Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 2294/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-03-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant referent Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2005 r. przy udziale - sprawy ze skargi Ł.Ż. - " A" -Import-Eksport-Hurt w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia co do pochodzenia i wymiaru należności celnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r., importer Ł. Ż. działająca pod firmą "A" Import - Eksport - Hurt w B., zgłosiła na jednolitym dokumencie administracyjnym SAD nr [...] celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towary -ścierki, ręczniki, odzież - przywiezione z Republiki [...] deklarując [...] pochodzenie towaru i obniżoną stawkę celną w wysokości 0% wartości celnej towaru. Jako dowód pochodzenia towaru z [...] wymagany dla zastosowania obniżonej stawki załączono deklarację na fakturze nr [...] z [...] 2001 r. Towar został objęty wnioskowaną procedurą i dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym na warunkach określonych w zgłoszeniu.

W wyniku czynności kontrolnych zgłoszenia celnego, polskie władze celne zwróciły się do [...] władz celnych, będących władzami kraju eksportu, z prośbą o sprawdzenie i ustalenie rzeczywistego kraju pochodzenia towaru objętego deklaracją na fakturze. W piśmie z dnia [...] 2002 roku [...] władze celne poinformowały, że "A". nie znajduje się pod zgłoszonym adresem siedziby, dlatego nie ma możliwości dodatkowego zbadania pochodzenia towarów, a działania mające na celu wykreślenie tych firm z rejestru zostały podjęte.

Wobec tych faktów, Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął postępowanie, ja następnie decyzją z [...] r. nr [...] , na podstawie m.in. art. 207 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit b i c, art. 83 §§ 1 i 3, art. 85 § 1, art. 222 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75,poz. 802 ze zm.), § 1ust. 6, 7, 10 części pierwszej A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253), art. 13,16, 21, 32 Protokołu 7 do porozumienia CEFTA (załącznik do Dz. U. nr 158, poz. 809 z 1996 r.), uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne z dnia [...] 2003 r. nr [...] w części dotyczącej pochodzenia towaru, stawki celnej i wysokości długu celnego. Do obliczenia wartości celnej organ przyjął wartość towaru określoną w fakturze oraz zadeklarowane w dniu odprawy koszty transportu. Z uwagi na brak możliwości określenia właściwego kraju pochodzenia towarów została zastosowana stawka autonomiczna podwyższona o 100%. Ponadto organ odstąpił od naliczenia odsetek wyrównawczych biorąc pod uwagę wyjaśnienia importera, że nieprawidłowość spowodowana była okolicznościami nie wynikającymi z jej zaniedbania, czy też wiadomego działania, zaś faktura zawierająca deklaracją, pod względem formalnym w dniu odprawy celnej spełniała wymogi do zastosowania stawki obniżonej. Organ wskazał, że weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 ust. 3 Protokołu 7 do Umowy CEFTA przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą formą kontroli dowodów pochodzenia towaru, a jej wynik ma charakter wiążący.

W odwołaniu od decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie zapisów proceduralnych tj. art. 121 § 1, 122, 124, 191 ustawy Ordynacja podatkowa oraz prawa materialnego 65 § 4 pkt 2, art. 85 § 1 ustawy Kodeks celny. Podniosła, że nie miała u na ustalenie statusu pochodzenia towaru i prawidłowości dokumentu potwierdzającego tę okoliczność,, zaś rozstrzygnięcie winę eksportera za prawidłowość złożonej przez niego deklaracji przenosi na importera. Stwierdziła, że z materiału dowodowego nie wynika aby organ posiadał uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów czy statusu pochodzenia towaru, co uprawniałoby go do zastosowania procedury weryfikacyjnej określonej w art. 32 § 1 Protokołu 7 Umowy CEFTA. Zdaniem skarżącej organy [...] władz celnych dokonujących weryfikacji dowodu pochodzenia towaru potwierdziły tylko brak istnienia eksportera w czasie dokonywania czynności kontrolnych, to zaś, jej zdaniem, nie stanowi przesłanki do uznania, iż okoliczności odmowy zastosowania preferencyjnych stawek celnych oraz kraju pochodzenia towaru zostały udowodnione. Nadto stwierdziła, że weryfikacja dokonana przez [...] władze celne nie została dokonana do końca oraz w sposób wystarczający dla potwierdzenia faktu, iż towary nie są pochodzenia [...].

Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w C. uchylił rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego w B. w części dotyczącej pochodzenia towaru, stawki celnej i wysokości długu celnego, orzekając merytorycznie w tym zakresie, zaś w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał między innymi, przepisy art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art.13 § 1, § 3 pkt. 2, art. 19, art. 83 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 1b, ust. 3, ust. 10 części pierwszej A Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia (Dz. U. Nr 119, poz. 1253), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851).

Dyrektor Izby Celnej w C. uznał, że brak było podstaw do zastosowani preferencji celnych. Uwzględnił jednak to, że firma była zarejestrowana na [...] w latach poprzedzających weryfikację, nie stwierdzono jednoznacznie, iż faktura jest fałszywa. Przyjął zatem niepreferencyjne pochodzenie [...] importowanego towaru i zastosował stawkę celną autonomiczną 60%. Organ odwoławczy przypomniał ponadto, że zgodnie z art. 32 pkt. 1 Protokołu 7 Umowy CEFTA, weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu i jest ona jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru przewidzianą przez tę umowę. Wynik takiej weryfikacji ma charakter wiążący, natomiast sam jej tryb i przebieg normuje umowa międzynarodowa, a polskie władze celne nie mogą naruszać kompetencji organów celnych kraju eksportu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ł. Ż. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła bezkrytyczne przyjęcie przez polskie organy celne wyniku weryfikacji dokonanej przez [...] władze celne, a to w sytuacji, kiedy te czynności nie wykazały, że towar nie posiada [...] statusu pochodzenia. Stwierdziła, że polskie władze celne nie wykazały istnienia uzasadnionych wątpliwości uprawniających przeprowadzenie weryfikacji. Zwróciła uwagę na to, że [...] władze celne oświadczyły, że nie zakończyły jeszcze czynności kontrolnych, co oznacza, iż polskie władze celne winny były oczekiwać na kolejne informacje. Zarzuciła tendencyjnie prowadzone postępowanie, nadinterpretację dokonaną na potrzeby postępowania nie potwierdzoną materiałem dowodowym, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Przy piśmie procesowym z [...] 2004 r. strona skarżąca przedłożyła kserokopię zaświadczenia wydanego przez Sąd Rejestrowy - Sąd Województwa Peszt, dotyczącego firmy "A" wraz z tłumaczeniem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację obszernie odnosząc się do zarzutów skargi. Wyjaśnił przy tym, że nie naruszono przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, jak również art. 32 § 1 i art. 33 Protokołu nr 7 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA). W tej sprawie środkiem dowodowym jest urzędowy dokument [...] władz celnych, który jest dokumentem wiążącym polskie władze celne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Skarga nie jest zasadna, bowiem nie można organom celnym skutecznie zarzucić, iż podejmując zaskarżoną decyzję, naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego czy procesowego.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że w całości chybiony jest zarzut dotyczący zakwestionowania przez organy celne prawidłowości udokumentowania przez skarżącą preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru z terenu Republiki [...], co miało uzasadniać zastosowanie wobec tego towaru preferencyjnej zerowej stawki celnej. W tym zaś zakresie Sąd w pełni podziela wywód prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Należy przypomnieć, że art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają i tym, że:

- należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

- materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

- ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy.

Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (tak B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 176 - 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału powodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnił, dlaczego dowody i okoliczności podnoszone przez skarżącą nie dają podstaw do przyjęcia, że sporny towar miał preferencyjne pochodzenie z Republiki [...].

W związku z powyższym, szczególnego zaakcentowania wymaga zagadnienie mocy dowodowej wyniku weryfikacji, jakiej na żądanie polskich władz celnych działających w ramach uprawnień wynikających z art. 83 § 1 - 3 ustawy Kodeks celny przeprowadzają władze celne kraju importu. Zgodnie z art. 32 pkt. 5 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację dokumentów wymienionych w art. 83 § 3 ustawy Kodeks celny będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe. Wyniki muszą być takie, aby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z kraju członkowskiego CEFTA lub Polski lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi tego Protokołu. W tych tylko ramach możliwa jest ocena przydatności dowodowej owej weryfikacji.

Przepisy Protokołu nr 7 mające zastosowanie w sprawie nie wymagają zaś uzasadnienia wyniku weryfikacji, a tym bardziej wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację, Polskie organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani tym bardziej domagania się od władz weryfikujących, czyli władz celnych kraju eksportu udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym kraju.

W tym kontekście należy podkreślić, że za ugruntowane należy uznać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadzające się do tezy, którą można zgeneralizować ten sposób, że wynik weryfikacji dowodu pochodzenia nie podlega ocenie organów celnych kraju importu i jest dla nich wiążący (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt - I SA/Kr 664/98, SA/Wr 290-295/99, I SA/Ka 1082/99, I SA/Gd 1506/97, SA/Rz 153/98, I SA/Ka 209/97, I SA/Sz 1016/98).

W zakresie w jakim omawiany wynik weryfikacji poddaje się ocenie organów celnych kraju, który o taką weryfikację wystąpił, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wynik weryfikacji spełnia wszelkie wymogi Protokołu nr 7 Umowy [...]. Treść tego wyniku weryfikacji jest bowiem taka, że w pełni umożliwiała wyraźne ustalenie, że będące przedmiotem importu towary nie można uznać za pochodzące z Republiki [...], ponieważ pod wskazanym adresem nie było siedziby eksportera, co z kolei uniemożliwiało zbadanie autentyczności deklaracji na fakturze dokumentującej pochodzenie towaru.

Wszystko to prowadzi do jednoznacznej konstatacji, że omawiany wynik weryfikacji spełniał wszelkie wymogi Protokołu nr 7 Umowy CEFTA i wiązał polskie organy celne. Wynika zaś z niego, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że deklaracja na fakturze przedstawionej przy odprawie celnej była wystawiona legalnie. To zaś z kolei, po uwzględnieniu treści art. 13 i art. 16 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA w powiązaniu z przepisami stanowiącymi, że dowodami pochodzenia wymaganymi dla zastosowania obniżonej stawki celnej mogą być wyłącznie świadectwo przewozowe EUR 1 lub deklaracja eksportera na fakturze, prowadzi do oczywistego wniosku, że dla rozstrzygnięcia o pochodzeniu towaru uzasadniającym stosowanie obniżonej stawki celnej nie mają żadnego prawnego znaczenia jakiekolwiek inne dokumenty.

Reasumując, przedstawiony stan faktyczny oceniany na tle obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanu prawnego nie dostarczył podstaw do uznania, by sprowadzony przez skarżącą towar podlegał preferencyjnej (obniżonej stawce) celnej z tytułu pochodzenia z Republiki [...].

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).