Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2032/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 58, art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz J. B. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z dnia 10 sierpnia 2012 r. wniesionej przez J. B. jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wpłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc styczeń 2012 r.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Strona nie przekazała do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za miesiąc styczeń 2012 r. w przewidzianym w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 8 poz.43 z późn.zm.) terminie tj. do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego wniosek dotyczy. Dokument za miesiąc styczeń 2012 r. został przekazany do Funduszu w dniu [...] lutego 2012 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie dokumentu Wn-D za miesiąc styczeń 2012 r. Strona wyjaśniła, że w dniu 20 stycznia 2012 r. wielokrotnie próbowała połączyć się z SODiR i udało się to dopiero po godz. 22.00. Beneficjent dodał, że pomimo wypełnienia dokumentów terminowo, końcowe potwierdzenie ich wysłania miało miejsce po godz. 24.00.

Zgodnie z treścią art. 10 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego Fundusz pismem z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] zwrócił się o przedstawienie informacji i dowodów mogących rzutować na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy oraz wypowiedzenie się co do wyżej przedstawionych ustaleń dokonanych przez Fundusz.

Strona skorzystała z przysługującego jej prawa do wypowiedzenia się w sprawie.

W piśmie z dnia [...] marca 2012 r. strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko dodając, że w przekazanej do strony korespondencji Fundusz "potwierdzał fakt braku możliwości przesłania deklaracji do systemu".

Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego (Wn-D) za miesiąc styczeń 2012 r.

Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku (Wn-D) za wyżej wskazany okres. Beneficjent podniósł, iż wniosek nie dotarł do PFRON z przyczyn technicznych (zawieszanie się systemu SODiR), jakie miały miejsce podczas sporządzania dokumentów.

Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podzielił pogląd organu I instancji, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślił, że w niniejszej sprawie nie można uznać, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminowi oraz, że dołożono należytej staranności w dopełnieniu czynności, od których zależało uzyskanie dofinansowania. Jak wynika z informacji zawartych we wniosku o przywrócenie terminu i zażaleniu strony, uchybienie terminowi nastąpiło z powodu zawieszania się systemu SODiR podczas sporządzania dokumentu Wn-D. Strona podała, iż wielokrotnie próbowała połączyć się z systemem i dopiero po godzinie 22.00 próba powiodła się, jednak dokumentu nie wysłano ponieważ nadal były problemy z systemem. W związku z czym wniosek strona wysłała po ustawowym terminie. W ocenie organu odwoławczego powyższa informacja nie może jednak stanowić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu.

Organ wskazał, że "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (...) "(por. Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz B. Adamiak i J. Borkowski 7. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck z 2005 r. str. 334). Tym samym nie można, w ocenie organu odwoławczego, potraktować wyjaśnień strony jako uzasadnienie braku winy w dopełnieniu danej czynności procesowej. Organ podkreślił, że strona, ubiegając się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych powinna dochować szczególnej staranności przy składaniu wniosków Wn-D i skorzystać z wszelkich możliwości przewidzianych prawem, by wniosek ten złożyć skutecznie. Strona w zażaleniu podała, iż przystąpiła do wysłania przedmiotowego wniosku od dnia [...] lutego 2012r., aczkolwiek dokumentu nie udało się wysłać ponieważ pojawiły się problemy z wysyłką. Jak podał beneficjent, po uzyskaniu informacji telefonicznej ([...] lutego 2012r.) w [...] Oddziale PFRON, miał powtórnie zalogować się w systemie 20 lutego 2012 r. i też tak próbował uczynić od godziny 12.00, próby skończyły się niepowodzeniem. Organ podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt: V SA/Wa 1876/09 wyjaśnił, iż "trudności strony w obsłudze systemu elektronicznego SODiR, a także "oporność" systemu nie stanowią podstaw uzasadniających zastosowanie w sprawie art. 58 § 2 k.p.a." Zatem problemy strony z obsługą systemu SODiR nie mogą, zdaniem organu, stanowić o braku winy, a tym bardziej nie stanowią trwałej przeszkody uniemożliwiającej stronie działanie, gdyż zgodnie z art. 26c ust. 1 a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2011.127.721). "(...) Wnioskodawca może przekazywać informacje i wniosek (Wn-U) również w formie dokumentu pisemnego." Stąd uchybienie terminu do złożenia wniosku w rozpatrywanej sprawie świadczy jedynie o nie dołożeniu przez stronę należytej staranności (która jest jedną z form zawinienia) w prowadzeniu własnych spraw, co nie może stanowić przesłanki przywrócenia wnioskowanego terminu w rozumieniu art. 58 kpa. Organ stwierdził, że skoro strona wiedziała o utrudnieniach w połączeniu z systemem już od [...] lutego 2012 r., które to utrudnienia ponownie wystąpiły 20 lutego 2012 r. od godziny 12.00, to należycie dbając o swoje sprawy mogła nadać przedmiotowy dokument w formie papierowej, korzystając z usług Poczty Polskiej, na co miała wystarczająco dużo czasu.

Organ podkreślił, że ,,o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia". Brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku". W konsekwencji więc "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej". Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m.in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 857/08). Żadna z ww. okoliczności, zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła.

Ponadto Minister Pracy i Polityki Społecznej zwrócił uwagę na komunikat załączony przez stronę przy zażaleniu. A mianowicie, iż jest to informacja o charakterze ogólnym dostępna dla wszystkich użytkowników systemu SODiR, którzy mogą z niej skorzystać w przypadku wystąpienia problemów technicznych podczas podpisywania i wysyłania dokumentów. Poza tym PFRON w dniu [...] marca 2012 r. poinformował, iż dnia 20 lutego 2012 r. nie odnotowano zakłóceń w pracy systemu SODiR.

Odnosząc się zatem do powyższego, organ zauważył, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 1144/97 "(...) w sytuacji, gdy strona prawidłowo jest reprezentowana przez pełnomocnika, (...) to skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań - tak pozytywne jak i negatywne - obciążają reprezentowanego". Ponadto "nie tylko wina strony, lecz również innych osób, w tym pracownika lub osoby wykonującej określone czynności na rzecz strony, wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania" (wyrok NSA z 23 września 2004 r., FSK 502/04). "Natomiast uchybienie terminu z winy pełnomocnika nie stanowi podstawy do jego przywrócenia" (wyrok NSA z dnia 25 lipca 1995 r., SA/Sz 1345/95, Temida (CD), Sopot 2002).

Tym samym organ uznał, że strona nie dopełniła podstawowej przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu do złożenia wniosku Wn-D, tj. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu.

Z uwagi zatem na niespełnienie przesłanek warunkujących możliwość przychylenia się do wniosku o przywrócenie terminu należało, zdaniem organu, utrzymać skarżone postanowienie organu I instancji w mocy, którego rozstrzygnięcie należy uznać za wydane zgodnie z prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej zarzucono:

← naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 26 c ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co sprowadzało się do nieuzasadnionego przyjęcia przez organ administracji publicznej, iż skarżący mógł złożyć wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego (Wn - D) w formie papierowej, przewidując, iż awaria systemu SODiR potrwa do dnia 20 lutego 2012 r., w sytuacji, gdy skarżący w świetle zaskarżonych przepisów miał prawo złożyć wniosek elektroniczny aż do dnia 20 lutego 2012 r., przy czym nic mógł on w żaden sposób przewidzieć ile czasu potrwa awaria rzeczonego systemu;

← naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż skarżący nie spełnił przesłanek umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu, a w szczególności nie uprawdopodobnił, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy, podczas gdy strona skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...] lutego 2012 r. jak i zażaleniu na odmowę jego przywrócenia z dnia [...] maja 2012 r., podnosiła, iż wielokrotnie próbowała połączyć się z systemem elektronicznym SODiR aby wysłać zestaw Wn-D wraz z załącznikami za styczeń 2012 r. jednak system ten zawieszał się, co doprowadziło, iż powyższy wniosek został przetransmitowany do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dopiero w dniu [...] lutego 2012 r. o godzinie [...].

← rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego ujawniające się bezpodstawnym przyjęciem, iż strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego (Wn - D) nastąpiło bez jej winy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, ponieważ przeprowadzona kontrola sądowo-administracyjna wykazała naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tegoż artykułu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Między stronami bezsporne jest, że dopełnione zostały warunki określone w art. 58 § 2 k.p.a. – czynność została wykonana następnego dnia po upływie końcowego terminu do złożenia wniosku, ponadto prośba o przywrócenie terminu została wniesiona również następnego dnia po upływie końcowego terminu do złożenia wniosku Sporne jest czy skarżący wykazał, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy.

Przeprowadzając rozważania tej kwestii nie można zapominać, że ustawodawca nie wymaga udowodnienia, że do uchybienia doszło bez winy strony, lecz poprzestaje na słabszej formie – uprawdopodobnieniu.

Organ twierdzi, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem organu problemy strony z obsługą systemu SODiR nie mogą stanowić o braku winy, a tym bardziej nie stanowią trwałej przeszkody uniemożliwiającej stronie działanie, gdyż zgodnie z art. 26c ust. 1 a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2011.127.721). "(...) Wnioskodawca może przekazywać informacje i wniosek (Wn-U) również w formie dokumentu pisemnego. "Stąd uchybienie terminu do złożenia wniosku w rozpatrywanej sprawie świadczy jedynie o nie dołożeniu przez stronę należytej staranności (która jest jedną z form zawinienia) w prowadzeniu własnych spraw, co nie może stanowić przesłanki przywrócenia wnioskowanego terminu w rozumieniu art. 58 kpa. Organ stwierdził, że skoro strona wiedziała o utrudnieniach w połączeniu z systemem już od [...] lutego 2012 r., które to utrudnienia ponownie wystąpiły 20 lutego 2012 r. od godziny 12.00, to należycie dbając o swoje sprawy mogła nadać przedmiotowy dokument w formie papierowej, korzystając z usług Poczty Polskiej, na co miała wystarczająco dużo czasu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ nie rozważył w sposób wszechstronny tych konkretnych okoliczności, na które powołuje się skarżący. Twierdzi, że w dniu [...] lutego 2012 r. podejmował wielokrotne próby wysłania drogą elektroniczną ww. dokumentacji jednak system SODiR stale sie zawieszał. Wobec powyższego w dniu [...] lutego 2012 r. (tj. piątek) przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracowniiem [...] Oddziału PFRON, gdzie poinformowano go, iż nieznana jest przyczyna problemów z wysyłką dokumentów oraz aby ponowił próby logowania dopiero w poniedziałek tj. 20 lutego 2012 r. Skarżący wskazał, że w dniu 20 lutego 2012 r. już od godz. 12:00 podejmował próby zalogowania sie do systemu elektronicznego. Dopiero logowanie dokonane przez skarżącego o godzinie 23:49 było skuteczne. Jednak konieczność wykonania szeregu operacji, w tym wprawdzenia dokumentu Wn-D, załącznika o nie otrzymaniu pomocy publicznej Inf-o-PP i 20 załaczników Inf-D-P w tym pieciu dla nowo zatrudnionych spowodowało, iż transmisję zakończono o godzinie [...] dnia [...] lutego 2012 r. Skarżący twierdzi, że w jednym z kolejnych wejść w dniu 20 lutego 2012 r. udało mu się wejść w korespondencję otrzymaną i odczytać komunikat PFRON w sprawie problemów technicznych. Wydruk ww. komunikatu PFRON w sprawie problemów technicznych z podpisywaniem dokumentów w SODiR z 20 lutego 2012 r. skarżący załączył do zażalenia.

Podkreślić należy, że organ w zaskarżonym postanowieniu wskazał jedynie, że ww. komunikat jest informacją o charakterze ogólnym dostępną dla wszystkich użytkowników systemu SODiR, którzy mogą z niej skorzystać w przypadku wystąpienia problemów technicznych podczas podpisywania i wysyłania dokumentów. Minister Pracy i Polityki Społecznej nie wskazał jednak od kiedy ww. komunikat znajduje sie na stronie tj. czy przedmiotowa informacja została umieszczona 20 lutego 2012 r., czy też wcześniej oraz czy podczas każdego logowania do systemu (nawet błędnego) użytkownicy systemu SODiR mogli z niej skorzystać w przypadku wystąpienia problemów technicznych podczas podpisywania i wysyłania dokumentów. Organ nie odniósł sie do twierdzeń skarżącego, że dopiero w jednym z kolejnych wejść w dniu 20 lutego 2012 r. udało mu się wejść w korespondencję otrzymaną i odczytać komunikat PFRON w sprawie problemów technicznych.

Dlatego też, w ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu określone w art. 58 § 1 k.p.a.

Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 200 p.p.s.a.