Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 599/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67  par. 1,  art. 121,  art. 122,  art. 187,  art. 191.
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.),, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Biura Handlowego A s. c. G. R. C., L. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - umorzenie odsetek za zwłokę oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpatrzeniu odwołania A spółki cywilnej R. i L. C. od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] Nr [...] o odmowie umorzenia odsetek od zaległości z tytułu podatku VAT utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2000 r. [...] firma A s.c. wystąpiła do organu podatkowego I instancji z prośbą o umorzenie – wynikających z decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w K., odsetek za zwłokę od zaległości w podatku VAT za lata 1996-1998. Strona we wniosku wskazała, iż do powstania odsetek doszło nie z winy Spółki, lecz jednego z jej dostawców - P. K. (prowadzącego w O. firmę pod nazwą P.H. B który w latach 1996-1998, wbrew obowiązującym przepisom (pomimo otrzymywanych należności za sprzedany towar), nie odprowadzał do urzędu skarbowego należnego podatku, zaprzestał składania deklaracji, a nadto zagubił lub zniszczył kopie faktur wystawionych dla s.c. A. Ponadto zdaniem strony, do narośnięcia tak znacznej kwoty odsetek przyczynił się także Urząd Skarbowy w O. oraz Urząd Kontroli Skarbowej w O., które dopuściły się naruszenia przepisów art. 121 – 123 ustawy Ordynacji podatkowej, albowiem "wiedząc o sprawie pod koniec 1996 i już 1997" nie tylko nie podjęły one czynności wyliczonych we wskazanych przepisach "odkładając w niezrozumiały dla nas sposób sprawę na lata późniejsze", ale także nie powiadomiły Spółki o sprawie. W konsekwencji Spółka nie tylko nie mogła dokonać stosownej wpłaty celem zapobieżenia odsetkom i sankcjom lecz została także narażona na kontynuowanie współpracy z nieuczciwym kontrahentem. O niezapłaceniu bowiem podatku VAT przez wspomnianego kontrahenta Spółka "w sposób udokumentowany" dowiedziała się "praktycznie 27.01.2000 r. po nadesłaniu dokumentów przez inspektora kontroli skarbowej z O.".

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że wyrokiem z dnia 22 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 167/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie odsetek za zwłokę.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego (art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej ) oraz zasad postępowania (art. 121 i 122 tejże ustawy).

Sąd stwierdził, że za przedwczesne należy uznać twierdzenie, iż [...] organy podatkowe (skarbowe) działały w sposób niepodaważający zaufanie do organów państwa. Wątpliwości sądu budziła okoliczność, iż stwierdzenie o poprawności działania [...] organów, organy podatkowe rozpatrując sprawę s.c. A budowały zasadniczo na informacjach przekazanych im przez organy oceniane.

Ponadto zdaniem sądu wskazane działania podatnika winny nasunąć organom kontrolującym przynajmniej podejrzenie popełnienia przez pana P. K. przestępstwa karno-skarbowego, a z akt sprawy nie wynika, iż organy podatkowe (skarbowe) inicjowały wszczęcie takiego postępowania.

W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] przekazał sprawę organowi podatkowemu I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o wskazane wyrokiem informacje.

Po przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił umorzenia odsetek od zaległości z tytułu podatku VAT.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła jej sprzeczność z wyrokami sądów, zaprzeczenie faktom oraz sprzeczność z interesem publicznym i ważnym interesem podatnika.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie miał przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie art. 67a § 1 pkt 3 tejże ustawy. Wymieniony art. 67 został wprawdzie uchylony przez art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) zmieniającej ustawę Ordynacja podatkowa z dniem 1 września 2005 r. Tym niemniej przepis przejściowy ustawy nowelizującej (art. 25 § 2), do wniosków o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożonych przed dniem wejścia w życie ustawy

z dnia 30 czerwca 2005 r. (tj. przed 1 września 2005 r.), nakazuje stosować przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu przed dniem wejścia w życie nowelizacji. W rozpatrywanym przypadku wniosek strony jest z dnia 5 kwietnia 2000 r. Organ odwoławczy zauważył, iż z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że do umorzenia zaległości podatkowej (odsetek za zwłokę) jest konieczne wystąpienie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, albo też oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zobowiązania podatkowego.

W wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę mogą być umarzane jeśli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności, które organ administracji podatkowej w tym indywidualnym przypadku uzna za zasługujące na uwzględnienie z podanego wyżej powodu. Nawet zatem w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu podatnika organ ten nie jest bezwzględnie zobowiązany umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Zastosowanie wobec podatnika wskazanej instytucji traktowane być musi jako przywilej, a nie zaś jako jego prawo.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Zaś przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korekta jego błędnych decyzji. Powyższy przepis skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że ustawodawca pozostawił w gestii organów podatkowych ocenę, czy w konkretnej sprawie wystąpią okoliczności uzasadniające umorzenie, jak również zakres ewentualnego umorzenia.

Organ drugiej instancji przedstawił czynności podjęte przez organ podatkowy pierwszej instancji celem weryfikacji i uzupełnienie dotychczas zebranych informacji, a następnie stwierdził, że organ kontroli skarbowej (inspektor UKS w O.) prowadził w sprawie kontrahenta Spółki bardzo szerokie postępowanie między innymi pod nadzorem Prokuratury i Ministerstwa Finansów. Obejmowało ono kilkadziesiąt podmiotów. W oparciu o materiały kontroli skarbowych wniesiono akt oskarżenia przeciwko 42 osobom – liczący 1400 stron. Tym aktem objęto również dostawcę Spółki. Przy kontroli takich zagadnień w praktyce jest utrudnione "wypreparowanie" materiałów dotyczących jednego z uczestników "łańcucha" przestępczego. Decyzje Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] i [...] stwierdzające nieważność decyzji wskazywały wadliwość oceny podatkowej zebranego materiału dowodowego, a nie postępowania kontrolnego. Decyzje te dotyczyły zobowiązań VAT za miesiące w latach 1994-1995, które to odsetki nie były przedmiotem niniejszej sprawy.

Zdaniem organu odwoławczego czas realizacji postępowania podatkowego przez organy podatkowo-kontrolne województwa [...] był wynikiem rodzaju realizowanych czynności i ich charakteru związanego z rolą dowodów w postępowaniu podatkowym, karnym i karnym skarbowym. Niezależnie od postępowania karnego zakończonego przez Prokuraturę Okręgową w O., także Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia [...] skazał pana P. K. za utrudnianie kontroli skarbowej – co potwierdza trudności w realizacji postępowania. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych i postępowanie kontrole dotyczące ustaleń obliczenia podatku VAT to odmienne tryby i różne postępowania, zatem postępowanie w przedmiocie ulgi podatkowej nie może stanowić płaszczyzny weryfikacji tych ustaleń.

Badający sytuację finansową spółki cywilnej A organ odwoławczy ustalił, że źródłem dochodów jej wspólników to dochód z działalności gospodarczej, który na każdego wspólnika w 2000 r. wynosił [...]zł, a w 2005 r. – [...]zł (za 2006 r. od stycznia do listopada dochód ten wyniósł [...]zł). Wspólnicy Spółki posiadają majątek nieruchomy, budynki mieszkalne i niemieszkalne, stanowiące ich współwłasność bądź współwłasność małżeńską, bądź współwłasność współmałżonka. Na tej podstawie stwierdził, że spółka znajduje się w dobrej sytuacji finansowej i majątkowej, wspólnicy odnotowują znaczny i stały wzrost dochodów z tytułu prowadzonej działalności, a takie zaś kształtowanie się przychodów zapewnia spółce możliwość regulowania obciążających ją zobowiązań podatkowych. Spłata przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami nie wpłynęła na kondycję firmy, stan zatrudnienia oraz dochody wspólników. Również egzekwowanie tej należności nie doprowadziło spółkę do skutków niepożądanych.

Dlatego też zdaniem organu odwoławczego przesłanka ważnego interesu podatnika wymagana do umorzenia zaległości podatkowej (odsetek za zwłokę) nie wystąpiła, bowiem sytuacja finansowa i majątkowa Spółki i jej wspólników jest bardzo dobra.

Oceniając istnienie przesłanki interesu publicznego organ odwoławczy ustalił, że w subiektywnym odczuciu strony poniosła ona "stratę" na skutek zawartej umowy handlowej. Zauważył, iż umowa handlowa ma charakter cywilnoprawny i ewentualnych roszczeń strona mogła dochodzić od nieuczciwego kontrahenta na drodze sądowej. Podatnik ograniczył się jedynie do ubiegania o pomoc ze strony sektora finansów publicznych, mimo, iż to kontrahent Spółki powinien w konsekwencji ponieść skutki finansowe związane ze zrekompensowaniem podatnikowi powstałych z mocy prawa zobowiązań w podatku od towarów i usług oraz odsetkach za zwłokę.

W opinii organu odwoławczego w realiach gospodarki rynkowej jest to problem, z którym spotyka się wielu innych przedsiębiorców, a więc okoliczność ta w żaden sposób nie wyróżnia strony, spośród pozostałych podmiotów działających w tych samych warunkach gospodarczych. Ryzyko prowadzenia działalności na własny rachunek obciąża podatnika a nie Skarb Państwa. Strona podejmując decyzję o transakcji handlowej z kontrahentem nie dołożyła należytej staranności w celu ustalenia informacji na jego temat. Aby ograniczyć to ryzyko stronie przysługiwało prawo wystąpienia do właściwego organu podatkowego o udzielenie informacji na temat kontrahenta – o ile nie byłyby to dane objęte tajemnicą skarbową.

Wychodząc z założenia, że w interesie publicznym jest to, aby podatnik, który nie przyczynił się do powstania odsetek mógł skorzystać z możliwości do uzyskania uznaniowej ulgi w tym zakresie, organ odwoławczy stwierdził wystąpienie w sprawie przesłanki interesu publicznego, jednakże uznał za zasadne odmówienie umorzenia wnioskowanych odsetek. Motywem i argumentem odmowy, który za tym przeważył było to, że podatnik nie wykorzystał w celu zweryfikowania swojego kontrahenta w dostatecznym stopniu informacji firm (wywiadami) specjalizujących się w badaniu wiarygodności kontrahentów, nie dochodził od sprawcy szkody "podatkowej" swoich strat na drodze odszkodowawczej, nie wskazał, iż żądał od kontrahenta zaświadczeń z właściwego organu podatkowego o niezaleganiu w podatkach. Strona nadal ma prawo do realizacji roszczeń od sprawcy, a nie przerzucanie jego ciężaru na Skarb Państwa.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ drugiej instancji stwierdził, że w kwestii cytatów orzeczeń wyczerpująco odniesiono się w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Zauważył, że cytaty z wyroku WSA z dnia 22 maja 2006 r. odnoszą się do poczynań i ustaleń organów podatkowych, pismo Ministerstwa Finansów z dnia 8 listopada 2006 r. stanowiło odpowiedź na wniosek organu podatkowego o zweryfikowanie i uzupełnienie informacji [...] organu kontroli skarbowej w związku z koniecznością wyjaśnienia wątpliwości wyrażonych przez WSA w powołanym wyżej wyroku, a decyzja która jakoby zaginęła, znajduje się w aktach sprawy. Z akt tych wynika również, że do czasu działań podjętych w 1999 r. przy współpracy organów skarbowych z policją i prokuraturą nie dysponowano żadnymi danymi (w tym fakturami) o większości kontrahentów P.H. B – w tym w s.c. A. Organ wskazał, że w decyzji organu pierwszej instancji opisano obszernie co rozumie się pod pojęciami interesu publicznego i ważnego interesu podatnika i jakie okoliczności uważa się za przemawiające za ich zaistnieniem.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja finansowa i majątkowa Spółki i wspólników nie uzasadniała wystąpienia ważnego interesu podatnika. Natomiast o odmowie udzielenia ulgi mimo wystąpienia przesłanki interesu publicznego zadecydowało to, iż faktycznie sprawcą, zarzucanego organom podatkowym przez stronę, długotrwałego postępowania był kontrahent strony, do którego strona nie kierowała roszczeń odszkodowawczych i to przesądziło jako argument o wyborze odmowy umorzenia wnioskowanych odsetek.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący panowie L. C. i R. C. wspólnicy A s.c. wnieśli o jej uchylenie, gdyż po raz kolejny narusza ustawę Ordynacja podatkowa, jest sprzeczna z prawomocnymi wyrokami sądowymi w tej sprawie oraz narusza konstytucyjną zasadę państwa prawa. Ponadto skarżący domagali się nakazania organom podatkowym zwrotu pobranych niesłusznie odsetek w kwocie [...]zł i przerwania stosowanego wobec nich od 7 lat procederu polegającego na prowadzeniu w nieskończoność postępowania administracyjnego dla samego trwania tego postępowania. W ocenie skarżących w zaskarżonej decyzji nie dokonano właściwej oceny zebranych dowodów, naruszono art. 67 § 1, art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej oraz wraz z [...] organami podatkowymi przepisy art. 21, 23, 125, 135, 180, 181, 187, 272 i 281 Ordynacji podatkowej a nadto jest ona sprzeczna z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Uzasadniając skargę strona skarżąca zwróciła uwagę na fakt braku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istotnej chronologii zdarzeń w opisie sytuacji podejmowania decyzji przez organy podatkowe co, zdaniem skarżących, nie było przypadkowe ponieważ przemilczany jest fakt 6 letniego okresu wydawania sześciokrotnie niezgodnej z prawem decyzji administracyjnej.

Następnie skarżący zacytowali fragmenty zapadłych wcześniej w sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz innych wyroków sądów administracyjnych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Orzeczenia te wskazują na istniejącą sprzeczność pomiędzy wykładnią wyroków sądów w tej sprawie, a interpretacją art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej przedstawioną przez organ odwoławczy według której sądy nie powinny się w tej kwestii wypowiadać, ponieważ nie mają do tego kompetencji i nie ma tu znaczenia fakt, że wyroki sądów są prawomocne i ani razu po wydaniu tych wyroków organ odwoławczy nie wystąpił z ich kasacją.

Postępowanie organu podatkowego, jest sprzeczne nie tylko w kwestii art. 67, ale również z wyrokiem NSA, gdzie po raz kolejny podnosi się aktualny stan majątkowy Spółki do argumentu decydującego. Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy merytorycznie ponieważ już w roku 2000 przyjął założenie, że "Naczelnika I US w G. w tej sprawie skrzywdzić nie można", "który w swej ostatniej decyzji posuwa się do tego, iż cytuje treści wyroku sądowego WSA nie wypowiedziane przez Sąd". Dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego w tej sprawie się nie czyni, ponieważ w tłumaczeniach [...] organów podatkowych występuje wiele nieścisłości i braku argumentów w postaci dokumentów, które mogłyby być przydatne organowi odwoławczemu. Dwuinstancyjność postępowania rozumiana jest przez organy podatkowe jako podwójna bariera postawiona przeciwko podatnikowi.

Według strony skarżącej z zebranych w sprawie dokumentów wynika niezbicie, iż zaprzeczają one istniejącym faktom poprzez dokonywanie oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki.

Strona skarżąca zauważyła, że jej sprawa dotyczy wyłącznie okresu objętego jej wnioskiem o umorzenie odsetek do dnia 14 czerwca 1999 r., kiedy to UKS w O. rozpoczął kontrolę w firmie B. Wskazała, że Sąd w wyroku z dnia 22 maja 2006 r. dokonał oceny zebranych dokumentów stwierdzając, że nie wynika z nich by organy podatkowe (skarbowe) w O. inicjowały wszczęcie postępowania karno-skarbowego wobec pana K.. A zatem przedział czasowy w jakim należy poszukiwać odpowiedzi na stawiane pytania to okres po 22 maja 2006 r. Następnie skarżący wyjaśnili, że organ odwoławczy powołuje się na nowe dowody w sprawie (pisma kierowane do różnych podmiotów) stwierdzając w swej decyzji, że odpowiedzi na te pisma zostały opisane w decyzji pierwszoinstancyjnej, faktycznie zaś szczegółowych opisów tych pism nie ma ponieważ albo są bez znaczenia dla sprawy albo dodatkowo pogrążają [...] organy podatkowe.

W dalszej części uzasadnienia skargi strona skarżąca przeprowadziła analizę poszczególnych dowodów stanowiących załączniki do skargi od nr 4 do nr 13 ustalając, że z dowodów dotyczących czynności podejmowanych przez [...] organy podatkowe, a związanych z rozpatrywanym okresem pozostało jedno wezwanie do podatnika skierowane przez IUS w O. o wszczęcie działań kontrolnych za lata 1997/98. Cała reszta pism była przytoczona w przekonaniu, że Sąd nie będzie ich czytał. Zdaniem strony skarżącej wynika z tego, że ze względu na brak konkretnych argumentów przemawiających za utrzymaniem decyzji, uzasadnienie tej decyzji buduje się zasadniczo na dwóch filarach: argumencie, że firmę stać na zapłacenie za swojego kontrahenta pozostałej zaległości oraz że podatnik nie wykorzystał w celu zweryfikowania swojego kontrahenta informacji firm – wywiadami. Co do pierwszego z nich skarżący odesłali do prawomocnego wyroku w tej sprawie wydanego przez NSA, a co do drugiej okoliczności zauważyli, że w latach 1994 -1998 wywiadownie dopiero powstawały, a nadto, że przed rozpoczęciem współpracy dokonali wszystkich niezbędnych czynności, że już od lat 1994/95 prowadzono u ich kontrahenta kontrole skarbowe i zezwalano na prowadzenie takiej działalności aż do grudnia 1999 r., że mieli prawo oczekiwać, iż [...] organy podatkowe będą działać w stosunku do swojego podatnika zgodnie z prawem podatkowym, oraz że w przypadku jakiś nieprawidłowości organy te będą działać szybko, sprawnie i wnikliwie, choćby blokując rachunek finansowy podatnika, ustalą jego zobowiązanie wobec skarbu państwa np. poprzez wysyłanie do hurtowni zapytań o ustalenie liczby faktur, choćby przy użyciu telefonu lub faksu, a Spółka była hurtownią znaną z powodu ciągłych reklam w prasie i radiu. Do 2000 r. utrzymywano stronę skarżącą w niepewności - prowadząc postępowanie, czy jej kontrahent jest wypłacalny. Nadto skarżący zauważyli, że nie było i nie ma obowiązku korzystania z wywiadów. Strona skarżąca podniosła, że nie dochodziła od kontrahenta zapłaconych za niego podatków i odsetek, gdyż wszystkim było wiadomo, że jest on osobą niewypłacalną.

Według skarżących zebrane w sprawie dokumenty wskazują na to, że "IUS w O." zaniedbał wykonywania swoich obowiązków wobec swojego podatnika, czym ewidentnie przyczynił się do powiększenia strat w podatku VAT, odsetkach i wysokości sankcji karnej, "UKS w O." pomimo, że w marcu 1997 r. wiedział o istniejącej sytuacji bezpośrednio przyczynił się do powiększenia odsetek przez rozpoczęcie kontroli swojego podatnika za lata 1997-1998 dopiero 14 czerwca

1999 r., a za rok 1996 wydając decyzję jedną w [...] a drugą w [...] "IUS w G." postanowił zarobić na błędach tych organów kosztem firmy strony skarżącej. Działania prowadzące przez organy podatkowe oraz zaniedbania tych organów naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej wymienione w skardze.

Zdaniem strony skarżącej 6 krotne wydawanie decyzji w tej samej sprawie w sposób niezgodny z prawem jest na pewno sprzeczne z interesem publicznym podobnie jak konkretna strata skarbu państwa czy też decyzje UKS w O. uchylone przez Ministerstwo Finansów, albo sprzeciwianie się wykonaniu prawomocnego wyroku sądowego.

Skarżący zauważyli, że jak wynika z licznych orzeczeń sądowych interes publiczny nie jest tożsamy z maksymalnym uzupełnieniem kasy skarbu państwa, a zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy powinien dokonać szerokiej oceny różnych wartości, w tym również systemu ocen mieszczących się poza systemem prawa podatkowego, a nawet pozaprawnych. W związku z tym, w odniesieniu do "interesu podatnika", strona skarżąca wskazała, że nie miała wpływu na powstanie zaległości głównej, a tym bardziej odsetek w tak znacznej skali, postępowała zgodnie z prawem, a ponadto zapłaciła wszystkie zobowiązania podatkowe za nieuczciwego i niewypłacalnego [...] kontrahenta (łącznie ok. [...]zł). Strona skarżąca nie domaga się umorzenia podatku lecz odsetek za zwłokę. Organy podatkowe "odpuściły" sklepom ich naliczenia bez jakiegokolwiek postępowania, egzekucja wobec Spółki miała charakter restrukcyjny prowadząc na skraj bankructwa i zmusiła do korzystania z kredytów bankowych, a jednorazowe zebranie kwoty [...]zł miało swe skutki w istotnych opóźnieniach w terminach oddania realizowanej inwestycji i w prowadzeniu dalszej działalności. Organ podatkowy doskonale wiedział o trudnej sytuacji spółki i jej wspólników. O niezapłaceniu podatku wraz z odsetkami przez kontrahenta Spółka dowiedziała się dopiero 27 stycznia 2000 r. z postępowania prowadzonego przez UKS w K.

Skarżący wskazali, że w okresie spłaty przedmiotowych zaległości nie było bieżących zysków, a sytuacja rodzinna w tym czasie to dla jednej strony renta inwalidzka żony ok. [...] zł i na utrzymaniu 1 dziecko, a dla drugiej żona niepracująca i na utrzymaniu 3 dzieci.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że sprawa przedmiotowej ulgi podatkowej podlegała dwukrotnej ocenie sądu administracyjnego, który w wyrokach z dnia 17 stycznia 2003 r. (sygn. akt I SA/Ka 2333/01) oraz z dnia 22 maja 2006 r. (sygn. akt I SA/Gl 1671/05) uchylał wcześniej wydane decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy decyzje organu podatkowego pierwszej instancji, odmawiające umorzenia wymienionych we wniosku podatnika odsetek zwłoki od zaległego podatku od towarów i usług.

W pierwszym z tych orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wytknął organom, że podejmując rozstrzygnięcie nie uwzględniły wynikającej z art. 121 Ordynacji podatkowej zasady zaufania do organów państwa, którą tenże Sąd rozciągnął nie tylko na organy prowadzące postępowanie w tej sprawie, ale również te, których właściwości podlegał kontrahent skarżącej Spółki – firma B pana K.. Zdaniem Sądu oceniając istnienie przesłanek umorzenia zaległości podatkowej z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, trzeba mieć na uwadze właśnie przepis art. 121 tej ustawy, w szczególności w sytuacji, kiedy nieprzestrzeganie przepisów prawa przez organy właściwe dla kontrahenta strony skarżącej, miało niekorzystne skutki dla tego ostatniego podmiotu. Sąd nie uznał również za zasadny argument organów odmawiających umorzenia zaległości podatkowej, iż zaległość ta wynika z ostatecznych decyzji oraz, że podatnika stać na jej zapłacenie.

W drugim z tych orzeczeń Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w konsekwencji powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej uchylając decyzją z dnia [...] niewyeliminowane przez Sąd rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, nakazał jednocześnie organowi pierwszej instancji wyjaśnić kwestię ewentualnego przyczynienia się organów podatkowych (w domyśle [...]) do naliczenia odsetek od zaległości w konkretnej wysokości. Sąd zauważył, że wykonując dyspozycje zawarte w powyższym wyroku oraz kolejnych decyzjach kasacyjnych Dyrektora Izby Skarbowej organ podatkowy podjął czynności wyjaśniające, kierując pisma ze stosownymi pytaniami do Urzędu Kontroli Skarbowej w K. i w O. oraz do Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. Pisma z organu podatkowego oraz organu kontroli skarbowej w K. pozwoliły rozpatrującemu sprawę organowi zająć ostateczne stanowisko, iż nie można mówić o przewlekłości postępowania prowadzonego przez opolskie organy w stosunku do kontrahenta podatnika, oraz że na powstanie zaległości podatkowej skarżącej Spółki wpływ miały nie działania organów kontrolujących kontrahenta tejże Spółki, a sam kontrahent.

Sąd uznał za udowodnione okoliczności, że opolskie organy skarbowe i podatkowe miały świadomość, iż kontrahent Spółki, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, dopuszczał się istotnego naruszania prawa podatkowego co najmniej od 1994 r., a nadto, że organ skarbowy musiał mieć świadomość, iż działalność tej osoby może wywołać negatywne skutki w zakresie podatku VAT w stosunku do kontrahentów firmy B. Sąd stwierdził, że z przekazanych mu dokumentów nie wynika, by organy podatkowe (skarbowe) w O. inicjowały wszczęcie postępowania karno-skarbowego wobec kontrahenta Spółki, a w efekcie za przedwczesne uznał twierdzenie zaskarżonej decyzji, iż opolskie organy -podatkowe (skarbowe) działały w sposób niepodważający zaufanie do organów podatkowych.

Ponadto zdaniem Sądu rozpatrując odwołanie organ odwoławczy nie wskazał w sposób wyraźny, czy przesłanki z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wystąpiły w rozpatrywanym przypadku, ani nie doszedł do jednoznacznej konkluzji odnośnie podstaw do ubiegania się o umorzenie zaległości podatkowej, a tym samym organ ten nie dokonał poprawnego ustalenia istnienia przesłanek zarówno ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego. W zaskarżonej decyzji nie rozważono czy ściągnięcie zaległości podatkowej nie narusza zasady zaufania do organów podatkowych. Sąd wskazał, że ocenić należy nie tylko kwestie ewentualnego przyczynienia się organów [...] do powstania czy też powiększenia się zaległości odsetkowej po stronie Spółki A, ale również poprawność działania organów podatkowych rozpatrujących wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Kryteria, jakie w tym wypadku należy wziąć pod uwagę to słuszność i sprawiedliwość. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowej trwa już ponad 6 lat i już sama ta okoliczność może spowodować powzięcie wątpliwości co do staranności oraz merytorycznej rzetelności działania w sprawie organów podatkowych. Sąd zaakcentował, że skarżąca Spółka nie zabiega o umorzenie zaległości podatkowej w podatku VAT, ale odsetek za zwłokę.

Sąd wyraził pogląd, że jeżeli w wypadku stwierdzenia istnienia przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej organ podtrzyma swoje stanowisko o odmowie umorzenia zobowiązania podatkowego, winny zostać również podane faktyczne motywy takiego rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził także, iż czasami interes publiczny realizowany jest mimo odstąpienia od dochodzenia należności publicznoprawnych.

Sąd wskazał na błędy formalne decyzji odwoławczej konkludując, że sprawa winna być ponownie przeanalizowana, w dużo szerszym zakresie niż to uczyniono w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu przy wydaniu tej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego (art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zasad postępowania (art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej).

Stosownie do treści art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2007 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przepisy te oznaczają, że rozpoznając sprawę w ponownym postępowaniu organ administracyjny dysponuje takimi samymi możliwościami w zakresie rozstrzygnięcia, jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu, z ograniczeniami wynikającymi z zasady związania oceną prawną sądu. Przez pojęcie ocena prawna rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może dotyczyć również prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego (tak wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r. I SA/Po 263/97). Ocena prawna odnosić się może zarówno do samej wykładni prawa materialnego i procesowego jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (tak wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1177/97).

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania (tak wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r. sygn. akt IV SA 527/97).

Wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego mają wytyczać kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, ale w żadnym wypadku nie mogą zawierać apriorycznego rozstrzygnięcia problemów związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia.

Dlatego też rozpoznając niniejszą sprawę Sąd był związany oceną prawną zawartą w wcześniejszych wyrokach sądów administracyjnych. W wyrokach tych Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że podejmując rozstrzygnięcie organy podatkowe nie uwzględniły zasady zaufania do organów państwa, naruszając w ten sposób przepis art. 121 Ordynacji podatkowej, który ma znaczenie dla oceny istnienia przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd ocenił jako bezzasadne stanowisko organów podatkowych, że odmowa umorzenia przedmiotowych zaległości znajduje uzasadnienie w tym, że zaległość ta wynika z ostatecznych decyzji oraz że podatnika stać na jej zapłacenie. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie dokonano poprawnego ustalenia istnienia przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyraził pogląd o konieczności podania faktycznych motywów negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, również w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek opisanych w powołanym wyżej przepisie oraz obowiązek uwzględnienia faktu, że strona zabiega wyłącznie o umorzenie odsetek zwłoki, a postępowanie w tej sprawie trwa już ponad 6 lat. Sąd zlecił zbadanie czy w tym konkretnym przypadku domaganie się spełnienia obowiązku podatkowego nie będzie sprzeczne z interesem publicznym.

Dodatkowo sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że nie ma uprawnienia do merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii umorzenia zaległości podatkowej. Rzeczą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola działalności administracji publicznej obejmująca m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sąd kontroluje legalność a więc zgodność z prawem konkretnej, poddanej osądowi decyzji. Rolą wojewódzkiego sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji i prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, a więc poprawności stosowania prawa a nie słuszności wydanego rozstrzygnięcia. Kontrola legalności decyzji uznaniowej wydanej na podstawie art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa "dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się do zbadania, czy nastąpiło wyczerpujące zebranie materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji), czy dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne (art. 122 Ordynacji) oraz czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji) dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie art. 67 § 1 Ordynacji" (tak OSP 2005/1/14). Wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika o umorzenie zaległości zależy wyłącznie od woli organu podatkowego, nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. W tym zakresie organ podatkowy ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzję. W związku z tym decyzja taka podlega sądowej kontroli wyłącznie w zakresie jej zgodności z przepisami o postępowaniu (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2004 r. sygn. akt III SA 1154/03). Uznanie administracyjne oznacza w szczególności znaczny zakres swobody organu orzekającego, który nie ma obowiązku spełnić żądania podatnika nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające przedmiotowe uznanie (tak wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2003 r. sygnatura akt I SA/ Łd 1421/02). Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru (tak wyrok NSA z dnia 26 września 2003 r. sygn, akt III SA 2457/02).

Dlatego też żądanie strony skarżącej nakazania organom podatkowym zwrotu – jej zdaniem – niesłusznie pobranych odsetek w kwocie [...]zł, nie mogło być przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego orzekającego w sprawie dotyczącej decyzji odmawiającej umorzenia tej zaległości podatkowej, Podobnie jak żądanie przerwania stosowanego wobec strony skarżącej procederu polegającego na prowadzeniu w nieskończoność postępowania administracyjnego dla samego trwania tego postępowania skoro tego typu żądanie nie podlega ocenie Sądu jako wykraczające poza zakres stosowania przepisów ustawy p.p.s.a.

Badając kwestię dotyczącą nieuwzględnienia przez organy podatkowe treści zapadłych w sprawie wyroków Naczelnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie jest sprzeczna z oceną prawną wyrażoną w tych wyrokach oraz uwzględnia wskazania zawarte w ich uzasadnieniach. Organ odwoławczy uznał bowiem, że w sprawie zaistniały okoliczności mieszczące się w pojęciu "interesu publicznego", o którym mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, skoro ustalił, że w interesie publicznym jest to aby podatnik – strona skarżąca, która nie przyczyniła się do powstania przedmiotowych odsetek (niezależnie od tego z jakich przyczyn natury obiektywnej lub subiektywnej sytuacja ta powstała) mógł korzystać z możliwości do uzyskania uznaniowej ulgi w tym zakresie. Tym samym organ odwoławczy podporządkował się ocenie sądów administracyjnych, z której w istocie wynikało, że z uwagi na okoliczności sprawy nie można stanowczo twierdzić by w powstałym stanie faktycznym strona skarżąca nie miała podstaw do ubiegania się o umorzenie zaległości podatkowej, skorzystania z przedmiotowej ulgi, wskazując na istniejący interes publiczny pojmowany jako wartości nadrzędne i wspólne całego społeczeństwa. Należy przy tym zauważyć, że sądy nie twierdziły, iż organy podatkowe (skarbowe) działały w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych lecz jedynie domagały się prawidłowego ustalenia w tym przedmiocie.

Badając ponownie sprawę, organy podatkowe wykonały polecenia sądów, co do niezbędności uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym zakresie, dokonując dodatkowych ustaleń na okoliczności wymienione w tych wyrokach a w szczególności czy postępowanie wobec kontrahenta skarżących było prowadzone w terminach zgodnych z przepisami Ordynacji podatkowej oraz celem stwierdzenia ewentualnego przyczynienia się "organów [...]" do powstania czy też powiększenia zaległości odsetkowej. Na podstawie zebranych informacji organ odwoławczy ustalił, że czas realizacji postępowania podatkowego przez organy podatkowo – kontrolne województwa [...] był wynikiem rodzaju realizowanych czynności i ich charakteru związanego z rolą dowodów w postępowaniu podatkowym, karnym i karnym skarbowym. Postępowania te obejmowały kilkadziesiąt podmiotów. Jak wynika z akt sprawy do czasu działań podjętych w

1999 r. przy współpracy organów skarbowych z policją i prokuraturą nie dysponowano żadnymi danymi, w tym fakturami, o większości kontrahentów P.H. B – w tym w skarżącej Spółce. Organ odwoławczy wziął pod uwagę także okoliczności faktyczne, w których organy kontrolne i podatkowe województwa [...] realizowały swoje czynności, a także ich oceny ze strony organów nadzoru skarbowego dokonane w rozstrzygnięciach tych organów. Wskazał na fakt, że niezależnie od postępowania karnego zakończonego przez Prokuraturę Okręgową w O. aktem oskarżenia wobec 42 osób także Sąd Rejonowy w O. wyrokiem karnym z dnia [...] skazał P. K. za utrudnianie kontroli skarbowej – co potwierdzało trudności w realizacji postępowania.

Dokonując ustaleń stanu faktycznego organy podatkowe zgromadziły bardzo obszerny materiał dowodowy, wystarczający dla oceny istnienia lub nieistnienia przesłanek opisanych w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Przeprowadziły dogłębną analizę zebranych dowodów, rozważyły wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie a jego długotrwałość wynikała z materii sprawy, konieczności gromadzenia dodatkowych informacji od różnych podmiotów i ich rzetelnej oceny.

W procesie stosowania prawa organ odwoławczy wziął pod uwagę ocenę skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania tych wartości nadrzędnych, które mogły kryć się w pojęciu interesu publicznego. Wydając decyzję organ podatkowy, na podstawie art. 191 Ordynacji podatkowej, korzystał z prawa do swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie. Sąd zgadza się z poglądem organu odwoławczego, że w ryzyku działalności gospodarczej mieści się zarówno decyzja o związaniu się umową z inną firmą i wynikające z tego konsekwencje jak i poniesienie straty w wyniku tej umowy. Ryzyko prowadzenia działalności na własny rachunek obciąża podatnika a nie Skarb Państwa. Skarb Państwa nie może – w drodze instytucji umorzenie odsetek za zwłokę – rekompensować ewentualnych strat powstałych na skutek zawartych umów handlowych z kontrahentem. Fakt, że kontrahent skarżącej spółki w prowadzonej działalności gospodarczej naruszał obowiązujące przepisy prawa podatkowego doprowadzając do uszczuplenia należnych Państwu podatków oraz pozostawał w zwłoce z ich zapłaceniem, nie może stanowić o wyłączeniu prawa Skarbu Państwa do domagania się uiszczenia tych należności. Konieczność prowadzenia zakrojonego na szeroką skalę postępowania zmierzającego do określenia przedmiotowych kwot podatku nie stanowi okoliczności uzasadniającej udzielenie ulgi w przedmiocie umorzenia odsetek zwłoki poprzez ich definitywne umorzenie.

Zdaniem Sądu prawidłowe było ustalenie, że przyczyną powstania po stronie skarżącej zaległości podatkowej w tym odsetek za zwłokę było nierzetelne postępowanie kontrahenta strony, brak jest natomiast dowodów na przyczynienie się przez organy podatkowe (skarbowe) [...] bądź [...] do ich powiększenia. Prowadzone postępowanie podatkowe nie wykazało bowiem, by działanie tych organów "tolerowały" sprzeczną z prawem, a nawet przestępczą działalność podatnika na swoim terenie. Jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji działalność gospodarcza kontrahenta skarżącej była kilkakrotnie kontrolowana, jednakże podatnik dążył do uniemożliwienia tych kontroli bądź ich przedłużenia poprzez zaniechanie udostępnienia informacji lub niestawienie się na wezwania. Konsekwencją takiego zachowania było wszczynanie postępowań karno-skarbowych. Wystąpiły też obiektywne okoliczności utrudniające kontrolę, jak choroba podatnika czy też pobyt w areszcie, których stwierdzenie skutkowało umorzeniem jednego z dochodzeń karnych skarbowych. [...] organy skarbowe nie zaniechały stanowczych działań względem P.H. B ale podjęły je jeszcze przed rozpoczęciem współpracy pomiędzy tą firmą a stroną skarżącą. Ustalono, że w dokumentacji [...] UKS – "nie stwierdzono skargi wspólników s.c. A oraz że spółka ta nie zwracała się do [...] organu podatkowego z żadnym zapytaniem w sprawie kontrahenta ani też nie występowała ze skargami na działania tego organu. Organ pierwszej instancji wskazał, że do listopada 1996 r. oraz w styczniu 1997 r. kontrahent strony skarżącej składał deklaracje VAT i był w tym czasie kontrolowany.

W okresie od marca 1997 r. do kwietnia 2000 r. wobec kontrahenta skarżących wszczęto 9 kontroli skarbowych w zakresie podatku VAT oraz postępowanie zmierzające do określenia innych nieuiszczonych przez ten podmiot podatków czy opłat. Postępowania te kończyły się stosownymi decyzjami. Charakter prowadzonych wobec właściciela firmy B postępowań w tym karnych pozwalał na uzyskanie informacji o transakcjach tego podatku z firmą skarżących (w dniu 27 lipca 1999 r.) oraz wszczęcie kontroli w tej firmie (w dniu 1 września 1999 r.). Należy zgodzić się z twierdzeniem organu podatkowego, że przystępując do kolejnej kontroli kontrahenta Spółki w dniu 21 marca 1997 r. czyli zaledwie cztery miesiące po poprzedniej kontroli, [...] organ podatkowy działał bez zbędnej zwłoki. Ponadto podejmowane przez ten organ i organy kontroli skarbowej działania w żadnym razie nie były sprzeczne z prawem, opieszałe czy świadomie przedłużone. Skarżący nie byli stroną tych postępowań nie można więc stwierdzić by czynności [...] organów były wadliwie prowadzone, a tym samym by w ten sposób naruszały zasady określone w art. 121, 122 czy art. 133 Ordynacji podatkowej. Stosowne działania zostały podjęte, gdy wystąpiły okoliczności uzasadniające ich przeprowadzenie.

Organy podatkowe wykazały, że Spółka znajduje się w dobrej sytuacji finansowej i majątkowej, a spłata przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami oraz prowadzona wobec Spółki egzekucja tych należności nie wpłynęła na kondycję firmy, stan zatrudnienia czy dochody wspólników.

Niezależnie od zasadności i skuteczności postępowań prowadzonych w sprawie kontrahenta skarżącej spółki, jak też samej spółki w tym przedmiotowego postępowania w sprawie umorzenia odsetek zwłoki Sąd stwierdza, że trwały one przez wiele lat co w ocenie Sądu jest obiektywną okolicznością mającą istotne znaczenie przy ustalaniu istnienia przesłanki – ważnego interesu publicznego – warunkującej możliwość udzielenia wnioskowanej ulgi.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że sytuacja strony została dogłębnie zbadania, oraz że dokonano oceny ustalonego stanu faktycznego sprawy pod kątem stwierdzenia, czy okoliczności te, w przypadku skarżącej, przemawiają za udzieleniem ulgi – nie tylko w kontekście przyczynienia się [...] organów podatkowo-skarbowych do powstania i narośnięcia odsetek, ale również z uwzględnieniem długotrwałości postępowania w niniejszej sprawie, a nadto wpływu spłaty należności na sytuację spółki i jej wspólników. Prawidłowe było przy tym ustalenie, że sytuacja finansowa i majątkowa spółki i wspólników nie uzasadnia wystąpienia ważnego interesu podatnika.

Długotrwałość toczących się postępowań kontrolnych czy podatkowych, niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy i jego skutków dla podatnika, stanowi okoliczność świadczącą o wystąpieniu przesłanki "interesu publicznego", o którym mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. W interesie publicznych jak i w interesie podatnika leży bowiem wnikliwe i szybkie załatwienie sprawy gwarantujące zapewnienie stabilności i pewności w stosunkach społecznych, realizację postulatu praworządności oraz urzeczywistniające prawo do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Podobnie jak w interesie publicznym jest aby podatnik, który nie przyczynił się do powstania odsetek zwłoki mógł skorzystać z prawa do ubiegania się o uzyskanie uznaniowej ulgi w tym zakresie. Wynika to z istoty sprawiedliwości i słuszności.

Odmawiając udzielenia wnioskowanej ulgi organ odwoławczy wskazał motywy i argumenty którymi kierował się korzystając z możliwości wydania negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia. Stwierdził, że podatnik nie wykorzystał w celu zweryfikowania swojego kontrahenta, w dostatecznym stopniu, informacji firm (wywiadami) specjalizujących się w badaniu wiarygodności kontrahentów, nie dochodził od sprawcy szkody "podatkowej" swoich strat na drodze odszkodowawczej, nie żądał od kontrahenta zaświadczeń z właściwego organu podatkowego w niezaleganiu w podatkach. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Obowiązkiem podatnika prowadzącego działalność gospodarczą jest podejmowanie wszelkich działań zmierzających do zmniejszenia ryzyka współpracy z nierzetelnym kontrahentem. Należy ponownie podkreślić, że odmowa lub udzielenie ulgi, a więc wybór sposobu załatwiania wniosku zależy wyłącznie od woli organu podatkowego. Przesłanki jakimi kierował się organ rozstrzygając sprawę w warunkach uznania administracyjnego nie podlegają badaniu Sądu. Ocenie Sądu podlega prawidłowość oceny przesłanek warunkujących zastosowanie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie motywy uznania jakimi kierował się organ stosując ten przepis.

W sytuacji, gdy postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy były przeprowadzone zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym, a w szczególności stosownie do dyspozycji przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w związku z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a w przedmiotowej sprawie także po uwzględnieniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wymienionych wyrokach Naczelnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyprowadzenie przez organ odwoławczy wniosku przeciwnego do oczekiwań strony, nie stanowi o naruszeniu prawa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Nawet wówczas, gdy istnieje przesłanka ważnego interesu podatnika czy interesu publicznego, dozwolone jest wydanie decyzji odmawiającej zastosowania wnioskowanej ulgi.

Sąd stwierdza, że organy podatkowe w ramach wyczerpującego uzasadnienia decyzji, w sposób prawidłowy przedstawiły argumenty przemawiające za odmową umorzenia przedmiotowych odsetek zwłoki. Odniesiono się również do poszczególnych zarzutów odwołania oraz przeanalizowano zgromadzony w aktach materiał dowodowy sprawy. Stosownie do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wiązał w sprawie, wyjaśniono okoliczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na umorzenie odsetek, takie jak kondycja finansowa Spółki czy działania szeroko pojętych organów państwa w tym organów podatkowych i skarbowych.

Stąd też w sytuacji, gdy zbadane zostały wszystkie przedstawione wyżej okoliczności sprawy, a ich ocena dokonana przez organ nie wykracza poza granice zasady swobodnej oceny dowodów, Sąd nie jest uprawniony do uchylenia takiej decyzji. Nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia, że jest ona niezgodna z prawem.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił.