Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1394/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 44 par. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. S. (dalej: Skarżąca, Zobowiązana) wniosła skargę na postanowienie z dnia [...]r. nr [...] Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: wierzyciel, organ), o utrzymaniu w mocy postanowienia organu z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: KPA), w zw. z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1689, dalej: u.o.a.).

Stan sprawy.

Organ w związku z brakiem realizacji przez Skarżącą należności z tytułu zaległości abonamentowych, przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. za pomocą platformy ePUAP tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...], który obejmował zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 roku do czerwca 2020r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł oraz koszty upomnienia w kwocie [...]zł.

Pismem z dnia 20 listopada 2020r. pełnomocnik Skarżącej złożył zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz zarzut przedawnienia.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, a to niedoręczenie Zobowiązanej pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego,

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie, wobec nieistnienia obowiązku, ze względu na wyrejestrowanie odbiornika w trybie art. 5 ust. 5 u.o.a. w [...]r.,

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, a to nieuwzględnienie terminu przedawnienia roszczeń, który dla należności okresowych w niniejszej sprawie wynosi 3 lata.

Zobowiązana podała, iż wyrejestrowała odbiornik w 2001 roku, jednak z uwagi na upływ czasu nie posiada kopii wyrejestrowania. Zdaniem Skarżącej wierzyciel winien wykazać na jakiej podstawie została ona zaewidencjonowana w systemie skoro dokonała skutecznego wyrejestrowania odbiornika. Podkreśliła, iż ciężar udowodnienia faktu rejestracji spoczywa na wierzycielu. Ponadto wniosła o dołączenie do akt sprawy dokumentów potwierdzających wyrejestrowanie odbiornika. Skarżąca zaznaczyła, że wobec wyrejestrowania odbiornika, całkowicie niezasadne jest przechowywanie i wykorzystanie jej danych osobowych. Skarżąca stanęła na stanowisku, iż nastąpiło przedawnienie części dochodzonej należności za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2016r., z uwagi na upływ 3 letniego terminu przedawnienia stosowanie do art. 118 Kodeksu cywilnego. Zobowiązana stwierdziła również, iż nigdy nie otrzymała upomnienia.

W konsekwencji Zobowiązana wniosła o uznanie zarzutów i umorzenie postępowania.

Postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 u.o.a. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. po rozpoznaniu wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. postanowił:

- oddalić zarzut nieistnienia obowiązku.

- uznać w części zarzut wygaśnięcia obowiązku ujętego w pozycjach E1-E2 tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...]r. za okres od stycznia 2015r. do grudnia 2015r.,

- oddalić zarzut wygaśnięcia obowiązku ujętego w pozycjach E13-E66 wymienionego powyżej tytułu wykonawczego za okres od stycznia 2016r. do czerwca 2020r.,

- oddalić zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

W uzasadnieniu wierzyciel stwierdził, iż Skarżąca zgłosiła rejestrację odbiornika RTV używanego pod adresem ul. [...], [...] S.. Wyjaśniono, iż na zasadzie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007r., poz. 1342, dalej: rozporządzenie z dnia 25 września 2007r.) został Zobowiązanej nadany indywidualny numer identyfikacyjny, który zastąpił książeczkę radiofoniczną nr [...].

Ustosunkowując się do podnoszonej w zarzutach okoliczności braku udokumentowania wyrejestrowania odbiornika w 2001 r., organ zaznaczył, że to w interesie Zobowiązanej było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie wyrejestrowania odbiornika.

Wierzyciel powołał się w tym względzie na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2014r. sygn. akt I SA/Gl 283/14. W powyższym wyroku wyrażono pogląd, iż zobowiązany wnoszący zarzut nieistnienia obowiązku powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa lub z czynności prawnych.

Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenie upomnienia organ wyjaśnił, iż upomnienie uznano za doręczone z dniem [...]r. stosownie do postanowień art. 44 § 4 K.p.a.

Rozpatrując zarzut przedawnienia wierzyciel wyjaśnił, iż opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu rtv) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.), a to oznacza, iż ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy, a więc opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności.

Ponieważ organ egzekucyjny stwierdził, iż w 2020 roku nie dokonał skutecznego zajęcia, to zdaniem wierzyciela, zarzut wygaśnięcia obowiązku należało uznać za zasadny w odniesieniu do okresu od stycznia 2015r. do grudnia 2015r. W odniesieniu do pozostałych zaległości wierzyciel uznał zarzut przedawnienia za chybiony.

Na powyższe postanowienie z dnia [...]r. Skarżąca wniosła zażalenia. Według Skarżącej organ naruszył art. 15 § 1 u.p.e.a., art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 2 ust. 1 u.o.a.

Skarżąca ponownie zaznaczyła, iż z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika stosowanie do wymogów określonych w art. 5 ust. 5 u.o.a. nie należy uznawać jej za zobowiązaną.

Stwierdziła, iż w aktach sprawy brak jest dokumentu, czy nawet wskazania daty rzekomej rejestracji odbiornika.

Następnie Skarżąca zwróciła uwagę na szczególne znaczenie jakie ustawodawca nadał pisemnemu upomnieniu i podkreśliła, iż upomnienie nie zostało jej w prawidłowy sposób doręczone, gdyż zaadresowano je na A. S., podczas, gdy w owym czasie nosiła nazwisko S.. Według Skarżącej w zaistniałym stanie faktycznym wierzyciel nie podołał wykazaniu zarejestrowania przez Skarżącą po roku 2001 r. odbiornika, a co za tym idzie nie wykazał powstania po jej stronie obowiązku uiszczenia opłaty za używanie odbiornika, wobec czego dochodzony przez wierzyciela obowiązek należy zakwalifikować jako nieistniejący.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciel postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy postanowienie organu z dnia [...]r.

Odpowiadając na podnoszoną w zażaleniu okoliczność braku wykazania przez organ faktu rejestracji odbiornika RTV, wierzyciel wyjaśnił, iż po zgłoszeniu rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem ul. [...], [...] S., wydana została książeczka opłat abonamentowych numer [...]. Następnie poprzez złożenie w dniu [...]r. w Urzędzie Pocztowym S. odcinka "Z" z książeczki opłat nr [...], Zobowiązana (nosząca wówczas nazwisko D. A.) została zarejestrowana jako użytkownik odbiornika RTV. Kolejna wydana książeczka opłat nosiła numer [...], a opłaty abonamentowe regulowane były do miesiąca grudnia 2001r.

Na dowód powyższych okoliczności organ przedstawił kserokopię koperty kartotekowej wraz z odcinkiem "Z" (zmiana abonenta) oraz wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający regulowanie przez Zobowiązaną opłat abonamentowych do miesiąca grudnia 2001r.

Ustosunkowując się do podnoszonej przez Zobowiązaną okoliczności wyrejestrowania odbiornika RTV, organ ponownie wyjaśnił, iż to Zobowiązana, wskazująca na nieistnienie obowiązku, winna była przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika.

Rozpatrując zarzut braku uprzedniego doręczenie upomnienia, organ stanął na stanowisku, iż to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych czy też osobowych. Ponieważ Skarżąca nie powiadomiła wierzyciela o zmianie nazwiska należało, zdaniem wierzyciela, przyjąć, iż przesyłka awizowana była pod prawidłowym adresem.

Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła skargę do tut. Sądu.

Skarżąca zaskarżyła w całości postanowienie wierzyciela z dnia [...]r. zarzucając mu:

- naruszenie art. 2 ust. 1 u.o.a. poprzez jego zastosowanie wobec niepowstania obowiązku uiszczania opłaty za używanie odbiornika,

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, a to niedoręczenie Skarżącej pisemnego upomnienia,

- naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, wobec nieistnienia obowiązku z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika w trybie art. 5 ust. 5 u.o.a.,

- naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego poprzez pominięcie braku przedstawienia przez organ dowodu wyrejestrowania przez Skarżącą odbiornika w roku 2001.

Skarżąca stanęła na stanowisku, iż wobec faktu wyrejestrowania odbiornika w 2001 roku nie jest zobowiązana do uiszczenia opłat abonamentowych za sporny okres. Odnosząc się do przedstawionych przez organ dowodów zarejestrowania odbiornika RTV, Skarżąca nie zaprzeczyła, iż w przeszłości dokonała takiej rejestracji, jednakże ponownie wskazała, iż wyrejestrowała odbiornik w 2001 roku. Według Zobowiązanej nie otrzymała ona upomnienia. Podniosła, iż organ nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości osoby zobowiązanej, gdyż dowód rejestracji odbiornika widnieje na nazwisko A. D., tytuł wykonawczy wystawiono przeciw A. S., natomiast wierzytelność dochodzona jest obecnie od A. S..

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2020r., poz. 2072 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te – zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku,

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,

3) błąd, co do zobowiązanego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne,

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Według art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej,

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut,

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, a ich rola sprowadza się do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Prawo do ich wniesienia istnieje wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu, o czym poucza się zobowiązanego stosowanie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie Skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

W ocenie Sądu podnoszony przez Skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku okazał się bezzasadny. Wskazać należy, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 306 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 roku, a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 roku w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 roku w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 roku weszła w życie u.o.a. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia wżycie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

W konsekwencji zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega wyegzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym.

Sąd stwierdza, iż w aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia koperty kartotekowej wraz z odcinkiem "Z" (zmiana abonenta). Z powyższej kserokopii wynika, iż po zgłoszeniu rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem ul. [...], [...] S., wydana została książeczka opłat abonamentowych numer [...]. Następnie poprzez złożenie w Urzędzie Pocztowym S., dnia [...]r. odcinka "Z" z książeczki opłat nr [...], Zobowiązana (nosząca wówczas nazwisko D. A.) została zarejestrowana jako użytkownik odbiornika RTV. W aktach sprawy znajduje się wydruk danych systemowych Poczty Polskiej S.A. potwierdzony za zgodność z oryginałem, z którego wynika, iż kolejna wydana książeczka opłat nosiła numer [...], a opłaty abonamentowe regulowane były do miesiąca grudnia 2001r.

Sąd stwierdza, iż dokonanie rejestracji odbiornika RTV przez Skarżącą nie budzi wątpliwości.

Odnośnie zarzutu braku obowiązku posiadania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV przez nieokreślony czasookres, wskazać należy na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2015r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, w którym stwierdzono "regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie okoliczności wyrejestrowania". Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela zacytowaną powyżej tezę. W przekonaniu Sądu zebrane dane potwierdzają, że sporny obowiązek powstał i nie przestał istnieć.

Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Jak podkreślono powyżej, fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie nie jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (Część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 236/13.

To Skarżąca jako abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat powinna wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie II SA/Po 57/14). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadamiania urzędu pocztowego. m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 roku rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. (Dz. U. z 2007r., Nr 187 poz. 1342 ze zm.) oraz § 11 – 12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676).

Stosownie do treści § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Co istotne u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści lub formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Dane rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 W swoich wywodach NSA stwierdził, iż u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tożsame wnioski wypływają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Jak wynika z powyższych wywodów, obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

Zatem nie należy przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a więc utrata mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 roku wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacji nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.

Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, organ prawidłowo przyjął, iż poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu Skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia [...]r. podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Jednocześnie dla skuteczności czynności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017r. sygn. akt II GSK 2262/15).

Sąd zauważa, iż nie dołączono do powyższej kserokopii wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu Skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego dowodu wysłania (choćby kopi koperty). Z uwagi na podniesione powyżej argumenty, ta okoliczność nie ma znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie obowiązek Skarżącego do uiszczenia opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że Skarżąca dokonała rejestracji odbiornika RTV.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał wniesiony przez Skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Zasadny natomiast okazał się zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia. To prawda, iż Skarżąca nie powiadomiła organu o zmianie danych, w tym o zmianie nazwiska, jednak przypomnieć wypada, iż stosownie do postanowień art. 7 ust. 1a u.o.a. operator wyznaczony jest uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 510 ze zm.). Z akt sprawy nie wynika czy przed wysłaniem upomnienia do Skarżącej wierzyciel zweryfikował jej dany w trybie art. 7 ust. 1a u.o.a. W konsekwencji nie sposób założyć, iż na moment wysłania upomnienia aktualny był adres Zobowiązanej – ul. [...], [...] S.. Sam wierzyciel przyznaje, iż upomnienie zostało zaadresowane na A. S., choć w chwili wysłania upomnienia Zobowiązana nosiła już nazwisko S.. Zdaniem Wierzyciela błąd w nazwisku nie miał znaczenia dla skuteczności doręczenia upomnienia w trybie art. 44 § 4 K.p.a.

W tym miejscu wskazać należy na wywód Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w postanowieniu z dnia 21 października 2020r. I OZ 744/20 zgodnie, z którym "przepis art. 44 K.p.a. umożliwia osiągnięcie w toku postępowania skutku doręczenia, warunkującego sprawność i prawną skuteczność podejmowanych przez organ czynności. Stwarza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia przez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem zasadniczym zastosowania tego przepisu, oprócz zaistnienia wskazanych w nim przesłanek, jest prawidłowe zaadresowanie przesyłki zawierającej doręczane pismo, domniemanie doręczenia nie może mieć zastosowania do pisma błędnie zaadresowanego. Pojęcie adresu obejmuje zarówno oznaczenie lokalizacji, pod jaką ma mieć miejsce doręczenie, jak i oznaczenie imienne adresata." Dalej NSA wskazał, że " błąd w nazwisku w przypadku odbioru korespondencji, nie miałby żadnego znaczenia dla skuteczności doręczenia. Inaczej jednak należy stwierdzony stan faktyczny kwalifikować w przypadku zastosowania instytucji z art. 44 K.p.a. Nie dające się aktualnie usunąć wątpliwości, czy przesyłka została oznaczona prawidłowym nazwiskiem adresata, nie dają podstaw do zastosowania art. 44 K.p.a. i przyjęcia fikcji doręczenia. Wyjściowym warunkiem jest bowiem prawidłowe oznaczenie będącej adresatem osoby fizycznej.".

W konsekwencji dopiero jednoznaczne stwierdzenie, iż upomnienie z dnia [...]r. zostało skierowane na aktualny adres Zobowiązanej, a na przesyłce uwidoczniono również jej prawidłowe imię i nazwisko, pozwoli na przyjęcie, iż doszło do skutecznego doręczenia upomnienia w trybie art. 44 § 4 K.p.a. W przeciwnym wypadku nie sposób uznać, iż doszło do fikcji prawnej doręczenia.

Z powyżej wskazanych powodów organ rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim zgromadzi pełen materiał dowodowy, w szczególności wierzyciel winien jednoznacznie ustalić w trybie art. 7 ust. 1a u.o.a. dane osobowe Zobowiązanej na moment wysłania upomnienia. Następnie wierzyciel ponownie zweryfikować uzupełniony materiał dowodowy w sprawie pod kątem oceny skuteczności uprzedniego doręczenia upomnienia Zobowiązanej.

Istniejące braki postępowania dowodowego w powyższym zakresie naruszają zdaniem Sądu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. i skutkują wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 580 zł złożył się wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).