencji i Informacji o Działalnosci Gospodarczej RP dotyczący działalności Firmy [...] J. A.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 6 cyt. ustawy Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje jednemu z rodziców do czasu ukończenia przez dziecko:

1) 18. roku życia lub

2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo

3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podstawowym warunkiem przyznania świadczenia jest ponadto ustalenie przez organ kwoty dochodu na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 cyt. ustawy (w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U.2015, poz. 1238 ) zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W art. 7 cyt. ustawy wymienia się ponadto enumeratywnie negatywne przesłanki przyznania zasiłku, stanowiąc, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli:

1) dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim;

2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;

3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;

4) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko;

5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:

a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,

b) ojciec dziecka jest nieznany,

c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone,

d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka;

6) członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Organy wskazały, że jedynym powodem, dla którego wniosek J. A. nie mógł zostać uwzględniony, jest przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, który według wyliczenia organów wyniósł 2 367, 23 zł.

Strona skarżąca stoi z kolei na stanowisku, że spełnia wszystkie przesłanki przyznania świadczenia, ponieważ dochód na osobę w rodzinie jest niższy od określonej w ustawie kwoty 674 zł. W ocenie strony skarżącej dochód na osobę w rodzinie został zawyżony przez organy, na skutek niewłaściwego zastosowania art. 3 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych, precyzującego sposób wyliczenia dochodu osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osiąganych przez te osoby przychodów z działalności gospodarczej.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne jest zatem dokonanie wykładni art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych precyzuje w art. 3 pojęcie dochodu, stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 a pkt 1 lit a)

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

(art. 3 a pkt 1 lit b)

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 a pkt 1 lit c).

W zależności zatem od tego, czy wnioskodawca podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym oraz tego, w jakiej formie to opodatkowanie następuje, ustawa w szczegółowy sposób określa sposób wyliczenia kwoty dochodu dla potrzeb ustalenia przez organ prawa wnioskodawcy do świadczeń rodzinnych.

Zgłoszony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia przez organy art. 3 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uznać za uzasadniony. W konsekwencji dokonania błędnej wykładni cyt. przepisu, w sprawie doszło także do naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego. W świetle treści art. 3 pkt 1 lit b cyt. ustawy, który odnosi się stricte do dochodu, a nie przychodu, osób opodatkowanych zryczałtowanym podankiem dochodowym, przeprowadzenie takiego postępowania służy dokonaniu oceny spełniania przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Należy je jednak przeprowadzić tylko wtedy, gdy organ posiada uzasadnione podstawy dla podważenia złożonego w tym przedmiocie oświadczenia wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, podstaw takich nie było.

W sprawie ustalono, że skarżący uzyskuje dochody (w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych) podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Dla stwierdzenia, czy skarżący spełnia kryterium dochodowe konieczne dla przyznania zasiłku rodzinnego w przedmiotowej sprawie mogą mieć zastosowanie tylko zasady wynikające z art. 3 a pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z uwagi na okoliczności przedmiotowej sprawy tj. wyliczenie przez organy dochodu skarżącego na podstawie "zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego", Sąd podkreśla, że art. 3 a pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych stanowi, że dochód osiągany przez osoby fizyczne z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, ustala się na podstawie złożonego przez nie oświadczenia o osiągniętym dochodzie. Powyższe znajduje dalsze potwierdzenie w treści przepisów wykonawczych tj. w § 2 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. 2015, poz. 2284), który stanowi, że do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć odpowiednie dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 3b w przypadku członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, takim wymaganym i adekwatnym dokumentem jest oświadczenie o dochodzie osiągniętym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy; wzór oświadczenia określa załącznik nr 5 do ww. rozporządzenia. Skarżący, którego dotyczy 3 a pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie był tym samym zobowiązany do przedstawienia organom zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 a pkt 1 lit a tej ustawy. Z uwagi na konstrukcję zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, rozliczający się w ten sposób podatnik nie ma zresztą możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o osiągniętym w danym roku dochodzie, co wyjaśnia powody dla których ustawodawca na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął, że dochód w przypadku podatników opłacających ryczałt, ustalany jest właśnie na podstawie oświadczenia podanika, a nie zaświadczenia organu podatkowego. Organ podatkowy, któremu składana jest roczna deklaracja PIT-28 dotycząca zryczałtowanego podatku dochodowego nie ma informacji o poniesionych przez podanika kosztach uzyskania przychodu, ani tym samym o dochodzie osiągniętym przez podatnika w danym roku podatkowym. W deklaracji PIT-28 podatnik wykazuje bowiem jedynie wysokość osiągniętego przychodu, wysokość opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, podlegające odliczeniu od przychodów i składki na ubezpieczenie zdrowotne, podlegające odliczeniu od wyliczonego już ryczałtu.

Co istotne, zaświadczenia takiego tj. zaświadczenia organu podatkowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2014 r. nie miał również możliwości uzyskać organ pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ I instancji przed rozpoznaniem wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku, dwukrotnie zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z wnioskami o udzielenie informacji w zakresie dotyczącym rozliczenia podatku dochodowego za 2014 r. przez J. A.. Wniosków tych brak w aktach sprawy. W odpowiedzi organ podatkowy przesłał do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. dwa pisma. W piśmie z dnia 13 maja 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. działając na podstawie art. 293 § 1 , art. 298 pkt 2 i art. 299 §1 ustawy Ordynacja podatkowa w odpowiedzi na wniosek z dnia 6 maja 2015 r. poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w K., że J. A. wg. Pit-28 za 2014 r. osiągnął przychód w wysokości 65952,58 zł. W odpowiedzi na wniosek z dnia 18 maja 2016 r. na tożsamej podstawie prawnej poinformował Ośrodek, że J. A. wg. Pit-28 za 2014 r. osiągnął przychód w wysokości 65952,58 zł, składki na ubezpieczenie społeczne – 7490, 99 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 2002, 68 zł. Niezależnie od powyższych rozważań dotyczących tego, że w będącym przedmiotem oceny postępowaniu administracyjnym dochód powinien zostać ustalony na podstawie oświadczenia wnioskodawcy, a nie zaświadczenia organu podatkowego, Sąd wskazuje, że ww. pisma organu podatkowego, wbrew twierdzeniom Kolegium, nie stanowią zaświadczeń wydawanych na podstawie przepisów działu VIIIa Ordynacji podatkowej (art. 306 a i nast. tej ustawy). Podana w tych pismach podstawa prawna, wskazuje bowiem, że są to pisma informacyjne, wydane przez organ podatkowy na skutek uwzględnienia wniosku Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ujawnienie informacji z akt podatkowych, dotyczących danych objętych tajemnicą skarbową.

W kontekście powyższych rozważań dotyczących wykładni art. 3 a pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko, że organ ustalając dochód skarżącego był związany zaświadczeniem wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie ma racji bytu. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania organu w tym zakresie zostały oparte na orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczących wykładni art. 3 a pkt 1 lit a cyt. ustawy i zasad obliczania dochodu osób, które nie są opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osiąganych przychodów, lecz podatkiem obliczanym od dochodu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych tj. tych, które do wniosku o przyznanie zasiłku mają obowiązek dołączyć zaświadczenie o wysokości osiągniętego dochodu.

W konsekwencji organy sprzecznie z obowiązującym brzmieniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjęły, że za dochód, o którym mowa w 3 a pkt 1 lit b cyt, ustawy tj. "deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne" można uznać "dochód J. A. za rok podatkowy 2014 r. opierając się na zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 18 maja 2016 r. wydanego na potrzeby niniejszego postępowania" (str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Reasumując, Kolegium w celu obliczenia "dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dokonało koniecznego rozróżnienia pojęć "dochodu" od "przychodu", używanych dla celów podatkowych. Określenie w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy, że w przypadku działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, za dochód z takiej działalności uważa się dochód wskazany w oświadczeniu strony – a nie dochód wskazany w zaświadczeniu z urzędu skarbowego – jest konsekwencją tego, iż podstawą, względem której naliczany jest ryczałt podatkowy, jest przychód – a nie dochód.

W przedmiotowej sprawie organy całkowicie pominęły dołączone do wniosku oświadczenie skarżącego, że uzyskany przez niego w 2014 r. dochód z działalności gospodarczej, z której przychody rozliczał w formie ryczałtu wyniósł 4507,69 zł. Stwierdzono bowiem, że skoro podana wartość rożni się od tej wynikającej z "zaświadczenia" organu podatkowego, wiarygodnym dowodem rzeczywistej wysokości dochodu strony jest dokument o charakterze urzędowym. Jeszcze raz podkreślić jednak należy, że w tej sytuacji doszło do porównania przez organ dwóch różnych wartości tj. wykazanego przez stronę organowi pomocy społecznej dochodu za rok 2014 r. z wykazanym przez stronę organowi podatkowemu przychodem za rok 2014 r., który siłą rzeczy musiał być większy, skoro składa się nań właśnie dochód powiększony dodatkowo o koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Ustawodawca w art. 3 pkt 1 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga natomiast wyraźnie, by za "dochód" dla celów ustawy o świadczeniach rodzinnych, nawet w przypadku opodatkowania w formie ryczałtowej, przyjmować pomniejszony o odpowiednie składki i podatki "dochód" (w rozumieniu podatkowym), a nie przychód.

Składając oświadczenie o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. b cyt. ustawy wnioskujący o przyznanie zasiłku rodzinnego ma obowiązek wykazać wartość dochodu, a więc przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania. Okoliczność, że koszty uzyskania przychodu nie mogą być odliczone od przychodu na gruncie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym nie znaczy, że podatnik opłacający ryczałt nie ponosi kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Koszty te nie są wykazywane w deklaracji PIT-28 i pozostają bez wpływu na rozliczenie ryczałtu, jednak wynikają z prowadzonej przez podanika dokumentacji podatkowej. Zgodnie z art. 15 ust.1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym podatnicy opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, są obowiązani posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz, odrębnie za każdy rok podatkowy, ewidencję przychodów, a także tą dokumentację przechowywać przez wymagany przez ustawę okres. Słusznie zatem strona skarżąca wskazuje, że wynikający z PIT-28 przychód, powinien być pomniejszony o koszty zakupu towarów, które strona zakupiła w celu sprzedaży w prowadzonym przez nią sklepie. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wymaga jednak, aby składając wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego osoba opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym przedstawiała dowody poniesienia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Jedynym obowiązkiem wnioskodawcy jest bowiem przedstawienie organowi pomocy społecznej oświadczenia o wysokości dochodu, które jest składane pod groźbą odpowiedzialności karnej. Organ dla wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie przyjmuje zatem wartość dochodu wynikającą z oświadczenia wnioskodawcy, chyba, że w sprawie pojawiły się inne dowody podważające wiarygodność złożonego oświadczenia. Jak wskazano wyżej, okolicznością podważającą wykazaną przez wnioskodawcę wielkość dochodu, nie może być jednak wysokość przychodu wykazana w PIT-28. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia skarżącego i organy nie miały podstaw, aby takich dowodów z urzędu poszukiwać. Sąd w niniejszym składzie podziela jednocześnie pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2006 r. (sygn. akt II SA/Bk 44/06, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że złożone przez wnioskodawcę oświadczenie o wysokości dochodu może być skorygowane przez wnioskodawcę. Nie jest ono zatem niewzruszalne i wnioskodawca ma możliwość sprostowania zawartych w nim błędów. Nie przeciwstawiają się temu ani przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne.

W dołączonym do wniosku oświadczeniu o dochodzie skarżący wskazał, że wyniósł on w 2014 r. 4507,67 zł po odliczeniu składek na ubezpieczanie społeczne w wysokości 7490, 99 zł i po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne 2002, 68 zł. Z oświadczenia tego wynika zatem, że dochód bez ww. odliczeń w 2014 r. wynosił 14001,34 zł. Jak wynika z PIT-28 przychód skarżącego wyniósł 65 952, 58 zł., a deklarowany przez skarżącego towar zakupiony do sklepu - czyli koszty prowadzonej działalności, wyniósł 51951, 22 zł, co po odjęciu daje dochód w wysokości odpowiadającej wartości wynikającej z oświadczenia skarżącego. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i potwierdza, że złożone przez skarżącego oświadczenie zawiera zgodną ze stanem faktycznym, prawidłową wysokość dochodu.

Mając na uwadze treść art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej powinien być zatem ustalony w wysokości podanej w oświadczeniu skarżącego tj. w wysokości 4507,67 zł. Kwota ta odpowiada bowiem wartości dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (14001,34 zł), pomniejszonej o należny zryczałtowany podatek dochodowy (0 zł) i składki na ubezpieczenia społeczne (7490, 99 zł) i zdrowotne (2002, 68 zł).

Sąd wskazuje końcowo, że dokonana przez organy wykładnia art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nie do pogodzenia z wynikającą z Konstytucji RP zasadą równości obywateli wobec prawa. Przyjęcie proponowanej wykładni prowadziłoby w efekcie do gorszego traktowania osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych w odniesieniu do możliwości uzyskania wsparcia Państwa w zakresie pokrycia części wydatków służących utrzymaniu dzieci w rodzinach o bardzo niskich dochodach. Należy w tym miejscu zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 października 2006 r. (sygn. akt K 30/06, opubl. w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" Seria A, z 2006 r., Nr 9 poz. 119 oraz w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 210787) za niezgodny z Konstytucją RP uznał art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określający pojęcie "dochodu" w przypadku osób opodatkowanych na zasadach wskazanych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W zakwestionowanym przez Trybunał przepisie ustawodawca nakazał (poprzez odwołanie się do przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych), aby w przypadku takich osób za dochód nie uznawać dochodu niższego niż 60 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale – tj. nawet w przypadku, kiedy rzeczywisty dochód byłby niższy. Trybunał porównując sytuację osób opodatkowanych w sposób ryczałtowy z sytuacją osób opodatkowanych na zasadach ogólnych uznał, iż ustawodawca w sztuczny i nieuzasadniony niczym sposób wyodrębnił grupę podmiotów, wobec której prawo do świadczeń społecznych (w tym zasiłków rodzinnych) uzależnione jest nie od rzeczywistej wysokości dochodów, ale tylko i wyłącznie od formy opodatkowania (część III pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunału). Tak więc nie tylko literalna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale także konieczność zachowania gwarantowanej art. 2 Konstytucji RP równości obywateli w dostępie do świadczeń ze strony Państwa wymaga odwołania się do rzeczywistego dochodu osoby ubiegającej się o dane świadczenie. Tymczasem, co podkreślono już wielokrotnie wyżej, z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Kolegium przy obliczaniu dochodu w rodzinie, za podstawę wyliczeń przyjęło przychód tj. wielkość, która z reguły nie obrazuje rzeczywistego dochodu rodziny ubiegającej się o pomoc.

Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z powyższych rozważań. Ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku powinno zostać zatem dokonane przez organ przy uwzględnieniu dokonanej przez Sąd wykładni art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie powinno nastąpić poprzez zsumowanie wartości dochodów skarżącego i syna skarżącego, podzielenie tych wartości przez liczbę 12 miesięcy, a następnie przez liczbę osób w rodzinie. Tak uzyskana wartość pozwoli organom na obiektywne stwierdzenie, czy dochód na osobę w rodzenie rzeczywiście przekroczył określone w ustawie kryterium dochodowe.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję SKO w S. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.