Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1604/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1482, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] orzekającej o uznaniu M. G. z dniem [...] czerwca 2020 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że M. G. w dniu [...] czerwca 2020 r. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] orzekł o uznaniu M. G. z dniem [...] czerwca 2020 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Od powyższej decyzji M. G. złożył odwołanie, w którym wniósł o przyznanie prawa do zasiłku. W jego ocenie zasiłek mu przysługuje, ponieważ z oświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] kwietnia 2020 r. wynika, że w okresie od [...] lutego 2017 r. do [...] marca 2020 r. sprawował opiekę nad niepełnosprawnym bratem.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że suma okresów uprawniających do zasiłku, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, na przestrzeni 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji M. G. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], jest krótsza niż 365 dni. Okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji to w przypadku wnioskodawcy okres od [...] grudnia 2018 r. do [...] czerwca 2020 r.

Zaznaczył, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 wynika, że w okresie uprawniającym do zasiłku M. G. pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem w okresie od [...] lutego 2017 r. do [...] marca 2020 r. Z kopii zaś decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] wynika, że utrata prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego spowodowana była zaprzestaniem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z powodu umieszczenia jej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Powyższe oznacza, że [...] marca 2020 r. M. G. zaprzestał sprawowania stałej opieki w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wojewoda [...] wyjaśnił, że do 365 dni, o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zalicza się również okresy pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, lub zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jeżeli utrata prawa do nich była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana (art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji). Z powołanych regulacji wprost wynika, że warunkiem zaliczenia okresu pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego do okresu uprawniającego do zasiłku jest konieczność spełnienia dwóch przesłanek, bezrobotny musiał pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy przez 365 dni w okresie 18 miesięcy bezpośrednio przed dniem zarejestrowania jako osoba bezrobotna, a także utrata prawa do powyższego świadczenia musiała zostać spowodowana śmiercią osoby nad którą sprawował opiekę. Podkreślił, że w art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji nie powiązano prawa do zasiłku dla bezrobotnych z żadną inną sytuacją, jak ta gdy utrata prawa do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana.

W związku tym utrata przez M. G. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z umieszczeniem brata w zakładzie opiekuńczo-leczniczym spowodowała, że okres pobierania tego świadczenia nie może zostać zaliczony do okresu uprawniającego do przyznania prawa do zasiłku. Oznacza to, że M. G. nie udokumentował dni okresów uprawniających do zasiłku, a zatem prawo do zasiłku dla bezrobotnych nie może zostać mu przyznane.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uznał ją za krzywdzącą oraz wniósł o jej uchylenie i przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Skarżący wskazał, że pobierał zasiłek z powodu opieki nad niepełnosprawnym bratem, który w tym roku zmarł, od [...] lutego 2017 r. do [...] marca 2020 r., a następnie zarejestrował się jako osoba bezrobotna. Ponadto zaznaczył, że w czasie pozbawienia wolności od [...] grudnia 2012 r. do [...] lutego 2017 r. pracował w Zakładzie Karnym w [...]. Podkreślił, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy szczegółowo określają, ile powinien wynosić okres zatrudnienia, aby można się było starać się o zasiłek dla bezrobotnych. Czas sprawowania opieki, w którym zainteresowany otrzymywał świadczenie opiekuńcze jest traktowany tak jak okres zatrudnienia. Co do zasady przepisy wymagają 365 dni zatrudnienia w ciągu 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy. W przypadku opiekunów konieczne będzie więc wykazanie, że w ciągu 18 miesięcy przed uzyskaniem wpisu do ewidencji bezrobotnych przez minimum 365 dni było im wypłacane świadczenie pielęgnacyjne (specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna).

W ocenie skarżącego powyższy warunek spełnia, a zatem nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 71 ustawy o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] orzekającą o uznaniu go za osobę bezrobotną od dnia [...] czerwca 2020 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i utrzymane nim w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji naruszają prawo.

Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie poczynione przez organ ustalenia faktyczne nie są kwestionowane. Spór dotyczy prawidłowej, prokonstytucyjnej wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1409, z późn. zm.). Dokonana przez organ wykładnia literalna wskazanego przepisu jest prawidłowa, ale pozostaje w sprzeczności z celem wprowadzonej regulacji, która miała zrównywać okresy pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego z okresami zatrudnienia a w konsekwencji zapewnienie możliwości pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez osoby, które prawo to utraciły uznając, że dalsza opieka nad osobą najbliższą jest dla niej niewystarczająca czy niedostateczna. Innymi słowy przekazały osobę instytucji zapewniającej w danych warunkach właściwą opiekę, dla jej dobra, dobrowolnie, bez swojej winy rezygnując z dalszej możliwości pobierania tego zasiłku.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 i 2089) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Skarżący opiekował się niepełnosprawnym bratem i pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy od [...] lutego 2017 r. do [...] marca 2020 r. Z akt sprawy nie wynika, kiedy została wydana decyzja przyznająca skarżącemu przedmiotowy zasiłek ani kiedy brata umieszczono w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, z jakiej przyczyny, a w szczególności czy była to decyzja dla dobra brata z racji pogorszenia się jego stanu zdrowia. W ocenie organu sam fakt oddania niepełnosprawnego brata do zakładu opiekuńczo-leczniczego, skutkował pozbawieniem skarżącego możliwości zaliczenia okresu sprawowania opieki do okresu zrównanego z wykonywaniem pracy, dającym uprawnienie do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, bowiem tylko śmierć podopiecznego daje takie uprawnienie. Skarżący zapewniając bratu opiekę specjalistyczną przedłużył jego życie, a w domyśle świadomie pozbawił się prawa do zasiłku nie tylko specjalnego, ale także dla bezrobotnych. Z akt sprawy nie wynika wprawdzie, czy umieszczenie w zakładzie opiekuńczym, było wynikiem zaleceń lekarzy a w szczególności wynikiem stanu zdrowia podopiecznego, dla którego dalsza opieka w warunkach domowych była niewystarczająca i mogła skutkować przyspieszeniem jego śmierci. Niemniej jednak z już z samych zasad przyjęcia i pobytu w ZOL wynika, iż każdy przypadek przyjęcia do tego typu placówki jest analizowany w oparciu o wywiad pielęgniarski, zaświadczenie lekarskie, skierowanie do ZOL, kartę kwalifikacji pacjenta do udzielenia świadczeń w ZOL. Zatem sama wola osoby opiekującej się najbliższym chorym członkiem rodziny jest niewystarczająca dla umieszczenia chorego w placówce opiekuńczo – leczniczej.

Zgodnie z art 71 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; (....). Do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się również okresy: pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, lub zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jeżeli utrata prawa do nich była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana (art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy).

Sąd orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 596/18, czy Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3387/19, dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, że "nie można zgodzić się ze zróżnicowaniem uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych na gruncie art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy, z tego powodu, że osoba niepełnosprawna, nad którą sprawowana była opieka, zmarła po okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przez opiekuna, jeśli jej śmierć była bezpośrednim następstwem pogorszenia się stanu zdrowia, które nastąpiło jeszcze w trakcie sprawowania nad nią opieki i pobierania przez opiekuna zasiłku, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych (uśr), a jednocześnie owo pogorszenie stanu zdrowia podopiecznej uniemożliwiało dalsze sprawowania opieki w warunkach domowych. Nie można bowiem przyjmować, że ustawodawca skłonny jest dopuszczać zróżnicowanie uprawnień podmiotów wynikające z konieczności przeciwdziałania utracie życia lub zdrowia osób najbliższych i dyskryminować te podmioty, które wykonując powinność opieki sprawowanej w warunkach art. 16a uśr i uwzględniając stan zdrowia podopiecznych, umożliwiają im leczenie lub opiekę w warunkach odpowiadających aktualnemu stanowi zdrowia podopiecznych, których to warunków nie mogą zapewnić w ramach opieki domowej."

Wskazany w art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy warunek śmierci osoby podopiecznej nie był przedmiotem weryfikacji w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości nie sposób zaakceptować takiego rezultatu wykładni owego przepisu, z którego wynika, że utrata prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego spowodowana śmiercią podopiecznego, ma miejsce wyłącznie w sytuacji zgonu podopiecznego w trakcie prawa do owego świadczenia a nawet idąc dalej, że warunek taki, którego spełnienie naraża podopiecznego na wcześniejszą śmierć, jest zasadny i racjonalny. Sprawowanie opieki domowej wbrew potrzebom osoby podopiecznej, tylko w celu pobierania zasiłku i możliwości uzyskania zaliczenia opieki do stażu pracy uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych wydaje się sprzeczne z celem ustawy. Zwłaszcza, że okres 365 dni aktywności, jakim na kanwie art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy należy się legitymować w ostatnich 18 miesiącach przed dniem rejestracji, powinien być okresem łącznym. Może on zatem składać się z kilku okresów wymaganych przez art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, które nie muszą następować bezpośrednio po sobie co oznacza, że nie każdy z nich kończy się śmiercią podopiecznego i ustawa tego nie wymaga, co wydaje się logiczne. Skoro śmierć podopiecznego w każdym z tych okresów sprawowania opieki nie ma charakteru koniecznego dla możliwości ustalenia aktywności zawodowej, o której mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy okoliczność ta nie może mieć istotnego znaczenia. Odnosi się ona wyłącznie do ostatniego z owych okresów, po którym podmiot ubiega się o zasiłek dla bezrobotnych. Uwzględniając powyższe na gruncie konstytucyjnej zasady równości, należy opowiedzieć się za takim rozumieniem art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy, które uznaje za spełniony warunek utraty prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego spowodowany śmiercią podopiecznego, także w sytuacji gdy zachodzi związek funkcjonalny między śmiercią podopiecznego lub zagrożeniem życia a pogorszeniem stanu jego zdrowia, które nastąpiło jeszcze w trakcie sprawowania opieki, z tytułu której opiekunowi przysługiwał specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych), a jednocześnie opieka domowa była niewystarczająca dla ratowania zdrowia lub życia podopiecznego i zachodziła konieczność jego umieszczenia w specjalistycznej placówce adekwatnej do stanu jego zdrowia.

Jak przypomniał Naczelny Sąd Administracyjny art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy znalazł się w systemie prawa 1 stycznia 2017 r., będąc dodanym przez ustawę z 6 października 2016 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawy o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1940). Z uzasadnienia do projektu owego aktu jednorazowego wynika wprowadzenie możliwości nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz świadczenia przedemerytalnego przez osoby, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna, w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, i które utraciły prawo do tego świadczenia lub zasiłków w związku ze śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana. Wskazano w uzasadnieniu projektu, że zasadność wprowadzenia tego rozwiązania wynika z faktu, iż okres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi należy traktować analogicznie do okresu zatrudnienia, w zakresie możliwości zaliczenia tego okresu do okresu 365 dni uprawniających do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ma na celu częściową rekompensatę zakończenia aktywności zawodowej spowodowanego koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, dlatego zasadne jest traktowanie przez ustawodawcę tej formy aktywności podobnie do zatrudnienia, w zakresie możliwości uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych po utracie prawa do ww. świadczeń związanych z opieką (por: druk nr 804 VIII kadencji Sejm RP, http://sejm.gov.pl ).

Sąd orzekający w pełni podziela pogląd wskazany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3387/19, że powyższe uwagi wyraźnie podkreślają elementy istotne z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji RP), dążąc do rozszerzenia uprawnienia do pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez zrównanie okresu pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego z okresami zatrudnienia, zwłaszcza w sytuacji gdy opiekun zastępuje realizację konstytucyjnych praw obywatela ciążących na Państwie. Z komentarza do art. 32 Konstytucji RP (Garlicki L. Zubik M., Konstytucja RP, str. 16, Wydanie sejmowe 2016 r., str. 5) wynika, że kluczowy charakter dla rozważania zasady równości ma zawsze ustalenie (dobór cechy istotnej), bo przesądza ona o uznaniu porównywanych podmiotów za podobne lub odmienne. Uznanie owego podobieństwa pozwala na podjęcie badania, czy podmioty podobne są traktowane podobnie/identycznie przez przepisy prawa. Dopiero stwierdzenie, że prawo nie traktuje podmiotów podobnych w sposób podobny (a więc wprowadza zróżnicowanie), prowadzi do postawienia pytania czy takie zróżnicowanie jest dopuszczalne w świetle zasady równości. Tylko tożsame traktowanie podmiotów znajdujących się w różnej sytuacji prawnej uzasadnia domniemanie istnienia nierówności w prawie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 11 lipca 2000 r., sygn. akt K 30/99, 18 stycznia 2000 r., sygn. akt K 17/99, 5 listopada1997 r., sygn. akt K 22/97 czy 9 maja 2005 r., sygn. akt SK 14/04, publ. na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego).

W przedmiotowej sprawie sytuacja taka występuje. Równość wobec prawa wymaga by władze publiczne traktowały wszystkich adresatów norm prawnych jednakowo w sytuacjach od nich zależnych. Nie może uzależniać nabycie prawa od zdarzenia na który opiekun ma wpływ pośredni lub wręcz z przyczyn wymagających potępienia/zakazanych prawnie może je spełnić.

Ustawodawca nie może promować działań, które w konsekwencji byłyby szkodliwe i zagrażające życiu podopiecznego, a za takowe Sąd uznaje sprawowanie opieki domowej w sytuacji, kiedy stan zdrowia podopiecznego wymaga opieki innej, której opiekun nie jest w stanie zapewnić i co zagraża jego życiu. Uzależnienie prawa do zasiłku od śmierci podopiecznego powoduje, że możliwe jest czekanie na śmierć podopiecznego przy niedostatecznej opiece domowej, przyspieszenie śmierci przez niewłaściwą opiekę ale z zaliczeniem opieki do zatrudnienia. Dlatego osoby, które spełniają wszystkie inne kryteria uprawniające do świadczeń emerytalnych przez wprowadzenie warunku śmierci podopiecznego pozostają w niekorzystnej sytuacji z innymi osobami, pozostającymi w stosunku zatrudnienia. Uzależnienie zrównania opieki nad osobą najbliższą ze stosunkiem zatrudnienia od śmierci tej osoby należy ocenić jako sprzeczne z celem ustawy i zasadą równości wobec prawa. Inne ustawy nie uzależniają nabycie prawa od śmierci podopiecznego (poza ubezpieczeniem na wypadek śmierci czy spadkiem) i to niezależnie od jej przyczyny. Wręcz przeciwnie przyczynienie się do śmierci może pozbawić prawa. Sprowadzając sprawę do absurdu wskazać należy, że nie pozbawia prawa do zasiłku dla bezrobotnych czy zaliczenia do stażu pracy sprawowanie opieki w sposób nienależyty, skutkujący śmiercią podopiecznego. Nakazuje to przeciwstawić się takiej wykładni art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy, która mogłaby prowadzić do sprzecznego z zasadą równości ograniczania tego uprawnienia poprzez literalne interpretowanie przesłanki "utrata prawa do nich była spowodowana śmiercią osoby, nad którą sprawowana była opieka". Zasadnie też Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują sytuacji, kiedy umieszczenie osoby podopiecznej w placówce opiekuńczo-leczniczej ma jedynie charakter przejściowy. Zatem również takie umieszczenie podopiecznego, które w następstwie zdarzeń losowych skończy się śmiercią, na gruncie literalnej wykładni powyższej regulacji prowadziłoby do pozbawienia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Opiekun ponosiłby zatem konsekwencje sytuacji, której nie był w stanie się przeciwstawić, a która nastąpiła jako skutek należytego wykonywania przez niego obowiązków opiekuna i właściwego dbania o zdrowie i życie osoby najbliższej.

Jak wskazano powyżej organ nie ustalił, czy skarżący należycie wykonywał swoje obowiązki opiekuńcze na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy umieszczenie brata w zakładzie opiekuńczo-leczniczym było dobrowolną rezygnacją ze świadczenia opieki, czy dla dobra podopiecznego oraz czy niezwłocznie powiadomił organ o wystąpieniu istotnych zmian mających wpływ na prawo do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Choć sam fakt zaprzestania wypłaty zasiłku nie budzi wątpliwości okoliczności ustania sprawowania opieki, a zwłaszcza czy była ona wynikiem działania dla dobra podopiecznego. Zdaniem Sądu nie można uzależniać możliwości zaliczenia sprawowania opieki i pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego od śmierci podopiecznego w sytuacji, gdy opiekun spełnia inne kryteria uprawniające do świadczeń opiekuńczych. Nie można karać opiekuna za działanie dla dobra podopiecznego, a w szczególności w celu przedłużenia jego życia, czy poprawy jego warunków i zapewnienia opieki specjalistycznej, którą gwarantuje Konstytucja RP. W sprawie występuje zatem kolizja norm konstytucyjnych w tym zakresie i celu działania ustawodawcy.

Przyjęcie zatem wyłącznie wykładni gramatycznej art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stanowiłyby prawnie niedozwoloną zachętę do świadomego niewypełniania powyższego obowiązku notyfikacji i niepowiadamiania organu o przejściowym umieszczeniu podopiecznego w placówce odpowiadającej jego aktualnemu stanowi zdrowia, co stanowiłby naruszenie konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej, poprzez niedozwoloną dyskryminację, ale także naruszałby konstytucyjne standardy ochrony rodziny skonstruowane na kanwie art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 68 ust 1 -3 i art. 69 tej ustawy, które stanowią, że "Każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku." oraz "Osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej". Jeżeli opiekun zastępuje władze państwowe w realizacji jego konstytucyjnych obowiązków i czyni to dla dobra podopiecznego, to nie może ponosić takiego stanu rzeczy negatywnych konsekwencji zwłaszcza w zakresie pozbawienia go środków do życia w postaci zasiłku dla bezrobotnych, gwarantowanego innym pracującym, wykonującym tylko inną pracę.

Tym samym należy uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, bowiem sposób wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).

W związku z przyjętą wykładnią zastosowanych w sprawie przepisów materialnych zostały naruszone art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a., gdyż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie przyczyn utraty przez skarżącego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, powodów umieszczenia chorego brata w zakładzie opiekuńczo-leczniczym oraz możliwości sprawowania nad nim opieki w warunkach domowych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wykładnię art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zaprezentowaną powyżej, a ponadto poczyni ustalenia odpowiadające wynikom powyższej wykładni normy materialnoprawnej, które w następstwie analizy całokształtu materiału dowodowego stanowić będą podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego w sprawie żądania (art. 153 P.p.s.a.).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.