Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 842/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 183 § 1-2, art. 188, art. 193, art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 25
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 35a, pkt 57, art. 64 ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c)
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1111/16 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...], 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A Sp. z o.o. w L. 6175 (sześć tysięcy sto siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 listopada 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1111/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A Sp. z o.o. w L. (dalej: Spółka) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. GITD, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 64 ust. 1-2, art. 140aa ust. 1, 3-4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.; dalej: p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm.; dalej: u.d.p.), § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 305, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.; dalej jako "rozporządzenie") utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej 15000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kat. VII w pozostałych przypadkach. W wyniku kontroli drogowej pojazdu członowego, złożonego z dwuosiowego ciągnika samochodowego wraz z sześcioosiową naczepą [...] o nr rej. [...], przeprowadzonej 13 sierpnia 2015 r. w K. na drodze krajowej nr 4 o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t, którym kierowca na rzecz Spółki wykonywał przewóz drogowy ładunku niepodzielnego (tzw. [...]) na trasie L. – R., ustalono następujące przekroczenia, po odjęciu błędów pomiaru, dopuszczalnych norm: 1/ nacisk potrójnej osi nienapędowej 28,05 t, przekroczenie o 4,05 t (ok. 16,8 %), 2/ masa całkowita pojazdu 53,65 t, przekroczenie o 13,65 t (ok. 34 %), 3/ długość pojazdu 20,7 m, przekroczenie o 4,2 m (ok. 25,45 %), 4/ szerokość pojazdu 3,17 m, przekroczenie o 0,62 m (ok. 24 %). Kontrola została utrwalona protokołem, a kierowcę przesłuchano w charakterze świadka, natomiast ważenia zespołu pojazdów dokonano przy użyciu dwóch zalegalizowanych wag typu SAW 10C/II; długość i szerokość zmierzono również zalegalizowanym przymiarem wstęgowym. Kierowca okazał zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kat. V. W ocenie GITD, zezwolenie to nie mogło być uznane ze względu na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osi wielokrotnej naczepy oraz fakt, że nie wymienia osi wielokrotnych. GITD podkreślił, że w zaistniałym przypadku przewoźnik winien posiadać zezwolenie kat. VII. Wskazał, że miejsce ważenia zespołu pojazdów legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 26 maja 2015 r., a czynności ważenia dokonano prawidłowo, gdyż nie istniał obowiązek łączenia dwóch wag SAW 10C/II za pomocą przewodu, lecz istniała jedynie taka możliwość. Przy ważeniu pojazdu w konfiguracji dwóch wag (jedna para wag) nie zamieszczono w instrukcji ich obsługi ograniczenia co do liczby osi, które mogą być w ten sposób ważone. Co więcej, dopuszczono możliwość jednoczesnego zważenia kół mostów wieloosiowych. GITD zauważył, że kierowca nie wniósł zastrzeżeń do przeprowadzonego ważenia zespołu pojazdów. Odnosząc się do wpisu w dowodzie rejestracyjnym naczepy, wg którego liczy ona 6 osi, organ stwierdził, że skoro na każdej osi znajdowały się cztery koła, tworząc dwie osie oddalone od siebie o zero metrów, to w świetle § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowiły jedną oś naczepy, co potwierdziły zdjęcia wykonane z kontroli drogowej. Organ uznał, że odstępstwo wpisane w dowodzie rejestracyjnym naczepy na mocy decyzji nr [...] pozwoliło na jej zarejestrowanie, jednakże nie pozwoliło na przekraczanie dopuszczalnych nacisków osi i masy całkowitej pojazdu członowego.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem i stwierdził, że wagami SAW 10C/II można było dokonać pomiarów w trakcie kontroli drogowej w tej sprawie i nie ma podstaw do kwestionowania wyników ważenia pojazdu członowego, co znajduje potwierdzenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r. o sygn. akt II GSK 2280/11 i z dnia 17 marca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1781/14 (te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodne z prawem było też zmierzenie zespołu pojazdów zalegalizowanym przyrządem. Z kolei, jak zauważył Sąd, z wyroku NSA z dnia 7 lipca 2006 r. o sygn. akt I OSK 1027/15 wynika, że przepis art. 41 u.d.p. stanowi przykład wdrożenia do prawa krajowego art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. U. UE z 1996 r. L 235, s. 59 ze zm., Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 07, t. 2, s. 478-494). Wprowadzenie dodatkowego elementu w prawie krajowym w postaci rozróżnienia dróg nie narusza przepisów dyrektywy i jest zgodne z prawem unijnym.

Sąd zgodził się z organem, że skarżąca powinna posiadać zezwolenie kat. VII stosownie do parametrów pojazdu. W ocenie Sądu, stwierdzone przekroczenie nacisku na potrójnej osi nienapędowej było najniższym ze wszystkich stwierdzonych naruszeń i nie ono zdeterminowało nałożenie kary pieniężnej, bowiem decydujące znaczenie miało przekroczenie dmc, dopuszczalnej długości i szerokości pojazdu powyżej 20 %. Karę 15000 zł nakłada się, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20 %.

WSA podkreślił, że liczba osi pojazdu członowego została ustalona prawidłowo, w tym także osi naczepy, zgodnie z dowodem rejestracyjnym, w którym określono, iż ma ona 6 osi. To samo wynika z protokołu kontroli. Protokół jest miarodajnym źródłem dowodowym i korzysta z waloru dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.). Sprawę rozstrzygnięto po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 k.p.a.), a stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń.

Skargą kasacyjną Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, a także przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z:

1) art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu przez Sąd I instancji jako dowodu danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym naczepy marki [...] o nr rej. [...], określających liczbę osi pojazdu jako 6 (sześć) i przyjęciu, iż rzeczony pojazd ma 3 (trzy) osie, pomimo iż z powyżej wskazanego dokumentu urzędowego, którego wiarygodność nie została zakwestionowana wynika, iż faktycznie kontrolowany pojazd posiada 6 (sześć) osi, wskutek czego stwierdzone zostały przekroczenia dopuszczalnych parametrów w odniesieniu do ww. naczepy,

2) art. 75 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji jako dowód sumarycznego wyniku pomiaru poszczególnych osi kontrolowanego pojazdu marki [...] o nr rej. [...] w celu wyznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisku [osi] wielokrotnej składającej się z 6 (sześciu) osi, dokonanego dwoma przenośnymi wagami typu SAW 10C/II, niezgodnie z ich przeznaczeniem określonym przez producenta wag,

3) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że za pomocą pary wag SAW 10C/II można dokonać pomiaru obciążenia osi wielokrotnej, podczas gdy analiza "Instrukcji obsługi SAW/Seria II" prowadzi do wniosku, że pomiar obciążenia nacisku osi wielokrotnej możliwy jest po spełnieniu określonych warunków, tj. za pomocą liczby wag jaka odpowiada liczbie kół pojazdu poddawanego ważeniu, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, czego skutkiem stało się przyjęcie, iż podczas ważenia stwierdzone zostały przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie,

4) art. 75 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu jako dowód zezwolenia kategorii V, które uprawniało do wykonywania krajowego przejazdu pojazdem nienormatywnym, gdyż kontrolowany zespół pojazdów spełniał warunki dopuszczenia do ruchu, a stwierdzone podczas kontroli naruszenia, których skutkiem było przyjęcie, iż w niniejszej sprawie do wykonywania kontrolowanego przejazdu pojazdem nienormatywnym uprawniało zezwolenie kategorii VII, są wynikiem nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego w tym przede wszystkim uznaniu, iż kontrolowana naczepa marki [...] posiada 3 (trzy) osie, a nie 6 (sześć) osi,

5) art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono czy ważenie pojazdu skarżącej zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami użytkowania wag użytych podczas kontroli oraz nie uwzględniono zapisów zawartych w dowodzie rejestracyjnym naczepy marki [...] o nr rej. [...] określających liczbę osi pojazdu jako 6 (sześć) i przyjęciu, iż rzeczony pojazd ma 3 (trzy) osie.

Jak argumentowano w skardze kasacyjnej, przyjęcie, że naczepa [...] posiada jedynie 3 (trzy) osie, których łączny nacisk przekroczył wartość 24 ton dało możliwość kontrolującym stwierdzenia, iż okazane do kontroli zezwolenie kategorii V nie jest odpowiednie dla wykonywanego przewozu drogowego pojazdem nienormatywnym. Organy i Sąd pominęły jednak, że wg dowodu rejestracyjnego naczepa liczy 6 (sześć) osi, a ich łączny nacisk został określony na poziomie 35,9754 tony, podczas gdy nacisk stwierdzony w trakcie kontroli – po odjęciu błędu – wyniósł 28,05 tony. Gdyby Sąd wziął pod uwagę wpisy zawarte w dowodzie rejestracyjnym naczepy, to uwzględniłby skargę. Ponadto argumentowano, że do ważenia pojazdu zostały użyte tylko dwie wagi. Mając zaś na względzie wpisy w dowodzie rejestracyjnym naczepy należało dokonać sześciu pomiarów dwiema wagami – pod każdym kołem dla jednej osi powinna była znajdować się waga. Nieprawidłowe było ważenie przeprowadzone w ten sposób, że dokonano jedynie trzech pomiarów – za pomocą dwóch wag dokonano jednoczesnego pomiaru dwóch osi. Wynik ważenia przeprowadzonego niezgodnie z zasadami instrukcji obsługi wag nie mógł być zatem uznany za prawidłowy.

GITD nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym radca prawny organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach i podlega uwzględnieniu.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych skargą kasacyjną, z zastrzeżeniem nieważności postępowania, którego to przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 wskazanego artykułu Sąd kasacyjny bierze pod uwagę z urzędu, a z których żadna w niniejszej sprawie nie występuje. Dodać trzeba, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z opartej na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że niewadliwie przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – zdaniem Sądu I instancji – po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny o naruszeniu przez stronę zakazu przejazdu pojazdem nienormatywnym, za które to naruszenie należało orzec karę pieniężną, jak za przejazd bez wymaganego prawem zezwolenia.

Skarżąca kasacyjnie kwestionuje powyższą ocenę Sądu, podnosząc przede wszystkim wadliwość dokonanych ustaleń faktycznych co do wielkości pomiaru poszczególnych osi pojazdu oraz wyznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz pominięcia posiadanego przez skarżącą i okazanego kontrolującym zezwolenia kategorii V; Sąd I instancji błędnie zaaprobował decyzję wydaną w oparciu o dowody uzyskane w wyniku nieprawidłowo przeprowadzonej procedury kontrolnej.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz konfrontacja przyjętego przez WSA stanu faktycznego z aktami sprawy administracyjnej załączonymi do akt sprawy sądowoadministracyjnej pozwala stwierdzić, że zarzuty skarżącej podniesione w pkt 1 – 4 petitum skargi kasacyjnej są uzasadnione.

Przypomnieć należy, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, korzystanie z dróg publicznych w Polsce regulowane jest przepisami przede wszystkim ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zaś zawarte w tych regulacjach normy jako zasadę przewidują poruszanie się po tych drogach wyłącznie pojazdów nienaruszających określonych dla nich nacisków osi, wymiarów lub masy całkowitej. Zgodnie z zawartą w art. 2 pkt 35a p.r.d. definicją pojazdu nienormatywnego, do której odsyła art. 4 pkt 25 u.d.p. jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Pojazdy naruszające przewidziane dla nich – również ze względu na rodzaj drogi – dopuszczalne wielkości tzw. pojazdy nienormatywne dopuszczone mogą zostać do ruchu jedynie na mocy odpowiedniego zezwolenia; jak stanowi art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych, niż ładunek niepodzielny z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Na podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia (również na podmioty, o których mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d.) lub niezgodnie z warunkami wydanego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, a decyzje w tej sprawie wydaje m.in. właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Inspekcji Transportu Drogowego, co znajduje swoją podstawę prawną w art. 140aa ust. 1 i 2 p.r.d. Wysokość nałożonej kary pieniężnej określa art. 140ab, przy czym kara pieniężna za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), wynosi 15 tyś. złotych. Należy podkreślić, że wskazane przepisy art. 140aa ust. 1 oraz art. 140ab ust. 1 p.r.d., przyznając prawo organu administracji publicznej do nałożenia sankcji administracyjnej, mają na celu kształtowanie pożądanego prawem zachowania przez wymuszenie respektowania określonych obowiązującymi przepisami obowiązków. Podkreślić należy, że obiektywny charakter sankcji administracyjnej polega na tym, że oderwany od konieczności stwierdzania winy, warunkowany jest jedynie wykazaniem dopuszczenia się określonego deliktu administracyjnego. Oznacza to, że nałożenie na określony podmiot sankcji administracyjnej – w przypadku naruszenia zakazu poruszania się po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym w postaci kary pieniężnej – może się dokonać w indywidualnej sprawie wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania, które w sposób niewątpliwy i nieobciążony dowolnością lub niepożądanym uproszczeniem wykaże naruszenie normy prawa materialnego sankcją zagrożonej, a więc wykaże istnienie stanu faktycznego tą sankcją zagrożonego (vide: H. Nowicki, Prawo administracyjne materialne, rozdz. XI Sankcja administracyjna [w:] System prawa administracyjnego, Tom 7, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, C.H.Beck, 2. wydanie, Warszawa 2017). Innymi słowy, ustalony w sposób niewątpliwy przez organ stan faktyczny wypełniający hipotezę normy sankcjonowanej skutkuje zastosowaniem wobec podmiotu, który tę normę naruszył, przewidzianej określonym przepisem sankcji.

Powyższe uwagi służą podkreśleniu doniosłości i wagi poczynionych w trakcie kontroli drogowej ustaleń w zakresie stanu faktycznego, przyjmowanego wszakże jako punkt wyjścia i warunkującego postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na podmiot kontrolowany kary pieniężnej na podstawie przepisów już wskazanych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, z uwagi na nieprzestrzeganie zasad przeprowadzenia ważenia wagami SAW 10C/II, zatem zawarta w zaskarżonym wyroku ocena Sądu I instancji nie jest prawidłowa.

Z istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy należy przypomnieć, że pojazd skarżącej Spółki poruszał się po drodze o dopuszczalnym nacisku osi pojedynczej do 11,5 t, a skarżąca Spółka legitymowała się zezwoleniem kategorii V. W rozpatrywanej sprawie stwierdzono przekroczenie nacisku potrójnej osi nienapędowej oraz przekroczenie masy całkowitej, długości oraz szerokości pojazdu, przy czym ze względu na posiadane zezwolenie kategorii V dopuszczające stwierdzone przez organ przekroczenia masy, długości i szerokości, zasadnicze znaczenie ma prawidłowość ustaleń co do przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ważenie nacisku potrójnej osi pojazdu, w oparciu o które stwierdzono nienormatywność pojazdu w tym zakresie, przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad przewidzianych przez producenta przy ważeniu wagami SAW 10C/II, tym samym wynik ważenia jest wynikiem niepewnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przekonania organu, że zastosowanie uproszczonej niejako w stosunku do preferowanej w Świadectwie Homologacji oraz Instrukcji Obsługi tego typu wag metody ważenia dwiema wagami niepołączonymi kablem i odczytanie wyniku przez sumowanie wskazań obu wag było dopuszczalne, a ważenie za pomocą wag połączonych ułatwiało jedynie tę czynność poprzez automatyczne sumowanie. W załączonej do akt sprawy Instrukcji Obsługi SAW / Seria II jednoznacznie przewidziano, że waga ta przeznaczona jest do pomiaru obciążenia kół (nie osi) o wartości do 15,000kg (pkt 1.2), przy czym procedura ważenia przeprowadzana jest: indywidualnie przy pomiarach obciążenia jednego koła lub w konfiguracji dwóch wag – przy pomiarach obciążenia osi (pkt 2.4). Nadto w pkt 2.6 Instrukcji określa się sposób ważenia przy użyciu 2 wag SAW i zgodnie z nim wagi należy połączyć przewodem łączącym (k. 18 akt administracyjnych). Przewidziany przez producenta sposób połączenia wag odpowiada wcześniejszemu zapisowi pkt 2.4, że wagi przy pomiarach osi muszą działać w konfiguracji, co znaczy, że muszą działać we wzajemnie oddziałującym na siebie układzie. Trudno wyobrazić sobie taki wzajemnie na siebie oddziałujący układ, jeśli elementy tego układu działają od siebie niezależnie. Konsekwentnie do przewidzianego przez producenta sposobu ważenia wagami SAW 10C/II w pkt 3.2 Instrukcji przyjęto gotowość wagi do eksploatacji przez pojawienie się na ekranie odczytu litery A, co z kolei oznacza, że dokonuje się pomiaru obciążenia osi i na ekranach dwóch połączonych wag wyświetlona zostaje suma obciążenia obu kół. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że w przypadku, gdy ważenie dokonuje się przy użyciu 2 wag, mogą pozostawać one niepołączone. Brak jest za to jakichkolwiek danych, aby przyjąć, że sumowanie wartości uzyskiwanych z pojedynczego ważenia wagami niepołączonymi da taki sam wynik, jaki uzyskany zostałby w przypadku ważenia w sposób wskazany w Instrukcji, co zresztą zaprzeczałoby systemowi ważenia wagami skonfigurowanymi. Na podstawowe w tej mierze wątpliwości Naczelny Sąd Administracyjny zwracał uwagę już wielokrotnie (vide: wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1891/15 i z dnia 5 czerwca 2018 r. sygn. akt II GSK 2345/16) i czyni to ponownie. Dodać należy, że zgodnie z definicją nacisku osi, zawartą w art. 2 pkt 57 p.r.d., jest to suma nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. Definicja ta nie uzasadnia jednak poglądu organu, że sposób dochodzenia do tej sumy, a więc sposób jej ustalania jest obojętny, co znajduje potwierdzenie we wskazywanej instrukcji obsługi wag użytych w tej sprawie oraz cytowanym wyżej aktualnym stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, jak również w wyroku z dnia 12 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3319/16. Uzupełniająco wskazać jeszcze trzeba, że pogląd Sądu I instancji, oparty na przywołanych orzeczeniach NSA z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2280/11 oraz z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 1781/14 nie zyskał aprobaty w późniejszym orzecznictwie.

Jeżeli zatem z akt sprawy wynika w sposób niesporny, że ważenie obciążenia osi potrójnej odbywało się przy użyciu dwóch wag SAW 10C/II niepołączonych przewodem, to wynik ważenia jest wątpliwy, a stwierdzony w taki sposób stan faktyczny wyklucza ocenę, że kontrolowany pojazd Spółki był nienormatywny ze względu na przekroczony dopuszczalny na danej drodze nacisk osi.

Stwierdzona nieprawidłowość rzutuje rzecz jasna na ogólną ocenę, czy wobec opisanych w protokole kontroli oraz w obu decyzjach naruszeń pozostałych parametrów pojazdu – szerokość, długość i masa całkowita – zachodziła podstawa do nałożenia kary za przejazd bez zezwolenia kategorii VII, jeśli skarżąca, zgodnie z posiadanym zezwoleniem kategorii V, nie przekroczyła wielkości nim określonych, przy czym uwagi co do naruszenia procedury ważenia odnoszą się również do ostatniego z wymienionych parametrów.

Nie można też nie odnieść się do podnoszonej w toku całego postępowania części argumentacji Spółki związanej z wadliwie, jej zdaniem, ustalonym stanem faktycznym w odniesieniu do liczby osi pojazdu kontrolowanego. W istocie stanowisko organu nie jest w tej części jasne i konsekwentne. Pomijając już przedstawiany w decyzjach stan rzeczy, gdzie organ ustala oś wielokrotną jako nienapędową, a innym razem jako napędową lub gdzie wyjaśnia w sposób trudny do zaakceptowania powód przyjęcia osi wielokrotnej za oś pojedynczą (oddalenie osi wynoszące 0 metrów!), zabrakło opartego na konkretnym przepisie prawa twierdzenia, że zezwolenie kategorii V nie jest właściwe dla pojazdu o wielokrotnych osiach.

Trafnie podniesiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku ze wskazanymi w pkt I.2, 3, i 4 petitum skargi kasacyjnej przepisami k.p.a. usprawiedliwia uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie wyroku. Nadto, stwierdzona, a niedostrzeżona przez Sąd I instancji i podniesiona w skardze, istotna wadliwość postępowania administracyjnego nakazuje uchylenie decyzji zaskarżonej oraz decyzji utrzymanej nią w mocy.

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 w związku z art. 193 tej ustawy orzekł jak w punktach 1-2 sentencji. W punkcie 3 sentencji orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 oraz art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz skarżącej Spółki 6175 zł tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (za obie instancje).