Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2289/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2 art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 17 ust. 1 pkt 3 art. 55 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz (spr.) sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w W. - Zakład [...] w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 373/12 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. - Zakład [...] w S. na decyzję Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

II OSK 2289 / 12

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę [...] S.A. w W. - Zakład [...] w S. na decyzję Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie z dnia [...] lutego 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie wykonania pasów przeciwpożarowych.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Gryficach na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 ze zm.- zwaną dalej ustawą o Państwowej Straży Pożarnej), § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563- zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 21 czerwca 2006 r.), § 207 ust. 2 rozporządzenia "Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa" z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w związku ze stwierdzeniem w dniu 26 września 2011 r. naruszenia przepisów przeciwpożarowych nakazał [...] S.A. w W. wykonanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej nr 402 (umiejscowionych wzdłuż obszarów leśnych na terenie Nadleśnictwa G. i Nadleśnictwa R.) - w terminie do dnia 30 kwietnia 2012 r. Jako podstawę prawną powyższego obowiązku organ wskazał § 38 ust. 2 rozporządzania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719- zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r.) w związku art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.- zwanej dalej ustawą o transporcie kolejowym) oraz fakt, iż ruch kolejowy, a w szczególności związany z nim proces hamowania, są źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji [...] S.A. Zakład [...] w S. podniosły, że obecnie obowiązujący § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. ma charakter jedynie informacyjny. Nadto, Spółka wskazała, iż decyzja narusza art. 29 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 ze zm.- zwanej dalej ustawą o lasach), który nie zezwala zarządcy infrastruktury kolejowej na ruch pojazdem silnikowym po lesie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Zachodniopomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 27 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podzielając stanowisko organu I instancji, organ odwoławczy podkreślił wynikający z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym obowiązek oraz uznał, iż art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach w przedmiotowym przypadku nie mają zastosowania. Podobnie przepisu art. 29 ust. 1 tej ustawy nie można odnosić do wykonywania prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpożarowym lasu, pracami profilaktycznymi, czy nawet pozyskiwaniem drewna.

Skargę na powyższą decyzję złożyły [...] S.A. Zakład [...] w S. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania i zarzuciły jej naruszenie art. 7 K.p.a. oraz pominięcie art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym. Nadto strona skarżąca stwierdziła, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 9 ust. 1 oraz z art. 13 ust. 1 ustawy o lasach i narusza podstawowe zasady prawa (art. 7 Konstytucji RP).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na treść art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 ze zm.- zwanej dalej ustawą o ochronie przeciwpożarowej). Przepis § 34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów obudowanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) określał wprost podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Rozporządzenie to jednak utraciło moc obowiązującą, a wydane w jego miejsce nowe rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. nie zawiera już określenia wprost podmiotów zobowiązanych, odsyłając w tej kwestii bezpośrednio do wskazanych ustaw, w tym ustawy o transporcie kolejowym.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż ciążący na stronie skarżącej obowiązek utrzymania pasów wynika z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, do której w tej mierze odsyła rozporządzenie z 2010 r. Cytując treść art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, Sąd podkreślił, że ochrona o której mowa w tym przepisie obejmuje wszystkie działania, których podejmowanie w związku z istnieniem linii kolejowych jest konieczne w celu zabezpieczenia zarówno samej linii, jak i terenów przyległych, przed zagrożeniem pożarowym. Niewątpliwym jest, zatem, że obowiązek sformułowany w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym obejmuje także powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia przebiega. Dodatkowym potwierdzeniem obowiązków skarżącej jest art. 55 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. Zawarte w nim uprawnienie, zezwalające w trybie wyjątkowym na naruszenie prawa własności przysługującego właścicielowi gruntu poprzez wejście na jego teren i urządzenie na nim pasów (a następnie ich utrzymywanie), w ocenie Sądu, jest kolejnym potwierdzeniem obowiązku ciążącego na wskazanym w ustawie o transporcie kolejowym zarządcy. Oczywistym jest bowiem, że uprawnienia do wejścia na cudzy grunt i urządzania na nim pasów bez zgody właściciela gruntu nie posiadają i nie mogą posiadać podmioty, w przypadku których urządzanie pasów i ich utrzymywanie nie stanowi ich ustawowego zadania. Kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, uregulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób przesądzając, że obowiązki, które reguluje, odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów, których obowiązki regulowane są innymi aktami prawnymi (ustawą o lasach i wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi).

Natomiast stanowisko skarżącej, iż za podmiot zobowiązany do wykonania pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej na gruncie ustawy o lasach, uznać należałoby właściciela, bądź zarządcę lasu, nie znajduje umocowania w przepisach prawa i nie zasługuje na akceptację. Wprawdzie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach nakłada na właściciela lasu obowiązek ochrony przeciwpożarowej, to jednak wydane na podstawie art. 9 ust. 3 tej ustawy rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 ze zm.), określając w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Ten rodzaj pasów znajduje szczegółowe uregulowanie co do zasad jego urządzania w ww. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Oznacza to, że z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w zakresie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, o których mowa w § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., kwestia podmiotów obowiązanych do ich wykonania uregulowana została w ustawie o transporcie kolejowym oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Ustawa ta z oczywistych względów nie nakłada żadnych obowiązków na nieobjętych jej zakresem podmiotowym właścicieli lasów, lecz na zarządców i przewoźników kolejowych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej linii kolejowych poprzez tworzenie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych z mocy art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, należą do zarządców infrastruktury kolejowej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, prawidłowość powyższego stanowiska znajduje oparcie w argumentach płynących z wykładni systemowej i funkcjonalnej, w tym celowościowej. Istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Tym źródłem dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych, w większości przypadków, jest niewątpliwie ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Skoro, zatem to ruch kolejowy stwarza zagrożenie pożarowe, to logicznym jest, że to właśnie na podmiocie odpowiedzialnym za ten ruch i infrastrukturę z nim związaną – a zarazem czerpiącym zyski z tej działalności – spoczywa obowiązek podjęcia czynności mających na celu zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły [...] S.A. w W., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) art. 17 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym przez bezpodstawne uznanie, że wymienione przepisy prawa obligują skarżącą do wykonywania pasów przeciwpożarowych, a całkowite pominięcie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, a mianowicie art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych, zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów,

2. prawa materialnego przez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) art. 17 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym przez dokonanie wykładni tych przepisów prawa niezgodnie z literalnym brzmieniem i niezgodnie z zasadami wykładni funkcjonalnej, a w szczególności pojęcia ochrona przeciwpożarowa, które występuje w niemalże wszystkich aktach prawnych regulujących sferę produkcyjną i socjalną podmiotów, w tym w kodeksie pracy i absolutnie nie może przesądzać o obowiązku urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, a ponadto przyjęcie, że określone prawo, jak w przypadku art. 55- stanowi jednocześnie obowiązek nałożony przez ustawodawcę, podczas gdy prawa nie można utożsamiać z obowiązkiem,

3. przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), bowiem w efekcie doprowadziło do oddalenia skargi, a to:

- art. 233 § 1 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a. przez całkowite pominięcie dowodów przedłożonych przez skarżącego na okoliczność braku zagrożenia pożarowego ze strony zestawów do hamowania w wagonach osobowych, towarowych i pojazdach trakcyjnych i zupełnie dowolne przyjęcie istnienia tego zagrożenia i występowania z tego tytułu pożarów lasu,

- art. 33 P.p.s.a. poprzez pominięcie właściciela lasów jako uczestnika, który w postępowaniu powinien występować na prawach strony, bowiem obowiązek urządzenia pasów przeciwpożarowych, a w każdym razie ich koszt - przypadku pozostania w obrocie prawnym zaskarżonych decyzji - będzie ponosił właściciel lasów,

- art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. przez jego bezpodstawne niezastosowanie wobec faktu, iż decyzja Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie i decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Gryficach narusza prawo materialne i przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a także o uchylenie decyzji Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lutego 2012 r., uchylenie decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz o zasądzenie kosztów całego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej, skarżąca Spółka podkreśliła, że niewątpliwie miała obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej, ale na podstawie § 34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W obowiązującym rozporządzeniu z dnia 7 czerwca 2010 r. - w § 38 ust. 2 zawarto jedynie informację o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach. Rozporządzenie nie rozstrzyga zaś i nie ustala podmiotów zobowiązanych do wykonywania czynności w postaci ich utrzymywania. Art. 55 ustawy o transporcie kolejowym daje jedynie zarządcy infrastruktury kolejowej prawo do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych za odszkodowaniem. Z prawa tego nie można jednak czynić obowiązku. Treść ww. przepisu jak i art. 54 pozwala na konstatację, iż ratio legis tych przepisów to ochrona ruchu kolejowego przed zagrożeniem pożarowym ze strony lasów, nie zaś odwrotnie. Nadto, Sąd całkowicie pominął dowody przedłożone przez skarżącą na okoliczność okresu wybudowana linii kolejowej oraz okresu posadzenia drzew rosnących w jej sąsiedztwie, a także dowody odnośnie obecnie stosowanych zestawów do hamowania, które nie stanowią już źródła zagrożenia pożarowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając wniesioną kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, stwierdzić trzeba, iż podstawowy problem w niej przedstawiony sprowadzał się do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych. W tym zakresie tak organy administracyjne, jak i Sąd pierwszej instancji wskazywały na skarżącą Spółkę jako zarządcę infrastruktury kolejowej, z kolei Spółka stała na stanowisku, iż obowiązek ten obciąża właścicieli lasów. Odnosząc się do tak przedstawionego problemu, ustalenia w tej kwestii należało poprzedzić pewnymi rozważaniami natury ogólnej.

I tak stwierdzić trzeba, iż budowa linii kolejowych i ich lokalizacja wynikająca, co oczywiste z wielu czynników, w tym potrzeb gospodarczych, uzależniona jest przede wszystkim od woli i konkretnych rozwiązań, jakie przewidział ich inwestor. Tak, więc wybór przebiegu inwestycji liniowej przez określone obszary, w tym leśne stanowił i stanowi uprawnienie podmiotów je realizujących. Skoro, zatem ustawa przyznaje określone prawo ustalonym podmiotom, to tym samym logicznym pozostaje, iż w związku z realizacją linii kolejowych nakłada na podmioty te również określone obowiązki. Jednym z takich obowiązków jest niewątpliwie dbałość o stan środowiska i ponoszenie odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Powyższa zasada została jednoznacznie określona w art. 86 Konstytucji RP. Wskazane wyżej założenie znalazło też swoje potwierdzenie w budowie podstawowego dla funkcjonowania transportu kolejowego aktu, tj. w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Normując w tejże ustawie m.in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania nią i jej utrzymania, a także zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych oraz warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania na ten cel nieruchomości, wskazując organy właściwe w tych sprawach, w rozdziale 4 tej ustawy określono również zasady bezpieczeństwa organizacji transportu kolejowego. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym "Zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: ...... 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska...". Powyższa norma ma niewątpliwie charakter ogólny, co trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Nie wskazuje, bowiem art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym ani w jaki sposób obowiązki w nim wymienione mają być realizowane, ani też nie wymienia żadnych instrumentów prawnych do ich realizacji. Obowiązek sformułowany w powyższym przepisie obejmuje powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia przebiega. Uszczegółowienia obowiązku związanego z ochroną przeciwpożarową dokonano natomiast w Rozdziale 9 ww. ustawy. Już w jego tytule wskazano, iż przedmiot regulacji stanowi m.in. wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych. Tak, więc istotne uzupełnienie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi art. 55 tej ustawy. W ust. 1 pkt 3 tego ostatniego przepisu stwierdzono, iż "zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe". Zawarty w powyższej regulacji zwrot "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje, więc zarządcy prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy obowiązek zapewnienia przeciwpożarowej ochrony. Posłużenie się w art. 55 ustawy o transporcie kolejowym zwrotem "ma prawo" nie oznacza, wbrew odmiennym wywodom autora kasacji, iż z zakresu obowiązków zarządcy należałoby wyłączyć m. in. urządzanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Powyższy zwrot, przy uwzględnieniu przedstawionych na wstępie wywodów wskazuje na możliwość wykonywania robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych. Oznacza to uprawnienie do określonego zachowania w stosunku do gruntów sąsiednich, które jest jednocześnie instrumentem realizacji przedstawionego powyżej ogólnego obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, wynikłej z faktu usytuowania linii kolejowej na obszarach leśnych. Z kolei kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch uregulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie zawierającego stosowną delegację art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób wskazując tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązki, które reguluje odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów.

Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. wymieniało w § 34 ust. 3 pkt 2 w sposób jednoznaczny podmioty obowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w tym między innymi właściciela linii kolejowych. Z kolei obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. wydane na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w § 38 wymienia ustawy określające podmioty odpowiedzialne za wykonanie pasów przeciwpożarowych. I tak w ust. 1 tego przepisu stwierdzono, iż "Lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok". Natomiast ust. 2 powyższego przepisu stanowi, iż podmioty właściwe do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określone są w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Tak, więc kwestia podmiotu zobowiązanego do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest dzisiaj uregulowana tylko w ustawie.

Z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w ustawie o transporcie kolejowym i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. oraz w § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. zawarto regulację dotyczącą pasów przeciwpożarowych usytuowanych w sąsiedztwie linii kolejowych. Uwzględniając przedstawione wyżej okoliczności, stwierdzić należało, iż podmiotem właściwym do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych, o którym mowa w § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. jest zarządca infrastruktury kolejowej (art. 55 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym), skoro źródłem mogącym stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu jest ruch kolejowy. Taki też wniosek trafnie wysnuł Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę.

Konkludując przedstawione wyżej wywody, stwierdzić trzeba, iż nałożony na kolej, jako zarządcę linii kolejowych obowiązek ma charakter niewątpliwie publicznoprawny. Realizacja tego obowiązku została określona w akcie rangi ustawowej, a więc w ustawie o transporcie kolejowym, jak i w aktach wykonawczych wydanych w oparciu o stosowne upoważnienie ustawowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego upoważnienie zawarte w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej spełnia warunki określone art. 92 ust. 1 Konstytucji. Zawarte z kolei w § 38 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. wydanego na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej odesłanie do konkretnych ustaw w zakresie określenia jako właściwych podmiotów do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie narusza art. 7 Konstytucji RP, bowiem konkretyzacja właściwego podmiotu do realizacji wymaganych ustawą zadań wynika z ustaleń faktycznych konkretnej sprawy.

Z powyższych względów za bezzasadne należało uznać zarzuty kasacji dotyczące naruszenia prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach.

Nie zasługiwały też na uwzględnienie wskazane we wniesionej skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 233 § 1 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a. Celem, bowiem uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Takie też stanowisko wyrażane jest konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt I FSK 1868/07; z dnia 26 lipca 2011 r. sygn. akt II FSK 389/10; z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 182/11).

Nie można było uwzględnić także zarzutu kasacji dotyczącego naruszenia art. 33 P.p.s.a. Po pierwsze, skarżąca Spółka, pomimo iż przepis ten wyróżnia dwie kategorie uczestników postępowania sądowego na prawach strony, nie sprecyzowała swego zarzutu w tym zakresie. Po drugie zaś stwierdzić należy, iż nie może skutecznie domagać się wnosząca kasację Spółka uczestnictwa w postępowaniu przed sądem administracyjnym innego podmiotu, bez jednoczesnego wniosku tegoż podmiotu. Przyczyn absencji tego podmiotu należy upatrywać, bowiem w dwóch możliwych okolicznościach, tj., iż nie złożył on stosownego wniosku (art. 33 § 2 P.p.s.a.) oraz że jako uczestnik z mocy prawa (art. 33 § 1 P.p.s.a.) nie został zawiadomiony o nim. Drugi z przypadków wiąże się z przesłanką nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.), który to zarzut może jednak podnieść tylko i wyłączenie strona, która została pozbawiona możności obrony swoich praw. Konieczne, zatem było wniesienie przez ten podmiot stosownego środka zaskarżenia, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Ustawodawca wprost wymaga, bowiem spełnienia warunku pozbawienia strony wnoszącej kasację obrony "swych praw", gdyż zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym swoimi uprawnieniami procesowymi rozporządza strona tego postępowania, których one dotyczą. Konkluzja ta jest efektem przyjętej w polskim porządku prawnym koncepcji zapewniania jednostce w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym podwójnej ochrony to jest poprzez prawo do procesu (obrony interesu prawnego w unormowanym przepisami prawa procesowego postępowaniu, z zagwarantowaniem także prawa do obrony za pomocą środków zaskarżenia) oraz poprzez prawo do sądu (prawo jednostki do zaskarżenia działania administracji publicznej w celu rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem przez niezawisły, bezstronny sąd). Źródeł tej ochrony poszukiwać należy w normach ponadustawowych, tj. w art. 2 Konstytucji RP, w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz w art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej w brzmieniu nadanym Traktatem Lizbońskim zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. U.E. Seria C Nr 115 z dnia 9 maja 2008 r.).

Wskazując na powyższą bezzasadność przedstawionych zarzutów naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, oddaleniu w konsekwencji podlegał również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Nie wykazano, bowiem w rozpoznawanej kasacji, iż kontrolowane w sprawie decyzje organów administracyjnych posiadają takie wady, które kwestionowałyby przeprowadzoną przez Sąd pierwszej instancji kontrolę wydanych w sprawie decyzji.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.