Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SAB/Rz 9/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 § 1a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej [...] w [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie przywrócenia własności upaństwowionych nieruchomości I. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SAB/Rz 9/21

UZASADNIENIE

Parafia A.reprezentowana przez fachowego pełnomocnika złożyła dnia 30 września 2020 r. (data wpływu) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skargę (sprecyzowaną pismem z dnia 24 listopada 2020 r.), na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w sprawie przywrócenia własności upaństwowionych nieruchomości.

Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że pismem z dnia 7 września 2019 r. (data wpływu 16 października 2019 r.) strona skarżąca zwróciła się do Wojewody o przywrócenie jej własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części znajdujących się w [...] w tzw. [...] w liczbie 66 ha albo przyznania odpowiedniej nieruchomości zamiennej, gdyby przywrócenie własności natrafiało na trudne do przezwyciężenia przeszkody albo przyznania odszkodowania ustalonego według przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, w razie niemożności dokonania regulacji przewidzianych wyżej.

W piśmie tym wyjaśniono, że z dokumentów źródłowych będących w posiadaniu Parafii wynika, że przed 1945 r. była ona m.in. właścicielem gruntów o powierzchni 66 ha, które znajdowały się w ówczesnej miejscowości [...] (obecnie [...], tzw. [...]). Nieruchomości te zostały przejęte w toku wykonywania ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego. Nie wydzielono z nich należnych w myśl tej ustawy gospodarstw rolnych proboszczów.

Po roku 1989 Parafia nigdy nie wniosła o przeprowadzenie stosownego postępowania regulacyjnego w zakresie zwrotu tychże nieruchomości, a także nigdy nie otrzymała jakiegokolwiek odszkodowania. Strona powołała się na art. 61 w zw. z art. 63 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1347 – zwana dalej "ustawą"), który przewiduje wszczęcie na wniosek kościelnej osoby prawnej (jaką jest m.in. parafia) postępowania regulacyjnego w przedmiocie przywrócenia im własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części. Może to nastąpić poprzez przywrócenie kościelnym osobom prawnym własności nieruchomości, przyznanie odpowiedniej nieruchomości zamiennej, gdyby przywrócenie własności natrafiało na trudne do przezwyciężenia przeszkody albo przyznanie odszkodowania ustalonego według przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, w razie niemożności dokonania regulacji. Strona podniosła jednocześnie, że art. 62 ust. 3 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lutego 2011 r., w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1-7 oraz art. 63 ust. 1 pkt 1- 3 ustawy w zw. z art. 2 ustawy o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 1991 r (Dz. U. z 1991 r. nr 1 07 poz. 459), w zakresie w jakim przepisy te przewidują wygaśnięcie roszczeń regulacyjnych, są niezgodne z Konstytucją RP. Kwestia ta jest przedmiotem badań TK w sprawie o sygn. SK 49/19.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Wojewoda poinformował, że wnioski kościelnych osób prawnych o zwrot nieruchomości upaństwowionych w okresie powojennym zgodnie z ustawą z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154) były procedowane w specjalnym trybie postępowania, zwanym postępowaniem regulacyjnym przed utworzonym w tym celu organem - Komisją Majątkową. Termin do zgłaszania wniosków o wszczęcie postępowania regulacyjnego zgodnie z art. 62 ust. 3 ww. ustawy upłynął po 2 latach od wejścia wżycie ustawy. Natomiast roszczenia niezgłoszone w tym terminie wygasały. Powyższa ustawa weszła w życie w dniu 29 maja 1989 r., zatem końcową datą do złożenia wniosku był 29 maja 1991 r. Termin ten ustawą z dnia 11 października 1989 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 107, poz. 459) został wydłużony do dnia 31 grudnia 1992 r. Terminy te miały charakter prekluzyjny. Wojewoda poinformował także, że w sytuacji gdy w postępowaniu przed Komisją Majątkową nie zdołano uzgodnić treści orzeczenia, organ ten zawiadamiał o tym uczestników postępowania regulacyjnego (art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. w pierwotnym brzmieniu), a zgodnie z art. 64 ust. 2 tej ustawy, mogli oni jedynie w terminie sześciu miesięcy od otrzymania zawiadomienia wystąpić do sądu "o zasądzenie roszczenia". W przypadku niewystąpienia w tym terminie do sądu, roszczenie wygasało. Natomiast Komisja Majątkowa ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2011 poz. 89) została zniesiona z dniem 1 marca 2011 r., a dokumentacja, zarówno zgromadzona w toku prowadzonych przez nią postępowań regulacyjnych, jak i wnioski o wszczęcie postępowania regulacyjnego, złożone na podstawie art. 62 ust.3 zd. pierwsze ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154) nierozpatrzone do dnia 28 lutego 2011 r. zostały przekazane ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych. Dalsze ich procedowanie miało miejsce na wniosek stron, w sposób opisany powyżej.

Poinformowano także, że do dnia udzielenia odpowiedzi TK nie rozpoznał skargi kasacyjnej o zbadanie konstytucyjności regulacji na jakie wskazuje wnioskodawca. Reasumując stwierdził, że zgodnie z obecnym stanem pranym brak jest możliwości wszczęcia przeprowadzenia postępowania regulacyjnego (w przypadku gdy kościelna osoba prawna nie złożyła wniosku o jego przeprowadzenie w ustawowo przewidzianym terminie). Nadto zarówno w czasie obowiązywania tzw. ustawy regulacyjnej jak i obecnie - Wojewoda nie był i nie jest organem właściwym do rozpatrywania wniosków kościelnych osób prawnych o zwrot nieruchomości upaństwowionych w okresie powojennym.

W dalszej kolejności pismem z dnia 26 lutego 2020 r., Strona skarżąca złożyła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wskazała na naruszenie art. 35 § 1 w zw. z art. 12 § 1 k.p.a., art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. i zarzuciła brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postepowania, brak zgromadzenia materiału dowodowego, czym organ dopuścił się bezczynności. Zarzucono, że w piśmie z 13 listopada 2010 r. Wojewoda stwierdził, że brak jest możliwości wszczęcia postepowania regulacyjnego i jednocześnie wskazał, że nie jest organem właściwym. Te okoliczności, zdaniem strony, wzajemnie się wykluczają. Jeśli organ jest niewłaściwy to zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. winien przekazać sprawę organowi właściwemu i poinformować o tym stronę. Pismo z 13 listopada 2019 r. nie ma charakteru formalnego, brak jakiejkolwiek podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, pouczenia.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że Wojewoda nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a sprawa została załatwiona w terminie jednego miesiąca.

W tej sytuacji Strona skarżąca złożyła do WSA w Rzeszowie skargę na bezczynność Wojewody w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie o którym mowa w art. 35 § 1 w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. oraz na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w sprawie przeprowadzenia regulacji dotyczącej przywrócenia w/w Parafii własności upaństwowionych nieruchomości.

Strona zarzuciła naruszenie: art. 35 §1 k.p.a. w zw. z art. 12 §1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, a co za tym idzie brak działania w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia; art. 35 §3 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania; art. 36 §1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, a co za tym idzie brak podania przyczyny zwłoki, brak wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz brak pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.

Wobec powyższych naruszeń Strona skarżąca zawnioskowała o:

- uwzględnienie skargi i zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej;

- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;

- stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego - wedle norm przepisanych.

Pismem z dnia 21 stycznia 2021 r. Sąd przesłał Wojewodzie odpis skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, celem udzielenia odpowiedzi na skargę.

Sprawa ze skargi na bezczynność Wojewody w sprawie przywrócenia własności upaństwowionych nieruchomości, jest prowadzona pod sygn. II SAB/Rz 87/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - zwanej dalej P.p.s.a.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję bądź postanowienie w postępowaniu zwykłym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym na które służy zażalenie (albo kończące postępowanie oraz na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty), a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Skarżąca Parafia, imieniem której działa adwokat, zarzuca Wojewodzie przewlekłość w rozpoznaniu wniosku o przywrócenie Parafii własności upaństwowionych nieruchomości o pow. 66 ha w [...] w trybie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1347).

Dla oceny zasadności skargi niezbędna jest analiza przepisów tej ustawy regulujących kwestie majątkowe kościelnych osób prawnych z uwzględnieniem następujących kolejno zmian.

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.), zwanego dalej "Kościołem", określiła zasady stosunku Państwa do Kościoła, w tym jego sytuację prawną i majątkową. Przepisy tej ustawy przewidywały 2 tryby regulacji spraw majątkowych Kościoła. Pierwszy określony był w art. 60 ustawy i zgodnie z ust. 1 dotyczył nieruchomości lub ich części, pozostających w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu kościelnych osób prawnych, jeżeli spełniały one kryteria wymienione w pkt 1 – 5 (były własnością diecezji, parafii, klasztorów, podlegały przejęciu na własność Państwa z mocy ustawy "o dobrach martwej ręki", znajdują się na nich cmentarze lub obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi, itd.). Te wszystkie nieruchomości stały się z mocą prawa własnością kościelnych osób prawnych. Tryb postępowania w tych sprawach określał art. 60 ust. 5 – 9 ustawy. Z treści tych przepisów wynika jednoznacznie, że był to tryb administracyjny – stwierdzenie przejścia własności nieruchomości lub ich części następowało w drodze deklaratoryjnej decyzji wojewody (ust. 5), z możliwością zaskarżenia do sądu administracyjnego (ust. 6). Przepisy art. 60 ust. 8 – 9 ustawy określały wyłączną właściwość wojewody w tych sprawach – sądy lub organy administracji państwowej miały obowiązek zawieszenia postępowania dot. takich nieruchomości jeśliby ono się przed nimi toczyło i przekazania akt wojewodzie.

Drugi tryb obejmował tzw. "postępowanie regulacyjne" w przedmiocie przywrócenia własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części kościelnym osobom prawnym na ich wniosek, określone w art. 61 – 64 ustawy. Dotyczyło ono nieruchomości wymienionych w art. 61 ust. 1:

1) niepozostających we władaniu kościelnych osób prawnych nieruchomości, o których mowa w art. 60 ust. 1 pkt 1, chyba że pozostają one w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu innych kościołów i związków wyznaniowych;

2) przejętych w toku wykonywania ustawy o dobrach martwej ręki, jeżeli nie wydzielono z nich należnych w myśl tej ustawy gospodarstw rolnych proboszczów. Z gruntów tych mogą być również wydzielone gospodarstwa rolne do 50 ha dla poszczególnych diecezji, seminariów duchownych i domów zakonnych prowadzących działalność określoną w art. 20 i 39; dla pozostałych domów zakonnych mogą być wydzielone gospodarstwa rolne do 5 ha. W skład gospodarstw rolnych mogą wchodzić także grunty leśne stanowiące część składową przejętych uprzednio nieruchomości ziemskich;

3) które należały do zakonów bezhabitowych i stowarzyszeń kościelnych, a zostały przejęte w toku likwidacji dokonanej na podstawie rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej z dnia 10 marca 1950 r. w sprawie przystosowania stowarzyszeń do przepisów prawa o stowarzyszeniach (Dz. U. poz. 98);

4) mienia fundacji kościelnych;

5) przejętych po 1948 r. w trybie egzekucji zaległości podatkowych;

6) wywłaszczonych, jeżeli odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone lub nie zostało podjęte;

6a) przejętych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. poz. 279);

7) przejętych we władanie państwowych jednostek organizacyjnych bez tytułu prawnego, bez względu na późniejsze ustawodawstwo konwalidujące te przejęcia.

W ust. 2 ustawodawca wskazał, że: przedmiotem postępowania regulacyjnego może być również przekazanie własności nieruchomości lub ich części:

1) w celu przywrócenia w nich sprawowania kultu religijnego lub działalności kościelnych osób prawnych w zakresie, o którym mowa w art. 20 i 39;

2) których stan prawny nie jest ustalony, jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie prawa osób trzecich.

Do czasu nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2011 r., poz. 1889), która weszła w życie 1 lutego 2011 r. postępowanie regulacyjne, zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy przeprowadzała Komisja Majątkowa, składająca się z przedstawicieli wyznaczonych pierwotnie przez Urząd do Spraw Wyznań, a od 1997 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i Sekretariat Konferencji Episkopatu Polski; na wniosek zgłoszony w terminie 2 lat do dnia wejścia w życie ustawy (ostatecznie po przedłużeniu terminu – do 31 grudnia 1992 r).

Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy regulacja polegała na:

1) przywróceniu kościelnym osobom prawnym własności nieruchomości wymienionych w art. 61 ust. 1 i 2 lub ich części;

2) przyznaniu odpowiedniej nieruchomości zamiennej, gdyby przywrócenie własności natrafiało na trudne do przezwyciężenia przeszkody;

3) przyznaniu odszkodowania ustalonego według przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, w razie niemożności dokonania regulacji przewidzianych w pkt 1 i 2.

Postępowanie przed Komisją Majątkową miało więc autonomiczny charakter, a od jej orzeczenia nie przysługiwało odwołanie (art. 63 ust. 8 ustawy).

W przypadkach, gdy w postępowaniu przed Komisją Majątkową nie uzgodniono treści orzeczenia, organ ten zawiadamiał o tym uczestników postępowania regulacyjnego, po czym mogli oni w terminie sześciu miesięcy od otrzymania zawiadomienia wystąpić do sądu "o zasądzenie roszczenia". W przypadku niewystąpienia w tym terminie do sądu, roszczenie wygasało (art. 64 ust. 1 i 2 ustawy).

Status Komisji Majątkowej i jej orzeczeń był przedmiotem jednego z orzeczeń NSA, postanowienia z dnia 26 września 1991 r., SA 768/91, w którym NSA stwierdził, że:"1. Komisja Majątkowa, działająca na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 29, poz. 154) nie jest organem administracji państwowej (ani samorządowej) w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. ani innym organem powołanym z mocy prawa do załatwienia spraw ze sfery administracji państwowej (samorządowej) na zasadzie art. 1 § 2 k.p.a.

2. Orzeczenie Komisji Majątkowej nie ma cech decyzji administracyjnej i nie jest na nie dopuszczalna skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego".

Komisja Majątkowa została zlikwidowana z dniem 31 stycznia 2011 r. na mocy wspomnianej nowelizacji, która rozstrzygnęła też kwestie intertemporalne. Zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej z dnia 16 grudnia 2010 r. Komisja miała obowiązek przekazania zgromadzonej w toku postępowania regulacyjnego dokumentacji oraz nierozpatrzonych wniosków o wszczęcie takiego postępowania ministrowi właściwemu do spraw wymagań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.

Uczestnicy postępowań regulacyjnych, w których Komisja Majątkowa nie wydała orzeczenia przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej mieli możliwość wystąpić do sądu o zasądzenie roszczenia. W przypadku braku wystąpienia do sądu w tym okresie roszczenie wygasało (art. 4 ust. 1). Podobne regulacje dotyczyły wniosków o wszczęcie postępowania regulacyjnego, złożonych na podstawie art. 62 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy (art. 4 ust. 2).

W ocenie Sądu treść powołanych przepisów ustawy, jak również art. 4 ustawy nowelizującej wskazują na właściwość sądu powszechnego w sprawach odpowiadających zakresowi przedmiotowemu spraw objętych uprzednio postępowaniem regulacyjnym. Stanowisko takie wynika też z zasady domniemania kompetencji sądu powszechnego do rozpoznania spraw cywilnych. Zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy, chyba że szczególne przekazują je do właściwości innych organów (art. 2 § 3 ).

Kompetencja sądu powszechnego do rozpoznania sprawy cywilnej nie musi więc wynikać z wyraźnej dyspozycji ustawowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.10.2019 r., O PK 172/18, OSNCP 2020/9/91).

Z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, potwierdza to pełnomocnik strony skarżącej, że Parafia A.nie składała w przeszłości wniosku o wszczęcie postępowania regulacyjnego w trybie i terminie wynikającym z art. 62 ust. 3 ustawy.

Z przesłanej Sądowi wraz ze skargą dokumentacji i treści samej skargi wynika natomiast, że nieruchomości, których dotyczył wniosek (wezwanie) z 7.09.2019 nie pozostają we władaniu Parafii od 1945 r. i mieszczą się w katalogu wymienionym w art. 61 ust. 1 ustawy.

Natomiast analiza przytoczonych powyżej regulacji prawnych – zarówno ustawy, jak i ustawy ją zmieniającej z 16.12.2010 r., a także powołane postanowienie NSA z 26.09.1991 r. potwierdzają, że zarówno w czasie działania Komisji Majątkowej, jak i po jej zniesieniu, przewidziane w ustawie postepowanie regulacyjne nigdy nie było objęte trybem administracyjnoprawnym

W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że sprawy objęte uprzednio postępowaniem regulacyjnym, przy braku innego wskazania przez ustawodawcę, po likwidacji Komisji Majątkowej, należą do kompetencji sądu powszechnego.

Konkluzja Wojewody, że nie jest i nigdy nie był on właściwy w sprawach dotyczących postępowania regulacyjnego jest zatem właściwa.

Sposób postępowania w sytuacji wniesienia podania do organu niewłaściwego, kiedy organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, reguluje art. 66 § 3 k.p.a., stanowiąc, że organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu, a zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie taki zwrot wniosku nie nastąpił, trudno też zakwalifikować pismo Wojewody z 13.11.2019 r. jako postanowienie wydane w trybie art. 66 § 3 k.p.a., co słusznie wywodzi strona skarżąca, brak jest w nim również stosownego wyjaśnienia co do właściwości sądu powszechnego w niniejszej sprawie.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że postępowanie przewlekłe jest to postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2012,; R. Hauser i M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011). Można zatem przyjąć, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (tak np. wyrok NSA sygn. akt II OSK 1956/12).

Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdzie Wojewoda, oceniając, że nie jest właściwy w sprawie, nie zwrócił niezwłocznie wniosku wnioskodawcy na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.

Z tych przyczyn Sąd uwzględnił skargę, stwierdzając w pkt I przewlekłe prowadzenie postepowania przez organ.

Sąd uznał jednocześnie, na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a., że zaistniała przewlekłość nie miała charakteru rażąco naruszającej prawo. Miał przy tym na uwadze fakt, że Wojewoda skierował 13.11.2019 r. pismo do wnioskodawcy, błędnie uznając, że załatwił w ten sposób sprawę, co wskazuje na brak należytej staranności w działaniu, nie zaś na uporczywość w braku podejmowania jakichkolwiek działań, czy celowe podejmowanie działań niepotrzebnych, wydłużających postępowanie, co wiąże się powszechnie z przewlekłością rażąco naruszającą prawo.

Z tych też przyczyn Sąd oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, korzystając z możliwości wskazanej w art. 206 P.p.s.a. i mając też na względzie fakt, że Wojewoda został już obciążony kosztami w sprawie o sygn. II SAB/Rz 87/20, w obu sprawach działa ten sam pełnomocnik, a treść skargi w obu sprawach jest identyczna