Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 278/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Rafał Kubik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2005 r. sprawy ze skargi B. i J. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 1996 roku, Nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] na podstawie art.37 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 24 grudnia 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz.229 ze zm.) nakazał B. i J. B. rozebranie samowolnie wybudowanego domku letniskowego i zbiornika na nieczystości płynne z przyłączem na działce o nr ew. [...] w [...] oraz uporządkowanie terenu działki.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 roku, Nr [...] Wojewoda [...] po rozpoznaniu wniosku B. i J. B. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 roku.

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 1998 roku, sygn. akt II SA/Po 662/97 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił skargę B. i J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 roku.

Pismem z dnia 01 października 2003 roku B. i J. B. złożyli wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 roku na podstawie art.154§1 kpa.

Decyzją z dnia [...] listopada 2003 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 154§1 kpa odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 roku.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli B. i J. B. podnosząc zarzut, iż pogląd, że art.154§1 kpa nie ma zastosowania do decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego jest błędny.

Decyzją [...] lutego 2004 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2003 roku i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że rozpoznawał już wniosek B. i J. B. o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 roku i decyzją z dnia [...] maja 2000 roku odmówił jej uchylenia. Ponowne prowadzenie postępowania w tym przedmiocie naruszałoby zakaz orzekania dwa razy w tej samej sprawie. Tym samym prowadzone przez organ I instancji postępowanie było bezprzedmiotowe, a wydana decyzja winna być uchylona.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli B. i J. B. podnosząc zarzut naruszenia art.7, art.8 i art.11 kpa poprzez istotne ograniczenie ich uprawnień w postępowaniu. Podnieśli też zarzut niewłaściwego zastosowania art.138§1 pkt.2 w zw. z art.15§1 kpa. Nadto podnieśli zarzut naruszenia zasady powszechnego obowiązywania wykładni przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zdaniem skarżących decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2000 roku zapadła w odmiennym stanie faktycznym. Wówczas obowiązywał bowiem plan zagospodarowania przestrzennego, który wymagał ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody i ustalenia zakazów i ograniczeń na jej terenie obowiązujących. Na skutek ich skargi złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu Sąd ten uznał za nieważne rozporządzenie Wojewody [...] ustanawiające tę strefę ochronną. W wyniku tego rozstrzygnięcia uchwalą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 roku Rada Powiatu doprecyzowała plan zagospodarowania zobowiązując właścicieli domków letniskowych na terenie objętym strefą do posiadania szczelnych szamb i ich systematycznego opróżniania. Aktualnie na terenie, na którym znajduje się ich domek letniskowy wydawane są pozwolenia na budowę. Stan faktyczny zdaniem skarżących powinien być brany pod uwagę jeśli chodzi o tożsamość sprawy tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych.

Umorzenie postępowania przez organ odwoławczy nie jest możliwe jeżeli wniosek skarżącego nie stracił swej aktualności. Nie można zdaniem skarżących umorzyć postępowania jeśli wnioskodawca żąda rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.

Nadto skarżący powołali się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1991 roku, sygn. akt II SA 893/91 (ONSA 1993, Nr 2 poz.33) w którym to wyroku Sąd wyraził pogląd, że zmiana okoliczności faktycznych może mieć znaczenie tylko dla oceny, czy w danej sprawie interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem bądź zmianą decyzji dotychczasowej. Ustanowienie strefy ochronnej ujęcia wody wymaganego planem zagospodarowania przestrzennego zdaniem skarżących wypełnia przesłanki słusznego interesu strony przy braku kolizji z interesem społecznym. Brak więc było podstaw do umorzenia postępowania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu nie narusza prawa.

Na wstępie stwierdzić należy, iż przedstawiony przez skarżących pogląd o możliwości uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki w trybie art.154 kpa jest błędny. Taka możliwość nie istnieje. Zgodnie z treścią art.154§1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia z tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego nie jest decyzją, na mocy której strona tej decyzji nie nabyła praw.

W wyroku z dnia 27 maja 2003 roku, sygn. akt IV SA 3205/01 (M. Prawn. 2003/14/627) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Nabycie praw" może nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek. "Nabycie praw" użyte w art. 154 i 155 KPA rozumie się szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". Również w wyroku z dnia 14 lutego 2002 roku, sygn. akt IV SA 1076/00 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "decyzja o nakazie rozbiórki nie jest decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa – w rozumieniu art.154 kpa".

Co do zasady nie jest więc możliwa zmiana lub uchylenie decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego w trybie art.154 kpa, gdyż nie jest możliwe spełnienie podstawowego warunku opisanego w tym przepisie jakim jest nie nabycie przez stronę na mocy decyzji o nakazie rozbiórki żadnych praw. Powoływanie się przez skarżących na to, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za uchyleniem tej decyzji jest w tej sytuacji bezcelowe. Nawet gdyby słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji rozbiórkowej to i tak nie jest możliwe uchylenie takiej decyzji, gdyż nie jest to decyzja na mocy której strona nie nabyła żadnych praw. Przy aktualnym brzmieniu przepisu art.154 kpa nie jest możliwe uchylenie decyzji rozbiórkowej w oparciu o ten przepis.

Powoływany przez skarżących wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 21 marca 1995 roku, sygn. akt SA/Po 2119/94 OSP 1996/4/77 (OSP 1996/4/77), w którym Sąd wyraził pogląd, że "nie jest wyłączona możliwość uchylenia bądź zmiany na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji ostatecznych nakazujących adresatowi całkowitą rozbiórkę obiektu budowlanego" jest wyrokiem odosobnionym. Nie można mówić, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęło koncepcję interpretacji art.154 kpa wyrażoną w tym wyroku, a co za tym idzie nie można mówić, że wyrok ten jest przejawem utrwalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania zdaniem Sądu uznać należy za prawidłowe. Zgodnie z treścią art.156§1 pkt.3 kpa decyzja jest obarczona wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności jeżeli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Nie ulega wątpliwości, iż decyzją z dnia [...] maja 2000 roku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznawał już wniosek skarżących o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 roku utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego domku letniskowego i zbiornika na nieczystości płynne wraz z przyłączem.

Wniosek skarżących z dnia [...] października 2003 roku dotyczył uchylenia tej samej decyzji w trybie art.154 kpa. Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2000 roku oparta była o tę samą podstawę prawną i wydana została na wniosek tych samych stron. Zachodzi więc tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2000 roku i sprawy wynikającej z wniosku skarżących z dnia [...] października 2003 roku. Powoływanie się skarżących na zaistnienie nowych okoliczności nie może obligować organu administracji publicznej do ponownego merytorycznego rozpoznania ich wniosku. Treść przepisu art.154 kpa jak już na wstępie wspomniano uniemożliwia zmianę lub uchylenie decyzji o nakazie rozbiórki i żadna zmiana okoliczności faktycznych tego nie zmieni. Decyzja o nakazie rozbiórki rodzi bowiem dla stron określone prawa, a przesłanką podstawową zmiany decyzji w trybie art.154 kpa jest brak nabycia przez strony jakichkolwiek uprawnień na mocy decyzji, która miałaby być zmieniona. Decyzja o nakazie rozbiórki musiałaby przestać być źródłem nabycia prawa dla skarżących co jest niemożliwe.

Jeżeli decyzja organu I instancji obarczona jest wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności, a wada ta ujawnia się na etapie postępowania odwoławczego to uchybienie to winno być wyeliminowane w toku postępowania odwoławczego (teza 3 komentarza do art.156 kpa – Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod redakcją Janusza Borkowskiego Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1989 roku – str.256).

Procedura rozpoznawania wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art.154 kpa nie przewiduje wydania rozstrzygnięcia w postaci odmowy wydania decyzji z tego powodu, iż sprawa została już rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją. Nie jest również zdaniem Sądu możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę w trybie art. 154 kpa z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to wydaniem bowiem w istocie wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie. Za słuszne należy więc uznać rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie. Bezprzedmiotowym jest bowiem prowadzenie postępowania w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją administracyjną w sytuacji gdy w ponownym postępowaniu mogłaby wyłącznie zapaść identyczna decyzja.

Ponieważ decyzja organu I instancji rozstrzygała sprawę merytorycznie prawidłowo Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.