Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 349/97
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1997-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1995 nr 142 poz. 702
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników.
Teza: Żaden przepis prawa nie nakłada na komorników sądowych obowiązków podatkowych związanych z prowadzeniem przez nich kancelarii; tym samym nie są oni z tego tytułu podatnikami w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Numer identyfikacji podatkowej jest im nadawany jako osobie fizycznej - podatnikowi w podatku dochodowym od osób fizycznych /art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji identyfikacji podatników - Dz.U. nr 142 poz. 702/.

TEZY

Żaden przepis prawa nie nakłada na komorników sądowych obowiązków podatkowych związanych z prowadzeniem przez nich kancelarii; tym samym nie są oni z tego tytułu podatnikami w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Numer identyfikacji podatkowej jest im nadawany jako osobie fizycznej - podatnikowi w podatku dochodowym od osób fizycznych /art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji identyfikacji podatników - Dz.U. nr 142 poz. 702/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę komornika Sądu Rejonowego - Rewiru w M. na decyzję Izby Skarbowej w (...) z dnia 11 lutego 1997 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania NIP.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w M. decyzją z dnia 26 listopada 1996 r., powołując się na art. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji identyfikacji podatników /Dz.U. nr 142 poz. 702/ oraz art. 104 i art. 105 Kpa, umorzył postępowanie w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej - NIP komornikowi Sądu Rejonowego - Rewiru w M. Mieczysławowi K. na podstawie jego wniosku NIP-2. Z uzasadnienia decyzji wynika, że do Urzędu Skarbowego w M. wpłynęły dwa wnioski komornika Sądu Rejonowego w M. - Rewiru o nadanie numeru NIP: jeden na druku NIP-2, a drugi na zgłoszeniu NIP-3. Urząd Skarbowy w M. nadał Mieczysławowi K. numer identyfikacji podatkowej na podstawie wniosku zawartego w zgłoszeniu NIP-3. Ponieważ komornik sądu rejonowego nie jest jednostką organizacyjną nie mającą osobowości prawnej /jak podał podatnik we wniosku NIP-2/, ale osobą fizyczną pełniącą funkcję komornika, numer identyfikacji podatkowej został nadany na podstawie zgłoszenia NIP-3 tym numerem podatnik powinien się posługiwać.

Komornik Sądu Rejonowego w M. - Rewiru w odwołaniu od decyzji organu instancji do Izby Skarbowej w (...) zarzucił, że Urząd Skarbowy nie dokonał żadnych ustaleń co do statusu prawnego komornika. Odwołujący się stwierdził, że komornik - zgodnie z art. 758 Kpc - jest państwowym organem egzekucyjnym, powołanym do wykonywania sądowych tytułów wykonawczych innych tytułów, które podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej na podstawie odrębnych przepisów szczególnych. Poza tym komornik zatrudnia w swoim biurze pracowników, którzy nie są pracownikami osoby fizycznej, ale państwowego organu egzekucyjnego. Wobec tego odmowa przyznania komornikowi numeru NIP jest nieuzasadniona.

Izba Skarbowa w (...) decyzją z dnia 11 lutego 1997 r., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji identyfikacji podatników /Dz.U. nr 142 poz. 702/, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu instancji. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa podała, że zgodnie z art. 2 ustawy o zasadach ewidencji identyfikacji podatników osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz zakłady /oddziały/ osób prawnych, które na podstawie odrębnych przepisów są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu oraz otrzymują numery identyfikacji podatkowej. Podatnikiem w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ jest jednostka gospodarki uspołecznionej, osoba fizyczna oraz nie będąca jednostką gospodarki uspołecznionej osoba prawna inna jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, obowiązana do uiszczania podatku z tytułu ciążącego na niej obowiązku podatkowego. Komornik sądu rejonowego nie ma osobowości prawnej, nie jest również jednostką organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, a zatem nie może być traktowany jak podatnik, na którym ciąży obowiązek identyfikacyjny na podstawie zgłoszenia NIP-2. Jako osoba fizyczna Mieczysław K. otrzymał numer identyfikacyjny na podstawie zgłoszenia na druku NIP-3.

Komornik Mieczysław K. w skardze na decyzję Izby Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu instancji. Decyzjom tym skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 2 art. 6 ust. 4 ustawy o zasadach ewidencji identyfikacji podatników. Skarżący powołał się na status komornika sądowego, określony w kodeksie postępowania cywilnego, w ustawie z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych /Dz.U. 1994 nr 7 poz. 25 ze zm./, w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1960 r. o komornikach /Dz.U. 1961 nr 13 poz. 66 ze zm./ w zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 1990 r. w sprawie szczegółowych zasad tworzenia organizacji kancelarii komorniczych oraz ich systemu finansowo-księgowego /Dz.Urz. MS nr 2 poz. 9 ze zm./.

Zgodnie z przepisami zawartymi w wymienionych aktach prawnych komornik jest organem państwowym, działającym przy sądzie rejonowym, jest upoważniony do wydawania decyzji, posługuje się pieczęcią z godłem państwowym. Ma obowiązek tworzenia kancelarii zatrudniania pracowników, a koszty utrzymania pokrywa z ryczałtu kancelaryjnego pobieranego zgodnie z przepisami taksy. Ryczałt kancelaryjny jest własnością Skarbu Państwa, a komornik jedynie nim zarządza. Komornik prowadzi rozliczenia finansowe za pośrednictwem rachunku bankowego. Komornik sądowy jest - zdaniem skarżącego - obowiązany do zgłoszenia identyfikacyjnego na podstawie art. 2 art. 6 ust. 4 ustawy o zasadach ewidencji identyfikacji podatników jako jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, nie będąca podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, a zatrudniająca pracowników. Ustawa nie daje upoważnienia do posługiwania się numerem identyfikacji podatkowej osoby fizycznej w związku ze sprawowaną przez nią funkcją w organach państwowych. Skarżący zwrócił także uwagę na to, iż znowelizowana w dniu 21 listopada 1996 r. ustawa o podatku od towarów usług oraz o podatku akcyzowym nakłada na komornika obowiązki płatnika tych podatków.

Izba Skarbowa w (...) w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Izba Skarbowa stwierdziła ponadto w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, że komornik sądowy prowadzący kancelarię nie prowadzi działalności gospodarczej, której cechy są określone w art. 1 i 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, a więc nie jest podmiotem gospodarczym, na którym ciąży obowiązek identyfikacyjny z tytułu prowadzenia tej działalności, jak również nie odprowadza do budżetu Państwa lub gminy jakiegokolwiek podatku. Skoro skarżący nie jest podatnikiem z tytułu prowadzenia kancelarii, lecz jedynie pełni funkcję płatnika, brak podstaw do nadania mu z tego tytułu numeru NIP.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zasady ewidencji identyfikacji podatników określa ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji identyfikacji podatników /Dz.U. nr 142 poz. 702/. Z art. 2 tej ustawy wynika, że osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz zakłady /oddziały/ osób prawnych, które na podstawie odrębnych przepisów są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu oraz otrzymują numery identyfikacji podatkowej NIP. Numery identyfikacyjne zatem otrzymują tylko te osoby jednostki, które są podatnikami.

Urząd Skarbowy w M. decyzją z dnia 16 sierpnia 1996 r. nadał Mieczysławowi K. numer identyfikacji podatkowej jako osobie fizycznej - podatnikowi w podatku dochodowym od osób fizycznych. Brak natomiast podstaw do nadania tej samej osobie drugiego numeru NIP z tytułu prowadzenia przez nią kancelarii komorniczej.

Komornicy sądowi działają - zgodnie z art. 758 Kpc - przy sądach rejonowych. Zgodnie z art. 121 par. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych /Dz.U. 1994 nr 7 poz. 25 ze zm./ w sądach rejonowych są zatrudnieni komornicy sądowi, którzy wykonują czynności egzekucyjne oraz inne czynności określone w ustawach. Bezpośredni nadzór nad działalnością komorników sprawuje prezes sądu rejonowego /art. 121 par. 2 prawa o ustroju sądów powszechnych/.

Żaden przepis prawa nie nakłada na komorników sądowych obowiązków podatkowych związanych z prowadzeniem przez nich kancelarii, a tym samym nie są oni z tego tytułu podatnikami w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm. /.

Sam skarżący nie twierdzi, iż jakikolwiek obowiązek podatkowy ciąży na nim jako na prowadzącym kancelarię. Okoliczność, że skarżący jest płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych /pracowników/, a także płatnikiem podatku od towarów usług oraz podatku akcyzowego od sprzedaży dokonywanej w trybie egzekucji, nie stanowi podstawy do nadania mu numeru identyfikacyjnego, który - jak powiedziano wyżej - nadawany jest tylko podatnikom.

Nie mają dla sprawy istotnego znaczenia takie okoliczności, podnoszone w skardze, jak upoważnienie do wydawania postanowień czy posługiwanie się godłem państwowym oraz pokrywanie kosztów utrzymania z ryczałtu kancelaryjnego, jak również dokonywanie rozliczeń finansowych za pośrednictwem rachunku bankowego fakt zatrudniania pracowników.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji identyfikacji podatników zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się jednokrotnie. Skarżący dokonał takiego zgłoszenia uzyskał na jego podstawie numer identyfikacyjny jako osoba fizyczna. Postępowanie z ponownego wniosku Urząd Skarbowy umorzył na podstawie art. 105 Kpa, jako bezprzedmiotowe. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.