Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 222/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 27 lutego 2020 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. (dalej: organ egzekucyjny) prowadząc wobec B. S. (dalej: skarżąca, strona, zobowiązana) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 1 października 2018 r. (obejmującego zaległość z tytułu opłaty abonamentowej za okres: 1.2013 r. - 5.2018 r.) wystawionego przez Pocztę Polską S.A. (wierzyciela), dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku. Odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącej 5 lipca 2019 r. wraz z zawiadomieniem o zajętej wierzytelności.

Pismem z 18 lipca 2019 r. zatytułowanym jako "skarga na zajęcie egzekucyjne innej wierzytelności pieniężnej" strona zakwestionowała istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podniosła, że odbiornik został wyrejestrowany w maju 2012 r. i od tego momentu obowiązek uiszczania opłat abonamentowych ustał. Ponadto wskazała, że wierzyciel dopuścił się uchybienia formalnego przez brak uprzedniego powiadomienia o istnieniu rzekomego zadłużenia. Podniosła, że nie przesłano jej informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacji. Dodatkowo, wskazała, że Poczta Polska wydała tytuł wykonawczy z naruszeniem prawa i wymogów procedury administracyjnej, przez co zasada zapewnienia stronie czynnego udziału

w postępowaniu została złamana.

Następnie organ wezwał skarżącą do sprecyzowania pisma z dnia 18 lipca 2019 r. Pomimo doręczenia wezwania, strona nie udzieliła na nie odpowiedzi. Wobec powyższego organ egzekucyjny, zgodnie z pouczeniem, potraktował pismo zobowiązanej jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. - dalej u.p.e.a.) i na podstawie art. 36 u.p.e.a. zwrócił się do wierzyciela z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie.

Pismem z 18 listopada 2019 r. wierzyciel stwierdził, że nie zachodzi przesłanka nieistnienia obowiązku opłaty abonamentowej z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika. Podkreślił, że nie odnotował na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] faktu dopełnienia przez skarżącą formalności wyrejestrowania odbiornika, jak również zobowiązana takiego dokumentu nie przedstawiła. Nie stwierdził również naruszenia prawa i wymogów procedury administracyjnej, brak doręczenia upomnienia informującego o istnieniu zadłużenia oraz braku nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Wobec powyższego organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]:

- umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej zaległości za okres

od stycznia 2013 r. do grudnia 2013 r.,

- odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego za okres

od stycznia 2014 do maja 2018 r.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 11 grudnia 2019 r. strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie i/lub umorzenie w całości wobec niej tytułu wykonawczego nr [...]

i zwrot w całości zajętej kwoty z odsetkami za zwłokę, z uwagi na okoliczność nieistnienia obowiązku opłat abonamentowych i wydania tytułu wykonawczego bez podstawy prawnej i z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Jednocześnie zobowiązana podniosła zarzut niedopuszczalności egzekucji w całości.

W treści uzasadnienia zażalenia strona podniosła, że Poczta Polska S.A. nie wywiązała się z obowiązku poinformowania jej o nadaniu odbiornikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego do końca jej pobytu pod adresem rejestracji. Potem zmieniła miejsce zamieszkania. Ponadto wskazała, że dokonała wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego w okolicach maja 2012 r. i od tego momentu przestała wnosić opłaty z tego tytułu. Wyrejestrowanie nastąpiło przez złożenie wniosku o numerze [...], drogą elektroniczną przez portal internetowy Poczty Polskiej, który to numer został nadany zaraz po zakończeniu procesu wysyłania formularza wyrejestrowania. Oświadczyła, że nie posiada dokumentów potwierdzających ten fakt, albowiem obowiązek przechowywania dokumentacji wygasa po upływie 5 lat. Na tę okoliczność w dniu 10 lipca 2019 r. wystosowała pismo do Poczty Polskiej S.A. o przesłanie uwierzytelnionej kopii wniosku

o wyrejestrowanie odbiornika RTV ze wskazaniem daty jego złożenia. Jednak do tej pory nie otrzymała odpowiedzi w tym przedmiocie. Zatem - w jej ocenie - powstaje domniemanie, że Poczta Polska świadomie ograniczyła dostęp stronie postępowania do informacji, które podważają zasadność wydanego przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz nie zapewniła stronie czynnego udziału w postępowaniu przez co złamała zasady prawidłowej procedury administracyjnej. Zobowiązana wskazała ponadto na fakt przedawnienia roszczeń z tytułu zobowiązań ponoszenia opłat abonamentowych powołując uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r. sygn. akt. III CZP 20/09.

Postanowieniem z [...] r. nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej jako: DIAS, organ II instancji) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał na treść art. 59 § 1 u.p.e.a., który reguluje przypadki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Następnie odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych w związku z wyrejestrowaniem odbiornika radiowo-telewizyjnego oraz brakiem nadania numeru indywidualnego DIAS podniósł, że w toku postępowania wyjaśniającego Poczta Polska ustaliła, iż dokonano rejestracji odbiornika telewizyjnego oraz radiofonicznego na dane osobowe zobowiązanej. Wierzyciel, wykonując obowiązek określony przepisami rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., nr 187, poz. 1342, dalej jako: Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.), nadał skarżącej indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zawiadomieniem

w dniu 3 września 2008 r. został przesłany stronie na dane adresowe zgodne

z dokonaną rejestracją.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., które weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r., Poczta Polska S.A. została zobowiązana, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (do dnia 13 grudnia 2008 r.), na podstawie jego § 5 ust. 2, do nadania posiadaczom imiennych książeczek, indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników odbiorników radiowych i telewizyjnych.

Dalej organ II instancji podniósł, że w związku z tym, iż rozporządzenie nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania zawiadomienia", Poczta Polska S.A. wykonała obowiązek zawiadomienia użytkowników (posiadaczy książeczek opłat radiofonicznych) o nadaniu indywidualnych numerów kierując pisma do abonentów w formie "Zawiadomienia" Miały one charakter informacyjny. Wysyłany dokument był wydrukiem komputerowym, nie wymagał dodatkowych podpisów oraz pieczęci i doręczany był listem zwykłym bez potwierdzenia odbioru.

Natomiast Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych

i telewizyjnych, nakłada obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej S.A. o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Formalności użytkownik powinien dopełnić poprzez przedłożenie wypełnionego formularza "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" w placówce pocztowej, bądź za pośrednictwem strony internetowej Poczty Polskiej S.A.

W okresie zaś poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r., o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym jak również o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych, użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych".

DIAS zauważył, że wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego, może doprowadzić do ustania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Na dowód wyrejestrowania abonent otrzymuje dokument z odciskiem datownika i podpisem pracownika operatora wyznaczonego stwierdzający dokonanie zmiany.

W tym zakresie organ II instancji wskazał, że wierzyciel nie odnotował na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] faktu dopełnienia przez zobowiązaną formalności wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, jak również zobowiązana takiego dokumentu nie przedstawiła. Wobec tego strona wciąż posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczenia opłat abonamentowych.

Następnie za niezasadny DIAS uznał zarzut braku doręczenia upomnienia (informacji o powstaniu zaległości). Podniósł, że upomnienia o sygnaturze: UP [...] z dnia 8 czerwca 2018 r. skarżąca odebrała osobiście w dniu 17 lipca 2018 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia znajduje się w aktach sprawy.

Odnośnie kwestii braku uprawnień Poczty Polskiej S.A. do wstawiania tytułu wykonawczego, organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami Poczta Polska S.A. jest uprawniona do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wykonania rejestracji odbiorników radiofonicznych

i telewizyjnych oraz żądania uiszczenia opłaty abonamentowej. W przypadku zadłużenia we wnoszeniu opłat abonamentowych, egzekwowanie zadłużenia następuje w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym (upomnienie, tytuł wykonawczy).

Wskazał, że zagadnienie poboru i egzekucji opłat abonamentowych zostało rozstrzygnięte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności

z Konstytucją przepisów art. 7 ust. 1,3,5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych, a z jego uzasadnienia wynika, że egzekucja - zarówno opłaty karnej, jak i należności z tytułu abonamentu - jest dopuszczalna i z punktu widzenia obowiązującego prawa – możliwa.

Odnośnie zarzutu przedawnienia to dokonując analizy całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak również zebranego w trakcie postępowania egzekucyjnego DIAS stwierdził, że w sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjne w zakresie dotyczącym zaległości za rok

2013 r.

Podniósł, że w przeciwieństwie do tego co podnosi zobowiązana to przy ustalaniu terminu przedawnienia zaległości w opłatach abonamentowych powstałych od dnia 16 czerwca 2005 r. zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 900, dalej: "O.p."). Zgodnie

z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu rtv) stanowi bowiem opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 O.p., a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy, a więc opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności.

Z akt sprawy wynika, iż odpis tytułu wykonawczego został doręczony stronie

w dniu 5 lipca 2019 r. wraz z zawiadomieniem o skutecznym zajęciu nadpłaty z dnia 10 czerwca 2019 r. Przedmiotowa czynność przerywa wprawdzie bieg terminu przedawnienia, lecz już po upływie terminu przedawnienia zaległości za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2013 r. Okoliczność ta została potwierdzona przez Wierzyciela pismem z 19 lutego 2010 r.

Reasumując, organ II instancji uznał zarzuty zawarte w zażaleniu za niezasadne. Jednocześnie wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby zachodziła jakakolwiek inna przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie powyższego postanowienia DIAS w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) poprzez pozbawienie strony postępowania czynnego udziału w postępowaniu

w szczególności pozbawienie wiedzy o zebraniu materiału dowodowego,

- naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej,

w związku z art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,

- naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie

w mocy wadliwej decyzji (postanowienia) organu I instancji, mimo że istniały podstawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi, zobowiązana wskazała, że organ dokonał naruszenia przepisów postępowania tj. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony postępowania czynnego udziału w postępowaniu w szczególności pozbawił wiedzy o zebranym materiale dowodowym. Podniosła, że nie otrzymała pisma z zawiadomieniem

w przedmiocie nadania indywidualnego numeru, co stanowiło przesłankę do umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych za użytkowanie odbiorników. Ponadto, nie została wezwana do wypowiedzenia się czy list z numerem identyfikacyjnym został do niej doręczony. Organ zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie.

Następnie skarżąca poniosła, że nie ma obowiązku przetrzymywania dokumentów dotyczących wyrejestrowania odbiornika, które nastąpiło już w dacie kiedy roszczenie było przedawnione. Jednocześnie na marginesie wskazała, iż rok temu zadzwoniła na infolinię Poczty Polskiej gdzie uzyskała informację, iż nie jest na nią zarejestrowany żaden odbiornik telewizyjny. Powyższe pozostaje w sprzeczności z twierdzeniami organu, że nie doszło do wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. Zdaniem skarżącej dopełniła ona wszelkich formalności związanych

z wyrejestrowaniem odbiornika telewizyjnego a to wierzyciel winien posiadać

w systemie dokumenty z tym związane. Ponadto organ powinien przeprowadzić

w tym zakresie dowód z przesłuchania strony, czego nie uczynił.

W dalszej części skargi, strona zwróciła uwagę na naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie jej możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą decyzji

i postępowań prowadzących do wydania tychże w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa powodujących potrzebę wyeliminowania decyzji/postanowienia

z obrotu prawnego. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takich zaś zalicza się właśnie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 - nieistnienia obowiązku objętego

w tytule wykonawczym.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy obowiązku istniejącego, wymagalnego

i jednocześnie - którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Jakkolwiek bowiem organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on zobowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1393/17, WSA w Krakowie z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1082/18 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W rozpoznawanej sprawie, Naczelnik US (jako organ egzekucyjny) prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego

z dnia 1 października 2018 r. wystawionego przez Pocztę Polską S.A. (wierzyciela), obejmującego opłaty abonamentowe rtv za okres 01/2013 – 05/2018. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku został doręczony zobowiązanej 5 lipca 2019 r.

Strona w piśmie złożonym w dniu 18 lipca 2019 r. zakwestionowała istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Według niej odbiornik został wyrejestrowany w maju 2012 r. i od tego momentu obowiązek uiszczania opłat abonamentowych ustał. Ponadto wskazała, że wierzyciel dopuścił się uchybienia formalnego przez brak uprzedniego powiadomienia o istnieniu zadłużenia. Podniosła także, że nie przesłano informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacji.

Pismem 18 listopada 2019 r. wierzyciel tj. Poczta Polska S.A. w odpowiedzi na pismo dotyczące zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonej przez zobowiązaną przesłanki wymienionej w art. 59 § 1 pkt. u.p.e.a. poinformował organ egzekucyjny, że w przedmiotowej sprawie wskazana przesłanka umorzenia nie występuje.

Przechodząc do kwestii przesłanki nieistnienia obowiązku, a zatem dotyczącej ustalenia, czy na skarżącej rzeczywiście ciążył (czy też nie) obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej rtv za wskazane okresy objęte spornym tytułem wykonawczym, wskazać należy na przepisy w zakresie warunków powstania

i ustania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji

w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych

i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze. zm.). Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny

w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ustawy. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu

w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo pocztowe. Istotna jest także treść art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.

Reasumując, przyjąć należy, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku TK z 16 marca 2010 r., K 24/08 zgodnie z którym, po zarejestrowaniu odbiornika rtv, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna (wbrew twierdzeniu strony skarżącej) konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku nieposiadania odbiorników rtv, użytkownik tych odbiorników jest zobowiązany dokonać ich wyrejestrowania. Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. 2013 nr 0 poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników rtv, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Obowiązek zawiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zaprzestaniu użytkowania odbiorników rtv ciążył na użytkowniku także w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie powołanego rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. (§ 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - Dz. U. Nr 187, poz. 1342). Również w myśl wcześniej obowiązującego § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

W świetle powyższego, przyjąć zatem należy, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi już wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji

o charakterze pieniężnym (wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16, WSA w Gliwicach z 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13).

Dodatkowo wskazać należy, że stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), operator publiczny, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Ww. rozporządzenie weszło w życie 13 grudnia 2007 r. Jeżeli zatem w chwili wejścia w życie rozporządzenia skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym lub radiowym, to - w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy - operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić o tym pisemnie. Z upływem tego terminu, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z § 3 rozporządzenia, dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5) jest:

1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub

2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Podkreślenia przy tym wymaga, że nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zostać utożsamione z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych. Stanowiło to bowiem jedynie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie imienną książeczkę abonamentową zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem i temu miało też służyć przesłanie dotychczasowym użytkownikom odbiorników rtv zawiadomienia

o indywidualnym numerze abonenta.

W niniejszej sprawie Poczta Polska S.A. w toku postępowania wyjaśniającego ustaliła, iż dokonano rejestracji odbiornika telewizyjnego oraz radiofonicznego na dane osobowe skarżącej. Wierzyciel, wykonując obowiązek określony przepisami rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nadał stronie indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zawiadomieniem w dniu

3 września 2008 r. został przesłany dane osobowe i adresowe zgodne z dokonaną rejestracją.

W tym miejscu wskazać należy, że użyte w § 5 ust. rozporządzenia wyrażenie "powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia" oznacza, że zawiadomienie to można przesłać (nawet) w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres. Tym samym Poczta Polska S.A. nie ma możliwości przesłania potwierdzenia nadania oraz doręczenia zawiadomienia zobowiązanej. Zresztą i tak skoro obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy o opłatach abonamentowych, to nawet w sytuacji gdy skarżąca "nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego", to okoliczność ta i tak nie uwalniałaby jej od (nałożonego przecież ustawą) obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Jak wynika z udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę, wierzyciel uznając ważny interes strony, przekazał duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV z dnia 3 września 2008 r., który obecnie stanowi jedyny i wyłączny w stosunku do abonentów, którzy byli zarejestrowani na moment wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.

w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, dowód zarejestrowania ww. odbiorników.

Tym bardziej, skoro w sprawie Poczta Polska SA. zachowała wymogi ustawowe w ww. zakresie, prawidłowe jest stanowisko organu, że zobowiązana była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym.

Skarżąca wskazała jednak, co zostało już zasygnalizowane wcześniej, że

w maju 2012 roku dokonała wyrejestrowania odbiornika, jednak z uwagi na upływ czasu, nie posiada dowodów, które by tę okoliczność potwierdzały. Strona oświadczyła, że czynność ta nastąpiła poprzez złożenie wniosku o numerze [...], drogą elektroniczną przez portal internetowy Poczty Polskiej, który to numer Poczta Polska nadała zaraz po zakończeniu procesu wysyłania formularza wyrejestrowania. Wskazała, że na tę okoliczność w dniu 10 lipca 2019 r. wystosowała pismo do wierzyciela o przesłanie kopii wniosku o wyrejestrowanie odbiornika RTV ze wskazaniem daty jego złożenia. Nie otrzymała jednak na odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. Dodatkowo, w skardze strona wskazuje, że za pośrednictwem infolinii Poczty Polskiej uzyskała informację, iż nie jest na nią zarejestrowany żaden odbiornik telewizyjny.

Tymczasem Poczta Polska w stanowisku zajętym w piśmie z 18 listopada 2019 r. wskazała, że nie odnotowała na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] faktu dopełnienia przez skarżącą formalności wyrejestrowania odbiornika, jak również zobowiązana takiego dokumentu nie przedstawiła. Organ egzekucyjny przyjmując wyjaśnienie wierzyciela uznał, że oznacza to istnienie po stronie skarżącej obowiązku uregulowania zaległych opłat abonamentowych, a więc – konsekwentnie – że nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

w zw. z art. 18 u.p.e.a. bezkrytycznie przyjął wyjaśnienia wierzyciela w powyższym zakresie. Podkreślić trzeba, że na gruncie art. 59 u.p.e.a. to organ egzekucyjny powinien w sposób wyczerpujący ustalić istotne okoliczności faktyczne, jakie wyczerpywać mogą, którąś z wymienionych tam przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie wyklucza to wystąpienia do wierzyciela o przedstawienie stosownych informacji, czy oznaczonych środków dowodowych, jednak realizacja wymogów wynikających z ostatnio podanych regulacji spoczywa na organie egzekucyjnym. W rozpatrywanej sprawie organ uzyskał stanowisko wierzyciela. Umknęło już jednak uwadze organu, że – odnośnie okoliczności wyrejestrowania odbiornika – twierdzenia Poczty Polskiej S.A. są w tym względzie zbyt ogólne.

Organ egzekucyjny nie podjął zwłaszcza dalszego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wykazania, w jaki sposób wierzyciel odnotowuje informacje o wyrejestrowaniu odbiorników, jaka jest w tym zakresie procedura, gdzie sprawdza, że abonament nadal jest zarejestrowany, czy jest to ta sama ewidencja,

w której odnotowuje się jego wyrejestrowanie. Tymczasem informacje te umożliwiłyby dokonanie oceny, czy stanowisko co do braku wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika RTV jest prawidłowe i jaka jest podstawa poczynionych w tym przedmiocie ustaleń faktycznych. Należy zauważyć, że skarżąca wskazuje na konkretny wniosek złożony drogą elektroniczną o numerze [...], zatem Poczta Polska S.A. powinna posiadać fakt jego odnotowania w systemie informatycznym.

Ze stanowiska wierzyciela można wnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument który powinien posiadać abonent, co w zasadzie musiałoby oznaczać konieczność przechowywania takiego dokumentu bezterminowo. Tut. Sąd nie kwestionuje, że dowód wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o rzeczonej okoliczności. Jednak skarżąca wyjaśniła, że nie ma obowiązku przechowywania dokumentów dotyczących wyrejestrowania odbiornika przez okres dłuższy niż 5 lat.

W okolicznościach sprawy – ze względu na podawany przez skarżącą brak obowiązku dalszego uiszczania opłat abonamentowych i brak obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV, organ winien odnieść się w tej kwestii w sposób wyczerpujący. Z żadnych przepisów nie wynika, że strona jest zobowiązana bezterminowo przechowywać dokumenty na dowód wyrejestrowania odbiornika. Tut. Sąd aprobuje stanowisko WSA w Gorzowie Wlkp. wyrażone w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. akt I SA/Go 341/17, w kwestii braku bezterminowego obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV. Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest 5-letni (zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej), to nie sposób wymagać od strony, aby taki dokument przechowywała w nieskończoność. Sąd podziela pogląd wyrażony w wymienionym orzeczeniu, że nie do zaaprobowania jest sytuacja odniesienia się do stanowiska zobowiązanego bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, jak też bez wskazania w jaki sposób te ustalenia poczyniono. W świetle powyższego – w ocenie Sądu – nie budzi wątpliwości, że organ egzekucyjny zobowiązany był do wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika, gdyż to ta kwestia w pierwszej kolejności przesądza o istnieniu albo nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Z tego też powodu DIAS rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim zgromadzi pełen materiał dowodowy, wykazując z jakich to ustaleń faktycznych wnioskuje, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia opłat abonamentowych.

Także powyższe braki w postępowaniu wyjaśniającym i uzasadnieniu wydanego postanowienia świadczą o istotnym naruszeniu przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 80, jak i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Wobec powyższego przedwczesne staje się odniesienie do kwestii przedawnienia, ta wymaga bowiem uprzedniego, jednoznacznego ustalenia, że obowiązek dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym w ogóle powstał.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania wynikające wprost z treści tego uzasadnienia z zachowaniem zasady dwuinstancyjności.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. postanowiono w pkt II. sentencji wyroku.