Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1548/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1080/19 w sprawie ze skargi [...] S.A. [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz [...] S.A. [...] 1.120 (jeden tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1080/19 oddalił skargę [...] S.A. [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 204 ze zm., dalej jako "u.g.n."), Starosta [...] orzekł w pkt 1) o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej, położnej w jednostce ewidencyjnej L., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1222 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, w której własność ujawniona jest w udziale 3/4 części na rzecz E.S. i M.S., - na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej - i w udziale 1/4 części na rzecz E.S., poprzez zezwolenie [...] S.A. [...], w ramach realizacji projektu pod nazwą "Poprawa bezpieczeństwa zasilania Z. Budowa linii napowietrznej dwutorowej 110 kV, wraz z budową GPZ [...] oraz rozbudową stacji GPZ [...] i GPZ [...]", na podwieszenie sześciu przewodów fazowych oraz dwóch przewodów odgromowych napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110kV, ponad działką nr [...], na wysokości zgodnej z PN, nie mniejszej niż 5,85 m, o długości w rzucie pionowym wzdłuż osi linii elektroenergetycznej nie większej niż 52 m oraz na posadowienie jednego słupa kratowego linii elektroenergetycznej 110 kV wraz z osprzętem, o wysokości nie większej niż 33 m i powierzchni zajęcia terenu pod stanowisko słupa nie większej niż 11,6 m2, zgodnie z mapami stanowiącymi załącznik nr 1 i nr 2 do decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r. Powierzchnia ograniczenia działki nr [...] zarówno na czas prac budowlanych jak i po zakończeniu inwestycji wynosi 0,0788 ha (oznaczona ma mapach kolorem żółtym). Szerokość pasa technologicznego dla linii napowietrznej to 20 m i mierzona jest po 10 m od osi linii w obie strony oraz w pkt 2) o tym, iż mapa wykonana na podkładzie "Mapy do celów projektowych pod budowę linii 110 kV [...] – [...]" i mapy wykonane na podkładzie mapy ewidencyjnej stanowią odpowiednio załączniki od nr 1 do nr 2, stanowiące integralną część decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r.

Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r.

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., Starosta [...] zezwolił [...] S.A. [...] na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, określonej decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej, położnej w jednostce ewidencyjnej L., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1222 ha (...) w celu wykonania prac polegających na podwieszeniu sześciu przewodów fazowych oraz dwóch przewodów odgromowych napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV, ponad działką nr [...], na wysokości zgodnej z PN, nie mniejszej niż 5,85 m, o długości w rzucie pionowym wzdłuż osi linii elektroenergetycznej nie większej niż 52 m oraz na posadowienie jednego słupa kratowego linii elektroenergetycznej 110 kV wraz z osprzętem, o wysokości nie większej niż 33 m i powierzchni zajęcia terenu pod stanowisko słupa nie większej niż 11,6 m2. Powierzchnia ograniczenia działki nr [...] zarówno na czas prac budowlanych jak i po zakończeniu inwestycji wynosi 0,0788 ha. Szerokość pasa technologicznego dla linii napowietrznej to 20 m i mierzona jest po 10 m od osi linii w obie strony, w ramach realizacji projektu pod nazwą "Poprawa bezpieczeństwa zasilania Z. Budowa linii napowietrznej dwutorowej 110 kV, wraz z budową GPZ [...] oraz rozbudową stacji GPZ [...] i GPZ [...]" (pkt 1), nadając zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2).

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wydania [...] S.A. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości gruntowej, położnej w jednostce ewidencyjnej L., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1222 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy [...]Wydział Ksiąg Wieczystych (...) w celu wykonania prac polegających na podwieszenia sześciu przewodów fazowych oraz dwóch przewodów odgromowych napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV, ponad działką nr [...], na wysokości zgodnej z PN, nie mniejszej niż 5,85 m, o długości w rzucie pionowym wzdłuż osi linii elektroenergetycznej nie większej niż 52 nr oraz na posadowienie jednego słupa kratowego linii elektroenergetycznej 110 kV wraz z osprzętem, o wysokości nie większej niż 33 m i powierzchni zajęcia terenu pod stanowisko słupa nie większej niż 11,6 m2. Powierzchnia ograniczenia działki nr [...] zarówno na czas prac budowlanych jak i po zakończeniu inwestycji wynosi 0,0788 ha. Szerokość pasa technologicznego dla linii napowietrznej to 20 m i mierzona jest po 10 m od osi linii w obie strony, w ramach realizacji projektu pod nazwą "Poprawa bezpieczeństwa zasilania Z. Budowa linii napowietrznej dwutorowej 110kV, wraz z budową GPZ [...] oraz rozbudową stacji GPZ [...] i GPZ [...]".

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przesłanki, których łączne spełnienie uzasadnia wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości - zgodnie z przepisem art. 124 ust. 1a u.g.n. : 1) wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości następuje na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny; 2) decyzja wydana w oparciu o omawiany przepis jest następstwem wydanej w stosunku do tej samej nieruchomości decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, stanowiącej własność osoby trzeciej (art. 124 ust. 1 u.g.n.) bądź też w stosunku do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym (art. 124a u.g.n.); 3) zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 108 k.p.a., tj. gdy:

✓ jest to niezbędne ze względu na ochronę życia lub zdrowia ludzkiego,

✓ jest to niezbędne dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, o jest to niezbędne ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony (która będzie realizowała cel publiczny), albo gdy

✓ jest to uzasadnione ważnym interesem gospodarczym (jest to samodzielna przesłanka określona stricte w art. 124 ust. 1a u.g.n.).

W kontekście powyższego zwrócono uwagę, iż z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. wystąpił odpowiedni podmiot oraz że wniosek ten poprzedzony został decyzją wydaną w trybie 124 ust. 1 u.g.n.

Z kolei odnośnie do spełnienia określonych w art. 108 k.p.a., opisanych przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących możliwość udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, to zdaniem Wojewody [...], organ I instancji niesłusznie uznał, iż wnioskodawca wykazał ziszczenie się przesłanek wydania decyzji zezwalającej spółce [...] S.A. [...] na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.

Należy bowiem zauważyć, iż zarówno w doktrynie prawniczej, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wyposażone w rygor natychmiastowej wykonalności, jest możliwe w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne wykaże, że zachodzi ważny interes społeczny lub interes gospodarczy lub któraś z przesłanek art. 108 k.p.a. - to jest, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź także ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Wskazane zatem przesłanki warunkują wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w określonym celu. Konstrukcja przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. wskazuje na obowiązek wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Decyzja ta nie ma zatem charakteru uznaniowego. Biorąc pod uwagę, że komentowany artykuł wprowadza instytucję szczególną, która w istocie stanowi wyjątek od generalnej zasady dotyczącej wykonalności decyzji, przesłanki wydania tej decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Oznacza to, że decyzja taka może być wydana tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla ochrony dóbr wymienionych w art. 108 k.p.a. lub ważnego interesu gospodarczego, a zagrożenie dla tych dóbr musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne.

Podstawowym warunkiem nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia decyzji w życie. Oznacza to, że w danym czasie, w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. Tymczasem argumenty podnoszone we wniosku [...] S.A. z lutego 2018 r., uzupełnionym pismami z dnia 11 czerwca 2018 r., 18 lipca 2018 r., 11 września 2018 r. i 23 listopada 2018 r., nie dostarczyły przekonujących dowodów w tym zakresie. Nie kwestionując ważkości planowanych działań nie można tracić z pola widzenia, iż omawiana instytucja ma charakter wyjątkowy.

Z załączonej dokumentacji nie wynika, aby planowane prace związane były z występującymi w tym miejscu awariami. Strona uzasadnia wniosek ogólnikowymi twierdzeniami o realizowaniu ustawowych zadań, odwołując się przy tym do (wieloletnich) planów i strategii rządowych oraz wskazuje na jedynie hipotetyczną możliwość występowania przerw w dostarczaniu energii elektrycznej w regionie. Z powyższego wynika, iż wnioskodawca realizuje zaplanowane już kilka lat temu, wieloletnie zamierzenia, które jakkolwiek istotne z punktu widzenia wnioskodawcy i interesów społeczności regionu, to jednak nie wskazują na żadną sytuację wyjątkową, jak choćby realne zagrożenie wystąpienia awarii czy groźbę utraty finansowania inwestycji, co w ocenie organu odwoławczego oznacza, iż wskazywane przez Spółkę zagrożenia dla interesu gospodarczego oraz społecznego są obecnie tylko potencjalne (tym bardziej nie można mówić o zagrożeniu dla zdrowia i życia ludzkiego). W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n., który co do zasady dotyczy sytuacji nagłych i wymagających natychmiastowego, bezzwłocznego działania.

Decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie [...] S.A. [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Natomiast na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest zależna od decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Warunkiem wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n. jest bowiem uprzednie wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Warunek ten w niniejszej sprawie został spełniony.

Zgodnie z art. 108 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. Przesłanką wspólną dla wszystkich przypadków nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wymienionych w powyższym przepisie, jest "niezbędność" niezwłocznego wdrożenia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia niezbędności niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Przepis art. 108 k.p.a. wymienia kilka rodzajów dóbr, które - każde z osobna - podlegają ochronie przez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Jeden rodzaj dóbr chronionych stanowi życie lub zdrowie ludzkie, a drugi - określone interesy: społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Dodatkowo art. 124 ust. 1a u.g.n. wskazuje jeszcze na ważny interes gospodarczy.

Co do zasady przyjmuje się w orzecznictwie, że budowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny. Jednakże każdy przypadek i wniosek inwestora winien być analizowany indywidualnie, bo każda sprawa administracyjna jest sprawą indywidualną.

W niniejszej sprawie, wniosek o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości inwestor uzasadnił w następujący sposób: "Za wydaniem wnioskowanej decyzji przemawia społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy, w tym interes gospodarczy. Budowa ww. linii elektroenergetycznej ma na celu poprawę bezpieczeństwa energetycznego obszaru Z., a także poprawę niezawodności działania całego Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Przedmiotowa decyzja jest niezbędna w celu skorzystania przez wnioskodawcę z nieruchomości, gdyż w przeciwnym wypadku wnioskodawca może - na skutek długotrwałych środków odwoławczych - nie uzyskać do niej dostępu, co opóźni również postępowanie o uzyskanie pozwolenia na budowę, a tym samym możliwość przystępowania do realizacji inwestycji, a przez to - termin jej zakończenia. W związku z powyższym, zważywszy na fakt, iż infrastruktura przesyłowa w rejonie Polski południowej jest stale przeciążona oraz z uwagi na realne ryzyko jej awarii, budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV [...] – [...] jest zadaniem pilnym, bowiem realizowana jest w celu zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed stratami mogącymi wyniknąć z utarty możliwości przesyłu energii elektrycznej, co niewątpliwie leży również w interesie społecznym. Realizacja linii 100 kV [...] ma poprawić bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej dla szeregu miejscowości w gminie obszaru Z. Wobec wzrastającego zapotrzebowania na energię elektryczną, a tym samym mając na uwadze prawidłowe funkcjonowanie istniejącej infrastruktury przesyłowej, szczególnie istotne jest, z uwagi na ich kluczowe znaczenie dla działania całej gospodarki, budowanie nowych linii przesyłowych. Znalazło to odzwierciedlenie w ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, zgodnie z którą «(art. 3) Ilekroć w ustawie jest mowa o: pkt. 2) infrastrukturze krytycznej, należy przez to rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalne obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej a także instytucje i przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje systemy: a) zaopatrzenia w energię (...)» (...) Wobec powyższego, budowa nowego połączenia elektroenergetycznego stanowi wypełnienie wskazanego powyżej zobowiązania ustawowego, bowiem ma ono na celu ochronę infrastruktury krytycznej oraz zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego regionu. Nie zrealizowanie przedmiotowej Inwestycji może w razie wystąpienia awarii istniejących linii doprowadzić do pozbawienia dostaw dla części mieszkańców Z. energii elektrycznej. Taki stan rzeczy ma na celu dotrzymanie publicznoprawnych zobowiązań wynikających z ustawy Prawo energetyczne, w zakresie ciągłości i niezawodności dostaw energii. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo energetyczne, zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii, jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagać jakościowych. Konieczność realizacji czynności niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego Państwa, czy też służących zapewnieniu lepszego potencjału energetycznego Państwa, stanowi niewątpliwie interes społeczny w rozumieniu art. 108 k.p.c., a charakter tego interesu świadczy o jego znacznej wadze. Nadto, o istnieniu interesu państwowego w niniejszej sprawie, w tym o szczególnym znaczeniu, świadczy konieczność wywiązania się przez Państwo Polskie z przyjętych - w związku z przystąpieniem do Unii Europejskiej - zobowiązań międzynarodowych o znacznej wadze, dotyczących sprawności i efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. Wynika to z recypowania postanowień dyrektywy 2012/27/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, która została wdrożona do polskiego porządku prawnego ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej. Wynikiem powyższych i wcześniejszych regulacji są równie z m.in. uchwała Rady Ministrów w sprawie przyjęcia dokumentu «Polityka energetyczna do 2030 roku», a także przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 17 kwietnia 2012 r. Drugi Krajowy Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej dla Polski 2011 oraz przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 20 października 2014 r. Krajowy Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej dla Polski 2014 (Trzeci)."

Sąd pierwszej instancji podzielił ocenę organu II instancji wyrażoną w zaskarżonej decyzji, że z załączonej dokumentacji nie wynika, aby w planowane prace związane były z występującymi w tym miejscu awariami wymagającymi pilnej interwencji. Budowa linii to realizacja zadań ustawowych oraz wieloletnich planów i strategii rządowych. Wnioskodawca realizuje zaplanowane już kilka lat temu, wieloletnie zamierzenia, a okoliczności sprawy nie wskazują na żadną sytuację wyjątkową, jak choćby realne zagrożenie wystąpienia awarii czy groźbę utraty finansowania inwestycji. Zatem choć inwestycja jest bezsprzecznie istotna z punktu widzenia wnioskodawcy i interesów społeczności regionu, to jednak zagrożenia dla interesu gospodarczego oraz społecznego są obecnie tylko potencjalne i zdaniem Sądu nie wymagają stosowania środków nadzwyczajnych, które pozwalają na realizowanie inwestycji bez potrzeby oczekiwania na wynik kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Jak wynika z akt administracyjnych dołączonych do akt sądowych o sygnaturze II SA/Kr 854/19 dotyczących skargi na decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, rokowania z właścicielami nieruchomości, które poprzedzały złożenie wniosku trwały co najmniej od marca 2017r. do października 2017 r., a następnie zostały ponowione już po złożeniu wniosku o wszczęcia niniejszego postępowania w lutym 2018 r., w związku z doprecyzowaniem parametrów słupa kratowego. Wszystko to wskazuje, że przygotowanie realizacji inwestycji trwa już kilka lat, co zresztą jest typowe dla tego typu inwestycji liniowych, przebiegających przez liczne nieruchomości. Skarżąca spółka nie wskazała żadnych okoliczności, z których wynikałaby konieczność gwałtownego przyspieszenia realizacji planowanej od lat inwestycji.

W dniu 26 lutego 2020 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] S.A. [...], wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku, uwzględnienie skargi i uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 124 ust. 1a u.g.n. w związku z art. 108 k.p.a. poprzez ich nietrafną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo iż realizowana przez skarżącego inwestycja jest inwestycją celu publicznego, mającą na celu poprawę bezpieczeństwa elektroenergetycznego Z. poprzez budowę nowej linii elektroenergetycznej, zaś zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności uzasadnione jest tym, że właściciele nieruchomości złożyli skargę do WSA na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 r, znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r, znak: [...], orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, a ww. decyzja Starosty [...] została wstrzymana z urzędu do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...], co zagraża uzasadnionemu ważnemu interesowi gospodarczemu skarżącego, uniemożliwiając mu niezwłoczne rozpoczęcie realizacji inwestycji.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie realizowane przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n. Inwestycja ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych rejonu. Ponadto omawiana inwestycja przyczyni się do zwiększenia niezawodności i efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej, co oznacza, że realizowana jest w interesie społecznym. Niezrealizowanie tej inwestycji może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych.

Dodatkowo, niezwłoczne zajęcie nieruchomości i uzyskanie rygoru natychmiastowej wykonalności pozwoli inwestorowi na rozpoczęcie inwestycji bez oczekiwania na uprawomocnienie się decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, od której to właściciele nieruchomości złożyli odwołanie (a następnie skargę do WSA), co może prowadzić do znacznego odsunięcia w czasie planowanej inwestycji. Wskazanie przez Wojewodę [...] na to, że inwestycja jest planowana od lat nie może stanowić uzasadnionej odmowy zezwolenia na jej niezwłoczne zajęcie. Wręcz przeciwnie, przedłużające się procedury administracyjne tylko jeszcze bardziej odsuwają w czasie rozpoczęcie prac, co odbywa się kosztem ogólnospołecznego i gospodarczego interesu przedsiębiorcy przesyłowego, będących nadrzędnymi interesami w stosunku do interesu właściciela nieruchomości.

Nadto inwestycja ma zapewnić poprawę jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrostu bezpieczeństwa jej dostaw dla szeregu miejscowości w gminie obszaru Z. W sprawie chodzi o budowę nowej, a więc dodatkowej linii elektroenergetycznej. Niewątpliwie istnienie takiej dodatkowej, nowej linii wysokiego napięcia (110kV) stwarza większe gwarancje niezawodności działania systemu dystrybucyjnego i zasilania w energię elektryczną. Zagrożenia dla niezawodności zasilania energią elektryczną mogą powstać na wskutek możliwych awarii czy w czasie negatywnych zjawisk atmosferycznych w postaci silnych wiatrów czy osadzania się na przewodach zmarzniętego śniegu, co niejednokrotnie miało miejsce w przeszłości. Zawsze bowiem większa ilość dostaw i źródeł energii elektrycznej zwiększa gwarancje w zakresie nieprzerwanego dostarczania prądu jego odbiorcom, a więc zwiększa bezpieczeństwo energetyczne.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ WSA w Krakowie naruszył art. 124 ust. 1a u.g.n w związku z art. 108 k.p.a. poprzez ich nietrafną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n., w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 108 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Na tym tle przyjmuje się, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 1648/15, z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2967/12, z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2518/16 oraz z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 64/19). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (zob. wyroki NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 697/15 i I OSK 796/16). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1244/15). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15). Przedstawione stanowisko prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi przy tym wątpliwości składu orzekającego w niniejszej sprawie.

Nadto jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2166/12, "wiedza powszechna co do stanu technicznego szeregu urządzeń elektroenergetycznych w kraju, a także wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na energię elektryczną w każdej dziedzinie naszego życia w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym".

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy skarżący kasacyjnie [...] S.A. [...] wykazał, że przeprowadzane prace mają na celu realizację projektu pod nawą "Poprawa bezpieczeństwa zasilania Z. Budowa linii napowietrznej dwutorowej 110 kV wraz z budową GPZ oraz rozbudową stacji GPZ [...] i GPZ [...]". Celem tego projektu jest poprawa bezpieczeństwa energetycznego na wskazanym obszarze i zapewnienia niezawodności linii energetycznych oraz zapewnienie lepszego potencjału energetycznego Polski, a także relacja zobowiązań wynikającego z członkostwa w Unii Europejskiej dotyczących sprawności i efektywności końcowego wykorzystania energii eklektycznej - co wynika z postanowień dyrektywy 200212/27/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 r w sprawie efektywności energetycznej, której postanowienia zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U z 2020 r., poz. 264 ze zm.). Tym samym należy uznać, że wymogi do wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n. zostały spełnione.

Tak więc w sprawie, wobec uznania, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona zaistniały przesłanki do zastosowania art. 188 P.p.s.a. i rozpoznania skargi w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a w konsekwencji do jej uwzględnienia na podstawie powyższego przepisu w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200, art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te składają się: wpis od skargi (200 zł), opłata za sporządzenie uzasadnienia (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika w pierwszej instancji (480 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (240 zł).