Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 516/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1, 2, 5, 6, 7, 8, art. 55, art. 56, art. 89 ust. 1-9
journal: Dz.U. 2017 poz 59
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

SENTENCJA

Dnia 26 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Janusz Nowaki (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2018 roku sprawy ze skargi Rady Miejskiej w Łodzi na opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 3 kwietnia 2018 r. nr ŁKO.WRE.540.6.2018.HC w przedmiocie projektu uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych na obszarze Miasta Łodzi oraz określenia granic ich obwodów. 1. uchyla zaskarżoną opinię; 2. zasądza od Łódzkiego Kuratora Oświaty na rzecz Miasta Łódź kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Opinią z 3 kwietnia 2018 r., nr ŁKO.WRE.540.6.2018.HC, wydaną na podstawie art. 39 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59, ze zm.), Łódzki Kurator Oświaty negatywnie zaopiniował projekt uchwały Rady Miejskiej w Łodzi zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych na obszarze Miasta Łodzi oraz określenia granic ich obwodów przekazany pismem nr DSS-Ed-III.0006.37.2018 z 20 marca 2018 r..

W uzasadnieniu Łódzki Kurator Oświaty podniósł, że w projekcie uchwały przedstawiono zamiar prowadzenia zajęć w dwóch lokalizacjach. W przypadku Szkoły Podstawowej nr 138 w Łodzi zajęcia odbywałyby się w obecnej siedzibie szkoły przy ul. św. Franciszka z Asyżu oraz w siedzibie dotychczasowego Publicznego Gimnazjum nr 38 w Łodzi przy ul. Dubois 7/9. W przypadku Szkoły Podstawowej nr 193 w Łodzi zajęcia odbywałyby się w obecnej siedzibie szkoły przy ul. Małej Piętnastki 1 oraz w siedzibie dotychczasowego Publicznego Gimnazjum nr 31 w Łodzi przy ul. Grota-Roweckiego 1. W przypadku Szkoły Podstawowej nr 137 w Łodzi zajęcia odbywałyby się w obecnej siedzibie szkoły przy ul. Florecistów 3b oraz siedzibie dotychczasowego Publicznego Gimnazjum nr 20 w Łodzi przy ul. Olimpijskiej 9. W ocenie organu administracji, wskazanie drugiej lokalizacji w uchwale w sprawie projektu dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego byłoby możliwe wyłącznie w sytuacji, gdyby gimnazjum zostało włączone do szkoły podstawowej. Jednostka samorządu terytorialnego, która zamierza przekształcić szkoły, jest zobowiązana do przeprowadzenia przekształcenia w odrębnym postępowaniu dla każdej ze szkół oraz w konsekwencji podjęcia uchwały o zmianie sieci szkół. Procedura ta jest uregulowana w art. 89 ust. 1-9 ustawy Prawo oświatowe i wymaga, m.in. zawiadomienia o zamiarze przekształcenia szkoły rodziców uczniów co najmniej na 6 miesięcy przed terminem zmiany. Wskazanie innej lokalizacji miejsca prowadzenia zajęć dydaktycznych szkoły podstawowej jest przekształceniem tej szkoły.

W skardze na powyższą opinię złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Rada Miejska w Łodzi wniosła o jej uchylenie w całości oraz o obciążenie Łódzkiego Kuratora Oświaty kosztami postępowania w sprawie.

Zaskarżonej uchwale Rada Miejska w Łodzi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1. art. 39 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe poprzez błędną interpretację treści tego artykułu i przyjęcie, że opiniowaniu podlega uchwała nie tylko w zakresie zdefiniowanym w art. 39 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe, ale i w pozostałym zakresie określonym w tej ustawie, a zwłaszcza w zakresie jej art. 89;

2. art. 89 ust. 9 w związku z art. 89 ust. 1-8 i art. 88 ustawy Prawo oświatowe poprzez niewłaściwą wykładnię powyższych przepisów i w konsekwencji przyjęcie przez Łódzkiego Kuratora Oświaty, że wskazanie drugiej lokalizacji zajęć szkoły stanowi przekształcenie szkoły i podlega procedurze uregulowanej w art. 89 ust. 1-8 i art. 88 wskazanej ustawy.

W uzasadnieniu Rada Miejska w Łodzi stwierdziła, że biorąc pod uwagę fakt, iż projekt uchwały dotyczył szkół podstawowych, organ administracji wydając zaskarżoną opinię powinien analizować uchwałę tylko z uwzględnieniem zapisów art. 39 ust. 1, 2 i 6, tj. w zakresie umożliwienia wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego z uwzględnieniem norm mówiących o długości drogi dziecka z domu do szkoły, struktury organizacyjnej szkoły i funkcjonowania w jednym budynku lub w kilku, o bliskiej lokalizacji. Organ administracji pomijając literalne brzmienie art. 39 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe w uzasadnieniu opinii podniósł, że negatywne stanowisko odnośnie projektu uchwały spowodowane jest faktem, że Rada Miejska zamierza wprowadzić drugą lokalizację zajęć Szkoły Podstawowej nr 138 w Łodzi – w siedzibie Publicznego Gimnazjum nr 38 przy ul. Dubois 7/9, Szkoły Podstawowej nr 193 w Łodzi – w siedzibie Publicznego Gimnazjum nr 31 przy ul. Grota Roweckiego 1, Szkoły Podstawowej nr 137 w Łodzi – w siedzibie Publicznego Gimnazjum nr 20 w Łodzi uznając, że stanowi to przekształcenie szkół podstawowych i podlega procedurze ustalonej w art. 89 i 88 ustawy Prawo oświatowe. Zdaniem strony skarżącej, organ administracji odniósł się zatem do art. 88 i 89 ustawy Prawo oświatowe, do czego nie upoważniał art. 39 ust. 8 tej ustawy. Stanowi to błędną wykładnię tego przepisu, gdyż organ administracji w sposób rozszerzający zwiększył zakres swych uprawnień ustalony przez ustawodawcę i poddał opinii także kwestię ustalenia drugiego miejsca prowadzenia zajęć w szkołach podstawowych w Łodzi w kontekście ustalenia, czy stanowi to ich przekształcenie. Powyższa błędna interpretacja, a tym samym naruszenie treści art. 39 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe przez organ administracji nie odnosi się wyłącznie do zakresu, którego miała dotyczyć opinia, ale również do pozostałej treści art. 39 ustawy. Argumenty opinii powinny odwoływać się do okoliczności, które mieszczą się w ramach sprawowanego przez kuratora nadzoru pedagogicznego, a w szczególności do oceny w zakresie zapewnienia przez Miasto Łódź możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki zgodnie z art. 39 ust. 1, norm stanowiących o długości drogi do szkoły oraz umiejscowienia zajęć w budynkach znajdujących się w bliskiej odległości. Takiej argumentacji w zaskarżonej opinii zabrakło, co w zasadzie uniemożliwia merytoryczną kontrolę aktu i wskazuje na arbitralność działania organu administracji. Negatywna opinia stanowi przeszkodę w podjęciu uchwały w zaproponowanym brzmieniu. Ingerowanie Łódzkiego Kuratora Oświaty w samodzielność Miasta Łodzi oraz działanie przekraczające uprawnienia wynikające z powołanej ustawy powodują, że naruszony został interes prawny Miasta Łodzi dotyczący prowadzenia szkół i ustalania ich sieci. Organ administracji nie dokonał analizy natury organizacyjnej, logistycznej i ekonomicznej. Nie dostrzegł korzyści płynących ze wskazanego w projekcie uchwały dostosowania sieci szkół. Nie wziął pod uwagę, że zaproponowane w projekcie uchwały rozwiązania są wynikiem wielu analiz sytuacji demograficznej i infrastrukturalnej szkół, spotkań i rozmów z rodzicami, nauczycielami i dyrektorami szkół. Siedziby szkół podstawowych znajdują i znajdowałyby się w dotychczasowych budynkach i nie uległyby zmianie. Budynek obecnie jeszcze istniejącego Publicznego Gimnazjum nr 38 w Łodzi znajduje się przy ul. Dubois 7/9 w sąsiedztwie siedziby Szkoły Podstawowej nr 138 w Łodzi przy ul. Św. Franciszka z Asyżu 53. Podobnie budynek Szkoły Podstawowej nr 193 w Łodzi przy ul. Małej Piętnastki 1 znajduje się nieopodal budynku Publicznego Gimnazjum nr 31 przy ul. Grota Roweckiego 1. Siedziba Szkoły Podstawowej nr 137 w Łodzi przy ul. Florecistów 3b jest usytuowana w bezpośredniej bliskości budynku Publicznego Gimnazjum nr 20 w łodzi przy ul. Olimpijskiej 9. Budynki poszczególnych szkół podstawowych i gimnazjów znajdują się na terenie tych samych osiedli mieszkaniowych oraz stanowią w zasadzie jeden kompleks edukacyjny służący okolicznym mieszkańcom. Zdaniem strony skarżącej, wskazanie drugiej lokalizacji zajęć nie jest przekształceniem szkoły. Nie dochodzi w tym przypadku do zmiany siedziby szkoły. Siedzibami poszczególnych szkół podstawowych są i byłyby nadal dotychczasowe budynki. W tym stanie faktycznym nie dochodzi i nie doszłoby do żadnych zmian w aktach założycielskich szkół. W prawie oświatowym nie ma legalnej definicji siedziby szkoły. Szkoły, jako instytucja znajdują się (mają i miałyby siedzibę) w budynkach tylko i wyłącznie przy ul. Św. Franciszka z Asyżu 53 (Szkoła Podstawowa nr 138), Małej Piętnastki 1 (Szkoła Podstawowa nr 193) oraz Florecistów 3b (Szkoła Podstawowa nr 137). Żaden przepis prawa nie precyzuje, że zajęcia szkolne mają odbywać się tylko w miejscu przyjętym za siedzibę szkoły. W art. 39 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe ustawodawca dopuszcza sytuację, w której zajęcia mają miejsce w różnych lokalizacjach. Tożsama norma jest zawarta w art. 206 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz. U. 2017 r., poz. 60). Według strony skarżącej, powyższe oznacza, że pojęcia lokalizacji poszczególnych zajęć nie należy utożsamiać z pojęciem siedziby szkoły, co w zaskarżanej opinii uczynił organ administracji. Ustawodawca dopuszcza istnienie sytuacji, w której przy zachowaniu siedziby szkoły w jednym budynku, zajęcia mogą odbywać się także w innych lokalizacjach. W przypadku szkół podstawowych nie dochodziłoby do zmian ich siedzib, ponieważ tylko część zajęć szkolnych byłaby prowadzona w innym budynku. Szkoły jako instytucje pozostałyby w tym samym miejscu. O zmianie siedziby można mówić tylko w przypadku przeniesienia do innej lokalizacji wszystkich zajęć szkolnych. Zaskarżona opinia podjęta została w sposób arbitralny przez co budzi wątpliwości, co do przesłanek, jakimi kierował się organ administracji. Uniemożliwia organizację sieci szkół podstawowych. Szeroko rozumiany nadzór pedagogiczny dopuszcza, aby opinia kuratora oświaty zawierała ocenę z punktu widzenia umożliwienia wszystkim uczniom spełnienia obowiązku szkolnego czy nauki. Organ administracji nie wskazał, dlaczego zaproponowana przez Miasto Łódź sieć szkół podstawowych miałaby nie spełniać tego obowiązku.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej opinii .

W piśmie z 27 lipca 2018 r. Rada Miejska w Łodzi podtrzymała stanowisko zajęte w skardze.

W piśmie z 28 sierpnia 2018 r. organ administracji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie 14 września 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę, zaś pełnomocnik organu administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 3 kwietnia 2018r. negatywna w stosunku do projektu uchwały Rady Miejskiej w Łodzi zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych na obszarze Miasta Łodzi oraz określenia granic ich obwodów. Należy zaznaczyć, że w dniu 5 listopada 2017r. Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwałę nr LX/1436/17 w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych na obszarze Miasta Łodzi oraz określenia granic ich obwodów. Ustalony plan sieci publicznych szkół podstawowych stanowi załącznik nr 1 do tej uchwały. W miesiącu marcu 2018r. Rada Miejska Łodzi sporządziła projekt uchwały zmieniającej uchwałę nr LX/1436/17 a zmiana ta polega między innymi na wprowadzeniu dla trzech szkół podstawowych (nr 137, nr 138 i nr 193) drugiej lokalizacji prowadzenia zajęć w siedzibach dotychczasowych gimnazjów (odpowiednio w gimnazjach nr 38,31 i 20). Projekt ten został negatywnie zaopiniowany przez Łódzkiego Kuratora Oświaty.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017r. poz. 59 ze zm.), dalej p.o.

Zgodnie z treścią art.39 ust.1 wymienionej ustawy sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2.

W myśl art.39 ust.2 p.o. droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać:

1) 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych;

2) 4 km - w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych.

Zgodnie z treścią art.39 ust.5 p.o. rada gminy, z uwzględnieniem ust. 1 i 2, ustala plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę, a także określa granice obwodów publicznych szkół podstawowych, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 88 ust. 2. W przypadku publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez inne organy, określenie granic ich obwodów następuje w uzgodnieniu z tymi organami. Uchwała rady gminy podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Zgodnie z treścią art.39 ust.6 p.o. rada gminy, podejmując uchwałę, o której mowa w ust. 5, dąży do tego, aby szkoły podstawowe były szkołami:

1) o pełnej strukturze organizacyjnej;

2) funkcjonującymi w jednym budynku lub jego bliskiej lokalizacji.

W myśl art.39 ust.8 p.o. ustalenie planu sieci publicznych szkół, o którym mowa w ust. 5 i 7, następuje po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty o zgodności planu z warunkami określonymi odpowiednio w ust. 1, 2, 6 i 7.

Z wymienionych przepisów wynika, że ustalenie planu sieci publicznych szkół, o którym mowa w art. 39 ust.5 p.o., może nastąpić jedynie po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty przy czym opinia ta musi dotyczyć zgodności planu z warunkami określonymi odpowiednio w ust.1,2,6 i 7, Wynika to wprost z treści art.39 ust.8 p.o. Przepis ten wyznacza zatem zakres opinii kuratora do oceny czy plan jest zgodny z warunkami określonymi w wymienionych tam ustępach (tzn. w ust.1,2,6 i 7). Oznacza to, że opinia kuratora nie może obejmować oceny zgodności planu sieci szkół z innymi przepisami ustawy – Prawo oświatowe. W sytuacji gdyby ustawodawcy chodziło aby opinia kuratora oświaty, o której mowa w art.39 ust.8 p.o., obejmowała ocenę zgodności planu sieci szkół z innymi przepisami ustawy Prawo oświatowe to treść art.39 ust.8 byłaby inna. W takiej sytuacji nie byłoby mowy, że ocena dotyczy zgodności planu sieci szkół z warunkami określonymi w ust.1,2,6 i 7 bądź też zaznaczono by, że opinia dotyczy "w szczególności oceny zgodności planu sieci szkół z warunkami określonymi w ust.1,2,6 i 7". Przepis art.39 ust.8 nie zawiera jednak takich sformułowań co prowadzi do wniosku, że opinia kuratora oświaty dotyczy jedynie zakresu określonego w ustępie 8 czyli zgodności planu sieci szkół z warunkami, o których mowa w ust.1,2,6 i 7. W przekonaniu sądu brak jest podstaw do przyjęcia odmiennego zakresu opinii kuratora oświaty gdyż byłoby to sprzeczne z treścią art.39 ust.8 p.o.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona opinia jest lakoniczna. Jej uzasadnienie sprowadza się tylko do jednej kwestii a mianowicie do tego, że ustanowienie drugiej lokalizacji prowadzenia zajęć przez szkołę stanowi jej przekształcenie w rozumieniu art.89 ust.9 p.o. a więc winna być przeprowadzona cała procedura określona w art.89 ust.1 – 8 p.o. a tego nie przeprowadzono. W związku z czym Łódzki Kurator Oświaty wydał opinię negatywną.

W ocenie sądu zaskarżona opinia wykracza poza zakres wyznaczony przez przepis art.39 ust.8 p.o. Nie zawiera ona oceny co do zgodności planu sieci szkół z warunkami określonymi w ust.1,2 i 6 a mianowicie czy projektowany plan sieci szkół umożliwia dzieciom spełnienie obowiązku szkolnego (ust.1), czy droga dziecka do szkoły nie przekracza wymaganych odległości (ust.2) oraz czy szkoły są o pełnej strukturze organizacyjnej i funkcjonalnej w jednym budynku lub jego bliskiej odległości (ust.6). Zaskarżona opinia nie zawiera żadnych ocen w tym zakresie a sprowadza się jedynie do kwestii wykraczającej poza jej zakres określony w art.39 ust.8 p.o. czyli do tego, że ma miejsce przekształcenie szkoły i nie zachowano procedury określonej w art.89 ust.1-8 p.o. W istocie Łódzki Kurator Oświaty przekroczył swoje kompetencje wyznaczone przepisem art.39 ust.8 p.o. i rozszerzył swoje uprawnienia określone w tym przepisie. Nie wypowiedział się bowiem w opinii w kwestiach, które winien zaopiniować a opinie poświęcił kwestii, która nie powinna się w niej znaleźć.

Kwestia wkraczania administracji rządowej w zakres samodzielności samorządu terytorialnego była przedmiotem wielu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 8 maja 2002r. w spr. K 29/00 Trybunał podkreślił, że "zarówno podstawy działalności samorządu terytorialnego, jak i ograniczenia tej działalności, mogą być wprowadzone w formie ustaw.(...) W aspekcie formalnym gwarancją samodzielności jest ustanowienie zasady wyłączności ustawowej formy wprowadzonych ograniczeń w stosunku do normowania spraw związanych z ustrojem, zakresem zadań i sposobem funkcjonowania samorządu terytorialnego. Ramy prawne działalności samorządu terytorialnego są więc - zdaniem Trybunału - prawnie zdeterminowane przez ustawy, ale jednocześnie tylko przez ustawy".

W innych orzeczeniach Trybunał zaznaczył, że jednostki samorządu terytorialnego wykonując zadania publiczne uczestniczą w zakresie określonym przez ustawodawcę w sprawowaniu władzy w granicach przyznanej im przez prawo i prawem chronionej samodzielności. Gwarancją samodzielności jednostek samorządu terytorialnego jest ustanowienie zasady wyłączności ustawowej formy wprowadzonych ograniczeń w stosunku do normowania spraw związanych z ustrojem, zakresem zadań i sposobem funkcjonowania samorządu terytorialnego. (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 1996r. w spr. I OTK 1/96, wyrok z 15 grudnia 1997r. w spr. K 13/97, wyrok z 3 listopada 1998r. w spr. K 12/98).

Analiza orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że samodzielność samorządu terytorialnego jest wyznaczona ustawami i jedynie w drodze ustawy dopuszczalne jest ograniczenie tej samodzielności. Prowadzi to do wniosku, że administracja rządowa może wkraczać w zakres samodzielności samorządu terytorialnego tylko w przypadkach ściśle wskazanych w ustawie a nie może tego czynić w sytuacjach gdy ustawodawca nie przewidział możliwości ingerencji. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, ze w przepisie art.39 ust.8 p.o. przewidziano ograniczenie samodzielności samorządu terytorialnego uzależniając ustalenie planu sieci szkół od pozytywnej opinii kuratora oświaty przy czym ograniczenie to zostało wyznaczone zakresem opinii kuratora określonym w ustępie 8 artykułu 39 p.o. Oznacza to, że kurator oświaty nie może wydać negatywnej opinii z przyczyn innych niż określone w art.39 ust.8 p.o. Stanowiłoby to bowiem ingerencję w samodzielność samorządu terytorialnego nie przewidzianą w ustawie a konkretnie w art.39 ust.8 p.o.

W niniejszej sprawie Łódzki Kurator Oświaty naruszył zasadę samodzielności samorządu terytorialnego gdyż wydał negatywną opinię z innych przyczyn niż przewidziane w art.39 ust.8 p.o. Innymi słowy dopuścił się ingerencji w samodzielność gminy z innych przyczyn niż przewidziane w ustawie (tzn. w art.39 ust.8 p.o). Obowiązkiem Łódzkiego Kuratora Oświaty była ocena czy plan sieci publicznych szkół jest zgodny lub niezgodny z warunkami określonymi w ust.1,2,6 i 7 artykułu 39. W zależności od wyników tej oceny winien wydać pozytywną lub negatywną opinię odpowiednio to uzasadniając. Nie był natomiast uprawniony do wydawania negatywnej opinii z przyczyn innych niż przewidziane w ustępie 8 a mianowicie z powodu niezachowania procedury przekształcenia szkoły przewidzianej w art.89 ust.1-8 p.o. Organ administracji rządowej wydając zaskarżoną opinię w sposób bezpodstawny zwiększył swoje uprawnienia oraz przekroczył swoje kompetencje . W ocenie sądu naruszył tym przepis art.39 ust.8 prawa oświatowego.

Odrębną kwestią jest to czy ustanowienie drugiej lokalizacji prowadzenia zajęć w trzech szkołach podstawowych (nr 137,138 i 193) jest czy też nie jest przekształceniem szkoły w znaczeniu, o którym mowa w art.89 ust.9 ustawy. Stanowiska stron w tym zakresie są odmienne a każda ze stron przedstawia argumenty na uzasadnienie prawidłowości swojego stanowiska. Kwestia ta pozostaje jednak poza zakresem rozważań sądu w niniejszej sprawie. To czy doszłoby bądź nie doszło do przekształcenia szkoły nie jest bowiem przedmiotem, opinii kuratora oświaty, o której mowa w art.39 ust.8 p.o. Skoro kwestia ta nie jest objęta opinią kuratora to nie ma potrzeby przesądzania tego problemu w niniejszej sprawie.

W sytuacji gdy w ocenie Łódzkiego Kuratora Oświaty ustanowienie drugiej lokalizacji prowadzenia zajęć jest przekształcaniem szkoły, a nie zachowano procedury określonej w art.89 p.o., to mógł on zastosować środki prawne przewidziane w art.56 Prawa oświatowego co trafnie podniosła strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia 30 lipca 2018r. Nie można się zgodzić z poglądem Ł.K.O. wyrażonym w piśmie procesowym z 28 sierpnia 2018r., iż kuriozalnym byłoby pozytywne zaopiniowanie projektu uchwały Rady Miejskiej w Łodzi a następnie wszczynanie procedury określonej w art.56 p.o. Ustawa Prawo oświatowe obowiązuje wszystkie podmioty w tym także organy administracji publicznej. Przewiduje ona między innymi jaki jest zakres opinii kuratora oświaty w sytuacji określonej w art.39 ust.8 a także określa procedurę usuwania ewentualnych naruszeń prawa przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny. Stosowanie się do regulacji ustawy, wbrew twierdzeniom Ł.K.O, nie jest kuriozum lecz działaniem na podstawie przepisów prawa a więc realizacją zasady praworządności określoną w art.6 K.p.a.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem kuratora oświaty wyrażonym w odpowiedzi na skargę, ze sprawuje on nadzór pedagogiczny zaś zakres tego nadzoru jest określony w art.55 ustawy Prawo oświatowe. Okoliczność ta nie zmienia jednak treści art.39 ust.8 p.o. co do zakresu opinii kuratora oświaty dotyczącej planu sieci publicznych szkół. Zakres tej opinii został jasno wyznaczony w treści tego przepisu. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach gdyby ustawodawca chciał aby opinia kuratora oświaty dotyczyła oceny zgodności planu sieci szkół z postanowieniami wszystkich przepisów ustawy to inaczej sformułowałby art.39 ust.8 p.o. Skoro jednak przepis ten brzmi tak jak stanowi jego treść to oznacza, że opinia winna się odnosić jedynie do oceny zgodności planu sieci szkół z warunkami określonymi w ust.1,2,6 i 7 artykułu 39 a nie z innymi przepisami.

Przy ocenie zasadności skargi należy również uwzględnić jeszcze jeden aspekt sprawy a mianowicie taki, że projekt zmiany uchwały Rady Miejskiej w Łodzi nr LX/1436/7 ma na celu poprawę warunków nauki uczniów w Szkołach Podstawowych nr 137,138 i 193. W związku z reformą oświaty z dniem 1 września 2017r. dotychczasowe szkoły podstawowe stały się szkołami ośmioletnimi co skutkowało wzrostem liczby uczniów w tych szkołach. Z dniem 1 sierpnia 2019r. zakończą jednocześnie działalność gimnazja. Z uwagi na reformę oświaty w trzech wymienionych szkołach (nr 137,138 i 193) w roku szkolnym 2018/2019 wzrosła liczba uczniów w stosunku do roku szkolnego 2017/2018 (wzrost od 12% do 19%) oraz odpowiednio liczba oddziałów w szkołach. Wobec tego, że wymienione szkoły dysponowały ograniczonymi możliwościami lokalowymi nauka w szkołach musi się odbywać na dwie zmiany zaś zajęcia w szkołach kończą się w godzinach wieczornych. Jednocześnie w roku szkolnym 2018/2019 znacznie zmalała liczba uczniów w trzech gimnazjach usytuowanych w pobliżu wymienionych szkół podstawowych (tzn. w gimnazjach nr 20,31 i 38) w stosunku do roku szkolnego 2017/2018 (spadek liczby uczniów od 41% do 49%) oraz zmniejszyła się odpowiednio liczba oddziałów. Oznacza to, że z jednej strony wymienione trzy szkoły podstawowe, z uwagi na dużą liczbę uczniów i ograniczone możliwości lokalowe, muszą prowadzić zajęcia na dwie zmiany a z drugiej strony usytuowane w pobliżu gimnazja są w połowie puste i dysponują wolnymi pomieszczeniami. Rozwiązanie proponowane w projekcie zmiany uchwały nr LX/1436/17 ma na celu zdecydowaną poprawę sytuacji uczniów w trzech szkołach podstawowych i racjonalne wykorzystanie bazy po trzech gimnazjach. Rozwiązanie to jest zatem w interesie uczniów a dobro uczniów przy wszelkich zmianach w systemie oświaty winno być na pierwszym miejscu. Rozwiązanie to popiera zdecydowana ilość rodziców uczniów trzech szkół podstawowych o czym świadczą ich liczne pisma i petycje załączone do akt sprawy przez stronę skarżącą. Odmienna skarga jednego rodzica na którą powołuje się Łódzki Kurator Oświaty (pani A. K.) jest zupełnie odosobniona. Okoliczność, że z uwagi na reformę oświaty szkoły podstawowe są zatłoczone, muszą prowadzić zajęcia na dwie zmiany w trudnych warunkach lokalowych zaś pomieszczenia gimnazjów są jedynie w połowie wykorzystane, jest powszechnie znana i problem ten jest szeroko omawiany w lokalnych mediach. Rozwiązanie zaproponowane przez Radę Miejską w Łodzi w projektowanej zmianie uchwały ma na celu poprawę warunków nauki uczniów szkół podstawowych i okoliczność tę również należy uwzględnić w przy ocenie legalności zaskarżonej opinii.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W zaskarżonej opinii Łódzki Kurator Oświaty przekroczył swoje kompetencje wyznaczone przepisem art.39 ust.8 p.o. W opinii nie wypowiedział się w kwestiach określonych w tym przepisie zaś opinię poświęcił kwestii, która nie powinna się znaleźć w opinii. Wykroczył zatem poza zakres opinii wyznaczony przepisem art.39 ust.8 p.o. co stanowi naruszenie tego przepisu i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mają to na uwadze, na podstawie art.148 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną opinię.

Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od Łódzkiego Kuratora Oświaty na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 200 zł – wpis i 480 zł – wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Łódzki Kurator Oświaty winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu a następnie wydać opinię w zakresie określonym w art.39 ust.8 ustawy Prawo oświatowe.