Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1679/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca /spr./ Sędziowie NSA Maria Wiśniewska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia [...] czerwca 2002 numer [...]; 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz I. M. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA 1679/03

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2003 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło sentencję decyzji z [...] czerwca 2002 roku numer [...] Burmistrza Gminy [...] i orzekło o odmowie ustanowienia na rzecz I. M. i D. S. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w W., przy ulicy [...], oznaczonej hipotecznie jako "Nieruchomość Nr. [...] w W." i w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że z zaświadczenia Sądu Powiatowego dla [...] Wydział [...] z [...] sierpnia 1959 roku wynika, iż nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] metra kwadratowego w części znajdującej się pod ulicą o powierzchni [...] metra kwadratowego stanowiła własność Gminy W., a w pozostałej części objętej treścią wykazu hipotecznego pod nazwą "Nieruchomość Nr. [...] w W." stanowiła własność J. W. i Z. małżonków S. w równych częściach.

Z treści aktu notarialnego z [...] maja 1935 roku Repertorium [...] wynika, że J. i Z. małżonkowie S. kupili od J. S., A. S. i M. S. nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], dla której był urządzony wykaz hipoteczny pod nazwą "Nieruchomość Nr. [...] w W." wraz z budowanym na tej nieruchomości piętrowym domem mieszkalnym.

Orzeczeniem administracyjnym z [...] stycznia 1954 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. nie przyznało dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...] i jednocześnie stwierdziło, iż wszystkie budynki znajdujące się na tej nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa.

W dniu [...] lipca 1957 roku Z. S. złożyła do Prezydium Rady Narodowej W. wniosek o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...].

W dniu [...] września 1959 roku Z. S. wystąpiła do Prezydium Rady Narodowej W. z wnioskiem o rewindykację prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...].

Z pisma z dnia [...] kwietnia 1980 roku Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej [...] w W. wynika, że na nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] znajduje się budynek mieszkalny, wybudowany w 1935 roku, posiadający [...] lokali mieszkalnych i [...] lokale użytkowe.

W dniu [...] lutego 1992 roku Z. S. wystąpiła z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...].

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 1992 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po J. S. zmarłym [...] lutego 1948 roku nabyły dzieci H. S., Z. S., T. S. i M. O., spadek po Z. S., żonie J. S., zmarłej [...] października 1962 roku nabyli T. S., H. S., M. O., Z. S., spadek po H. S. zmarłej [...] lipca 1986 roku nabyli T. S., M. O., Z. S., spadek po M. O. zmarłej [...] marca 1990 roku nabyła Z. S.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] stycznia 2000 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po T. S. zmarłym [...] maja 1987 roku nabyła żona D. S. i siostra Z. S.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] listopada 1995 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po Z. S. zmarłej [...] czerwca 1994 roku nabyła I. M. w całości.

Decyzją z dnia [...] marca 1992 roku numer [...] Wojewoda [...], działając na podstawie przepisów ustawy z 10 maja 1990 roku-Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U.32, poz.191 ze zmianami) stwierdził, że z dniem 27 maja 1990 roku z mocy prawa nieodpłatnie Dzielnica Gmina [...] nabyła własność nieruchomość położonej w W. przy ulicy [...] o składającej się z zabudowanej działki gruntu oznaczonej numerem [...] o ogólnej powierzchni [...] metrów kwadratowych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2001 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z [...] stycznia 1954 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W.

Po rozpoznaniu wniosku I. M. z [...] listopada 2001 roku decyzją z [...] czerwca 2002 roku numer [...] Burmistrz Gminy W. umorzył postępowanie administracyjne o przyznaniu I. M. i D. S. prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ulicy [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło sentencję decyzji z [...] czerwca 2002 roku numer [...] Burmistrza Gminy W. i orzekło o odmowie ustanowienia na rzecz I. M. i D. S. prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej hipotecznie jako "Nieruchomość [...] w W." i w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Na decyzję z [...] stycznia 2003 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. M. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art.214 ust.1 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami) poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

W szczególności należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art.107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna winna zostać wyposażona we wszystkie elementy wskazane w wymienionym wyżej przepisie prawa, w tym powinna zawierać powołanie podstawy prawnej. Powołanie podstawy prawnej to przytoczenie przepisów prawa materialnego, na których organ administracji publicznej oparł swoje rozstrzygnięcie. Z treści sentencji zaskarżonej decyzji nie wynika, jaki przepis bądź przepisy prawa materialnego legły u podstaw wydania decyzji z [...] stycznia 2003 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ administracji publicznej uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania rozwiązań prawnych przewidzianych w art.214 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. i Z. małżonkowie S. byli współwłaścicielami zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], dla której to nieruchomości był urządzony wykaz hipoteczny o nazwie "Nieruchomość Nr. [...] w W.". W 1935 roku na tej nieruchomości został wybudowany piętrowy dom mieszkalny. Ponadto z akt sprawy wynika, że orzeczeniem administracyjnym z [...] stycznia 1954 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. orzekło o nie przyznaniu dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonego w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...] oraz orzekło o przejściu na własność Skarbu Państwa wszystkich budynków znajdujących się na tym gruncie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w aktach sprawy znajdują się trzy wnioski Z. S. dotyczące nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...]. Pierwszy z nich pochodzi z [...] lipca 1957 roku, złożony został do Prezydium Rady Narodowej W. i obejmuje żądanie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...]. Drugi wniosek nosi datę [...] września 1959 roku , również został złożony do Prezydium Rady Narodowej W. i obejmuje żądanie rewindykacji prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...]. Wreszcie trzeci wniosek pochodzi z daty [...] luty 1992 roku i obejmuje żądanie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Z akt sprawy nie wynika aby którykolwiek z wymienionych wniosków Z. S. został rozpatrzony przez właściwy organ administracji publicznej oraz nie wynika aby wnioski te zostały wyłączone do odrębnego postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy wskazać, że jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, została ona wydana po rozpatrzeniu wniosku z [...] stycznia 2001 roku złożonego przez spadkobierczynię Z. S. I. M., bez rozpatrzenia wniosków złożonych przez Z. S.

Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że zabudowana nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] posiadająca wykaz hipoteczny o nazwie "Nieruchomość Nr. [...] w W " objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ( Dz. U. 50, poz.279). Podkreślenia wymaga okoliczność, że uprawnienia dotychczasowego właściciela gruntu [...] bądź jego spadkobierców do domagania się przyznania użytkowania wieczystego ( wcześniej wieczystej dzierżawy) gruntu na podstawie art.7 dekretu pozostawały w ścisłym związku z wejściem w życie dekretu i skutkami prawnymi stosowania tego aktu prawnego. Oczywiście realizacja tych uprawnień została uzależniona od złożenia wniosku przez dotychczasowego właściciela lub jego spadkobierców w terminie zawitym 6 miesięcy licząc od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Okoliczność, że ustawodawca ograniczył w czasie możliwość realizowania uprawnień "dekretowych", a zwłaszcza, że 6 miesięczny termin jako termin prawa materialnego nie jest terminem przywracalnym, powoduje ten skutek, iż z jego upływem wygasało uprawnienie do uzyskania w tym trybie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ( vide uchwała NSA z 14.10.1996 r OPK 19/96, ONSA 2/97, poz.56).

Jeżeli natomiast dotychczasowy właściciel bądź jego spadkobierca nie uzyskał i nie może uzyskać prawa użytkowania wieczystego do gruntu na podstawie art.7 w/w dekretu, bądź to dlatego, że nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] w ustawowym terminie, bądź to dlatego, że wniosek złożył ale nie został uwzględniony, wówczas może swoje uprawnienia do gruntu nieruchomości [...] realizować poprzez instytucję prawną wskazaną w art.214 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( wcześniej w oparciu o art.82 ust.2 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. 30/91, poz.127 ze zmianami). Uprawnienia, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie są tymi sami uprawnieniami o jakich mówiły przepisy dekretu. Wskazać jednak należy, że także uprawnienia wymienione w art.214 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały ograniczone terminem zawitym prawa materialnego. Zgodnie z treścią art.214 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawnienia do uzyskania w tym trybie prawa użytkowania wieczystego wygasają jeżeli wniosek nie został złożony do dnia [...] grudnia 1988 roku.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że jeżeli wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy ( użytkowania wieczystego) złożony został w terminie określonym w przepisach dekretu i nie został dotychczas rozpatrzony winien zostać załatwiony na podstawie przepisów dekretu. Natomiast nieco inaczej przedstawia się sytuacja jeżeli został złożony wniosek przez dotychczasowego właściciela nieruchomości [...] bądź jego spadkobierców dotyczący oddania gruntu w użytkowanie wieczyste po upływie ustawowego terminu określonego przepisami dekretu. W takiej sytuacji jeżeli sprawa nie została zakończona wydaniem decyzji do dnia [...] sierpnia 1985 roku ( data wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), od tej daty sprawa winna być rozpoznawana na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a gdy taka sprawa nie została zakończona wydaniem decyzji do dnia [...] stycznia 1998 roku ( data wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami), to od tej daty sprawę należy prowadzić w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, co jednoznacznie wynika z art.233 tej ustawy. Oznacza to, że do rozpoznania wniosku dotychczasowego właściciela bądź jego spadkobiercy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste może mieć zastosowanie przepis art.214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, także wówczas gdy wniosek został złożony po upływie terminu oznaczonego w dekrecie z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i nie został rozpatrzony do chwili wejścia w życie ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.

Należy także podkreślić, że dla sposobu załatwienia sprawy nie może mieć decydującego znaczenia sposób sformułowania żądania przez dotychczasowego właściciela bądź jego spadkobiercę. Pamiętać przy tym należy, że zadaniem organu administracji publicznej jest zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w taki sposób aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a nadto organ administracji publicznej winien udzielać pełnej informacji stronom postępowania w zakresie odnoszącym się do okoliczności faktycznych i okoliczności prawnych konkretnej sprawy-art.7 k.p.a., art.9 k.p.a.

Z tych względów organ administracji publicznej rozpoznając sprawę winien wyjaśnić, jak jest rzeczywista treść wniosków złożonych przez Z. S., a w szczególności winien ustalić, czy wnioski te zmierzają do uzyskania prawa użytkowania wieczystego czy też są to wnioski złożone w innym trybie. Wreszcie organ winien wyjaśnić okoliczności dotyczące budynku mieszkalnego wybudowanego na nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] w 1935 roku w zakresie w jakim dotyczą ilości izb mając na uwadze, że w aktach sprawy znajduje się pismo Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej [...] z [...] kwietnia 1980 roku określające liczbę lokali mieszkalnych i lokali użytkowych w tym budynku, a nadto organ administracji publicznej winien ocenić czy i jakie skutki prawne, w odniesieniu do budynku, mogła wywołać decyzja z [...] lutego 2001 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] stwierdzająca nieważność orzeczenia administracyjnego z [...] stycznia 1954 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a i lit.c, art.152, art.200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji wyroku.