Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 810/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1  i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par 1 art. 134 par 1 art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par 1 ust 1
journal: Dz.U. 1964 nr 45 poz 304
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych.

SENTENCJA

Dnia 21 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] marca 2010r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku A. S., reprezentowanej przez adwokata T. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1977r. znak [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] lutego 1977r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 39,66 ha, położonego we wsi C., gmina Z., woj. [...], zapisanego w KW C. Tom [...], karta [...], stanowiącego wówczas własność F. O. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Gminy w Z. decyzją z dnia [...] lutego 1977r. Nr [...] wydaną na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974r. Nr 21, poz. 118) - przejął z urzędu na własność Państwa gospodarstwo rolne o powierzchni 39,66 ha, położone we wsi C., gmina Z., woj. [...], zapisanej w księdze wieczystej C. Tom [...] karta [...], stanowiące wówczas własność F. O.

W wyniku wniesionego odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1977r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] lutego 1977r.

Decyzją z dnia [...] marca 1984r. znak [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Naczelnika Gminy Z. z dnia [...] lutego 1977r. oraz Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1977r. znak [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa gruntów leśnych o powierzchni 29,00 ha.

W wyniku wniesionego przez F. O. odwołania Minister Rolnictwa

i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] listopada 1984r. znak [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1984r. znak [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] lutego 1977r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1977r. wystąpiła A. S., reprezentowana przez adwokata T. F.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1977r. znak [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] lutego 1977r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. stanowiącego podstawę przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego na własność Państwa.

Nie zgadzając się z ww. decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył adwokat T. F. - pełnomocnik A. S. W złożonym wniosku podniesiono, że gospodarstwo F. O. było przeciętnym gospodarstwem we wsi, co potwierdzają zeznania świadków. Ponadto świadkowie podają jakie były zabudowania w przejętym gospodarstwie, stąd nie można powiedzieć, że zeznania świadków mają charakter ogólnikowy. Pełnomocnik zarzuca, że na obecnym etapie postępowania nie wykazano jaki był średni poziom produkcji roślinnej i zwierzęcej we wsi. Ponadto nie zbadano czy wydajność produkcji w latach 1975-1977 nie została obniżona wskutek nadzwyczajnych okoliczności. Ponadto przy badaniu obsady bydła w gospodarstwie F. O. nie uwzględniono hodowli owiec prowadzonej przez K. S. (zięcia), w sytuacji gdy córka małżonków O. wraz z mężem zamierzali uzyskać uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa. Ocena stanu gospodarstwa winna odnosić się do 1/3 powierzchni gruntów rolnych, gdyż w skład gospodarstwa wchodził również las o powierzchni 29 ha.

Rozpatrując przedmiotową sprawę na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż po dokonaniu ponownej,

szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w kontekście wyżej wymienionych argumentów, organ orzekający nie znalazł podstaw do zmiany skarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgromadzony ówcześnie w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż istniały przesłanki do przejęcia gospodarstwa w zamian za rentę. Zasadność tej konkluzji potwierdza także podpisany przez Naczelnika Gminy protokół z dnia [...] sierpnia 1976r., w którym Komisja uznała, iż z uwagi na podeszły wiek użytkowników, a także brak następców uprawnionych do przejęcia gospodarstwa, bardzo niską produkcję rolną oraz brak perspektyw na poprawę gospodarowania zasadne jest przejęcie przedmiotowego gospodarstwa z urzędu w zamian za rentę. O złej sytuacji w gospodarstwie F. O. świadczy również pismo męża – S. O. z dnia [...] kwietnia 1976r., skierowane do Naczelnika Gminnej Rady Narodowej w R. W powołanym piśmie S. O. informuje, iż na skutek utraty zdrowia i podeszłego wieku obawia się, że ziemia stanowiąca własność żony F. O. nie będzie racjonalnie wykorzystana. Wnioskujący uważa, że przekazanie gospodarstwa powinno nastąpić natychmiast przez wzgląd na opóźniony czas zasiewów.

Należy również zauważyć, iż faktu, że gospodarstwo rolne miało niski poziom produkcji nie negowała sama właścicielka. W złożonym odwołaniu od decyzji Naczelnika Gminy w Z. skarżąca podniosła jedynie, że decyzja jest dla niej krzywdząca z uwagi na stosunkowo niską rentę i z tego powodu wolałaby przekazać Państwu część gospodarstwa za spłaty.

W toku prowadzonego postępowania, na wniosek pełnomocnika A. S., przesłuchano świadków: J. S., J. R., F. C., K. S. na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie F. O. oraz stanu gospodarstwa rolnego w latach 1974-1977. Świadkowie informują że gospodarstwo małżonków O. było przeciętnym gospodarstwem we wsi. Każdy ze świadków podaje inną obsadę bydła w przedmiotowym gospodarstwie w lutym 1977r. Świadkowie wskazują również jaki był stan budynków w omawianym gospodarstwie, jednakże należy zauważyć, że zeznania świadków mają charakter ogólnikowy. Świadkowie nie wskazują jaka część gospodarstwa była uprawiana, nie stwierdzają też jaka była uzyskiwana średnia wydajność plonów. Nawet oświadczenie K. S., który według zeznań świadków mieszkał i pomagał w przejętym gospodarstwie nie

wnoszą istotnych okoliczności do sprawy. Świadek nie potrafił określić ile zwierząt hodowała F. O., wskazał jedynie, że w gospodarstwie były koń, owce, krowy. Świadek nie potrafił również wskazać jaka była średnia wydajność plonów osiąganych w przejętym gospodarstwie. Należy podkreślić, że z zeznań świadków wynika, iż hodowla owiec była prowadzona przez K. S., a nie przez F. O. Potwierdza to również K. S., informując, że w oborze "trzymał owce". Zatem twierdzenie pełnomocnika strony, iż hodowla owiec prowadzona przez K. S. powinna być brana przy ustalaniu obsady bydła w gospodarstwie F. O. jest niezasadne. Z dokumentów archiwalnych nie wynika, aby F. O. prowadziła hodowlę owiec.

Wbrew twierdzeniu pełnomocnika Strony ocena stanu gospodarstwa F. O. dokonanego przez Komisję Rolną z dnia [...] sierpnia 1976r., jak i z dnia [...] grudnia 1973r. dotyczy tylko gruntów rolnych. Faktem jest, że w skład przejętego gospodarstwa wchodziły również grunty leśne. Z treści art. 9 ust. 1 z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne wynika, że Państwo przejmie na wniosek rolnika na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli przekaże on wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych. Z kolei przepis art. 9 ust. 2 stanowi, że gospodarstwo określone w ust. 1 może być przejęte na własność Państwa za rentę również z urzędu, jeżeli wykazuje niski poziom produkcji rolnej. Z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45 poz. 304) wynika, że za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Natomiast ust. 2 zacytowanego rozporządzenia stanowi, że do gospodarstwa rolnego zalicza się również lasy i grunty leśne oraz nieużytki należące do właściciela nieruchomości określonych w ust. 1, jeżeli stanowią lub mogą stanowić z tymi nieruchomościami zorganizowaną całość gospodarczą.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. A. S. reprezentowana przez

pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając, iż decyzja o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa narusza:

- przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw

rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne;

* przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974r. w sprawie

wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na

własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne;

* przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968r.

w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom

produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów

niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów;

- przepis art.99 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] lutego 1977r. tj. w dacie wydania decyzji nr [...] Naczelnika Gminy w Z.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn.[...] sierpnia 2009r. oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty podnosząc, iż organ nie wyjaśnił sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia dokonując oceny zebranego materiału dowodowego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Wskazała, iż prawidłowe ustalenie ustawowej przesłanki "niskiego poziomu produkcji rolnej" miało w tego typu sprawach znaczenie podstawowe. Ustalenia w tym zakresie powinny być dokonane z zachowaniem odpowiedniej procedury i oparte na przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodach. Tymczasem w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy nie wskazano jakichkolwiek dowodów, na których oparł ustalenia organ I instancji. Można się jedynie domyślać, że jedynym "dowodem", który posłużył do dokonania tak daleko idących ustaleń jest protokół z dnia [...] sierpnia 1979r. "na okoliczność intensywności gospodarstwa F. O.", sporządzony przez 2 urzędników urzędu gminy bez obecności właścicielki gospodarstwa. Nie jest wiadomo, czy protokół ten miał dokumentować określone czynności w postępowaniu administracyjnym, a jeżeli tak, to jakie. Dane podane w tym protokole są niewystarczające z punktu widzenia przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dn. 26 marca 1968 r., które powinny znajdować

zastosowanie w niniejszej sprawie na zasadzie analogii. Zdaniem skarżącej nie zachowano procedury dotyczącej przejmowania gospodarstw rolnych przewidzianej w powołanym rozporządzeniu. Ani sentencja, ani uzasadnienie zakwestionowanych decyzji nie odnosi się do opisanych w rozporządzeniu kryteriów, wskazując jedynie arbitralnie, że plon jest o 1/3 niższy od średniej wsi na podobnych glebach. Nie przywołano przy tym danych liczbowych - ile wynosi "średnia wsi" i jaki plon osiągnięto w przejmowanym gospodarstwie. Brak jest na te okoliczności jakichkolwiek dowodów. Bez żadnej podstawy ustalono też, że "na gruntach leśnych nie są prowadzone żadne prace pielęgnacyjne". Oceniając poziom produkcji tego gospodarstwa Naczelnik Gminy nie zasięgnął opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej, a więc wymaganej opinii innego organu. Przepis wprowadzający obowiązek zasięgnięcia takiej opinii miał szczególne znaczenie z punktu widzenia gwarancji prawidłowości postępowania zmierzającego do przymusowego pozbawienia rolnika własności gospodarstwa rolnego. O tym, że w postępowaniu przeprowadzonym w 1977 r. przesłanka "niskiego poziomu produkcji rolnej" nie została ustalona w sposób prawidłowy świadczą też jednoznacznie zeznania przesłuchanych obecnie świadków. W zaskarżonej decyzji niesłusznie oceniono zeznania tych świadków, jako mniej wiarygodne od dowodów przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym w 1977 r. Rzecz w tym, ze żadnych dowodów wówczas nie przeprowadzono, nie ma więc podstaw do zakwestionowania wiarygodności zeznań przesłuchanych obecnie świadków. Organ administracji nie dostrzegł również innych poważnych uchybień w zakwestionowanych decyzjach. W decyzji Naczelnika Gminy błędnie ustalono prawo własności przejmowanej nieruchomości, jako wspólność ustawowa F. i S. małż. O., podczas gdy nieruchomość ta stanowiła odrębną własność F. O., nabytą w drodze zasiedzenia, co prawidłowo ustalił obecnie Minister Rolnictwa. Ponadto w decyzji błędnie ustalono obszar przejmowanego gospodarstwa na 39,66 ha, w tym 14,25 gruntów rolnych i 24,81 gruntów leśnych, o czym świadczy "sprostowanie"' decyzji postanowieniem z dn. [...].01.1978 (dokument w załączeniu). Obszar całości powierzchni gospodarstwa określono wówczas na 42,52 ha, nie ustalono jednak, jaki obszar w tej ogólnej powierzchni zajmują grunty rolne i leśne (w tym zakresie pozostawiono błędne dane z pierwotnej decyzji). Wobec powyższego zdaniem strony skarżącej na skutek ewidentnie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie "niskiego poziomu produkcji

rolnej" przejmowanego gospodarstwa doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 9 ust. 2 ustawy z dn. 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1289 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Oznacza to, że decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego. Uwzględnia więc z urzędu naruszenia prawa, których nie dostrzegła strona wnosząca skargę. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana w trybie określonym w art. 156 i nast. k.p.a. Rolą organu nadzoru było zatem ustalenie, czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1977r. znak [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] lutego 1977r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa

gospodarstwa rolnego o powierzchni 39,66 ha, położonego we wsi C., gmina Z., woj. [...], zapisanego w KW C. Tom [...], karta [...], stanowiącego wówczas własność F. O., zostały wydane przy spełnieniu wszystkich wymagań określonych w obowiązujących wówczas przepisach prawnych, w szczególności, czy spełnienie tych wymagań zostało należycie wyjaśnione i udokumentowane. Organ nadzoru oceniał zatem, czy organ wydający decyzję o przejęciu gospodarstwa prawidłowo ustalił czy zachodzą wszystkie wymagane przesłanki do wydania takiej decyzji. Z akt sprawy wynika, że organ nadzoru wywiązał się z tego obowiązku należycie.

Podstawą prawną powołanych decyzji był art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Zgodnie z tym przepisem istniała możliwość przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę z urzędu, jeżeli wykazywało ono niski poziom produkcji rolnej, a prowadzący je rolnik przekroczył odpowiedni wiek (60 lat -mężczyzna, 55 lat - kobieta) lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Takie rozwiązanie miało służyć w zamierzeniu podnoszeniu poziomu rolnictwa w Polsce oraz zapewnieniu osobom które nie mogły sprostać tym wymaganiom pomocy socjalnej w postaci renty z tytułu przejęcia gospodarstwa. Przejęcie mogło jednakże nastąpić tylko wtedy, gdy gospodarstwo rzeczywiście wykazywało niski poziom produkcji rolnej.

Wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za rentę poprzedzały dwa postępowania wyjaśniające: pierwsze -prowadzone w celu wydania opinii, że gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej, drugie - ustalające, że rolnik odpowiada ustawowym warunkom dopuszczającym przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 1998r., sygn. akt II SA 456/98, publ. Lex nr 41828).

Omawiana ustawa z dnia 29 maja 1974r. nie definiowała zwrotu "wykazuje niski poziom produkcji rolnej". Na podstawie tej ustawy nie wydano przepisów wykonawczych precyzujących to określenie, jak również kwalifikowania gospodarstw rolnych. Na potrzeby postępowania prowadzonego w oparciu o art. 9 ust. 2 omawianej ustawy posiłkowo wykorzystywano uregulowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968r. w sprawie zaliczenia gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbań i w sprawie

ustalenia wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów. Rozporządzenie to zostało wydane jako akt wykonawczy do ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych. W myśl § 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenia za gospodarstwo rolne wykazujące niski poziom produkcji rolnej uznawano gospodarstwo, w którym w okresie trzech lat: - nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystywane lub - plony czterech zbóż i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach, a przy tym -obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosiła łącznie na 1 ha użytków rolnych mniej niż 0,4 sztuki przeliczeniowej. W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzący postępowanie nadzorcze prawidłowo ustalił, iż w dacie wydawania decyzji dotyczących przejęcia gospodarstwa wskazane warunki zostały spełnione. Właścicielka – F. O. (urodzona w dniu [...] sierpnia 1908r.) osiągnęła na dzień wydania kwestionowanych decyzji z 1977r. stosowny, wymagany ustawą, wiek dla kobiet 55 lat, w dniu wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa miała 69 lat. Jednocześnie z akt administracyjnych sporządzonych w dacie wydawania powyższych decyzji wynika, iż gospodarstwo rolne wykazywało niski poziom produkcji rolnej. Powyższe informacje potwierdza w pierwszej kolejności protokół z przeprowadzonej lustracji gospodarstwa w dniu [...] grudnia 1973r., w którym stwierdzono, że rolnik nie dotrzymuje terminów agrotechnicznych, w bardzo małej ilości stosuje nawozy, uprawia eksternistyczną odmianę żyta. W gospodarstwie znajduje się 5 sztuk bydła oraz 2 sztuki trzody chlewnej. Komisja zaleciła zwiększyć obsadę bydła do 9 sztuk i trzody chlewnej do 10 sztuk oraz wyeliminować uprawę żyta jarego i zwiększyć nawożenie mineralne. Powyższych zaleceń nie wykonano co potwierdza kolejny protokół z dnia [...] sierpnia 1976r. ustalający poziom produkcji omawianego gospodarstwa i jak wynika z jego treści przedmiotowe gospodarstwo kwalifikowało się do wykazujących niski poziom produkcji (roślinnej i zwierzęcej) wskutek zaniedbania. Z przywołanego protokółu wynika, że w gospodarstwie znajdowało się 5 sztuk bydła oraz 4 sztuki trzody chlewnej, wydajność 4 podstawowych zbóż na przestrzeni ostatnich trzech lat wynosiła 10 do 11q/ha. Komisja uznała, że plony te są niższe o 1/3 od średniej wydajności na wsi na podobnych glebach. Ponadto w bieżącym roku część gruntów, tj. 2,50 ha była nie uprawiana i nie obsiana. Również terminy agrotechniczne poszczególnych upraw nigdy nie były dotrzymywane - żyto

z pola sprzątano przy końcu października, a ziemniaki sadzono przy końcu czerwca. Jednocześnie na gospodarstwie ciążyły zadłużenia podatkowe w kwocie 78.000 zł z tytułu nieopłaconych podatków.

Zdaniem Sądu z powyższych dokumentów jednoznacznie wynika, iż w dacie wydawania decyzji dotyczących przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa spełnione zostały przesłanki określone w art. 9 ust. 2 ustawy

0 przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty

pieniężne. Ewentualne zarzuty dotyczące zbytniej ogólnikowości sporządzonego

protokołu i pominięcia w nim pewnych danych w ocenie Sądu nie mogą stanowić

podstawy do stwierdzenia nieważności ocenianych w tym postępowaniu decyzji,

a mogły być podnoszone wyłącznie na etapie postępowania zwykłego.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż prowadzone współcześnie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowanie (w związku z wniesionym odwołaniem) nie dotyczy ustalenia, czy gospodarstwo F. O. powinno zostać przejęte za rentę, lecz czy podjęta około 30 lat temu decyzja w tym przedmiocie nie jest dotknięta wadą nieważności - nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zasadnie wskazał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż na obecnym etapie postępowania nie ma więc możliwości wykazania jaki był średni poziom produkcji roślinnej i zwierzęcej we wsi, a także czy wydajność produkcji w latach 1975-1977 w gospodarstwie F. O. nie została obniżona wskutek nadzwyczajnych okoliczności, albowiem w prowadzonym postępowaniu nadzorczym organ nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego

1 prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie

nieważności aktu, a zatem organ nie mógł w prowadzonym postępowaniu

samodzielnie dokonywać ustaleń faktycznych, albowiem nie rozpoznawał sprawy po

raz kolejny, a jedynie oceniał zaskarżone decyzje z punktu widzenia przesłanek

stwierdzenia nieważności. Organ administracji, prawidłowo ocenił zgromadzony

materiał o charakterze archiwalnym wskazując, iż potwierdza on wystąpienie

przesłanek przejęcia gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa, co ma kluczowe

znaczenie w sprawie. Również zeznania świadków przesłuchanych na tym etapie

postępowania mogły mieć jedynie charakter pomocniczy i jak prawidłowo ocenił je

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zeznania te mają charakter ogólnikowy.

Świadkowie nie wskazują jaka część gospodarstwa była uprawiana, nie stwierdzają

też jaka była uzyskiwana średnia wydajność plonów.

W ocenie Sądu również bez wpływu na ważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1977r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] lutego 1977r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 39,66 ha, położonego we wsi C., gmina Z., woj. [...], zapisanego w KW C. Tom [...], karta [...], stanowiącego wówczas własność F. O. pozostaje niewłaściwe określenie powierzchni przejmowanego gospodarstwa oraz zapis, iż gospodarstwo stanowisko własność małżonków gdy w rzeczywistości stanowiło odrębną własność F. O. Wskazane naruszenia nie mogą być bowiem w ocenie Sądu kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.