Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 545/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.8,art.138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi L K na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...], [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] stycznia 2017 r., znaki: [...] i [...], po rozpatrzeniu odwołania L. K., zwanej dalej również "skarżącą", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] grudnia 2015 r., znaki:

[...] oraz [...] w sprawie wpisania obiektu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod numerem [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2. Park w [...] (gmina [...], powiat [...]) decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] nr [...] z [...] grudnia 1966 r. wpisany został do rejestru zabytków nieruchomych pod numerem [...]. Zgodnie z treścią tej decyzji granice wpisu do rejestru obejmują całość założenia parkowego na obszarze 186 ha, a wydzielają je od zachodu droga państwowa, od północy drzewostan Nadleśnictwa [...], od wschodu zbiornik wody [...], natomiast od południa grunty Instytutu Doświadczalnego Sadownictwa.

W dniu [...] marca 2015 r. [...]Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję w sprawie wpisu do rejestru [...] przestrzennego założenia o charakterze wiejskim w [...], składającego się z mieszkalnej i gospodarczej zabudowy folwarku, zieleni komponowanej wewnątrz zabudowy folwarku oraz południowej części parku.

Od ww. decyzji wniesione zostały odwołania do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który decyzją z [...] lipca 2015 r., znak: [...], uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uchylona decyzja rodziła wątpliwości, co do przedmiotu i zakresu ochrony prawnej wynikającej z wpisu do rejestru zabytków, niespójności części tekstowej z załącznikiem graficznym oraz niezgodności z formą i zasadami wskazanymi w art. 107 k.p.a. W zaleceniach organ nadzorczy wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie organ pierwszej instancji powinien precyzyjnie określić przedmiot ochrony, wykazać jego wartość zabytkową oraz w dostateczny sposób uzasadnić nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

3. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] decyzją z [...] grudnia 2015 r. wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod numerem [...] następujący obiekt: przestrzenne założenie o charakterze wiejskim, składające się z mieszkalnej i gospodarczej zabudowy folwarku, zieleni komponowanej wewnątrz zabudowy folwarku oraz parku w [...].

Organ ustalił, że wpis do rejestru zabytków obejmuje:

1) przestrzenne założenie o charakterze wiejskim (27 działek, w tym dz. nr ewid. [...]), w skład którego wchodzi następująca zabudowa mieszkalna i gospodarcza:

budynek administracyjny i dawnej mleczarni - obecnie budynek biurowy - przy ul. [...];

b) budynek mieszkalny zarządcy folwarku - obecnie budynek mieszkalny – przy ul. [...];

c) budynek gorzelni z przylegającymi do niego od zachodu budynkami elektrowni, kotłowni i warsztatu - obecnie budynek mieszkalny - przy ul. ..;

d) budynek mieszkalny przy ul. [...];

e) budynek pralni i mieszkalny - obecnie budynek mieszkalny - przy ul. [...];

f) budynek transformatorowni;

g) obora we wschodniej pierzei podwórka folwarcznego – obecnie budynek nieużytkowany;

h) obora – obecnie budynek nieużytkowany;

i) budynek inwentarski (porodówka dla zwierząt) - obecnie budynek nieużytkowany;

j) budynki mieszkalne przy ul. [...] i [...];

k) stajnia przy ul. [...] (działka numer [...]);

2) zieleń komponowana wewnątrz zabudowy folwarku (działka numer [...]);

3) południowy fragment założenia parkowego (24 działki, w tym dz. nr ewid. [...]).

Jednocześnie organ stwierdził, że na terenie objętym wpisem do rejestru zabytków znajdują się obiekty budowlane, które nie są wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, nie posiadają wartości zabytkowej i mogą być zastąpione innymi obiektami, pod warunkiem jednak utrzymania chronionego układu zabytkowego. Do takich obiektów organ zaliczył m.in. budynek kotłowni znajdujący się na działce nr ewid. [...].

Powyższej decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a.

Organ pierwszej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 3 pkt 1, 2 i 12, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i g, art. 7 pkt 1, art. 8, art. 9 ust. 1 i 2, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 oraz art. 94 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o ochronie zabytków", a także art. 49, art. 104 § 1 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.".

W uzasadnieniu organ wskazał, że park pałacowy i folwark w [...] stanowią przykład krajobrazu kulturowego, który tworzy przestrzeń historycznie ukształtowaną w wyniku działalności człowieka. Jego części składowe stanowią zarówno wytwory cywilizacji, jak i elementy przyrodnicze, dlatego tak istotne jest utrzymanie i eksponowanie układu ważnego z punktu widzenia dziedzictwa kulturowego oraz środowiska przyrodniczego.

Teren, którego dotyczy przedmiotowa decyzja będąca podstawa wpisu do rejestru zabytków, obejmuje m.in. południową część założenia parkowego i stanowi historyczną oraz integralną część zespołu pałacowo-parkowego w [...]. Stosunkowo dobrze zachowane jest założenie folwarczne, którego układ, rozplanowanie oraz elementy składowe nie uległy większym przekształceniom. Poszczególne obiekty w obrębie zespołu przestrzennego zachowały autentyczne formy, bryły, materiał, jak i detal architektoniczny. Dodatkowo wszystkie budynki mieszkalne dalej pełnią swoją pierwotną funkcję.

Organ pierwszej instancji uznał, że obszar [...] założenia stanowi materialne dziedzictwo przeszłości regionu oraz istotny element lokalnej tożsamości kulturowej, będącej jednocześnie świadectwem funkcjonowania obiektu rezydencjonalnego z XIX i XX wieku. W ocenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków brak objęcia ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków zespołu folwarcznego wraz z południową częścią parku na wskazanych działkach wpłynie negatywnie na kompozycję przestrzenną i krajobrazową całego założenia, bowiem ich przynależność do zespołu pałacowo-parkowego jest czytelna i niezbędna dla utrzymania trwałości zabytku.

4. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła m.in. skarżąca w piśmie z 14 stycznia 2015 r., wnosząc o uchylenie ww. decyzji w części dotyczącej wpisania nieruchomości obejmującej działki o numerach [...].

Kwestionowanej decyzji skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1, 2, 13 i 15 ustawy o ochronie zabytków poprzez uznanie, że działki skarżącej stanowią zabytek bądź zabytek nieruchomy, historyczny zespół budowlany bądź jego otoczenie w rozumieniu ww. przepisów, podczas gdy nie posiadają one walorów zabytkowych, a ich położenie umożliwia ich wyłączenie z obszaru;

2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że przestrzenne założenie o charakterze wiejskim nie byłoby spójne i nie stanowiłoby spójnej architektonicznie przestrzeni, gdyby działki skarżącej zostały wyłączone z obszaru ochrony;

3) naruszenie art. 64 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności skarżącej, w tym poprzez niecelowe włączenie do obszaru chronionego działek skarżącej o nr ewid. [...] oraz [...], w sytuacji gdy na działkach tych nie znajdują się obiekty budowlane o charakterze zabytkowym ani zieleń mająca walory zabytkowe.

5. Po rozpatrzeniu złożonych odwołań, w tym odwołania skarżącej, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] stycznia 2017 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. Organ drugiej instancji wydał powyższą decyzję na podstawie art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23).

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organy ochrony zabytków obu instancji działały wypełniając swój konstytucyjny obowiązek, zawarty w preambule oraz w przepisie art. 5 Konstytucji. Ponadto, organy te stosownie do dyspozycji przepisu art. 4 pkt. 1,2 i 3 ustawy o ochronie zabytków, sprawują ochronę zabytków poprzez m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt 1), zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt 2) oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytku (pkt 3). Konstytucja RP przewiduje ograniczenie prawa własności, o którym mowa w art. 64 ust. 3 mówiącym, że "własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności". Ograniczenie prawa własności stron, będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków przedmiotowego obszaru, wynika z przepisów ustawy o ochronie zabytków, a zatem jest prawnie dopuszczalne.

Fakt wpisania do rejestru zabytków omawianych nieruchomości, powoduje dla ich właścicieli ograniczenia w rozporządzaniu własnością, w postaci konieczności m.in. uzgadniania planowanych inwestycji z wojewódzkim konserwatorem zabytków, na podstawie art. 36 ww. ustawy. Jednakże nie wyklucza użytkowania ww. nieruchomości, nie wkracza także w zakres istoty prawa własności, prawa majątkowego czy prawa do dziedziczenia. Wpisanie omawianego zabytku do rejestru, spełnia także wymóg jednoznacznej oceny jego wartości zabytkowej.

W konsekwencji, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przychylił się do oceny [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, że obszar w granicach wskazanych w zaskarżonej decyzji, pomimo zaniedbań i przekształceń nie utracił wartości historycznych i kompozycyjnych (artystycznych) oraz w dalszym ciągu stanowi materialne dziedzictwo przeszłości regionu oraz istotny element lokalnej tożsamości kulturowej, będącej jednocześnie świadectwem funkcjonowania obiektu rezydencjonalnego z XIX i XX wieku (wartość naukowa). W pełni odpowiada zatem definicji zabytku nieruchomego z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków, a jego ochrona konserwatorska jest potrzebna.

6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła L. K. Skarżąca wniosła o zmianę decyzji poprzez wyłączenie stanowiących jej własność działek o nr. ewid. [...] z obszaru ochrony konserwatorskiej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Dodatkowo, skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1, 2, 12 i 15 ustawy o ochronie zabytków, poprzez uznanie, że działki skarżącej stanowią zabytek, zabytek nieruchomy, część historycznego układu urbanistycznego lub ruralistycznego w rozumieniu ww. przepisów, podczas gdy nie posiadają one walorów zabytkowych i nie spełniają przesłanek zawartych w ww. przepisach;

naruszenie art. 64 Konstytucji poprzez nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności, poprzez niecelowe włączenie do obszaru chronionego działek skarżącej, w sytuacji gdy na działkach tych nie znajdują się obiekty budowlane o charakterze zabytkowym ani zieleń mająca walory zabytkowe, a wpis do rejestru zabytków w sposób istotny wpływa na ograniczenie prawa własności nieruchomości oraz możliwość swobodnego gospodarowania nieruchomością;

naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zaufania obywateli do organów państwa wskutek utrzymania w mocy decyzji nie zawierającej precyzyjnego zakresu ochrony konserwatorskiej oraz

naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez zwrócenie uwagi, że w decyzji z 14 grudnia 2015 r. brak jest precyzyjnego określenia stron postępowania.

7. Odpowiadając w dniu [...] marca 2017 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zostały przedstawi one w jej uzasadnieniu. Zdaniem organu zarzuty zawarte w skardze pozostają bez wpływu na treść wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

8. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

W niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

9. W opinii Sądu zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak i decyzja organu odwoławczego są w pełni zgodne z prawem, tzn. wydane na podstawie przepisów prawa materialnego i przepisów kompetencyjnych, w ramach ustawowego upoważnienia oraz zawierają przekonujące uzasadnienie. Należy wziąć pod uwagę, że organy ochrony zabytków są zobowiązane do objęcia ochroną między innymi takich nieruchomości, ich części lub zespołów architektonicznych, w tym historycznych układów ruralistycznych, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 12 ustawy o ochronie zabytków).

10. Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja wykazuje ponad wszelką wątpliwość, że przedmiotem wpisu do rejestru zabytków stał się cały zachowany w znacznym zakresie i funkcjonalnie kompletny zespół pałacowo-folwarczny wraz z przylegającymi do niego nieruchomościami gruntowymi. Zespół ten obejmuje przede wszystkim budynek mieszkalny zarządcy, budynek gorzelni z przylegającymi do niego od zachodu budynkami elektrowni, kotłowni i warsztatu, obory, budynek inwentarski (porodówka dla zwierząt) i stajnię. Całość obszaru zabytkowego obejmuje też teren zieleni wewnątrz folwarku, a także znaczący fragment założenia parkowego. Przestrzenne założenie parkowo-folwarczne w [...] stanowi zatem stosunkowo rzadko spotykany kompleks zorganizowany funkcjonalnie o znaczących walorach historycznych.

Charakterystyczne jest przy tym, że wymienione budynki są rozmieszczone wokół podwórka folwarcznego (działka o nr ewid. [...]). W tym stanie rzeczy całkowicie uzasadniona jest decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, aby zespół zabudowań folwarcznych uzupełnić od wschodu o przylegającą do podwórka folwarcznego działkę (zasadniczo niezabudowaną) o nr ewid. [...] wraz z niewielką działką nr [...]. Wyżej wymienione działki stanowiły integralną część folwarku, przede wszystkim jako teren wypasu lub przebywania zwierząt hodowanych przez właściciela folwarku.

Trzeba również pamiętać, że teren objęty ochroną obejmuje również niezabudowane działki o nr [...] położone po północnej i wschodniej stronie od działek skarżącej. Taki kompleks nieruchomości został przez wojewódzkiego konserwatora zabytków w pełni zasadnie uznany za układ ruralistyczny, czyli przestrzenne założenie wiejskie, zawierające zespoły budowlane, formy zieleni, drogi i nieruchomości powiązane funkcjonalnie z oryginalną historyczna zabudową. Gdyby wymienione działki o nr ewid. [...] wyłączyć spod ochrony konserwatorskiej stanowiłyby one wyspę położoną w samym środku terenu objętego ochroną zabytków, dokładnie pomiędzy kompleksem zabudowy folwarcznej i częścią parkową.

Nie budzi też wątpliwości Sądu zasadność decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, że przedstawiona całość posiada istotną wartość historyczną i naukową, a w pewnym zakresie również wartość artystyczną, ze względu na zachowanie architektury istniejący budynków. Zachowanie takiej całości leży też w interesie społecznym, z uwagi na fakt, że cały układ ruralistyczny, włącznie z niezabudowanymi nieruchomościami, stanowi przykład rozwoju nowoczesnej gospodarki rolniczej w XIX wieku i początkach wieku XX.

W tym stanie rzeczy, decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wpisie przedstawionego układu ruralistycznego powinna być uznana za właściwie realizującą zadania organu ochrony zabytków i za w pełni uzasadnioną. Wobec tego, argumentacja skarżącej na rzecz uznania należących do niej działek o nr ewid. [...] za nieistotne z punktu widzenia całości folwarku i nieposiadające walorów zabytkowych, jest całkowicie niezasadna. Przedmiotem ochrony konserwatorskiej nie są bowiem wyłącznie poszczególne budynki, ale właśnie cały układ folwarku i pałacowego parku w [...]. W tym świetle, nie można przypisać decyzji organu pierwszej instancji błędów w ustaleniach faktycznych, a zwłaszcza naruszenia art. 3 pkt 1, 2, 13 i 15 ustawy o ochronie zabytków. Zasadnie zatem decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.

11. W kontekście opisanego przedmiotu ochrony Sąd za całkowicie bezzasadne uznał zarzuty zawarte w skardze.

Po pierwsze, Sąd nie może podzielić oceny skarżącej, że należące do niej działki, w tym zwłaszcza działka nr ewid. [...] nie mają wartości historycznej, ani zabytkowej, a przez to objęcie ich wpisem do rejestru zabytków stanowi naruszenie prawa. Przede wszystkim, należy podkreślić, że ocenę wartości zabytkowej całości założenia pałacowo-folwarcznego sformułowali znawcy historii sztuki, dysponujący wiedzą i doświadczeniem, której skarżąca niestety nie wykazał. Założenie [...] zostało objęte ochroną konserwatora zabytków już w 1966 r. i szczegółowo opisane i scharakteryzowane pod względem historycznym i architektonicznym w roku 1978 (patrz skoroszyt / wydruki materiałów, s. 1-46, w aktach admin.). Dodatkowo, decyzje wojewódzkiego organu ochrony zabytków zostały też poprzedzone uzyskaniem szczegółowej opinii wystawionej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, Oddział Terenowy w [...], z 13 czerwca 2014 r. (str. 97-106).

Zgromadzona dokumentacja jednoznacznie wskazuje na wysoką wartość historyczną całości kompleksu pałacowo-folwarcznego wraz z częścią parkową i terenami zielonymi. W tym stanie rzeczy, sformułowana przez skarżącą ocena braku wartości historycznej działek nr ewid. [...] nie może zostać uznana za wiarygodną.

12. Analiza decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] grudnia 2015 r. o wpisie do rejestru zabytków zaprzecza drugiemu zarzutowi skarżącej, że decyzja organu wojewódzkiego nie zawiera precyzyjnego określenia zakresu ochrony konserwatorskiej. Zarówno część opisowa decyzji (w tym tabele działek), jak i część graficzna decyzji (mapy), nie uzasadniają oceny przedstawionej przez skarżącą. Dlatego też zarzut naruszenia prawa przez organ drugiej instancji polegającego na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji organu wojewódzkiego, jest w ocenie Sądu bezzasadny.

Tym samym zdaniem Sądu nie można się dopatrzyć ani naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 k.p.a., ani też – jak sugeruje skarżąca - naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zaufania obywateli do organów państwa.

13. W opinii Sądu, nie ma również podstaw, aby twierdzić, że zaskarżona decyzja lub poprzedzająca ją organu wojewódzkiego powodują naruszenie art. 64 Konstytucji poprzez nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności skarżącej. Nie ma wątpliwości, że przepisu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowią właśnie podstawę do wprowadzenie ograniczeń prawa własności przysługującego właścicielom określonych nieruchomości. Ograniczenie to znajduje nie tylko konstytucyjną podstawę prawną w art. 64 ust. 3 Konstytucji, na co słusznie zwraca uwagę organ odwoławczy.

Zdaniem Sądu, ograniczenie prawa własności przez objęcie nieruchomości skarżącej ochroną konserwatora zabytków odpowiada również wymogom zasady proporcjonalności przewidzianej w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ochrona zabytków jest bowiem konieczna w demokratycznym państwie dla zachowania porządku publicznego, a także wartości kulturowych, dziedzictwa i dorobku Narodu oraz ogólnoludzkich wartości. Równocześnie, ograniczenia te są proporcjonalne w ścisłym tego słowa znaczeniu, to znaczy przewidują obowiązki tylko takie, które są niezbędne dla ochrony obiektów i zespołów urbanistycznych bądź ruralistycznych, zasługujących na ochronę konserwatorską. Wbrew obawom skarżącej objęcie jej nieruchomości wpisem do rejestru zabytków nie czyni niemożliwym użytkowania należących do niej działek, w tym zagospodarowania bądź zabudowy tych nieruchomości. Ochrona konserwatorska oznacza jednak, że zagospodarowanie i zabudowa wskazanych działek należących do skarżącej musi być prowadzona po uzgodnieniu z właściwym konserwatorem zabytków. Tego właśnie wymaga zachowanie całości i integralności układu ruralistycznego w postaci zespołu parkowo-folwarcznego w [...].

14. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), oddalił skargę.