Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 287/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Czaja (spr.), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2004 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2002 Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], oznaczoną numerem [...], wydaną na podstawie art. 233§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, art. 13, art. 16, art. 21, art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polska z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, § 11ust. 1, § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposób jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, art. 13 § 1 i § 4, art. 85 § 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny, w zw. z art. 4 i art. 30 ust.1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw, Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Ceł z dnia [...] 2002 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej oraz postanowienia art. 13 i 16 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku spełnienia określonych warunków:

- towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej, w rozumieniu postanowień Protokołu,

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane w sposób określony w Protokole,

- został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Niezachowanie nawet jednego z tych warunków uniemożliwia zastosowanie stawki obniżonej. W przypadku towarów pochodzących z Unii Europejskiej, których pochodzenie zostało udokumentowane dowodem pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 lub deklaracji na fakturze, istnieje możliwość weryfikacji takiego dowodu, wynika to z art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego, który wprowadza możliwość weryfikacji dowodów pochodzenia towarów przez władze celne kraju importera, wyrywkowo lub gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentu lub rzetelności informacji dotyczących prawdziwego pochodzenia sprawdzanych produktów. Wynik takiej weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju i nie może być podważany.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie odpowiedź holenderskich władz celnych z dnia [...].11.2001 r. nie jest opinią ale urzędowym dokumentem. Jako dokument sporządzony przez powołany do tego organ stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone - że towarom nie przysługuje status produktów pochodzących z Unii Europejskiej, a zatem nie można wobec tych produktów zastosować obniżonej stawki celnej. Ponadto w uzasadnieniu podniesiono, że przepisy Protokołu Nr 4 nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani też wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadzały weryfikację.

Organ odwoławczy podniósł, że organy celne nie mają prawa kwestionować uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani domagać się szczegółowego wyjaśnienia w jaki sposób władze celne ustaliły, ze deklaracja na fakturze nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia uprawniającego do zastosowania obniżonej stawki celnej.

Skargę na powyższą decyzję wniosła M. G., domagając się uchylenia decyzji obu instancji i zarzucając:

- naruszenie art. 32 i art. 33 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego w toku prowadzonych postępowań przez organy celne,

- naruszenie art. 120, 121 § 1, 122, 125§ 1, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej, gdyż zebrany przez organy celne materiał dowodowy, a w szczególności pismo władz celnych Holandii z uwagi na ogólnikowość i kompletny brak uzasadnienia, w świetle wymogów wyżej powołanych przepisów prawa, materiał ten nie jest dostateczny.

Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdził między innymi, że Układ Europejski jako umowa ratyfikowana bez uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, nie posiada mocy prawnej równej ustawie i jakkolwiek jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, to mieści się na poziomie aktu podustawowego. Zgodnie z art. 117 Układu, Protokoły 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7 oraz załączniki stanowią integralna część tego Układu Europejskiego, a zatem Protokół nr 4 stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji ma także rangę aktu podustawowego. Zdaniem Sądu, organy celne błędnie uznały, że art. 32 ust. 3 Protokołu 4 Układu Europejskiego jako źródło prawa powszechnie obowiązującego ma pierwszeństwa w stosowaniu przed ustawą. Polskie organy celne stosując w sprawie przepisy Kodeksu celnego oraz Ordynacji podatkowej, winny oceniać ustalenia organów celnych kraju eksportu zgodnie z zasadami określonymi w tych ustawach.

Od powyższego wyroku Prokurator Generalny RP wniósł rewizję nadzwyczajną.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2004 r. Sąd Najwyższy na podstawie art. 102 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzył postępowanie sądowe w sprawie.

W zmienionym stanie prawnym, wynikającym z wejścia w życie cyt. ustawy, Dyrektor Izby Celnej złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

- rażące naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu Układu Europejskiego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że powoływane przepisy ratyfikowanej umowy międzynarodowej nie mają pierwszeństwa przed Kodeksem celnym i Ordynacją Podatkową i w efekcie nie zastosowanie ich;

- rażące naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, z pominięciem hierarchii źródeł prawa w Polsce oraz pominięciem ustaleń holenderskich władz celnych.

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004 r. (sygn. akt GSK 57/04) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

W uzasadnieniu powyższego wyroku, Sąd stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż Układ Europejski jest umową ratyfikowaną, ogłoszoną w Dzienniku Ustaw RP. Odrębnej ratyfikacji i ogłoszeniu podlegał także Protokół Nr 4 w brzmieniu znajdującym w niniejszej sprawie zastosowanie, nadanym Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. Ponadto ratyfikacja Układu Europejskiego została poprzedzona zgodą wyrażoną w ustawie z dnia 4 lipca 1992 r. o ratyfikacji Układu Europejskiego, a kategoria spraw, których Układ dotyczy, umieszcza go wśród umów, o których mowa w art. 421 ust. 1 Konstytucji. Tego rodzaju umowy mają konstytucyjnie zagwarantowane pierwszeństwo na wypadek kolizji z ustawami, a zatem pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie należy uznać za nietrafny.

Dalej NSA podaje, że art. 2 § 2 Kodeksu celnego stanowi, iż obowiązek i uprawnienia przewidziane w prawie celnym a związane z wprowadzeniem towarów na polski obszar celny bądź ich wyprowadzenie z tego obszaru, powstają z mocy prawa, jeżeli przepisy prawa w tym umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Jak stwierdził Sąd, już z tego unormowania wynika, że w razie zbieg unormowań kodeksowych z regulacjami zawartymi w innych aktach prawnych, w tym umowach międzynarodowych, pierwszeństwo mają te ostatnie, a zatem to ustawodawca krajowy przesądził o takim sposobie usuwania ewentualnych rozbieżności.

Ponadto w uzasadnieniu swojego orzeczenia NSA podniósł, że zgodnie z art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia jakie powinny spełniać towary aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby udokumentowania tego pochodzenia określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Zdaniem Sądu oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów "pochodzących" wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełniania warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianej preferencji celnej oraz sposobów dokumentowania tego pochodzenia.

Dalej Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie zagadnienie weryfikacji dowodów pochodzenia jest unormowane w art. 32 Protokołu Nr 4 w sposób zupełny i postanowienia Protokołu Nr 6 nie znajdują w sprawie zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wynikająca z tego przepisu zasada oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, w tym poglądem, iż Układ Europejski traktowany jest jako umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i ma pierwszeństwo przed ustawą Kodeks Celny.

Na marginesie należy podnieść, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela ten pogląd.

Wobec powyższego jest oczywiste, że w sprawie należy stosować w pierwszej kolejności postanowienia Układu Europejskiego oraz Protokołu 4 stanowiącego jego załącznik, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyroku z 21 kwietnia 2004r.

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 13 § 3 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określane w umowach międzynarodowych zawartych przez Polskę z innymi państwami. Jednakże owe obniżone stawki stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary spełniają warunki do ich zastosowania.

Zdaniem Sądu, brak jest przesłanek do przyjęcia obniżonej stawki celnej w zakresie zgłoszenia celnego będącego przedmiotem oceny przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Jakkolwiek stosowanie do postanowień wstępnych Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 1997 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej, obniżone stawki celne stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej, to może to jednak nastąpić dopiero po udokumentowaniu pochodzenia towarów zgodnie z wymogami i kryteriami określonymi w umowach międzynarodowych, którymi Polska jest związana i w ustawie Kodeks celny. Zasady określenia pochodzenia towarów w stosunku do towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej jest Protokół Nr 4 dotyczący definicji pojęcia "pochodzenia towarów" i metod współpracy administracyjnej.

W niniejszej sprawie strona dokonała w dniu [...].03.2000 r. zgłoszenia importowanej odzieży używanej, deklarując w polu 16 zgłoszenia preferencyjne unijne pochodzenie towarów i obniżoną stawkę celną w wysokości 0% wartości celnej na podstawie deklaracji eksportera znajdujących się na przedłożonej do zgłoszenia SAD fakturze nr [...] z dnia [...].03.2000 r.

Podnieść w tym miejscu trzeba, że możliwość weryfikacji tego - jak i innych - zgłoszenia celnego przewidziana została w postanowieniach Protokołu Nr 4 stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego. Uprawnienie to wynika wprost z art. 32 Protokołu Nr 4, zgodnie z którym dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu na wniosek władz celnych kraju importu, a wynik weryfikacji pochodzenia towarów jest wiążący dla władz kraju importu.

Jest bezsporne, że w niniejszej sprawie polskie organy celne w dniu [...] lutego 2001 r. zwróciły się z prośbą do organów celnych holenderskich o dokonanie weryfikacji. Jak wynika z odpowiedzi władz holenderskich z dnia [...] listopada 2001 r., przesłanej do Polski w dniu [...] listopada 2001 r., towary objęte zgłoszeniem celnym nie spełniają wymogów Protokołu Nr 4.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2004 r. (sygn. akt GSK 62/04), dotyczącym tego samego zagadnienia, wynik weryfikacji jest wiążący dla polskich organów celnych i brak jest podstaw prawnych do weryfikacji dokumentów władz holenderskich. Skoro więc wynik weryfikacji był niekorzystny dla skarżącej w tym sensie, że nie dawał podstaw do zastosowania preferencji celnej, to wobec związania polskich organów celnych owym wynikiem weryfikacji, organy te prawidłowo uznały zgłoszenie celne z dnia [...] marca 2000r. za nieprawidłowe w części.

Ubocznie należy zauważyć, że wbrew zarzutom podniesionym przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia [...] września 2004r., w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż zaistniał spór w odniesieniu do procedur weryfikacyjnych, w rozumieniu art. 33 Protokołu Nr 4. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zaistnienia sporów w odniesieniu do procedur weryfikacyjnych, o których mowa w art. 32, które nie mogą zostać rozstrzygnięte pomiędzy władzami celnymi wnioskującymi o weryfikację i władzami celnymi odpowiedzialnymi za przeprowadzenie tej weryfikacji lub kiedy powstają wątpliwości interpretacyjne w odniesieniu do Protokołu, powinny być one przekazane do Komitetu Stowarzyszenia. We wszystkich przypadkach rozstrzyganie sporów między importerem i władzami celnymi kraju importu odbywa się w oparciu o ustawodawstwo tego kraju.

Jak wynika z cytowanej normy prawnej, ów potencjalny spór mógł dotyczyć procedur weryfikacyjnych, nie zaś jednostkowego wyniku weryfikacji, który to wynik in concerto ma charakter sporu między importerem i władzami celnymi kraju importu, a ten rozstrzygany jest w oparciu o ustawodawstwo tego kraju (vide art. 33 zd. 2).

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi są bezzasadne.

Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.