Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 106/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13, art. 15, art. 16-19
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: par. 11 pkt 1, par. 20a ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 130 poz 851
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego  pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem  pochodzenia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Inspektor Paweł Ksenycz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi "Q-S" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie należności celnych oraz podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 1558,00 zł (tysiąc pięćset pięćdziesiąt osiem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 26 stycznia 2007 r. "QS" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2006 r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej, określenia kwoty należności celnych przywozowych i kwoty podatku od towarów i usług.

Z akt sprawy wynika, że:

Jednolitym dokumentem administracyjnym SAD z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] dokonano zgłoszenia m. in. 27913 mb tkaniny poliestrowej (pozycja 1), którą objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W zgłoszeniu zadeklarowano towar wg kodu PCN 54076990 0, a stawkę celną konwencyjną w wysokości 9 %.

Do dokumentu tego dołączono świadectwo pochodzenia wwożonego towaru nr [...].

W aktach administracyjnych znajdują się kserokopie dwóch pism Izby Celnej (k. 22 i 21) - z dnia [...] marca 2005 r. i [...] listopada 2005 r., sporządzone w języku angielskim i kierowane do [...] (HANGZHOU) CHina. Na k. 20 znajduje się nieczytelna kserokopia pisma sporządzonego w języku polskim wraz z nieczytelną kserokopią potwierdzenia odbioru.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie celne w sprawie określenia prawidłowej stawki celnej oraz kwoty długu celnego dla towaru objętego w/w zgłoszeniem celnym. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż organ do którego skierowano świadectwo pochodzenia celem jego weryfikacji nie udzielił odpowiedzi w terminie 10 miesięcy. Odpis postanowienia doręczono skarżącej 19 czerwca 2006 r.

W dniu 22 czerwca 2006 r. skarżąca wniosła o doręczenie kserokopii świadectw pochodzenia wraz z kopiami korespondencji kierowanej do Izb Handlu z odpowiedziami. Jednocześnie skarżąca wniosła o "wstrzymanie postępowania celnego".

Postanowieniami z [...] czerwca 2006 r. i 9 sierpnia 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego zawiadomił skarżącą, iż postępowanie celne nie zostanie zakończone w terminie, wyznaczając termin załatwienia sprawy na dzień 30 września 2005 r.

W dniu 21 września 2006 r. organ I instancji otrzymał pismo skarżącej, w którym Spółka wskazała, iż przyczyną braku odpowiedzi władz chińskich w sprawie autentyczności świadectwa pochodzenia jest wysłanie przez Urząd Celny pisma w tej sprawie na niewłaściwy adres. Jednocześnie skarżąca wskazała, iż właściwy adres to [...].

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] września 2006r. nr [...] uznał zgłoszenie celne z dnia [...] marca 2004r. nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej w pozycji nr 1, określenia kwoty należności celnych przywozowych oraz kwoty podatku od towarów i usług od towaru objętego zakwestionowanym zgłoszeniem celnym, dokonując jednocześnie ponownego ich naliczenia. Zastosowano stawkę autonomiczną w wysokości 30 %, a także obciążono skarżącą odsetkami wyrównawczymi za okres od dnia [...] marca 2004 r. do dnia [...] września 2006 r. w kwocie 2.470,20 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż towar będący przedmiotem niniejszego postępowania objęty jest wykazem stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., a więc pochodzenie tego towaru musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Ponieważ w ciągu 10 miesięcy od dnia skierowania dokumentów do weryfikacji, organy wystawiające przedmiotowe świadectwa nie udzieliły stosownej odpowiedzi, świadectwo pochodzenia uznano, zgodnie z § 20a ust. 2 w/w rozporządzenia, za nieprawidłowe do potwierdzenia pochodzenia towaru i dlatego zastosowano stawkę autonomiczną. Natomiast z uwagi na zapis § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515) odsetki wyrównawcze naliczono od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną, uznając iż kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych w zgłoszeniu celnym przez zgłaszającego. Określając kwotę należnego podatku VAT zastosowano obowiązujący w dniu dokonania zgłoszenia celnego stan prawny wynikający z ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Powyższą decyzję skarżąca otrzymała w dniu 28 września 2006 r., a w dniu 12 października 2006 r. złożyła od niej odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż organ celny winien wykazać się szczególną starannością i rzetelnością w weryfikowaniu świadectw pochodzenia, a w niniejszej sprawie prośba o weryfikację nie została przesłana na właściwy adres organu wystawiającego świadectwo. Uzupełniając odwołanie skarżąca przedłożyła wydruk z dnia [...] października 2006 r. ze strony internetowej Chińskiej Rady Promocji Handlu Międzynarodowego (CCPIT), w którym podany adres organu weryfikacyjnego jest niezgodny z adresem wskazywanym w pismach organu celnego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w niniejszej sprawie w celu zastosowania stawki celnej konwencyjnej pochodzenie towarów mogło być udokumentowane jedynie świadectwem pochodzenia. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do autentyczności świadectwa pochodzenia organy celne mogły wysłać świadectwo pochodzenia do weryfikacji do organu je wystawiającego. W przedmiotowej sprawie takim organem jest Chińska Rada ds. Promocji Handlu Międzynarodowego. Wnioski weryfikacyjne kierowane są do instytucji, które je wystawiły, zgodnie z listą prowincjonalnych i centralnych agend instytucji - zgodnie z pieczęcią na konkretnym świadectwie. Adresy tych instytucji są ogólnodostępne na stronach internetowych. Dlatego też wysłanie każdego wniosku o weryfikację poprzedzone jest szczegółową analizą m. in. ogólnodostępnych stron www. Uzyskanie konkretnych adresów instytucji weryfikujących jest możliwe w ramach indywidualnych postępowań prowadzonych przez organy celne. Ponieważ organ celny nie otrzymał w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku żadnej odpowiedzi zasadnie uznał przedmiotowe świadectwo za nieprawidłowe do zastosowania konwencyjnej stawki celnej, ale uznał fakt, iż krajem pochodzenia importowanej tkaniny są Chiny, co spowodowało zastosowanie stawki celnej autonomicznej.

Powyższą decyzję Spółka otrzymała w dniu 27 grudnia 2006 r., a w dniu 26 stycznia 2007 r. zaskarżyła ją do tut. Sądu, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w całości i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisu art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z przepisem art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne i przepisem art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny, poprzez skierowanie przez organ celny świadectwa pochodzenia towaru nr 032756497 w celu jego weryfikacji na niewłaściwy adres organu wystawiającego to świadectwo, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania przez organy Chin wysłanego świadectwa i w związku z powyższym nieotrzymaniem przez organ celny odpowiedzi w tym zakresie oraz rażące naruszenie § 20a ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...), poprzez skierowanie przez organ celny świadectwa pochodzenia towaru w celu jego weryfikacji na niewłaściwy adres organu wystawiającego to świadectwo, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania przez organy Chin wysłanego świadectwa i w związku z powyższym nieotrzymaniem przez organ celny odpowiedzi w tym zakresie.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż wysłane świadectwo pochodzenia do weryfikacji na niewłaściwy adres instytucji je weryfikującej nie było najprawdopodobniej w ogóle merytorycznie rozpoznane i dlatego organ celny nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Skarżąca stwierdziła, iż w żadnym wypadku nie może ponosić negatywnych konsekwencji wysłania przez organ celny wniosków weryfikacyjnych na błędne adresy tylko z tego powodu, że organ w toku prowadzonego postępowania korzysta z całkowicie nieprawdziwych danych. Mając na uwadze w szczególności regulację § 20a ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia organ celny powinien wykazać szczególną uwagę i staranność przy prowadzeniu postępowania w tym zakresie, albowiem przy wysłaniu wniosku weryfikacyjnego do instytucji zagranicznej na błędny adres jest pewne, że instytucja ta nie udzieli organowi celnemu żadnej odpowiedzi, z tej prostej przyczyny - taki wniosek do niej po prostu nigdy nie dotarł.

Do skargi Spółka dołączyła wydruk z dnia 24 stycznia 2007 r. ze strony internetowej Chińskiej Rady Promocji Handlu Międzynarodowego (CCPIT), w którym podany adres organu weryfikacyjnego jest zgodny z adresem wskazywanym przez nią w uzupełnieniu odwołania, a odmienny od adresu figurującego w pismach organu celnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, iż adresy instytucji weryfikujących świadectwa pochodzenia są ogólnodostępne na stronach internetowych, ale nie ma jednego enumeratywnego wykazu tych adresów, ponieważ na przestrzeni lat ulegają one zmianom. Załączony do skargi wydruk komputerowy ze stycznia 2007 r. nie może stanowić dowodu uzasadniającego twierdzenie, że wniosek o weryfikację sporządzony w marcu 2005 r. został skierowany na niewłaściwy adres. Został on skierowany na adres właściwy w momencie jego wysyłania.

Przed rozprawą skarżąca przedłożyła kserokopię pisma Ambasady RP z dnia [...] maja 2007 r., z którego wynika, iż Ambasada otrzymała pismo z dnia [...] kwietnia 2007 r. z Centrum Certyfikacji, w którym potwierdzono po dokonaniu sprawdzenia autentyczność certyfikatów pochodzenia m. in. świadectwa nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. Dołączono także kserokopię pisma organu weryfikującego sporządzonego w języku chińskim, a będącego załącznikiem do pisma Ambasady.

Sąd zważył:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 z późn. zm.) do spraw dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, stosuję się przepisy dotychczasowe. Cytowane uregulowanie dotyczy przepisów prawa materialnego i w niniejszej sprawie winny być stosowane przepisy obowiązujące w chwili powstania długu celnego tj. w dniu 17 marca 2004 r.

Z art. 13 § 1 i 6 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 160, poz. 1084 z późn. zm.), obowiązującego w dacie powstania długu celnego, wynika, iż cła określane są na podstawie taryfy celnej, którą w drodze rozporządzenia ustanawia Rada Ministrów. Zatem w dacie powstania długu celnego obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 219, poz. 2153), która stanowi załącznik do tego rozporządzenia. Zgodnie z przepisami art. 15 cyt. wyżej Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu m. in. stosowania taryfy celnej, a reguły ustalania takiego pochodzenia określają art. 16 -19. Dokonywane jest ono przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów (art. 19 § 1), przy czym Rada Ministrów została zobligowana do określenia w drodze rozporządzenia listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Rozporządzenie to zostało wydane w dniu 15 października 1997 r. i dotyczyło określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 z późn. zm.). W §11 pkt 1 ustalono, iż pochodzenie towarów wymienionych w "Wykazie nr 3" musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Bezspornym w sprawie jest, iż importowany przez skarżącą towar wymieniony jest w "Wykazie nr 3". Świadectwo pochodzenia towaru jest zatem podstawą zastosowania właściwej stawki celnej w związku ze zróżnicowaniem stawek taryfy celnej. Warunkiem skorzystania przez skarżącą ze stawki konwencyjnej było udokumentowanie pochodzenia towaru świadectwem pochodzenia. Winno ono, w myśl § 13 ust. 1 cyt. wyże rozporządzenia, spełniać łącznie warunki wymieniane w tym przepisie. Prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia w kraju, z którego dokonano wywozu towaru jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru.

Przepis § 20a ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia pozwala organowi celnemu na skierowanie świadectwa pochodzenia do weryfikacji do organu je wystawiającego w celu sprawdzenia autentyczności tego świadectwa lub prawidłowości danych w nim zawartych. Jednakże zgodnie z ust. 2 tego przepisu, jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. Z zapisu tego wyraźnie wynika, iż to importer ponosi niekorzystne konsekwencje nieudzielenia odpowiedzi przez organ weryfikujący świadectwo, bez względu na powód, dla którego odpowiedzi tej nie udzielono. Jednocześnie, sam importer nie może kierować świadectwa do weryfikacji, ponieważ tryb ten, zgodnie z cyt. wyżej § 20a ust. 1, zastrzeżony został dla organu celnego. W tej sytuacji należy zgodzić się ze skarżącą, iż organy celne dokonując weryfikacji, winny dochować szczególnej staranności przy stosowaniu procedury weryfikacyjnej.

W niniejszej sprawie skarżąca jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji wskazywała, iż wniosek o weryfikację został skierowany na niewłaściwy adres, podając, według jej ustaleń, właściwy adres. Organ I instancji nie przesłał wniosku weryfikacyjnego na wskazany przez skarżącą adres, sugerując w wydanej decyzji, iż w przypadku gdy strona uzyska dowody na autentyczność świadectwa pochodzenia będzie mogła złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Tym samym organ I instancji "przerzucił" na skarżącą obowiązek wykazania autentyczności świadectwa pochodzenia.

Natomiast organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż adresy instytucji weryfikujących świadectwa pochodzenia dostępne są na stronach internetowych. Zarzucając jednak skarżącej, iż wskazywany przez nią adres był publikowany na stronie internetowej po około dwóch latach od wysłania wniosku weryfikacyjnego, sam nie przedstawił żadnego dowodu na to, iż adres, na który kierowano wniosek o weryfikację był adresem prawidłowym. Należy przy tym podkreślić, iż w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dowodu na wysłanie tego wniosku, mimo iż okres dziesięciomiesięcznego milczenia organu chińskiego winno się liczyć, zgodnie z zapisem § 20a ust. 2, właśnie od dnia wysłania wniosku o weryfikację. Znajdująca się w aktach kserokopia potwierdzenia odbioru nosi datę 25 listopada 2005 r., gdy tymczasem wniosek o weryfikację wysłano w marcu 2005 r. Jest to ponadto kopia nieczytelna i nie wynika z niej na jaki adres pismo zostało skierowane.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż w myśl art. 262 powołanego wyżej Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Zatem, zgodnie z przepisem art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) postępowanie celne winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów celnych. Analizując akta administracyjne Sąd stwierdził, iż zasadnie skarżąca zarzuca organom celnym naruszenie w/w przepisu. Skoro organ celny nie potrafił wykazać, iż wniosek o weryfikację został skierowany pod właściwy adres (wynikający choćby z wydruku ze strony internetowej aktualnego na dzień wysłania wniosku), a jednocześnie, przy wielomiesięcznym braku odpowiedzi organu weryfikującego, nie kierował wniosku na adres wskazywany przez skarżącą, nie można mówić o prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów celnych. W tej sytuacji trudno nie podzielić wątpliwości skarżącej, iż wniosek o weryfikację przedstawionego przez nią świadectwa pochodzenia towaru mógł w ogóle nie dotrzeć do organu świadectwo to wystawiającego, co jest tym bardziej prawdopodobne, gdy zważyć na fakt, że skarżąca uzyskała informację z Ambasady RP o autentyczności przedłożonego przez nią świadectwa pochodzenia.

W ocenie Sądu, organy celne, zobowiązane cyt. wyżej przepisami do weryfikacji świadectwa pochodzenia, nie mogą nakładać na importera obowiązku potwierdzania autentyczności przedłożonego przez niego świadectwa pochodzenia towaru, zwalniając się tym samym z ciążącego na nich, z mocy art. 122 Ordynacji podatkowej, obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Zważywszy powyższe, Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów Ordynacji podatkowej i naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Na marginesie należy jeszcze zauważyć, iż dwukrotne przesunięcie daty zakończenia prowadzonego postępowania (dokonane w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej) nie jest tożsame z rozpoznaniem wniosku Spółki o zawieszenie postępowania celnego. Wprawdzie skarżąca wniosek ten błędnie nazwała wnioskiem o "wstrzymanie" postępowania celnego, ale sam organ celny prawidłowo uznał, iż jest to wniosek o zawieszenie postępowania. W ocenie Sądu uchybienie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 z późn. zm.), określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.

( - ) Barbara Rennert ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko ( - ) Jacek Niedzielski