Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1148/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia w prawach doktoranta 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 13 maja 2020 r., nr [...] 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 13 maja 2020 r. (nr [...]) A. S. (dalej zwana także "stroną" lub "skarżącą") została zawieszona w prawach doktoranta.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzję podjęto "w związku z podejrzeniem popełnienia deliktu dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu zasad Kodeksu Etyki Doktoranta Uniwersytetu [...] i na postępowaniu niezgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w Uniwersytecie, powszechnie uznawanymi tradycjami i dobrymi obyczajami akademickimi oraz treścią ślubowania studenta [...], a także wypełniającego zarazem znamiona przestępstwa z art. 115 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 880), polegającego na naruszeniu praw autorskich (przypisanie sobie autorstwa całości lub istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu)". W decyzji sprecyzowano, że A. S. zostaje zwieszona w prawach doktoranta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną. Jednocześnie organ zaznaczył, że wydłuża termin postępowania wyjaśniającego z powodu pandemii koronawirusa Sars-Cov-2 i związanych z tym utrudnień w przeprowadzeniu postępowania. Decyzja została podpisana przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia oraz opatrzona pouczeniem o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

A. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zwróciła się o niezwieszanie jej w prawach doktoranta, powołując się na zasadę domniemania niewinności oraz szczególnie ważny interes strony, zważywszy, że zawieszenie w prawach doktoranta uniemożliwi przeprowadzenie prac badawczych zadeklarowanych w projekcie naukowym, wymagających badań laboratoryjnych. Wnioskodawczyni wystąpiła o uchylenie decyzji o zawieszeniu w prawach doktoranta i umorzenie postępowania administracyjnego.

Rektor Uniwersytetu [...], po rozpoznaniu wniosku A. S. o ponowne rozpoznanie sprawy - na postawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie "k.p.a.") wydał dnia 29 czerwca 2020 r. decyzję (nr [...]), którą orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 13 maja 2020 r. (nr [...]) o zawieszeniu w prawach doktoranta mgr A. S., doktorantki czwartego roku Środowiskowych Studiów Doktoranckich na Wydziale [...] Uniwersytetu [...].

Wyjaśniając materialnoprawną podstawę podjęcia decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 322 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U z 2020 r., poz. 85 ze zm. – dalej w skrócie: "p.s.w.n.") doktorant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie przepisów obowiązujących w podmiocie prowadzącym szkołę doktorską oraz za czyn uchybiający godności doktoranta. Do odpowiedzialności dyscyplinarnej doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy art. 307 ust. 2 i art. 308-320 p.s.w.n. oraz przepisy wydane na podstawie art. 321 p.s.w.n. Organ zaznaczył, że na zasadzie art. 299 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm. - dalej jako "p.w.p.s.w.n.") wskazane wyżej przepisy ustawy p.s.w.n. mają zastosowanie względem wszystkich doktorantów, o ile postepowanie w sprawie ich odpowiedzialności dyscyplinarnej nie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy p.s.w.n., czyli przed dniem 1 października 2018 r., co nie ma miejsca w sprawie, gdyż w przypadku mgr A. S. postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte z dniem 19 kwietnia 2020 r. na podstawie postanowienia nr [...] Rzecznika Dyscyplinarnego ds. Studentów i Doktorantów Uniwersytetu [...].

Następnie wskazano, że zgodnie z art. 312 ust. 3 w zw. z art 322 ust. 1 p.s.w.n. w przypadku podejrzenia popełnienia przez studenta czynu stanowiącego naruszenie praw autorskich, o którym mowa w art. 287 ust. 2 pkt 1-5 p.s.w.n. rektor niezwłocznie poleca przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Na podstawie art. 312 ust. 5 w zw. z art. 322 ust. 1 p.s.w.n. w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez doktoranta przestępstwa, rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić doktoranta w prawach doktoranta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Z treści przepisu art. 312 ust. 5 p.s.w.n. wynika, że przesłanki zawieszenia doktoranta w prawach doktoranta stanowią wydanie przez rektora polecenia przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (przesłanka formalna) oraz uzasadnione podejrzenie popełnienia przez doktoranta przestępstwa (przesłanka materialna).

W ocenie Rektora ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę obie, wynikające z art. 312 ust. 5 p.s.w.n. przesłanki zostały spełnione.

Decyzja o zawieszeniu w prawach doktoranta została bowiem wydana w dniu 13 maja 2020 r., a więc już po wszczęciu na polecenie Rektora postępowania wyjaśniającego z dniem 19 kwietnia 2020 r. Jednocześnie zebrany jeszcze przed wszczęciem postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy wystarczająco - w ocenie organu - uzasadniał podejrzenie popełnienia przez A. S. przestępstwa określonego w art. 115 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1231 ze zm. – dalej w skrócie "u.p.a.p."), polegającego na przywłaszczeniu sobie autorstwa albo wprowadzeniu w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu.

Organ wyjaśnił, że na ten materiał dowodowy, który w jego ocenie uzasadnia podejrzenie popełnienia przestępstwa złożyło się: 1/ zawiadomienie z dnia 10 marca 2020 r. sporządzone przez mgr P. P. i mgr J. W. – B. o popełnieniu plagiatu przez mgr A. S. (4 strony) wraz oświadczeniem z dnia 11 marca 2020 r., sporządzonym przez obie ww. zawiadamiające i zawierającym żądanie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec mgr A. S., oraz 2/ dołączone do ww. zawiadomienia wydruki niepublikowanego manuskryptu, opublikowanego artykułu naukowego oraz nieopublikowanych analiz (łącznie 62 strony), z zaznaczonymi fragmentami zawierającymi w ocenie zawiadamiających zapożyczenia, których A. S. bezprawnie użyła w przygotowanej rozprawie doktorskiej.

Organ podkreślił, że podejrzenie popełnienia przestępstwa określone w treści ww. zawiadomienia z dnia 10 marca 2020 r., a także postanowienia nr [...] Rzecznika Dyscyplinarnego ds. Studentów i Doktorantów [...] z dnia 19 kwietnia 2020 r., nie może być w przedmiotowej sprawie brane pod uwagę tylko jako okoliczność, która sama w sobie uzasadnia zawieszenie w prawach doktoranta. W ocenie organu okoliczność ta ma istotne znaczenie również dlatego, że wzmacnia uzasadnienie decyzji o zawieszeniu niezbędnej z uwagi na ochronę dobrego imienia Uniwersytetu [...]. Użycie środka w postaci zawieszenia w prawach doktoranta, ma bowiem na celu ochronę dobrego imienia uczelni. Czyn, o który jest podejrzewana A. S., polegający na naruszeniu praw autorskich, uchybia bowiem godności doktoranta Uniwersytetu [...]. Zgodnie z przepisami Kodeksu Etyki Doktoranta Uniwersytetu [...] doktorant ma obowiązek zachować rzetelność i sumienność w prowadzeniu badań naukowych oraz w rozpowszechnianych przez siebie wynikach badań (§ 3), a także przestrzegać zasad prawa autorskiego i sprawiedliwego podziału własności intelektualnej (§ 8). Ponadto zgodnie z przepisami § 7 ust. 2 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu [...], doktorant ma obowiązek przestrzegania kodeksu etyki doktoranta uchwalonego przez właściwy organ Samorządu Doktorantów Uniwersytetu [...] oraz dbania o dobre imię Uniwersytetu [...], zgodnie natomiast z p.s.w.n. misją systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest m.in. prowadzenie najwyższej jakości działalności naukowej oraz kształtowanie postaw obywatelskich (art. 2 p.s.w.n.), a każdy uczony ponosi odpowiedzialność za jakość i rzetelność prowadzonych badań oraz za wychowanie młodego pokolenia (preambuła do p.s.w.n.).

W ocenie Rektora Uniwersytetu [...] waga przestępstwa, o którego popełnienie jest podejrzewana mgr A. S., oraz ochrona dobrego imienia Uniwersytetu [...] wystarczająco wyjaśniają i uzasadniają wydaną decyzję o zawieszeniu jej w prawach doktoranta.

Odnosząc się do wniosku A. S. w zakresie, w jakim powoływała się w nim na powszechnie obowiązującą zasadę domniemania niewinności, Rektor wyjaśnił, że zawieszenie w prawach doktoranta stanowi tymczasowy środek o charakterze zapobiegawczym i w przeciwieństwie do kary dyscyplinarnej, zawieszenie w prawach doktoranta nie przesądza zatem o winie doktoranta, tylko ze względu na wskazany charakter służy zabezpieczeniu prawidłowego toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego lub postępowania dyscyplinarnego. Cel zawieszenia w prawach doktoranta oraz tymczasowy i zapobiegawczy charakter tego środka oznacza, że jego stosowanie ma charakter procesowy. Związek zawieszenia w prawach doktoranta wyłącznie z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym lub dyscyplinarnym określa granice czasowe zastosowania tego środka i oznacza, że może wywierać skutki prawne maksymalnie "do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną", jak stanowi art. 312 ust. 5 p.s.w.n.

Rektor wskazał, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy potwierdzającego podejrzenie popełnienia plagiatu, podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności dotyczące uniemożliwienia działalności naukowo-rozwojowej i kontynuacji prac badawczych - zdaniem organu - nie mogą stanowić uzasadnienia uchylenia zawieszenia A. S. w prawach doktoranta. Organ wyjaśnił, że skoro udział A. S. w projekcie badawczym i prowadzona działalność badawcza są związane z jej statusem doktoranta i realizacją praw przysługujących doktorantowi, to z uwagi na wystąpienie przesłanek zawieszenia określonych w art. 312 ust. 5 w zw. z art. 322 ust. 1 p.s.w.n. nie może ona w okresie zawieszenia korzystać z żadnego z praw doktoranta.

Jednocześnie organ zauważył, że A. S. nie dołączyła do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żadnych dowodów potwierdzających udział w projekcie badawczym wskazanym we wniosku lub odbywanie w ramach tego projektu staży wymienionych we wniosku.

W skardze z dnia 3 sierpnia 2020 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem organu przez system ePUAP, A. S. zakwestionowała zgodność z prawem decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 czerwca 2020 r. (nr [...]) i wniosła o stwierdzenie nieważności, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją tego organu z dnia 13 maja 2020 r. (nr [...]) oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a.").

Skarżąca wyjaśniła, że od 2013 r. jestem doktorantką Środowiskowych Studiów Doktoranckich na Wydziale [...] Uniwersytetu [...], lecz jej współpraca z Zakładem [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] rozpoczęła się wcześniej, tj. w 2011 r. Skarżąca podkreśliła, że jest dobrą doktorantką, poważnie traktującą prowadzone badania naukowe i uzyskującą ponadprzeciętne wyniki w nauce. Nawiązana przez nią współpraca z rządową organizacją A. w Wielkiej Brytanii, która uznana jest za lidera w dziedzinie badań kontynentu Antarktydy i wysp Antarktyki, zaowocowała przyznaniem skarżącej przez Narodowe Centrum Nauki grantu badawczego w ramach programu [...] (nr [...]). Wstępne wyniki tego projektu, które skarżąca włączyła do rozprawy doktorskiej, zostały docenione na konferencjach i spotkaniach międzynarodowych (np. [...] Conference [...]) oraz uznane za innowacyjne i istotne dla rozwoju wiedzy w zakresie dyscypliny nauk o Ziemi i środowisku. Skarżąca zaznaczyła, że czuje się zaskoczona i pokrzywdzona wysuniętymi względem niej przez nieżyczliwe osoby zarzutami o plagiat oraz reakcją władz uczelni na te zarzuty.

W skardze opisano przebieg postępowania w sprawie, które w ocenie skarżącej na każdym z etapów było wadliwe.

W odniesieniu do rozstrzygnięcia z dnia 13 maja 2020 r. (nr [...]) skarżąca podniosła, że decyzja została podpisana przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia Uniwersytetu [...], który nie powołał się przy tym na upoważnienie go przez Rektora do wydawania tego rodzaju decyzji. W ocenie skarżącej oznacza to, że decyzja została wydana przez osobę nieuprawnioną, co wyczerpuje znamiona wady nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż decyzja wydana przez pracownika działającego bez upoważnienia organu jest nieważna. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych skarżąca podkreśliła, że powołanie się przez pracownika na istniejące upoważnienie jest konieczne. Brak upoważnienia, o którym mowa w art. 268a k.p.a. skutkuje naruszeniem przepisów o właściwości. Stosownie bowiem do art. 268a k.p.a. organy administracji mogą w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w tym do wydawania decyzji administracyjnych, ale w myśl art. 107 § 1 k.p.a. upoważniony pracownik w mieniu organu wydający decyzję administracyjną ma obowiązek powołania się na udzielone mu upoważnienie do wydania decyzji.

Niezależnie od tego skarżąca pokreśliła, że nawet gdyby Prorektor posiadał stosowne pełnomocnictwo do wydania decyzji w imieniu Rektora, to w ocenie skarżącej w postepowaniu dopuszczono się także innych naruszeń prawa. W tym zakresie wskazano, że pomimo, iż podstawa prawna decyzji rektora o zawieszeniu studenta w prawach studenta zamieszczona została w rozdziale 2 działu VII ustawy zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna studentów" (który z mocy art. 322 p.s.w.n. stosuje się także do doktorantów) i sama decyzja związana jest pośrednio z odpowiedzialnością dyscyplinarną, to jednak decyzja ta nie jest wydawana w ramach postępowania dyscyplinarnego, ani w ramach poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego. Zgodnie bowiem z art. 313 ust. 1 p.s.w.n. postępowanie wyjaśniające wszczyna rzecznik dyscyplinarny do spraw studentów (doktorantów) na polecenie rektora, którego informuje o dokonanych ustaleniach. Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego rzecznik umarza postępowanie lub kieruje do komisji dyscyplinarnej wniosek o ukaranie. Rzecznik dyscyplinarny może również złożyć wniosek do rektora o wymierzenie kary upomnienia (art. 313 ust. 2 p.s.w.n.). Natomiast postępowanie dyscyplinarne wszczyna komisja dyscyplinarna na wniosek rzecznika dyscyplinarnego (art. 314 p.s.w.n.).

Z analizy przytoczonych przepisów oraz art. 312 ust. 5 p.s.w.n. wynika, że decyzja rektora o zawieszeniu studenta (doktoranta) w prawach wydawana jest przez organ, który nie wykonuje żadnych czynności w ramach postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego. Organ prowadzący to odrębne postępowanie administracyjne winien umożliwić stronie (tj. studentowi lub doktorantowi) czynny w nim udział zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Przede wszystkim winien więc zawiadomić o jego wszczęciu z urzędu (art. 64 § 4 k.p.a.). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania stanowi wypełnienie gwarancji procesowej wynikające z art. 10 § 1 k.p.a., który stanowi, że organy władzy publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomienie to ma umożliwić stronie realizację uprawnień procesowych określonych przepisami k.p.a. (np. art. 78 § 1, art. 79) przez podejmowanie przez nią czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Nie ma tu znaczenia fakt zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania wyjaśniającego (art. 313 ust. 1 p.s.w.n.), które toczy się z odpowiednim zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (t.j.: Dz. U. 2020 r., poz. 30 ze zm. – dalej jako: "k.p.k." - art. 320 p.s.w.n.), a to z takich przyczyn, że postępowania te prowadzą różne organy, a zawieszenie w prawach studenta (doktoranta) jest fakultatywne, a zatem nie musi nastąpić w każdym przypadku wszczęcia postępowania wyjaśniającego.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wskazała, że decyzja z dnia 13 maja 2020 r. została wydana bez jej wysłuchania, przez co w postepowaniu doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, takich jak: zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.).

Ponadto rozstrzygnięcie z dnia 13 maja 2020 r., w ocenie skarżącej zawierało wiele braków formalnych, tj.: nie zostało zatytułowana jako "decyzja"; nie zawierało oznaczenia organu administracji, który wydał decyzję (wymóg z art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a.); nie powołano w nim podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia (wymóg z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.); nie zostało prawidłowo uzasadnione w związku z całkowitym brakiem uzasadnienia prawnego i niezwykle skąpym uzasadnieniem faktycznym (wymóg z art.107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.); nie zawierało pouczenia o prawie do zrzeczenia się wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skutkach tego zrzeczenia się (wymóg z art. 107 § 1 pkt 7 w związku z art. 127 § 3 k.p.a.); nie wskazywało na powołanie osoby je wydającej do działania w tym zakresie z upoważnienia organu (wymóg z art. 107 § 1 pkt 8 w zw. z art. 268a k.p.a.) ani też pouczenia o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję bez korzystania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o wysokości wpisu od skargi, a także o możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy (wymóg z art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a.).

W ocenie skarżącej wskazana skala braków i pominięć, jakimi dotknięta została decyzja z dnia 13 maja 2020 r. o zawieszeniu w prawach doktoranta świadczy o celowym działaniu władz uczelni, którego skutkiem miało być uniemożliwienie stronie niereprezentowanej przez fachowego pełnomocnika kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia, a jednocześnie uniknięcia przeniesienia sprawy już na tym etapie na drogę sądową.

Z drugiej strony w decyzji z dnia 13 maja 2020 r. zawarto także niedopuszczalne w ocenie skarżącej dodatkowe rozstrzygniecie o wydłużeniu terminu postępowania wyjaśniającego z powodu pandemii koronawirusa i związanych w tym utrudnień w przeprowadzeniu postępowania. Jak wynika z przepisów, postępowanie wyjaśniające powinno trwać nie dłużej niż sześć tygodni a w uzasadnionych przypadkach rzecznik dyscyplinarny, za zgodą rektora, może przedłużyć czas trwania postępowania wyjaśniającego, jednak nie dłużej niż do dwunastu tygodni (§ 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 września 2018 r. w sprawie trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w sprawach studentów a także sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia; Dz. U. z 2018 r., poz. 1882 – dalej jako: "r.p.w.d.s."). Termin przedłużenia postępowania wyjaśniającego powinien być precyzyjnie określony w odrębnym postanowieniu rzecznika dyscyplinarnego. Rektor nie jest uprawniony do samodzielnego wydłużania czasu trwania postępowania wyjaśniającego, a jedynie do akceptacji lub nieakceptacji wniosku rzecznika w tej sprawie. Doręczone stronie powinno być więc postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego z kontrasygnatą Rektora, a takich działań nie podjęto.

Skarżąca stanęła na stanowisku, że wadą nieważności obarczona jest także decyzja Rektora z dnia 29 czerwca 2020 r. (nr[...]), ponieważ podpisała ją osoba niepowołująca się na upoważnienie organu do działania w tej sprawie oraz z tego powodu, że poprzez tę decyzję utrzymano w mocy decyzję z dnia 13 maja 2020 r. obarczoną – jak to zostało już wskazane w ocenie skarżącej - wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła zarzut, że decyzja z dnia 29 czerwca 2020 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., gdyż organ prowadzący postępowanie (Rektor) nie uznał bowiem za stosowne wysłuchać skarżącej przed wydaniem decyzji, ani też nie pouczył skarżącej o przysługujących jej prawach. Natomiast organ prowadzący postępowanie wyjaśniające (Rzecznik Dyscyplinarny ds. Studentów i Doktorantów) wezwał skarżącą po raz pierwszy właśnie na dzień 29 czerwca 2020 r. na godz. 17 na przesłuchanie, które skończyło się po godz. 20. Już zatem z samej chronologii zdarzeń wynika, że przesłuchanie przed Rzecznikiem nie mogło mieć żadnego wpływu na wydaną przez Prorektora tego samego dnia (lecz wcześniej) decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji zawieszającej skarżącą w prawach doktoranta.

Skarżąca podkreśliła, że – jak wynika z art. 312 ust. 5 p.s.w.n. - uprawnienie rektora do zawieszenia studenta w jego prawach ma charakter uznaniowy ("rektor może zawiesić"), a jak zauważono w doktrynie oraz orzecznictwie komentowany przepis nie wprowadza żadnych dodatkowych przesłanek zawieszenia studenta w jego prawach, poza uzasadnionym popełnieniem przez niego przestępstwa, i to dowolnego przestępstwa. Istotą decyzji uznaniowej jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten jednak powinien być odpowiednio uzasadniony. Z uzasadnienia wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań wynikać powinno, dlaczego organ zdecydował się na zajęcie określonego stanowiska, w szczególności w sytuacji, w której przyjmuje się rozwiązanie negatywne dla strony. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi zatem mieścić się w granicach zakreślonych, wynikającym z art. 7 k.p.a. dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ocena, czy przy załatwieniu sprawy administracyjnej doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. Zarówno pojęcia interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający.

W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie organ nie dokonał właściwego wyważenia interesów, gdyż a priori założył, że do przestępstwa doszło, a nadto, że charakter tego przestępstwa uzasadnia zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia we wszystkich prawach doktoranta.

Skarżąca zaznaczyła, że w wydanych przez Rektora decyzjach, jak i pismach Rzecznika Dyscyplinarnego zarzuca się jej popełnienie przestępstwa z art. 115 u.p.a.p. Tymczasem przepis ten zawiera opis znamion aż trzech występków, wymienionych w trzech ustępach, natomiast w żadnym z pism skierowanych do skarżącej z Uniwersytetu [...] nie wskazano dotąd, który z występków konkretnie zarzuca się skarżącej (art. 115 ust. 1, 2 czy 3 u.p.a.p.). Tymczasem zgodnie z art. 313 § 2 k.p.k. postanowienie o przedstawieniu zarzutów ma zawierać dokładne określenie zarzucanego czynu i jego kwalifikacji prawnej. Sposób sformułowania zarzutu poprzez dosłowne przytoczenie treści jednego z ustępów - z użyciem spójników "albo" oraz "lub", które wskazują na alternatywy (w tym wykluczające) - nie można uznać za prawidłowy, bowiem zarzuty muszą być skonkretyzowane w takim stopniu, by nie było potrzeby domyślania się, jaki czyn w istocie jest zarzucany. Nie rozwijając tej kwestii, która winna być zbadana w postępowaniu wyjaśniającym skarżąca podkreśliła, że aby mówić o jakimkolwiek przestępstwie z art. 115 u.p.a.p. należy mieć pewność, że przedmiotem zarzucanego czynu jest utwór w rozumieniu art. 1 u.p.a.p., a takich rozważań nie przeprowadzili dotąd ani Rektor, ani Rzecznik Dyscyplinarny, którzy założyli a priori, że doszło do popełnienia czynu zabronionego na podstawie otrzymanego zawiadomienia i bez wysłuchania strony.

W takiej sytuacji zdaniem skarżącej nie można stwierdzić, by zachodziła przesłanka materialna, o której mowa w zaskarżonej decyzji, niezbędna do zastosowania instytucji zawieszenia w prawach doktoranta, tj. uzasadnione podejrzenie popełnienia przez doktoranta przestępstwa - tym bardziej, że podejrzenie to jest oparte wyłącznie o zawiadomienie, z którego treścią skarżąca nie została zapoznana.

Skarżąca wskazała dalej, że kolejną istotną kwestią, która powinna zostać rozstrzygnięta przez Sąd jest zastosowanie względem skarżącej instytucji zawieszenia w prawach doktoranta z art. 312 ust. 5 p.s.w.n. Zawieszenie studenta lub doktoranta w prawach jest tymczasowym środkiem o charakterze zapobiegawczym. Wydając decyzję organ winien mieć na względzie, że zawieszenie doktoranta w jego prawach do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną stanowi swojego rodzaju środek zapobiegawczy, który nie może być stosowany jako surogat kary dyscyplinarnej. Zatem tym bardziej wyłączona jest dowolność motywacji rektora i wymagana jest odpowiednia waga przyczyny skorzystania przez rektora z możliwości zawieszenia.

Zdaniem skarżącej w wydanych w sprawie decyzjach Rektor nie wykazał, jakie okoliczności związane z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym przemawiają za koniecznością zawieszenia skarżącej w prawach doktoranta. W sytuacji, gdy dowody zostały już zabezpieczone, skarżąca nie miała już przecież żadnej możliwości utrudniania postępowania. Skarżąca podkreśliła, że zarzucany jej czyn należy do przestępstw o charakterze intelektualnym i w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma pewności, czy zostały wyczerpane ustawowe znamiona tego czynu, w tym szczególnie, czy przedmiotem czynu zabronionego jest utwór w rozumieniu u.p.a.p. Jak zauważył Sąd Apelacyjny w W.: "nawet twórczy wkład członka Zespołu lub osoby biorącej udział w przeprowadzeniu eksperymentu, w wyniku czego przedstawił on w tabeli i na wykresie wynik przeprowadzonych przez siebie pomiarów nie korzysta z ochrony przewidzianej w Prawie autorskim, ponieważ wkład ten w ostatecznej wersji opracowania tego eksperymentu traci cechy indywidualnego i samoistnego utworu w rozumieniu art. 1 Prawa autorskiego i to zarówno tego prawa z dnia 10 lipca 1952 r., jak i z dnia 4 lutego 1994 r." (wyrok SA w W. z dnia 29 marca 1996 r., sygn. akt I ACr 104/96, LEX nr 62572). Skarżąca wskazała, że opracowane części nie mają charakteru twórczego w rozumieniu u.p.a.p. i zawarcie ich w jakimkolwiek dokumencie nie powoduje przyznania im rangi utworów, a zatem zastosowanie wobec niej środka zabezpieczającego w postaci zawieszenia w prawach doktoranta było w przedstawionych okolicznościach niecelowe i nieusprawiedliwione.

Ponadto zwróciła uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostrzeżono wyłącznie procesowy charakter środka zapobiegawczego, lecz powiązano tę okoliczność jedynie z maksymalnym dopuszczalnym okresem jego stosowania, tj. "do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną". Tymczasem brak po stronie organu refleksji, że nie wykazano zupełnie okoliczności procesowych, uzasadniających zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania poprzez zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci zawieszenia skarżącej w prawach doktoranta. Organ nie wyjaśnił również, dlaczego zastosował zawieszenie skarżącej we wszystkich prawach, skoro z wnioskowania a maiori ad minus można uznać, że rektor dysponuje gradacją środków zabezpieczających i może zawiesić studenta (doktoranta) tylko w niektórych prawach, w szczególności dlatego, że przewidziana w art. 308 pkt 4 p.s.w.n. kara dyscyplinarna polega na zawieszeniu "w określonych prawach studenta".

Zdaniem skarżącej zdumiewające jest zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że "nie dołączyła do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żadnych dowodów potwierdzających udział w projekcie badawczym wskazanym we wniosku lub odbywanie w ramach tego projektu staży wymienionych we wniosku". Powyższe w ocenie skarżącej świadczy o nieprzestrzeganiu podstawowych zasad postępowania administracyjnego i naruszeniu art. 77 § 4 k.p.a., zgodnie z którym fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakt otrzymania przez skarżącą i Uniwersytet [...] grantu z Narodowego Centrum Nauki na realizację projektu badawczego był faktem znanym organowi z urzędu. Skarżąca na wykazanie powyższego załączyła do skargi pismo Prorektora ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą Uniwersytetu [...] z dnia 16 maja 2017 r. (nr[..]), w którym organ poinformował A. S. o przyznaniu grantu przez Narodowe Centrum Nauki i złożył jej gratulacje. Z kolei szczegółowa dokumentacja na temat aktualnego stanu projektu badawczego wraz z raportami i rozliczeniami rocznymi dostępna jest w Biurze Zarządzania Projektami Naukowymi Uniwersytetu [...], zaś wszelkie informacje na temat wyjazdów i odbytych staży międzynarodowych są dostępne w Biurze Nauki Uniwersytetu [...], a więc w ocenie skarżącej niewątpliwie były to fakty znane organowi z urzędu.

Mając na uwadze powyższe skarżąca stanęła na stanowisku, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów, jakie są stawiane decyzjom uznaniowym. Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zatem obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, bądź okoliczności podnoszonych przez stronę, a także gdy pominie fakty znane mu z urzędu. Niewysłuchanie strony przed wydaniem decyzji ostatecznej niewątpliwie stanowi o naruszeniu wskazanych wyżej norm procesowych, a szczególnie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 §1 k.p.a.).

Powyższe zdaniem skarżącej oznacza, że decyzja została wydana bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czym naruszono w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ nie poddał analizie zgromadzonego materiału dowodowego (nieznanego stronie) i nie przeprowadził analizy prawnej w aspekcie naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci u.p.a.p., w tym nie ocenił, czy ma do czynienia z utworem w rozumieniu u.p.a.p. W związku z tym brak jest wystarczających podstaw do uznania, że wystąpiła przesłanka uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, która była główną podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Nie uzasadniono też i nie wskazano dowodów, z których wynikałoby, w jaki sposób skarżąca uchybiła godności doktoranta, czy też dobremu imieniu Uczelni. Z wyżej wskazanych przyczyn, zdaniem skarżącej obie zaskarżone decyzje nie zawierają przekonujących powodów przyjęcia przez organ, że popełnienie przestępstwa jest pewne, co - niezależnie od innych podniesionych w skardze przyczyn - uzasadnia ich uchylenie.

Skarga A. S. nie została w terminie przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, co ostatecznie nastąpiło dopiero w dniu w dniu 8 stycznia 2021 r., po kolejnych kierowanych do organu wezwaniach Sądu do prawidłowego dokonania wskazanej czynności. Brak przykazania skargi w terminie spowodował wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dwóch kolejnych postanowień o ukaraniu organu za niedochowanie wskazanego obowiązku, tj. postanowienia z dnia 5 listopada 2020 r. (sygn. akt III SO/Gd 9/20) oraz z dnia 8 lutego 2021 r. (sygn. akt III SO/Gd 10/20).

W odpowiedzi na skargę, działający w imieniu Rektora Uniwersytetu [...] pełnomocnik, wniósł o jej odrzucenie stwierdzając, że dokument elektroniczny doręczony na skrzynkę ePUAP [...] w dniu 3 sierpnia 2020 r. nie stanowił pisma spełniającego warunki wymagane w przypadku skargi do sądu administracyjnego, określone w treści art 57 § 1 p.p.s.a., gdyż przede wszystkim doręczony dokument elektroniczny nie zawierał w ocenie organu w ogóle treści skargi, co uniemożliwiło jej merytoryczne rozpoznanie i udzielenie pełnej odpowiedzi na skargę. Pracownikowi organu nie udało się bowiem odczytać skargi, która wpłynęła na elektroniczną skrzynkę podawczą w formie złącznika. Po otworzeniu załącznika miała nie wynikać z niego bowiem żadna logiczna treść, a jedynie niezrozumiały ciąg przypadkowych liter i cyfr. Ponieważ zgodnie z art. 57 p.p.s.a. skarga powinna mieć ściśle określoną treść - zawierać takie elementy jak: wskazanie zaskarżonej decyzji, oznaczenie organu, którego działania skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego – to niemożność odczytania pliku została zakwalifikowana przez organ jako otrzymanie dokumentu elektronicznego, nieodpowiadającego wymogom skargi z art. 57 p.p.s.a. Z tego względu organ wskazał, że nie może udzielić pełnej odpowiedzi na skargę w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a. i wnosi o jej odrzucenie przez Sąd.

W nawiązaniu natomiast do pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 9 października 2020 r. złożonego do tut. Sądu w sprawie o sygnaturze III SO/Gd 9/20, organ zauważył, że przesłanie pocztą elektroniczną przez pełnomocnika skarżącej treści skargi na adres r. pr. M. K. w dniu 29 września 2020 r. nie może sanować braku skutecznego wniesienia skargi przez skarżącą w dacie wpływu do Uniwersytetu [...] dokumentu elektronicznego, tj. w dniu 3 sierpnia 2020 r.

Z kolei w skierowanym do Sądu piśmie procesowym z dnia 2 marca 2021 r. Rektor Uniwersytetu [...] poinformował, że w dniu 9 lutego 2021 r. Komisja Dyscyplinarna ds. Doktorantów Uniwersytetu [...] wydała orzeczenie w sprawie A. S. i wymierzyła jej karę nagany, co oznacza, że z tym dniem ustało zawieszenie skarżącej w prawach doktoranta Uniwersytetu [...] na podstawie decyzji Rektora z dnia 29 czerwca 2020 r. Do pisma załączono orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej ds. Doktorantów Uniwersytetu [...] z dnia 9 lutego 2021 r. W treści orzeczenia wskazano, że Komisja w podanym w orzeczeniu składzie przy udziale Rzecznika Dyscyplinarnego ds. Doktorantów [...] "po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2021 r. na rozprawie sprawy doktorantki A. S.: doktorantki Uniwersytetu [...], obwinionej o czyn polegający na tym, iż w toku studiów doktoranckich na Wydziale [...] przygotowując prace doktorską u pani prof. zw. dr hab. M. I. Ż., działając w zamiarze niedopełnienia obowiązków doktorantki umyślnie przypisała sobie autorstwo części cudzego utworu, to jest popełniła czyn, o jakim mowa w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 666), a jednocześnie czyn uchybiający godności i obowiązkom doktoranta [...] orzeka na podstawie art. 307 ust. 1 i art. 308 pkt 2, i art. 310 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, uznać w ramach zarzucanego czynu obwinioną za winną tego, iż w toku studiów doktoranckich przygotowując prace doktorską, działając w zamiarze bezpośrednim popełniła czyn uchybiający godności i obowiązkom doktoranta polegający na użyciu w swojej rozprawie doktorskiej fragmentów dwóch prac, w których była współautorką bez wskazania faktu współautorstwa i wymierzyć karę nagany".

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2021 r. organ ponownie poinformował tut. Sąd, że z dniem wydania przez Komisję Dyscyplinarną orzeczenia w sprawie A. S., tj. z dniem 9 lutego 2021 r. ustało zawieszenie skarżącej w prawach doktoranta. Do pisma dołączono z kolei orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej ds. Doktorantów Uniwersytetu [...] z dnia 9 lutego 2021 r., o odmiennej treści uzasadnienia aniżeli przy orzeczeniu przekazanym przy piśmie procesowym z dnia 2 marca 2021 r. zaznaczając, że jest to poświadczony za zgodność z oryginałem odpis orzeczenia Komisji mającego wyłącznie postać papierową.

Następnie postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2021 r. (sygn. akt III SA/Gd 1148/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu wniosku Krajowej Reprezentacji Doktorantów z siedzibą w W. dopuścił wskazaną organizację społeczną do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 czerwca 2020 r. (nr [...]) w sprawie zawieszenia w prawach doktoranta.

W piśmie procesowym z dnia 11 maja 2021 r. A. z siedzibą w W. wniosła o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych decyzji z uwagi na to, że pierwszoinstancyjna decyzja o zawieszeniu skarżącej w prawach doktoranta została wydana przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia – dr hab. A. K., który nie był upoważniony przez Rektora [...] do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów, na co wskazywał załączony do pisma plik poszczególnych kopii upoważnień uzyskanych przez uczestnika postępowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skoro, pomimo przekazania znacznej liczby pełnomocnictw, nie ma wśród nich żadnego, które umożliwiałoby prof. A. K. podpisanie decyzji o zawieszeniu skarżącej w prawach doktoranta, to oznacza to, że decyzja z dnia 13 maja 2020 r. została wydana przez osobę nieupoważnioną, co wypełnia hipotezę art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i jeżeli dotknięta była wskazaną wadą nieważności, to – w ocenie uczestnika postępowania – również utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia 29 czerwca 2020 r. rażąco narusza przepisy oraz przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

Pismem z dnia 11 maja 2021 r. – na wezwanie Sądu do przedłożenia udzielonego przez Rektora Uniwersytetu [...] upoważnienia do wydania w jego imieniu decyzji w przedmiocie zawieszenia w prawach doktoranta przez: Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia – dr hab. A. K. (dot. wydania decyzji z dnia 13 maja 2020 r.; nr[...]) oraz Prorektora ds. Rozwoju i Współpracy z Gospodarką – prof. dr hab. K. B. (dot wydania decyzji z dnia 29 czerwca 2020 r.;[...] ) – organ przesłał plik PDF zawierający skan potwierdzonych za zgodność z oryginałem pełnomocnictw udzielonych przez Rektora Uniwersytetu [...] Prorektorowi ds. Studenckich i Kształcenia – dr hab. A. K. oraz Prorektorowi ds. Rozwoju i Współpracy z Gospodarką – prof. dr hab. K. B., wraz z zakresem obowiązków obu Prorektorów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej zwanej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego, procesowego czy ustrojowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia takiego naruszenia sąd uchyla zaskarżoną decyzję bądź stwierdza jej nieważność albo wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonego aktu musi zatem przebiegać wg określonego porządku, dokonywanego z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, a następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 672; a także wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 777/10).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje zostały przy ich wydaniu obarczone wadą powodującą stwierdzenie ich nieważności, tj. zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego; t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej zwanej "k.p.a.").

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie zostały objęte decyzje Rektora Uniwersytetu [...], a mianowicie decyzja z dnia 13 maja 2020 r. (nr [...]) podpisana przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia – dr hab. A. K. oraz - wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy -decyzja z dnia 29 czerwca 2020 r. (nr[...]) podpisana przez Prorektora ds. Rozwoju i Współpracy z Gospodarką – prof. dr hab. K. B.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji (art. 16 k.p.a.), wymaga bezspornego ustalenia, że eliminowana z obrotu prawnego decyzja została przy jej wydaniu dotknięta którąś z wad, wyczerpująco określonych w art. 156 § 1 k.p.a., stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Jednym z przypadków wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., wskazujących na kwalifikowaną wadliwość decyzji, jest jej wydanie z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że nieważność stwierdzana na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jest skutkiem naruszenia każdego rodzaju właściwości (miejscowej, rzeczowej, instancyjnej), a nałożenie sankcji nieważności za naruszenie przepisów o właściwości podyktowane jest faktem, iż w tym przypadku brakuje podmiotu legitymującego do zawiązania stosunku prawnego. Legitymacja jest zaś niezbędnym warunkiem prawidłowości rozstrzygania sprawy. Tylko organ administracji, działając w ramach przyznanych kompetencji, może bowiem z trwałym skutkiem regulować prawne stosunki. W kontekście omawianej przesłanki, w ramach zagadnienia dekoncentracji przez organ swoich zadań, wskazuje się z kolei na konieczność istnienia prawidłowego upoważnienia, gdyż decyzja wydana przez pracownika działającego bez upoważnienia organu jest nieważna. Brak upoważnienia, o którym mowa w art. 268a k.p.a., skutkuje naruszeniem przepisów o właściwości (zob. komentarz do art. 156 k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021; por. także: wyroki WSA: w W. z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 601/16 oraz z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 410/17; w Poznaniu z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 956/17).

Zgodnie z art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem.

Z powyższego przepisu wynika, że upoważnienie do wydawania decyzji może być udzielone pracownikowi danej jednostki organizacyjnej, przy czym wybór upoważnionego pracownika należy do organu (piastuna kompetencji organu). Upoważnienie może być nadane do odwołania, na czas oznaczony albo w odniesieniu do określonych konkretnie spraw. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem, wykonuje on bowiem tylko kompetencje organu. Udzielone upoważnienie wywiera więc ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu. Jak podkreśla się w orzecznictwie, z upoważnienia nie można interpretować więcej uprawnień, aniżeli nim wyraźnie zakreślono, a jego treść nie powinna budzić wątpliwości. Kompetencji upoważnionego pracownika nie można także domniemywać, zaś działanie pracownika bez upoważnienia właściwego organu administracji publicznej pociąga za sobą nieważność decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. (por. wyrok NSA/OZ w Lublinie z dnia 26 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Lu 691/95 oraz wyrok NSA w W. z dnia 26 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 639/97).

Stosownie do art. 23 ust. 1 p.s.w.n. do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni (z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni), które to zadania zostały w ust. 2 wymienione przykładowo (np. reprezentowanie uczelni – pkt 1 czy zarządzanie uczelnią – pkt 2). W myśl art. 23 ust. 3 p.s.w.n. rektor nadaje regulamin organizacyjny, który określa: 1) strukturę organizacyjną uczelni oraz podział zadań w ramach tej struktury; 2) organizację oraz zasady działania administracji uczelni, zaś stosownie do ust. 4 od decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z powyższego wynika, że rektor – jako organ jednoosobowy uczelni – jest organem właściwym do rozstrzygania określonych w komentowanej ustawie spraw indywidulanych z zakresu administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, dla której procesową podstawą wydania są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Co do zasady, decyzje administracyjne w uczelni wydaje rektor (chyba że przepis ustawy stanowi inaczej), natomiast inne podmioty, np. osoby pełniące funkcje kierownicze w uczelni, mogą wydawać decyzje administracyjne na podstawie upoważnienia udzielonego im przez rektora, a więc mogą działać w jego imieniu (por. komentarz do art. 23 p.s.w.n. – [w:] J. Woźnicki (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, WKP 2019 - LEX/el.).

W rozpoznawanej sprawie zarówno skarżąca – A. S. w złożonej skardze z dnia 2 sierpnia 2020 r., jak również uczestnik postępowania – A. z siedzibą w W. w piśmie procesowym z dnia 11 maja 2021 r., wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji Rektora [...] w przedmiocie zawieszenia skarżącej w prawach doktoranta w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na to, że decyzje te – a w każdym razie, jak podkreślano, decyzja wydana w dniu 13 maja 2020 r. – zostały wydane w sytuacji braku istnienia upoważnienia Rektora [...] do ich wydania, tj. podjęcia ich przez osoby, które nie legitymowały się pełnomocnictwem Rektora [...] do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów.

Ponieważ organ nie odniósł się w odpowiedzi na skargę do ww. zarzutu, Sąd wezwał Rektora [...] do przedłożenia udzielonego, podpisanym pod ww. decyzjami z dnia 13 maja 2020 r. i 29 czerwca 2020 r. osobom (Prorektorom), upoważnienia do wydania w jego imieniu ww. decyzji w przedmiocie zawieszenia w prawach doktoranta.

W odpowiedzi na wezwanie organ przedłożył 2 pełnomocnictwa z dnia 1 grudnia 2016 r. udzielone (ważne) do dnia 31 sierpnia 2020 r. przez Rektora [...] na podstawie § 41 ust. 2 pkt 9 Statutu Uniwersytetu [...] (uchwała Senatu [...] nr [...] z dnia 9 czerwca 2006 r. w sprawie przyjęcia Statutu Uniwersytetu [...] ze zm.) dla Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia – dr hab. A. K. (pełnomocnictwo nr[...]) oraz dla Prorektora ds. Rozwoju i Współpracy z Gospodarką – prof. dr hab. K. B. (pełnomocnictwo nr[...]), o tożsamej treści, tj. do reprezentowania Uniwersytetu [...] z siedzibą w G. przy ul. [...] oraz podpisywania dokumentów dotyczących spraw wynikających z powierzonego zakresu obowiązków i związanych z tym rozliczeń finansowych. Do każdego z ww. pełnomocnictw, które zostało udzielone wskazanemu Prorektorowi, załączony został także dokument wskazujący na zakres jego obowiązków w okresie kadencji 2016-2020.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, z przedłożonych dokumentów nie wynika, by zarówno wydający decyzję z dnia 13 maja 2020 r. (nr[...]) Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia – dr hab. A. K., jak również wydający decyzję z dnia 29 czerwca 2020 r. (nr[...]) Prorektor ds. Rozwoju i Współpracy z Gospodarką – prof. dr hab. K. B., zostali przez Rektora [...] upoważnieni (umocowani) do wydania w jego imieniu decyzji w przedmiocie zawieszenia w prawach doktoranta. Upoważnienia do takiego działania nie można odczytać samoistnie ani z treści przedstawionych pełnomocnictw, ani też w zestawieniu z treścią załączonego do każdego z nich "Zakresu obowiązków" wskazanych Prorektorów [...].

Z przedłożonych przez Rektora [...] dokumentów nie wynika bowiem, by w zakresie przekazanych Prorektorowi ds. Studenckich i Kształcenia – dr hab. A. K. kompetencji powierzone zostało orzekanie (podejmowanie decyzji) w sprawach dotyczących zawieszenia w prawach doktorantów. Upoważnienia do takiego działania – jak to zostało już powyżej zaznaczone – nie można domniemywać, a zatem nie sposób jest przyjąć, że miałoby ono wynikać z przedstawionego "Zakresu obowiązków Prorektora ds. Studenckich [...] na kadencję 2016-2020", w którym wskazano, że "do kompetencji Prorektora ds. Studenckich należą sprawy dotyczące studentów i doktorantów Uniwersytetu [...], a w szczególności: (...)". Posłużenie się w istocie otwartym ("w szczególności") katalogiem obowiązków Prorektora ds. Studenckich nie może bowiem prowadzić do wniosku, że w zakresie obowiązków powierzonych Prorektorowi ds. Studenckich w sprawach dotyczących studentów i doktorantów, oprócz tych, które zostały wymienione wprost w "Zakresie obowiązków", należą także jeszcze inne obowiązki, i to także te, które z mocy ustawy należą do kompetencji rektora, jako organu uczelni. Z przekazanych dokumentów nie można także odczytać udzielonego przez Rektora [...] dla Prorektora ds. Rozwoju i Współpracy z Gospodarką – prof. dr hab. K. B. upoważnienia do wydania decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, co – na mocy art. 23 ust. 4 p.s.w.n. – także zostało zastrzeżone do kompetencji rektora, jako organu uczelni.

Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że stosownie do obowiązującego od dnia 1 października 2019 r. Statutu Uniwersytetu [...] (uchwała Senatu [...] nr [...] z dnia 13 czerwca 2019 r. w sprawie Statutu Uniwersytetu [...]) Rektor podejmuje decyzje we wszystkich sprawach Uniwersytetu, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez Ustawę lub Statut dla innych organów Uniwersytetu (§ 34 ust. 1). Rektor powołuje i odwołuje prorektorów, zaś prorektorem może być nauczyciel akademicki zatrudniony w Uniwersytecie, jako podstawowym miejscu pracy, na stanowisku profesora lub profesora uczelni, z zastrzeżeniem ust. 3 (§ 36 ust. 1 i 2). Rektor określa, w drodze zarządzenia, zakres obowiązków i uprawnień prorektorów w zakresie reprezentacji Uniwersytetu i prowadzenia jego spraw. W razie potrzeby, Rektor udziela im odpowiednich upoważnień lub pełnomocnictw (§ 37 ust. 2). Stosownie zaś do § 38 Statutu [...] Rektor może powoływać i odwoływać pełnomocników, doradców i ekspertów, określając zakres ich działania w zarządzeniu lub pisemnym pełnomocnictwie (ust. 1), a także może upoważniać określonych kierowników jednostek organizacyjnych lub innych pracowników Uniwersytetu do podejmowania lub wykonywania działań bądź czynności w jego imieniu (ust. 2).

Mając powyższe na uwadze, z przedłożonych przez organ dokumentów nie wynika, by Rektor [...], mając podstawę w obowiązujących uregulowaniach prawnych, udzielił wskazanym Prorektorom upoważnienia do wydawania (podejmowania) w jego imieniu decyzji i orzekania w przedmiocie, którego dotyczyły zaskarżone decyzje. Wbrew twierdzeniom organu przedłożone na wezwanie Sądu dokumenty (pełnomocnictwa wraz z zakresem obowiązków poszczególnych Prorektorów) nie mogły stanowić należytego umocowania do wydania w imieniu organu - Rektora [...] decyzji z dnia 13 maja 2020 r. oraz z dnia 29 czerwca 2020 r. przez Prorektorów - dr hab. A. K. oraz prof. dr hab. K. B., którzy - na podstawie przedłożonych dokumentów – nie posiadali upoważnienia Rektora [...] do wykonywania czynności w tym zakresie.

Z tego powodu Sąd uwzględnił złożoną skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 czerwca 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z dnia 13 maja 2020 r., o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (punkt 2. sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Rektora [...] na rzecz skarżącej kwotę 200 zł z tytułu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Sąd wydał wyrok w sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).