Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 296/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-08-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaznaczając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, skarżący podniósł, że jest zatrudniony na umowę o pracę w wymiarze [...] etatu z niewielkim wynagrodzeniem, ma zasądzone alimenty w kwocie [...] zł na dziecko mieszkające obecnie z matką. Skarżący zaznaczył, że wysokość alimentów była ustalona w oparciu o dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej, która została zamknięta, dlatego też zamierza wystąpić z wnioskiem do sądu o ich obniżenie. Podkreślił, że z uwagi na niskie wynagrodzenie i wysokość zasądzonych alimentów, w utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomy. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Na nieruchomości tej została ustanowiona hipoteka na kwotę ok. [...]. Jako źródło dochodów skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje:

Zgodnie z art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. - Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku

o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, czy wpisana w urzędowym formularzu powierzchnia nieruchomości rolnej ([...] ha) została podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych, ponadto skarżący nie wskazał, jaki uzyskuje z niej dochód. Skarżący nie podał również, czy ubiegał się o płatności bezpośrednie przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ani czy w związku z posiadaniem gruntów rolnych posiada środki do ich uprawy (sprzęt rolniczy, budynki gospodarcze, itp.). Wyjaśnienia wymagała również kwestia osiąganego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, bowiem w poprzednich wnioskach o przyznanie prawa pomocy złożonych w sprawach I SA/Lu 202/12 i I SA/Lu 209/12 skarżący podawał inną wysokość miesięcznego wynagrodzenia ([...] zł brutto i [...] zł netto). Dla oceny zdolności płatniczych skarżącego znaczenie miały również informacje w zakresie uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej (kiedy została zakończona, ewentualnie jakie składniki majątku pozostały w związku z jej prowadzeniem i jaka jest ich wartość). Skarżący nie podał również, do kogo należy zajmowane przez niego mieszkanie, w jakiej części ponosi koszty jego utrzymania, ani też jaka jest wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. Z kolei podając we wniosku, że w utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomy, skarżący nie wykazał rodzaju tej pomocy (czy jest to pomoc pieniężna, rzeczowa, bądź inna), jej wysokości, ani jak często ją otrzymuje.

W związku z powyższym, pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. wezwano pełnomocnika strony do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał dwa oświadczenia z dnia 13 lipca 2012 r., jedno oświadczenie bez daty, mało czytelne kopie bilansu i rachunku zysków i strat sporządzone na dzień 30 czerwca 2007 r., a także zaświadczenie o zarobkach. W załączonych do oświadczenia z dnia 13 lipca 2012 r. dokumentach, brak było natomiast wypisu z rejestru gruntów (notatka służbowa pracownika z dnia 18 lipca 2012 r. k-36 akt sprawy). W oświadczeniu bez daty skarżący podał, iż nie ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich z ARiMR, wskazał również, że nie posiada rachunku bankowego, na swoje utrzymanie wydaje ok. [...] zł, zaś pomoc od rodziny i znajomych wacha się w granicach od [...] do [...] złotych. W oświadczeniu z dnia 13 lipca 2012 r.(k-37) wykazał, że zajmowane mieszkanie wynajmuje w zamian za utrzymanie go w dobrym stanie, a odnośnie wydatków na utrzymanie konieczne wyjaśnił, iż wynoszą one ok. [...] zł miesięcznie, w tym czynsz z opłatami – [...] zł; energia elektryczna – [...] zł i wyżywienie – [...] zł. Podał również, iż pomoc od rodziny polega na zapewnieniu jedzenia, środków czystości, ubrań. Odnośnie alimentów na dziecko wyjaśnił, iż nie są one potrącane z jego wynagrodzenia i obecnie z uwagi na złą sytuację finansową zamierza wystąpić do sądu o ich obniżenie. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 13 lipca 2012 r. (k-39) wskazał, że w skład jego majątku nieruchomego wchodzi działka rolna o pow. [...] ha, nie posiada natomiast innego majątku nieruchomego i ruchomego związanego z prowadzeniem działalności rolniczej. Z zaświadczenia zakładu pracy z dnia 28 maja 2012 r. wynika, że jest zatrudniony na stanowisku dyrektora technicznego, a wynagrodzenie za ostatni miesiąc wyniosło [...] zł brutto i [...] zł netto.

Podnieść w tym miejscu należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym.

W świetle informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikających z nadesłanych na wezwanie dokumentów, stwierdzić należy, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego (w szczególności odnośnie stanu majątkowego, wysokości dochodów osiąganych z tytułu pracy i w związku z posiadaniem gruntów rolnych, rodzaju i wysokości uzyskiwanej pomocy od rodziny i znajomych, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne i źródeł ich finansowania). Skarżący mimo wezwania o nadesłanie zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy w kwocie brutto i netto, nadesłał zaświadczenie o wynagrodzeniu za jeden (ostatni) miesiąc. Nie nadesłał również zaświadczenia z urzędu gminy o wielkości gruntów rolnych w ha fiz. i przel., co uniemożliwiło obliczenie dochodu z tej nieruchomości. Oświadczenia skarżącego różnią się co do podawanych informacji o pomocy otrzymywanej od rodziny i znajomych. W oświadczeniu z dnia 13 lipca 2012 r. skarżący podaje, że pomoc ta polega na zapewnieniu podstawowych potrzeb życiowych, tj. jedzenia, środków czystości, ubrań (pkt 9), natomiast w oświadczeniu bez daty nadesłanym łącznie z oświadczeniem z dnia 13 lipca 2012 r. wyjaśnia, że jest to pomoc pieniężna od [...] do [...] złotych. Nawet jednak przyjmując za wiarygodne zaświadczenie o wysokości zarobków w kwocie [...] zł brutto miesięcznie i oświadczenie o otrzymywanej pomocy pieniężnej od rodziny i znajomych w granicach do [...] zł miesięcznie, skarżący nie wyjaśnił skąd czerpie środki na pokrycie miesięcznych wydatków rzędu [...] – [...] zł (alimenty [...] zł i wydatki związane z utrzymaniem koniecznym – [...] – [...] zł). Skarżący twierdzi, że nie jest w stanie opłacać alimentów w takiej wysokości, jednakże nie wystąpił i nie uzyskał zmiany wysokości obowiązku alimentacyjnego.

Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając wszystkich żądanych dokumentów, składając sprzeczne oświadczenia, a także nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości.

Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.