Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 305/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32, art. 39, art. 40 par. 2, art. 42 par. 1, art. 43, art. 58 par. 1 i 2, art. 58 par. 2, art. 123 par. 1, art. 134, art. 141 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17, art. 46 ust. 2 pkt 6, art. 92 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 92 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1041
law: Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi K. D. i K. D.1 na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: Inspektor wojewódzki; organ II instancji; organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 9 marca 2022 r. znak [...] odmówił K. D. i K. D.1 (dalej również: zainteresowani; skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 17 grudnia 2021 r. znak [...]). Przedmiotowe rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: k.p.a.

Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (dalej również: PINB w P.; Inspektor powiatowy; organ I instancji) postanowieniem nr [...] z dnia 17 grudnia 2021 r. znak [...] nakazał K. D. i K. D.1 wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych przy samowolnej rozbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego zlokalizowanego w P. przy ul. [...] na dz. nr [...], gmina P..

Postanowienie to zostało doręczone w dniu 21 grudnia 2021 r. pod adresem: ul. W. , [...] S. , tj. adresem ustanowionego w tej sprawie pełnomocnika zainteresowanych – J. D., upoważnionego według treści pełnomocnictwa z dnia 16 lipca 2021 r. (k. [...] akt adm. I inst.) do "odbioru dokumentów/wglądu do sprawy/pełnomocnik". Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przysyłki nr [...] (dokument podpięty przy k. [...] akt adm. I inst.), przesyłkę w dniu 21 grudnia 2021 r. skierowana do J. D. przesyłkę odebrała M. A., określona jako dorosły domownik na zwrotnym potwierdzaniu odbioru przesyłki skierowanej do adresata określonego jako J. D. ul. B. [...] S. ". Postanowienie to zawierało pouczenie o trybie i 7-dniowym terminie wniesienia zażalenia (str. [...]).

Następnie pełnomocnik skarżących J. D. w dniu 29 grudnia 2021 r. (data wpływu do organu I instancji – k. [...] akt adm. II inst.) wniósł w imieniu K. D.1 i K. D. zażalenie na postanowienie PINB w P. nr [...] (znak [...]) z dnia 17 grudnia 2021 r. (podanie datowane na 29 grudnia 2021 r.).

W piśmie z dnia 31 stycznia 2022 r. Inspektor wojewódzki, działając na podstawie art. 15 zzzzzn(2) ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) – dalej: z.p.z. COVID-19, zawiadomił pełnomocnika skarżących o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Inspektora powiatowego nr [...] (znak [...]) z dnia 17 grudnia 2021 r. i wyznaczył skarżącym termin 30 dni na złożenie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie nr [...] (znak: [...]).

K. D. i K. D.1 w podaniu z dnia 19 lutego 2022 r. (data nadania pocztowego: 24 lutego 2022 r. – k. [...] akt adm. II inst.) wnieśli, z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, powołując się na "fakt niedostarczenia postanowienia przez pracownika Poczty Polskiej do osoby nieupoważnionej do odbioru korespondencji". W treści podania K. D.1 podniósł, że był przekonany, iż J. D. odebrał przesyłkę 22 grudnia 2021 r., a "jak się okazało po wizycie pełnomocnika w PINB w P. na awizo widniała data 21.12.2021 i podpis (...) M. A., która jest moją siostrą". Skarżący przyznali, że M. A. przekazała korespondencję pełnomocnikowi dzień później, tj. 22 grudnia 2021 r. (k. [...] akt adm. II inst.).

Inspektor wojewódzki w postanowieniu z dnia 9 marca 2022 r. odmówił zainteresowanym przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Motywując swoje rozstrzygnięcie, w pierwszym rzędzie wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie PINB w P. nr [...] (znak [...]) z dnia 17 grudnia 2021 r. zostało doręczone dorosłemu domownikowi – M. A. w dniu 21 grudnia 2021 r. (wtorek ) na wskazany w pełnomocnictwie adres J. D.. Wobec tego stwierdził, że 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie upłynął w dniu 28 grudnia 2021 r. (wtorek), natomiast zażalenie zostało sporządzone i doręczone do siedziby organu I instancji w dniu 29 grudnia 2021 r. (środa), zatem po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Powodując się na treść art. 43 k.p.a., organ odwoławczy podkreślił, że nie budzi wątpliwości, iż doręczenie można uznać za dokonane, gdy przesyłkę odebrał dorosły domownik, sąsiad lub dozorca domu, który podjął się oddać pismo adresatowi.

Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać argumentu skarżących, że postanowienie doręczono osobie nieuprawnionej i w tej sytuacji, stosownie do art. 141 § 2 k.p.a., termin na wniesienie zażalenia na powyższe postanowienie upłynął z dniem 28 grudnia 2021 r., natomiast zażalenie zostało wniesione przez skarżących już po terminie za pośrednictwem pełnomocnika w dniu 29 grudnia 2021 r. (data sporządzenia zażalenia oraz wpływu do Inspektora powiatowego).

Odnosząc się z kolei do podstaw do przywrócenia uchybionego terminu, organ II instancji wskazał na treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. oraz modyfikacje wynikające z przywołanego przepisu art. 15zzzzzn(2) ust. 3 z.p.z. COVID-19. Zdaniem organu, z akt rozpoznawanej sprawy, w tym przede wszystkim zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia PINB w P., wynika, że zostało ono doręczone w dniu 21 grudnia 2021 r. dorosłemu domownikowi pełnomocnika skarżących, a mianowicie "M. A., która jest siostrą skarżących". Inspektor wojewódzki podniósł, że okoliczność ta nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowana przez skarżących, dlatego też uznał, że przedmiotowe postanowienie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżących w trybie zastępczego doręczenia uregulowanego w art. 43 k.p.a. Przy tym, odwołując się do stanowiska orzecznictwa, organ stwierdził, że przy ocenie zachowania terminu do wniesienia zażalenia uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie; ewentualny fakt, że dorosły domownik, tj. osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddał tego pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia, a tym samym na bieg terminu do wniesienia zażalenia.

W ocenie Inspektora wojewódzkiego, podnoszone przez skarżących okoliczności, tj. opóźnienie w przekazaniu korespondencji pełnomocnikowi J. D. przez M. A. nie mogą stanowić o tym, że bez własnej winy skarżący uchybili terminowi do wniesienia zażalenia na to postanowienie. Zdaniem organu, nie było obiektywnej, niezawinionej przyczyny, dla której niewniesione zostało w terminie zażalenie. W tym względzie wyjaśnił, że niewątpliwie zachowanie dorosłego domownika, który odebrał przesyłkę oraz podjął się przekazania jej adresatowi, a następnie tego nie uczynił, stanowi ewidentne zaniedbanie tej osoby, jednakże konsekwencje takiego zachowania domownika obciążają adresata; nie stanowi zatem uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu okoliczność, że dorosły domownik przekazał adresatowi pismo innego dnia; odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi; tym samym – ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie dorosłego domownika, czy też popełnienie przez niego oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata.

Inspektor wojewódzki uznał, że skoro wyrażoną w art. 58 § 1 k.p.a. konieczną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie zainteresowanej przywróceniem terminu, to jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. W tym względzie organ zauważył, że pełnomocnik skarżących po doręczeniu mu (nawet następnego dnia) postanowienia organu powiatowego, miał zachowaną możliwość wniesienia zażalenia, a tylko subiektywna ocena okoliczności sprawy spowodowała, że nie dokonał tej czynności w terminie. Inspektor wojewódzki stwierdził, że przyjmując nawet, iż pełnomocnik zawierzył dacie odebrania postanowienia przez dorosłego domownika, to nie można ocenić, że uchybienie we wniesieniu zażalenia nastąpiło bez jego winy i nie można przyjąć, że skarżący dochowali staranności przy wniesieniu zażalenia.

Następnie postanowieniem z dnia 10 marca 2022 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 134 i art. 123 § 1 k.p.a. Inspektor wojewódzki stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia (w osnowie omyłkowo wskazano "odwołania"), wskazując na fakt wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu i odmowę jego przywrócenia, stanowiącą przedmiot rozstrzygnięcia postanowienia z dnia 9 marca 2022 r.

W skardze na postanowienie Inspektora wojewódzkiego z dnia 9 marca 2022 r. znak [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia K. D.1 (reprezentowany przez pełnomocnika J. D.) i K. D. domagali się przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organu odwoławczego co do tego, że postanowienie PINB w P. nr [...] z dnia 17 grudnia 2021 r. zostało wysłane na adres pełnomocnika J. D. i odebrane przez pełnoletniego domownika - M. A. w dniu 21 grudnia 2021 r. (wtorek). W tym względzie podnieśli, że M. A. sporządziła oświadczenie [z dnia 29 marca 2022 r.], które jest załącznikiem do skargi i stwierdzili, że M. A. nie jest domownikiem zamieszkałym pod adresem pełnomocnika oraz nie jest zameldowana pod tym adresem. Dalej stwierdzili, że osoba ta nie jest upoważniona przez J. D. do odbioru korespondencji. Argumentowali, że z tego oświadczenia wynika, iż pełnomocnik J. D. otrzymał korespondencję 22 grudnia 2021 r. (środa) i nie był informowany co do faktycznego dnia odbioru. Podnieśli przy tym, że postanowienie zostało doręczone pod adres osoby niezwiązanej ze sprawą, gdyż adres pełnomocnika to: ul. W. , [...] S. , zaś adres doręczenia postanowienia to: ul. J. , [...] S. ; tym samym nie można uznać, że doręczenie przesyłki było skuteczne.

Nadto argumentowali, że w sprawie otrzymanego postanowienia PINB w P. nr [...] K. D.1 skontaktował się telefonicznie w dniu 23 grudnia 2021 r. z tym inspektoratem w celu potwierdzenia terminu na wniesienie zażalenia, a w rozmowie telefonicznej "Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (...) M. T. zapytała, kiedy odebrane zostało postanowienie (...) [, na co skarżący] odpowiedział, że zostało odebrane w środę 22.12.2021 r. [, wobec czego] (...) Inspektor przekazała, że termin jest do dnia 29.12.2021 r. włącznie.

Inspektor wojewódzki w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko co od braku podstaw do przywrócenia uchybionego terminu i wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi, organ odwoławczy podniósł, że zarówno korespondencja organów nadzoru budowlanego obydwu instancji była doręczana na adres pełnomocnika skarżących, tj. J. D. zamieszkałemu przy ul. W. , [...] S. , a wskazanego w pełnomocnictwie z dnia 16 lipca 2021 r., zatem nie można uznać za zasadności zarzutu, iż doręczenie przesyłki było nieskuteczne i doręczane na niewłaściwy adres.

Ponadto organ II instancji w związku z brakiem zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji przez J. D., potwierdził datę doręczenia zaskarżonego postanowienia z dnia 9 marca 2022 r. znak [...] (18 marca 2022 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. przez Inspektora wojewódzkiego postanowienie z dnia 9 marca 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji.

Zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Natomiast stosownie do art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Od takiego rozstrzygnięcia przysługuje skarga do sądu administracyjnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Rozważania nad zasadnością i prawidłowością formalną orzeczenia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienie zażalenia w niniejszej sprawie należy rozpocząć od stwierdzenia, czy w sprawie faktycznie doszło do uchybienia terminu, bowiem tylko uchybiony termin może zostać skutecznie przywrócony. Ustalenia w zakresie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego (odwołania lub zażalenia) następują zatem zasadniczo przy rozpatrywaniu kwestii wpadkowej dotyczącej dopuszczalności przywrócenia terminu do wniesienia takiego środka (patrz np. wyroki NSA z dnia: 4 lipca 2013 r. sygn. akt II OSK 588/12 i 20 października 2016 r. sygn. akt I GSK 1900/14 i 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1565/20 – orzeczenia dostępne w Internecie: http:orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli natomiast strona takiej prośby nie złożyła, ma to miejsce przy ocenie formalnej środka zaskarżenia wykonywanej na podstawie art. 134 k.p.a. (w stosunku do zażaleń – na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.). W niniejszej sprawie, skoro została wniesiona prośna o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej w postaci wniesienia zażalenia, ustalenie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego następowało właśnie przy rozpatrywaniu dopuszczalności przywrócenia terminu do wniesienia takiego środka.

Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. nr [...] z dnia 17 grudnia 2021 r. znak [...] zostało skutecznie doręczone skarżącym w dniu 21 grudnia 2021 r. pod adresem: ul. W. , [...] S. , tj. adresem ustanowionego w tej sprawie pełnomocnika zainteresowanych – J. D. (adres ustalony według treści pełnomocnictwa z dnia 16 lipca 2021 r.).

Należy podkreślić, że zwrotne poświadczenie odbioru jest przewidzianym przez prawo dokumentem urzędowym (doręczenie "za pokwitowaniem") stwierdzającym, iż doręczenie decyzji nastąpiło, w sposób, o którym mowa w art. 43 i art. 44 k.p.a. Dokument taki korzysta z domniemania prawdziwości w zakresie okoliczności w nim stwierdzonych, jako dokument urzędowy. Dotyczy to również adnotacji znajdujących się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnionych przez pracowników poczty, korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy (por. np. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 892/05 i wyroki z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 554/08 i II GSK 555/08 oraz postanowienia NSA z dnia: 27 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GZ 477/13, 22 maja 2020 r. sygn. akt II OZ 293/20, 23 września 2020 r. sygn. akt I OZ 574/20 i 15 września 2021 r. sygn. akt III OZ 614/21 - wszystkie orzeczenia dostępne jw.). O takim charakterze dokumentu potwierdzającego odbiór przesyłki pocztowej (rejestrowanej) świadczą przepisy art. 39 oraz art. 43 w zw. z art. 42 § 1 i k.p.a., jak również art. 17 i art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2022 r., poz. 896).

Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący działali w postępowaniu administracyjnym za pośrednictwem pełnomocnika procesowego, co jednoznacznie wynika ze znajdującego się aktach administracyjnych dokumentu pełnomocnictwa z dnia 16 lipca 2021 r. (k. [...] akt adm. I inst.). Wobec tego, zgodnie z ogólną regułą, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 k.p.a zd. pierwsze). Z kolei przepis art. 43 k.p.a. przewiduje możliwość doręczenia zastępczego pism w postępowaniu administracyjnym. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, skarżący nie przedstawili przekonującej argumentacji podważającej wiarygodność dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki zawierającej przedmiotowe postanowienie pod adresem pełnomocnika J. D.. Argumentacja przedstawiona we wniosku o przewrócenie terminu, jak i w skardze, nie mogła podważyć mocy dowodowej dokumentu, jakim jest zwrotne poświadczenie odbioru wraz z urzędowymi adnotacjami. Jakkolwiek strona może kwestionować prawidłowość daty dokonanego doręczenia, to samo tylko zgłoszenie takich zastrzeżeń w treści skargi, jak i powołanie się na dokument prywatny nie jest wystarczające do przyjęcia innego miejsca doręczenia i doręczenia osobie nieuprawnionej, a w konsekwencji zakwestionowania doręczenia w dacie widniejącej na dokumencie urzędowym, jakim jest należycie wypełnione zwrotne poświadczenie odbioru.

W ocenie Sądu skarżący nie przełamali domniemania wynikającego z tego dokumentu. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (dalej również: ZPO) przysyłki nr [...] (dokument podpięty przy k. [...] akt adm. I inst.), skierowaną do J. D. – i na wskazany przez skarżących adres pełnomocnika – przesyłkę w dniu 21 grudnia 2021 r. odebrała M. A., określona jako dorosły domownik na zwrotnym potwierdzaniu odbioru tej przesyłki. Sąd zauważa, że pod tym adresem (pomimo oczywistej omyłki pisarskiej w określeniu nazwy ulicy – "[...]" zamiast "[...]") doręczana była również przez tego samego pracownika Poczty Polskiej - listonosza M. K. inna korespondencja kierowana do pełnomocnika J. D., jak np. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 16 grudnia 2021 r. odebrane 20 grudnia 2021 r. (ZPO podpięte do k. [...] akt adm. I inst.) czy zawiadomienie PINB w P. z dnia 21 marca 2022 r. odebrane 24 marca 2022 r. (ZPO podpięte pod k. [...] akt adm. I inst.).

Powołanie się na domniemany fakt, że doręczenia dokonano do rąk osoby nieupoważnionej (tak we wniosku o przywrócenie terminu), a nadto pod innym adresem niż adres pełnomocnika (tak w skardze) nie wytrzymało konfrontacji z dokumentacją zawartą w aktach sprawy administracyjnej. Dołączone do skargi oświadczenie M. A. z dnia 29 marca 2022 r. (dodać należy, że osoby pełnoletniej), które ma wykazać, że nie jest ona domownikiem J. D. i odebrała ona pod innym adresem skierowaną do niego przesyłkę przez pomyłkę, nie zostało przedstawione organowi odwoławczemu przy rozstrzyganiu kwestii przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Znamienne jest bowiem, że skarżący we wniosku z dnia 19 lutego 2022 r. o przywrócenie terminu lakonicznie stwierdzili, że miało miejsce doręczenie postanowienia przez pracownika Poczty Polskiej osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji, a zarazem wskazywali na to, że byli przekonani, iż J. D. (ich pełnomocnik) odebrał przesyłkę 22 grudnia 2021 r., podczas gdy M. A. [siostra K. D.1] przekazała pełnomocnikowi korespondencję dzień wcześniej - 21 grudnia 2021 r. Dopiero w skardze stwierdzili, że M. A. nie jest domownikiem zamieszkałym pod adresem pełnomocnika oraz nie jest zameldowana pod tym adresem ani nie jest upoważniona przez J. D. do odbioru korespondencji. Należy przypomnieć zatem, że sąd administracyjny co do zasady kontroluje działanie organu administracyjnego według stanu prawnego i faktycznego zachodzącego na dzień podjęcia zaskarżonego aktu. Ustalenia faktyczne Inspektora wojewódzkiego (jako organu II instancji) były prawidłowe i nie naruszały wymogów z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dysponował on bowiem wnioskiem skarżących o przywrócenie terminu i niezakwestionowanym dokumentem urzędowym - poświadczaniem odbioru przesyłki doręczonej pod adresem pełnomocnika J. D.. Skarżący nie przedstawili dokumentów świadczących skutecznym zareklamowaniu niewykonania czy też nienależytego wykonania usługi pocztowej. Takie prawo przysługuje zarówno nadawcy, jak i adresatowi, co wynika z art. 92 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa pocztowego. Przy tym można zgłosić reklamację w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą (art. 92 ust. 2 Prawa pocztowego), nie jest to czynność proceduralnie i organizacyjnie szczególnie trudna do wykonania.

Skład orzekający w niniejszej sprawie wyjaśnia również, że podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że domownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji może być każda dorosła osoba mieszkająca (nie chodzi przy tym o przebywanie z zamiarem stałego pobytu, gdyż znaczenie ma wyłącznie faktyczne przebywanie danej osoby na nieruchomości czy w danym lokalu) w tym samym co adresat domu lub mieszkaniu (również osoba trzecia, np. pracownik) lub krewny czy powinowaty zamieszkujący razem z adresatem, nawet jeśli prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (patrz: postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 68/08 i podobnie postanowienia NSA przywołane w postanowieniu NSA z dnia 20 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1848/13, dostępnym jw.). Ponadto w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że adresat nie musi wyrażać zgody na odbieranie korespondencji przez domownika (patrz: postanowienia NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I FZ 331/08 i 15 września 2015 r. sygn. akt II OZ 833/15, dostępne jw.). Istotne jest natomiast podjęcie się przez osobę odbierającą korespondencję przekazania jej adresatowi.

Twierdzenia skarżących co od tego, że doręczenie nastąpiło pod innym adresem niż adres pełnomocnika i do rąk osoby nieuprawnionej nie jest przekonujące. Należy podkreślić, że organ odwoławczy na dzień rozstrzygania w przedmiocie przywrócenia terminu dysponował takim dokumentem urzędowym, jak zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 21 grudnia 2021 r., które zawierało określone adnotacje dotyczące czasu (daty odbioru), miejsca i osoby odbierającej przesyłkę pocztową (czytelny podpis oraz wskazanie danych przez doręczyciela) oraz podpis i pieczątkę listonosza. Świadczy to o poprawności jego sporządzenia, a nie zostało zakwestionowane innym dokumentem urzędowym (np. pismem informującym o uwzględnieniu reklamacji pocztowej). Jak zatem należało wywieść z powyższego dokumentu urzędowego, M. A. określona jako dorosły domownik adresata i zastana pod jego adresem, podjęła się przekazania mu przesyłki. Pozwalało to na przyjęcie domniemania prawnego skutecznego doręczenia pisma. Przewidziana bowiem w art. 43 k.p.a. zastępcza forma doręczenia pisma rodzi domniemanie prawne (praesumptio iuris), że pismo zostało doręczone adresatowi (zob. szerzej wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1999 r. sygn. akt SA/Sz 31/98 przywołany w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2021, komentarz do art. 43). Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Domniemanie doręczenia może być wzruszone w sytuacji, gdy adresat pisma wykaże, że pomimo zastosowania instytucji doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn przez niego niezawinionych, albo że doszło do niego w spóźnionym terminie, uniemożliwiającym ustosunkowanie się do jego treści we wskazanym przez organ terminie. W przypadku wzruszenia domniemania o skutecznym doręczeniu pisma adresat pisma nie ponosi skutków prawnych, jakie odpowiednie przepisy wiążą z faktem skutecznego doręczenia pisma.

Na dzień rozstrzygania przez organ II instancji nie występowały żadne wiarygodne poszlaki, które wskazywałyby na to, że doręczenie zastępcze nie nastąpiło pod adresem pełnomocnika - ul. W. [...], [...] S. , lecz pod innym adresem - ul. J. , [...] S. ani też, że nie nastąpiło do rąk osoby uprawnionej. Poza tym, skoro strona wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to tym samym wykazywała świadomość jego uchybienia, a zatem zgodziła się ze skutecznością doręczenia aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 2400/20, dostępny jw.). Wobec tego organ II instancji zasadnie przyjął, że doręczenie przesyłki było skuteczne i nastąpiło z dniem 21 grudnia 2021 r. W konsekwencji 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie upłynął – stosownie do treści art. 141 § 2 k.p.a. – w dniu 28 grudnia 2021 r. (wtorek), natomiast zażalenie zostało sporządzone i doręczone do siedziby organu I instancji w dniu 29 grudnia 2021 r. (środa). W sposób oczywisty doszło zatem do uchybienia terminu do wykonania tejże czynności procesowej. Skoro zaś skarżący w terminie, o którym mowa w art. art. 15zzzzzn(2) ust. 3 z.p.z. COVID-19, złożyli wniosek o przywrócenie terminu – należało rozważyć zasadność jego przywrócenia. Dokonując tego ostatniego, organ odwoławczy w ocenie tutejszego Sądu zachował wymogi prawne i rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy.

Przechodząc do oceny merytorycznego rozstrzygnięcia Inspektora wojewódzkiego, warto zwrócić uwagę na przesłanki, od których spełnienia zależy uwzględnienie wniosku o przewrócenie terminu. Przede wszystkim należy podkreślić, że już z treści samego przepisu art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić, stosowną argumentacją, swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt II GSK 810/18, dostępny jw.). W świetle art. 58 § 1 k.p.a. tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie mogła tej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej – w danej sytuacji życiowej i osobistej – można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Innymi słowy, kwestia stopnia zawinienia nie ma w tym przypadku znaczenia, bowiem każdy, nawet najmniejszy stopień zawinienia wyklucza przywrócenie terminu (por. np. wyroki NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 3883/19 i 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2539/20 – dostępne jw.).

Idąc dalej, należy jeszcze wyjaśnić, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Z uwagi na kryterium braku winy, które warunkuje przywrócenie uchybionego terminu, za usprawiedliwione, niezawinione przyczyny niedochowania terminu mogą być uznane wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw – udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2923/18, dostępny jw.).

Trzeba również podkreślić, że w przedmiotowej sprawie chodzi o ocenę winy strony, która nie dokonała czynności procesowej w terminie. Skoro zaś zgodnie z ogólną regułą strona co do zasady może działać przez pełnomocnika (art. 32 k.p.a.), to w konsekwencji za działania, czy też za brak działania pełnomocnika strona odpowiada jak za własne działania lub zaniechania (por. np. wyroki NSA z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt I FSK 192/16 i 14 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 2725/16, dostępne jw.).

W ocenie tutejszego Sądu, okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu nie uzasadniały braku winy strony w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia. W sprawie nie zostały spełnione wymogi z art. 58 § 1 k.p.a., a rozstrzygnięcie organu II instancji o odmowie jego przywrócenia było zasadne. Przy jego podjęciu organ odwoławczy nie naruszył przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Po pierwsze, skoro osoba, której doręczono pismo w trybie zastępczym, nie przekazała niezwłocznie – w dniu odbioru – tej korespondencji adresatowi (pełnomocnikowi skarżących), to znaczy, że dopuściła się w tym względzie zawinionego zaniechania, a to w konsekwencji obciąża adresata pisma. Przede wszystkim jednak zaniedbanie to obciąża pełnomocnika. Skoro bowiem przedmiotowe pismo nie zostało doręczone mu bezpośrednio, to nie powinien był przyjmować za pewnik, że dzień, w którym została przekazana mu korespondencja (22 grudnia 2021 r.) był datą doręczenia zastępczego, które to w istocie miało miejsce dzień wcześniej - 21 grudnia 2021 r. Zaniedbania w tym zakresie wykluczają przyjęcie, że po stronie pełnomocnika czy też skarżących doszło do uchybienia terminu bez swojej winy. Co więcej, nawet okoliczność przekazania adresatowi błędnej informacji o dacie odbioru adresowanej do niej przesyłki nie wyłącza winy strony w zachowaniu terminu. Wszystkie niezbędne ustalenia faktyczne w tym zakresie zostały poczynione, a ich ocena prawna przez organ II instancji była prawidłowa. Organ zasadnie zastosował przepis art. 58 § 1 k.p.a. i trafnie rozstrzygnął przedmiotową sprawę.

Po drugie zatem – i najważniejsze – skarżący nie dochowali odpowiedniej, wymaganej od nich według obiektywnego miernika staranności, dbałości w zakresie wniesienia środka zaskarżenia. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący powinni byli upewnić się, w jakiej dacie doręczono pełnomocnikowi przedmiotowe postanowienie. Opierając się na uzyskanych od niego informacjach, które okazały się niezgodne ze stanem faktycznym, sami narazili się na skutki zwlekania przez pełnomocnika z wniesieniem zażalenia w ostatnim dniu błędnie ustalonego terminu. Sami skarżący, jak i pełnomocnik powinni jednak zdawać sobie sprawę z fundamentalnego znaczenia zachowania terminu do wnoszenia środków odwoławczych. Tego właśnie wymaga obiektywny miernik staranności. Zwlekanie z wniesieniem odwołania do ostatniego dnia terminu – ustalonego przez stronę błędnie, gdyż liczonego od 22 grudnia 2021 r. – również wskazuje na brak należytej ostrożności procesowej. Strona ma prawo wnieść środek odwoławczy do końca terminu procesowego, jednakże czyniąc to właśnie w ostatnim dniu takiego terminu, godzi się na negatywne skutki ewentualnego błędu w obliczeniu terminu. Oczywistym truizmem jest stwierdzenie, że pamięć ludzka – nawet w przypadku w pełni zdrowego psychicznie człowieka – jest zawodna. Dlatego poleganie na informacji ustnej osoby przekazującej korespondencję (domownika) bez jakiejkolwiek próby weryfikacji daty doręczenia przesyłki stanowi ryzyko obciążające stronę.

Zdaniem Sądu, przy aktualnych możliwościach technicznych i proceduralnych, strona mogła – i powinna – osobiście lub pisemnie, czy chociażby telefonicznie, lub za pomocą innych środków komunikacji na odległość (telekomunikacji) skontaktować się z urzędem obsługującym organ wydający decyzję, celem uzyskania pewnej wiedzy co do terminu doręczenia przedmiotowej decyzji. Kontakt taki w istocie miał miejsce, ale nie dotyczył ustalenia tejże okoliczności, o czym będzie jeszcze mowa w podsumowaniu rozważań Sądu. Niezależnie od tego, dysponując numerem przesyłki pocztowej, możliwa była weryfikacja daty doręczenia przesyłki na podstawie danych z urzędu pocztowego (możliwe byłoby uzyskanie informacji we właściwej placówce pocztowej lub na stronie internetowej Poczty Polskiej – tzw. emonitoring przesyłek).

Podsumowując, przy ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania co do zasady uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika (art. 43 k.p.a.), nie bierze się zaś pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie (zob. wyroki NSA z dnia 5 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2702/13, 27 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1014/20 i 10 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 176/21 – dostępne jw.). Skoro zatem pełnomocnik skarżących od osoby odbierającej korespondencję nie otrzymał przy przekazaniu mu tej przesyłki informacji pewnej o dacie jej odbioru (o tym, że przekazuje przesyłkę w tym samym dniu, w którym ją doręczono), to jego obowiązkiem było ustalenie tej daty np. w urzędzie organu. Zwłaszcza gdy zdecydował się on na wniesienie zażalenia w – jak mniemał – ostatnim dniu terminu ustalonego na podstawie informacji uzyskanych od osoby przekazującej mu korespondencję, a także od jednego ze skarżących. Podejmując takie działanie, pełnomocnik skarżących zaakceptował tym samym ryzyko, że podana data odbioru jest wątpliwa (niepewna). Obowiązek ten odpowiednio ciąży na samych stronach, które działają za pośrednictwem pełnomocnika. Jeżeli zaś K. D.1 dowiadywał się już 23 grudnia 2021 r. telefonicznie w samym organie I instancji o terminie wniesienia zażalenia w przedmiotowej sprawie, co też samo w sobie było działaniem sensownym, to jednak skarżący powinien był w pierwszej kolejności ustalić w sposób niewątpliwy datę odbioru przesyłki. Działania procesowe oparte na informacji podanej przez pełnomocnika, bez odpowiedniej weryfikacji daty odbioru zażalenia, strona postępowania podejmowała na własne ryzyko i odpowiedzialność. Informacje uzyskane od organu I instancji, a dotyczące terminu wniesienia zażalenia, odnosiły się do daty odebrania przesyłki, który to dzień sam skarżący wskazał Inspektorowi powiatowemu jako 22 grudnia 2021 r. Nic nie stało przy tym na przeszkodzie, by pełnomocnik czy którykolwiek ze skarżących dowiedział się – czy to w drodze osobistego sprawdzenia akt sprawy (w siedzibie organu) czy też za pomocą środków telekomunikacji (telefonicznie, pocztą elektroniczną) – jaka była faktyczna data odbioru przedmiotowej przesyłki zawierającej skarżone postanowienie PINB w P.. Względnie, dysponując kopertą z numerem przesyłki, możliwe było zweryfikowanie daty odbioru przesyłki (postanowienia) w placówce Poczty Polskiej lub na stronie internetowej śledzenia przesyłek.

W takich warunkach Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały warunki, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a., uzasadniające uwzględnienie skargi i wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. W szczególności zaś nie miało miejsca naruszenie prawa, o którym mowa w pkt 1 lit. c tego przepisu, tj. naruszenie przepisów postępowania.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.