Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1549/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 147, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 23 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: 1. Art. 23 ust. 1 pkt 3 z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ musi być interpretowany w związku z art. 23 ust. 2 tejże ustawy, a zatem brak w decyzji o wywłaszczeniu punktu 3 "ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty", przy zastosowaniu art. 23 ust. 2 nie może być oceniane jako ciężkie kwalifikowane naruszenie prawa.

2. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest podstawą do wznowienia postępowania /art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa/. Uwzględnienie tej wadliwości postępowania jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie prawa.

TEZY

1. Art. 23 ust. 1 pkt 3 z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ musi być interpretowany w związku z art. 23 ust. 2 tejże ustawy, a zatem brak w decyzji o wywłaszczeniu punktu 3 "ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty", przy zastosowaniu art. 23 ust. 2 nie może być oceniane jako ciężkie kwalifikowane naruszenie prawa.

2. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest podstawą do wznowienia postępowania /art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa/. Uwzględnienie tej wadliwości postępowania jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędziowie NSA Joanna Runge - Lissowska, Stanisław Nowakowski, Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Piotra Stanisława W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2004r. sygn. akt I SA 2391/02 w sprawie ze skargi Antoniego W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 23 sierpnia 2002r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lipca 2004 r. I SA 2391/02, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Antoniego W. oraz Gminnej Spółdzielni "S." w Ż. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 23 sierpnia 2002 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że sprawa była już rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 26 lutego 2001 r. w sprawie I SA 2236/99 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 7 października 1999 r. (...) odmawiającą stwierdzenia nieważności powołanych decyzji wywłaszczeniowych z 1974 r. i nakazał jednocześnie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wykonanie szeregu zaleceń mogących mieć wpływ na wynik postępowania. Z mocy przepisu art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, zarówno organ administracji jak i sąd są związane opinią prawną wyrażoną w wyżej powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W ocenie Sądu wszelkie wskazane w powyższym wyroku wytyczne zostały uwzględnione przez organ nadzoru przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Organ ten m.in. uwzględnił aktualny stan prawny wywłaszczonej nieruchomości, przeprowadził w dniu 15 lutego 2002 r. rozprawę administracyjną, co pozwoliło mu ustalić warunki z przebiegu postępowania wywłaszczeniowego oraz przeprowadził dostępne dowody. Oceny ich dokonał zgodnie z przepisami o postępowaniu administracyjnym, a to art. 80 i 81 Kpa.

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poglądów literatury przedmiotu decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast doszedł do poprawnego wniosku, iż decyzje wywłaszczeniowe z 1974 r. wydane zostały, w części dotyczącej przyznanego odszkodowania, z naruszeniem prawa, które to naruszenie ma rażący charakter, zaś w części dotyczącej wywłaszczenia, są prawidłowe. W postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepis art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu wywłaszczeniowym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych "zasad i trybu wywłaszczenia" oraz podstawy prawnej wydanej decyzji, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego. Z akt sprawy wynika bezspornie, że decyzją Naczelnika Powiatu w K. z dnia 25 października 1974 r. /utrzymaną następnie w mocy decyzją Wojewody G. z dnia 2 grudnia 1974 r./ - wywłaszczono oznaczoną w niej nieruchomość na podstawie art. 1, 15 i 21 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 30 września 1974 r. Decyzja Wojewody G. o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nieruchomość mogła być wywłaszczona z zachowaniem jej przepisów /art. 1/, a to oznacza, że administracyjnoprawne czynności uprawnionych podmiotów w zakresie samodzielnego wykonywania zadań /m.in., prowadzenia rokowań w trybie przewidzianym przez ustawę/, wraz z pozostałymi uprawnieniami regulacyjnymi ze sfery stosowania prawa dla celów wywłaszczenia musiały być ściśle stosowane i interpretowane literalnie, z zakazem odmienności nie przewidzianych prawem, ograniczających uprawnienia właściciela poddawanego przymusowemu zbyciu nieruchomości niezbędnych dla realizacji celów wskazanych w art. 3. Nie należy przy tej ocenie pomijać zasad interpretacji przepisów prawa administracyjnego w szczególności tego, iż przepisy powołanej ustawy były zestawem norm obowiązujących bezwzględnie - "ius cogens", zaś ich dyspozytywność mogła mieć miejsce tylko w wypadku wyraźnego dopuszczenia przez ustawę. Uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 12 marca 1958 r. realizujące cele określone w art. 3 stanowią zrozumiały system postępowania wywłaszczeniowego. Dla prawidłowej oceny ewentualnego naruszenia zakresu uprawnień i obowiązków nałożonych ustawa należałoby przyjąć niewadliwość zebranego materiału, zwłaszcza w aspekcie zarzutów strony mogących mieć wpływ na ustalenie kwalifikowanych wad postępowania /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Zarzuty, na które powołuje się skarżący, odnoszą się zarówno do prawa materialnego jak i formalnego. Zarzut skarżącego, że jemu jako właścicielowi nieruchomości nie przedstawiono propozycji "zamiany gruntu" /dostarczenia nieruchomości zamiennej/ nie jest trafny, ponieważ z materiału dokumentacyjnego sprawy nie wynika, aby właściciel wywłaszczonej nieruchomości wystąpił z takim żądaniem /art. 10 ustaw/. Przeprowadzone rokowania dotyczyły bowiem jedynie wysokości oferowanej ceny i zostały przerwane ze względu na brak porozumienia między stronami. Nie zostały one doprowadzone do etapu przyznania bądź nie nieruchomości zamiennej w zamian za wywłaszczany grunt.

Chybione jest również stanowisko, że budowa pawilonu handlowego nie stanowiła celu publicznego, a nadto, że w dokumentach brak jest dowodu, który potwierdzałby, iż mieszkańcy Ż. domagali się wybudowania takiego obiektu. Przepis art. 16 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r., będący podstawą wniosku wywłaszczeniowego, wymagał jedynie wskazania we wniosku celu wywłaszczenia oraz uzasadnienia konieczności nabycia nieruchomości na ten cel. O tym zaś, czy realizacja celu jest uzasadniona interesem społecznym, pozostawiono uznaniu właściwego terenowego organu administracji państwowej. Wywłaszczenie stanowi zawsze ingerencję w stosunki własności istniejące w społeczeństwie, ponieważ powoduje pozbawienie podmiotu wywłaszczanego określonego prawa z jednoczesnym ustanowieniem nowego prawa majątkowego na rzecz innego podmiotu. Jest to więc instytucja prawna o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, która powinna być stosowana tylko w takich przypadkach, jeśli określonego celu publicznego nie można zrealizować w inny sposób, jak tylko w drodze wywłaszczenia określonej nieruchomości. Wywłaszczenie w państwie prawnym jest dopuszczalne tylko w przypadkach i na zasadach ściśle określonych przez ustawy. W niniejszej sprawie przesłanek dopuszczających wywłaszczenie należało poszukiwać w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z art. 2 tej ustawy, wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa, o co ubiegać mógł się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Wywłaszczenie mogło również m.in. nastąpić z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczych, o ile było to uzasadnione interesem społecznym lub państwowym /art. 3 ustawy/. Cele, dla realizacji których dopuszczalne było wywłaszczenie zostały określone w art. 3 ustawy. W decyzji wywłaszczeniowej z dnia 25 października 1974 r. wymieniono jako podstawę prawną art. 1, 15 i 21 ww. ustawy. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że nieruchomość w niej wymieniona niezbędna jest na cele budowy pawilonu handlowego. Z kolei w innym miejscu uzasadnienia powołanej decyzji wywłaszczeniowej organ wskazał, że uznaje budowę pawilonu za przedsięwzięcie celowe i konieczne. Tak określony w decyzji cel wywłaszczenia nieruchomości jest zgodny z postanowieniami art. 1 ustawy, podobnie jak wcześniejszy wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, który spełnia wymogi określone w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy. Powyższe oznacza, że wywłaszczona nieruchomość była niezbędna /na budowę pawilonu handlowego/ tj. na cele użyteczności publicznej. Pojęcie "celu użyteczności publicznej", zgodnie z poglądami występującymi w doktrynie i orzecznictwie, musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Przeciwieństwem tego pojęcia jest wszystko to, co służyć może zaspokajaniu potrzeb określonej grupy społecznej, wyodrębnionej w oparciu o określone kryteria członkostwa i przynależności. Wszelkie ograniczenia podmiotowe w tym zakresie nie mogą być identyfikowane z celami użyteczności publicznej. Sąd podzielił pogląd, przyjęty w zaskarżonej decyzji, że w ramach celów ustawowo określonych, dopuszczających wywłaszczenie nieruchomości, mogło mieć miejsce wywłaszczenie nieruchomości z przeznaczeniem pod budowę pawilonu handlowego, gdyż w tym przypadku można mówić o wypełnieniu przesłanek celu użyteczności publicznej. W konsekwencji, wywłaszczenie nieruchomości dokonane zgodnie z celami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, określonymi w art. 3, nie stanowi rażącego naruszenia prawa i nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych z 1974 r. Na marginesie należy również zauważyć, że wywłaszczenie spornego gruntu z przeznaczeniem dla GS było uzasadnione interesem społecznym, ponieważ pawilon handlowy był usytuowany w pobliżu osiedla mieszkaniowego oraz będącego wówczas w budowie osiedla spółdzielczego, a także funkcjonującego w pobliżu zakładu produkcyjnego zatrudniającego 800 osób. Ponadto miejscowość Ż. liczyła wtedy około 4000 mieszkańców zaś jej położenie w pobliżu G. /ok. 10 km/ powodowało, że do pawilonu handlowego miałaby dostęp nieograniczona liczba osób.

W niniejszej sprawie nie ma znaczenia kto był wnioskodawcą wywłaszczenia, ponieważ nie ma to wpływu na wynik postępowania. Z akt sprawy wynika, co zostało również wykazane w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2001 r., że z wnioskiem wywłaszczenie spornej nieruchomości wystąpił do Naczelnika Powiatu w K. Wojewódzki Związek Gminnych Spółdzielni "S." w G.-W. W uzasadnieniu wniosku wywłaszczeniowego wskazano, iż nieruchomość ta jest niezbędna dla organizacji spółdzielczej.

Ponadto, nie można uznać za trafny zarzut, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. ustępu 3 nie można stosować do nieruchomości rolnych, a taką był sporny grunt w dacie wywłaszczenia. Przepis ust. 4 został bowiem dodany przez art. 48 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/ i zaczął obowiązywać z dniem 1 lipca 1982 r. Skoro ust. 4 art. 3 jeszcze nie obowiązywał w dacie wywłaszczenia, to nie mógł być stosowany przez organy administracji. Skarżący Antoni W. podaje sprzeczne wersje dotyczące przeznaczenia spornego gruntu. Z jednej strony twierdzi, że jeszcze przed wywłaszczeniem przedmiotowa nieruchomość utraciła już swój rolniczy charakter, czego dowodem jest sprzedaż przez skarżącego części nieruchomości /gospodarstwo rolne położone w Ż. o powierzchni 6.75,17 ha/ o powierzchni 494 m2, na rzecz Alojzego M. /akt notarialny z dnia 23 grudnia 1959 r./ z przeznaczeniem pod budowę piętrowego budynku mieszkalnego, a z drugiej strony twierdzi, że do wywłaszczanego gruntu powinien mieć zastosowanie omawiany wyżej art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., stanowiący o nieruchomościach rolnych. W ocenie Sądu wywłaszczony grunt miał przeznaczenie rolnicze. Świadczy o tym decyzja z dnia 13 lipca 1974 r. Naczelnika Urzędu Powiatowego w K. Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu zezwalająca Gminnej Spółdzielni "S." Powiatu K. na zmianę przeznaczenia wywłaszczanych gruntów rolnych /stanowiących jeszcze wtedy własność A. W./ oraz na budowę pawilonu handlowego typu NRD w miejscowości Ż. W innym bowiem wypadku powołana decyzja byłaby niecelowa.

Argumenty skarżącego odnoszące się do planu zagospodarowania przestrzennego również nie zasługują na podzielenie, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 26 lutego 2001 r. nakazał badać tę kwestie w kontekście legalności ustalonego odszkodowania. Skoro jednak w tej części została stwierdzona nieważność decyzji wywłaszczeniowych z 1974 r., to kwestie związane z przyznanie i ustaleniem wysokości odszkodowania, będą obecnie przedmiotem ponownego rozpoznania przez organy administracji.

Odnosząc się zaś do kwestii odszkodowania, podnoszonej w skardze przez Gminną Spółdzielnię "S." w Ż. należy wskazać, iż prezentowane tam stanowisko nie jest trafne. Orzekając bowiem o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia, organ wywłaszczeniowy, wbrew bezwzględnie obowiązującemu w tym zakresie przepisowi art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, dysponował wprawdzie opinią szacunkową biegłego /rzeczoznawcy/, sporządzoną na zlecenie Gminnej Spółdzielni "S." w K. jako podmiotu, na rzecz którego prowadzono procedurę wywłaszczeniową, ale nie został spełniony warunek ustawowy, nakazujący wysłuchanie tego biegłego na rozprawie. Wynika stąd, że obie wymienione decyzje z 1974 r., w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odszkodowaniu, wydane zostały z rażącym naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i bezwzględnie obowiązujących przepisów prawno-proceduralnych odnoszących się do zasad i trybu postępowania wywłaszczeniowego. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r. /III RN 38/98 - OSNP 1999 poz. 194/.

Zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny wskazuje na to, że w wyniku przekształceń Gminna Spółdzielnia "S." w Ż. uzyskała prawa do części majątku po dawnej Gminnej Spółdzielni "S." powiatu K. w K., a to oznacza, iż była stroną niniejszego postępowania, zaś odmienne stanowisko skarżącego w tej materii nie jest uzasadnione.

Z kolei podnoszony w sprawie zarzut braku udziału skarżącego w postępowaniu wywłaszczeniowym stanowi przesłankę wznowieniową z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa i nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 par. 1 Kpa. Poza tym zarzut ewentualnego fałszerstwa podpisu Antoniego W. na archiwalnych dokumentach stanowi podstawę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 par. 1 pkt 1 Kpa, ale to dopiero po uprzednim ustaleniu tej okoliczności przed właściwym organem.

Tak więc w wyżej wymienionych okolicznościach argumenty prezentowane w skargach nie mogły zostać uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w związku z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ orzekł jak w sentencji.

Antoni W. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił:

1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. m.in.: a/ naruszenie art. 156 par. 1 Kpa przez nie stwierdzenie nieważności decyzji pomimo, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa; b/ naruszenie art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ przez nie uwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2001 r., c/ naruszenie art. 6, 7, 80 Kpa przez nie podjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wszystkich czynności, mających na celu ustalenie czy nie zaistniała jakakolwiek przesłanka z art. 156 par. 1 Kpa, uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji;

2/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez dokonanie wadliwej wykładni przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/, tj. m.in. naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, przez złamanie zasady jednoczesnego orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

Na tej podstawie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie w całości nieważności decyzji orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiących działki nr 956/4 i 955/7 o pow. 0,5880 położonych w Ż. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że sąd naruszył art. 156 par. 1 Kpa, nie stwierdził nieważności decyzji pomimo szeregu istotnych naruszeń ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/. Zostały naruszone na przykład przepisy dotyczące: 1/ złożenia wniosku przez podmiot nieuprawniony, przepisy nie dopuszczały możliwości wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie przez organizacje spółdzielcze; 2/ właściciel nieruchomości był pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu. Nie jest zatem trafne ustalenie, że nie zgłosił wniosku o zamienny grunt; 3/ nie wykazano, że wywłaszczenie uzasadnione było interesem społecznym; 4/ nie wykazano, że nieruchomość skarżącego spełniała przesłankę niezbędności na cel, dla którego wywłaszczono, skoro część wywłaszczonej nieruchomości została sprzedana osobom fizycznym. Na fakt ten zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2001 r. Ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego temu przeczą, co oznacza, że naruszył art. 99 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./. Zarzucił naruszeniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 6, 7, 80 Kpa, któż obowiązują w trybie nadzwyczajnym. Wywodził też, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność ustalenia w dacie wywłaszczenia obowiązywania szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi Ż., co pozwoliłoby na ustalenie, czy decyzja wywłaszczeniowa została wydana zgodnie z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Według art. 174 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Przyjmując zasadę związania, przy rozpoznaniu sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, granicami skargi kasacyjnej, w art. 176 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały uregulowane warunki materialne skargi kasacyjnej. Do warunków materialnych skargi kasacyjnej zaliczyć należy przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego wywodzono naruszenie art. 6, 7, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego jest nieusprawiedliwiony. Postępowanie przed sądem administracyjnym wyczerpująco reguluje powołana ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem przy rozpoznaniu skargi na decyzję administracyjną sąd administracyjny nie stosuje do czynności procesowych rozpoznania sprawy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 156 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez naruszenie art. 6, art. 7, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rażące naruszenie prawa to naruszenie ciężkie, kwalifikowane normy prawa materialnego lub procesowego obowiązującego w dniu podjęcia decyzji, co do której prowadzone jest postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Według art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ "na obszarze miasta lub gminy może być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczych i dla organizacji kółek rolniczych, o ile to jest uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczenie dla tych organizacji może ubiegać się terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego lub powiatowego na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji społecznej, a na potrzeby kółek rolniczych - na wniosek wojewódzkiego związku kółek rolniczych". Nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia ciężkiego, kwalifikowanego art. 156 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez naruszenie przesłanek oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd zasadnie wskazał, że obowiązujące w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu przepisy prawa dopuszczały wywłaszczenie nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczych jeżeli było to uzasadnione interesem społecznym. W tym zakresie wykonał wytyczne zawarte w wyroku z dnia 26 lutego 2001 r. I SA 2236/99 prowadząc ustalenia co do prawidłowego zastosowania art. 3 ust. 3 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a wskazane wytyczne będą miały moc wiążącą w sprawie ustalenia odszkodowania.

Nie jest zasadny zarzut ogólny naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez dokonanie wadliwej wykładni przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/. Skarga kasacyjna musi wskazać naruszenie konkretnego przepisu prawa i wywieść jego naruszenie w zaskarżonym wyroku. Nie jest usprawiedliwione podstawę prawną powołanie się na naruszenie przepisów danej ustawy bez wywiedzenia określonego rodzaju naruszenia prawa. Wskazane naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 32 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie jest zasadne. Nie jest zasadne, bowiem decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 24 czerwca 2002 r. (...) utrzymaną w mocy przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 23 sierpnia 2002 r. (...) stwierdzono nieważność decyzji z dnia 2 grudnia 1974 r. (...) oraz decyzji Naczelnika Powiatu w K. z dnia 25 października 1975 r. (...) w części dotyczącej przyznania i ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 też z tego względu, że nie uwzględnia rozwiązania prawnego przyjętego w art. 23 ust. 2 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który stanowi: "Naczelnik powiatu może odroczyć ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu i wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania". Art. 23 ust. 1 pkt 3 musi być interpretowany w związku z art. 23 ust. 2 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem brak w decyzji o wywłaszczeniu punktu 3 "ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty", przy zastosowaniu art. 23 ust. 2 nie może być oceniane jako ciężkie kwalifikowane naruszenie prawa.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa właściciela do czynnego udziału w postępowaniu w sprawie wywłaszczenia. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest podstawą do wznowienia postępowania /art. 145 par. 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego/. Prawo do żądania postępowania w sprawie wznowienia postępowania przysługuje stronie /art. 147 Kodeksu postępowania administracyjnego/. Uwzględnienie tej wadliwości postępowania jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, a zatem nie mogło zostać uwzględnione przez Sąd w zaskarżonym wyroku.

W tym stanie rzeczy skoro skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.