Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 125/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 64a,art. 64d par. 1, art. 64e, art 151a par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze sprzeciwu G.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z [...] lipca 2021 r. , nr [...]:

I) orzekł o zwrocie na rzecz G.G [...] części, W. K. [...] części, M. K. [...] części, L. B. [...] części, I. K. [...] części, R. K. [...] części, P. K. [...] części i K. K. [...] części nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w P., położonej w P. przy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb J., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] m2,

II) umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości opisanej w punkcie I decyzji, wszczęte na wniosek B. Ł.,

III) nie zobowiązał G.G., W. K., M. K., L. B., I. K., R. K., P. K. i K. K. do zwrotu na rzecz Miasta P. należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. – w skrócie: "u.g.n.").

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wnioskiem z [...] marca 1993 r. K. B., B. Ł., J. K., M. K. i W. K., działający jako następcy prawni G. K., J. K. i D. K., współwłaścicieli nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], która została wywłaszczona w 1976 r. na rzecz Instytutu [...] w P., działka nr [...], o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] - wystąpili o zwrot części tej nieruchomości o powierzchni ok. [...] m2 objętej obecnie działką nr [...].

Organ ustalił, że Prezydium Rady Narodowej w P., Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na wniosek Instytutu, orzeczeniem z [...] października 1973 r., nr [...], orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oznaczonej geodezyjnie, jako działka nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Wówczas nieruchomość ta była współwłasnością G. K. do połowy nieruchomości i [...] części z drugiej połowy nieruchomości, J. K. ([...] części), Z. K. ([...] części) i D. K. ([...] części). Na wywłaszczonej nieruchomości miała nastąpić rozbudowa Instytutu [...] zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta P. z [...] marca 1971 r., nr [...] Od decyzji z [...] października 1973 r. odwołanie złożyli G. K., D. K. i K. B., a organ II instancji decyzją z [...] marca 1974 r., nr [...], utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] października 1973 r. w części dotyczącej wywłaszczenia, natomiast odszkodowanie przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Prezydent Miasta P. decyzją z [...] lipca 1976 r., nr [...], przyznał na rzecz G. K. w [...] cz., J. K. w [...] cz., Z. K. w [...] cz. i K. B. w [...] cz. odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisaną w KW nr [...], działka nr [...], o pow. [...] m2, w kwocie [...]zł, obejmującą należność za grunt.

Na podstawie zgromadzonym postanowień spadkowych organ I instancji ustalił, że osobami uprawnionymi do spadku po ww. współwłaścicielach są: G. G. w [...] części, W. K. w [...] części, M. K. w [...] części, L. B. w [...] części, I. K. w [...] części, R. K. w [...] części, P. K. w [...] części i K. K. w [...] części. Jednocześnie organ ustalił, że B.Ł. nie odziedziczyła udziału w spadku ww. nieruchomości, a zatem nie jest osobą uprawnioną do zwrotu nieruchomości. W związku z tym organ umorzył postępowanie o zwrot tej nieruchomości w stosunku do B. Ł..

Na podstawie mapy stanu prawnego oraz informacji udzielonej przez Instytut [...] pismem z [...] grudnia 1985 r. i Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. pismem z [...] kwietnia 1986 r. ustalono, że wywłaszczonej dawnej działce nr [...] o pow. [...] m2 odpowiada, przekazana na rzecz Zarządu Dróg i Mostów w P. pod budowę drugiej jezdni ul. [...], budowy kolektora deszczowego oraz magistrali wodociągowej, obecna działka nr [...] o pow. [...] m2, zagospodarowana przez Instytut [...] w P. ciągiem komunikacyjnym i terenem zieleni przyległym do ośrodka szkoleniowego działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz działka nr [...] o pow. [...] m2, na której pobudowano ciepłociąg 2x[...] mm.

Instytut [...] w P. pismem z [...] listopada 1987 r., w ramach porządkowania stanu prawnego użytkowanych przez Instytut gruntów (KW [...]), złożył wniosek o wygaszenie prawa użytkowania działki nr [...] o pow. [...] m2, gdyż działka ta znajduje się poza linią rozgraniczenia, a dodatkowo zabudowana została ciepłociągiem 2x[...] mm przez [...]. Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej.

Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. decyzją z [...] maja 1988 r., nr [...], m.in. wygasił Instytutowi [...] w P. przy ul. [...] prawo zarządu gruntem Skarbu Państwa położonym w P., obręb J., arkusz [...], działka [...] o pow. [...] m2 (R IVa) zapisanej w KW [...] cz. z uwagi na fakt, że grunt ten jest zbędny bo znajduje się poza granicami planu realizacyjnego. Przekazanie tego gruntu na rzecz Urzędu Miejskiego w P. - Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym w dniu [...] czerwca 1988 r.

Instytut [...] [...] Instytut Badawczy w P. pismem z [...] października 2017 r. poinformował, że na nieruchomości, w skład której wchodzi obecna działka nr [...], prowadzone były, począwszy od 1973 r., prace w zakresie uzbrojenia terenu w linię elektroenergetyczną, stację redukcyjną gazu, kanał sanitarny, wodociąg i kanalizację deszczową. Później realizowana była także inwestycja budowy drogi dojazdowej w związku z rozbudową Instytutu.

Mając na względzie powyższe ustalenia organ I instancji stwierdził, że w stosunku do nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], arkusz mapy [...] z obrębu J. , spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 u.g.n., gdyż w terminach przewidzianych w tym przepisie nie rozpoczęto prac związanych z rozbudową Instytutu [...], ani celu tego nie zrealizowano. Ponadto organ zwrócił uwagę, że sam Instytut [...] w P. pismem z [...] listopada 1987 r., w ramach porządkowania stanu prawnego użytkowanych przez Instytut gruntów (KW [...], złożył wniosek o wygaszenie prawa użytkowania działki nr [...] o pow. [...] m2 działka ta znajdowała się poza linią rozgraniczenia (realizacji Instytutu), gdyż Instytut nic na tym terenie nie budował. W związku z tym organ orzekł o zwrocie ww. nieruchomości na rzecz spadkobierców wywłaszczonych współwłaścicieli.

Ponadto organ wskazał, że z tytułu wywłaszczenia współwłaściciele otrzymali odszkodowanie za wywłaszczoną część nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisaną w KW nr [...], działka nr [...], o pow. [...] m2, w kwocie [...]zł. Kwota ta po zwaloryzowaniu (przy zastosowaniu wskaźnika wzrostu cen i usług konsumpcyjnych Prezesa GUS za okres od 1977 r. do maja 2021 r. wynoszącego 4851,395222196) oraz denominacji wynosi [...] zł. Uwzględniając powyższe, a także stwierdzenie przez rzeczoznawcę majątkowego, że wartości nieruchomości po jej nabyciu przez Skarb Państwa uległa zmniejszeniu o kwotę [...]zł, organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcy ostatecznie nie są zobowiązani do zwrotu należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 u.g.n.

Odwołania od pkt I. i III. ww. decyzji wniosły Miasto [...] oraz Instytut [...] - [...] Instytut Badawczy. Organowi I instancji zarzucono naruszenie art. 136 i art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – w skrócie: "k.p.a.").

Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w pkt I. i III., a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może zostać utrzymana w mocy z kilku względów. Organ II instancji uznał, że przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. nie powinien mieć zastosowania w sprawie, gdyż ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w tym przepisie nie odnosi się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed wprowadzeniem do obrotu prawnego art. 137 ust. 1 u.g.n., wskazującego te terminy. W związku z tym organ stwierdził, że nie ma zatem znaczenia to, czy cel wywłaszczenia zrealizowano w terminach wskazanych w ww. przepisie, czy też zrealizowano go w terminie późniejszym. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie ma znaczenia także fakt, że w dniu [...] listopada 1987 r. Instytut złożył wniosek o wygaszenie prawa użytkowania działki nr [...]. W tym kontekście wskazano, że przedmiotem postępowania o zwrot nieruchomości nie jest kwestia praw do nieruchomości, lecz to, czy została ona wykorzystana na cele wywłaszczeniowe. Jeżeli chociażby w części cel wywłaszczenia na danej nieruchomości został spełniony, nieruchomość nie może zostać w całości zwrócona. Wojewoda zwrócił uwagę, że na działce nr [...] na podstawie porozumienia zawartego w dniu [...] października 1995 r. pomiędzy Zarządem Dróg [...] a Instytutem wybudowano drogę dojazdową do budynku Instytutu oraz parkingu ogólnodostępnego przed tym budynkiem. Zdaniem Wojewody, skoro celem wywłaszczenia była rozbudowa Instytutu to w przypadku budowy drogi dojazdowej na działce nr [...], budowa ta była związana z rozbudową Instytutu. Droga dojazdowa miała służyć Instytutowi i była związana z jego rozbudową, więc całość działki nr [...] nie powinna zostać zwrócona, bowiem na części tej działki cel wywłaszczenia został zrealizowany. W ocenie organu II instancji, ewentualnemu zwrotowi podlegałyby jedynie tereny ww. działki, znajdujące się poza pasem drogi dojazdowej.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że Starosta [...] powinien dogłębnie zweryfikować, czy na przedmiotowym gruncie wykonano jakieś prace związane z uzbrojeniem, które mieściłyby się w zakresie celu wywłaszczenia - rozbudowy Instytutu. Organ I instancji powinien, zdaniem Wojewody, wystąpić do Instytutu o przedstawienie dokumentów potwierdzających prace na ww. działce związane z realizacją celu wywłaszczenia, by dostatecznie wyjaśnić, czy Instytut podejmował prace na tej działce związane z realizacją celu wywłaszczenia.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że Starosta [...] nie dokonał w sprawie rzetelnych i jednoznacznych ustaleń. W wytycznych Wojewoda zobowiązał organ I instancji, aby w toku ponownego rozpoznania sprawy w szczególności ustalił, czy na działce nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia, a w przypadku uznania, że cel ten został zrealizowany - czy cel ten został zrealizowany w części, czy w całości oraz, czy na przedmiotowej nieruchomości były prowadzone prace w zakresie uzbrojenia, które można by uznać za związane z rozbudową Instytutu. Ponadto organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie została doręczona jednej ze stron postępowania - M. K..

W sprzeciwie z [...] lutego 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, G.G, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie powyższej decyzji Wojewody, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – w skrócie: "p.p.s.a."), a także zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że decyzja Starosty [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W argumentacji sprzeciwu skarżąca podniosła, że z akta sprawy wynika, że cel wywłaszczenia nie został dotychczas zrealizowany, a zatem nieruchomość winna zostać zwrócona spadkobiercom wywłaszczonych współwłaścicieli. Skarżąca stwierdziła, że decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprzeciw okazał się bezzasadny.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Kontroli sądowej poddana została decyzja Wojewody z [...] stycznia 2022 r., wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., którą uchylono decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2021 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przepis art. 64e p.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia różniącym się istotnie od klasycznej skargi. Jak wynika z art. 64e p.p.s.a. instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Celem instytucji sprzeciwu jest przyspieszenie rozpatrzenia i załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty. Z tego względu Sąd rozpoznaje sprzeciw, co do zasady, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, gdyż nie dokonuje merytorycznej oceny prawidłowości rozpatrzenia i załatwienia sprawy co do jej istoty (art. 64d § 1 p.p.s.a.).

Z powołanych powyżej przepisów jednoznacznie wynika, że Sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy ocenia, czy w realiach danej sprawy organ ten zasadnie skorzystał z możliwości wydania takiej decyzji, czy też bezpodstawnie zaniechał załatwienia sprawy co do jej istoty.

Wychodząc z powyższych założeń Sąd stwierdza, że wyłączną podstawą oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia musi być zatem art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Badając zasadność wydania w niniejszej sprawie decyzji kasacyjnej, Sąd rozpoznający sprzeciw stoi na stanowisku, że ocena decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2021 r. dokonana przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. W szczególności podkreślić należy, że organ II instancji zasadnie uznał, że w sprawie nie powinien mieć zastosowania przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Z kolei w myśl art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W realiach rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, orzekł, że: "Art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, Nr 106, poz. 675, Nr 143, poz. 963, Nr 155, poz. 1043, Nr 197, poz. 1307 i Nr 200, poz. 1323, z 2011 r. Nr 64, poz. 341, Nr 106, poz. 622, Nr 115, poz. 673, Nr 129, poz. 732, Nr 130, poz. 762, Nr 135, poz. 789, Nr 163, poz. 981, Nr 187, poz. 1110 i Nr 224, poz. 1337, z 2012 r. poz. 908, 951, 1256, 1429 i 1529, z 2013 r. poz. 829 i 1238 oraz z 2014 r. poz. 40) w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał m.in., że stany faktyczne powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej (tzn. ocenie według "starych" reguł), chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonywujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie wstecznego działania nowego prawa. Zakaz wstecznego działania prawa obowiązuje w szczególności wtedy, gdy oddziałuje ono w sposób niekorzystny na interesy określonych podmiotów, a zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami. W ocenie Trybunału ustawowy nakaz zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, przejętych przez jednostki samorządu terytorialnego w procesie komunalizacji, na których obecnie i w chwili żądania zwrotu zrealizowano cel wywłaszczenia, nie daje się pogodzić z konstytucyjną zasadą samodzielności tych jednostek (art. 165 ust. 1 Konstytucji), zarówno w aspekcie finansowania, jak i wykonywania przez samorząd zadań publicznych. Trybunał Konstytucyjny przypomniał też, że odczytywanie przez organy stosujące prawo znaczenia przepisów nowych w taki sposób, iż jeśli są pozbawione przez ustawodawcę przepisu intertemporalnego to mogą mieć charakter retroaktywny jest niedopuszczalne. Jeśli przepis prawa milczy o regulacji przejściowej, to wcale nie oznacza to, że regulacja ta będzie działała retroaktywnie. Brak w ustawie przepisów intertemporalnych nie oznacza zezwolenia dla prawodawcy na wsteczne działanie nowych przepisów. Zatem, wyrażając tę myśl w sposób pozytywny należy wskazać, że jeśli prawodawca nie przesądza o wstecznym działaniu prawa, to przepisy te działają prospektywnie.

Zatem określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na realizację celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 22 września 2004 r. Nie można tego terminu odnosić do nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r. na której w dniu złożenia wniosku zwrotowego nie później niż przed 22 września 2004 r. został zrealizowany cel wywłaszczenia. Nie można bowiem bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej okoliczności faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie danej normy prawnej oceniać przez pryzmat tej normy, ponieważ ocena ta byłaby naruszeniem konstytucyjnie ukształtowanej zasady niedziałania prawa wstecz. Nie można też oczekiwać, aby ocena zbędności nieruchomości na cel jej wywłaszczenia była rozważana przez pryzmat upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., jeżeli okoliczności faktyczne sprawy, określone w tym przepisie, zaistniały przed jego wejściem w życie. W takim przypadku termin określony w art. 137 ust. 1 ust. 2 u.g.n. nie ma zastosowania, ponieważ jako norma materialnoprawna, nie może kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego ten termin. To te argumenty, jako podstawowe, legły u podstaw stanowiska Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2496/18 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe stwierdzić zatem należy, że dokonana przez Starostę [...] w uchylonej decyzji wykładnia art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. była wadliwa. Zdaniem Sądu, wywód organu I instancji, co do zbędności wywłaszczonej nieruchomości przez pryzmat upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., w realiach rozpoznawanej sprawy był błędny.

W ocenie Sądu, Wojewoda trafnie wskazał w zaskarżonej decyzji, że Starosta [...] nie poczynił w sprawie rzetelnych i jednoznacznych ustaleń faktycznych. W tym kontekście należy stwierdzić, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, czy na gruncie, którego zwrotu domagają się wnioskodawcy (spadkobiercy wywłaszczonych współwłaścicieli nieruchomości) wykonano jakieś prace związane z uzbrojeniem, które mieściłyby się w zakresie celu wywłaszczenia - rozbudowy Instytutu. W tym zakresie należy zauważyć, że w piśmie z [...] października 2018 r. Instytut podał, iż na działce nr [...] oprócz budowy drogi dojazdowej, prowadzone były począwszy od 1973 r. prace w zakresie uzbrojenia terenu w linię energetyczną, stację redukcyjną gazu, kanał sanitarny, wodociąg i kanalizacja deszczowa. Ponadto Instytut stwierdził, że później realizowana była także inwestycja budowy drogi dojazdowej w związku z rozbudową Instytutu (k. [...] akt admin.). Z uwagi na takie stanowisko Instytutu zasadne było zobowiązanie przez Wojewodę organu I instancji, aby ten wystąpił do Instytutu o przedstawienie dokumentów potwierdzających prace na ww. działce związane z realizacją celu wywłaszczenia, by dostatecznie wyjaśnić, czy Instytut podejmował prace na tej działce związane z realizacją celu wywłaszczenia.

Ponadto Sąd stwierdza, że Wojewoda zasadnie także wskazał, że na działce nr [...], na podstawie porozumienia zawartego w dniu [...] października 1995 r. pomiędzy Zarządem Dróg [...] a Instytutem, wybudowano drogę dojazdową do budynku Instytutu oraz parkingu ogólnodostępnego przed tym budynkiem. Zdaniem Sądu, Wojewoda trafnie wywiódł, że skoro celem wywłaszczenia była rozbudowa Instytutu, to w przypadku budowy drogi dojazdowej na działce nr [...], budowa ta była związana z rozbudową Instytutu. Z uwagi na powyższą okoliczność organ odwoławczy słusznie zatem uznał, że całość działki nr [...] nie powinna zostać zwrócona spadkobiercom wywłaszczonych współwłaścicieli, gdyż na części tej działki cel wywłaszczenia został zrealizowany. W tym kontekście organ II instancji prawidłowo wywiódł, że ewentualnemu zwrotowi podlegałyby jedynie tereny ww. działki, znajdujące się poza pasem drogi dojazdowej. Zaznaczenia wymaga, że fakt, iż na działce nr [...] znajduje się droga dojazdowa do Instytutu wynika wprost z map poglądowych znajdujących się w opinii sporządzonej przez powołanego w sprawie przez organ I instancji biegłego rzeczoznawcy majątkowego – B. W. (k. [...] opinii). Wybudowanie drogi dojazdowej do Instytutu na części działki nr [...], czyni zatem zasadnym uznanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a to oznacza, że nieruchomość nie może zostać zwrócona w całości.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że stan faktycznych rozpoznawanej sprawy nie został ustalony w sposób umożliwiający wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wytknięte przez organ odwoławczy Staroście [...] uchybienia procesowe czyniły zasadnym uchylenie decyzji organu I instancji i ponowne rozpoznanie sprawy.

W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że odpowiada ona prawu, albowiem przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151a § 2 w zw. z art. 64d § 1 i art. 16 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.