Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 646/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 205a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 959
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jedn.
article: art. 28, art. 30 par. 4 i art. 61 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2902/17 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2902/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania, oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego postanowieniem z [...] września 2017 r., znak: [...], po rozpoznaniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., cesjonariusza wierzytelności odszkodowania należnego M. B. i D. B., z tytułu opóźnienia lotu [...] (obsługiwanego przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w W.) z [...] listopada 2016 r. na trasie A. ([...]) – W. ([...]), odmówił wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu organ podał, że do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w W. wpłynął wniosek [...] sp. z o.o., która jest cesjonariuszem wierzytelności odszkodowania należnego M. B. i D. B. z tytułu opóźnienia ww. rejsu.

Wnioskodawca wnosił, aby Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził decyzją administracyjną obowiązek wypłaty odszkodowania, określonego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. U. UE.L .2004.46.1 – dalej jako "rozporządzenie (WE) nr 261/2004").

Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Stosownie do art. 205a ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo Lotnicze, Prezes Urzędu kontroluje przestrzeganie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a w szczególności rozpatruje skargi, o których mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, każdy pasażer może wnieść do organu wyznaczonego przez Państwo Członkowskie jako odpowiedzialnego za wykonywanie postanowień rozporządzenia w odniesieniu do lotów z lotnisk znajdujących się na jego terytorium oraz lotów z krajów trzecich na te lotniska lub do każdego innego właściwego organu wyznaczonego przez Państwo Członkowskie, skargę na naruszenie rozporządzenia, które miało miejsce na jakimkolwiek lotnisku znajdującym się na terytorium Państwa Członkowskiego, lub dotyczącą jakiegokolwiek lotu z kraju trzeciego na lotnisko znajdujące się na tym terytorium.

[...] sp. z o.o. nabyła od M. B. i D. B., w drodze cesji, wierzytelność wynikającą z opóźnienia lotu [...] z [...] listopada 2016 r. Oznacza to, że spółka nie występuje w sprawie w charakterze pełnomocnika pasażerów, ani nie była pasażerem tego rejsu. Organ podkreślił, że zarówno ustawodawca unijny, jak i ustawodawca polski kompetencję do złożenia skargi do krajowego organu przyznał wyłącznie pasażerowi.

Pasażer ma możliwość działania przez umocowanego pełnomocnika. [...] sp. z o.o. nie jest pełnomocnikiem pasażerów, ponieważ nie działa w ich imieniu i na ich rzecz, ale jako cesjonariusz występuje we własnym interesie. Ponadto zgodnie z art. 33 § 1 k.p.a., pełnomocnikiem stron może być osoba fizyczna, posiadająca zdolność do czynności prawnych, a [...] sp. z o.o. jest osobą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe uznano, że [...] sp. z o.o. nie posiada przymiotu strony postępowania i nie może skutecznie wystąpić z wnioskiem do Prezesa Urzędu o jego wszczęcie.

Organ dodał, że w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za odwołany lot na podstawie art. 7 rozporządzenia, zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi albo Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Wobec braku odesłania w ustawie Prawo lotnicze do przepisów Kodeksu cywilnego, nie ma podstaw do stosowania tych przepisów w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Tym samym podmiotem uprawnionym do skierowania skargi do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na przewoźnika lotniczego na podstawie art. 205a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze w zw. z art. 16 rozporządzenia jest wyłącznie pasażer skarżonego lotu. Zbycie roszczenia, wynikające z przepisów materialnego prawa cywilnego, jest bez znaczenia dla postępowania administracyjnego.

[...] sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosło zażalenie na powyższe postanowienie.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego postanowieniem z [...] października 2017 r., znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i zwrócił skarżącemu podanie.

W uzasadnieniu organ przypomniał treść art. 205a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2017 r., poz. 959 – dalej jako "Prawo lotnicze") i art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i stwierdził, że wynika z nich, że prawo do złożenia skargi w przedmiocie uzasadnionego podejrzenia naruszenia prawa do organu odpowiedzialnego za wykonywanie postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004, przysługuje jedynie pasażerom.

Zgodnie z art. 205b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 16 ust. 2 ww. rozporządzenia, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego może stwierdzić, w drodze decyzji administracyjnej, naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 określa również obowiązek i termin jego usunięcia.

Skarga pasażera inicjuje wprawdzie stosowne postępowanie, ale w żaden sposób nie wyznacza zakresu działań, które w takiej sytuacji organ zobowiązany jest podjąć. Głównym celem postępowania wszczętego w związku ze skargą, o której mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jest zapobieganie naruszeniom prawa przez nakładanie kar pieniężnych.

Cechą materialnego prawa administracyjnego jest brak ogólnej regulacji co do następstwa prawnego. Zasadę niedopuszczalności następstwa prawnego, zgodnie z regułami wykładni, potwierdzają istniejące od niej wyjątki. Każdy z nich znajduje umocowanie w wyraźnym przepisie prawa. Wyjątki te dotyczą tzw. stosunków administracyjnoprawnych rzeczowych, których źródłem może być przepis prawa lub akt administracyjny, nazywany w związku z tym rzeczowym. Nie wygasa on z chwilą utraty bytu przez podmiot stosunku, ale przechodzi na każdoczesny podmiot władający określoną rzeczą.

Roszczenie o zryczałtowane odszkodowanie, wynikające z przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jest roszczeniem cywilnoprawnym, które z mocy przepisów szczególnych, tj. art. 205a ust. 1 ustawy Prawo lotnicze, może być dochodzone w drodze postępowania administracyjnego.

Organ dodał, że sformułowanie art. 2 § 1 i § 3 k.p.c. jednoznacznie wskazuje, że przekazanie rozpoznawania spraw cywilnych innym niż sądy powszechne organom władzy publicznej traktować należy jako wyjątkowe, ze wszystkimi tego konsekwencjami dla wykładni prawa, w której kierować się należy zasadą nierozszerzania wyjątków. Obecnie nie ma regulacji prawnych w odniesieniu do podmiotu nabywającego od osoby pokrzywdzonej naruszeniem wspólnotowym w drodze czynności cywilnoprawnej wierzytelność wynikającą z tego naruszenia.

Skoro zasadą jest, że do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, a na zasadzie wyjątku pasażer, jako osoba pokrzywdzona naruszeniem wspólnotowym, może skorzystać ze środka ochrony prawnej, jakim jest skarga, o której mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, to należy stwierdzić, że tylko skargi pochodzące od pasażerów powodują skutek wszczęcia postępowania, a tym samy obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Natomiast nabycie przez cesjonariusza od osoby pokrzywdzonej naruszeniem wspólnotowym (pasażera) roszczeń, nie pozwala na wstąpienie tego podmiotu do postępowania administracyjnego jako strony, zamiast lub obok pasażera. Cesjonariusz ochrony swoich praw i roszeń może dochodzić jedynie na drodze postępowania cywilnego.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 66 § 3 zd. 1 in fine k.p.a. i stwierdził, że zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2017 r. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie, gdy tymczasem z podania wynikało, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, dlatego organ uchylił zaskarżone postanowienie w całości i zwrócił podanie wnoszącemu.

[...] sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] października 2017 r., zarzucając mu:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 205a ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego z wniosku [...] sp. z o.o. będącego nabywcą majątkowych praw pasażerów, wynikających z art. 7 rozporządzenia (WE) 2561/2004;

- naruszenie art. 30 § 1 i 4 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu faktu, że na skutek zawarcia umowy cesji [...] sp. z o.o. powinno zostać uznane za stronę postępowania, w miejsce pasażerów D. B. i M. B.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu swój interes prawny lub obowiązek. Sąd przytoczył też treść art. 205a ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo Lotnicze oraz art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Z przepisów tych wynika, że ustawodawca unijny, jak i ustawodawca polski kompetencję do złożenia skargi do krajowego organu wykonawczego przyznał wyłącznie pasażerowi. Pasażer ma możliwość działania przez umocowanego pełnomocnika. [...] sp. z o.o. nie jest pełnomocnikiem pasażerów, ponieważ nie działa w ich imieniu i na ich rzecz, ale jako cesjonariusz występuje we własnym interesie.

Biorąc pod uwagę powyższe słusznie, zdaniem Sądu, organ uznał, że [...] sp. z o.o. nie posiada przymiotu strony postępowania, a zatem nie może skutecznie wystąpić z wnioskiem do Prezesa Urzędu o jego wszczęcie.

W sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za odwołany lot na podstawie art. 7 rozporządzenia, zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi albo Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Wobec braku odesłania w ustawie Prawo lotnicze do przepisów Kodeksu cywilnego, nie ma podstaw do stosowania tych przepisów w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Tym samym, jak podkreślił Sąd, podmiotem uprawnionym do skierowania skargi do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na przewoźnika lotniczego na podstawie art. 205a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze w zw. z art. 16 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jest wyłącznie pasażer skarżonego lotu. Zbycie roszczenia, wynikające z przepisów materialnego prawa cywilnego, jest bez znaczenia dla postępowania administracyjnego.

Sąd stwierdził, że roszczenie o zryczałtowane odszkodowanie wynikające z przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jest roszczeniem cywilnoprawnym, które z mocy przepisów szczególnych, tj. art. 205a ust. 1 ustawy Prawo lotnicze, może być dochodzone w drodze postępowania administracyjnego.

W obecnym stanie prawnym nie ma regulacji kształtujących pozycję prawną podmiotu nabywającego od osoby pokrzywdzonej naruszeniem wspólnotowym, w drodze czynności cywilnoprawnej, wierzytelność, wynikającą z tego naruszenia. Nabycie przez cesjonariusza od osoby pokrzywdzonej naruszeniem wspólnotowym (pasażera) roszczeń nie pozwala na wszczęcie przez ten podmiot postępowania administracyjnego zamiast lub obok pasażera. Cesjonariusz ochrony swoich praw i roszeń może dochodzić jedynie na drodze postępowania cywilnego, stąd rozstrzygnięcie organu, wydane na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., Sąd wojewódzki uznał za prawidłowe.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożyło [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 61 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 205a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze z wniosku [...] sp. z o.o., będącego nabywcą majątkowych praw pasażerów, określonych art. 7 rozporządzenia (WE) 2561/2004;

2. art. 30 § 1 i 4 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu faktu, że na skutek zawarcia umowy cesji [...] sp. z o.o. powinno zostać uznane za stronę postępowania, w miejsce pasażerów D. B. i M. B.;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów sformułowanych przez skarżących, w treści "skargi kasacyjnej".

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniosł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie postanowienia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] października 2017 r., znak: [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi, tj. w kwocie po 697 zł, w odniesieniu do każdego ze skarżących oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wywołanego wniesieniem przedmiotowej skargi kasacyjnej, według norm przepisanych, w odniesieniu do każdego ze skarżących.

Skarżący kasacyjnie oświadczył też, że zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że [...] sp. z o.o., jako cesjonariusz roszczeń pasażerów opóźnionego rejsu, domagało się wszczęcia postępowania administracyjnego przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego, zgodnie z treścią art. 205a ust. 1 ustawy Prawo lotnicze. Zgodnie z art. 509 § 1 k.c.: "wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania."

Odszkodowanie przewidziane treścią rozporządzenia (WE) 261/2004 stanowi cywilnoprawną kompensatę szkód majątkowych i niemajątkowych pasażera opóźnionego rejsu (uzasadnienie uchwały SN, sygn. akt III CZP 113/13) o charakterze kary umownej, co za tym idzie jest roszczeniem zbywalnym. Taka interpretacja przepisów została potwierdzona treścią wyroków sądów powszechnych m.in. przez Sąd Rejonowy K. (sygn. akt: [...],[...]), Sąd Rejonowy dla [...] w W. (sygn. akt [...],[...],[...]), Sąd Okręgowy w K. (sygn. akt [...]).

W ocenie skarżącego, dla niniejszej sprawy bez znaczenia jest fakt, że przepisy rozporządzenia (WE) 261/2004 wskazują "pasażera", jako osobę uprawnioną do wniesienia skargi, o której wyżej mowa. Wskazał, że zgodnie z treścią "art. 61 a § 4 k.p.a.": "w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.". Wobec treści tego przepisu, wskazać należy, że spółka z o.o. [...], na skutek zawarcia umowy cesji, stała się stroną postępowania, uprawnioną do wszczęcia przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego postępowania administracyjnego na prawach "pasażera", natomiast organ administracji publicznej zobowiązany był ten fakt uwzględnić. Powyższe ma istotne znaczenie z punktu widzenia funkcjonalnego, to jest w myśl uchwały Sądu Najwyższego, sygn. akt III CZP 113/13, decyzja administracyjna wydana przez Prezesa ULC stanowi tytuł wykonawczy, tym samym w przypadku braku uwzględnienia przez organ zmiany podmiotowej po stronie wierzyciela, doszłoby do sytuacji, w której z tytułu tego samego zdarzenia uprawnionym do odbioru rekompensaty byłby pasażer (na podstawie decyzji administracyjnej) oraz cesjonariusz (na podstawie wyroku sądu powszechnego).

W piśmie z [...] lutego 2019 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Organ wniósł też o przeprowadzenie rozprawy w sprawie.

Organ wskazał m.in., że podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest nieuprawniony, gdyż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych, w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał pełnej i wnikliwej oceny zaskarżonego postępowania. Należy przy tym zaznaczyć, że w toku postępowania sprawa została skontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod względem zgodności z prawem, przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w dokonanej kontroli nie pominął żadnej okoliczności, która była istotna dla wydania rozstrzygnięcia. Świadczy o tym chociażby okoliczność, że strona skarżąca, wnosząc skargę kasacyjną na wydane orzeczenie, nie wskazała na fakty ani nie przedstawiła żadnych nowych i istotnych dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na ocenę przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął wszelkie starania w celu wyczerpującego rozpatrzenia czynności dokonanych przez organ w toku postępowania administracyjnego oraz nie pominął żadnych okoliczności mających znaczenie dla sprawy i jej rozstrzygnięcia. Oceniany wyrok z dnia 19 września 2018 r. zawiera stanowisko odnoszące się do wszystkich okoliczności przyjętych jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09), jak również zawiera uzasadnienie sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np. wyroki NSA: z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11; z 28 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1767/14). Ustalenia poczynione w przedmiotowej sprawie nie budzą żadnych wątpliwości. Natomiast zarzuty należy uznać za nieuzasadnione wobec wyczerpującego przedstawienia i wyjaśnienia przez WSA w Warszawie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zatem zarzuty strony skarżącej, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego, należy uznać za bezpodstawne (por. podobnie wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt IIGSK 925/16).

Organ wskazał, że zasadnicze zarzuty skarżącego dotyczą w szczególności naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 61 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., przez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 205a ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego z wniosku strony skarżącej będącej nabywcą majątkowych praw pasażerów, określonych w art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004 oraz naruszenia art. 30 § 1 i 4 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu faktu, że na skutek zawarcia umowy cesji [...] sp. z o.o. powinno zostać uznane za stronę postępowania w miejsce pasażerów.

Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i podkreślił, że zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, każdy pasażer może wnieść do każdego organu wyznaczonego na podstawie ust. 1 lub do każdego innego właściwego organu wyznaczonego przez Państwo Członkowskie, skargę na naruszenie niniejszego rozporządzenia, które miało miejsce na jakimkolwiek lotnisku znajdującym się na terytorium Państwa Członkowskiego, lub dotyczącą jakiegokolwiek lotu z kraju trzeciego na lotnisko znajdujące się na tym terytorium. Z powyższego wynika, że zarówno prawodawca europejski jak i polski ustawodawca przesądzili, iż prawo do złożenia skargi w przedmiocie uzasadnionego podejrzenia naruszenia wewnątrzwspólnotowego do organu odpowiedzialnego za wykonywanie postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przysługuje jedynie tym podmiotom, które zostały bezpośrednio pokrzywdzone tym naruszeniem, tj. pasażerom posiadającym potwierdzoną rezerwację na skarżony lot. Powyższą tezę potwierdza treść art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze, który wskazuje, że pasażer wnoszący skargę musi przedłożyć ponadto treść reklamacji, którą skierował do przewoźnika lotniczego, treść odpowiedzi przewoźnika na złożoną reklamację, potwierdzoną rezerwację posiadaną przez pasażera na skarżony lot oraz złożyć oświadczenie o zgodności kopii ww. dokumentów z oryginałami. Biorąc pod uwagę powyższe, treść przepisów ustawy Prawo lotnicze oraz przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jednoznacznie wskazują, że do złożenia skargi na przewoźnika lotniczego jest uprawniona osoba fizyczna posiadająca potwierdzoną rezerwację na dany lot, która poleciała danym lotem albo miała nim polecieć. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 posiada tylko i wyłącznie pasażer, który może w toku postępowania działać osobiście albo przez pełnomocnika, natomiast legitymacji takiej nie posiada osoba, która nabyła wierzytelność w drodze przelewu. Zbycie roszczenia wynikające z materialnego prawa cywilnego nie wywiera wpływu na postępowania administracyjne prowadzone przez Prezesa ULC na podstawie art. 205a ust. 1 ustawy Prawo lotnicze w zw. z art. 16 rozporządzenia (WE) 261/2004. Przy czym w zakresie stosunków administracyjnoprawnych nie można stosować przepisów kodeksu cywilnego, ponieważ nie można domniemywać prawa posiłkując się uregulowaniami z innych dziedzin prawa (zob. wyrok WSA z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2048/14 oraz wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2714/15, wyrok NSA z 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2509/14). Jednakże w toku postępowania cywilnego, podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który na podstawie umowy cesji nabył od pasażera roszczenia pieniężne przysługujące pasażerowi od przewoźnika lotniczego, jest uprawniony do dochodzenia tych roszczeń przed sądem powszechnym. Zatem postanowienie Prezesa ULC o zwrocie podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. było prawidłowe i w pełni uzasadnione. Organ zatem słusznie uznał, że [...] sp. z o.o., nie występowało w sprawie w charakterze pełnomocnika pasażerów, ani tym bardziej nie było pasażerem przedmiotowego rejsu, tym samym nie posiada przymiotu strony postępowania i nie mogło skutecznie wystąpić do Prezesa ULC o jego wszczęcie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. organ wskazał, że WSA w Warszawie przywołał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszystkie podniesione przez stronę skarżącą zarzuty i wskazał jednoznacznie, iż "Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne, podzielając w całości przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu argumentacje - uruchomienie żądanego postępowania było niemożliwe". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił pełne uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia obejmujące: zwięzłe przedstawienie sprawy, treść zarzutów, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie i zawarte w nim uzasadnienie pozwalają zatem na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie i zawiera wszystkie elementy które rozstrzygnięcie musi posiadać zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. Ze względu na powyższe należy wskazać jednoznacznie, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało skonstruowane prawidłowo i daje rękojmię, iż sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, a kontrola legalności działalności administracji publicznej będąca ustawowym obowiązkiem sądu miała miejsce i została przeprowadzona zgodnie z kryteriami określonymi w art. 3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zarządzeniem z [...] września 2021 r., sygn. akt I OSK 646/19 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej poinformował strony, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej lub nie zajmie stanowiska w tej kwestii, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne.

Wobec powyższego, strony zostały wezwane do zajęcia stanowiska w przedmiocie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W związku z tym, że jedna ze stron nie zajęła stanowiska w ww. zakresie, zarządzeniem z [...] listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 646/19, Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej jako "COVID-19") zarządził skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 w brzmieniu od 3 lipca 2021 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś wobec braku zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Przedmiotem oceny Sądu mogą być więc jedynie zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów, czy stawiania hipotez w tym obszarze, sanując ewentualne braki. Nie może domyślać się argumentacji, czy intencji strony skarżącej. Niemniej jednak, w myśl stanowiska zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (uchwała opublikowana na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wszelkie kwestie dające się wyinterpretować z petitum skargi kasacyjnej zasługują na stosowne rozważenie oraz odniesienie się do nich, nawet pomimo ich niedostatecznego sprecyzowania przez pełnomocnika.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sporządzone zostało w sposób umożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, w sposób jasny przedstawia stan faktyczny sprawy, jak również zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie. Podkreślić należy, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez który nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13, wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1995/16, CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w tym zakresie.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 61 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. przez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 205a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze z wniosku [...] sp. z o.o., będącego nabywcą majątkowych praw pasażerów, określonych art. 7 rozporządzenia (WE) 2561/2004.

Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 ustanawia wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. W art. 7 rozporządzenie to przyznaje pasażerom linii lotniczych prawo do zryczałtowanego odszkodowania w przypadku odmowy ich przyjęcia na pokład, odwołania lotu, a także na podstawie wyroku TS z 19 listopada 2009 r. w połączonych sprawach C-402/07 i C-432/07 Sturgeon i inni (ECLI:EU:C:2009:716), gdy dojdzie do opóźnienia lotu.

Przepis art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nakłada na państwa członkowskie obowiązek wyznaczenia krajowego organu, odpowiedzialnego za wykonywanie postanowień rozporządzenia, uprawnionego do podejmowania niezbędnych środków w celu zapewnienia przestrzegania praw pasażerów, w tym rozpatrywania skarg pasażerów na naruszenie jego postanowień.

Na podstawie przepisu art. 205a pkt 1 ustawy z 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) prawodawca polski organem takim ustanowił Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

W rozpoznawanej sprawie [...] sp. z o.o., wskazując, że jest cesjonariuszem wierzytelności odszkodowania należnego M. B. i D. B. z tytułu opóźnienia [...] (obsługiwanego przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w W.) z [...] listopada 2016 r. na trasie A. ([...]) – W. ([...]) wniósł aby Prezes Urzędu stwierdził decyzją administracyjną obowiązek wypłaty odszkodowania.

Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W myśl ugruntowanego orzecznictwa, interes prawny powinien mieć swoje źródło w przepisach prawa materialnego. O tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola, czy też subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako interes prawny.

W orzecznictwie i literaturze zauważa się, że uprawnienia i obowiązki z zakresu prawa publicznego co do zasady są niezbywalne i wygasają wraz ze śmiercią podmiotu uprawnionego, chyba że istnieje szczególna norma prawna dająca podstawę do zachowania takiego uprawnienia lub jego przeniesienia (zob. M. Kruszyńska-Kośmicka, Wyjątki od zasady nieprzenoszalności praw i obowiązków administracyjnych, PiZ 2019, t. 20, z. 3, str. 39-48; wyrok NSA z dnia 2 września 2015 r. sygn. I OSK 187/14; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 879/17; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1849/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jako przykład wskazuje się art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) stanowiący, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części. Także przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097), który przyznaje prawo do żądania rekompensaty także spadkobiercom osoby uprawnionej.

Zgodzić się trzeba z Sądem pierwszej instancji i organem, że zarówno prawodawca europejski, jak i polski przesądzili, że prawo do złożenia skargi w przedmiocie uzasadnionego podejrzenia naruszenia wewnątrzwspólnotowego do organu odpowiedzialnego za wykonywanie postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przysługuje jedynie tym podmiotom, które zostały bezpośrednio pokrzywdzone tym naruszeniem, tj. pasażerom posiadającym potwierdzoną rezerwację na skarżony lot. Wskazuje na to niebudząca wątpliwości treść art. 205a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze (w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego postanowienia), zgodnie z którą Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego Prezes Urzędu kontroluje przestrzeganie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a w szczególności rozpatruje skargi, o których mowa w art. 16 ust. 2 ww. rozporządzenia. W myśl natomiast art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 każdy pasażer może wnieść do każdego organu wyznaczonego na podstawie ust. 1 lub do każdego innego właściwego organu wyznaczonego przez Państwo Członkowskie, skargę na naruszenie niniejszego rozporządzenia, na które miało miejsce na jakimkolwiek lotnisku znajdującym się na terytorium Państwa Członkowskiego, lub dotyczącą jakiegokolwiek lotu z kraju trzeciego na lotnisko znajdujące się na tym terytorium.

Zauważyć też trzeba, że w myśl art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze, pasażer wnoszący skargę musi przedłożyć reklamację, którą skierował do przewoźnika lotniczego, treść odpowiedzi przewoźnika na złożoną reklamację, potwierdzoną rezerwację posiadaną przez pasażera na skarżony lot oraz złożyć oświadczenie o zgodności kopii ww. dokumentów z oryginałami.

Analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że ustawa Prawo lotnicze uprawnia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego wyłącznie do rozstrzygania skarg pasażerów, w drodze decyzji administracyjnej, o odszkodowaniu należnemu pasażerowi. Przyznanie powyższego uprawnienia Prezesowi Urzędu Cywilnego służy realizacji indywidualnych interesów pasażerów wnoszących skargi

Należy wskazać, że w uchwale z 7 lutego 2014 r., sygn. akt III CZP 113/13 (publ. OSNC 2014/11/114) Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za opóźniony lot na podstawie art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r., s. 1) zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Wskazał, że sprawa o odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia musi być uznana za sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., którą według zasady wynikającej z treści art. 2 § 1 k.p.c. rozpoznają sądy powszechne. Zasada ta nie obowiązuje tylko w odniesieniu do spraw, które na mocy szczególnych przepisów zostały przekazane do właściwości innych organów niż sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy.

[...] sp. z o.o. powołuje się na umowę cesji, która została zawarta z M. B. i D. B. – osobami, które były pasażerami przedmiotowego lotu. Kwestia ta nie może mieć jednak znaczenia, skoro z uwagi na brak przepisu stanowiącego o możności przenoszenia roszczenia odszkodowawczego na następcę prawnego pod tytułem szczególnym (syngularnym), skarżącemu nie można przyznać legitymacji w sprawie.

Wskazać trzeba, że jedną z zasad prawa administracyjnego, wywodzoną z konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) i powtórzoną w art. 6 k.p.a., jest zakaz domniemania właściwości organów administracji do wydania decyzji administracyjnych. Wynika to z art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego, że "Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów". Niedopuszczalne jest domniemanie właściwości organów administracji do rozstrzygania spraw cywilnych z wyjątkiem tych, które na mocy ustawy przekazane zostały do właściwości innych organów (por. art. 2 § 1 i 3 k.p.c.).

Organ administracji publicznej winien przestrzegać swej właściwości z urzędu szczególnie wnikliwie na etapie wszczęcia postępowania. W postępowaniu wszczynanym na żądanie strony, organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości, winien stosować przepisy art. 65-66 k.p.a. (zob. A. Wróbel - op. cit. uw. 2 do art. 19). Nieuprawnione jest domniemanie właściwości organów administracji w rozstrzyganiu sporów o naturze cywilnoprawnej. Organ odwoławczy uznał, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny i dlatego podanie na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił skarżącemu.

Skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej powołuje orzeczenia sądów powszechnych. Wskazuje, że odszkodowanie przewidziane treścią rozporządzenia (WE) 261/2004 stanowi cywilnoprawną kompensatę szkód majątkowych i niemajątkowych pasażera opóźnionego rejsu (uzasadnienie uchwały SN, sygn. akt III CZP 113/13) o charakterze kary umownej, co za tym idzie jest roszczeniem zbywalnym. Podnosi, że ww. interpretacja przepisów rozporządzenia została potwierdzona treścią wyroków sądów powszechnych m.in. przez Sąd Rejonowy K. (sygn. akt[...],[...]), Sąd Rejonowy dla [...] w W. (sygn. akt: [...],[...],[...]), Sąd Okręgowy w K. (sygn. akt [...]). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane przez skarżącego orzeczenia tylko potwierdzają prawidłowość stanowiska organów, że sprawa z wniosku skarżącego jest sprawą cywilną rozpoznawaną przez sąd powszechny.

W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia art. 66 § 3 k.p.a. Z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej prawidłowość zastosowania tego przepisu przez organ odwoławczy w sytuacji gdy orzeczenie organu pierwszej instancji było wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie może być przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 30 § 1 i 4 k.p.a. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Następstwo procesowe uregulowane powyższym przepisem jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Oznacza zatem, że poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. wymaga, aby zdarzenia prawne rodzące następstwo procesowe, zarówno succesio mortis causa, jak i succesio inter vivos nastąpiły w toku postępowania, a zatem w określonym przedziale czasowym, pomiędzy rozpoczęciem a zakończeniem konkretnego postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2000 r. sygn. akt I SA 310/99, Lex nr 55755). Przesłanka ta nie jest spełniona w niniejszej sprawie, bowiem w sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania. W konsekwencji, skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 30 § 4 k.p.a., nie stał się następcą procesowym poprzedniej strony postępowania, a tym samym, w ujęciu procesowym nie uzyskał, pochodzącego od M. B. i D. B., interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., mając na względzie uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, zgodnie z którą art. 204 i art. 205 § 2-4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. W tej sytuacji, wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz organu koszty zastępstwa procesowego w kwocie określonej zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) jako 75% stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c tegoż rozporządzenia.