Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1417/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 6
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Geremek sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 270/08 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w P. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na udostępnienie części nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 9 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Sz 270/08 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w P. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na udostępnienie części nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że [...] S.A. z siedzibą w P. w dniu [...] marca 2006 r. wystąpiła o wydanie, na podstawie art. 124 ust. 6 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) decyzji zezwalającej na udostępnienie części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta S. przy ul. [...], w celu zapewnienia należytej obsługi i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych wchodzących w skład przedsiębiorstwa Spółki. Starosta Stargardzki decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie wskazując w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązek udostępniania nieruchomości przez właściciela podlega egzekucji administracyjnej; nie wymaga natomiast wydania decyzji. Wydanie decyzji następuje zgodnie z art. 124 ust. 1 powołanej ustawy, który stanowi, że właściwy organ władny jest ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości m. in. przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej, jeżeli właściciel nie wyraża na to zgody. W rozpatrywanej sprawie przepis ten nie mógł jednakże znaleźć zastosowania, ponieważ na przedmiotowej działce urządzenia elektroenergetyczne już istnieją, wniosek zaś dotyczył wyłącznie obsługi i eksploatacji tych urządzeń. W związku z powyższym wydanie decyzji w sprawie stało się bezzasadne, a zatem postępowanie należało umorzyć.

Na skutek odwołania [...] S.A. Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko zajęte przez organ I instancji uznając, że postępowanie w przedmiocie wniosku [...] S.A. Oddział Dystrybucji S. o wydanie decyzji zezwalającej na udostępnienie części nieruchomości, stanowiącej własność Z. B., jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu.

[...] S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Stargardzkiego z [...] maja 2006 r. jako naruszających art. 124 ust. 1 w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 6, art. 7 i art. 9 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 1094/06 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Stargardzkiego z [...] maja 2006 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołując się na orzecznictwo sądowe (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2004 r. sygn. akt IV CK 330/02) stwierdził, że z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż przepis ten odnosi się do obowiązków właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, w stosunku do których starosta, na podstawie art. 124 ust. 1 powołanej ustawy, w drodze decyzji ograniczył sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nich ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń. W sytuacji gdy decyzji takiej nie wydano, przepis art. 124 ust. 6 ustawy nie znajduje zastosowania.

W niniejszej sprawie, mimo usytuowania urządzeń elektroenergetycznych na przedmiotowej nieruchomości, decyzji wymaganej przepisem art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wydano. Gdyby zaś decyzja taka została wydana, to w świetle przepisu art. 124 ust. 6 tej ustawy, w przypadku braku zgody właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii znajdujących się na niej przewodów, zastosowanie miałyby przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednak w takiej sytuacji należało merytorycznie rozpatrzyć wniosek, a nie umorzyć postępowanie, gdyż - zdaniem Sądu - do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego nie było podstaw. W związku z tym przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem organów orzekających będzie ustalenie istnienia bądź braku przesłanek warunkujących wydanie na wniosek strony decyzji w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości.

Rozpatrując ponownie wniosek [...] S.A. Starosta Stargardzki decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówił wydania zezwolenia na udostępnienie wnioskodawcy części przedmiotowej nieruchomości w celu zapewnienia obsługi i eksploatacji usytuowanych na niej urządzeń elektroenergetycznych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie wydano wcześniej decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co nie pozwala zastosować art. 124 ust. 6 tej ustawy. Ewentualne roszczenia stron w przedmiotowej sprawie powinny być dochodzone na drodze postępowania cywilnego.

Na decyzję Starosty [...] S.A. wniosła odwołanie do Wojewody Zachodniopomorskiego nie zgadzając się z rozstrzygnięciem.

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] uchylił na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W ocenie organu odwoławczego, Starosta Stargardzki nie zbadał przesłanek wymaganych do wydania decyzji. Nie podjął żadnych działań zmierzających do stwierdzenia, czy nieruchomość objęta wnioskiem [...] S.A. jest przeznaczona na cel publiczny, w myśl art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz nie ustalił jednoznacznie, czy działanie ujęte we wniosku [...] S.A. ma polegać na zakładaniu i przeprowadzaniu na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, czy jedynie na wykonywaniu czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń. W pierwszym przypadku należałoby bowiem rozważyć wydanie decyzji zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Wojewody Zachodniopomorskiego, należało również uwzględnić przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poza. 1118 ze zm.), gdzie w art. 3 pkt 6 jest wyjaśnione pojęcie "budowy", oraz ustalić, czy [...] S.A. w przedmiotowej sprawie będzie ubiegać się o pozwolenie na budowę. Organ odwoławczy wskazał także, że dopiero w przypadku ustalenia, iż nie zaistniały wszystkie przesłanki potrzebne do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 powołanej ustawy, organ I instancji powinien odmówić wydania takiej decyzji, a ewentualne roszczenia stron winny wówczas być dochodzone w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego, na drodze postępowania cywilnego.

Starosta Stargardzki w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., Nr [...], wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. (będącej następcą prawnym wnioskującej Spółki) wydania zezwolenia na udostępnienie części przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że uwzględniając uwagi organu odwoławczego, uzyskał wyjaśnienie wnioskującej Spółki, iż jej wniosek dotyczy wydania decyzji mających umożliwić realizację celu publicznego, zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy czym nie chodzi o inwestycje nowoprojektowane, ale jedynie o utrzymywanie w należytym stanie, w tym obsługę i eksploatację, czyli wykonywanie czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii oraz czynności zapewniających trwałość i bezpieczeństwo świadczonych usług, urządzeń już istniejących. W związku z tym pozwolenie na budowę nie jest wymagane. Organ I instancji wskazał również, że Naczelnik Wydziału Planowania Przestrzennego Urzędu Miejskiego w Stargardzie Szczecińskim w piśmie z dnia [...] października 2007 r. znak: [...], poinformował, że z dniem 1 stycznia 2003 r. stracił ważność plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego przyjęty uchwałą Nr LXXXIII/451/94 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 17 maja 1994 r. (Dz. Urz. Województwa Szczecińskiego z 1994 r. Nr 9, poz. 73 ze zm.) i że dla działki nr [...] nie została wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co powoduje, że art. 124 ust. 6 tej ustawy również nie może znaleźć zastosowania. Obowiązek udostępnienia nieruchomości przez właściciela odnosi się bowiem do sytuacji, w których starosta, na podstawie art. 124 ust. 1 wskazanej ustawy wydał decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z niej na skutek wydania zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości określonych urządzeń elektroenergetycznych. Takiej decyzji w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...], stanowiącej własność Z. B. nie wydano. Organ wskazał, że ewentualne roszczenia stron w przedmiotowej sprawie powinny być oparte na przepisach Kodeksu cywilnego oraz rozstrzygnięte w drodze postępowania cywilnego.

[...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi I instancji oparcie rozstrzygnięcia na błędnej wykładni art. 6 pkt 2 oraz art. 124 ust. 1 i 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołująca uważa, że z przepisów prawa nie wynika, iż niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, jeżeli na nieruchomości przeznaczonej na cele publiczne jest już zrealizowana inwestycja w postaci budynku lub urządzenia służącego do dostarczania energii elektrycznej. Strona wskazała na fakt, iż [...] Sp. z o.o. wykonuje swoje obowiązki na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne i w związku z tym jako przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw lub energii do odbiorców zobowiązana jest utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji dostaw paliw lub energii w sposób ciągły i niezawodny oraz zapewniać wszystkim podmiotom świadczenie usług polegających na przesyłaniu paliw lub energii wydobywanych lub wytwarzanych w kraju.

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], sprostowaną następnie postanowieniem z [...] lutego 2008 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dokonując oceny przebiegu postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji, Wojewoda stwierdził, iż jednoznacznie ustalono, że [...] Sp. z o.o. w przedmiotowej sprawie nie zamierza realizować budowy, nie jest zatem niezbędne uzyskanie prawa do dysponowania nieruchomością na ten cel. W tym stanie rzeczy nie zaistniały przesłanki potrzebne do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a argumenty podnoszone przez stronę skarżącą w jej odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Natomiast ewentualne roszczenia stron powinny być w tym przypadku oparte na przepisach Kodeksu cywilnego i rozstrzygane w drodze postępowania cywilnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Stargardzkiego z [...] listopada 2007 r. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 124 ust. 1 w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię i uznanie, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do ograniczenia korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej z uwagi na to, że postępowanie administracyjne dotyczy już istniejących urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, umiejscowionych na nieruchomości. Zdaniem skarżącej Spółki, prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że ograniczenie korzystania nieruchomości w trybie określonym w tym przepisie jest dopuszczalne także w przypadku inwestycji uprzednio zrealizowanych na nieruchomości przeznaczonej na cele publiczne. Ponadto Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności; art. 7 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego istotnego w sprawie; art. 9 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, art. 29 i art. 30 § 4 w związku z art. 107 § 1 k.p.a. polegającym na wadliwym oznaczeniu strony skarżącej poprzez podanie, że stroną postępowania jest [...] S.A. siedzibą w P., podczas gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, że stroną postępowania jest [...] Sp. z o.o. w P.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ dokonując interpretacji przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. w sposób nieuprawniony ograniczył się wyłącznie do reguł wykładni językowej, przyjmując, iż literalne brzmienie przepisu wyklucza przeprowadzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 124 ust.1 ustawy w przypadku, gdy dotyczy to urządzeń wybudowanych przed złożeniem wniosku. Organ nie wziął pod uwagę przepisu art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych, z zastrzeżeniem art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z treści tych przepisów nie wynika, że niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w sytuacji, gdy na nieruchomości przeznaczonej na cele publiczne jest już zrealizowana inwestycja w postaci budynku lub urządzenia służącego do dostarczenia energii elektrycznej. Z uwagi na to, że w art. 112 nie wyłączono przepisu art. 124 ust.1 uznać należy, że ograniczenie prawa własności może dotyczyć także nieruchomości, na których została uprzednio zrealizowana inwestycja w postaci urządzenia służącego do dostarczenia energii elektrycznej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów podniesionych przez skarżącą, wskazując w szczególności, że oczywista omyłka polegająca na błędnym oznaczeniu strony została już sprostowana z urzędu postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 9 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Sz 270/08 oddalił skargę [...] Sp. z o.o.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja uwzględnia wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2007r. sygn. akt II SA/Sz 1094/06. Organy orzekające w sprawie wykonały zalecenie Sądu co do ustaleń faktycznych, wyjaśniając wszystkie istotne okoliczności sprawy. W świetle zebranego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że wniosek dotyczył zezwolenia na udostępnienie części nieruchomości będącej własnością Z. B. w celu zapewnienia obsługi i eksploatacji urządzeń istniejących na tej działce. Do takiego stanu faktycznego - jak to już wcześniej wyjaśnił Sąd w wyroku z dnia 24 stycznia 2007r. w sprawie II SA/Sz 1094/06 nie ma zastosowania przepis art. 124 ust.1 w związku z art.124 ust. 6 u.g.n., na co wskazano w zaskarżonej decyzji. Poglądem prawnym wyrażonym w powyższym wyroku organy orzekające w sprawie były związane. Z tych przyczyn podniesiony w skardze zarzut naruszenia art.124 ust.1 w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zdaniem Sądu jest chybiony.

Za chybiony Sąd uznał również zarzut naruszenia przez organy art. 6, 7 i 9 k.p.a. Organy administracji ponownie rozpatrując wniosek z dnia 30 grudnia 2005r. podjęły czynności zmierzające do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W ocenie Sądu, trafne jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami po zrealizowaniu już inwestycji. Z istoty zezwolenia z art. 124 tej ustawy wynika, że może być ono wydane przed rozpoczęciem na danej, ściśle określonej nieruchomości konkretnego celu inwestycyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2005r. OSK 1216/04 (LEX nr 176112). Nieodniesienie się przez organy w uzasadnieniach decyzji do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 21 maja 2002r. w sprawie III CZP 27/02 (OSNC 2003/5/67), nie jest uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z treści uzasadnienia powołanego orzeczenia, Sąd Najwyższy w żaden sposób nie przesądził jednoznacznie interpretacji art. 124 ust.1 u.g.n., a jedynie zasygnalizował możliwość odmiennej, od prezentowanej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładni tego przepisu w przypadku zmiany właściciela nieruchomości, na której wcześniej dokonano inwestycji celu publicznego. Z powyższego wynika, że stanowisko Sądu Najwyższego co do zasady nie było odmienne od orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które skład Sądu I instancji podziela w całej rozciągłości.

Chybiony jest również zarzut wadliwego oznaczenia strony skarżącej. Z akt administracyjnych wynika, że Wojewoda Zachodniopomorski postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r. (doręczonym stronie skarżącej w dniu 5 marca 2008r.) sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w zaskarżonej decyzji w ten sposób, że w miejsce "[...] S.A." wskazał "[...] Sp. z o.o.".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. w P. reprezentowana przez adwokata. Wyrok Sądu I instancji zaskarżono w całości podnosząc następujące zarzuty:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną jego interpretację, a mianowicie przyjęcie, że zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości wymienionych w tym przepisie urządzeń może zostać wydane wyłącznie przed rozpoczęciem na danej, ściśle określonej nieruchomości konkretnego procesu inwestycyjnego dotyczącego realizacji celu publicznego;

2. naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a.", poprzez nierozpoznanie merytoryczne skargi w zakreślonych nią granicach, a w konsekwencji uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego dla pełnomocnika skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów pełnomocnik skarżącej wskazał, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyjmując, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami po zrealizowaniu już inwestycji. Za podstawę przyjęcia takiej wykładni Sąd wskazał wyłącznie fragment uzasadnienia wyroku NSA z dnia 18 marca 2005 r. wydanego w sprawie sygn. akt OSK 1216/04. Sąd nie odniósł się natomiast merytorycznie do zaprezentowanego przez skarżącą stanowiska opartego na orzeczeniu Sądu Najwyższego, w którym został wyrażony odmienny pogląd w zakresie możliwości wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami już po uprzednim zrealizowaniu konkretnej inwestycji celu publicznego.

Nadto skarżąca wskazując na brak zasadności interpretacji ww. przepisu dokonanej przez organ administracyjny w zaskarżonej decyzji wskazała na nieuwzględnienie przez organ art. 112 u.g.n., który w ocenie skarżącej daje podstawy do przyjęcia, że ograniczenia prawa własności poprzez wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy może dotyczyć także nieruchomości, na których została uprzednio zrealizowana inwestycja w postaci urządzenia do dostarczania energii elektrycznej. Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącą argumentacji. Uznając nawet stanowisko to za nietrafne powinien był konkretnie wskazać podstawy, na jakich się oparł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, ponieważ nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Z uwagi na to, że skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był w pierwszej kolejności ocenić zarzut odnoszący się do przepisów postępowania, bowiem ocena, czy istotnie Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego, możliwe jest tylko na gruncie ustaleń faktycznych niebudzących wątpliwości.

Naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. przez Sąd I instancji, w ocenie pełnomocnika strony skarżącej, polega na nierozpoznaniu merytorycznym skargi w zakreślonych nią granicach, czego konsekwencją było uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Tak sformułowany zarzut jest jednak chybiony. Należy wyjaśnić, że przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przytoczonej treści przepisu wynika, zakres sądowej kontroli wyznaczają granice sprawy administracyjnej, której dotyczy zaskarżony akt. Z jednej strony oznacza to, że przy tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami sformułowanymi w skardze, z drugiej zaś sąd "z urzędu" bierze pod uwagę dostrzeżone naruszenia prawa, niezależnie od tego, czy zostały podniesione w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem rozstrzygnął sprawę w jej granicach, które zakreślone zostały decyzją Starosty Stargardzkiego z dnia [...] listopada 2007 r. oraz zaskarżoną decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. Nie ma zatem podstaw podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. Brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji do całości podniesionej w skardze argumentacji nie podważa zasadności podjętego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Jak wykazano wyżej, w świetle treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie miał obowiązku odniesienia się do wszystkich kwestii podniesionych w skardze.

Poza tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji wyczerpująco uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie. Wskazać przy tym należy, że zarzut odnoszący się do braków uzasadnienia zaskarżonego wyroku można skutecznie podnieść tylko z powołaniem się na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., tego jednak zarzutu w skardze kasacyjnej nie zgłoszono.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 124 ust. 1 w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które - zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki - polega na błędnej wykładni tych przepisów przez Sąd I instancji, stwierdzić należy, że jest on również chybiony.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że instytucja prawna uregulowana w art. 124 ust.1 powołanej ustawy ma charakter wywłaszczeniowy; prowadzi bowiem do ograniczenia możliwości swobodnego korzystania z prawa własności (użytkowania wieczystego). Stąd jej ulokowanie w rozdziale 4 zatytułowanym "Wywłaszczanie nieruchomości" zawartym w Dziale II ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych względów treść omawianego przepisu, jako ingerującego w konstytucyjnie chronione prawo własności, nie może podlegać wykładni rozszerzającej, a tym samym jego interpretacja nie może wykraczać poza jego dosłowne brzmienie. Sformułowanie "Starosta, (...) może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie ..." jednoznacznie wskazuje, że zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości stosownych przewodów i urządzeń musi być poprzedzone uzyskaniem stosownego zezwolenia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela całkowicie tezę wyrażoną w wyroku NSA z dnia 18 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1216/04, iż z istoty zezwolenia z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że może być ono wydane przed rozpoczęciem na danej nieruchomości konkretnego procesu inwestycyjnego. Zasada ta generalnie znajduje zastosowanie w sprawach o wywłaszczenie nieruchomości. W orzecznictwie sądowym konsekwentnie bowiem przyjmuje się, że jeśli inwestycja będąca celem wywłaszczenia została już zrealizowana, to brak jest ustawowych przesłanek do wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2001 r. sygn. akt I SA 242/00, Lex nr 54433, a także wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA 1332/02, Lex nr 149525).

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzając, że wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez właściciela po zrealizowaniu na niej inwestycji, jest niedopuszczalne. Skoro zatem na przedmiotowej nieruchomości urządzenia elektroenergetyczne już istnieją, to wniosek strony o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez jej właściciela, w trybie art. 124 ust. 1, nie mógł być uwzględniony. Odmienne rozumienie tego przepisu nie wynika w żadnym razie z jego brzmienia, jak również nie uzasadnia go żaden z przepisów art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na który powołał się pełnomocnik w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Trudno zresztą odnieść się do tego poglądu, ponieważ autor skargi kasacyjnej nie wskazał, o który z czterech ustępów tego artykułu chodzi, ani też nie wyjaśnił znaczenia treści art. 112 dla sposobu interpretacji art. 124 § 1.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że brzmienie art. 112 ust. 3 potwierdza stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji. Wynika z niego w sposób logiczny, że dokonanie wywłaszczenia przez pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości jest punktem wyjścia dla realizacji celu publicznego. Skoro cel publiczny został już na nieruchomości zrealizowany, to uregulowanie stosunków prawnych związanych z dysponowaniem tą nieruchomością nie może nastąpić decyzją o wywłaszczeniu lub ograniczeniu praw właściciela nieruchomości.

Z powyższych wywodów wynika, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są chybione, co skutkuje oddaleniem tej skargi jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.