Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3197/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36[8] ust. 1, 9 i 12;
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] -[...] marca 2013 r. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2013 r., powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości Nr [...] z [...] maja 2013 r. (zwana dalej organem) uchwałą

z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. J. (zwanej dalej skarżącą) od uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego z [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w K., utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Organ działał na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z 6 lipca 1982 r.

o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.; dalej u.r.p.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej k.p.a.) .

Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego

w 2013 r. z siedzibą w Kielcach powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p., który określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Biorąc to pod uwagę Komisja Egzaminacyjna Nr [...] uchwałą nr [...] z a [...] kwietnia 2013 r. stwierdziła, że skarżąca, uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego bowiem z piątej części egzaminu otrzymała ocenę niedostateczną.

Odwołanie od uchwały wniosła zdająca zarzucając naruszenie wyrażonych

w art. 365 ust. 2 u.r.p. zasad dokonywania ocen z egzaminu radcowskiego polegające na negatywnej ocenie rozwiązania zadania części piątej (prawo administracyjne) pomimo, że zdający sporządził rozwiązanie dochowując wskazanych w ustawie wymogów, tj. sporządził rozwiązania z zachowaniem wymogów formalnych, właściwie zastosował przepisy prawa i umiejętnie je zinterpretował oraz zaproponował poprawny sposób rozstrzygnięcia przedstawionego problemu przy uwzględnieniu interesu strony. Podniosła, że niezasadnie przyjęto jako kryterium oceny, iż brak wskazania przez zdającą zarzutu naruszenia przez organ administracyjny I instancji art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 k.p.a. uzasadnia wystawienie zdającej oceny negatywnej, przy jednoczesnym pominięciu pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Podkreśliła, że przyjęty w sprawie przez egzaminatorów "Opis istotnych zagadnień..." nie może stanowić żadnego kryterium ocen. Określony bowiem w art. 365 ust. 12 u.r.p. zakres upoważnienia dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia nie uprawniał do uregulowania w akcie wykonawczym kryteriów ocen zadań pisemnych części drugiej do piątej. Egzaminatorzy dokonując oceny pracy z poszczególnych części egzaminu powinni kierować się wskazówkami zawartymi w przepisie art. 365 ust. 2, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy,

a nie stosować kryteria wynikające z niekonstytucyjnych przepisów wykonawczych. Podstawę oceny pracy egzaminacyjnej powinna zatem stanowić ocena skargi pod kątem jej skuteczności. Zatem rozwiązywane w trakcie egzaminu zadanie polegało na tym, żeby zdający wniósł prawnie skuteczny środek zaskarżenia decyzji, najwłaściwiej zabezpieczając w ten sposób interes reprezentowanej strony, a sąd skargę uwzględnił.

Odnosząc się szczegółowo do ocen poszczególnych egzaminatorów nie kwestionowała naruszenia art. 151 k.p.a. ponieważ z uwagi na interes strony, najważniejsze było w jej ocenie podważenie ustaleń decyzji w części orzekającej, co do istoty sprawy, czyli ustalającej, że świadczenie było nienależne oraz ustalającej obowiązek jego zwrotu - bowiem tylko takie zarzuty gwarantowały możliwość korzystnej zamiany sytuacji prawnej strony.

Jej zdaniem naruszenie art. 151 k.p.a. (podobnie jak art. 105 § 1 k.p.a.) stanowiło kwestię wtórną i nie miało wpływu na sytuację prawną strony. Wyjaśniła, że nawet gdyby z tego powodu sąd uchylił decyzje organów, wówczas organy (ponownie rozpoznając sprawę) wydałyby decyzję uchylającą decyzję przyznającą zasiłek rodzinny (co nie byłoby korzystne dla strony), a w pozostałej części rozstrzygnęłyby tak samo, jak w zaskarżonych decyzjach. Takie działanie przedłużyłoby jedynie postępowanie, a sytuacja prawna strony w żaden sposób nie uległaby zmianie.

W jej ocenie dokonując oceny egzaminatorzy zupełnie pominęli fakt, że rozwiązanie zadania polegało na sporządzeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony i zadaniem odwołującej się było sporządzenie skutecznej skargi zawierającej zarzuty istotne

z punktu widzenia strony, co niniejszym zostało uczynione. Ponadto egzaminatorzy uznali, iż zdająca nie wskazała w skardze naruszenia art. 30 ust. 1 i art. 30 ust. 2 pkt. 4 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej u.ś.r.) argumentując, że nakazanie zwrotu świadczenia rodzinnego nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Odnosząc się do ocen egzaminatorów wyjaśniła, że brak podniesionego wprost zarzutu naruszenia tego przepisu spowodowany był głównie rozbieżnościami w judykaturze, czy można orzec jedną decyzją o uznaniu świadczenia za nienależne i zwrocie tego świadczenia oraz czy można to uczynić, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej świadczenie.

Nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że podniesienie zarzutu naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. mogło zostać uznane jako mające wpływ na wynik sprawy oraz, że wskazanie na opłacenie wpisu w kontekście sformułowania zadania mogło zostać uznane za błędne. W skardze natomiast prawidłowo zostały sformułowane

i uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 10, art. 7, art. 77

i art. 107 § 3 k.p.a.). Podjęła zatem słuszną decyzję o wyborze skargi, jako środka, który najskuteczniej zabezpieczy interes reprezentowanej przez nią strony. Wskazała, że przygotowała w trakcie egzaminu skargę, która czyni zadość wymogom formalnym środka zaskarżenia kierowanego do sądu administracyjnego, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami oraz prawidłowo sformułowała zarzuty wobec zaskarżonej decyzji i wnioski o jej uchylenie. Zauważyła również, że tego rodzaju zarzuty były wystarczające wobec treści art. 134 i art. 135 p.p.s.a.

Wskazała na niejednolitość w ocenianiu prac egzaminacyjnych, co jest rażąco sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości, a w konsekwencji czego negatywna ocena odwołującej się z prawa administracyjnego nie jest, w jej przekonaniu oparta na zobiektywizowanych kryteriach poddających się łatwej

i przejrzystej weryfikacji wiedzy. W obrębie bowiem poszczególnych Okręgowych Izby Radców Prawnych pracujące równolegle Komisje stosowały niejednolite standardy oceniania i dopuszczały uzyskanie oceny pozytywnej w przypadku sporządzenia skargi spełniającej wymogi formalne, zawierającej skuteczne zarzuty

i wnioski, a tym samy należycie zabezpieczającej interes reprezentowanej strony, jak to uczyniła również zdająca. Wobec powyższego skarżąca zarzuciła także, że zaskarżona uchwała narusza art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Wyjaśniła, że skoro mimo błędów sporządziła skuteczną skargę, która należycie zabezpieczała interes reprezentowanej strony, to wystawienie ocen niedostatecznych z pracy jest zbyt surowe.

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o zmianę oceny cząstkowej z części piątej egzaminu z zakresu prawa administracyjnego i wniosła o zmianę uchwały Komisji ustalającej wynik egzaminu radcowskiego z negatywnego na pozytywny.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia. Wskazała, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych i w związku z tym powołała się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 392/11 oraz z 14 grudnia 2011 r. sygn. akt. II GSK 489/11.

Wskazano, że mając na względzie zakres zaskarżenia, jeżeli komisja odwoławcza rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 195/12). Reguła ta działa także w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia, winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu. Organ odwoławczy kontroluje odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Obowiązek Komisji Egzaminacyjnej II stopnia ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie polega na ponownej, ostatecznej ocenie propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającego części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania.

Wskazano, że w myśl art. 365 ust. 2 u.r.p., oceny rozwiązania każdego

z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Zdaniem organu ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 365 ust. 2 u.r.p. jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku. W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości, którą na gruncie regulacji egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego. Określone w przytoczonym przepisie art. 365 ust. 2 u.r.p. kryteria muszą być spełnione łącznie, bo wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Organ stwierdził, że skarżąca kwestionuje ocenę uzyskaną z pracy

z zakresu prawa administracyjnego. W tym zakresie konieczne było odniesienie się do podniesionych zarzutów, także przez pryzmat argumentów zawartych

w uzasadnieniu odwołania.

Jak podkreślił organ, sporządzona przez skarżącą skarga zawiera wyłącznie zarzuty przepisów postępowania mających wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zostały sformułowane jako naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w zakresie zaniechania wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7, art.77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.). Błąd

w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegał na przyjęciu, iż organ II instancji pominął podnoszone przez stronę informacje o zaświadczeniu

z Urzędu Skarbowego i mimo istotnych wątpliwości nie przesłuchał strony. Zarzucono również naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ze względu na nie respektowanie

w toku postępowania zasady czynnego w nim udziału strony. Ponadto odwołując się do uchwały NSA (I OPS 2/12) wyjaśniono, że stwierdzenie nieważności decyzji,

w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. W odwołaniu skarżąca przede wszystkim akcentuje, iż podniesienie zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 10 § 1, art.77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a ) wskazywało na tak istotne wady w ich zastosowaniu w sprawie, że bez wątpienia wniesiona skarga okazałaby się skuteczna. Zwłaszcza, że sąd administracyjny ją rozpoznający obowiązany był przy orzekaniu w tej sprawie zastosować się do wymogów wynikających z art. 134 p.p.s.a. Nieuzasadnione zatem w tej sprawie było przyjęcie przez egzaminatorów jako wystarczającego kryterium oceny, że brak wskazania przez zdającą zarzutu naruszenia przez organ administracyjny I instancji art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 k.p.a. uzasadnia wystawienie oceny negatywnej, przy jednoczesnym pominięciu pozostałych, równie istotnych aspektów pracy. Zaskarżyła bowiem decyzję organu II instancji i postawiła skuteczny wniosek o stwierdzenie jej nieważności względnie jej uchylenie.

Organ mając na uwadze kryteria ocen wskazane w omówionych przepisach art. 364, art. 365 i art. 368 u.r.p. przyjął, że sporządzona przez skarżącą skarga do sądu administracyjnego stanowiąca rozwiązanie kazusu z prawa administracyjnego na egzaminie radcowskim wbrew zarzutom podnoszonym w odwołaniu nie dostrzega istoty problemu, a mianowicie konieczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego z uwagi na wydanie w wyniku wznowienia postępowania wadliwej decyzji. Pominiecie przy rozstrzyganiu sprawy przez organ I instancji treści art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i wydanie decyzji pomijającej właściwy w sprawie tryb postępowania było najistotniejszą jej wada, którą niezależnie od argumentacji odnoszącej się do przepisów prawa materialnego należało uwzględnić w pierwszej kolejności. Wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] lipca 2009 r., obligowało ten organ do wydania jednej z decyzji przewidzianej treścią art. 151 k.p.a. Organ nie mógł zatem, po wznowieniu postępowania, wydać od razu decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia korzystając z przesłanki przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. Istotny zarzut naruszenia art. 151 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania jednej z decyzji przewidzianych w tym przepisie nie został sformułowany w skardze stanowiącej rozwiązanie zadania. Obecne tłumaczenie można ocenić jedynie

w kategorii obrony własnego stanowiska, które nie mogło zasługiwać na uwzględnienie. Dodatkowo zauważyć należy, iż skarżąca w sporządzonej skardze w ogóle nie dostrzegła, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją przyznającą osobie, którą zgodnie z treścią zadania reprezentowała, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu korzystania z urlopu wypoczynkowego w okresie od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. (załączone do zadania decyzja [...] wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z [...] lipca 2009r., Nr [...] oraz postanowienie tego organu z [...] lipca 2012 r., Nr [...]). W skardze w związku z tym nie zostały sformułowane zarzuty naruszenia przez organy orzekające przepisów regulujących ten tryb postępowania. Nie zwrócono również uwagi na konsekwencje, które wypływały z wydania postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania w tym trybie oraz decyzji jaka powinna zostać wydana po wznowieniu postępowania. Nie można bowiem dowolnie zmienić stosowanych trybów i po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przejść do trybu określonego w przepisach ustawy. o świadczeniach rodzinnych. Kwestie dotyczące wyjaśnienia przez stronę okoliczności podjęcia zatrudnienia, sprawowania w tym czasie opieki nad dzieckiem mające istotne znaczenie dla zastosowania art. 10 ust. 5 pkt 3 u.ś.r., mogły być brane pod uwagę w postępowaniu zwykłym. Z kolei ujawnienie tych okoliczności już po przyznaniu stronie świadczenia, o które się ubiegała mogły i były w sprawie rozważane jako przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jak wynika z materiału dowodowego takie zaświadczenie o zatrudnieniu zostało złożone [...] sierpnia 2012 r., natomiast decyzja o przyznaniu zasiłku rodzinnego została wydana [...] lipca 2009 r., więc nie ulega wątpliwości, iż organ nie posiadał takiej wiedzy na dzień wydania pierwotnej decyzji. Więc zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 jest oczywiste, a tym samym brak podstaw do stwierdzenia, iż decyzja z [...] października 2012 r. wydana została z naruszeniem tych przepisów. W opisie zadania jednoznacznie wskazano na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, a ponadto ocenie poddano decyzje wydane przez organy orzekające obu instancji wydane w tym trybie. To w tym postępowaniu wskazane organy prowadzące postępowanie wznowieniowe mogły dopuścić się naruszenia zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Istotny zgodnie z treścią zadania był jednak rodzaj decyzji wydanych po przeprowadzeniu postępowania w żaden sposób nie nawiązujących do treści art. 151 k.p.a. Na tej podstawie po przeprowadzeniu właściwego postępowania mógł rozstrzygać organ I instancji, a organ odwoławczy powinien tę ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji skontrolować. Wznowione postępowanie kończy się wydaniem decyzji albo postanowienia (gdy jego przedmiotem jest postanowienie). Przedmiot tych decyzji jest zdeterminowany przez cel instytucji wznowienia postępowania. W sporządzonej skardze wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu nie dostrzeżono, że w tym wypadku zaskarżona decyzja została wydana również z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie mogło być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. W myśl art. 30 ust. 1 u.ś.r. do zwrotu jest obowiązana osoba, która pobrała nienależne świadczenie. Dopiero zatem, gdy stanie się ostateczna decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie w jednej decyzji

W odniesieniu do zarzutów odwołania związanych z dopuszczalnością orzekania przez sąd o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji należało stwierdzić, że za pozbawiony uzasadnionych podstaw należało uznać sformułowany w skardze na podstawie art. 156 k.p.a. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji z powodu podanych w niej zarzutów. Brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, iż postępowanie administracyjne stanowiące przedmiot zadania egzaminacyjnego z prawa administracyjnego było dotknięte którąkolwiek z wad określonych w art. 156 k.p.a., z powodów podanych

w sporządzonej skardze. Kwestie dotyczące wyjaśnienia przez stronę okoliczności podjęcia zatrudnienia mające istotne znaczenie dla zastosowania art. 10 ust. 5 pkt 3 u.ś.r., jak już wyjaśniono mogły być brane pod uwagę w postępowaniu zwykłym. Z kolei ujawnienie tych okoliczności już po przyznaniu stronie świadczenia, o które się ubiegała mogły i były w sprawie rozważane jako przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jak wynika z materiału dowodowego takie zaświadczenie o zatrudnieniu zostało złożone [...] sierpnia 2012 r., natomiast decyzja o przyznaniu zasiłku rodzinnego została wydana [...] lipca 2009 r., więc nie ulega wątpliwości, iż organ nie posiadał takiej wiedzy na dzień wydania pierwotnej decyzji. Więc zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 jest oczywiste, a tym samym brak podstaw do stwierdzenia, iż decyzja z a [...] października 2012 r. wydana została bez podstawy prawnej. Regulacja trybów nadzwyczajnych expressis verbis wprowadza dwie sankcje: sankcję wzruszalności i sankcję nieważności, wiążąc odrębne konsekwencje prawne ich zastosowania, co jest uzasadnione ciężarem wady, którą dotknięte jest rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że w aktualnym stanie prawnym, Kodeks wyraźnie odróżnia uchylenie decyzji od stwierdzenia jej nieważności, zarówno gdy chodzi o skutki tych rozstrzygnięć, jak i tryb ich podejmowania.

W przypadku skargi sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika skarga powinna zawierać wskazane elementy ze szczególnym uwzględnieniem określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego. Przez określenie "naruszenia prawa" lub "naruszenia interesu prawnego", o których jest mowa w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a., należy rozumieć podanie przez skarżącego przyczyny uzasadniającej - według jego oceny - wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty skarżącej w najistotniejszym zakresie za chybione, Komisja odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

Zdaniem organu ocena niedostateczna z piątej części egzaminu oraz brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania, zgodnie z art. 366 ust. 1 u.r.p. świadczą o braku podstaw do ustalenia pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego

Skargę na powyższą uchwałę wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, wnosząc o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej uchwały oraz uchwały organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

Zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- naruszenie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p., polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały z 23 kwietnia 2013 r., w sytuacji gdy prawidłowe było jej uchylenie;

- naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej uchwały z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej uchwały, w szczególności brak jest m.in. odniesienia się do nieprawdziwych argumentów egzaminatorów zawartych

w uzasadnieniu oceny niedostatecznej z piątej części egzaminu, co miało bezpośredni wpływ na błędne ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- naruszenie art. 366 ust. 1 u.r.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie

i przyjęcie, że skarżąca przystępując do egzaminu radcowskiego nie posiadała odpowiedniego przygotowania prawniczego do samodzielnego

i należytego wykonywania zarodu radcy prawnego;

- naruszenie art. 365 ust. 2 u.r.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że egzaminatorzy dokonujący oceny rozwiązania

z części piątej egzaminu radcowskiego nie wzięli pod uwagę

w szczególności zachowania wymogów formalnych, właściwości zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaprezentowanego przez skarżącą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnienie interesu strony, która zgodnie z zadaniem reprezentowała.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca podniosła, że podjęła słuszną decyzję

o wyborze skargi, jako środka, który najskuteczniej zabezpieczy interes reprezentowanej przez nią strony. Przygotowała w trakcie egzaminu skargę, która czyni zadość wymogom formalnym środka zaskarżenia kierowanego do sądu administracyjnego, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Język

i estetyka skargi były poprawne. W kontrolowanej pracy prawidłowo wskazała, co potwierdzili egzaminatorzy, zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Zawarła także wskazanie naruszenia przepisów art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. Uwzględniła również prawidłowy wniosek o uchylenie w całości decyzji nr 67/2013 SKO

w Koszalinie z 11 marca 2013 r. i decyzji organu I instancji, chociaż jako wniosek alternatywny. Ponadto zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołując art. 61 § 2 pkt. 1 i art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Zatem zaproponowała rozstrzygnięcie problemu z uwzględnieniem interesu strony. Podnosiła, iż w odwołaniu wskazał, że zgodnie z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona w niniejszej sprawie, wykazałaby, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym skarga zasługiwałaby na uwzględnienie.

W ocenie skarżącej, przygotowana przez nią w trakcie egzaminu skarga stanowiła skuteczny środek zaskarżenia decyzji, a tym samym dostatecznie zabezpieczała interes strony, którą skarżąca reprezentowała.

Uznała, że w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 368ust. 12 u.r.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej uchwały z [...] kwietnia 2013 r.,

w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej uchwały.

Wskazując na naruszenie art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p., zarzuciła brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy przejawiający się przede wszystkim w zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w szczególności dowodów z dokumentów na które powoływała się skarżąca w odwołaniu tj.:

1. uzasadnienia oceny cząstkowej zadania z piątej części egzaminu radcowskiego z zakresu prawa administracyjnego, sporządzonego przez r. pr. W. Z.;

2. uzasadnienia oceny cząstkowej zadania z piątej części egzaminu radcowskiego z zakresu prawa administracyjnego, sporządzonego przez sędzię A. Z.

Wskazała na brak odniesienia się przez Komisję Odwoławczą do przytoczonych w odwołaniu wypowiedzi doktryny i orzecznictwa, z których wynikało, że przyjęte przez skarżącą rozwiązanie kazusu z prawa administracyjnego było dostateczne, a błędy zawarte w skardze nie stanowią uchybień kategorycznie przekreślających wartość merytoryczną pracy, a tym samym nie powinny nieść za sobą tak daleko idącego skutku w postaci negatywnej oceny z całego końcowego egzaminu radcowskiego. Zarzuciła Komisji, że ta nie wyjaśniła też czy i w jakim zakresie egzaminatorzy oceniający pracę stosowali opis istotnych zagadnień egzaminacyjnych, w sytuacji gdy dokument ten dopuszczał różnorakie formy rozwiązania kazusu egzaminacyjnego, nie wprowadzając przy tym wymogu zastosowania w rozwiązaniu wszystkich dopuszczalnych zarzutów skargi.

Jej zdaniem doszło do mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 8 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej uchwały z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej uchwały.

W szczególności brak jest odniesienia się Komisji Odwoławczej do twierdzeń skarżącej dotyczących poprawności wyboru skargi, jako środka skutecznie zabezpieczającego interes reprezentowanej strony. Organ II instancji nie odniósł się też w uzasadnieniu podjętej uchwały do wskazanych w odwołaniu nieprawdziwych twierdzeń Egzaminatorów, podnoszonych w pisemnych uzasadnieniach ocen cząstkowych (niedostatecznych) dotyczących piątej części egzaminu, które stanowiły bezpośrednią podstawę podjętej przez organ I instancji uchwały

o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego. Kwestie te nie zostały wyjaśnione

w uzasadnieniu uchwały Komisji Odwoławczej, mimo że odwołująca się szczegółowo określiła uchybienia jakie zawarte zostały w uzasadnieniu ocen cząstkowych. Sporządzone uzasadnienie zawierało natomiast nieprawdziwą informację, że skarżąca w odwołaniu od uchwały organu I instancji broniła poniesionego w sporządzonej skardze zarzutu z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co świadczy o dość nieuważnej analizie wniesionego odwołania.

Brak jest także w zapadłej uchwale wyczerpującego uzasadnienia nieuwzględnienia przez organ odwoławczy zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Miedzy innymi w zakresie dotyczącym braku stanowiska Egzaminatorów w odniesieniu do sformułowanych przez skarżącą w zadaniu zarzutów naruszenia art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. i pozytywnych skutków dla strony, które wywołałoby wniesienie do Sądu tak przygotowanej skargi. To niewątpliwie pozbawiło skarżącą możliwości merytorycznego ustosunkowania się do nich. Poza tym wzajemna sprzeczność uzasadnienia ocen Egzaminatorów

w zakresie dotyczącym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji narusza interes skarżącej.

Jej zdaniem Komisja Odwoławcza nie sprostała wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, co miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonej uchwały.

Wskazała naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 364 ust. 1 u.r.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca przystępując do egzaminu radcowskiego nie posiadała odpowiedniego przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, jak również naruszenie art. 365 ust. 2 u.r.p. dotyczącego zasad wystawiania ocen z egzaminu radcowskiego, polegające na negatywnej ocenie rozwiązania zadania z części piątej tj. prawa administracyjnego pomimo, że skarżąca sporządziła rozwiązanie dochowując wskazanych w ustawie wymogów, a zatem: sporządziła rozwiązanie

z zachowaniem wymogów formalnych, w sposób dostateczny zastosowała przepisy prawa i je zinterpretowała oraz zaproponowała sposób rozstrzygnięcia przedstawionego problemu przy uwzględnieniu interesu reprezentowanej strony dający pewność, że skarga zostałaby uwzględniona przez Sąd Administracyjny.

Skarżąca zarzuca naruszenie art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w przyjęciu przez Egzaminatorów oceniających pracę z zakresu prawa administracyjnego ale i Komisji Odwoławczej, że prawidłowe rozwiązanie zadania musi zawierać wszystkie elementy zawarte w "Opisie istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa administracyjnego (piąta część egzaminu radcowskiego - 22 marca 2013 r.)". Podkreśliła, że art. 365 ust. 2 u.r.p. określa kryteria sporządzania ocen cząstkowych, ale nie jest to wyliczenie enumeratywne. Ustawodawca określił elementy zasadnicze, które bezwzględnie muszą być uwzględnione w uzasadnieniu oceny pracy egzaminacyjnej, a kolejność, w jakiej zostały wymienione dowodzi, że zostały poddane gradacji i wartościowaniu, przy czym w pierwszej kolejności wskazano na konieczność poddania ocenie zachowania wymogów formalnych w sporządzonej pracy egzaminacyjnej. Podstawę oceny pracy egzaminacyjnej powinna zatem stanowić ocena skargi pod kątem jej skuteczności. Rozwiązywanie zadania w trakcie egzaminu polegało na tym, aby skarżąca wniosła prawnie skuteczny środek zaskarżenia decyzji, zabezpieczając w ten sposób interes reprezentowanej strony,

a Sąd skargę uwzględniłby, co w niniejszej sprawie zostało uczynione. I choć Komisja Odwoławcza w swym uzasadnieniu przyznała, że ustawodawca mając na względzie cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań to jednak nie przychyliła się do stanowiska skarżącej i utrzymała w mocy uchwałę organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o oddalenie skargi oraz podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym

i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa.

Na wstępie należy podkreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności

z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany

w art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163 poz. 1302), wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 u.r.p.

Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy

z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających

w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawody radcy prawnego

i etyki tego zawodu.

Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego zostały określone w art. 365 u.r.p. W myśl tego przepisu test z pierwszej części egzaminu radcowskiego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę

w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego

z egzaminatorów.

Stosownie do art. 366 ust. 1 u.r.p. pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Kryteria oceny prac określone zostały w przepisie art. 365 ust. 2 u.r.p., do których ustawodawca zaliczył: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu

z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Kryteria te są zatem podstawowym wyznacznikiem tej oceny.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia (art. 366 ust. 2 u.r.p.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji II stopnia w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 u.r.p.). Natomiast od uchwały Komisji II stopnia służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 u.r.p.).

W myśl przepisu art. 368 ust. 12 u.r.p. do postępowania przed Komisją II stopnia stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a.

Zgodnie z art. 368 ust. 14 pkt 4 u.r.p. Minister Sprawiedliwości określi,

w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej.

W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie

z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz.U.

z 2009 r. Nr 164, poz. 1314).

W myśl § 5 pkt 3 powołanego rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego.

Sąd podziela stanowisko znajdujące oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 16 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 319/12), iż uchwała komisji II stopnia należy do grupy decyzji związanych, jednocześnie jednak za bezprzedmiotowy uznaje jego zarzut, że Komisja II stopnia przyjęła, iż podejmuje uchwały w warunkach uznania administracyjnego, albowiem

z treści zaskarżonej uchwały nie wynika, by w takich warunkach została ona podjęta.

W zaskarżonej uchwale Komisja II stopnia przyjęła, że sporządzona przez skarżącą skarga w ramach rozwiązania zadania z piątej części egzaminu radcowskiego nie spełnia minimalnych wymogów pozwalających na wystawienie oceny pozytywnej.

Zgodnie z art. 364 ust. 8 u.r.p. piąta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu

o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

W zadaniu z piątej części egzaminu radcowskiego w stosunku do reprezentowanej przez radcę prawnego strony wydane zostały, po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego – przez organ

I instancji decyzja o uznaniu za nienależnie pobrany dodatek do zasiłku rodzinnego

i o obowiązku jego zwrotu, a przez organ odwoławczy decyzja o odmowie umorzenia postępowania oraz o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W sprawie bezsporne jest, że prawidłowym sposobem rozwiązania postawionego w zadaniu egzaminacyjnym problemu jest sporządzenie skargi do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sporna zaś jest przyjęta przez skarżącą koncepcja skargi. Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, że sposób ujęcia przez skarżącą problemu od strony wykazania naruszenia przez organy szeregu przepisów świadczy o niezrozumieniu przez skarżącą istoty zadania, którym było dostrzeżenie, że w sprawie wydane zostały decyzje o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu w sytuacji pozostawania

w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu świadczenia. Pomimo bowiem wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia rodzinnego nie zostało ono zakończone przez wydanie jednej z decyzji wymienionych w art. 151 k.p.a., co również winno zostać uwypuklone w sporządzonej skardze. Wadliwe również było orzeczenie w jednej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz

o zobowiązaniu do jego zwrotu, podczas gdy ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje takiej możliwości.

Innymi słowy prawidłowe rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego sprowadzało się zatem do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w której należało przede wszystkim podnieść zarzut naruszenia art. 151 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia, które nie odpowiada żadnemu z dopuszczalnych tym przepisem sposobów zakończenia wznowionego postępowania. W wydanych po wznowieniu postępowania decyzjach w żaden sposób nie odniesiono się bowiem do pozostawionej nadal w obrocie prawnym dotychczasowej decyzji z [...] lipca 2009 r. przyznającej reprezentowanej stronie wymienione w niej świadczenia rodzinne. Ponadto w przedstawionej sprawie decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu wydana została na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 u.ś.r.. Ten ostatni przepis (zamieszczony w materiałach egzaminacyjnych) stanowi, iż za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W związku z tym należało podnieść, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie.

W sporządzonej przez skarżącą skardze zabrakło podstawowych zarzutów, które należało postawić zaskarżonej decyzji SKO w K. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji świadczących o dostrzeżeniu istoty zadania, tj. osadzeniu sprawy w warunkach wznowienia postepowania, które nie zostało ostatecznie zakończone, a pomimo tego, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 u.ś.r. wydane zostało rozstrzygnięcie uznające świadczenie za nienależnie pobrane.

Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, uznając, że wskazane przez egzaminatorów i potwierdzone przez organy wady sporządzonej skargi są istotne.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, egzaminatorzy, a następnie Komisja II stopnia prawidłowo uznali, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącego nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi co uzasadnia wystawienie oceny niedostatecznej.

Oceny wystawione przez obu egzaminatorów, zdaniem Sądu zostały również w sposób prawidłowy uzasadnione, a stanowiska tego – ze względu na wagę stwierdzonych naruszeń nie zmieniają powołane przez skarżącą nieścisłości. Wady sporządzonej przez skarżącego pracy są bowiem na tyle istotne, iż nawet przy założeniu, że praca pod względem redakcji i jej staranności nie budziłaby zastrzeżeń – ocena jej wartości nie mogłaby ulec zmianie. Jednocześnie Komisja II stopnia szczegółowo wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącego jest nieprawidłowe, a ocena ta, zdaniem Sądu, nie była wybiórcza tylko kompleksowa.

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane

w art. 107 § 3 k.p.a. a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 8 k.p.a., ocena materiału dowodowego – pracy z piątej części egzaminu radcowskiego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie

z treścią tego przepisu "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organy w ocenie materiału dowodowego nie są skrępowane żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonują według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, że dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też jest w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, wystawione przez obu egzaminatorów oceny, zostały w sposób prawidłowy uzasadnione i następnie w całości podzielone przez organ drugiej instancji. Komisja II stopnia zaś w sposób obszerny, szczegółowy i konkretny wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą jest nieprawidłowe. Wbrew twierdzeniu skarżącej Komisja II instancji wskazała na pozytywne elementy jej pracy, porównała

i wyważyła je z elementami negatywnymi – prawidłowo uznając, że elementy negatywne przeważyły nad pozytywnymi. W tej sytuacji ocenę tę należy uznać za kompleksową, a zarzut naruszenia art. 364 ust. 10 u.r.p. za bezprzedmiotowy.

Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia znajdujące odzwierciedlenie

w orzecznictwie NSA, że określone w art. 365 ust. 2 u.r.p. kryteria oceny pracy muszą być spełnione łącznie. Tylko bowiem praca, która jest poprawna pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes stronny, którą zgodnie

z zadaniem reprezentuje zdający zasługuje w ocenie Sądu na ocenę pozytywną. Okoliczność, że z redakcji przepisu art. 365 ust. 2 u.r.p. wynika, że katalog wymienionych w nim kryteriów oceny nie jest zamknięty stanowiska tego nie zmienia, a użycie w omawianym przepisie sformułowania "w szczególności" oznacza, że kryteria te są decydujące przy ocenie pracy, a nie jak chce tego skarżący mają one charakter przykładowy.

Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw Sąd uznaje również zarzut naruszenia art. 365 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 i 8 u.r.p. przez nieuwzględnienie faktu pozytywnego oceniania przez inne komisje egzaminacyjne prac sporządzanych w ten sam sposób, co praca skarżącej. Zważyć bowiem należy, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest sprawą indywidualną

w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a., której indywidualizm powoduje, że nigdy dana sprawa nie jest rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.