Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1100/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1 w zw z
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 1 pkt 1, art. 24 ust. 1 pkt 3-6, art. 24 ust. 1 pkt 4b
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 31 ust. 2a, art. 24 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. - Prawo o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2010 r., Nr [...] o odmowie wpisu M. W. (zwanego dalej skarżącym) na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 3 listopada 2009 r. skarżący złożył w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 24 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych. Z załączonych do wniosku dokumentów wynikało, iż w dniu 22 września 2005 r. ukończył wyższe studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra prawa. Nie odbył aplikacji radcowskiej i nie składał egzaminu radcowskiego, natomiast bezpośrednio po odbyciu aplikacji sądowej pozaetatowej, trwającej od dnia 1 października 2005 r. w dniu 22 września 2008 r. zdał egzamin sędziowski. Do wniosku wnioskodawca załączył dwie umowy: umowę zlecenia z dnia 30 września 2005 r. zawartą z adwokat E. S. o świadczenie stałych usług wymagających wiedzy prawniczej, oraz umowę tożsamej treści zawartą z w dniu 29 września 2006 r. przez wnioskodawcę jako przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. z tą samą adwokat E. S. Usługi objęte treścią ww. umów świadczone były w rozmiarze 8 godzin dziennie przez trzy dni w tygodniu, w okresie od dnia 1 października 2005 r. do dnia 30 września 2008 r. a następnie od dnia 1 października 2008 r. przez pięć dni w tygodniu. Wnioskodawca dołączył także, zaświadczenie wystawione przez adwokat E. S. z dnia 27 października 2009 r. potwierdzające, iż wnioskodawca świadczył na rzecz ww. pełnomocnika stałe usługi polegające na wykonywaniu czynności wymagających wiedzy prawniczej, które są bezpośrednio związane ze świadczeniem przez adwokat E. S., pomocy prawnej.

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w K. odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę radców prawnych uznając, że kandydat nie spełnia przesłanek niezbędnych do uzyskania wpisu określonych treścią art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych.

Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. podnosząc argumenty i dowody, które w jego ocenie pozwalały na uznanie, że spełnia wymagania objęte ustawowymi przesłankami wpisu na listę radców prawnych.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. uchwałą z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...], uchyliło zaskarżoną uchwałę i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Od powyższej uchwały skarżący pismem z dnia 29 marca 2010 r. wniósł odwołanie do Ministra Sprawiedliwości wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu oraz wpisanie go na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., Nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...] uchylającą uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. o odmowie wpisu skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.

Uchwałą z dnia [...] września 2010 r., Nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ponownie odmówiła skarżącemu wpisu na listę radców prawnych nadal uznając, że wymieniony nie legitymuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, i tym samym nie spełnia przesłanek niezbędnych do uzyskania wpisu wynikających z treści art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych.

Pismem z dnia 9 października 2010 r. skarżący odwołał się od powyższej uchwały do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę z dnia [...] września 2010 r., Nr [...].

W dniu 3 stycznia 2011 r. skarżący odwołał się od wskazanej uchwały do Ministra Sprawiedliwości, który to uchwałą z dnia [...] lutego 2011 r., działając w oparciu o art. 138 § 2 kpa, uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2010 r., Nr [...] o odmowie wpisu skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zważył, iż odwołanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie, bowiem uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] oraz uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2010 r., Nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Wskazując na treść art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych organ podkreślił, iż w jego ocenie, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. dokonały błędnej wykładni art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ww. ustawy bezzasadnie przyjmując, że omawiany przepis bezwzględnie wyklucza łączenie czasookresu odbywania aplikacji sądowej z jednoczesnym wykonywaniem wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego, a tym samym, że wymienione okresy nigdy nie mogą podlegać sumowaniu. Analizując omawiany przepis, organ nadmienił, iż przesłanki w nim określone tj. zdanie egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego i wykazanie zajmowania stanowiska wskazanego w lit. a lub wykonywania czynności opisanych w lit. b muszą być spełnione łącznie przez okres co najmniej 3 lat, w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku. Użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" oznacza alternatywę pozwalającą, co do zasady sumować okresy o jakich mowa w omawianym przepisie, dlatego też, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego zaprezentowanym w odwołaniu, a dotyczącym sposobu liczenia nabytej przez niego praktyki zawodowej. W ocenie organu, okoliczność, że okres odbywania aplikacji sądowej i okres świadczenia czynności przez wymienionego na rzecz kancelarii przypadał w tym samym czasie, nie może stanowić podstawy do odmowy wpisania go na listę radców prawnych.

Wskazując na wytyczne rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz. U. z dnia 21 września 2002 r.), w brzmieniu obowiązującym w trakcie odbywania aplikacji sądowej przez skarżącego, organ podkreślił, iż aplikant sądowy pozaetatowy odbywał aplikację jedynie dwa razy w tygodniu, a zatem nie kolidowało to z możliwością podjęcia przez niego dodatkowego zatrudnienia. Jedynym obowiązkiem, który został nałożony przez ustawodawcę na aplikantów sądowych pozaetatowych w przypadku podjęcia przez nich zatrudnienia była konieczność powiadomienia o tym fakcie każdorazowo prezesa sądu okręgowego.

Organ zwrócił ponadto uwagę na argumentacją wnioskodawcy, który w toku postępowania wykazał, że odbywał aplikację sądową pozaetatową w okresie od dnia 1 października 2005 r. do dnia 30 września 2008 r., poświęcając 2 dni w tygodniu na zajęcia związane z aplikacją (jeden dzień kształcenia teoretycznego i jeden dzień zajęć praktycznych), zaś w pozostałe 3 dni w tygodniu wykonywał pracę polegającą na świadczeniu usług prawnych w ramach umowy zlecenia zawartej z adwokat E. S. - prowadzącą Kancelarię Adwokacką w R. Następnie po zdaniu egzaminu sędziowskiego, począwszy od dnia 1 października 2008 r. do dnia 3 listopada 2009 r. wykonywał powyższe czynności w ww. kancelarii przez 5 dni w tygodniu. Odnosząc się do zaświadczenia wystawionego przez adwokat E. S. zawierającego kwestionowane przez organy samorządu sformułowanie, iż skarżący świadczył czynności "na rzecz" kancelarii, organ podkreślił, iż stanowi ono jedynie dokument uzupełniający umowy zlecenia oraz potwierdzający, że wnioskodawca rzeczywiście wykonywał powierzone mu zadania. Natomiast złożone przy wniosku umowy są zgodnie z art. 24 ust. 3 cytowanej ustawy, podstawą do ustalenia praktyki wymienionego i dokonania wpisu na listę radców prawnych. W ocenie organu, z zaświadczeń wystawionych przez adwokat E. S. wynika ponadto, iż skarżący w ramach zlecenia wykonywał takie same czynności jak aplikanci adwokaccy, za wyjątkiem zastępowania zleceniodawcy przed sądami i urzędami. Przygotowywane przez skarżącego pisma procesowe były omawiane ze zleceniodawcą - adwokat E. S., która udzielała potrzebnych wskazówek, nanosiła poprawki oraz akceptowała pisma. Powyższe potwierdza zatem, iż wnioskodawca w czasie wykonywania pracy "na rzecz" kancelarii adw. E. S. faktycznie uczył się zawodu adwokata i był przyuczany do osiągnięcia odpowiedniego standardu świadczenia pomocy prawnej.

Oceniając czynności podjęte przez organy samorządu radcowskiego Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż nie wyjaśniły one sprawy w stopniu umożliwiającym wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto, nie wskazały podstawy prawnej odmowy dokonania sumowania okresów wykazanej przez skarżącego praktyki i odmowy wpisu na listę radców prawnych. Prowadząc postępowanie naruszyły art. 7 kpa nie podejmując wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również nie rozpatrzyły należycie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz nie uzasadniły w sposób należyty stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 kpa).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący, wskazując na zarysowujące się na gruncie niniejszej sprawy rozbieżności interpretacyjne w zakresie treści art. 25 ust. 1 pkt. 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych, podkreślił konieczność dokonania sądowej wykładni treści ww. artykułu, jako wiążącej strony postępowania z jednoczesnym zobowiązaniem do jej stosowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. Z ostrożności procesowej skarżący zarzucił, zaskarżonej decyzji, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z § 2 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wydania i nie wyjaśnienia powodów nie wydania orzeczenia merytorycznego (decyzji co do istoty sprawy), a poprzestaniu tylko na stanowiącym wyjątek od reguły orzeczeniu kasacyjnym (decyzji uchylającej uchwałę organu niższej instancji i przekazującym sprawę do ponownego rozpatrzenia), w sytuacji gdy to nie okoliczności faktyczne, lecz prawne, budzą poważne wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Odnosząc się do zarzutu uchybienia przepisom postępowania administracyjnego, w tym naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez nie wydanie przez Ministra Sprawiedliwości orzeczenia merytorycznego, a poprzestaniu jedynie na wydaniu orzeczenia kasacyjnego uchylającego uchwały organów samorządu radców prawnych i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego o wpisaniu wnioskodawcy na listę radców prawnych. Jak nadmieniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sprawie zachodziła potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego i dokonania przez organy samorządu radców prawnych ponownej oceny całości materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem Minister Sprawiedliwości nie naruszył przepisów postępowania art. 138 § kpa oraz dokonał prawidłowej wykładni treści art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z treścią przepisu 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo-prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4 a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), lub kancelarii i radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1. Ponadto, z treści art. 25 ust. 4 i 5 cytowanej ustawy wynika, iż w przypadku wykonywania pracy w niepełnym wymiarze okresy, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy podlegają proporcjonalnemu wydłużeniu. Jednocześnie do okresów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy, w przypadku aplikacji sądowej pozaetatowej lub aplikacji prokuratorskiej pozaetatowej zalicza się proporcjonalnie okres trwania tych aplikacji przyjmując, że za każdy miesiąc odbywania aplikacji zalicza się ¼ miesiąca.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, działając w oparciu o art. 24 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych, skarżący w dniu 3 listopada 2009 r. wystąpił z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych. Z załączonych do wniosku dokumentów wynikało, iż w okresie od dnia 1 października 2005 r. do dnia 30 września 2008 r., skarżący odbywał aplikację sądową pozaetatową. Uwzględniając treść § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej aplikant sądowy pozaetatowy odbywał aplikację pozaetatową jedynie dwa razy w tygodniu - jeden dzień kształcenia teoretycznego i jeden dzień zajęć praktycznych, tak więc na zajęcia związane z aplikacją skarżący przeznaczał w okresie objętym aplikacją 2 dni robocze, zaś w pozostałe 3 dni w tygodniu wykonywał pracę polegającą na świadczeniu usług prawnych w ramach umowy zlecenia zawartej z adwokat E. S. - prowadzącą Kancelarię Adwokacką w R. Po zakończeniu aplikacji i zdaniu egzaminu tj. od dnia 1 października 2008 r. do dnia 3 listopada 2009 r. tj. skarżący wykonywał czynności w ramach kancelarii przez 5 dni w tygodniu.

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 31 ust. 2a, art. 24 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. - Prawo o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2010 r., Nr [...] o odmowie wpisu skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W uzasadnieniu wskazał, iż w jego ocenie, organy samorządu radcowskiego wydając zaskarżone decyzje nie wyjaśniły sprawy w stopniu dostatecznym. Ponadto, nie wskazały podstawy prawnej odmowy dokonania sumowania okresów wykazanej przez skarżącego praktyki i odmowy wpisu na listę radców prawnych. Prowadząc postępowanie naruszyły art. 7 kpa nie podejmując wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również nie rozpatrzyły należycie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz nie uzasadniły w sposób należyty stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 kpa).

W skardze skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 w związku z § 2 kpa oraz art. 107 § 3 kpa polegające na nie wydaniu i nie wyjaśnieniu nie wydania orzeczenia merytorycznego, a poprzestaniu na stanowiącym wyjątek od reguły orzeczeniu kasacyjnym, w sytuacji gdy to nie okoliczności faktyczne a nie prawne budzą wątpliwości. Ponadto, skarżący domagał się rozstrzygnięcia przez Sąd kwestii prawnych stanowiących długotrwały przedmiot sporu pomiędzy nim i popierającym go Ministrem Sprawiedliwości a Radą Okręgową Izby Radców Prawnych w K. oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. a dotyczących interpretacji art. 25 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 25 ust. 4 i 5 ustawy o radcach prawnych w kontekście dopuszczalności sumowania okresu zajmowania stanowiska aplikanta sądowego (pozaetatowego) z okresem wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego przypadających na ten sam okres.

Przystępując do rozpoznania sprawy podkreślić należy, iż w sprawie nie ma sporu co do jej stanu faktycznego a jedynie jego subsumpcji do normy prawa - art. 24 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych. Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje stanowisko Ministra Sprawiedliwości w zakresie interpretacji normy art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych, wskazując, iż przesłanki o których mowa w treści ww. przepisu tj. zdanie egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego i wykazanie zajmowania stanowiska wskazanego w lit. a lub wykonywania czynności opisanych w lit. b muszą być spełnione łącznie przez okres co najmniej 3 lat, w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku. Użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" oznacza alternatywę pozwalającą, co do zasady sumować okresy o jakich mowa w omawianym przepisie. Dopuszczalność sumowania obu okresów należy jednak badać na tle okoliczności konkretnej sprawy, bowiem zabieg ten nie może prowadzić do skrócenia trzyletniego okresu wymaganego ustawą.

Kontroli Sądu poddana została decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia. Warto podkreślić, że kontrola prowadzona w aspekcie dopuszczalności uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia winna uwzględniać treść art. 15 kpa, statuującego zasadę dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w pierwszej instancji, a następnie w drugiej instancji. Oznacza to obowiązek dwukrotnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dwukrotnego rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem przez organy obydwu instancji w szczególności zasad wynikających z przepisów art. 7 i 8 kpa, oraz przepisów Rozdziału 4, regulujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego, oraz oceny dowodów w sprawie zgromadzonych. Wskazane przepisy gwarantują stronom postępowania wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, o którym mowa w art. 104 kpa. Organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, zatem nie może ograniczać się wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji.

Oceniając dopuszczalność wydania przez Ministra Sprawiedliwości zaskarżonej decyzji w świetle art. 138 § 2 kpa, wskazać należy, iż w przeciwieństwie do regulacji przewidzianej w § 1 tego przepisu, możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia wymaga zaistnienia przesłanki wskazanej w § 2. Przesłanką tą jest konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Oznacza to, iż organ odwoławczy powinien stwierdzić, że sprawa nie została przez organ I instancji wyjaśniona w stopniu dostatecznym dla potrzeb rozstrzygnięcia i nie ma możliwości, bez narażenia się na zarzut naruszenia tego przepisu podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Treść art. 138 § 2 kpa musi być odczytywana i interpretowana łącznie z przepisem art. 136 kpa, określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Granice te zostały zakreślone przez umożliwienie organowi odwoławczemu przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bądź zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego z przekroczeniem granic wynikających z treści art. 136 kpa powodowałoby naruszenie opisanej wyżej zasady dwuinstancyjności. Przyjąć więc należy, że organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 zdanie 1 kpa tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 kpa nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 kpa umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005, komentarz do art. 138 ustawy). Co do zasady przyjmuje się, że wydanie decyzji kasacyjnej uzasadnione jest wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, bądź przeprowadził je z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu czyniącym sprawę niewyjaśnioną w całości, co z kolei nie pozwala na skorzystanie przez organ odwoławczy z możliwości przewidzianej w art. 136 kpa.

Reasumując, w ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia treści art. 138 § 2 kpa poprze uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Analiza akt sprawy wykazała, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uniemożliwiał rozstrzygniecie sprawy bez wcześniejszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego uwzględniającego zaprezentowaną przez organ odwoławczy, i w pełni akceptowaną przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, wykładnię przepisów stanowiących podstawę wpisu na listę radców prawnych, a dotycząca sposobu liczenia nabytej przez skarżącego praktyki zawodowej. Na marginesie należy również dodać, iż Sąd w składzie orzekającym aprobuje w pełni stanowisko Ministra Sprawiedliwości odnośnie interpretacji normy art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, w myśl której utożsamianie pojęcia użytego w przepisie "w kancelarii" – z miejscem świadczenia czynności podważa sens omawianego uregulowania. Zdaniem Sadu, istotą tej regulacji nie jest określenie w sensie fizycznym miejsca świadczenia usług, czyli "czynności", lecz wykonywanie w odpowiedniej formie wymagających wiedzy prawniczej "czynności" bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.