Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 537/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36, 110
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
article: art. 3PKT 14, 10, 12
journal: Dz.U. 2016 poz 803
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 666/18 w sprawie ze skargi J. C. na akt Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od J. C. na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 666/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. C. na akt Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. J. C. zwrócił się do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej w skrócie jako NFOŚiGW lub Fundusz) o zwrot nienależnie wpłaconych kwot z tytułu opłaty recyklingowej wskazując, że art. 12 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2015 r., poz. 140 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie ustawą o recyklingu, jest niezgodny z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 str. 34 ze zm.) zwanej dalej w skrócie dyrektywą wrakową.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ poinformował skarżącego, że brak jest podstaw do dokonania zwrotu należnie uiszczonych opłat recyklingowych. Wyjaśniono, że opłaty, których dotyczy wniosek, zostały wniesione na podstawie obowiązującego w chwili ich uiszczania art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu. NFOŚiGW nie ma legitymacji do samodzielnego decydowania w sprawie zaniechania przyjmowania na swój rachunek wpływów z tego tytułu, jak i zwrotu już otrzymanych należnych kwot, bez dyspozycji ustawodawcy.

Rozpoznając skargę J. C. na powyższy akt, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że NFOŚiGW błędnie przyjął, że nie jest organem właściwym w sprawie czynności zwrotu opłaty recyklingowej. Z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 933) zwanej dalej w skrócie ustawą nowelizującą wynika, że organ ten dokonuje zwrotu nadpłaconej lub nienależnie pobranej kwoty, w przypadkach w tym przepisie określonych. Ustawodawca przyznał więc wprost powyższe kompetencje NFOŚiGW. Pismo Funduszu z dnia [...] stycznia 2018 r. należy potraktować jako akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369) zwanej dalej w skrócie jako P.p.s.a.

Następnie podniesiono, że uchylenie art. 12 ustawy o recyklingu nie przesądza samo w sobie, że opłaty z tego tytułu były pobierane w sposób niezgodny z dyrektywą wrakową. W art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej dopuszczono możliwość zwrotu przez Fundusz opłaty recyklingowej, ale w przypadkach szczegółowo wymienionych w tym przepisie. Skarżący kwestionuje natomiast zasadę uiszczenia tej należności, co nie mieści się w zakresie zastosowania ww. przepisu.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom strony, art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu nie stoi w sprzeczności z art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej. Celem dyrektywy wrakowej jest przede wszystkim zapobieganie powstawaniu odpadów, ponadto ponowne użycie i recykling lub inne formy odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji i ich części, aby zmniejszyć ilość odpadów do unieszkodliwienia i polepszyć wyniki działań związanych z ochroną środowiska. Regulacje dyrektywy ustanawiają na potrzeby jej stosowania zasadę przezorności oraz zasadę zanieczyszczający płaci. Celem dyrektywy jest ochrona środowiska, natomiast wybór środków służących realizacji tego celu pozostawiono ustawodawstwu krajowemu. Art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu przewiduje obowiązek ponoszenia kosztów recyklingu przez podmioty wprowadzające na teren RP używane pojazdy. Z treści dyrektywy wrakowej nie wynika zakaz uzyskiwania funduszy od tego rodzaju podmiotów.

Art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej nie nakłada bezwzględnego obowiązku przerzucenia wszystkich ciężarów finansowych na producentów pojazdów. Dyrektywa stanowi o zapewnieniu przez Państwa Członkowskie możliwości dostarczania pojazdów wycofanych z eksploatacji do uprawnionych zakładów przetwarzania bez żadnych kosztów obciążających ostatniego posiadacza i/lub właściciela ze względu na to, że pojazd nie posiada żadnej wartości rynkowej lub jest ona ujemna. Art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu nie sprzeciwia się temu obowiązkowi, ponieważ przedmiotowa opłata nie dotyczy etapu oddawania pojazdu do punktu sieci recyklingu, lecz jest skutkiem wprowadzenia pojazdu.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu dotyczącego naruszenia art. 18 Traktatu w wersji skonsolidowanej o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. UE C Nr 83 z 30 marca 2010 r. s. 47) zwanego dalej Traktatem, którym strona argumentowała, że przedmiotowa opłata ma charakter dyskryminujący. Przywołując treść art. 30 Traktatu z dnia 25 marca 1957 r. Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej w skrócie jako TWE) Sąd uznał, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, że doszło do arbitralnej dyskryminacji.

Nie uwzględniono zarzutu naruszenia art. 30 i art. 110 Traktatu w związku z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu. Sąd wyjaśnił, że normodawca unijny przewidział wyjątki od przepisów mających na celu zapewnienie niedyskryminacji towarów sprowadzanych, a przedmiotowa opłata może być postrzegana jako środek o równoznacznym znaczeniu do przepisów nakierowanych na wprowadzenie ograniczeń ilościowych dla takich towarów. Art. 90 TWE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym, a produktami przywożonymi. Oznacza to, że cel wprowadzenia tej opłaty, jako powiązany z ochroną środowiska, musi być brany pod uwagę jako umożliwiający sformułowanie przez krajowego ustawodawcę norm realizujących tę ochronę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. C. Zaskarżając orzeczenie w całości, podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego:

1) art. 110 Traktatu (dawny art. 90 TWE) oraz art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu obowiązującego do dnia 31 grudnia 2015 r. poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu w świetle art. 110 Traktatu polegającej na uznaniu, że opłata recyklingowa pobierana na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu nie stoi w sprzeczności z zasadą niedyskryminacji wyrażoną w art. 110 Traktatu, podczas gdy opłata ta w sposób oczywisty narusza zasadę niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku, gdyż w praktyce była nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, a nie była nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli był on tam już zarejestrowany,

2) art. 36 Traktatu (dawny art. 30 TWE) w związku z art. 110 Traktatu (dawny art. 90 TWE) poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że art. 36 Traktatu pozwalający na wprowadzanie zakazów i ograniczeń ilościowych w przywozie i wywozie należy zastosować w przedmiotowej sprawie oraz dokonanie błędnej wykładni uznającej, iż dawny art. 30 TWE stanowi wyjątek od zasady niedyskryminacji wyrażonej w dawnym art. 90 TWE, podczas gdy art. 36 Traktatu nie odnosi się do zasady niedyskryminacji wyrażonej w art. 110 Traktatu;

3) art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej w związku z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. poprzez ich pominięcie i nieuwzględnienie faktu, że opłata recyklingowa stanowiła niezasadne obciążenie przedsiębiorcy wprowadzającego używany pojazd, który nie podlegał obowiązkowi zapewniania sieci według przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2015 r. kosztami przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji w postaci konieczności ponoszenia opłat recyklingowych w kwocie 500 zł od każdego pojazdu, podczas gdy producenci i importerzy tych pojazdów byli zwolnieniu z tej opłaty, ponosząc zdecydowanie mniejsze koszty recyklingu w postaci zapewniania sieci w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu;

4) art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej poprzez jego niezastosowanie, pomimo wskazania przez ustawodawcę wprost w ww. przepisie, iż na wniosek podmiotu, który dokonał nienależnie lub w nadmiernej wysokości wpłaty, o której mowa w art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, NFOŚiGW dokonuje w zakreślonym terminie zwrotu nadpłaconej kwoty na rachunek bankowy wskazany we wniosku lub w gotówce.

W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm prawem przepisanych.

Ponadto strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości (sporu) co do prawidłowej wykładni ww. przepisów zasadne byłoby skierowanie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości następujących pytań prejudycjalnych:

1) czy art. 110 Traktatu sprzeciwia się opłacie, takiej jak ta, która była przewidziana w art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany?

2) czy art. 36 Traktatu jest wyjątkiem od zasady niedyskryminacji tj. czy postanowienie artykułu 110 Traktatu nie stanowi przeszkody w stosowaniu zakazów lub ograniczeń przywozowych, wywozowych lub tranzytowych, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrony roślin, ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej, bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej. Zakazy te i ograniczenia nie powinny jednak stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytych ograniczeń w handlu między państwami członkowskimi?

3) czy przepis art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu w brzemieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. jest zgody z art. 5 ust. 3 i 4 dyrektywy wrakowej w zakresie, w jakim nakłada obowiązek uiszczania opłaty recyklingowej w wysokości 500 zł na podmioty dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną NFOŚiGW wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżąca kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Ponadto zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ww. ustawy o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy, a w przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów

Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnie nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku.

Niezasadnym jest zarzut błędnej wykładni art. 110 Traktatu (dawny art. 90 TWE) oraz art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. Strona skarżąca uważa bowiem, że opłata uiszczana na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o recyklingu jest niezgodna z art. 110 Traktatu, ponieważ jest pobierana jedynie w związku z nabyciem używanego samochodu przywiezionego z innego państwa członkowskiego i rejestrowanego w Polsce po raz pierwszy, podczas gdy w związku z nabyciem w Polsce podobnego pojazdu nie jest normalnie nakładana żadna opłata recyklingowa. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że opłata pobierana na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu nie stoi w sprzeczności z zasadą niedyskryminacji wyrażoną w art. 110 Traktatu. Zgodnie art. 3 pkt 14 ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016 r., wprowadzający pojazd to przedsiębiorca będący producentem pojazdu lub przedsiębiorca dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia lub importu pojazd. Od dnia 1 stycznia 2016 r. ilekroć w ww. ustawie jest mowa o wprowadzającym pojazd - rozumie się przez to przedsiębiorcę będącego producentem pojazdu lub przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia lub importu. Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016 r. wprowadzający pojazd, o którym mowa w art. 10 (tzn. wprowadzający pojazdy wydający kartę pojazdu, o której mowa w art. 77 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym) był zobowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, żeby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 ustawy o recyklingu.

Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 ustawy o recyklingu wprowadzający pojazd, inny niż wymieniony w art. 10 tej ustawy, nie zapewniał sieci. Wobec takiego wprowadzającego pojazd oraz do podmiotu niebędącego przedsiębiorcą, zastosowanie miał art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu zgodnie z którym wprowadzający pojazd, który nie zapewniał sieci oraz podmiot niebędący przedsiębiorcą, a który dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia lub importu pojazdu, był obowiązany do wniesienia, na rachunek bankowy NFOŚiGW opłaty w wysokości 500 zł od każdego pojazdu wprowadzonego na terytorium kraju. Dowód wpłaty powinien zawierać określenie cech identyfikacyjnych pojazdu, o których mowa w art. 66 ust. 3a pkt 1 Prawa o ruchu drogowym.

Wprowadzenie opłaty recyklingowej następowało nie z uwagi na miejsce pochodzenia pojazdu, ale z uwagi na zróżnicowanie podmiotów, które wprowadzały pojazdy bądź je nabywały lub importowały. Opłata ta stanowiła zryczałtowany odpowiednik kosztów ponoszonych przez wprowadzających pojazdy wydających kartę pojazdu, o której mowa w art. 77 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, związanych z zapewnieniem sieci zbierania pojazdów. Producenci i importerzy pojazdów nie byli zobowiązani do uiszczania opłaty recyklingowej, byli natomiast zobligowani do tworzenia sieci zbierania pojazdów. Podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty recyklingowej nie ponosiły kosztów związanych z tworzeniem sieci. Takie stanowisko w pełni zaakceptowane w tej sprawie przez skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, konsekwentnie podtrzymuje orzecznictwo sądowe, por. wyrok NSA z dnia 12 września 2019 r., sygn. II OSK 2459/17, opubl. w LEX nr 2778776; wyrok NSA z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 386/21, opubl. w LEX nr 3181290; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1531/18, opubl. w LEX nr 3105550; wyrok z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 472/21, opubl. w LEX nr 3187980; wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 473/21, opubl. w LEX nr 3188061.

Ponadto opłata recyklingowa nie stanowiła opodatkowania przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, ponieważ nie była związana z ich przywożeniem spoza kraju, lecz z faktem, że podmioty zobowiązane do jej wnoszenia nie ponosiły kosztów związanych z zapewnieniem sieci zbierania pojazdów (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r., C-134/07).

Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 13 lipca 2006 r. w sprawie C-290/05 rozstrzygał sprawę "opłaty rejestracyjnej" przewidzianej na gruncie ustawodawstwa węgierskiego. Trybunał stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE sprzeciwia się opłacie, o ile spełnione zostaną następujące warunki. Po pierwsze, opłata ta jest pobierana od samochodów używanych w związku z ich pierwszym dopuszczeniem do ruchu na terytorium tego państwa członkowskiego, jej wysokość zależy wyłącznie od parametrów technicznych samochodu (typ silnika, pojemność) i klasyfikacji ze względów ochrony środowiska oraz w żaden sposób nie uwzględnia utraty wartości samochodu. Po drugie, w przypadku jej zastosowania do samochodów używanych przywiezionych z innych państw członkowskich prowadzi do tego, że przewyższa opłatę rejestracyjną zawartą w wartości rezydualnej podobnych samochodów używanych, które zostały już zarejestrowane w państwie członkowskim przywozu. Nie ulega wątpliwości, że w ustawodawstwie polskim drugi z tych warunków nie był spełniony, a więc nie można uznać, że nastąpiło również naruszenie art. 90 TWE.

Niezasadnym jest zarzut strony skarżącej kasacyjnie, dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 36 Traktatu w związku z art. 110 Traktatu i uznanie, że art. 36 Traktatu pozwalający na wprowadzanie zakazów i ograniczeń ilościowych w przywozie i wywozie należy zastosować w przedmiotowej sprawie oraz dokonanie błędnej wykładni uznającej, że dawny art. 30 TWE stanowi wyjątek od zasady niedyskryminacji wyrażonej w dawnym art. 90 TWE.

Oceniając ten zarzut należy stwierdzić, że art. 36 Traktatu dotyczący ograniczeń ilościowych nie miał zastosowania w tej sprawie. Przywołanie przez Sąd pierwszej instancji dawnego art. 30 TWE (obecnie art. 36 Traktatu) nie miało wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 36 w związku z art. 100 Traktatu nie mógł zostać uwzględniony.

Nie jest również zasadnym zarzut pominięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej w związku z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu w wersji obowiązującej do dnia 31 grudnia 2015 r. poprzez nieuwzględnienie faktu, że opłata recyklingowa stanowiła niezasadne obciążenie przedsiębiorcy wprowadzającego używany pojazd, który nie podlegał obowiązkowi zapewniania sieci według przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2015 r. kosztami przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji w postaci konieczności ponoszenia opłat recyklingowych w kwocie 500 zł od każdego pojazdu, podczas gdy producenci i importerzy tych pojazdów byli zwolnieniu z tej opłaty, ponosząc zdecydowanie mniejsze koszty recyklingu w postaci zapewniania sieci w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu.

Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu nie stoi w sprzeczności z art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej. Zasadniczym celem przyjęcia dyrektywy wrakowej było zapewnienie ochrony środowiska przez stworzenie warunków do jak najpełniejszego recyklingu pojazdów wycofywanych z eksploatacji, a tym samym ta dyrektywa określa środki pozwalające na zapobieganie powstawaniu odpadów z pojazdów i ich ponowne użycie bądź też poddanie pojazdów wycofanych z eksploatacji innym formom odzysku. Cele dyrektywy wrakowej zawarte zostały w jej art. 1.

Stosownie do art. 5 ust. 1 dyrektywy wrakowej państwa członkowskie zostały zobowiązane do podjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia, że przedsiębiorcy stworzą systemy zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz, w stopniu technicznie możliwym, części zużytych w trakcie naprawy samochodów osobowych oraz że punkty zbierania będą w wystarczającym stopniu dostępne na ich terytorium. Wymóg ten uzupełniono zastrzeżeniem, aby państwa członkowskie podjęły niezbędne środki celem zapewnienia pokrywania przez producentów wszystkich (lub znacznej części) kosztów związanych z wykonaniem tych środków (art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej).

Art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej reguluje tylko ostatni etap dotyczący danego pojazdu, a więc moment, kiedy staje się on odpadem i ma podlegać recyklingowi. Państwa Członkowskie powinny zapewnić, żeby ostatni posiadacz i/lub właściciel mógł bez żadnych opłat dostarczyć pojazd wycofany z eksploatacji do uprawnionego zakładu przetwarzania, w sytuacji gdy pojazd nie ma już wartości rynkowej lub jest ona ujemna. Ponadto Państwa Członkowskie powinny zapewnić, żeby producenci pokryli wszystkie lub znaczną część kosztów wprowadzenia tych środków, a także nie można przy tym ograniczać zwykłego działania sił rynkowych. W celu realizacji tych zadań ustawodawca krajowy przewidział w polskim systemie prawnym określone obowiązki przedsiębiorców, uregulowane przede wszystkim w rozdziałach 4-6 ustawy o recyklingu pojazdów (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1531/18, opubl. w LEX nr 3105550; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1531/18, opubl. w LEX nr 3105550; wyrok z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 472/21, opubl. w LEX nr 3187980). Ustawa o recyklingu nie tylko stanowi transpozycję przepisów dyrektywy wrakowej, ale także zawiera rozwiązania własne, w tym dotyczące obowiązków właścicieli pojazdów (rozdział 3). Wśród tych rozwiązań znajdowała się regulacja zawarta w art. 12 ust. 2. Art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej nie nakłada bezwzględnego obowiązku przerzucenia wszystkich ciężarów finansowych na producentów pojazdów. Dyrektywa stanowi jedynie o zapewnieniu możliwości dostarczania pojazdów do uprawnionych zakładów przetwarzania bez żadnych kosztów obciążających ostatniego posiadacza i/lub właściciela ze względu na to, że pojazd nie posiada żadnej wartości rynkowej lub jest ona ujemna. Art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu nakładał na każdego wprowadzającego pojazd opłatę recyklingową jako dodatkowy element systemu recyklingu. Nie oznacza to jednak, że dostarczenie pojazdu do uprawnionego zakładu wiąże się z jakimiś kosztami. Opłata jest skutkiem wprowadzenia pojazdu w rozumieniu ustawy o recyklingu, a nie jego oddania do punktu sieci recyklingu. Są to dwa różne rodzaje obowiązków, przy czym art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej stanowi o obowiązkach przedsiębiorców, które zostały w polskim porządku prawnym wprowadzone w postaci obowiązku zapewnienia sieci (lub ewentualnych opłat). Przepis ten nie wyklucza określonych obowiązków osób fizycznych wprowadzających pojazdy. Z art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej wynika obowiązek Państw Członkowskich podjęcia niezbędnych środków zapewniających, że dostarczanie pojazdów do uprawnionych zakładów przetwarzania zgodnie z art. 5 ust. 3 tej dyrektywy odbywa się bez żadnych kosztów obciążających ostatniego posiadacza i/lub właściciela ze względu na to, że pojazd nie posiada żadnej wartości rynkowej lub jest ona ujemna. Chodzi wyłącznie o koszty dostarczenia pojazdu do uprawnionego zakładu i tylko kosztów związanych z zerową bądź ujemną wartością tego pojazdu (a więc w istocie wraku). Objęta tą sprawą opłata recyklingowa dotyczy pojazdu sprawnego o określonej wartości i jego wprowadzenia w rozumieniu ustawy o recyklingu pojazdów, a nie oddania do uprawnionego zakładu.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej pomimo wskazania przez ustawodawcę wprost w ww. przepisie, że na wniosek podmiotu, który dokonał nienależnie lub w nadmiernej wysokości wpłaty, o której mowa w art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, NFOŚiGW dokonuje w określonym terminie zwrotu nadpłaconej kwoty na rachunek bankowy wskazany we wniosku lub w gotówce.

Ustosunkowując się do tego zarzutu należy stwierdzić, że obowiązek wniesienia na podstawie art. 12 ustawy o recyklingu opłaty recyklingowej dotyczył każdego podmiotu, który wprowadził pojazd na terytorium Polski do dnia 31 grudnia 2015 r.

Obowiązek wniesienia opłaty recyklingowej powiązany z faktem rejestracji nie mógł być kwalifikowany jako naruszający zakaz pobierania opłat na etapie przekazania pojazdu do unieszkodliwienia. Uchylenie art. 12 ustawy o recyklingu nie przesądziło samo w sobie, że opłaty z tego tytułu były pobierane w sposób niezgodny z dyrektywą wrakową. Art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej dopuścił możliwość zwrotu przez Fundusz opłaty recyklingowej, ale w przypadkach szczegółowo wymienionych w tym przepisie. Strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje zasadę uiszczenia tej należności, co jednakże nie mieści się w zakresie zastosowania art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie nie jest podmiotem, który dokonał nienależnie lub w nadmiernej wysokości wpłaty, o której stanowi art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu. Z akt sprawy nie wynika bowiem, żeby wpłacono za jeden pojazd więcej niż 500 zł, jak i że dokonano wpłaty od pojazdu historycznego albo od pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Takie zaś przypadki dokonania nienależnej wpłaty lub w nadmiernej wysokości wpłaty opłaty recyklingowej wymienia art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej.

Ponadto jeszcze raz należy podnieść, że wprawdzie art. 5 ust. 4 dyrektywy wrakowej wyklucza możliwość ustanowienia przez krajowego prawodawcę regulacji nakładających określone opłaty o charakterze publicznoprawnym bezpośrednio na osobę przekazującą pojazd do unieszkodliwienia, ale przepis ten nie pozostaje w sprzeczności z pobieraniem określonych opłat o innym charakterze, niezbędnych do zarejestrowania pojazdu na terenie Polski.

Z wyżej wskazanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł także podstaw do wystąpienia ze sformułowanymi w skardze kasacyjnej pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznając, że stosowanie tych przepisów nie budzi wątpliwości. Poruszane w pytaniach zagadnienia opłaty recyklingowej dotyczącej pojazdu sprawnego o określonej wartości i jego wprowadzenia w rozumieniu ustawy o recyklingu, a nie oddania do uprawnionego zakładu, były przedmiotem oceny przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało od J. C. zasądzić na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej kwotę 240 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty te obejmują kwotę 240 złotych zawierającą wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).