Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 840/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1, w zw. z art. 9 ust. 2, art. 11
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1989 nr 10 poz 53
law: Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.
article: art. 22 ust. 2, art. 77
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu nieodpłatnie własności działki gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje r.pr. J. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej I. M. wykonane na zasadzie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wpłynął wniosek sporządzony przez panią I. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2012 r., znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 1996 r., nr [...], przekazującej nieodpłatnie na własność działki gruntu o powierzchni [...] ha, oznaczone nr geodezyjnymi: [...], położone we wsi D., gmina S., woj. S. T. J. S. w [...] części, I. Z. M. w [...] części, H. S. w [...] części i B. S. w [...] części.

Jak wskazała I. M. w uzasadnieniu złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, materialną podstawą rozstrzygnięcia kwestionowanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. był art. [...] ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. W ocenie wnioskodawczyni wydając decyzję, o której stwierdzenie nieważności wnosi, organ nie zastosował się do określonego w powołanym przepisie warunku podmiotowego i przedmiotowego do przyznania prawa własności gruntu. Organ wydając decyzję nie ustalił stanu prawnego i faktycznego budynku poprzez nieuwzględnienie udziału we własności zmarłej S. S. i pominięcie w ten sposób osób uprawnionych z tytułu spadkobrania po niniejszej.

Wnioskodawczyni zarzuciła również naruszenie przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. art. 7, 76, 77 § l i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. W przekonaniu wnioskodawczyni rozstrzygnięcie kwestionowanej przez nią decyzji oraz treść jej uzasadnienia wskazuje, że organ nie uwzględnił wszystkich dowodów i okoliczności sprawy. Zaniechawszy przewidzianych prawem czynności, organ rażąco naruszył normy kodeksu postępowania administracyjnego. I. M. wskazała również, że decyzja z roku 1996 narusza jednocześnie art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Na poparcie swego stanowiska wnioskodawczyni powoływała się w uzasadnieniu wniosku na szereg orzeczeń sądów administracyjnych.

W przekonaniu I. M., argumenty podniesione przez nią we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz treść orzeczeń sądów administracyjnych, wskazują że przedmiotowa decyzja wypełnia wszystkie znamiona rażącego naruszenia prawa. Ponadto, decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, co oznacza że nie ma przeszkód prawnych w stwierdzeniu jej nieważności.

Jak podnosiła wnioskodawczyni w złożonym przez nią wniosku, przedmiotowa decyzja dotknięta jest wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, a mianowicie wydana została z rażącym naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, a także z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych regulujących postępowanie administracyjne, takich jak: art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Uzasadniając mniejsze zarzuty wskazała ona, iż jej ojciec J. S. przekazał gospodarstwo na własność Skarbu Państwa, co potwierdza decyzja z dnia [...] lipca 1979 r. Powołując się na akt własności ziemi z dnia [...] stycznia 1973 r., nr [...] stwierdziła, iż działki będące przedmiotem przekazania stanowiły współwłasność małżeńską J. i S. S., która będąc współwłaścicielką budynków, zmarła [...] lipca 1989 r., zaś jej ojciec J. S. zmarł rok po żonie. Ojciec pozostawił testament, na mocy którego spadek po nim nabyły osoby wskazane w kwestionowanej przez nią decyzji i który stanowił podstawę orzeczenia przez Urząd Rejonowy w S. o nieodpłatnym przekazaniu na własność działek na rzecz spadkobierców J. w udziałach określonych przez Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny w postanowieniu wydanym w dniu [...] marca 1991 r., sygn. akt [...]. W ocenie wnioskodawczyni organ wydając przedmiotową decyzję nie wziął pod uwagę faktu mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie tego, iż postępowanie spadkowe po wcześniej zmarłej S. S. - współwłaścicielce budynków - nie zostało przeprowadzone. Postępowanie to przeprowadzono dopiero w roku 2006, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...]. Tym samym udziały spadkobierców we współwłasności działki gruntu pod budynkami określone w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. nie mogły odpowiadać udziałom w masie spadkowej po ojcu. Na poparcie swego stanowiska wnioskodawczyni powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Go 209/10, w myśl którego prawidłowo wydana decyzja w oparciu o powołany art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, powinna przyznawać działkę gruntu wydzieloną pod budynkami w rozmiarze umożliwiającym normalne z nich korzystanie wszystkim uprawnionym osobom z określeniem wielkości przysługujących im udziałów. Dodatkowo pani I. M. wskazała, że kwestionowana przez nią decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych i że w decyzji tej nie da się wyodrębnić takich części składowych lub zakresu, który byłby wolny od wad prawnych i mógłby nadal pozostać i funkcjonować w obrocie prawnym.

W wyniku przeprowadzonej analizy przedmiotowego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wydało określoną powyżej decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r., którą odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 1996 r. nr [...].

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż [...] listopada 2005 r. zmarł B. S., brat wnioskodawczyni i współwłaściciel przekazanej decyzją z 1996 r. nieruchomości. Kierując się treścią postanowienia Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2006 r., sygn. akt [...], Kolegium poinformowało spadkobierców zmarłego B. S.: H. E. J., M. S. oraz Z. S. o toczącym się postępowaniu i prawach im przysługujących jako stronom tegoż postępowania.

W ocenie Kolegium przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta żadną z wad, która stanowiłaby podstawę do stwierdzenia jej nieważności oraz ma umocowanie w obowiązujących przepisach prawa.

Jak ustalił organ, decyzją z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy S. przejęto od J. S. na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne o ogólnej powierzchni [...] ha, składające się z działek o nr [...] o pow. [...] ha (położonych w D.), nr [..] o pow. [...] ha w 1/5 części (położonych w D.), nr [...] o obszarze [...] ha (położonej w miejscowości F. B.) oraz nr [...] o pow. [...] ha w 1/5 części (położonych w K.). Z gospodarstwa zostały wyłączone budynki stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności, posadowione na działce w D. Jednocześnie przyznano panu J. S. prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki gruntu o obszarze [...] ha. W wyniku przekazania gospodarstwa rolnego, rolnik oraz jego żona S. S. otrzymali emerytury w wysokości określonej w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w A. wydanej w dniu [..] września 1979 r., znak [...].

W dniu [...] lipca 1989 r. zmarła S. S., zaś J. S. [...] września 1990 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...], do kręgu spadkobierców S. S. należą jej mąż, który dziedziczy w ¼ części spadku oraz dzieci: I. Z. M., T. J. S., H. S. i B. S. po 3/6 części każde z nich. Natomiast spadek po J. S. nabyły dzieci na mocy sporządzonego przez niego testamentu w częściach: B. S. - 19/20, zaś H. S., T. J. S. i I. M. po 1/60 części każde z nich - tak postanowienie Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1991 r., sygn. akt [...].

Grunt przyznany obojgu rolnikom do dożywotniego użytkowania położony w D. oznaczony nr geodezyjnym [...] o pow. [...] ha, został na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r. przekazany nieodpłatnie na własność ich synowi B. S.

Wnioskiem z dnia [...] października 1992 r. B. S. wystąpił o zwrot działki siedliskowej, tj. gruntu pod budynkami stanowiącymi odrębny przedmiot własności. Wniosek niniejszy, ponowiony podaniem z [...] listopada 1994 r., poparty został przez pozostałą trójkę rodzeństwa, która złożyła podania o przyznanie im działki nr [...] na własność w częściach po 1/60 każdemu z nich, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 1991 r.

Sprawa administracyjna, wszczęta z wniosków wskazanych powyżej została rozstrzygnięta decyzją Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami działającego z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w S., nr [...] z dnia [...] stycznia 1996 r., a o której stwierdzenie nieważności wnosi pani I. M. Decyzją niniejszą orzeczono o przekazaniu nieodpłatnie na własność działki gruntu o powierzchni ogólnej [...] ha oznaczone nr geodezyjnymi [...] położone we wsi D., gmina S. T. J. S. - zamieszkałej w P. - w 1/60 części, I. Z. M. - zamieszkałej w P. - w 1/60 części, H. S. - zamieszkałemu w S. -- w 1/60 części i B. S. - zamieszkałemu w D. - w 19/20 części.

Po ustaleniu stanu faktycznego sprawy, organ przeprowadził analizę prawną. Kolegium przytoczyło przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące kwestie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, stwierdzając, iż zakreślone przez przepisy kpa granice rozpoznawania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji, nie dają podstaw do uznania, iż przedmiotowa decyzja jest dotknięta jakąkolwiek z wad kwalifikowalnych.

Odnosząc się do materialnoprawnych podstaw kwestionowanej decyzji, organ podkreślił, że w sprawie ma zastosowanie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, póz. 53 z późn. zm.). W myśl wskazanego przepisu, właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego.

Organ dokonał oceny kwestionowanej decyzji pod kątem przesłanek nieważności, i tak analizując przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt. 1, ustalił, iż decyzja została wydana przez właściwy organ, przywołując na poparcie niniejszego przepisy ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, póz. 198). Jak wskazano, zgodnie z treścią art. 5 pkt 22 powyższej ustawy, zadania i kompetencje należące dotychczas m.in. do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego przechodzą do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej. Na mocy tego przepisu w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, kompetencje określone w art. 6 ustawy materialnej dotyczące przeniesienia prawa własności działki siedliskowej należały do kierownika urzędu rejonowego. Położenie zaś nieruchomości na terenie gminy S., a więc w obszarze działania Urzędu Rejonowego w S., wskazuje, że organem właściwym do wydania decyzji był Kierownik niniejszego Urzędu.

Następnie Kolegium przeanalizowało przesłanki nieważnościowe wskazane w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w wyniku której ustalono, iż bezsprzecznie istnieje podstawa prawna do wydania ocenianej decyzji, którą stanowi art. 6 przedmiotowego aktu prawnego oraz że decyzja niniejsza nie narusza w sposób rażący prawa, na którą to przesłankę powołała się pani I. M. w złożonym przez nią wniosku.

Jak wywiodło Kolegium, przez "rażące naruszenie prawa" nie można rozumieć każdego naruszenia prawa. Powołując się na stanowisko wykształcone na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych, organ wskazał, iż o tym, czy w określonym przypadku mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, tj. skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa, tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 883/2005, Lex n r 299873.

Jak wyjaśniono: na etapie postępowania nieważnościowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest uprawnione do określania wielkości udziałów we współwłasności nieruchomości przekazanej ostateczną decyzją z 1996 r. czterem osobom w niej wymienionym. Tego rodzaju działanie byłoby dokonywaniem nowych ustaleń w kwestiach merytorycznych, a więc działaniem organu odwoławczego w zwykłym trybie postępowania. Wskazano również, iż treść decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. nie pozostaje w sprzeczności z normą prawną stanowiącą podstawę jej wydania, tj. z art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. W przedmiotowej decyzji organ niższego stopnia prawidłowo, bowiem określił przedmiot sprawy orzekając o przekazaniu na własność działek stanowiących własność Skarbu Państwa, w sposób prawidłowy ustalił podmioty, którym przysługuje prawo własności przekazanego gruntu, a więc współwłaścicieli budynków znajdujących się na gruncie, którymi bezspornie w dacie wydania decyzji byli: B. S., H. S., T. J. S. i I. Z. M. Nadto podkreślono, że zgodnie z powoływanym przez panią I. M. orzeczeniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 209/10, prawidłowo wydana decyzja oparta o art. 6 przedmiotowej ustawy powinna przyznawać działkę gruntu wszystkim uprawnionym osobom z określeniem wielkości przysługujących im udziałów. W świetle treści tego orzeczenia, w przekonaniu Kolegium, decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. jest prawidłowa.

Dodatkowo Kolegium podniosło, że przy ustalaniu wielkości udziałów poszczególnych osób we własności zabudowanej nieruchomości o pow. [...] ha, organ uwzględnił zgodne wnioski wszystkich stron postępowania oparte o treść postanowienia Sądu Rejonowego w S. l Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1991 r., sygn. akt [...]. W dacie wydawania decyzji dotyczącej prawa własności działki siedliskowej, organ nie mógł uwzględnić treści postanowienia Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...] dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po S. S., gdyż postanowienia tego wówczas nie było. Nie potwierdza to tym samym argumentu wnioskodawczyni o istotnym naruszeniu przepisów proceduralnych.

Kolegium nie dopatrzyło się również pozostałych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 3-7 kpa. i tym samym odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję pierwszego składu Kolegium. Zdaniem Kolegium decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 1996 r., nr [...] przekazującej nieodpłatnie na własność działki gruntu o powierzchni [...] ha, oznaczone nr geodezyjnymi: [...], położone we wsi D., gmina S., woj. suwalskie T. J. S. w 1/60 części, T. Z. M. w 1/60 części, H. S. w 1/60 części i B. S. w 19/20 części, jest zgodna z prawem .

Drugi skład Kolegium wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji należy do jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania służących weryfikacji decyzji administracyjnej i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, określonej w art. 16 kpa. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić w przypadkach ściśle przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji stanowi zaistnienie w tejże decyzji szczególnie istotnego naruszenia prawa, którego rodzaje zostały w sposób enumeratywny wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie można stwierdzić nieważności decyzji mimo zaistnienia w niej powyższych wad w przypadku wystąpienia tzw. przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 156 § 2 kpa. Zgodnie z treścią tego artykułu nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne - art. 158 § 2 kpa.

Jak już podniesiono, art. 16 § 1 kpa ustanawia ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, która oznacza, że stosunek prawny zawiązany między adresatem a organem administracyjnym zostaje w sposób trwały ukształtowany treściowo, wiążąc zarówno strony, jak i organ (res iudicata ius facit inter omnes).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podzieliło w pełni poglądy pierwszego składu Kolegium.

W skardze do tut. Sądu I. M. zarzuciła decyzji Kolegium:

1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2, art. 7, art. 76, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, przez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło przyjąć, że Kierownik Urzędu Rejonowego w S. wydał decyzję nie zawierającą wad dających podstawę do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 kpa,

2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 140 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu.

Na podstawie powyższych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak [...] utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności oraz decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. Zn. [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi podniesiono, że Kolegium w decyzji z dnia [..] sierpnia 2012 r. nie odniosło się do zarzutów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012 r. (Zn. [...]) tj. naruszenia przez organ wydający decyzję o nieodpłatnym przekazaniu na własność działki gruntu art. 7, art. 76, art. 77 § l i art. 80 k.p.a. oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Materialną podstawą rozstrzygnięcia w decyzji, o stwierdzenie nieważności której skarżąca wnosiła był art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. W myśl tego przepisu właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Jak wynika z orzecznictwa NSA "analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż określa on warunki podmiotowe i przedmiotowe do uzyskania prawa własności gruntu. Prawo to służy właścicielom budynków, jeśli idzie o podmiot tej normy, a budynki muszą znajdować się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, co odnosi się do przedmiotu jej unormowania. Oznacza to, że aby ubiegać się o prawo nieodpłatnego nabycia własności działki należy legitymować się tytułem własności do budynków - być zatem ich właścicielem oraz wykazać, że znajdują się one na działce wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. Przepis art. 6 cytowanej ustawy przyznaje roszczenie każdemu właścicielowi budynków, bez względu na to kiedy i jak je nabył, o ile budynki te znajdują się na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu" - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia l grudnia 2010 r. I OSK 1648/2010.

W decyzji, o której stwierdzenie nieważności wnosiła skarżąca organ nie zastosował się do określonego w art. 6 warunku podmiotowego i przedmiotowego do przyznania prawa własności gruntu. Rozstrzygając o przyznaniu na własność udziału przysługującego po zmarłej S. S. na rzecz spadkobierców J. S., nie ustalając stanu prawnego i faktycznego budynków organ rażąco naruszył prawo. Wprawdzie zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego otwarcie spadku następuje w chwili i śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku jednakże aby wylegitymować się względem osób trzecich w celu potwierdzenia swych praw spadkobierca winien przedłożyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 1027 K.c.). Domniemywa się bowiem, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą. Tylko w drodze stosownego orzeczenia sądu możliwe jest potwierdzenie praw podmiotowych wnioskodawcy. Jak słusznie stwierdziło SKO na dzień wydania decyzji postawienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej S. S. nie było. Zatem należy stwierdzić, że rozstrzyganie o własności nieruchomości w przypadku nieuregulowanego stanu prawnego w zakresie własności budynków rażąco narusza prawo.

Zdaniem skarżącej decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 - 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną W tak określonym zakresie kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że doszło do naruszenia przepisów prawa, które miało wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy.

W zakresie tak ustalonej kognicji Sąd stwierdził uchybienia organów obu instancji występujące w wykładni będącego podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć przepisu art. 6 ustawy z 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. 1989 r. Nr 10 poz. 53 ze zm.), a także przestrzeganiu mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, które skutkują koniecznością usunięcia z obrotu prawnego tak zaskarżonej decyzji jak i decyzji utrzymanej nią w mocy.

Jak wynika z bezspornych ustaleń poczynionych w toku poddanej niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej sprawy administracyjnej, przekazanie przez J. S. gospodarstwa rolnego Państwu nastąpiło na podstawie ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Zgodnie z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 9 wskazanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. 1974 r. Nr 21 poz. 118 ze zm.) właściciel gospodarstwa rolnego mógł na zasadach określonych w tej ustawie przekazać na własność Państwa wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, w zamian za rentę lub spłaty pieniężne wypłacane przez Państwo. Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne za rentę miał prawo zatrzymania budynków wchodzących w skład nieruchomości przekazywanych Państwu, które z chwilą przejęcia nieruchomości stawały się odrębnym od gruntu przedmiotem własności.

Stosownie do art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. 1977, Nr 32, poz. 140 z późn. zm.), art. 9 ust. 2 powołanej wcześniej ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych zachował moc do dnia 31 grudnia 1979 r. Ponadto z art. 22 tej ustawy wynika uprawnienie rolnika oraz jego małżonki (w sytuacji gdy renta przysługiwała im łącznie) do bezpłatnego użytkowania działki gruntu rolnego o obszarze do 0,3 ha.

Natomiast z dniem 1 stycznia 1989 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. 1989 r. Nr 10 poz. 53 ze zm.), która w art. 6 stanowiła, iż właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego (od dnia 27 maja 1990 r. rejonowy organ rządowej administracji ogólnej).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje ugruntowany pogląd, zgodnie z którym przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym określa warunki podmiotowe i przedmiotowe do uzyskania prawa własności gruntu (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r. I OSK 1648/2010). Prawo to służy właścicielom budynków, a budynki muszą znajdować się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu. Oznacza to, że aby ubiegać się o prawo nieodpłatnego nabycia własności działki należy legitymować się tytułem własności do budynków, a zatem być ich właścicielem oraz wykazać, że znajdują się one na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu. Należy przy tym podkreślić, iż przepis ten przyznaje roszczenie każdemu właścicielowi budynków, bez względu na to kiedy i jak je nabył, o ile budynki te znajdują się na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu. Jak wskazał bowiem NSA w wyroku z dnia 30 sierpnia 2006 r. (II OSK 1136/2005) prawo do nieodpłatnego nabycia na własność działki gruntu, na której zostały wzniesione budynki, przysługuje aktualnemu właścicielowi tych budynków, niezależnie od tego, czy jest on osobą, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., czy też jego spadkobiercą.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy nieruchomość rolna o łącznej powierzchni [...] ha składająca się z działek położonych we wsiach D., F. B. i K., na wniosek J. S., została przejęta na własność Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...]. W pkt 5 decyzji stwierdzono, iż J. S. przysługuje prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki gruntu o obszarze [...] ha w działce oznaczonej nr geodezyjnym [...] o powierzchni ogólnej [...] ha. Na pozostałej części działki o powierzchni [...] ha zostały wzniesione budynki, które jak wynikało z opisanej decyzji, stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności J. S. W wyniku przekazania gospodarstwa rolnego, rolnik oraz jego żona S. S. otrzymali emerytury w wysokości określonej w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w A. wydanej w dniu [...] września 1979 r., znak [...] (karta [...] akt administracyjnych).

Stosownie do powołanego na wstępie przepisu art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin jeżeli prawo do emerytury lub renty przysługuje obojgu małżonkom, to uprawnienie użytkowania działki, lokalu oraz pomieszczeń gospodarskich, przysługują im łącznie. Zatem w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skoro za przekazane na własność Państwa gospodarstwo rolne, prawo do emerytury przysługiwało obojgu małżonkom (karta [...] akt administracyjnych) , to tym samym budynki wzniesione na przekazanej działce stanowiły przedmiot odrębnej własności nie tylko J. S., lecz również jego małżonki S. S., w częściach równych. Fakt, że w wyniku przekazania gospodarstwa rolnego, zarówno rolnik i jego żona otrzymali emerytury, świadczy o spełnieniu przesłanek określonych w powołanym wyżej przepisie art. 22 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

W toku postępowania ustalono ponadto, iż w dniu [..] lipca 1989 r. zmarła S. S., zaś J.S. zmarł [...] września 1990 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...], do kręgu spadkobierców S. S. należą jej mąż, który dziedziczy w ¼ części spadku oraz dzieci: I. Z. M., T. J. S., H. S. i B. S. po 3/6 części każde z nich. Natomiast spadek po J. S. nabyły dzieci na mocy sporządzonego przez niego testamentu w częściach: B. S. - 19/20, zaś H. S., T. J. S. i I. M. po 1/60 części każde z nich - tak postanowienie Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1991 r., sygn. akt [...].

Grunt przyznany obojgu rolnikom do dożywotniego użytkowania położony w D. oznaczony nr geodezyjnym [...] o pow. [...] ha, został na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z dnia [..] kwietnia 1993 r. przekazany nieodpłatnie na własność ich synowi B. S. Natomiast wnioskiem z dnia [...] października 1992 r. B. S. wystąpił o zwrot działki siedliskowej, tj. gruntu pod budynkami stanowiącymi odrębny przedmiot własności. Wniosek ten, ponowiony podaniem z [...] listopada 1994 r., poparty został przez pozostałą trójkę rodzeństwa, która złożyła podania o przyznanie im działki nr [...] na własność w częściach po 1/60 każdemu z nich, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 1991 r.

Na skutek rozpatrzenia przedmiotowych wniosków, decyzją Kierownika Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami działającego z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w S., nr [...] z dnia [...] stycznia 1996 r., orzeczono o przekazaniu nieodpłatnie na własność działki gruntu o powierzchni ogólnej [...] ha oznaczone nr geodezyjnymi [...] położone we wsi D., gmina S. T. J. S. - zamieszkałej w P. - w 1/60 części, I. Z. M. - zamieszkałej w P. - w 1/60 części, H. S. - zamieszkałemu w S. -- w 1/60 części i B. S. - zamieszkałemu w D. - w 19/20 części.

Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej rozważania stwierdzić należy, że wydając powołane decyzje Kolegium dopuściło się naruszenia art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skoro na podstawie art. 22 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, uprawnienie do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki gruntu oraz budynków przysługiwało łącznie obojgu małżonkom, tj. J. i S. S., to w treści decyzji przekazującej nieodpłatnie własność na spadkobierców wyżej wymienionych, organ wydający decyzję winien uwzględnić nie tylko udział przysługujący wnioskodawcom po zmarłym J. S., lecz również po zmarłej przed nim S. S.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko organu wydającego zaskarżoną decyzję odnośnie zbędności ustalania w decyzji o nieodpłatnym przeniesieniu własności, na której posadowione są budynki w trybie przepisu art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym wielkości udziałów przysługujących poszczególnym współwłaścicielom, jest sprzeczne z celem wprowadzenia oraz skutków, do których realizacja celu ma doprowadzić, powołanego przepisu. Przyjęcie takiego poglądu za prawidłowy w przypadku stosowania przepisu art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie doprowadziłoby bowiem do realizacji celu tego przepisu a tym samym i następstw realizacji tego celu. W ramach konkretnej sprawy administracyjnej związanej ze stosowaniem art. 6 nie doszłoby bowiem do szczegółowego uregulowania sytuacji prawnej wszystkich osób, którym przysługuje prawo do tych samych budynków i którym w związku z tym przysługuje prawo do nieodpłatnego otrzymania prawa własności tej samej działki, na której budynki te posadowiono. W takiej sytuacji przeprowadzone postępowanie administracyjne nie prowadziłoby do uporządkowania stosunków własnościowych uprawnionych osób, przeciwnie skutkowałoby powstaniem po stronie uprawnionych osób konieczności dalszego szczegółowego regulowania ich sytuacji prawnej.

Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 maja 2010 r., II SA/Go 209/2010, zgodnie z którym prawidłowo wydana decyzja w oparciu o powoływany przepis art. 6 ustawy zmieniającej powinna przyznawać działkę gruntu, wydzieloną pod budynkami w rozmiarze umożliwiających normalne z nich korzystanie, wszystkim uprawnionym osobom z określeniem wielkości przysługujących im udziałów. Ustaleń w przedmiocie wielkości udziałów przysługujących uprawnionym powinien dokonać organ uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie przyznania działki gruntu pod budynkami.

Należy bowiem zauważyć, iż decyzja wydana w oparciu o przepis art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym jest w istocie decyzją przekazującą własność określonych w jej treści nieruchomości. W praktyce mogą zajść i zachodzą, jak niniejszej sprawie, wypadki gdy, między innymi w sytuacji nabycia spadku, uprawnionym do nabycia własności tej nieruchomości jest więcej niż jedna osoba. Wówczas na mocy decyzji uprawnieni one osoby nabywają całą nieruchomość wchodzącą w skład gospodarstwa rolnego wspólnie.

Dlatego też organ administracji wydając decyzję, winien zawrzeć w niej jasne, precyzyjne i szczegółowe rozstrzygnięcia odnośnie nabycia własności nieruchomości, w szczególności określić udział każdego z uprawnionych. Podstawą określenia wysokości udziałów w takiej nieruchomości, której stają się współwłaścicielami, może być przede wszystkim wielkość udziałów określona w postanowieniach o stwierdzeniu nabycia spadku.

O słuszności przedstawionego poglądu świadczy także fakt, iż wydana w oparciu o przepis art. 6 ustawy zmieniającej decyzja stanowi samodzielną podstawę do dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej, a zatem wymaga ujawnienia wielkości udziałów poszczególnych współwłaścicieli w przekazanej im na własność nieruchomości.

W ocenie Sądu, uchybienie organów w powyższym zakresie skutkują uznaniem, iż zaskarżona decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2012 r. podjęte zostały z naruszeniem przepisów prawa, co stanowiło podstawę do usunięcia tych aktów z obrotu prawnego.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie decyzja organu odwoławczego jak i decyzja utrzymana nią w mocy, nie zostały oparte na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym sprawy i tym samym wydane zostały z naruszeniem dyspozycji art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa.

Stosownie do unormowania art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny to jest dotyczyć wszelkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla sprawy. Z art. 77 § 1 kpa wynika bowiem obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań polegających między innymi na przeprowadzeniu z urzędu dowodów służących ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy, żądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów lub instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Przy czym organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie ale powinien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999 r. I SA 1551/98; tezę drugą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 4 czerwca 1998 r. I SA/Kr 1052/1997; tezę pierwszą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 17 maja 1994 r. SA/Lu 1921/1993).

Zarówno organ odwoławczy jak i organ I instancji, mimo posiadanych informacji odnośnie śmierci S. S. i wydania przez Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny postanowienia z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...] o stwierdzenia nabycia spadku, zaniechały ustalenia finalnych udziałów spadkobierców we własności działki. Zakres uchybień dotyczących ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy administracyjnej skutkuje tym, że zarówno rozstrzygniecie zaskarżonej decyzji jak i decyzji utrzymanej nią w mocy uznać należy za dowolne a więc wydane z naruszeniem art. 80 kpa, obligującego organy obu instancji do podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie całego materiału dowodowego sprawy. Ustalenia organów obu instancji znajdują oparcie w części materiału dowodowego, ale niekompletnego, co właśnie czyni je dowolnymi. Zasada swobodnej oceny dowodów wynikająca z art. 80 kpa polega bowiem na tym, że organy administracji analizują cały materiał dowodowy i na podstawie rozpatrywania wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu formułują swoją ocenę konkretnych dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 30 marca 1988 r. SA/Po 1495/87 - niepublikowany).

Ponownie prowadząc postępowanie organy administracji uwzględnią wskazówki Sądu w zakresie wykładni art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Wadliwe określenie udziałów we współwłasności, w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...].01.1996 r. , należy ocenić w aspekcie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa – tj przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Po przesądzeniu tej kwestii organy rozważą czy fakt dziedziczenia po B. S., nie stanowi ewentualnie przesłanki negatywnej do stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

W świetle poczynionych powyżej ustaleń i wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie mógł uznać, że zaskarżona decyzja jak i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają mających zastosowanie przy ich wydawaniu przepisów prawa w związku z czym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" i "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług.