Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 209/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art.153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 216
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Teza: Zawarte w przepisie art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami sformułowanie "nieruchomości nabyte" jest na tyle szerokie, że obejmuje wszystkie formy przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w tym także nabycie w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej w wyniku rokowań poprzedzających wszczęcie formalnej procedury wywłaszczeniowej (art.49 tej ustawy).

TEZY

Zawarte w przepisie art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami sformułowanie "nieruchomości nabyte" jest na tyle szerokie, że obejmuje wszystkie formy przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w tym także nabycie w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej w wyniku rokowań poprzedzających wszczęcie formalnej procedury wywłaszczeniowej (art.49 tej ustawy).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B. K. i K. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty S. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżących – B. K. i K. K. kwotę 200 (słownie dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda P. zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. K. i B. K. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia

[...] lutego 2009 r. umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu działek położonych

w S. przy ul. G., oznaczonych nr geod. [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0491 ha.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] Starosta S. na podstawie art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) odmówił zwrotu nieruchomości położonej

w S. przy ulicy G. oznaczonej nr geodezyjny 975/1 i 975/2 o łącznej powierzchni 0,0491 ha. W uzasadnieniu podjętej decyzji wskazano, iż powyższe działki zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 20 listopada 1987 r., po uprzednim wyrażeniu przez B. i K. K. dobrowolnej zgody na sprzedaż działki na rzecz Skarbu Państwa złożonej do protokołu z dnia [...] września 1987 r. Zawarcie umowy w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości powoduje, że nie ma podstaw do wystąpienia o zwrot nieruchomości.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wojewoda stwierdził, że w sprawie mają wprawdzie zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości, ale problem polega na tym, iż nieruchomość nie została nabyta z przeznaczeniem na realizację konkretnego celu określonego decyzją lokalizacyjną, albowiem w akcie notarialnym wyraźnie określono, że nieruchomość nabywana jest do zasobów gruntów, czyli do wykorzystania

w przyszłości na cele zabudowy miast i wsi - art. 13 ustawy z 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nie można zatem zdaniem organu w sposób dosłowny odnieść tej sytuacji faktycznej do treści przytoczonego art. 137 ust. 1 ustawy, zawierającego pojęcie zbędności nieruchomości.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nieruchomość

w momencie nabycia zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona była pod usługi ogólnomiejskie i jest w trakcie zagospodarowywania na ten cel, w konkluzji podzielono pogląd wyrażony w zakwestionowanej decyzji, iż nieruchomość nie jest zbędna i nie podlega zwrotowi.

Na powyższą decyzję B. i K. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucili organom administracji publicznej naruszenie zasad postępowania, w szczególności art. 9 kpa oraz ustawy o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości. W motywach skargi wskazali, iż twierdzenia przedstawicieli Urzędu Miasta S. w zakresie wykorzystania działek na parking są nieprawdziwe. Ponadto podnieśli, że powodem zawarcia aktu notarialnego była realizacja obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i zakupy działek wówczas dokonywane były podporządkowane temu celowi, stąd w ocenie skarżących obojętne jest co zapisano w akcie notarialnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia

[...] stycznia 2007 r., sygn. akt [...] oddalił skargę B. i K. K.

Mając na względzie treść art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy gospodarce nieruchomościami Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 20 listopada 1987 r., a zatem nie obowiązywała już wówczas wyżej cytowana ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (z dnia 12 marca 1958 r.), w przepisach zaś ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie było odpowiednika art.

6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1985 r. Nowa ustawa przewidywała natomiast, że wywłaszczenie ma charakter instytucji wyjątkowej stosowanej głównie w sytuacjach, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy (art. 53 ust. 1 ustawy). Odejście od poprzednich sztywnych zasad w kwestii wywłaszczenia nieruchomości, skutkowało przyjęciem poglądu o pierwszeństwie zasady nabywania nieruchomości w drodze umowy, którą w myśl art. 8 ust. 1 ustawy "zawierano na zasadach ogólnych" i prowadziło do wniosku, że nabycie przez Skarb Państwa praw do nieruchomości straciło ściśle administracyjny i "wywłaszczeniowy" charakter.

Z tych względów Sąd przyjął, iż zawarta w okresie obowiązywania przepisów

z dnia 29 kwietnia 1985 r. umowa o przeniesienie na rzecz Skarbu Państwa lub gminy własności nieruchomości niezbędnej na cele publiczne jest umową kupna nieruchomości taką samą jak każda inna tego rodzaju umowa i stosować do niej można było wyłącznie przepisy prawa cywilnego. W konsekwencji uznano za pozbawioną cech wywłaszczenia umowę sprzedaży nieruchomości i ustalono, że nie można mówić o zachodzącej przesłance zwrotu nieruchomości wynikającej z art. 136 ustawy. Ponadto przepis art. 216 nie wymienia nieruchomości nabytych w drodze umów cywilnoprawnych zawartych pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Do nieruchomości objętych tego typu umowami nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, pogląd taki jest przyjmowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 622/05).

W następstwie złożonej na powyższe orzeczenie skargi kasacyjnej przez B. i K. K., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie sygn. akt [...] uchylił wyżej wymieniony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię

art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.

z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i przyjął, że zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 powołanej wyżej ustawy przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U.

z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Przepis ten obowiązuje od dnia 22 września 2004 r. (art. 19 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 141 poz. 1492).

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż obydwie decyzje administracyjne (odpowiednio z dnia [...] lipca 2006 r. i [...] sierpnia 2006 r.), jak

i zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydane zostały po wejściu w życie wskazanego wyżej przepisu. Z tego względu stanowisko Sądu oparte na brzmieniu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przed wskazaną datą, gdy brak było ustawowej możliwości odpowiedniego zastosowania rozdziału 6 działu III ustawy również w omawianych przypadkach, to jest w razie nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 kwietnia 1985 r. jest niezasadne.

W wyniku ponownego rozpoznania skargi, wyrokiem z dnia [...] października 2008 r. w sprawie sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty S. z dnia [...] lipca 2006 r.

W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd wskazał – powołując się na związanie oceną prawną wyrażoną przez sąd drugiej instancji, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.),

a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

W przedmiotowej sprawie nieruchomość, której zwrotu domagają się skarżący została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1987 roku – Repertorium A nr [...], a więc w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości. Z tego względu do oceny prawnej w/w zdarzenia

z dnia 20 listopada 1987 r. należy w oparciu o art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odpowiednio zastosować przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż przy ponownie prowadzonym postępowaniu starosta winien przeanalizować sprawę pod kątem regulacji zamieszczonej w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami i ustalić czy w sprawie zachodzą podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] Starosta S. na podstawie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w S. przy ulicy G. nr geodezyjny 975/1 i 975/2 o łącznej powierzchni 0,0491 ha. W uzasadnieniu podjętej decyzji wskazano, iż powyższe działki zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1987 r., po uprzednim wyrażeniu przez B. i K. K. dobrowolnej zgody na sprzedaż działki na rzecz Skarbu Państwa złożonej do protokołu z dnia [...] września 1987 r. Organ I instancji wskazał – powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych – że skoro przedmiotowa nieruchomość została zbyta na rzecz Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, to brak jest podstaw do zwrotu tej nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy o z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli K. i B. K.

Skarżący podnieśli, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia wyroków zapadłych

w sprawie, organ powinien bowiem wykonać zalecenia sądu, a nie z nimi polemizować.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. orzekł o utrzymaniu

w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż

w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą podstawy do zwrotu nieruchomości, albowiem nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy podniósł, iż analiza przepisów w/w ustawy prowadzi do wniosku, iż instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie ma zastosowania w sytuacji, gdy poprzedni właściciel zbył nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy zawartej w formie rokowań, które winny poprzedzać wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, bądź zawartej już w trakcie prowadzonego postępowania

w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Skoro zaś przedmiotowa nieruchomość została zbyta na rzecz Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, to brak jest podstaw do zwrotu tej nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy o z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku wnieśli B. i K. K. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucili organom administracji, iż zapadłe rozstrzygnięcia niezgodne są z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie sygn. akt [...] i nie respektują wskazanych tym wyrokiem wytycznych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w kwestionowanym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w dalszej części p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, a podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem. Oznacza to, iż kontrola sądu nie ogranicza się do zbadania zasadności zarzutów, lecz sąd kontroluje czy przy wydawaniu decyzji nie doszło do innych jeszcze naruszeń prawa.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, w oparciu o wyżej powołane przepisy

i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż została ona wydana

z naruszeniem prawa, uzasadniającym konieczność jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia [...] października 2008 r. w sprawie sygn. akt [...]. Element ten ma doniosłe znaczenie, bowiem z przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena ta i wskazania znalazły się w uzasadnieniu tegoż wyroku i w takim znaczeniu uzasadnienie ma moc wiążącą. W tej sytuacji zarówno organ przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie, jak

i sąd oceniając obecnie decyzje wydane w tym postępowaniu, co do zasady, nie mogą czynić ustaleń sprzecznych z oceną wyrażoną w uzasadnieniu w/w wyroku. Przez ocenę prawną powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie, przy czym dotyczy ona zarówno zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu

z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 625/07, Lex nr 344933).

Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, str. 345).

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy - jak słusznie podniosła to strona skarżąca, iż organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie, nie uwzględniły oceny prawnej jak i wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia [...] października 2008 r. w sprawie sygn. akt [...], a także poprzedzającym jego wydanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie sygn. akt [...].

We wskazanych orzeczeniach sądy obu instancji uznały, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), poprzez uznanie, iż artykuł ten nie wymienia jako podlegających zwrotowi nieruchomości nabytych w drodze umów cywilnoprawnych, o ile umowy te zawarte były pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości. Wskazano, iż zgodnie z przepisem art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

W rozpatrywanej sprawie nieruchomość, której zwrotu domagają się skarżący została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1987 roku – Repertorium A nr [...], a więc w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości. Z tego też względu do oceny prawnej w/w zdarzenia z dnia 20 listopada 1987 r. należy w oparciu o art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odpowiednio zastosować przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uchylając zaskarżone decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] października 2008 r. w sprawie sygn. akt [...] nakazał organowi

I instancji przeanalizować sprawę pod kątem regulacji zamieszczonej w rozdziale

6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i ustalić czy w sprawie zachodzą podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny przywołanym wyżej wyrokiem przesądził o tym, iż art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wymienia jako podlegające zwrotowi nieruchomości nabyte w drodze umów cywilnoprawnych, o ile umowy te zawarte były pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości. Uznał ponadto, że taka sytuacja zachodzi

w rozpoznawanym przypadku, przy czym niezbędna będzie analiza przesłanek warunkujących zwrot pod kątem regulacji zamieszczonej w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Tymczasem organy administracji publicznej rozpoznając ponownie sprawę sformułowały własną ocenę prawną przedmiotowego zagadnienia, sprzeczną

z poglądem wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym. Zarówno organ I jak i II instancji uznały bowiem, iż skoro przedmiotowa nieruchomość została zbyta na rzecz Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, to brak jest podstaw do zwrotu tej nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W ich ocenie analiza przepisów w/w ustawy prowadzi do wniosku, iż instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie ma zastosowania w sytuacji, gdy poprzedni właściciel zbył nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy zawartej w formie rokowań, które winny poprzedzać wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Takie stanowisko organów orzekających w sprawie - jako sprzeczne

z wyrażonym wcześniej w sprawie poglądem sądów administracyjnych - nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie zgodzić się należy z organami obu instancji, iż przez termin "wywłaszczenie" należy rozumieć władcze odjęcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Nie zawierają się więc w tym zakresie nieruchomości nabyte dla realizacji celów publicznych w drodze umowy cywilnoprawnej, jednakże wyjątek od powyższej zasady ustanawia art. 216 o gospodarce nieruchomościami, w którym jest mowa

o nieruchomościach przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa pod rządami wymienionych w nim ustaw. Zawarte we wskazanym przepisie sformułowanie "nieruchomości nabyte" jest na tyle szerokie, że obejmuje wszystkie formy przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o przepisy ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w tym także nabycie w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej w wyniku rokowań poprzedzających wszczęcie formalnej procedury wywłaszczeniowej (art. 49 tej ustawy).

W świetle powyższego należało uchylić zaskarżoną decyzję jako naruszającą

art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), co w konsekwencji spowodowało również uchylenie poprzedzającej jej wydanie decyzji I instancji.

Rzeczą organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie przeanalizowanie sprawy pod kątem występowania przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z uwzględnieniem wskazań określonych

w niniejszej sprawie jak i orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku z dnia [...] października 2008 r. w sprawie sygn. akt [...].

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku –

art. 152 p.p.s.a. oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżących poniesionych przez nich kosztów postępowania sądowego –

art. 200 p.p.s.a.-