Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 791/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235 (1) i art. 235 (2)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią alergicznego nieżytu nosa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. po rozpatrzeniu odwołania Ax. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...], nr [...] o stwierdzeniu u T.Ł. choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią alergicznego nieżytu nosa, (poz. 12 wykazu chorób zawodowych) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 14 marca 2016r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia u T.Ł. choroby zawodowej dokonane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł.

Zawiadomieniem z dnia 16 marca 2016r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej pod postacią alergicznego nieżytu nosa.

Na podstawie analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego ustalono, że T.Ł. zatrudniony był w Zakładzie Mieszanek Mlecznych w B. w okresie od dnia 3 września 2009r. do dnia 30 listopada 2015r. Na stanowisku pracownika produkcji przepracował łącznie 5 lat i 11 miesięcy. Wykonywał pracę w systemie trzyzmianowym, tj. w godzinach od 6°° do 14°°, od 14°° do 22°° i od 22°° do 6°°. Na stanowisku pracownika produkcyjnego, w zależności od potrzeb, kierowany był do pracy w pomieszczeniach magazynowych i w pomieszczeniu zasypowym. Przygotowywał surowce takie jak: mleko w proszku, sproszkowane tłuszcze roślinne, cukier, kakao oraz serwatkę. Odpowiednie porcje składników transportował wózkiem widłowym do pomieszczenia zasypu i napełniał nimi silosy. Ponadto obsługiwał i dozorował automaty zasypowe, wykonywał prace przygotowawcze, nastawcze i związane z konserwacją sprzętu. Odbierał worki ręcznie z podajnika i układał na paletach, a następnie za pomocą wózka widłowego transportował do magazynu, układał na regałach i przygotowywał do wysyłki. Wykonywał również prace porządkowe takie jak: obsługa odkurzacza, zamiatanie ręczne i mycie myjką mechaniczną. Jako pracownik produkcyjny miał kontakt z pyłem mleka w proszku podczas całego cyklu produkcyjnego, we wszystkich wyżej wymienionych miejscach w zakładzie pracy. Pomiary stężeń pyłu mleka w Zakładzie Mieszanek Mlecznych B. potwierdzają obecność pyłu w powietrzu w magazynie, w pomieszczeniu, gdzie dokonuje się zasypu surowców oraz w czasie prac porządkowych.

T.Ł. został skierowany do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. przez NZOZ Poradnię Medycyny Rodzinnej w Ż. w celu wykonania badań i wydania orzeczenia, czy istnieją podstawy do rozpoznania zawodowej astmy oskrzelowej.

Uwzględniając narażenie zawodowe, przebieg choroby oraz wyniki wykonanych badań i konsultacji specjalistycznych orzeczeniem z dnia 1 marca 2016 r., nr PK.33.2016 Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. stwierdził u T.Ł. chorobę zawodową pod postacią alergicznego nieżytu nosa. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że podczas badań w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia u badanego nie stwierdzono cech atopii (ujemne wyniki testów skórnych metodą punktową oraz testów immunoenzymatycznych z powszechnie występującymi alergenami środowiska domowego i komunalnego, niski całkowity poziom przeciwciał klasy IgE w surowicy)". Natomiast podczas badań przeprowadzonych w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. stwierdzono charakterystyczny dla astmy oskrzelowej dodatni wynik testu odwracalności skurczu oskrzeli oraz żywą nadreaktywność oskrzeli we wziewnej próbie z metacholiną. Ujawniono również laboratoryjne cechy uczulenia na alergeny zawodowe (dodatnie wyniki testów skórnych z mlekiem w proszku odtłuszczonym i pełnym, maślanką w proszku i serwatką w proszku). Wykonana na tle placebo swoista próba prowokacyjna wziewna alergenami środowiska pracy badanego (tj. mleko w proszku, serwatka w proszku, maślanka w proszku) dała wynik dodatni. W jej przebiegu obserwowano kliniczne i spirometryczne objawy skurczu oskrzeli, kliniczne objawy nieżytu błony śluzowej nosa oraz spadek wartości PEF i PNIF a badanie składu komórkowego popłuczyn nosowych potwierdziło alergiczny charakter reakcji błony śluzowej dróg oddechowych.

Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził u T.Ł. chorobę zawodową układu oddechowego pod postacią alergicznego nieżytu nosa. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opierając się na treści orzeczenia WOMP w Ł. z dnia 1 marca 2016r. wskazał, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje spełnienie dwóch wymogów: wystąpienia schorzenia wskazanego w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych oraz ustalenia, że schorzenie zostało wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. W rozpatrywanym przypadku ww. przesłanki zostały spełnione. Stwierdzone schorzenie ujęte zostało pod poz. 12 wykazu chorób zawodowych, a przeprowadzone badania potwierdziły uczulenie typu natychmiastowego na alergeny zawodowe, brak uczulenia na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego oraz dodatni wynik swoistej próby prowokacyjnej alergenami zawodowymi. Informacje o zatrudnieniu pozwalają na uznanie z wysokim prawdopodobieństwem, że w środowisku pracy miało miejsce działanie czynników szkodliwych dla zdrowia zwane narażeniem zawodowym. Alergeny zawarte w mleku w proszku występującym jako surowiec, w produkcie i w pyle obecnym w środowisku pracy wskazywane są jako główny czynnik choroby "alergiczny nieżyt nosa" stwierdzonej u T.Ł. Ponadto wskazane orzeczenie lekarskie WOMP w Ł. z dnia 1 marca 2016r. potwierdza wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a wykonywaną pracą.

Od powyższej decyzji pełnomocnik spółki Ax. złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a w konsekwencji art. 2351 Kodeksu pracy, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania dokumentów i przesłuchanie stron: T.Ł. oraz Wiceprezesa Zarządu spółki Ax. - L.B., przeprowadzenie dowodu z wizji lokalnej w zakładzie pracy lub dodatkowych badań na obecność i stężenie pyłów oraz oględzin warunków środowiska zamieszkania pracownika.

W uzasadnieniu pełnomocnik spółki podkreślił, że nie jest prawdą, że pracownik przepracował na stanowisku pracownika produkcyjnego okres 5 lat i 11 miesięcy. Jest to okres stosunku pracy, a nie wykonywania przez pracownika pracy. Z okresu wykonywania pracy należy wyłączyć urlopy oraz liczne i długotrwałe zwolnienia lekarskie. Łącznie na zwolnieniach lekarskich pracownik przebywał 113 dni, które nie wskazywały na jakikolwiek ewentualny związek z orzeczoną chorobą zawodową, były wystawiane przez chirurga ortopedę, pediatrę. W ocenie pełnomocnika spółki opis warunków pracy pracownika jest również niezgodny z faktycznymi warunkami pracy. Nieprawdą jest, że we wszystkich miejscach pracy pracownik miał styczność z pyłem mleka w proszku (ewentualnie innych produktów). Organ wadliwie określił warunki pracy i występowanie pyłu, ponieważ w żadnym, dostępnym dla pracowników miejscu nie występuje pył. Zakład Mieszanek Mlecznych Ax. w B. jest wyposażony w linię technologiczną do mieszania produktów spożywczych bez możliwości dostępu pracowników, a jedynym stanowiskiem pracy, w którym pracownik ma kontakt z surowcami to zasyp, na tym jednak stanowisku pracownik nie wykonywał żadnych obowiązków. Dalsze etapy produkcyjne takie jak: transport, mieszanie, czy pakowanie to procesy całkowicie zautomatyzowane, bez możliwości ingerencji pracownika, a samo pomieszczenie, gdzie znajduje się mieszalnik, przewody do transportu pneumatycznego surowca jak i wyrobu gotowego oraz urządzenia odpylające (cyklony; filtry, wentylator) są w pomieszczeniu wydzielonym, w którym nikt nie pracuje, a tym bardziej pracownik. Istotne jest również to, że pracownicy rotacyjnie wykonują prace: w magazynie prace załadunkowe i wyładunkowe; dostarczanie wybranych do produkcji towarów z regałów w szczelnych (mikrobiologicznie) opakowaniach (operator wózków widłowych); stanowisko zasypu towarów z worków a'25kg i Big bagów a'1000kg (stanowiska aspirowane a stacje rozładunku Big Bag zautomatyzowane); pakowanie do worków i Big Bagów prowadzone na automatycznej pakowaczce bez dostępu pracownika. Z powyższego opisu produkcyjnego jasno wynika, że pracownicy nie mają żadnego kontaktu z pyłem mleka w proszku (lub innych surowców). Ponadto regularnie przeprowadzane przez spółkę badania środowiska pracy wykluczają jakiekolwiek narażenie pracowników na poniesienie uszczerbku na zdrowiu nawet gdyby pracownik pracował w warunkach zakładu całe swoje życie zawodowe.

W związku z zarzutami podniesionymi w odwołaniu, pismami z dnia 11 maja 2016r. i 14 czerwca 2016r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wystąpił do spółki oraz jej pełnomocnika o przedstawienie szczegółowego opisu wykonywanych T.Ł. czynności na stanowisku pracy, w tym podczas zasypu surowców na stole zasypowym.

W piśmie z dnia 24 czerwca 2016r. pełnomocnik strony poinformował, że nie zna zakresu prac wykonywanych przez T.Ł. i zakres ten nie został również wyczerpująco określony przez organ pierwszej instancji. Podtrzymując wnioski dowodowe wskazane w odwołaniu podniósł, że ustalenia organu pierwszej instancji zawarte w pkt 3 protokołu z dnia 25 września 2015r. dotyczą opisu procesów technologicznych, a nie prac wykonywanych przez T.Ł. W protokole brak jest informacji o kontakcie pracownika z proszkiem mlecznym, o okresie styczności i czasie jego trwania. Ponadto wyjaśnień zawartych w protokole udzielał i protokół podpisał "kierownik ds. technicznych", a nie bezpośredni przełożeni pracownika.

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2016r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. odmówił dopuszczenia dowodów wskazanych w odwołaniu.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że alergiczny nieżyt nosa jest skutkiem wziewnego narażenia na czynniki charakteryzujące się zdolnością wywołania w predysponowanym organizmie swoistej odpowiedzi immunologicznej (alergeny). Objawy alergicznego nieżytu nosa obejmują: wodnisty wyciek z nosa, świąd, kichanie, zaburzenia drożności nosa. Wystąpienie zawodowego nieżytu nosa jest etiologicznie związane z czynnikami specyficznymi dla środowiska pracy. Dotychczas opisano ponad 400 czynników etiologicznych, które mogą spowodować alergiczny nieżyt nosa pochodzenia zawodowego. W większości czynniki te mogą być również astmogenami, albowiem w górnych i dolnych drogach oddechowych zachodzą podobne procesy patogenetyczne. Dla prawidłowego rozpoznania alergicznego nieżytu nosa zasadnicze znaczenie ma wywiad dotyczący objawów klinicznych oraz badanie przedmiotowe i badania pomocnicze. Analogicznie, jak w przypadku astmy najważniejszą rolę w diagnostyce zawodowego alergicznego nieżytu nosa odgrywają swoiste próby prowokacyjne alergenami środowiska pracy, obiektywizowane za pomocą oceny zmian składu morfologicznego i biochemicznego materiału biologicznego (popłuczyny nosowe) podczas narażenia na domniemany alergen zawodowy.

Z ustaleń WOMP w Ł., który orzekał w niniejszym postępowaniu wynika, że w przypadku T.Ł. choroba układu oddechowego pod postacią alergicznego nieżytu nosa ma związek przyczynowy z pracą wykonywaną w Zakładzie Mieszanek Mlecznych w B. Schorzenie to związane jest z wziewnym narażeniem na pyły mleka w proszku. Pierwsze objawy ze strony układu oddechowego pod postacią napadowego kaszlu i wodnistych katarów a następnie duszności wystąpiły w 2013r. Ich pojawienie się pozostawało w ścisłym związku czasowym z pracą w narażeniu na pył mleka w proszku. Test eliminacji i reekspozycji był dodatni. Podczas badań przeprowadzonych w trybie konsultacyjnym w IMP w Ł. testy skórne z alergenami zawodowymi (mleko w proszku, maślanka w proszku, serwatka w proszku) dały wyniki dodatnie. Wykonana na tle placebo swoista próba prowokacyjna wziewna alergenami środowiska pracy badanego również dała wynik dodatni. W jej przebiegu obserwowano kliniczne i spirometryczne objawy skurczu oskrzeli, kliniczne objawy nieżytu błony śluzowej nosa oraz spadek wartości PEF (szczytowy przepływ wydechowy) i PNIF (maksymalny przepływ nosowy wdechowy), a badanie składu komórkowego popłuczyn nosowych potwierdziło alergiczny charakter reakcji błony śluzowej dróg oddechowych.

W świetle powyższych okoliczności zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej, albowiem obowiązujące w przepisach uwarunkowania wymagają dla jej stwierdzenia wystąpienia łącznie 3 niezbędnych elementów: a) choroba stwierdzona u badanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych, b) w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia, c) musi istnieć, co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi.

W przypadku T.Ł. w trakcie postępowania orzeczniczego potwierdzona została astma oskrzelowa wywołana przez analogiczny alergen zawodowy, który spowodował u alergicznie uwarunkowany nieżyt błony śluzowej nosa.

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku chorób uwarunkowanych immunologicznie w świetle § 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, wystarczającym do rozpoznania choroby zawodowej jest stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeśli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika ani też czasokresu ekspozycji. Schorzenia alergiczne wynikające z narażenia na czynniki o działaniu alergizującym mogą rozwijać się nawet po ekspozycji na śladowe ich stężenia, co oznacza, że w odniesieniu do działania alergizującego różnych czynników nie ma żadnych "dopuszczalnych norm stężenia", środki ochrony indywidualnej nie stanowią wystarczającego zabezpieczenia przed czynnikami alergizującymi na drodze wziewnej.

Z protokołu z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez PPIS w B. w dniu 25 września 2015r. w obecności kierownika ds. technicznych - M.P. wynika, m.in., że T.Ł. jako pracownik produkcyjny w zależności od potrzeb był kierowany do pracy w magazynie i w pomieszczeniu zasypowym. Obsługiwał i dozorował automaty zasypowe, wykonywał prace przygotowawcze, nastawcze i związane z konserwacją sprzętu. Wykonywał również prace porządkowe takie jak: obsługa odkurzacza, zamiatanie ręczne i mycie myjką mechaniczną. Jako pracownik produkcyjny miał kontakt z pyłem mleka w proszku podczas całego cyklu produkcyjnego, we wszystkich wyżej wymienionych miejscach pracy. Przeprowadzone pomiary stężeń pyłu mleka na stanowiskach pracy potwierdzają jego obecność w powietrzu w magazynie, w pomieszczeniu gdzie dokonuje się zasypu surowców oraz w czasie prac porządkowych.

Podczas badania T.Ł. w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia nie stwierdzono u niego cech atopii (ujemne wyniki testów skórnych metodą punktową oraz testów immunoenzymatycznych z powszechnie występującymi alergenami środowiska domowego i komunalnego). T.Ł. przed podjęciem zatrudnienia w Zakładzie Mieszanek Mlecznych w B. miał wykonane badania wstępne, w wyniku których nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy.

Z orzeczenia WOMP w Ł. jednoznacznie wynika, że początek choroby u T.Ł. ma powiązanie czasowe z ekspozycją zawodową w Zakładzie Mieszanek Mlecznych w B. Powyższy związek potwierdza dokumentacja medyczna, z której wynika, że pierwsze objawy ze strony układu oddechowego pod postacią napadowego kaszlu i wodnistych katarów, a następnie duszności wystąpiły w 2013r. W roku 2015 z powodu nagłego, silnego napadu duszności podczas ekspozycji zawodowej został przyjęty w trybie nagłym do Oddziału Chorób Wewnętrznych Szpitala Powiatowego w B., gdzie w badaniu przedmiotowym stwierdzono liczne zmiany spastyczne nad polami płucnymi. Miało to zatem miejsce w okresie trwania narażenia zawodowego w Zakładzie Mieszanek Mlecznych w B. Organ administracji nie jest zobowiązany do nieograniczonego poszukiwania materiału dowodowego, który potwierdziłby wersję strony skarżącej, w przypadku gdy strona na potwierdzenie swoich twierdzeń żadnych dowodów nie przedstawia.

PWIS w Ł. dwukrotnie wzywał stronę do udzielenia informacji na temat prac wykonywanych przez T.Ł. Pełnomocnik spółki nie potrafił jednak określić zakresu prac wykonywanych przez T.Ł. i nie przedstawił żadnych dowodów, które podważałyby wiarygodność protokołu z dnia 25 września 2015r.

T.Ł. korzystając z przysługującego prawa wniósł uwagi do zarzutów strony zawartych w odwołaniu. W piśmie z dnia 8 lipca 2016r. opisując przebieg pracy zawodowej wyjaśnił wątpliwości pracodawcy w przedmiocie zwolnień lekarskich wystawionych przez lekarzy różnych specjalności.

Zdaniem organu odwoławczego okresy urlopowe i zwolnienia lekarskie nie mają jednak żadnego znaczenia dla oceny narażenia zawodowego, ponieważ jak wyżej wyjaśniono, reakcja immunologiczna ze strony dróg oddechowych może wystąpić nawet przy narażeniu na śladowe ilości alergenu inhalacyjnego.

Reasumując organ wskazał, że dowodem, który pozwala uznać, iż bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy jest orzeczenie lekarskie. Lekarz orzecznik dysponując wiedzą specjalistyczną uznał, że w przedmiotowej sprawie taka zależność zachodzi. Organ wydający decyzję związany jest treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. WOMP w Ł., który orzekał w niniejszej sprawie w sposób przekonywujący wyjaśnił, z jakich przyczyn chorobę układu oddechowego u T.Ł. można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w obszernej i wnikliwej opinii lekarskiej, na podstawie której ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że alergiczny nieżyt nosa u T.Ł. jest następstwem narażenia zawodowego na alergeny zawodowe. Opinia strony skarżącej, iż stwierdzone schorzenie ma związek z czynnikiem pozazawodowym, w świetle orzeczenia lekarskiego, nie może zmienić tej oceny, zwłaszcza gdy nie jest poparta przekonującą argumentacją.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik spółki podtrzymując zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a w konsekwencji art. 2351 Kodeksu pracy, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem pełnomocnika w toku postępowania organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, co więcej odmówił przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez stronę, które wyjaśniłby stan faktyczny, a przede wszystkim określiłby zakres faktycznych czynności zawodowych wykonywanych przez pracownika, warunki istniejące w zakładzie i ewentualny związek przyczynowy pomiędzy chorobą pracownika, a warunkami panującymi w zakładzie pracy.

W ocenie pełnomocnika strony skarżącej organy obu instancji błędnie dokonały oceny wyjaśnień kierownika ds. technicznych zakładu zawartych w protokole z dnia 25 września 2015r., a w szczególności w pkt 3 protokołu. Użyte w treści protokołu sformułowania wyraźnie wskazują na opis procesów produkcyjnych w ogólności, a nie na prace wykonywane przez pracownika. Ponadto wyjaśnienia złożył "kierownik ds. technicznych", a nie bezpośredni przełożeni pracownika, którzy mogli wskazać konkretne czynności wykonywane przez pracownika. W całym protokole nie ma ani jednego zdania wyjaśniającego, czy pracownik miał ewentualną bezpośrednią styczność z proszkiem mlecznym (w tak mocno zautomatyzowanym procesie produkcyjnym), w jakim okresie i jak długo trwającą. W ocenie pełnomocnika konieczne było również przeprowadzenie badań warunków życia (zamieszkania) pracownika, ponieważ stwierdzenie przez organy zawodowej etiologii choroby układu oddechowego jest po prostu niemożliwe. Ustalenie warunków bytowania pracownika m.in. warunków mieszkaniowych ale także środowiska otaczającego miejsce zamieszkania mogłoby wyjaśnić etiologię choroby, w tym wykluczyć lub potwierdzić jej zawodowy charakter.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)- dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] o stwierdzeniu u T.Ł. choroby zawodowej pod postacią alergicznego nieżytu nosa.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2014r., poz. 1502 ze zm.) dalej K.p. oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 1367).

Przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej określa art. 2351 K.p. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Pojęcie "choroby zawodowej" jest pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Stosownie do treści art. 2352 K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że T.Ł. był zatrudniony w Zakładzie Mieszanek Mlecznych w B. w okresie od dnia 3 września 2009r. do dnia 30 listopada 2015r. na stanowisku pracownika produkcji. Na stanowisku pracownika produkcyjnego, w zależności od potrzeb, kierowany był do pracy w pomieszczeniach magazynowych i w pomieszczeniu zasypowym. Przygotowywał surowce takie jak: mleko w proszku, sproszkowane tłuszcze roślinne, cukier, kakao oraz serwatkę. Odpowiednie porcje składników transportował wózkiem widłowym do pomieszczenia zasypu i napełniał nimi silosy. Ponadto obsługiwał i dozorował automaty zasypowe, wykonywał prace przygotowawcze, nastawcze i związane z konserwacją sprzętu. Odbierał worki ręcznie z podajnika i układał na paletach, a następnie za pomocą wózka widłowego transportował do magazynu, układał na regałach i przygotowywał do wysyłki. Wykonywał również prace porządkowe takie jak: obsługa odkurzacza, zamiatanie ręczne i mycie myjką mechaniczną.

Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że jako pracownik produkcyjny T.Ł. miał kontakt z pyłem mleka w proszku podczas całego cyklu produkcyjnego, we wszystkich wyżej wymienionych miejscach w zakładzie pracy. Pomiary stężeń pyłu mleka w Zakładzie Mieszanek Mlecznych B. wykazały obecność pyłu w powietrzu w magazynie, w pomieszczeniu, w którym dokonuje się zasypu surowców oraz w czasie prac porządkowych.

W wyniku zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej T.Ł. został poddany badaniom w uprawnionej jednostce orzeczniczej I stopnia tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. w celu orzeczenia, czy dolegliwości ze strony układu oddechowego mają charakter choroby zawodowej.

Po przeprowadzeniu analizy narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby i zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji medycznej orzeczeniem z dnia 1 marca 2016r., nr PK.33.2016 Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. stwierdził u T.Ł. chorobę zawodową pod postacią alergicznego nieżytu nosa. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że podczas badań w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia u badanego nie stwierdzono cech atopii (ujemne wyniki testów skórnych metodą punktową oraz testów immunoenzymatycznych z powszechnie występującymi alergenami środowiska domowego i komunalnego, niski całkowity poziom przeciwciał klasy IgE w surowicy)". Stwierdzono natomiast podczas badań przeprowadzonych w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. charakterystyczny dla astmy oskrzelowej dodatni wynik testu odwracalności skurczu oskrzeli oraz żywą nadreaktywność oskrzeli we wziewnej próbie z metacholiną. Ujawniono również laboratoryjne cechy uczulenia na alergeny zawodowe (dodatnie wyniki testów skórnych z mlekiem w proszku odtłuszczonym i pełnym, maślanką w proszku i serwatką w proszku). Wykonana na tle placebo swoista próba prowokacyjna wziewna alergenami środowiska pracy badanego (tj. mleko w proszku, serwatka w proszku, maślanka w proszku) dała wynik dodatni. W jej przebiegu obserwowano kliniczne i spirometryczne objawy skurczu oskrzeli, kliniczne objawy nieżytu błony śluzowej nosa oraz spadek wartości PEF i PNIF a badanie składu komórkowego popłuczyn nosowych potwierdziło alergiczny charakter reakcji błony śluzowej dróg oddechowych.

Z treści orzeczenia WOMP w Ł. jednoznacznie wynika, że początek choroby u T.Ł. ma powiązanie czasowe z ekspozycją zawodową w Zakładzie Mieszanek Mlecznych w B. Powyższy związek potwierdza dokumentacja medyczna, z której wynika, że pierwsze objawy ze strony układu oddechowego pod postacią napadowego kaszlu i wodnistych katarów, a następnie duszności wystąpiły w 2013r. W roku 2015 z powodu nagłego, silnego napadu duszności podczas ekspozycji zawodowej został przyjęty w trybie nagłym do Oddziału Chorób Wewnętrznych Szpitala Powiatowego w B., gdzie w badaniu przedmiotowym stwierdzono liczne zmiany spastyczne nad polami płucnymi. Miało to zatem miejsce w okresie trwania narażenia zawodowego w Zakładzie Mieszanek Mlecznych w B.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że bezzasadny jest zarzut dotyczący braku informacji, czy pracownik miał bezpośredni kontakt z proszkiem mlecznym, w jakim okresie i jak długo ten kontakt trwał. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) – rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika. Oznacza to, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, że schorzenia alergiczne wynikające z narażenia na czynniki o działaniu alergizującym mogą rozwijać się nawet po ekspozycji na śladowe ich stężenia i nie ma żadnych "dopuszczalnych norm stężenia", a środki ochrony indywidualnej nie stanowią wystarczającego zabezpieczenia przed czynnikami alergizującymi na drodze wziewnej.

Niezasadne są również zastrzeżenia strony skarżącej dotyczące możliwej pozazawodowej etiologii choroby pracownika, ponieważ szczegółowa analiza przebiegu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w tym dokumentacji medycznej oraz wyników badań i konsultacji specjalistycznych przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł. nie dają podstaw do weryfikacji wydanego orzeczenia 1 marca 2016r., nr PK.33.2016. Przeprowadzone badania potwierdziły uczulenie typu natychmiastowego na alergeny zawodowe, brak uczulenia na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego oraz dodatni wynik swoistej próby prowokacyjnej alergenami zawodowymi.

W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom strony skarżącej została wyjaśniona kwestia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a stwierdzonym schorzeniem pracownika. Strona w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie może oczekiwać od organu administracji prowadzenia postępowania dowodowego tak długo, aż jego efekt będzie zgodny z jej oczekiwaniami. Istotą postępowania dowodowego jest bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy, a ten w kontrolowanym postępowaniu został prawidłowo ustalony.

Z treści wydanego w rozpoznawanej sprawie orzeczenia lekarskiego wynika wprost, że zdiagnozowane u T.Ł. schorzenie – alergiczny nieżyt nosa pochodzenia zawodowego, wymienione w poz. 12 wykazu chorób zawodowych, związane było z narażeniem w środowisku pracy. Organy administracji nie mogły zatem wbrew treści orzeczenia lekarskiego uznać, że choroba ta spowodowana była innymi czynnikami, niż wykonywana przez pracownika praca zawodowa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości orzeczenia kompetentnej placówki orzeczniczej. Lekarz orzecznik wydał jednobrzmiące orzeczenie stwierdzające istnienie choroby zawodowej. Tymczasem trzeba zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego zdiagnozowania schorzenia. Wynika to z faktu, iż stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako, że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ.: LEX Nr 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06, publ.: LEX Nr 221953 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, publ.: LEX Nr 508491).

Strona skarżąca zarzuciła orzekającym w sprawie organom uchybienie polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jednak nie powołała się na dowody przeczące wyrażonemu w orzeczeniu stanowisku, ani nie przedstawiła argumentów pozwalających na zakwestionowanie poprawności ujętego w nim rozpoznania. Tymczasem ocena, czy występuje związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy, a zachorowaniem na chorobę zaliczoną do chorób zawodowych musi opierać się na orzeczeniu lekarskim, gdyż wymaga wiadomości specjalnych.

Chybione są zatem zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.

Wbrew temu co twierdzi strona skarżąca z protokołu podpisanego przez kierownika ds. technicznych M.P. wynika wyraźnie rodzaj wykonywanych przez T.Ł. czynności. Między innymi rozcinanie worków z mlekiem i napełnianie nim silosów. Pracownik miał kontakt z mlekiem w proszku. Z protokołu wynika że pył mleka w proszku był w magazynie w pomieszczeniu gdzie dokonuje się zasyp surowców oraz w czasie prac porządkowych które również wykonywał T.Ł. Skoro protokół podpisał kierownik ds. technicznych to znaczy ,że był on odpowiednią osobą uprawnioną do podpisania tego rodzaju dokumentu i znającą warunki pracy T.Ł. Brak było zatem podstaw do przesłuchania stron postępowania. Nie było potrzeby również przeprowadzenia badań warunków życia pracownika wobec jednoznacznej oceny zawodowej etiologii choroby układu oddechowego wynikającej z orzeczenia lekarskiego.

Pozostałe zarzuty strony skarżącej są niezasadne i nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

D.Cz.