Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2233/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałej części skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1, art. 3 § 2 pkt 1 i 8, art. 50 § 1, art. 184, art. 203 pkt 1, art. 188
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 35 § 3, art. 127 § 3, art. 37 § 1, art. 104 § 1, art. 7, art. 6, art. 8, art. 12, art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.), Protokolant asystent sędziego Jan Wasilewski, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 168/13 w sprawie ze skargi W. C. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] 1955 r. I. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1. (pierwszym) i stwierdza, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. w pozostałej części skargę kasacyjną oddala; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz W. C. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 168/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi W. C. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] 1955 r. 1. stwierdził, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umorzył postępowanie w pozostałym zakresie; 3. zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz W. C. kwotę 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 26 lutego 2013 r. W. C. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2010 r.).

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] 2010 r., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z [...] 1955 r. nr [...] o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem [...] A. C., A. C., H. G., dzierżawca A. K., położonym w [...], woj. [...], umorzył postępowanie w sprawie.

Skarżący pismem z 8 kwietnia 2010 r. wystąpił do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2010 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej Minister Rolnictwa) pismem z 4 kwietnia 2011 r. poinformował strony postępowania, że niniejszy wniosek rozpatrzony zostanie do 30 grudnia 2011 r. z uwagi na dużą ilość tego rodzaju spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu. Pismami z tej samej daty organ wystąpił do różnych instytucji i osób o podanie informacji umożliwiających ustalenie pełnego kręgu stron niniejszego postępowania, w szczególności następców prawnych współudziałowców przedmiotowego [...].

Pismem z 11 kwietnia 2011 r. skarżący wezwał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa przez rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2010 r.

Pismem z 25 stycznia 2012 r. organ poinformował strony postępowania, że decyzja w sprawie wydana zostanie do dnia [...] 2012 r. Kolejnymi pismami przedłużano termin rozpoznania wniosku skarżącego do dnia: 31 maja 2012 r., 31 lipca 2012 r., 28 września 2012 r., 30 listopada 2012 r. i 31 stycznia 2013 r.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z 26 lutego 2013 r. skarżący wskazał, że mimo wystosowania do organu wezwania z 11 kwietnia 2011 r. do usunięcia naruszenia prawa, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi do chwili obecnej nie rozpoznał wniosku skarżącego z 8 kwietnia 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2010 r., naruszając dyspozycję art. 35 § 3 w zw. z art. 127 § 3 i art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ([j.t.] Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej kpa). Zdaniem skarżącego, organ prowadzi postępowanie w sposób opieszały, pozostając w bezczynności, co skutkowało przesunięciem terminu rozpoznania sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie konieczne jest ustalenie wszystkich stron postępowania, a w szczególności następców prawnych po dwu współudziałowcach przedsiębiorstwa [...], tj. po A. C. i H. G., do działania w imieniu których skarżący nie jest umocowany. Mimo podejmowanych działań do chwili obecnej organowi nie udało się ustalić spadkobierców tych osób. Organ wskazał, że strony postępowania były regularnie informowane o braku możliwości rozpatrzenia sprawy w terminie określonym w art. 36 kpa, przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie jej zakończenia.

Na rozprawie 14 czerwca 2013 r. pełnomocnik Ministra Rolnictwa przedłożył decyzję z [...] 2013 r. nr [...], którą utrzymał w mocy własną decyzję z [...] 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, art. 161 § 1 pkt 3 i art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa) orzeł jak w sentencji wyroku.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie Minister Rolnictwa decyzją z [...] 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2013 r.), po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie, utrzymał tę decyzję w mocy.

Zdaniem Sądu I instancji, wydanie decyzji z [...] 2013 r. wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 8 kwietnia 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2010 r. Oczywiste jest, że organ załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe.

Mając na uwadze charakter i stopień skomplikowania przedmiotowej sprawy, a także fakt wydania przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę, Sąd I instancji uznał, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w kpa, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Istotne jest, że przed wpłynięciem do organu wniosku skarżącego z 8 kwietnia 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2010 r., akta sprawy dnia 1 kwietnia 2010 r. przekazano do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą W. C. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2005 r., [...]. Akta te zostały zwrócone z prawomocnym wyrokiem, dopiero 8 grudnia 2010 r.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł skarżący reprezentowany przez radcę prawnego A. M., zarzucając naruszenie przepisów postępowania , które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 ppsa przez przyjęcie, że decyzja z [...] 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję z [...] 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie, stanowiła rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, dające podstawę do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego skargą na bezczynność organu z 26 lutego 2013 r. jako przedmiotowego, a w konsekwencji przez przyjęcie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;

- zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje w części na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości umorzenia przez Sąd I instancji postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy organ, którego skarga na bezczynność dotyczy, wydał decyzję po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (art. 161 § 1 pkt 3 ppsa) oraz błędną wykładnię art. 149 § 1 ppsa przez przyjęcie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 ppsa okazał się nieusprawiedliwiony. Skargę na bezczynność można wnieść do czasu załatwienia przez właściwy organ sprawy przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności. W takich okolicznościach sąd uwzględnia skargę za wyjątkiem sytuacji gdy w okresie między datą złożenia skargi, a datą jej rozpoznania, organ administracji wydał decyzję, postanowienie albo inny akt lub podjął czynność. Bowiem wtedy należy uznać, że na dzień rozpoznania sprawy przez Sąd nie istniał stan bezczynności, wówczas postępowanie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Tylko w sytuacji, gdy na dzień złożenia skargi na bezczynność organu nie był on w bezczynności, sąd oddala skargę. Jeżeli w okresie między datą złożenia skargi a datą jej rozpoznania organ administracji wydał decyzję, należy uznać, że na dzień rozpoznawania sprawy przez sąd nie istniał stan bezczynności. W takiej sytuacji postępowanie sądowe w sprawie bezczynności organu staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 3 ppsa (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2011, s. 537, nb 8).

Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63, która w tej części zachowała aktualność po dniu 11 kwietni 2011 r., art. 161 § 1 pkt 3 ppsa ma zastosowanie w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu wyda on akt lub dokona czynności, co do których pozostawał w bezczynności. W postępowaniu ze skargi na bezczynność nie ma znaczenia, czy organ wyda akt kończący sprawę administracyjną merytorycznie, czy tylko formalnie. Zagadnienie czy decyzja z [...] 2013 r. "jest bezpodstawna w stopniu tak rażącym, że stanowi wyłącznie pozorne rozstrzygniecie sprawy administracyjnej, której dotyczyła skarga na bezczynność organu z dnia 26 lutego 2013 r." (s. 2-3 skargi kasacyjnej), może być przedmiotem oceny wyłącznie w odrębnym postępowaniu ze skargi na decyzję z [...] 2013 r., którą skarżący wywiódł dnia 17 lipca 2013 r. (art. 3 § 2 pkt 1 i art. 50 § 1 ppsa; s. 6 skargi kasacyjnej).

Art. 149 § 1 ppsa w jego całokształcie ustanawia niezależne od siebie przesłanki, które miałyby stanowić odrębną podstawę orzekania dotyczącą zobowiązania organu do wydania aktu i odrębną podstawę orzekania – stwierdzania rażącego charakteru bezczynności. Przesłanki te nie pozostają ze sobą w ścisłym związku funkcjonalnym i brak zobowiązania organu do wydania aktu – zastosowania środka określonego w ustawie, nie wyklucza orzekania w przedmiocie rażącego charakteru bezczynności.

Art. 149 ppsa zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie (jak to było według stanu prawnego obowiązującego do dnia 10 kwietnia 2011 r.), ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 ppsa wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie - z analizy tego przepisu, w kontekście normatywnym art. 4171 § 3 kc wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu (postanowienie NSA z 26.7.2012 r., II OSK 1360/12, ONSAiWSA 2013/1/7).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w momencie złożenia przez skargi - co nastąpiło 26 lutego 2013 r. - stan bezczynności istniał, bowiem wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2010 r. został ostatecznie rozpoznany dnia [...] 2013 r., przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję z [...] 2010 r. Przed zamknięciem rozprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] 2013 r. rozpoznał wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2010 r., a więc Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 161 § 1 pkt 3 ppsa i umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie przekraczającym żądanie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji zaskarżonego wyroku).

Odnośnie zarzutu orzeczenia przez Sąd I instancji z naruszeniem art. 149 § 1 ppsa, w zakresie stwierdzenia, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie to nie odpowiada prawu.

Ustawodawca wprowadził zasadę załatwiania bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 i 2 kpa; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999 s. 154). W przypadku sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, załatwienie sprawy winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwu miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W postępowaniu odwoławczym, bądź w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 3 kpa), załatwienie sprawy winno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Załatwienie sprawy, w rozumieniu art. 104 § 1 kpa, oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy kpa stanowią inaczej. Artykuł 37 § 1 kpa stanowi zaś, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym przepisami kpa służy stronie zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ, do którego wpłynęło takie zażalenie, jeśli uzna je za zasadne, wyznacza organowi rozpoznającemu sprawę dodatkowy termin jej załatwienia oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości (§ 2). Po wyczerpaniu środków przewidzianych w owym przepisie strona może wnieść, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej.

W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i to w określonym przez prawo terminie. W sprawie dotyczącej bezczynności liczy się tylko dochowanie terminu załatwienia sprawy (art. 37 § 1 ab initio kpa; Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego w świetle ustaleń europejskiego case law w: red. M. Błachucki, T. Górzyńska, G. Sibiga, Analiza i ocena zmian kodeksu postępowania administracyjnego w latach 2010-2011, Warszawa 2012 s. 115). Wniesienie skargi na bezczynność jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w sytuacji odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 43-44 uw. 37; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14.6.1983 r., SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24). Tym samym dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, 2011, s. 109 uw. 80). Dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Zasada praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 i 36 kpa (art. 6 kpa). Obowiązek załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z zasadami wyrażonymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa. Urzeczywistnienie praworządności wiąże się zwykle z szybkością postępowania (Z. Janowicz - op. cit.- uw. 1 do art. 12 kpa).

Jedną z zasad odnoszących się do działań organów administracji publicznej wyróżnia się zasadę efektywności wskazując, że pod nazwą tą kryje się sprawność, szybkość, skuteczność, czy też ekonomiczność działań podejmowanych przez organy administracji. W konsekwencji obywatel ma prawo oczekiwać od administracji działań, które będą miały takie właśnie cechy. Działania administracji winny się więc charakteryzować swego rodzaju aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Obowiązek rozpatrzenia sprawy "w rozsądnym terminie" wynika z art. 6 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), a także z art. 17 Europejskiego Kodeksu dobrej administracji przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. Jednocześnie "w wymiarze Unii Europejskiej zasada efektywności oznacza obowiązek ustanowienia odpowiednich reguł nadzoru nad działaniami podmiotów wewnątrzpaństwowych". Instytucja procesowa "bezczynności organu" jest kwalifikowaną formą przewlekłego prowadzenia postępowania (J. P. Tarno, Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013/69/s. 10 i n., dalej J. P. Tarno, Bezczynność).

Za stwierdzeniem, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zd. 2 ppsa) przemawiało to, że sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia [...] 1955 r. nr [...] Ministra Skupu rozpoczęła się dnia [...] 1989 r. (prezentata k. [...], akt [...]; art. 61 § 1 i 3 kpa – 23 lata przed dniem orzekania zaskarżonym wyrokiem). Skarżący podejmował w toku postępowania działania przeciwko bezczynności organu – prawomocnym postanowieniem z dnia 8 października 2002 r. [...], Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie ze skargi na bezczynność, wobec wydania przez Ministra Rolnictwa, po wytoczeniu skargi na bezczynność, decyzji z [...] 2002 r. (po 12 latach od wszczęcia postępowania). W sprawie zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2004 r. [...] (dalej wyrok [...]), którym Sąd dokonał wiążącej oceny prawnej i udzielił wiążących wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 ppsa). W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, skarżący dnia 10 maja 2005 r. wniósł skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2005 r. [...] (dalej wyrok [...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności przedmiotowego zarządzenia z dnia [...] 1955 r. Ministra Skupu o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem [...] A. C., A. C., H. G., dzierżawca A. K., położonym w [...], w terminie dwu miesięcy od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, bowiem Minister Rolnictwa nie wydał decyzji mimo upływu 1 roku, 1 miesiąca i 18 dni od zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem [...]. Dnia 29 stycznia 2010 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę w przedmiocie niewykonania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyroku [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia 8 września 2010 r. [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 i 6 ppsa: 1. wymierzył Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywnę w wysokości 500 zł; 2. zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, bowiem Minister Rolnictwa wydał decyzję z [...] 2010 r. po upływie 4 lat, 1 miesiąca i 25 dni od pływu dwumiesięcznego terminu po zwrocie akt z prawomocnym wyrokiem [...].

Między złożeniem wniosku z dnia 8 kwietnia 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy po wydaniu decyzji z [...] 2010 r., a wydaniem zaskarżonego wyroku przez Sąd I instancji, minęły 3 lata, 2 miesiące i 8 dni, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi miał obowiązek wydać decyzję w terminie 1 miesiąca od dnia wpłynięcia do Ministra Rolnictwa wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 35 § 3 w zw. z art. 127 § 3 kpa). Nie może prowadzić do oceny, że owa bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa to, że przed dniem wpłynięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] 2010 r., Minister Rolnictwa przekazał akta sprawy administracyjnej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ze skargą skarżącego na niewykonanie wyroku [...]. Minister Rolnictwa, przed przekazaniem akt, wiedząc że decyzja z [...] 2010 r. nie stała się prawomocna, winien był sporządzić potwierdzone "za zgodność" odpisy wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej, na wypadek konieczności dalszego procedowania w tej sprawie. Przy dzisiejszym poziomie techniki, sporządzenie odpisów wszystkich dokumentów znajdujących się w niezbyt obszernych aktach, było nietrudne i niekosztowne. W ostateczności, po wpłynięciu wniosku z 8 kwietnia 2010 r., Minister Rolnictwa mógł zwrócić się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt administracyjnych np. na okres trzech dni, w celu sporządzenia owych uwierzytelnionych odpisów dokumentów.

W przeciwnym wypadku strona nie mogła oprzeć się przeświadczeniu, że mimo że podejmuje trzeci raz działania mające zapobiec opieszałości Ministra Rolnictwa, w istocie niezałatwienie sprawy w terminie jest zamierzonym działaniem piastuna organu, który to organ ma tę sprawę w zakresie swoich kompetencji (J. P. Tarno, Bezczynność – uw. 1.2, 9). Po zwrocie akt z WSA dnia 8 grudnia 2010 r., Minister Rolnictwa dopiero po 2 latach, 6 miesiącach i 4 dniach wydał decyzję, rozstrzygającą o wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Takie działanie Ministra Rolnictwa w okolicznościach niniejszej sprawy, w istocie w sposób rażący naruszało art. 6, 7 8 i 12 kpa. Za uznaniem, że w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przemawia i to, że Minister Rolnictwa ponownie prowadził dowody z Krajowego Rejestru Sądowego, mimo że istotne informacje mógł uzyskać niezwłocznie dzięki elektronicznemu dostępowi do KRS.

Za stwierdzeniem, że bezczynność Ministra Rolnictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa przemawiało i to, że Minister dopiero po upływie 11 miesięcy od dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – pismem z 4 kwietnia 2011 r. poinformował strony postępowania, że ów wniosek zostanie rozpoznany do dnia 30 grudnia 2011 r. Już po dniu 11 kwietnia 2011 r. (wejściu w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2011 r., nr 6, poz. 18) i po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z 11 kwietnia 2011 r., Minister Rolnictwa 6 kolejnymi pismami wyznaczał kolejne terminy zakończenia sprawy – ostatecznie do dnia 31 stycznia 2013 r., żadnego z tych terminów nie dotrzymując. Zawiadomienie (ósme) z dnia 4 lutego 2013 r. o przesunięciu terminu rozpatrzenia wniosku, skutkowało wywiedzeniem dnia 26 lutego 2013 r. skargi na bezczynność, będącej przedmiotem zaskarżonego wyroku.

Po dokonaniu wiążącej oceny prawnej i udzieleniu wiążących wskazań co do dalszego postępowania wyrokiem [...] (art. 153 ppsa) przed 9 laty, 2 miesiącami i 26 dniami przed wydaniem decyzji z [...] 2013 r., trudno uznać, że sprawa jest szczególnie skomplikowana pod względem faktycznym bądź prawnym (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck 2012, s. 232, nb 5), zwłaszcza że organ może swobodnie korzystać z dorobku piśmiennictwa (M. Allerhand, Kodeks handlowy. Komentarz Lwów 1935; J. Namitkiewicz, Kodeks handlowy z komentarzem; J. Frąckowiak, A. Kidyba, K. Kruczalak, W. Pyzioł, I. Weiss, Kodeks handlowy. Komentarz, W. Pr. 1999; S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, M. Tarska, R. Zabłocki, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, C.H. Beck 2012; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wolters Kluwer 2010; red. A. Szajkowski, Prawo spółek osobowych w: System prawa prywatnego, t. 16, INPr. PAN 2008) i orzecznictwa Sądu Najwyższego czy Sadów administracyjnych (przykładowo; wyrok WSA w Warszawie z: 14.1.2009 r., I SA/Wa 1581/08, Lex nr 475221; 5.1.2012 r., IV SA/Wa 1753/11, Lex nr 1407743).

Norma prawna zawarta w art. 149 § 1, podobnie jak norma prawna zawarta w art. 154 § 1 ppsa, mimo że zawarte w ustawie procesowej, są normami materialnoprawnymi (odpowiednio – wyrok NSA z: 26.4.2006 r., II GSK 25/06, Lex nr 209715; 4.3.2010 r., II OSK 489/09, Lex nr 597633). Skoro zatem zaskarżony wyrok dotknięty jest jedynie naruszeniem prawa materialnego w postaci błędnego określenia skutków z art. 149 § 1 zd. 2 ppsa, na podstawie art. 188 ppsa należało zaskarżony wyrok uchylić w punkcie 1 (pierwszym) i stwierdzić, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zd. 2 ppsa). W pozostałej części skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, należało oddalić (art. 184 ppsa). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.