Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1084/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-10-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1, art. 245 par. 1-3, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów na postępowanie zabezpieczające p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej podniosła, że posiada szereg zobowiązań wobec kontrahentów, które stara się na bieżąco regulować, tak by nie doszło do żadnych zaległości. Z tego względu przyznanie prawa pomocy umożliwiłoby jej dalszą spłatę zobowiązań oraz innych kosztów działalności spółki. Ponadto z oświadczenia spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi 169.400,00 zł, zaś wartość środków trwałych szacowana jest na kwotę 345.332,06 zł. Wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła natomiast 489.207,72 zł. Spółka wskazała, iż posiada jeden rachunek bankowy ze stanem środków - minus 577,30 zł.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei, zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Skarżąca spółka zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, przyznanie prawa pomocy tej kategorii podmiotom uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości wyłożenie środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania. Tak więc wykazanie braku środków jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednakże po stronie wnioskodawcy swoistego rodzaju roszczenia o jego przyznanie. Zasadą bowiem jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest niczym innym jak formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Tytułem wstępu wskazania również wymaga, że oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej, skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy jeszcze w 3 pozostałych sprawach zawisłych przed sądem na skutek wniesionych przez nią skarg. Dokonując zatem oceny możliwości poniesienia kosztów postępowania, wzięto pod uwagę wysokość kosztów we wszystkich tych sprawach.

Wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Jest to najniższa kwota wpisu jaka obowiązuje w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Również w pozostałych sprawach wysokość wpisów kształtuje się na takim samym poziomie. Wymagane na obecnym etapie postępowania koszty wpisów od skarg w stosunku do ilości zainicjowanych spraw są zatem w istocie najniższe z możliwych. Również pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić w tych sprawach nigdy nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł. Koszty te jednak należy obecnie uznać za czysto hipotetyczne, które jeśli nawet zaistnieją będą rozłożone w czasie.

Mając zatem na względzie z jednej strony wielkość niezbędnych na obecnym etapie postępowania kosztów we wszystkich zawisłych przed Sądem sprawach, z drugiej zaś strony sytuację finansową skarżącej stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku.

Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy oświadczeń strony zawartych w złożonym wniosku, a w szczególności danych dotyczących osiągniętego w ostatnim roku obrotowym zysku jak i wielkości będących w posiadaniu strony środków trwałych, które to dane stanową wystarczający i zarazem przesądzający argument nie pozwalający przyznać skarżącej prawa pomocy zarówno w tym jak i w pozostałych toczących się równolegle postępowaniach.

Mianowicie, ze złożonego wniosku jednoznacznie wynika, że skarżąca ostatni rok obrotowy zakończyła zyskiem w wysokości 489.207,72 zł. Już samo to wskazuje na sytuację finansową spółki, której zysk jest nieporównywalnie większy niż wymagana wielkość kosztów sądowych i jednocześnie w oczywisty sposób kontrastuje z prezentowaną w niniejszej sprawie złą kondycją finansową strony. Nie bez znaczenia jest również wykazana wielkość posiadanego przez spółkę kapitału zakładowego. Wartość tego kapitału w kwocie 345.332,06 zł jednoznacznie wskazuje na dobrą kondycję finansową spółki. Podmiot, który posiada majątek o tak znacznej wartości nie może być uznany za ten który wpisuje się w kanony ubóstwa dla którego przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". W tych okolicznościach, mając na uwadze wielkość osiągniętego dochodu jak również wartość posiadanych środków trwałych nie do zaakceptowania jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych we wskazanej wyżej wysokości wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Trudno bowiem przyjąć, że skarżąca przy tak wysokich przychodach i tak dużym majątku nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym sporem sądowym.

Powyższej oceny nie zmienia w żaden sposób fakt, że posiada ona inne zobowiązania finansowe wobec licznych kontrahentów, które - jak wskazał - stara się regularnie spłacać. Konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią zobowiązań nie stanowi bowiem przesłanki przyznania prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Skarżąca, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinna zaś liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności. Co więcej spłacanie posiadanych zobowiązań – jak należy sądzić w dość znacznej wysokości - wskazuje wyłącznie na zdolności płatnicze strony, a już na pewno w rozmiarze wymaganym w zainicjowanych postępowaniach sądowych. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób (podmiotów), które faktycznie nie dysponują środkami na pokrycie kosztów sądowych w całości bądź w części, nie zaś do tych osób, które posiadają odpowiednie zasoby finansowe, ale priorytetowo traktują inne zobowiązania.

Wobec powyższej argumentacji, bez znaczenie jest również wskazany we wniosku debet na rachunku bankowym w kwocie 577,30 zł. Należy bowiem wskazać, że przez pojęcie "środki" o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, lecz również wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Innymi słowy "brak środków" na pokrycie niezbędnych kosztów nie ogranicza się tylko do braku środków finansowych, ale odnosi się do ogólnej sytuacji majątkowej podmiotu. Sąd (referendarz sądowy) oceniając wniosek strony o przyznanie prawa pomocy bierze zaś pod uwagę nie tylko zasób posiadanej gotówki, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę spełnienia tej przesłanki.

Na zakończenie wskazania jeszcze wymaga, że skarżąca spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Wystąpienie kosztów sądowych wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno zaś obciążać dochodów budżetowych państwa związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie, to budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania podmiotu gospodarczego polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów podatkowych.

Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, iż zachodzą okoliczności do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. referendarz sądowy orzekł jak na wstępie.