Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 949/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33 i 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 918/15 w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. O. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

W dniu 26 marca 2015 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. M. [...] w K. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, gdyż w dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżący dokonał obowiązku wymeldowania się z lokalu, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.).

Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, podnosząc, że został wprowadzony w błąd przez organ, nie miał bowiem świadomości, jakie skutki prawne niesie ze sobą wypełnienie i podpisanie formularza meldunkowego.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że stosownie do art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek decyzje w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ drugiej instancji ustalił, że skarżący w dniu 17 lutego 2015 r. wyprowadził się z lokalu przy ul. M. [...] m. [...] w K. i zostawił klucze do tego lokalu u sąsiadki, która przekazała je administracji. Skarżący wyraził wolę wymeldowania się z miejsca stałego pobytu już po jego opuszczeniu, składając w dniu [...] kwietnia 2015 r. "Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego". Dopiero po otrzymaniu decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z [...] kwietnia 2015 r. zakwestionował okoliczności związane z dokonaniem wymeldowania się z miejsca stałego pobytu. W ocenie Wojewody Małopolskiego, skoro skarżący sam wymeldował się z lokalu przy ul. M. [...] m. [...] w K., to podjęta przez organ I instancji decyzja o umorzeniu postępowania o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, wobec braku przedmiotu postępowania była prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia.

Skarżący wniósł skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie art. 7, 77, 80, 105 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Skarżący podniósł, że organy błędnie przyjęły, że wyraził wolę wymeldowania się z miejsca stałego pobytu, a także nie uwzględniły jego oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając skargę, stwierdził, że organy administracji prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie wymeldowania, ponieważ postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Skarżący w dniu [...] kwietnia 2015 r. złożył zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Dodatkowo w tym dniu sporządzono protokół, z którego jednoznacznie wynika, że skarżący zapoznał się z aktami sprawy i został pouczony o przepisach meldunkowych. Potwierdził on również, że 17 lutego 2015 r. wyprowadził się z mieszkania przy ul. M. [...] w K. i podkreślił, że zdaje sobie sprawę, iż nie ma powrotu do tego mieszkania. Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest konsekwencją opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wypełnienie zgłoszenia wymeldowania z miejsca pobytu stałego i własnoręczne podpisanie takiego oświadczenia wywarło bezpośredni skutek w postaci wymeldowania. Dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego było bezprzedmiotowe. Gdy osoba sama dokonuje wymeldowania, to wydanie decyzji w tym zakresie, na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jest zbędne. Samo zgłoszenie wymeldowania oraz zarejestrowanie tego faktu nie pozbawia zgłaszającego praw do lokalu, jeżeli zgłaszający prawa te posiada. Bez znaczenia dla oceny charakteru opuszczenia lokalu pozostaje późniejsze powoływanie się przez skarżącego na działanie pod wpływem błędu. Ocena skutków złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu następuje zatem na podstawie przepisów art. 84 – 86 Kodeksu cywilnego, a ewentualny spór w zakresie tej oceny może zostać poddany pod rozstrzygnięcie sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym. Organy administracji publicznej nie mają kompetencji w tym zakresie.

W skardze kasacyjnej od wyroku skarżący zarzucił naruszenie art. 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 zdanie 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." Skarżący w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] kwietnia 2015 r. złożył oświadczenie woli o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli o wymeldowaniu, powołując się na treść art. 84 § 1 K.c. Skarżący nie miał świadomości, jakie w istocie skutki prawne niesie za sobą wypełnienie i podpisanie formularza. Był zatem w błędzie co do treści czynności prawnej, który to błąd został wywołany przez pracownika Urzędu Miasta Krakowa, który wbrew przepisom nie powiadomił skarżącego o konsekwencjach złożonego oświadczenia. Skarżący uchylając się, stosownie do art. 84 K.c. od skutków prawnych oświadczenia woli zniweczył wszelkie jego skutki, co ma moc wsteczną, a zatem nie istniała podstawa do wydania zaskarżonej decyzji. Organ, po stwierdzeniu, że skarżący skutecznie uchylił się od skutków prawnych, powinien uchylić decyzję o wymeldowaniu. Organ pominął okoliczność, że przez działanie Gminy doszło do naruszenia posiadania, ponieważ skarżący nigdy nie miał woli opuszczenia mieszkania. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku poczynił własne ustalenia faktyczny, a nadto samodzielnie je ocenił, w konsekwencji naruszając przepisy P.p.s.a.

Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o uchyleniu decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2015 r., jak i utrzymanej w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] kwietnia 2015 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto skarżący zrzekł się rozprawy na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., a Wojewoda Małopolski nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. M. [...] w K. jest uzasadniona, a w szczególności nie ma podstaw do przyjęcia, że organy administracji naruszyły art. 105 § 1 K.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W postępowaniu o wymeldowanie, prowadzonym na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, przedmiotem rozstrzygnięcia jest ocena, czy obywatel polski opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. W przypadku spełnienia tych przesłanek organ wydaje decyzję o wymeldowania tej osoby. Oznacza to, że w sytuacji gdy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego sama dokona wymeldowania, na podstawie art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności, z chwilą dokonania tej czynności prowadzone z urzędu postępowanie o wymeldowanie staje się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 17 lutego 2015 r. wyprowadził się z mieszkania przy ul. M. [...] m. [...] w K. (protokół przesłuchania strony z dnia [...] kwietnia 2015 r.). W dniu 26 marca 2015 r. Prezydent Miasta Krakowa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie o wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z tego mieszkania, na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżący został przesłuchany w tej sprawie oraz dokonał wymeldowania, składając w organie gminy formularz "Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego" (k.12-13). Skoro zatem skarżący w dniu [...] kwietnia 2015 r. dokonał obowiązku wymeldowania się z lokalu, zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności, to postępowanie w zakresie wymeldowania stało się bezprzedmiotowe. Tym samym w rozpoznawanej sprawie istniały podstawy do umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania, z tego powodu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ po jego wszczęciu skarżący sam dokonał czynności wymeldowania na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Prawidłowo zatem organy administracji publicznej umorzyły postępowanie w sprawie, ponieważ nie było podstaw do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania. W konsekwencji stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania nie narusza prawa jest prawidłowe.

Zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej dotyczące uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli o wymeldowaniu się ("Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego" w dniu [...] kwietnia 2015 r.) w istocie nie zmierzają do podważenia prawidłowości umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania skarżącego, lecz sprowadzają się do kwestionowania dokonanej w dniu [...] kwietnia 2015 r. czynności materialno - technicznej wymeldowania skarżącego. Należy podkreślić, że przedmiotem rozstrzygnięcia w tej sprawie nie jest ani wymeldowanie skarżącego, ani też ocena, czy zachodzą przesłanki do uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania, lecz umorzenie wszczętego z urzędu w dniu 26 marca 2015 r. postępowania w sprawie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. M. [...] w K. Tymczasem skarżący domaga się w skardze kasacyjnej uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania, podnosząc że czynność wymeldowania została dokonana z naruszeniem prawa, twierdząc, że zgłoszenie wymeldowania nastąpiło pod wpływem błędu. Kwestia ta nie jest przedmiotem postępowania wszczętego z urzędu na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z tych względów zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej, kwestionujące czynność materialno-techniczną wymeldowania dokonaną w dniu [...] kwietnia 2015 r. nie mogą odnieść skutku. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zarzuty podnoszone w skardze oraz skardze kasacyjnej w istocie zmierzają do wykazania, że w skutek czynności organów administracji skarżący został pozbawiony dostępu do lokalu. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, samo zgłoszenie wymeldowania i zarejestrowanie tego faktu nie pozbawia zgłaszającego wymeldowanie praw do lokalu, jeżeli zgłaszający prawa te posiada. Natomiast ochrona praw do lokalu, w szczególności przywrócenie posiadaczowi władztwa nad lokalem może być dochodzona przed sądem powszechnym, nie zaś w drodze postępowania o wymeldowanie czy zameldowanie w lokalu. Skarżący zarówno w samej skardze kasacyjnej, jak i wcześniej w skardze i odwołaniu, zupełnie abstrahując od treści ustawy o ewidencji ludności, dopatruje się w decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wymeldowania pozbawienia go praw do lokalu mieszkalnego.

Mając powyższe względy na uwadze, należy uznać, że zaskarżony wyrok nie narusza wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.