Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 589/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 30  ust. 1  i 2  pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...] ustalił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przyznane w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną S. S. pobrane w okresie od 24.06.2020 r. do 30.11.2020 r. jest nienależnie pobranym, ustalił wysokość nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego: należność główna w wysokości 9.577,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami na dzień wydania decyzji w kwocie 136,15 zł oraz zobowiązał skarżącego Z. S. (S) do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 9577,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami na dzień wydania decyzji w kwocie 136,15 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] 2018 roku SKO przyznało Z. S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. S. w okresie od 29 stycznia 2018 r. do bezterminowo. W dniu 25 listopada 2020 r. organ l instancji dokonał weryfikacji w systemach informatycznych, m.in. weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne ZUS w związku ze złożonym przez M. S. - żonę skarżącego Z. S. wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci na okres zasiłkowy 2020/2021. Na podstawie dokonanej weryfikacji ZUS ustalono, że Z. S. pozostawał w zatrudnieniu w okresie od 24.06.2020 r. do 01.09.2020 r., a tytułem do ubezpieczenia było wykonywanie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług. Z tego tytułu została również zapłacona przez pracodawcę składka na ubezpieczenie zdrowotne. Organ wskazał, że o zmianach w sytuacji rodziny Z. S. nie poinformował organu l instancji mimo obowiązku wynikającego z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o czym był poinformowany w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne oraz we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przyznane w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną S. S. pobrane w okresie od 24.06.2020 r. do 30.11.2020 r. jest nienależnie pobrane.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. S. nie zgodził się z oceną stanu faktycznego ustalonego i ocenionego przez organ. Podniósł, iż nie pracował i nie pracuje, ponieważ jego mama wymaga stałej opieki 24 godziny na dobę. Skarżący podniósł, iż chciał podjąć pracę, ale stan zdrowia mamy się pogorszył i nie przepracował ani jednego dnia. Do odwołania załączył informacje od A Sp. z o.o. z dnia 17.12.2020 r. z której wynika, że w dniu 24.06.2020 r. zgłosił chęć podjęcia pracy, jednak po kilku godzinach próby, jeszcze tego samego dnia zrezygnował z pracy, tłumacząc się sytuacją rodzinną. Powyższy fakt nie został zgłoszony do działu kadr, wskutek czego nie nastąpiło wyrejestrowanie. Korekta została dokonana w późniejszym terminie, gdy pomyłka została odkryta. Ponadto do odwołania dołączono dokumentację medyczną dotyczącą S. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26.02.2021 r., znak [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji. Odnosząc się do złożonego odwołania oraz podnoszonych w nim zarzutów uznano je za całkowicie niewiarygodne w świetle informacji ZUS dotyczącej okresu zgłoszenia wysokości składki zdrowotnej odprowadzonej do ZUS (dokument weryfikacyjny z ZUS z dnia 25.11.2020 r.).

W skardze do WSA w Krakowie Z. S. nie zgodził się z ustalonym przez organy administracji stanem faktycznym. Wskazał, że dnia 24.06.2020 r. zgłosił chęć do podjęcia pracy, ale w tym samym dniu zrezygnował z uwagi na stan zdrowia S. S. Pomimo rezygnacji został on zgłoszony do ubezpieczenia w ZUS, a sprawa została wyjaśniona poprzez korektę pracodawcy, co wynika z pisma załączonego do odwołania od decyzji organu I instancji. Ponadto po otrzymaniu decyzji SKO skarżący zwrócił się do ZUS o wydanie zaświadczenia o zgłoszeniach do ubezpieczenia społecznego. Z zaświadczenia wynika, że skarżący od 29.01.2018 r. był zgłoszony z kodem ubezpieczenia 1422, tj. świadczeniobiorca, za którego jednostka pomocy społecznej albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacić składki przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Z zaświadczenia nie wynika, aby skarżący w okresie od 24.06.2020 r. do 1.09.2020 r. pozostawał w zatrudnieniu. Mając na uwadze powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. Do skargi dołączył pismo z ZUS z dnia 15 marca 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do informacji z ZUS dołączonej do skargi wskazał, że stwierdza ona stan faktyczny na dzień wydania zaświadczenia, tj. 15.03. 2021 r., gdy tymczasem w nin. sprawie przedmiotem analizy i podstawą do wydania zaskarżonej decyzji jest okres od 24.06.2020 r. do 1.09.2020 r., w którym to okresie za skarżącego były opłacane składki ZUS w związku z zatrudnieniem przez A SP z o.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26.02.2021 r., znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. ustalająca, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przyznane w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną S. S. pobrane w okresie od 24.06.2020 r. do 30.11.2020 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym, ustalająca wysokość nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego: należność główna w wysokości 9577,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami na dzień wydania decyzji w kwocie 136,15 zł oraz zobowiązująca skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 9577,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami na dzień wydania decyzji w kwocie 136,15 zł.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 poz. 2220 ze zm.), dalej w skrócie u.ś.r. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Natomiast art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Na tle przepisu art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.ś.r. zwraca się uwagę na rozróżnienie między pojęciem "nienależne świadczenie" a "świadczenie nienależnie pobrane". Pierwsze z nich jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania) (wyrok WSA w Gliwicach z 12.03.2019 r., IV SA/Gl 808/18, LEX nr 2642939).

Istota "sporu" w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący faktycznie podjął zatrudnienie. W tym zakresie istnieje rozbieżność między dokumentami w postaci "odpowiedzi systemu informatycznego ZUS" z dnia 26.11. 2020 r. (k.4 a.a. I inst.), a pismem A Sp. z o.o. z dnia 17.12.2020 r. (k.3 a.a. II inst.) oraz zaświadczeniem ZUS z dnia 15 marca 2021 r. (k.3 akt sądowych). Z pierwszego z wymienionych dokumentów wynika, że skarżący w okresie od 24.06.2020 r. do 1.09.2020 r. objęty był ubezpieczeniem zdrowotnym zgłoszonym przez A Sp. z o.o. W drugim dokumencie wskazano, że skarżący dnia 24.06.2020 r. zrezygnował z pracy po kilku godzinach próby, a majster nie zgłosił tego faktu do kadr, dlatego nie nastąpiło wyrejestrowanie tego samego dnia, a korekta została dokonana w późniejszym terminie, po wykryciu pomyłki. Z kolei z zaświadczenia ZUS z dnia 15.03.2021 r., dołączonego do skargi, wynika że skarżący od 1.01.2018 r. jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego z kodem tytułu ubezpieczenia 1422. Nie wskazano w nim, aby w okresie od 24.06.2020 r. do 1.09.2020 r. za skarżącego były opłacane składki ZUS w związku z pozostawaniem przez niego w zatrudnieniu z tytułu wykonywanej umowy zlecenia, agencyjnej lub umowy oświadczenie usług opłacanej przez pracodawcę A SP z o.o.

W ocenie Sądu ustalony przez organ I instancji stan faktyczny sprawy nie był wystarczający do wydania decyzji przez organ odwoławczy w sytuacji dołączenia do odwołania ww. informacji pracodawcy. Kolegium mimo to nie podjęło żadnej próby wyjaśnienia rozbieżności wynikających z dokumentów w postaci "odpowiedzi systemu informatycznego ZUS" z dnia 26.11.2020 r., a pismem A Sp. z o.o. z dnia 17.12.2020 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło się od wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy. Z tych powodów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu jako naruszająca przepisy postępowania, tj. art. 7 i 77 k.p.a.

Kolegium Odwoławcze przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powinno ustalić, czy i w jakim dniu zatrudniono skarżącego, czy i kiedy podpisano umowę z tytułu której odprowadzono składki, czy pracodawca dokonał weryfikacji i korekty zgłoszenia do ZUS. Jedynie niewątpliwe ustalenie okoliczności podjęcia zatrudnienia przez skarżącego będzie obligowało organ do wydania decyzji w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, tym bardziej że powyższe okoliczności nie wynikają także z nieostatecznej decyzji z dnia [...] 2020 r. [...] (k.7 a.a I inst.)

Mając zatem na względzie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.).