Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2477/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 79, art. 67 par 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 listopada 2004 r. nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., obejmującego podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002 r. oraz tytułu wykonawczego z dnia 10.03.2009 r. nr [...] wystawionego przez Prezydenta W., obejmującego należność z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Z. B., dalej jako Skarżący .

Zawiadomieniem z dnia 11 stycznia 2008 r., skierowanym do Polskiej Izby Przemysłowo - Handlowej w W., organ egzekucyjny podjął działania w celu zajęcia wynagrodzenia Skarżącego.

W toku dalszej egzekucji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2009 r. dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącego z tytułu zwrotu nadpłaty podatku.

W celu zaspokojenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, zawiadomieniem z dnia 28 stycznia 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego Skarżącego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W..

W dniu 20 lutego 2011 r. Skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne. W skardze zarzucił prowadzenie egzekucji należności podatkowej za 2002 r. w sytuacji, gdy jest emerytem oraz z uwagi na brak środków finansowych zmuszony został do zawieszenia działalności gospodarczej. Skarżący podniósł, że biuro rachunkowe nie sygnalizowało mu istnienia takiego zobowiązania podatkowego. Wskazał, że egzekucja prowadzona jest z jego jedynego źródła utrzymania, tj. emerytury i to w sytuacji, gdy wysokość odsetek dorównuje wysokości należności głównej. Niezależnie od powyższego Skarżący zakwestionował istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym Prezydenta W. z dnia 10 marca 2009 r.. Skarżący powołując się trudną sytuację majątkową, w tym na procesy w Sądzie Pracy przeciwko ZUS oraz przeciwko pracodawcy, a także wypadek komunikacyjny, w którym całkowicie zniszczony został jej pojazd, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił skargę z dnia 20 lutego 2011r. .Jednocześnie wyjaśnił, że żądanie dotyczące umorzenia postępowania zostalo przekazane do rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G., jako wniosek o umorzenie postępowania ezgekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a.

Pismem z dnia 24 lipca 2011 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wniósł o prolongatę terminu do złożenia uzasadnienia do zażalenia. Strona zobowiazała się do nadesłania uzasadnienia w terminie 7 dni, tj. do 31 lipca 2011r. W piśmie z dnia 9 sierpnia Skarzący poinformowal, że z uwagi na koniecznośc pozyskania z archiwów kilku dokumentow, termin do zlożenia zażalenia opóżnia się.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., na wniosek wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego W., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 listopada 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że w dniu 22 sierpnia 2011 r. wpłynęło do niego pismo wierzyciela, który poinformował, że dochodzony podatek został uiszczony w dniu 30.04.2003 r. i błędnie zaksięgowany. W związku z powyższym, dotychczas wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone Skarżącemu przez wierzyciela wraz z należnymi odsetkami.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. W uzasadnieniu skazał, iż przedmiotem postępowania wszczętego skargą z dnia 20 lutego 2011 r. mogła być jedynie ocena prawidłowości zaskarżonej czynności egzekucyjnej, tj. zajęcia wierzytelności dokonanej zawiadomieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] stycznia 2011 r.. Przedmiotem tego postępowanie nie mogły być zarzuty dotyczące wymagalności, bądź istnienia dochodzonych przymusowo obowiązków. Minister Finansów podkreślił, że w ramach niniejszej skargi nie mogło być oceniane działanie wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego W..

Minister Finansów stwierdził, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. dokonując zaskarżonej czynności działał zgodnie z normą art. 7 § 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji stosując środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zaznaczył, iż wśród środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 niniejszej ustawy wymieniono egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia. W związku z powyższym stwierdził, iż przedmiotowa czynność zajęcia wierzytelności znajduje umocowanie w przepisie prawa.

Zaznaczył, iż w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. działając na wniosek wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego W., zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W.. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 10 marca 2009 r. doręczono Skarżącemu w dniu 8 lutego 2011 r. Przy czynności tej nie doręczano odpisu tytułu wykonawczego z dnia 25 listopada 2004 r. nr [...], bowiem doręczono go Skarżącemu w dniu 28 stycznia 2008 r. Zajęcia wierzytelności dokonano na druku zgodnym ze wzorem stanowiącym załącznik nr 14 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm.). Mając powyższe na uwadze, Minister Finansów stwierdził, iż nie dopatrzył się nieprawidłowości w dokonaniu zaskarżonych czynności.

Podkreślił, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z powyższym wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie był uprawiony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi.

Pismem z dnia 4 lipca 2012 r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Finansów z dnia z dnia [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, iż Urząd Skarbowy W. w sposób drastyczny naruszył podstawowe normy konstytucyjne zawarte w Rozdziale II, Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej traktujące o "Wolności, prawach i obowiązkach człowieka i obywatel. Zdaniem Skarżącego Urząd skarbowy W. dokonał swoją bezprawną decyzją zaboru mienia na niekorzyść Skarżącego. Zarzucił, iż Urząd Skarbowy G., "ślepo" wykonał decyzję Urzędu Skarbowego W., co obrazuje postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2011. Podniósł, iż Minister Finansów oraz Dyrektor Izby Skarbowej w W. przez ponad sześć miesięcy, “nie wykrył w podległej jednostce, bałaganu oraz oczywistego nadużycia, czyli kradzieży na szkodę skarżącego". Podkreślił, iż Minister Finansów powinien działać na rzecz obywatela.

Zdaniem Skarżącego wszystkie prowadzące sprawę organy pomijają w sposób świadomy podstawę postępowania. W ocenie Skarżącego jako przykład opieszałości, oraz pomijania przyczyn i winnych postępowania, świadczą pisma Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 kwietnia 2011r. oraz z dnia 8 czerwca 2011r. oraz pisma Ministra Finansów z dnia : 5 września 2011r., 20 stycznia 2012 r., 30 marca 2012 r. zawiadamiające o niezałatwienu sprawy i wyznaczjace nowy termin jej załatwienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów w Warszawie wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Należy przy tym mieć na uwadze, że w ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia.

Przedmiotem kontroli w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne jest więc prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Dlatego poza zakresem kognicji pozostaje prawidłowość pozostałych czynności egzekucyjnych podjętych w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, jak i innych czynności. Organ nadzoru oceniając zatem czynność egzekucyjną bada, czy w ramach dokonanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Skarga na czynności egzekucyjne nie może natomiast dotyczyć okoliczności enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a., które mogłyby stanowić podstawę zarzutów, jak również innych kwestii podlegających rozstrzygnięciu w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Trafnie zatem organ podnosi, że przedmiotem tego postępowania nie mogły być zarzuty dotyczące wymagalności, bądź istnienia przymusowo dochodzonego obowiązku.

Analiza prawidłowości dokonanej czynności wykazała, że w niniejszej sprawie stosownie do art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1 a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego. Stosując ww. środek organ egzekucyjny podjął działanie na podstawie art. 79 u.p.e.a. Zajecie świadczenia dokonane jest z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 28 stycznia nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytowanego oraz ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W.. Zawiadomienie to zostało doręczone ZUS w dniu 8 lutego 2012r. Odpis w/w. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 10 marca 2009r. doręczono zobowiązanemu w dniu 8 lutego 2011r., natomiast odpis tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 25 listopada 2004r. doręczony został zobowiązanemu w dniu 28 stycznia 2008r.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie dopatrzono się uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.).Zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone art. 67 § 2 u.p.e.a.

Specyfika niniejszej sprawy polega na tym, że w trakcie postępowania zażaleniowego – po wniesieniu zażalenia na postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi, lecz przed wydaniem postanowienia przez organ nadzoru, postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2011r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] na podstawie art. 59 §3 w zw. z art. 59 §1 pkt 9 u.p.e.a., z uwagi na fakt, że zaległość objęta niniejszym tytułem nie była wymagalna - wpłata dokonana w dniu 30 kwietnia 2004r. została mylnie zaksięgowana.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2010r. II FSK 209/09 zakończenie postępowania egzekucyjnego nie niweczy możliwości wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54§1 u.p.e.a , ani nie stanowi przeszkody dla rozstrzygnięcia takiej skargi. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela. Prawidłowo zatem organ nadzoru dokonał merytorycznego rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącego zażalenia.

Skarżący nie sprecyzował, na czym miałaby polegać wadliwość dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej. Strona zarzuciła Dyrektorowi Izby Skarbowej oraz Ministrowi Finansów niewykrycie w podległej jednostce bałaganu oraz oczywistego nadużycia, czyli "kradzieży na szkodę Skarżącego". Jako przykład opieszałości organów powołała pisma Dyrektora Izby Skarbowej oraz Ministra Finansów informujące o niezałatwieniu sprawy w terminie.

Odnosząc się do powyższych zarzutów należy z całą mocą podkreślić, ze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy zaległość objęta tytułem wykonawczym nie była wymagalna ( wpłata na jaj poczet została dokonana w 2004r.) jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasada demokratycznego państwa prawnego oraz wywodzoną z niej zasadą ochrony jednostki do organów państwa. Kwestia ta pozostaje jednak bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Jak wskazano bowiem wyżej, postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną obejmuje swym zakresem jedynie ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego, w którym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania kwestii, których problematyka wykracza poza ramy danego postępowania.

Mając z kolei na uwadze zarzut prowadzenia postępowania w sposób opieszały Sąd stwierdza, że Minister Finansów wydając postanowienia o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazywał na konieczność wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, informował także o nowym terminie załatwienia sprawy - stosownie do wymogów wynikających z art. 36 §1 k.p.a. Sąd zauważa, że wielokrotne informowanie Strony przez organ, że sprawa zostanie załatwiona w terminie późniejszym niewątpliwie narusza zasadę szybkości postępowania ( art.12 k.p.a.), jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie sprawy. W niniejszej sprawie nie można pominąć także faktu, że Skarżący zarzucając organom przewlekłe załatwienie sprawy, w zażaleniu z dnia 24 lipca 2011r. prosił o "prolongatę"’ terminu do złożenia uzasadnienia, natomiast w piśmie z dnia 9 sierpnia 2011r. informował o opóźnieniu terminu do złożenia uzasadnienia zażalenia, z uwagi na konieczność pozyskania dokumentów z archiwów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.