Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2602/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3659/13 w sprawie ze skargi B. Spółdzielni Mleczarskiej w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz B. Spółdzielni Mleczarskiej w B. 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3659/13 po rozpoznaniu skargi "B." Spółdzielni [...] z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r., w przedmiocie kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, dalej jako p.r.d.) nałożył na skarżącą "B." Spółdzielnię [...] karę pieniężną w wysokości 5.000 zł., za brak zezwolenia na poruszanie się pojazdem nienormatywnym.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] maja 2013 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr 19 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika marki Mercedes - Benz o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Schmitz o nr rej. [...], którym kierował D.V. (obywatel Republiki Serbii), wykonujący przejazd drogowy z ładunkiem podzielnym w postaci 21.511 kg mleka w proszku pakowanego w 23 workach, w imieniu M. S.P. Załadowcą przewożonego towaru była skarżąca.

Podczas kontroli, której ustalenia utrwalono w protokole z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], dokonano ważenia pojazdu i nacisku osi z użyciem wag typu SAW 10C o nr fabrycznych 932568, CH953332, które posiadały ważne świadectwa legalizacji ponownej Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar. Wagi w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. z datą ważności odpowiednio do 30 czerwca 2013 r. i 31 października 2014 r. Kontrolowany kierowca pouczony o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach zażądał drugiego ważenia, którego wyniki były takie same jak w pierwszym ważeniu. Wynik ważenia dla pojedynczej osi napędowej pojazdu po odjęciu stosownych błędów wyniósł 10,90 tony. W chwili zatrzymania do kontroli pojazd poruszał się po drodze, na której obowiązywało ograniczenie nacisku dla pojedynczej osi pojazdu do 10 ton. Stwierdzono przekroczenie o 0,90 tony ponad dopuszczalne 10 ton. Rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów po odjęciu stosownych błędów wynosiła 38,6 tony.

Skarżąca składając wyjaśnienia, oświadczyła, że nie posiada możliwości sprawdzenia nacisku poszczególnych osi zespołu pojazdów.

Uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym dowód z przesłuchania świadka – S.N. organ I instancji uznał, że skarżąca jako załadowca towaru miała wpływ na powstanie naruszenia. Strona nie zweryfikowała faktu, czy załadowany pojazd był normatywny w zakresie nacisku na osie. Strona nie ma wprawdzie obowiązku posiadania wagi pozwalającej określić nacisk, jednakże ciąży na niej powinność aby w momencie wyjazdu z terenu zakładu ładowany przez nią zespół pojazdów był normatywny w tym zakresie.

GITD po rozpoznaniu odwołania skarżącej decyzją z dnia 25 października 2013r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podzielił ustalenia Podlaskiego WITD wyjaśniając m.in., że art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. pozwala rozszerzyć krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, zaliczając do niego kierowców pojazdów oraz załadowców (nadawców) wydających ładunek do przejazdu. Przesłanką warunkowej odpowiedzialności organizatora transportu, nadawcy, odbiorcy, załadowcy lub spedytora, za przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu jest jedynie jego wpływ lub zgoda na powstanie naruszeń. W ocenie GITD wynik pomiaru nacisku pojedynczej osi pojazdu uzyskany podczas kontroli, tj. 10,9 t, pozwalał stwierdzić, że załadowca miał wpływ oraz godził się na powstanie naruszenia w postaci wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, skoro zezwolił na wyjazd z własnego przedsiębiorstwa takiego właśnie pojazdu. Zdaniem organu, to załadowca zobowiązany jest wyliczyć taką ilość ładunku, aby nie doszło do przekroczenia obowiązujących norm, a trudno przypuszczać, aby kierowca dotankował zbiorniki po załadunku.

GITD stwierdził, że w art. 61 p.r.d., ustawodawca wskazał w jaki sposób umieszcza się ładunek na pojeździe, aby m.in. nie spowodować przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. Strona, która dokonała załadunku ładunku podzielnego w ilości powodującej przekroczenie maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, tj. do 10 t, miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia, godząc się następnie na wypuszczenie pojazdu z terenu własnego przedsiębiorstwa na drogę zaliczoną do dróg o nacisku osi do 10 t, na której zatrzymano kontrolowany pojazd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę "B." Spółdzielni [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - polegające na wydaniu rozstrzygnięcia na podstawie okoliczności, która nie została w sposób jednoznaczny udowodniona. Z aktualnego świadectwa legalizacji urządzenia, za pomocą którego dokonano ważenia nacisku na pojedynczą oś, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika bowiem, że maksymalne, dopuszczalne obciążenie urządzenia wynosi 10.000 kilogramów. Tymczasem stwierdzony podczas kontroli nacisk pojedynczej osi wynosił 10.900 kilogramów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyjaśnienia tej okoliczności. Zdaniem Sądu I instancji w związku z tym powstaje zatem poważna wątpliwość, czy ustalenia organów Inspekcji Transportu Drogowego w kwestii przekroczenia przez skarżącą dopuszczalnych norm nacisku na pojedynczą oś odpowiada rzeczywistości, a zatem czy organ dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżąca podniosła swoje zastrzeżenia w tej kwestii w skardze do Sądu I instancji, GITD jednak nie odniósł się do nich w odpowiedzi na skargę. W związku z powyższym, Sąd I instancji nakazał, aby wątpliwości te organ rozstrzygnął ponownie rozpatrując sprawę, uwzględniając treści wynikające z zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów, uregulowanych w art. 7 oraz art. 80 k.p.a.

Sąd I instancji uznał natomiast za bezpodstawne zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 64 ust. 2 p.r.d. oraz art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., uznając, że organy prawidłowo zastosowały te przepisy w rozpoznawanej sprawie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w mylnym przyjęciu, że maksymalne obciążenie wag wynosi 10 ton, tymczasem na gruncie kontrolowanej sprawy posłużyły one do stwierdzenia nacisków wielkość tą przekraczających, gdyż nacisk pojedynczej osi wynosił 10.900 kg, podczas gdy 10.000 kg stanowi maksymalny nacisk dla każdej wagi z osobna (nie kompletu dwóch wag), natomiast każda oś pojazdu ważona jest oddzielnie przy użyciu kompletu przedmiotowych wag, przy czym maksymalny nacisk każdej z osi pojazdu dla prawidłowości jego pomiaru może wynieść podwójną wartość masy wskazywanej przez Sąd I instancji jako wielkość maksymalną dla użytych wag, co w całości wynika z powoływanego przez Sąd I instancji aktualnego świadectwa legalizacji urządzenia pomiarowego znajdującego się w aktach sprawy oraz instrukcji obsługi wag SAW 10C/II, co także wskazano w uchylonej przez Sąd I instancji decyzji organu odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną "B." Spółdzielnia [...] wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego rzeczywiście zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy zostały naruszone.

W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na jednej podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.– naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że maksymalne obciążenie wag wynosi 10 ton, tymczasem na gruncie kontrolowanej sprawy posłużyły one do stwierdzenia nacisków wielkość tą przekraczających, gdyż nacisk pojedynczej osi wynosił 10.900 kg, podczas gdy 10.000 kg stanowi maksymalny nacisk dla każdej wagi z osobna (nie kompletu dwóch wag), natomiast każda oś pojazdu ważona jest oddzielnie przy użyciu kompletu przedmiotowych wag, przy czym maksymalny nacisk każdej z osi pojazdu dla prawidłowości jego pomiaru może wynieść podwójną wartość masy wskazywanej przez Sąd I instancji jako wielkość maksymalną dla użytych wag.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut w ten sposób postawiony nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do powołanych w ramach środka odwoławczego zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. wskazać przede wszystkim należy, że w myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zwłaszcza w postępowaniach odnoszących się do podmiotów, którym organ przypisuje delikt administracyjny. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno zawierać rezultaty tych ustaleń w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Należy przypomnieć, że przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego było uznanie przez Sąd I instancji, że uzasadnienie tej decyzji nie zawiera wyjaśnienia tego, czy nie zostało przekroczone dopuszczalne obciążenie urządzenia którym dokonywano pomiaru nacisku osi. Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tę podziela. Kara pieniężna została nałożona za stwierdzenie naruszenia norm dopuszczalnych nacisków osi pojazdu. Kwestią zasadniczą, która powinna zostać wyjaśniona w sprawie jest zatem okoliczność, czy ww. norma została przekroczona.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że ważenie pojazdu zostało dokonane przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C, które w dniu kontroli posiadały ważne świadectwa legalizacji.

Autor skargi kasacyjnej zwracał uwagę, że z instrukcji wag SAW 10C/II, pkt VI "Technologia" ppkt 6.1 "Dane techniczne", który wskazuje jako zakres obmiaru wagi wartość 10 ton, nie może budzić wątpliwości, że chodzi tu o pojedynczą wagę, a nie ich komplet, gdyż wyraźnie wskazano na maksymalną wartość wagi, nie natomiast większej ich liczby. Kasator wskazał również, że uwadze Sądu I instancji umknęło, że pomiar nacisku na oś dokonywany jest przy użyciu kompletu wag.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca jednak uwagę, że instrukcja obsługi wag, którymi dokonywano pomiaru, nie została dołączona przez organ do akt sprawy. Stosownie zaś do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Skoro zatem w aktach sprawy brak było dokumentu (instrukcji wagi SAW 10), który miałby potwierdzać okoliczność, że wagi zostały użyte w sposób prawidłowy, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że nie została wyjaśniona okoliczność, czy ważenia dokonano za pomocą urządzenia (urządzeń) pozwalającego na dokonanie właściwego pomiaru.

W rozpoznawanej sprawie, ani z zaskarżonej decyzji, ani z akt sprawy nie wynika (oprócz tego, że użyto dwóch wag) w jaki sposób dokonano ważenia. Takie uchybienie powoduje, iż powstaje wątpliwość, czy ważenie odbyło się w sposób prawidłowy, zgodny z instrukcją wagi, za pomocą której dokonano pomiaru. Okoliczności te powinny być przez organ opisane w decyzji w sposób jednoznaczny, aby nie powstawały wątpliwości, co do sposobu ważenia pojazdów oraz sposobu wykorzystanych do tego wag, a także do akt sprawy powinna zostać dołączona instrukcja wagi na której dokonywano ważenia. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnienie niebudzącej wątpliwości rzetelności ważenia oraz dokładne opisanie tej czynności najpierw w protokole, a później w ewentualnych decyzjach nakładających karę administracyjną. Ogólnikowe stwierdzenia organu dotyczące aktualnej legalizacji samych wag oraz wskazanie numerów wag użytych do ważenia pojazdu nie wyjaśniają wątpliwości, które były przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji. Zasadnie zatem Sąd ten uznał, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska wyrażonego przez Sąd I instancji, iż poprzez powyższe uchybienie - brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – doszło również do naruszenia art. 7, art. 80 k.p.a.

Z uwagi na to Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do podważenia wyroku WSA w W. W związku z tym skargę kasacyjną oddalił działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.