Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 409/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 130a
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: § 81
journal: Dz.U. 2002 nr 134 poz 1133
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów.
article: § 4 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 50 poz 449
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postepownaiu egzekucyjnym  w administracji
article: art. 102 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 134; art. 135; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi i parkowanie pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. R. kwotę [...] zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. (dalej jako "organ drugiej instancji") utrzymało w mocy postanowienie Starosty Z. (dalej jako "organ pierwszej instancji") z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], którym odmówiono przyznania W. R. i M. R., wspólnikom rozwiązanej w dniu 31 grudnia 2013 r. spółki cywilnej [...], zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów po stawkach ustalonych przez Radę Powiatu w zakresie pojazdu marki Volkswagen Golf numer rejestracyjny [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. wspólnicy spółki cywilnej [...], zwrócili się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdów za okres od dnia usunięcia pojazdów z drogi do dnia wejścia w życie (4.09.2010 r.) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw na podstawie art. 13 wskazanej ustawy.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim, a Starostą Z., w sprawach ustalenia organu właściwego do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego oraz przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OW 12/12 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wniosek z dnia [...] października 2011 r., w części dotyczącej między innymi pojazdu Volkswagen Golf numer rejestracyjny [...], przekazał Staroście Z. jako organowi właściwemu celem wdrożenia postępowania likwidacyjnego oraz przyznania wynagrodzenia za dozór nad pojazdami, o czym zawiadomiono strony i organ pismem z dnia [...] czerwca 2012 r.

Pismami z dnia [...] lipca 2013 r. i [...] września 2014 r. wnioskodawcy wezwali Starostę Z. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności oraz przewlekłości prowadzonych postępowań w przedmiocie przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego wobec pojazdów oraz domagano się przyznania zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcia i dozór pojazdów.

W piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. powołano się na przepis art. 130a ust. 10h ustawy prawo o ruchu drogowym oraz art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2017 r. Starosta Z., na podstawie art. 17 § 1 i art. 102 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U z 2016 r., poz. 599 ze zm.) oraz § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U z 2017 r., poz. 265), odmówił przyznania W. R. i M. R., wspólnikom rozwiązanej w dniu 31 grudnia 2013 r. spółki cywilnej [...], na wniosek z dnia [...] października 2011 r., doprecyzowany pismami z dnia [...] lipca 2013 r. i [...] września 2014 r., zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór po stawkach uchwały Rady Powiatu, wobec pojazdów gdzie sześciomiesięczny okres parkowania upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. za okres od usunięcia pojazdów z drogi do dnia wejścia w życie (4 września 2010 r.) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw na podstawie art. 13 wskazanej ustawy w zakresie pojazdu marki Volkswagen Golf, nr rej. [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, że wniosek strony określił przedmiot sprawy objętej postanowieniem poprzez żądanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór po stawkach uchwały Rady Powiatu.

W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, wniosek wyznacza zatem granice sprawy rozpoznawanej przez organ administracji publicznej. Tym samym wnioskodawca zakreślił przedmiot sprawy przed Starostą Z., którym organ jest związany tj. rozpoznaje sprawę w granicach żądania strony. Należy wobec jednoznacznego brzmienia art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazującego, iż organ przyznaje zarówno zwrot koniecznych wydatków jak i wynagrodzenie za dozór na żądanie dozorcy, to na stronie ciąży obowiązek jednoznacznego sformułowania roszczenia jak i jego udokumentowania i nie sposób oczekiwać od organu prowadzenia z urzędu, czy też na wniosek strony postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia przez organ zamiast strony jakie koszty dozorca poniósł.

Jak podkreślił organ skoro dozorca domaga się przyznania mu zwrotu kosztów dozoru, to wyłącznie na nim ciąży obowiązek wykazania zarówno wysokości tych kosztów jak i wykazania, iż koszty te miały charakter konieczny. Co za tym idzie rola organu rozpatrującego wniosek (żądanie) ogranicza się jedynie do jego zweryfikowania, w szczególności poprzez sprawdzenie, czy przechowawca wykazał wysokość poniesionych kosztów oraz czy wnioskowane przez niego wynagrodzenie za dozór jest adekwatne, a więc czy odpowiada słusznemu wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach. W przypadku zaś gdy wniosek strony nie obejmuje żądania przyznania zwrotu określonej kwoty koniecznych wydatków brak jest podstawy prawnej dla orzekania w tym zakresie przez organ. Jednocześnie z faktu, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyłają jedynie do stosowania przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§ 3 ust. 1, § 4 ust. 1 rozporządzenia) oraz do odpowiedniego stosowania przepisów art. 100-103 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§ 6 ust. 1 rozporządzenia) wynika, iż odesłanie to nie obejmuje art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza, że w postępowaniu tym nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności ustanawiające zasadę działania organu z urzędu oraz regulujące zasady postępowania dowodowego.

Podsumowując powyższe organ stwierdził, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to na stronie ciąży obowiązek jednoznacznego sformułowania roszczenia jak i jego udokumentowania i nie sposób oczekiwać od organu prowadzenia z urzędu, czy też na wniosek strony postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia przez organ zamiast strony jakie koszty dozorca poniósł. Wykładnia językowa tego przepisu daje jednoznaczną podstawę do wyprowadzenia wniosku, że zwrot koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków i wynagrodzenia poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu - w tym przypadku pojazdu marki VOLKSWAGEN GOLF, numer rejestracyjny [...]. Dodatkowo to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania swych poniesionych kosztów.

Nadto Starosta Z. odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 4/14, wskazał, że z orzeczenia tego wynika, że skoro właścicielem pojazdu po orzeczeniu sądu cywilnego o jego przepadku, w oparciu o przepis art. 130a ust. 10 ustawy staje się powiat - to powiat powinien ponosić wszystkie koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, zniszczeniem lub sprzedażą pojazdu. Jeżeli natomiast własność pojazdu przeszła na rzecz Skarbu Państwa na mocy wcześniej obowiązujących przepisów, to Skarb Państwa powinien być obciążany tymi kosztami.

Organ pierwszej instancji podkreślił również, że w aktualnym stanie prawnym brak jest wskazania właściwej jednostki zobowiązanej do wypłaty kosztów przechowywania pojazdów w trybie art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw oraz należy zgodzić się z poglądem, iż w tym zakresie istnieje luka prawna, wymagająca uzupełnienia. Jednocześnie z powołanego przepisu nie można wywieść kompetencji Starosty Z. do uwzględnienia przedmiotowego wniosku strony w przedmiocie przyznania kosztów z tytułu usunięcia i przechowywania pojazdów, w tym samochodu marki VOLKSWAGEN GOLF, numer rejestracyjny [...]. Takich powiązań nie można wywieść również z zapisów przejściowych ustawy nowelizacyjnej. Brak podstawy prawnej wskazującej starostę jako stationes fisci Skarbu Państwa właściwego do wypłaty kosztów przechowywania pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa skutkuje, iż żądanie strony nie może być uwzględnione.

W wyniku zażalenia wniesionego przez W. R. postanowienie organu pierwszej instancji zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z.

Organ drugiej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie właściciele firmy [...] wnioskiem z dnia [...] października 2011 r., czyli po wejściu w życie ustawy nowelizującej wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego oraz przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i dozór wobec pojazdów wymienionych we wniosku. Wnioskodawcy kolejnymi pismami z dnia [...] lipca 2013 r. oraz [...] września 2014 r. doprecyzowali, wobec których pojazdów ma być przeprowadzone postępowanie likwidacyjne oraz ustalone wynagrodzenie na usunięcie i dozór. W tych sprawach Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał już uprawnień do wszczęcia postępowań likwidacyjnych i powyższy wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał Staroście Z. w dniu [...] czerwca 2012 r. celem jego załatwienia zgodnie z właściwością.

Jak stwierdziło Kolegium postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OW 12/12, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA stwierdził, że w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2011 r. zastosowanie będą miały przepisy intertemporalne zawarte w przepisach art. 10-13 ustawy nowelizującej z dnia 22 lipca 2010 r. I tak w myśl art. 10 ustawy nowelizującej w przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem 4 września 2010 r. i do tego dnia nie zostały odebrane (a tak było w przedstawionych sprawach) termin 6 miesięcy określony w art. 130a ust. 10 ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu, po upływie którego właściwy starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Z kolei przepis art. 11 ust. 1 reguluje sytuacje, w których bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczął się i nie zakończył przed dniem 4 września 2010 r. Wówczas przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu.

Reasumując organ drugiej instancji wskazał, że zważywszy na fakt, że w sprawach objętych wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. nie doszło do wszczęcia z urzędu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postępowań w przedmiocie przejęcia pojazdów na rzecz Skarbu Państwa w trybie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. nr 191, poz.1377), ponieważ powyższy akt już nie obowiązywał, został uchylony z dniem 26 lipca 2011 r., w dacie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz.U. nr 143, poz. 846), pojazdy wymienione we wniosku z dnia [...] października 2011 r., doprecyzowanym pismami z dnia [...] lipca 2013 r. i [...] września 2014 r., w chwili obecnej nie są własnością ani Skarbu Państwa, ani Powiatu Z., nadal stanowią własność osób fizycznych. Wobec powyższego dopóki Powiat Z. nie przejmie na własność przedmiotowych pojazdów, dopóty nie jest możliwe orzeczenie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów. W tym stanie rzeczy należało orzec o odmowie przyznania na wniosek z dnia [...] października 2011 r. wynagrodzenia za usunięcie i dozór przedmiotowego pojazdu.

Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. zostało zaskarżone przez W. R. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze zarzucono:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) poprzez brak jego zastosowania w przedmiotowej sprawie,

b) art. 12 ust 2 w związku z art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018, ze zm.- zwana dalej ustawą nowelizującą) poprzez ich niezastosowanie,

II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego przez organ I instancji w przedmiocie przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu, podczas gdy prawidłowym powinno być skorzystanie przez organ z regulacji zawartej w powołanym przepisie i zawieszenie postępowanie administracyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd cywilny sprawy w zakresie przepadku pojazdu na rzecz powiatu,

b) art. 10 § 1 k.p.a. polegające na pozbawieniu strony przed wydaniem postanowienia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

c) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. oraz 84 § 1 k.p.a. w zw. z art 107 § 3 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy m. in. brak złożenia przez organ wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu; a także nierozpoznanie wniosku skarżącego co do istoty oraz nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego,

d) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji polegające na naruszeniu przez organy administracji zasady budzenia zaufania obywatela do państwa i prawa, która nakłada na nie obowiązek prowadzenia postępowania w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy,

e) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w sytuacji gdy organ drugiej instancji winien zastosować art. 138 § 2 k.p.a., uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z uwagi na brak złożenia przez organ wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, a w konsekwencji brak rozpoznania wniosku skarżącego co do istoty. Przekazując sprawę organ II instancji z uwagi na permanentne uchybienia organu I instancji powinien wskazać, jakie okoliczności organ ten powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wskazując na takie zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty Z. z dnia [...] marca 2017 r., a także na podstawie art. 145a p.p.s.a. o zobowiązanie organu do wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi i parkowanie ww. samochodu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w powyższym zakresie badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniem uzasadniającym jego uchylenie. Rozstrzygnięcia organów administracji publicznej obu instancji naruszają bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, jak również naruszają przepisy prawa materialnego.

Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem pojazdu w postaci samochodu marki Volkswagen Golf numer rejestracyjny LBL J899.

Z ustaleń organów obu instancji wynikało, że pojazd ten został usunięty z drogi w dniu 28 grudnia 2008 r.

Przedmiotowy samochód usunięto z drogi w okresie, w którym obowiązywał jeszcze przepis art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst pierwotny Dz.U. z 1997 r. nr 98, poz. 602 ze zm. - dalej jako: "prawo o ruchu drogowym" lub "p.r.d.") w brzmieniu określonym ustawą z dnia 22 września 2006 r. (Dz.U. z 2006 r. nr 190, poz. 1400), a więc w okresie bezpośrednio poprzedzającym utratę mocy obowiązującej art. 130a ust. 10h p.r.d. w związku ze stwierdzoną niekonstytucyjnością tego przepisu wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06.

Pojazd został usunięty z drogi na zlecenie dyżurnego Komendy Miejskiej Policji w Z. w związku z ustawą prawo o ruchu drogowym, przy czym następnie był przechowywany na parkingu prowadzonym przez wnioskodawców (k.53 akt administracyjnych wspólnych).

Wnioskodawca domagali się zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów za okres od dnia usunięcia pojazdów z drogi do dnia 4 września 2010 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz.U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018 - dalej jako "ustawa nowelizacyjna z dnia 22 lipca 2010 r.").

W okresie tym, do dnia 12 czerwca 2009 r. obowiązywał przepis art. 130a p.r.d. w brzmieniu określonym ustawą z dnia 22 września 2006 r. (Dz.U. z 2006 r. nr 190, poz. 1400). Od dnia 12 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r., tj. do dnia 4 września 2009 r., przepis art. 130a p.r.d obowiązywał z wyłączeniem ust. 10 i ust. 11 pkt. 3, które utraciły moc z dniem 12 czerwca 2009 r.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że wnioskodawcy usuwali pojazdy i przechowywali je na parkingu, w związku z nakazanym usunięciem pojazdu z drogi, o którym mowa w art. 130a p.r.d.

Jak trafnie przyjęto w orzecznictwie Sądu Najwyższego stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest - także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa - typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2009 r. V CSK 332/08, System Informacji Prawnej LEX nr 515452).

Stanowisko takie należy uznać także za utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 wskazał, że istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Jakkolwiek, co do zasady, należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, to jednak w sytuacji gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów. Podmiot, na którego parkingu pojazd został umieszczony w trybie określonym w art. 130a ust. 5c nie jest więc pozbawiony drogi sądowej w zakresie dochodzenia wynagrodzenia za przechowywanie takiego pojazdu; jest to - ze względu na publicznoprawny charakter stosunku prawnego w zakresie przechowywania pojazdu - droga przed sądami administracyjnymi, nie zaś powszechnymi.

Reasumując należy zatem stwierdzić, że stosunek prawny powstały z związku z usunięciem i przechowywaniem przedmiotowego pojazdu jest stosunkiem prawnym o charakterze administracyjnym, co oznacza, że wnioskodawca winien otrzymać wynagrodzenie i zwrot poniesionych wydatków w trybie postępowania administracyjnego.

W sprawie należy również przyjąć, że obowiązek przyznania oraz wypłaty jednostkom usuwającym pojazdy oraz prowadzącym parkingi strzeżone wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem pojazdów, spoczywa na Staroście Z.

Przedmiotowa sprawa tym różni się od innych spraw rozpoznawanych z udziałem wnioskodawców, że w sprawie tej złożony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego został odrzucony przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OW 12/12.

Powyższe nie oznacza jednakże, że to nie Starosta Z. jest organem obowiązanym do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2011 r.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że do 2002 r. kwestie związane z nadzorem nad parkowaniem pojazdów i usuwaniem pojazdów regulował art. 129 ust. 5 p.r.d. oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz.U. z 2000 r. nr 5, poz. 64 ze zm.).

Z przepisów tych wynikało, że czynności związane usuwaniem oraz parkowaniem usuniętych pojazdów na parkingach strzeżonych wykonywali przedsiębiorcy, z którymi komendant powiatowy Policji zawarł umowę o współdziałaniu w zakresie usuwania, przemieszczania lub parkowania.

Taka też umowa została zawarta w dniu 21 czerwca 2000 r. pomiędzy Komendantem Miejskim Policji w Z. a wspólnikami spółki cywilnej [...].

Z dniem 1 stycznia 2002 r. stan prawny zmienił się w ten sposób, że kwestie związane z usuwaniem pojazdów z drogi oraz łączące się z tym konsekwencje, uregulowano w nowododanym do prawa o ruchu drogowym art. 130a.

Z przepisu tego wynikało między innymi, że pojazd był usuwany przez jednostkę wyznaczoną przez starostę i umieszczany na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez starostę (art. 130a ust. 5 i 6 p.r.d.). Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawało się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 p.r.d.).

Powyższy stan prawny charakteryzował się zatem tym, że nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy pojazd przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa. O przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2002 r. nr 134, poz. 1133 ze zm.), przy czym, decyzja taka miała charakter wyłącznie deklaratoryjny. Naczelnik urzędu skarbowego był wówczas także organem właściwym do załatwienia sprawy kosztów dozoru pojazdu, które ponosił Skarb Państwa.

Taki stan prawny w sposób zasadniczy zmienił się w skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d., art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów. W związku z zastosowanym przez Trybunał Konstytucyjny odroczeniem utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych regulacji, przepisy te utraciły moc z dniem 12 czerwca 2009 r.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. spowodował konieczność zmiany stanu prawnego. Została ona przeprowadzona ustawą nowelizacyjną z dnia 22 lipca 2010 r., która weszła w życie z dniem 4 września 2010 r.

W wyniku dokonanej zmiany znowelizowano art. 130a ust. 10 ustawy w ten sposób, że orzeczenie o przepadku własności pojazdu przekazano do właściwości sądu, zastrzegając, iż następuje ono na rzecz powiatu, a nie, jak dotychczas - Skarbu Państwa. Zobowiązano też starostę do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wydanie tego orzeczenia, skracając z sześciu do trzech miesięcy termin, w jakim właściciel usuniętego pojazdu lub osoba uprawniona może go wcześniej odebrać. Jednocześnie w art. 130a ust. 10h ustawy ustanowiono zasadę, w myśl której koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, wskazując, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

W ustawie nowelizującej zawarto również przepisy przejściowe. Zagadnienie to uregulowano w art. 10 - 13 ustawy, które stanowią:

Art. 10. W przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu.

Art. 11. 1. W przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, jednostka prowadząca parking strzeżony po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powiadamia o jego nieodebraniu właściwego starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu.

Art. 12. 1. Postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio.

2. W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio.

Art. 13. Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Przepisy te dotyczą w większości kwestii związanych z przeprowadzeniem postępowań dotyczących przejścia własności usuniętego i nieodebranego pojazdu.

W przepisach międzyczasowych ustawy nowelizacyjnej z dnia 22 lipca 2010 r. nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów.

W kwestii ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów w art. 13 ustawy zmieniającej wskazano jedynie, że koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym w tym zakresie pozostaje co do zasady Skarb Państwa. Nałożenie na Skarb Państwa obowiązku ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów, w przypadku których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 20010 r., jak również obowiązek ponoszenia takich kosztów przez Skarb Państwa w okresie do dnia 11 czerwca 2009 r., nie oznacza, że to nie starosta powiatu jest organem obowiązanym do przyznania i wypłaty takich należności. Powyższe może jedynie uzasadniać wystąpienie przez starostę do Skarbu Państwa ze stosowanymi roszczeniami regresowymi, jeżeli uzyskane ze sprzedaży pojazdu środki nie pokryły należności poniesionych przez starostę z tytułu przechowywania, oszacowania i sprzedaży pojazdu.

Stwierdzić należy zatem, że w przedmiotowym przepisie intertemporalnym pominięto kwestię organu, który ma wydać orzeczenie w przedmiocie kosztów, w tym tych ciążących na Skarbie Państwa.

Ani zatem w art. 13 ustawy nowelizującej, ani w pozostałych przepisach intertemporalnych, nie określono wyraźnie, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów.

Objęty postępowaniem w sprawie pojazd został usunięty z drogi w dniu 28 grudnia 2008 r.

Z ustaleń organów wynika także, że co do tego pojazdu nie było prowadzone postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Nie budzi wątpliwości, że nie jest obecnie możliwe przeprowadzenie postępowania stwierdzającego przejście własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa.

Z dniem 12 czerwca 2009 r., czyli z upływem terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 130a ust. 10 p.r.d. i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, dotychczas właściwe organy administracyjne (naczelnicy urzędów skarbowych) utraciły kompetencję do wydawania decyzji o przejściu nieodebranych samochodów na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym, po tej dacie, postanowienie sądowe o przepadku stało się jedyną prawnie dopuszczalną formą odjęcia własności pojazdu.

W takiej sytuacji zastosowanie mieć będzie art. 12 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej z dnia 22 lipca 2010 r., który nakazuje odpowiednie zastosowanie art. 11 tej ustawy.

Zgodnie z art. 12 ust. 2 p.r.d., w przypadkach w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa, odpowiednio stosuje się art. 11 ustawy nowelizującej. Z tego przepisu z kolei wynika, że w przypadkach, gdy termin o jakim mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d rozpoczął się i nie zakończył się przed utratą jego mocy obowiązującej, przepadek orzeka się na rzecz powiatu, a z wnioskiem o przepadek występuje starosta.

W istocie ten tryb postępowania dotyczył wszystkich przypadków, w których nie wszczęto postępowania w sprawie przejścia pojazdów na Skarb Państwa niezależnie od tego kiedy upłynął termin wynikający z art. 130a pkt 10 p.r.d.

Powyższe oznacza, że w stosunku do przedmiotowego pojazdu jego przepadek może zostać orzeczony jedynie na rzecz powiatu.

Skoro przepadek pojazdu ma nastąpić na rzecz powiatu to stwierdzić należy, że to właśnie starosta powiatu będzie również organem właściwym do orzeczenia w przedmiocie kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi.

Jest to bowiem nie tylko organ reprezentujący podmiot, na rzecz którego przechodzi własność nieodebranego pojazdu, ale także organ, który w obecnie obowiązującym stanie prawnym wydaje decyzje w przedmiocie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem usuniętych pojazdów.

W świetle powyższych uwag zająć należy zatem stanowisko, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym to starosta działający w imieniu powiatu zobowiązany jest do zwrotu jednostkom prowadzającym parkingi strzeżone kosztów przechowywania wszystkich pojazdów, co do których przed dniem 4 września 2010 r. nie wszczęto lub nie zakończono postępowań w sprawie przejęcia pojazdu na własność Skarbu Państwa, a których przepadek zgodnie z art. 11 ustawy nowelizującej orzeka się obecnie na rzecz powiatu.

Niewątpliwie zgodzić należy się z organami co do tego, że istniejący w przedmiotowej kwestii stan prawny nie przedstawia się jasno i jednoznacznie.

Niejednoznaczność, czy też niespójność obowiązujących przepisów, nie zwalnia organu administracji od obowiązku ich stosowania.

Organ administracji, tak jak każdy organ stosujący prawo, ma obowiązek dokonania wykładni wchodzących w grę przepisów prawa i ich właściwego zastosowania.

W kwestii materialnoprawnych podstaw do orzekania o kosztach związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu istniejące wątpliwości rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanej już wyżej uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10.

W uchwale tej stwierdzono, że jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm. – dalej jako: "ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" lub "u.p.e.a.") w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 50, poz. 449).

Tym samym organ administracji powinien przyjąć za materialnoprawną podstawę postanowienia art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2002 r. nr 50, poz. 449) stanowił nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w sytuacjach określonych w art. 130a prawa o ruchu drogowym, ale również wyznaczał właściwość naczelników urzędów skarbowych – jako organów egzekucyjnych w takich sytuacjach. Natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1201) również stanowi o możliwości stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stosunku do ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym, ale w § 4 ust. 1 pkt 2a wskazuje na starostów jako organy właściwe w tych sprawach. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w przypadku, gdy wniosek o zapłatę wynagrodzenia za dozór pojazdu został złożony już po wejściu w życie tego ostatniego rozporządzenia, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, to – niezależnie jaki okres czasu obejmuje - organem właściwym jest starosta, a to ze względu na utratę kompetencji naczelników urzędów skarbowych (zob. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1015/17, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach i przywoływane tam orzecznictwo).

Reasumując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że w stanie prawnym obowiązującym po nowelizacji ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018), przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi podstawę prawną, umożliwiającą rozpoznanie wniosku oraz przyznanie zwrotu kosztów i odpowiedniego wynagrodzenia na rzecz podmiotu wykonującego na zlecenie organu administracji publicznej czynność usunięcia z drogi i dozoru pojazdu, o którym mowa w art. 130a p.r.d., bez względu na to, czy czynności te wykonywane były przed nowelizacją czy też już po jej wejściu w życie oraz bez względu na to, czy doszło do przepadku takiego pojazdu na rzecz powiatu.

Stwierdzić należy również, że podstawy do orzeczenia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem pojazdu nie mógł stanowić art. 130a ust. 10h prawa o ruchu drogowym. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem ponoszonych przez osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu.

W kwestii wysokość należnego wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz usunięciem pojazdu stwierdzić należy, że to dozorca występujący do organu egzekucyjnego o zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór może i powinien przedstawić pokwitowania i rachunki w związku z poniesionymi wydatkami oraz wskazać trudy związane ze sprawowaniem dozoru. Udowodnienie tych kwestii należy do dozorcy, w przeciwnym wypadku zagadnienie to jest pozostawione organom, co skutkuje przerzuceniem na nich ciężaru ustalenia należności we własnym zakresie. W braku należytej aktywności wnioskodawcy przy określaniu wynagrodzenia należy uwzględniać zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jego warunki, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną dla jego składowania. Wysokość ustalonego przez organ wynagrodzenia odpowiadać powinna wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach.

W przedmiotowej sprawie organ całkowicie zaniechał wyjaśnienia tych kwestii, błędnie stwierdzając, że nie należy to do jego obowiązków.

Art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

Treść powyższego przepisu jest jasna i jednoznaczna.

Wbrew odmiennym wywodom organów z przepisu tego wynika, że warunkiem przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór jest zgłoszenie żądania w tym przedmiocie.

Oczywiście, w dobrze pojętym interesie dozorcy, pozostaje wskazanie nie tylko wysokości żądanych należności, ale również przedstawienie dowodów pozwalających na ustalenie wysokości poniesionych kosztów oraz wynagrodzenia.

Brak tego rodzaju elementów nie skutkuje jednakże bezskutecznością złożonego żądania. Jak wskazano już wyżej brak należytej aktywności wnioskodawcy skutkuje przerzuceniem na organy ciężaru ustalenia należności we własnym zakresie.

W skrajnych sytuacjach, w przypadku wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, brak współdziałania wnioskodawcy z organem może prowadzić do niemożności ustalenia tego rodzajów kosztów i stwierdzenia braku podstaw do przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru. Powyższe wiąże się jednak wyłącznie z kwestiami natury dowodowej i trudnościami w ustaleniu przez organ wydatków poniesionych przez inne osoby, zwłaszcza, gdy tak jak w niniejszej sprawie ustalenie to ma mieć charakter retrospektywny.

Odmienną oceną należy natomiast wyrazić co do wynagrodzenie za dozór.

Wysokość ustalonego przez organ wynagrodzenia powinna odpowiadać wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach, co pozwala na jego ustalenie samodzielnie przez organ.

W ocenie Sądu brak przeprowadzenia postępowania w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, czy też orzeczenia przepadku na rzecz powiatu, nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2011 r.

Jak wskazano wyżej organ za prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia powinien przyjąć art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wskazany przepis stanowi kompletną i wystarczającą podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania. Art. 102 § 2 u.p.e.a. nie uzależnia przy tym możliwości przyznania wynagrodzenia nie tylko od uprzedniego orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (w stanie prawnym obowiązującym do nowelizacji prawa o ruchu drogowym z 2010 r.), ani od przepadku pojazdu na rzecz powiatu (w aktualnym stanie prawnym), ale też nie wskazuje żadnej daty, od której dozorca z żądaniem przyznania kosztów może wystąpić. Oznacza to, że dozorujący może wystąpić z tego rodzaju żądaniem w każdym czasie, także w trakcie trwającego dozoru, pod warunkiem ścisłego określenia okresu za jaki chce takie wynagrodzenie i zwrot kosztów uzyskać.

W konsekwencji powyższych wywodów uznać należało, że wydane w niniejszej sprawie postanowienie z dnia [...] marca 2017 r. oraz utrzymujące je w mocy zaskarżone postanowienie organu odwoławczego wydane zostało z naruszeniem przepisów art. 107 § 1 i 3 oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika zaś, że organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Organ dopuścił się również naruszenia prawa materialnego, bezpodstawnie odmawiając zastosowania w sprawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i oceny złożonego wniosku w świetle powyższej regulacji o charakterze materialnoprawnym.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni zatem poczynione wyżej rozważania i ustali wszystkie okoliczności istotne do określenia wysokości należnego wnioskodawcom wynagrodzenia za dozór oraz wydatków koniecznych związanych z usunięciem pojazdu i wykonywaniem dozoru nad przedmiotowym samochodem, a następnie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, dokona merytorycznego rozpoznania wniosku z uwzględnieniem przywoływanych wyżej przepisów materialnoprawnych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Na mocy art. 135 p.p.s.a. uchyleniu podlegało również postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2017 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.).