Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 422/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 10, art. 5c pkt 1, art. 17 ust. 2 pkt 2 art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 23 sierpnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2012 roku sprawy ze skargi T. D., R. J., K. B., W. B., A. Sz., P. M. oraz A. M. na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia 7 maja 2012 r. T.D., R.J., K.B., W.B., A.S., P.M. i A.M., reprezentowani przez adwokata M.G., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o stwierdzenie nieważności m. in. uchwały Rady Gminy z dnia "[...]" Nr "[...]" w sprawie zamiaru likwidacji szkoły Podstawowej w N. Skarga ta została poprzedzona przez skarżących wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm). Uchwale tej zarzucono naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przez to, że zamiar likwidacji szkoły przyczyni się do zwiększenia różnic w warunkach kształcenia dzieci z części gminy z uwagi na wydłużenie odległości od szkół, art. 1 pkt 10 ustawy o systemie oświaty z uwagi na fakt, iż planowana likwidacja szkoły stworzy zagęszczenie uczniów i spowoduje niebezpieczne i niehigieniczne warunki nauki dzieci w szkołach w S. i B. Podnosząc te zarzuty wniesiono o stwierdzenie nieważności wskazanej uchwały oraz zasądzenie od Gminy P. na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, iż podejmując uchwałę naruszono art. 7 ust. 1 i 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.) oraz art. 28 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, gdyż ustawodawca dlatego umożliwił samorządowi terytorialnemu pozyskiwanie dochodów, w tym z podatków, aby na należytym poziomie były zaspokajane potrzeby zbiorowości lokalnej w ramach zadań własnych, a w szczególności zadania w zakresie edukacji. Pominięto w analizie przyczyn uzasadniających likwidację zagadnienie społecznych uwarunkowań w procesie nauczania. Likwidowana szkoła jest jednostką o wieloletniej tradycji i stanowi istotny element społeczności lokalnej. Szkoła posiada nowoczesny kompleks boisk szkolnych oraz terenów uprawiania sportu. Na ten cel były przeznaczane własne środki oraz dofinansowanie unijne. Zastanawiające jest, iż obecnie chce się taką placówkę zlikwidować, gdy wcześniej inwestowano w nią, przy czym proponowane szkoły w B. i S. nie posiadają takiego kompleksu boisk i bieżni. Poza tym budynek szkoły jest w dobrym stanie, tutaj także były prowadzone prace remontowe, wszystkie sale zostały odnowione, pracownie wyposażone w sprzęt komputerowy i pomoce dydaktyczne. Rodzi się zatem pytanie o celowość takich działań. Zwrócono uwagę na bardzo dobre wyniki w nauce osiągane przez dzieci, co świadczy o wysokim standardzie nauczania w likwidowanej placówce. Wskazano na orzecznictwo sądów, z którego wynika, że względy finansowe nie mogą stanowić o likwidacji szkoły. Przeciwko likwidacji przemawia znaczne pogorszenie warunków nauki, zwiększenie oczekiwania na dojazd uczniów, przebywanie dzieci w znacznie przeludnionej świetlicy. Zarzucono, iż w uchwale wskazano na niezbędność zrównoważenia bieżących dochodów z bieżącymi wydatkami w tegorocznym budżecie na cele oświatowe i budżetach następnych lat podczas, gdy nie rozważono czy oszczędności związane z likwidacją szkoły z jednej strony nie zostaną przeważone przez wzrost wydatków na dowóz dzieci do innych placówek szkolnych. Podkreślono negatywną opinię kuratora oświaty odnośnie likwidacji szkoły. Zwrócono uwagę, iż szkoła w S. nie posiada stołówki. Wprawdzie likwidowana szkoła także nie posiadała stołówki jednak od wielu tak korzystano z cateringu. Nowa szkoła, która ma obsługiwać wiele miejscowości nie będzie w stanie zapewnić takiego poziomu wyżywienia, jaki posiadają obecnie dzieci w N.

Zarzucono, iż uchwała intencyjna narusza art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez przyczynienie się do zwiększenia różnic w warunkach kształcenia dzieci, skoro dzieci z części gminy będą musiały przebyć znaczna odległość do szkoły. Poza tym młodsze dzieci, które obecnie wraz ze starszym rodzeństwem szkolnym dojeżdżały do Przedszkola w N. utracą taką możliwość, a tym samym nie będą mogły kontynuować edukacji przedszkolnej.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżących na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organ podniósł, że podejmując skarżoną uchwałę nie naruszono art. 59 ust. 1 w związku z art. 5c pkt 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.) dalej: u.s.o., który przewiduje dwuetapowy proces likwidacji szkoły po wcześniejszym podjęciu uchwały o zamiarze jej likwidacji z końcem roku szkolnego, jak również stosownym zawiadomieniem, na co najmniej 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zarówno rodziców dzieci, jak i stosownego kuratora oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Nie zaprzeczono, iż przyczyny dla których podjęta została skarżona uchwała mają głównie ekonomiczny charakter lecz kwestia ta została poddana dogłębnej analizie. Stanowi ona kompromis pomiędzy potrzebami oświaty na terenie Gminy oraz realnymi możliwościami ich zaspokajania, gdzie na zaspokojenie potrzeb oświatowych otrzymywana subwencja oświatowa pokrywa jedynie 54 % faktycznie ponoszonych kosztów. Podjęte działania mają racjonalizować funkcjonującą sieć szkół podstawowych - nie w pełni wykorzystanych - co w skali roku przyniesie oszczędności rzędu 600.000 zł. Wyjaśniono, iż od chwili wybudowania Szkoły w B. w latach 70-tvch zakładano obniżenie struktury organizacyjnej szkoły w N. do klas I-IV i przeniesienie uczniów klas wyższych do nowej szkoły, gdzie mieliby znacznie lepsze warunki nauki. Likwidację tej szkoły zakładała także strategia rozwoju oświaty na lata 2001 - 2006, która z uwagi na brak wystarczających środków finansowych została dopiero zrealizowana poprzez przystąpienie w 2010 r. do niezbędnych prac remontowo - adaptacyjnych w Szkole w B. poprzez jej rozbudowę zapewniając bezkolizyjne przyjęcie większej liczby dzieci. Przejęcie dzieci z likwidowanej szkoły nie spowoduje więc tworzenia dodatkowych oddziałów szkolnych, a więc nie zakłóci to dotychczasowego funkcjonowania placówki i nie zwiększy kosztów ich funkcjonowania.

Przyznano, iż wprowadzona reorganizacja spowoduje dla dzieci z N. konieczność dojazdu do szkoły a zatem wydłużenie czasu dotarcia do szkoły lecz część dzieci, która dotychczas uczyła się w likwidowanej szkole dojeżdżała do niej zatem to dla nich nie zmieni sytuacji w istotny sposób. Nadto Gmina w pełni wywiązuje się z obowiązku zapewnienia na swój koszt dowozu i opieki, których droga do szkoły przekracza odległości wynikające z art. 17 ust. 2 u.s.o.

Także prognozy demograficzne nie zakładają w przyszłości znaczących zmian w liczbie uczniów poszczególnych roczników objętych obowiązkiem szkolnym. Gmina nie może sobie pozwolić przy posiadanych środkach finansowych na prowadzenie klas w których liczba uczniów wynosi od 6 do 15. Po przejściu dzieci do nowych szkół liczba dzieci w klasach będzie oscylowała pomiędzy 15 a 22 uczniów. Nadal zatem będą zapewnione właściwe warunki do nauki, jak i bezpieczne, higieniczne warunki wychowania i opieki.

Wyjaśniono, iż budynek szkolny po likwidowanej szkole zostanie przeznaczony na potrzeby pracującego w trudnych warunkach przedszkola, zaś cały sprzęt szkoły, w tym komputery zostaniem wykorzystany na potrzeby jednostek oświatowych na terenie Gminy.

Wbrew twierdzeniom skarżących likwidowana szkoła nie posiada własnego kompleksu sportowego, gdyż obiekty sportowe wzniesiono częściowo ze środków unijnych i są one przeznaczone dla społeczności lokalnej, ogólnodostępne co świadczy o braku zarzucanej w skardze marginalizacji społeczności lokalnej.

Pismem z dnia 26 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżących wniósł o wstrzymanie wykonania skarżonej uchwały z uwagi na możliwość spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż w chwili obecnej zgodnie z obwieszczeniem Wójta Gminy z dnia "[...]" w budynku szkoły mają zostać przeprowadzone prace budowlane, które będą miały wpływ na dalsze funkcjonowanie szkoły wręcz uniemożliwiając dalsze jej funkcjonowanie.

W piśmie procesowym z dnia 2 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżących odnosząc się do stanowiska Gminy P. wskazał, że powoływanie się na uchwały i plany z lat 70-tych jest bezwartościowe. Podobnie należy ocenić powoływanie się na uchwałę z 28 czerwca 2001 r. Nieprawdziwe są także twierdzenia, iż zmiany w organizacji szkół spowodują zmianę dla połowy uczniów likwidowanej szkoły, gdyż tylko dla 21 uczniów zmieni się droga do szkoły, podczas gdy dzieci, które są mieszkańcami N. jest 32. Nie jest prawdziwe stwierdzenie, iż decyzja o likwidacji szkoły nie została podjęta arbitralnie bez konsultacji społecznych, bowiem skarżący dysponuje listą 303 osób zamieszkałych w obwodzie likwidowanej szkoły, którzy opowiadają się za dalszym funkcjonowaniem szkoły. Zarzucono brak wskazania w oparciu o jakie podstawy została ustalona kwota oszczędności w wysokości 600.000 zł na skutek likwidacji placówki. Do pisma załączono kserokopię negatywnego stanowiska Związku Nauczycielstwa Polskiego Zarząd Oddziału P. w kwestii likwidacji szkoły Podstawowej w N.

Na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze oraz zarzuty w niej zawarte jak również w złożonych pismach procesowych. Dodatkowo wskazał, iż na terenie działania szkoły jest coraz więcej dzieci w wieku szkolnym z uwagi na migrację młodych osób z miasta na wieś. Szkoła jest bardzo dobrze wyposażona w sprzęt komputerowy i sale dydaktyczne. Zarzucił, iż od 10 lat strategia Gminy nastawiona jest na ciągłą likwidację kolejnych placówek oświatowych. Szkoła w N. jest silnie osadzona w tradycji lokalnej, gdyż funkcjonuje już od 120 lat. Wskazał, iż szkoła w B. jest tej samej wielkości co szkoła likwidowana, a nadto koszt jej utrzymania jest najniższy spośród wszystkich szkół w Gminie. Podał, iż konieczność wysłania dzieci do szkoły poza dotychczasową placówkę spowoduje zwiększenie finansowania w pozostałych szkołach, co doprowadzić może do sytuacji, iż koszt utrzymania pozostałych dwóch szkół będzie większy aniżeli koszt likwidowanej szkoły. Przedłożył do akt sprawy listę mieszkańców N., którzy chcieliby posyłać dzieci do obecnej szkoły, jak również oświadczenia nauczycieli, którym wypowiedziano umowę o pracę, iż nadal chcieliby pracować w likwidowanej szkole oraz protest mieszkańców wsi przeciwko likwidacji szkoły.

Pełnomocnik skarżących wskazał nadto, iż w szkole w M. stanowiącej oddział SP w P., gdzie uczą się dzieci z klas 1-3 występują dużo gorsze warunki nauczania jednak to nie ta szkoła została zlikwidowana. Podał, iż w ostatnim roku szkolnym w N. uczęszczało 45 uczniów, w B. ponad 50, a w S. ok. 70 uczniów, przy czym ta ostatnia szkoła jest specyficzna, gdyż większość uczącej się tam młodzieży jest dojeżdżająca.

Pełnomocnik Gminy wniosła jak w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie dodatkowo wskazując, iż Gmina przystępując do likwidacji szkoły nie naruszyła art. 70 Konstytucji odnośnie zapewnienia dzieciom bezpłatnych warunków nauczania, gdyż wszystkim uczniom zapewnia bezpłatny i bezpieczny dostęp do szkół na swoim terenie, w tym bezpłatne dowożenie dzieci. Ponad 50% kosztów na wydatki oświatowe musi być pokrywana z własnych środków, gdyż subwencja oświatowa jest zbyt niska dlatego zmuszona jest do reorganizacji systemu szkolnego aby zapewnić jego jak najlepsze funkcjonowanie, przy posiadanych środkach finansowych. Wyjaśniła, iż w szkołach, do których przeniesione zostaną dzieci nie będzie klas przekraczających 25 uczniów. Natomiast brak zmian organizacyjnych oraz mała ilość dzieci w likwidowanej szkole zmusiłaby do działań polegających na łączeniu dwóch a nawet trzech klas, co nie byłoby działaniem optymalnych, gdy w tym samym czasie nauczyciel zmuszony byłby prowadzić lekcje z trzema rocznikami dzieci. Przyznała, iż budynek w N. liczy 120 lat i tylko z tego powodu musiał być na bieżąco remontowany aby zapewnić bezpieczne warunki nauczania. Przyznała, iż szkoła w S. jest placówką do której większość dzieci dojeżdża lecz wynika to ze strategicznego położenia tej szkoły na rogatkach O.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami

a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu

w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa

w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Wskazać należy również na zapis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwana dalej: ustawą ppsa., zgodnie z którym sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie skarga złożona przez T.D., R.J., K.B., W.B., A.S., P.M. i A.M. oparta została na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591, ze zm) dalej: u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Dopuszczalność złożenia skargi uzależniona jest od uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, wykazania naruszenia swego interesu prawnego bądź uprawnienia oraz wykazania, że uchwała podjęta została z naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) dalej: u.s.g. i art. 59 ust. 1 w związku z art. 5c pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.) - dalej: u.s.o., uchwała Rady Gminy nr "[...]" z "[...]" w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w N., w której w § 1 zapisano, iż zamierza się zlikwidować szkołę z dniem 31 sierpnia 2012 r., natomiast uczniom likwidowanej szkoły zapewnia się kontynuowanie nauki w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w B. i Szkole Podstawowej w S. - § 2. Zobowiązano Wójta Gminy do poinformowania rodziców uczniów Szkoły Podstawowej w N. oraz Kuratora Oświaty o zamiarze likwidacji szkoły.

Z obszernego uzasadnienia uchwały wynika, że zamiar likwidacji szkoły wynika z racjonalizacji sieci szkół na terenie Gminy, gdzie założeniem jest:

- zapewnienie uczniom optymalnych warunków kształcenia poprzez naukę w pomieszczeniach spełniających normy sanitarne,

- objęcie uczniów systemem dożywiania opartym na odpowiednio wyposażonych stołówkach szkolnych,

- dostosowanie sieci szkół do realnych potrzeb wynikających z zachodzących zmian demograficznych,

- eliminowanie placówek o niedostatecznym stanie infrastruktury oświatowej oraz placówek nie dających szans na poprawę tej infrastruktury z uwagi na brak możliwości budowy sal sportowych, boisk, stołówek,

- dostosowanie sieci szkół do istniejącej infrastruktury drogowej związanej z koniecznością dowożenia dzieci,

- optymalizacja kosztów kształcenia z uwagi na pogarszającą się relację między wysokością części oświatowej subwencji ogólnej a rzeczywistymi kosztami kształcenia oraz stanem finansów Gminy .

Wyjaśniono, iż podjęcie uchwały intencyjnej to kolejna próba realizacji zapisów uchwały Nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]" w sprawie strategii rozwoju oświaty w Gminie na lata 2001 - 2006, gdzie po oględnej analizie już w 2000 r. przewidziano likwidację tej szkoły. Pomimo upływu 10 lat zarówno wskaźniki demograficzne, jak i stan finansów Gminy nie uległy zmianie, a jedynie brak determinacji dotychczasowych władz spowodował brak realizacji tego programu.

Wskazano, iż analiza danych demograficznych południowej części Gminy wskazuje na połączenie obwodu szkoły w N. z obwodem Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w B. z wyłączeniem niektórych miejscowości do SP w S. Z przeprowadzonej analizy wynika, iż szkoła w B., która została rozbudowana w 2009 r. o trzy nowe sale lekcyjne w nowo wybudowanych skrzydle oraz kapitalnym remoncie stołówki szkolnej spełnia wszelkie wymogi sanitarne, przy czym średnia liczebność dzieci w oddziałach będzie kształtowała się na poziomie 20-tu uczniów, co pozwoli na optymalizację procesu kształcenia. W roku szkolnym 2012/2013 ze szkoły w N. dodatkowymi dowozami do B. zostanie objętych 35 uczniów, których droga od miejsca zamieszkania wyniesie niespełna 6 km, a czas dojazdu 20 minut.. Pozostali uczniowie będą mieli porównywalny czas dojazdu, gdyż już wcześniej byli dowożeni do N. Podkreślono, iż N. nie zostanie bez infrastruktury oświatowej, bowiem na jej terenie nadal będzie funkcjonowało jedno- oddziałowe przedszkole oraz świetlica wiejska. Zadania te będą realizowane w obecnym budynku szkoły, gdzie przeniesione zostanie przedszkole.

Wyjaśniono, iż z uwagi na lokalizację szkoły w przedwojennym budynku, gdzie obecna kubatura budynku nie daje szans na poprawę warunków nauczania bez konieczności poniesienia na jej rozbudowę ogromnych nakładów finansowych ( pełnowymiarowe izby lekcyjne, stołówka szkolna, sala sportowa) brak jest możliwości jej dalszego funkcjonowania.

Z uwagi na zapis art. 101 ust. 1 u.s.g. Sąd stwierdził, iż nie budzi wątpliwości, że skarżący przed wniesieniem skargi wystąpili do Rady Gminy kolejnymi pismami z 5 kwietnia 2012 r. i 16 kwietnia 2012 r. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, jak również w przypadku każdego ze skarżących rodziców zaistniało naruszenie jego interesu prawnego bądź uprawnienia. Skarżący naruszenia interesu prawnego bądź uprawnienia upatrują w fakcie, iż ich dziecko - dzieci, które są uczniami Szkoły Podstawowej w N., której zamiar likwidacji dotyczy skarżona uchwałą, będą zmuszone w następstwie jej likwidacji do dojeżdżania do szkoły w B. lub w S.

Oceniając skarżoną uchwałę w kontekście podniesionych zarzutów stwierdzić pozostaje, iż zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty szkoła publiczna może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkoły danego typu.

Jak wynika z brzmienia tego przepisu ustawodawca poza bezwzględnymi wymogami informacyjnymi oraz wymogiem ‘zapewnienia przez organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu’ nie zawarł żadnych innych przesłanek, kryteriów od spełnienia których uzależniłby uprawnienie organu prowadzącego szkołę do jej likwidacji.

W rzeczonej sprawie organem prowadzącym szkołę w stosunku do której podjęto skarżoną uchwałę intencyjną o zamiarze likwidacji szkoły jest Gmina P., której Rada podjęła kwestionowaną uchwałę.

W pierwszej kolejności pozostaje wskazać, iż sprawy dotyczące edukacji publicznej należą do zadań własnych gminy, stanowiąc realizację jednej z zasadniczych potrzeb wspólnoty samorządowej, o czym stanowi art. 7 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 1 ust. 1 u.s.g. W ramach tego zadania gmina tworzy i prowadzi jednostki organizacyjne realizujące określone zadania. Zakres realizacji zadań edukacyjnych określają natomiast przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, lecz gmina uprawniona jest do tworzenia na swoim terenie systemu organizacyjnego szkół, biorąc pod uwagę zarówno potrzeby wspólnoty samorządowej jak i swe możliwości organizacyjne oraz finansowe.

Jak wynika z akt adm. tej sprawy nie wszystkie koszty realizacji zadań edukacyjnych pochodzą z subwencji otrzymywanych na ten cel. Z uzasadnienia uchwały wynika, iż w 2010 r. wysokość części oświatowej subwencji ogólnej przekazanej Gminie przez Ministerstwo Finansów wyniosła 3.760.000 zł, natomiast zaangażowanie środków własnych na prowadzenie szkół podstawowych i gimnazjum wyniosło 3.250.00 zł, co stanowi ok. 50 % wszystkich środków na cele oświatowe.

Ustawodawca wyposażył gminy w prawo tworzenia i likwidacji jednostek organizacyjnych, przy pomocy których gmina realizuje swoje zadania, w tym w zakresie edukacji publicznej, przy uwzględnieniu realizacji zadań publicznych - art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h. u.s.g. w związku z art. 59 ust. 1 u.s.o. Organizacja sieci szkół gminnych jest zatem funkcją z jednej strony potrzeb wspólnoty samorządowej i obowiązków nakazanych gminie prawem, a z drugiej strony jej możliwości finansowych, organizacyjnych, logistycznych. W tych ramach uprawnień gminy oraz uwarunkowań, w których ona funkcjonuje mieści się przede wszystkim racjonalizacja sieci szkół na danym terenie, w tym tworzenie ale też likwidacja istniejących szkół w zależności od potrzeb i wyników przeprowadzonych analiz.

Jak wskazano w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. II SA/Sz 818/11, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), który to pogląd Sąd podziela w całości w każdym takim wypadku musi nastąpić "wyważenie interesu społecznego, reprezentowanego przez organ stanowiący gminy (rada gminy reprezentuje ogół jej mieszkańców stanowiących wspólnotę samorządową) i interesu indywidualnego rodziców dzieci, który najczęściej też nie jest jednolity. Jedni z nich preferować mogą bowiem poziom i warunki kształcenia, inni bliskość szkoły i domu. Organ stanowiący gminy musi zatem zdecydować, które z tych wartości należy preferować, biorąc pod uwagę wszystkie uwarunkowania, w tym w szczególności swe możliwości finansowe i organizacyjne".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić, należy, iż uchwała intencyjna o zamiarze likwidacji szkoły nie narusza art. 59 ust. 1, art. 1 pkt 10, czy też art. 17 ust. 2 pkt 2 u. s. o.

W pierwszej kolejności należy bowiem wyjaśnić, iż uchwała o zamiarze likwidacji przewiduje zapewnienie uczniom likwidowanej szkoły możliwość kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. Z treści § 2 uchwały wynika, iż dzieciom zapewnia się dalszą naukę w Szkole Podstawowej w S. oraz w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w B., które realizują program szkoły podstawowej. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do postanowienia temu aktowi zarzutu naruszenia art. 70 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym nauka w szkole publicznej jest bezpłatna, bowiem z uzasadnienia uchwały wynika jednoznacznie, iż dzieci z likwidowanej szkoły będą dowożone bezpłatnie przez Gminę do nowych placówek szkolnych.

Nie sposób podzielić zarzutu, iż naruszony został art. 17 ust. 2 pkt 2 u.s.o. poprzez przyczynienie się do zwiększenia różnic w warunkach kształcenia dzieci z części gminy ze względu na wydłużenie drogi do szkoły, gdyż jak wynika z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy sieć publicznych szkół powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: 1) 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych, 2) 4 km - w przypadku uczniów klas V-VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjum. Skarżący upatrują naruszenia ust. 2 pkt 2 tego przepisu w fakcie, iż na skutek zamiaru likwidacji szkoły droga części dzieci wydłuży się do ok. 6 km do szkoły w B. Wskazać jednak pozostaje, iż w takich przypadkach ustawodawca przewidział, obowiązek gminy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej, jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, przekracza odległości wymienione w ust. 2. Jak już wskazano z uzasadnienia uchwały wynika jednoznacznie, iż Gmina zapewni wszystkim dzieciom bezpłatny dowóz do nowych szkół, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że uchwała o zamiarze likwidacji narusza tę regulację.

Nie nastąpiło także naruszenie art. 1 pkt 10 u.s.o., zgodnie z którym system oświaty zapewnia w szczególności: utrzymanie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach i placówkach. Wyjaśnić należy, iż jest to przepis o charakterze ogólnym, który należy rozumieć jako zbiór postulatów i wytycznych, według których winien być zorganizowany system oświaty, ale także jako pewien standard, jaki powinien być spełniony. Zatem jednostki samorządu terytorialnego zobligowane do wykonywania na swoim terenie zadań oświatowych winny kierować się tymi wytycznymi, które w dalszych przepisach zostały wyartykułowane już w sposób konkretnych norm prawa. Nie sposób zatem w oparciu o takie zalecenie postawić skarżonej uchwale zarzutu naruszenia art. 1 pkt 10 u.s.o.

Nie zasługuje na uwzględnienie argument naruszenia art. 7 ust. 1 i 2 pkt 8 u.s.g. oraz art. 28 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, gdyż jak wskazano już wyżej gmina wykonując swoje zadania własne wśród których pozostaje edukacja publiczna realizowana jest na podstawie ustaw, które określają które spośród nich są zadaniami własnymi. Fakt pozyskiwania dochodów przez jednostki samorządu terytorialnego sam przez się nie stanowi o bezwzględnym obowiązku zachowania dotychczasowej sieci szkół zwłaszcza, iż z uwagi na sytuację demograficzną czy też finansową Gminy niezbędna jest racjonalizacja ponoszonych kosztów na oświatę szkolną.

Wyjaśnić pozostaje również, iż część z zarzutów podnoszonych w skardze stanowi jedynie polemikę z zapisami uchwały, w których wskazuje się, iż likwidowana szkoła w zasadzie nie odbiega od pozostałych szkół, które zostaną zachowane w sieci szkół na terenie Gminy, jeżeli zaś występują jakieś różnice to są one na tyle znikome, iż nie powinny uzasadniać likwidacji ich palcówki. Odnośnie takich twierdzeń wskazać należy, iż to organ stanowiący Gminy posiada kompetencje w kwestii oceny potrzeby zachowania, czy też likwidacji dotychczasowej szkoły, przy czym jak wynika z uzasadnienia uchwały przyczyny podjęcia takiej decyzji nie należały jedynie do stricte ekonomicznych, gdyż pod uwagę brano także lepsze warunki kontynuacji nauki w szkole w B., gdzie z uwagi na planowane przyjęcie większej liczby dzieci przeprowadzono niezbędne inwestycje w postaci nowych sal lekcyjnych oraz remontu stołówki szkolnej. Te działania miały na celu poprawę sytuacji dzieci. Nie sposób przyjąć, iż na skutek konieczności dojazdu do nowych szkół sytuacja tych dzieci uległa niedopuszczalnemu pogorszeniu, skoro powołane wyżej przepisy ustawy o systemie oświaty dopuszczają taką możliwość i nie traktują konieczności dojazdu jako nadmiernej uciążliwości. Konieczność dojazdu pociąga jedynie za sobą obowiązki po stronie Gminy z uwagi na bezwzględny nakaz zapewnienia bezpiecznych i bezpłatnych dojazdów, choć niewątpliwie zwiększy to drogę dzieci do szkoły i wydłuża ich czas pobytu poza domem. Jednakże jak już wskazano wyżej Gmina ma obowiązek zarządzania wydatkami na cele edukacyjne w taki sposób aby racjonalnie obejmować nimi nauczanie wszystkich dzieci z terenu Gminy.

Z uwagi na powyższe, jak również brak prawnych przesłanek, poza powołanymi wyżej wymogami wynikającymi z art. 59 ust. 1 u.s.o., uprawniającymi do podjęcia uchwały w przedmiocie zamiaru likwidacji szkoły - zdaniem Sądu - brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa, co przemawia za oddaleniem skargi stosownie do art. 151 ustawy ppsa.