Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2157/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 113 par. 1 w zw. z art. 133 par. 1 i art. 174 pkt 2, art. 153, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 1 lit. c i pkt 4, art. 61 us. 1, art. 81 ust. 1 oraz art. 5
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła /spr./ sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 72/13 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 72/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Lublinie oddalił skargę B. W. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: LWINB) w Lublinie z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) miasta Lublin z dnia [...] października 2012 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności usytuowania wykopu na śmieci i liście, paleniska, nasypu gruntowego, a także nasadzenia winogron oraz innych roślin na posesji przy ul. [...] w Lublinie, stanowiącej współwłasność I. K. i L. D., LWINB w Lublinie utrzymał w mocy tę decyzję.

Powyższe decyzje zostały wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 7 lutego 2012 r., II SA/Lu 875/12 uprzednio wydanej w tej sprawie decyzji organu II instancji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z uwagi na naruszenie przez organy obowiązujących przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj. art. 7 , art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Odnośnie powyższego wyjaśniono, że organ I instancji, postępując zgodnie z zasadą wynikającą z treści art. 7 K.p.a., podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 K.p.a.) oraz ocenił na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Lublinie z dnia 7 lutego 2012 r., organ I instancji dokonał ustalenia zakresu podmiotowego niniejszego postępowania celem zapewnienia stronom możliwości czynnego w nim udziału. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość na działce nr [...] przy ul. [...] w Lublinie stanowi obecnie współwłasność spadkobierców S. i C. D., tj. I. K. i L. D. I. K. i L. D. nie posiadają postanowienia właściwego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a działkę wraz z budynkiem w zabudowie bliźniaczej podzielili umownie bez przeprowadzenia postępowania spadkowego. Oznaczyli ją numerami [...] i [...]. Nieruchomość nr [...] przy ul. [...] to część działki nr [...] położona od strony posesji przy ul. [...], którą użytkuje L. D., natomiast nieruchomość nr [...] stanowi działka położona od strony ul. [...], jest ona użytkowana przez I. K. Na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej, wybudowany w 1969 r., garaż z komórką oraz ogród, które umownie podzielone zostały przez spadkobierców, przy czym 1/2 budynku mieszkalnego, garaż, komórka i ogród usytuowane w głębi działki od strony nieruchomości położonej przy ul. [...] (oznaczonej nr [...]) użytkowane są przez L. D., natomiast 1/2 budynku wraz z ogrodem od strony ul. [...] (na części działki oznaczonej nr [...] ), użytkuje I. K..

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z całokształtu materiału dowodowego sprawy wynika, że jedyną właścicielką nieruchomości znajdującej się na działce nr [...] przy ul. [...] w Lublinie jest B. W.

Przechodząc do meritum sprawy, organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji podczas oględzin w dniu 4 czerwca 2012 r. wynika, że na działce nr [...] przy ul. [...] w Lublinie, stanowiącej współwłasność I. K. i L. D. (nieruchomość przy ul. [...] i [...] ), znajduje się budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej wybudowany w 1969 r., garaż z komórką oraz ogród (umownie podzielone przez spadkobierców). Na tej działce znajduje się nasyp, który stanowi "skalniak", utwardzony i ozdobiony kamieniami oraz porośnięty roślinnością ogrodową, barwinkiem i paprociami. Przy ścianie budynków rosną winorośle, które bez podpór i zamocowań pną się po ścianach budynków usytuowanych w granicy działki przy ul. [...]. Długość nasypu zmierzona wzdłuż ściany budynku wynosi około 9 m, szerokość około 4 m , a maksymalna wysokość - 1,50 m. Na nasypie od strony północnej leżą ozdobne nieregularne kamienie - piaskowiec łamany. W części środkowej szerokości działki, przy granicy z zabudowaniami na działce przy ul. [...] znajduje się tzw. "kompostownik", tj. dół o długości około 2 m i szerokości około 1 m oraz głębokości około 80 cm, wyłożony płytkami chodnikowymi i czarną folią izolacyjną i wypełniony częściowo liśćmi, trawą oraz kawałkami gałęzi. Kompostownik usytuowany jest przy ścianie garażu na działce położonej przy ul. [...], około 3 m od ściany budynku mieszkalnego.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy podniósł, że PINB Miasta Lublin zasadnie uznał, iż podnoszone przez B. W. sprawy nie mieszczą się w ramach kompetencji określonych w art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej uPb) oraz że organ nadzoru budowlanego nie jest organem właściwym do nakazywania naprawiania i egzekwowania szkód wyrządzanych na budynkach w przypadku, gdy nie były i nie są prowadzone żadne roboty budowlane.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że obowiązujące przepisy uPb nie pozwalają zaliczyć do kategorii obiektów budowlanych zmiany ukształtowania terenu mającej miejsce na działce nr [...] przy ul. [...] w Lublinie, bowiem powstał ogród skalny ("skalniak"), wykonany w formie nasypu ziemnego, który nie pełni funkcji technicznych i konstrukcyjnych, nie przenosi obciążeń, jak np. nasyp ziemny drogi publicznej, linii kolejowej, grobli lub wału przeciwpowodziowego. Zdaniem organu, takie ukształtowanie terenu nie jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 uPb, lecz elementem zagospodarowania ogrodu, a zatem może być zaliczane do obiektów małej architektury. Obiekty te, zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 30 ust. 4 uPb, nie wymagają zgłoszenia do organu administracji architektoniczno – budowlanej, jeżeli są zlokalizowane na działkach prywatnych. Wykonywanie tego rodzaju prac zwolnione jest przez ustawodawcę z obowiązku zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę.

Według organu II instancji, identycznie należy ocenić wykonany wykop na śmieci, kompostownik, który nie może zostać zaliczony do obiektów budowlanych.

Organ odwoławczy stwierdził zatem, że skoro obiekty będące przedmiotem niniejszego postępowania nie są obiektami budowlanymi i nie powstały w wyniku robót budowlanych, organy nadzoru budowlanego nie miały kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy.

W skardze na powyższą decyzję i w piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2013 r. B. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej, decyzje LWINB w Lublinie i PINB Miasta Lublin były wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy w następstwie kasacyjnego wyroku WSA w Lublinie z dnia 7 lutego 2012 r., II SA/Lu 875/12.

Zdaniem skarżącej, ustalenie, że skalniak, kompostownik i palenisko nie są budowlami ziemnymi w rozumieniu uPb jest nie udowodnione. Skarżąca uważa, że w/w kwalifikacja prawna skalniaka, kompostownika, paleniska dokonana przez organy nadzoru budowlanego była dowolna i niezgodna z przepisami Prawa budowlanego. Wymaga ona wiadomości specjalnych w rozumieniu 84 § 1 K.p.a., czyli przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Twierdzenie, że powyższe obiekty nie są budowlami i stanowią jedynie niwelację terenu nie ma żadnego uzasadnienia merytorycznego i nie jest umotywowane materiałem dowodowym. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja narusza art. 3 pkt 1 lit. 3 i pkt 3 uPb, gdyż budowle ziemne podlegają przepisom tej ustawy. Dalej podniesiono, że skoro opisane w skardze obiekty budowlane stanowią budowle ziemne w rozumieniu uPb, to zgodnie z art. 81 ust. 1 tej ustawy, organy te miały obowiązek nie tylko sprawowania nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów uPb, ale także wydania decyzji w sprawach związanych z budową i oddaniem budowli do użytku, ich utrzymaniem oraz zapobieganiem katastrofom budowlanym. Oznacza to, iż decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego narusza art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 81 ust. 1 uPb.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W motywach wyroku oddalającego skargę WSA w Lublinie stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącej, obiekty te nie należą jednak do kategorii budowli – ale obiektów małej architektury. Zdaniem sądu I instancji w związku z tym, że w niniejszej sprawie "skalniak" oraz dół na kompost usytuowane są na prywatnej posesji, ich wykonanie nie wymagało ani uzyskania pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia.

Organy nadzoru budowlanego nie miały również podstaw, by wydać merytoryczne rozstrzygnięcie na podstawie art. 66 uPb. Nie wystąpiła bowiem żadna z określonych w tym przepisie przesłanek. W ocenie tegoż sądu chybione jest zawarte w piśmie procesowym skarżącej z dnia 12 kwietnia 2013 r. stanowisko, że kwalifikacja prawna skalniaka, kompostownika i paleniska wymaga wiadomości specjalnych w rozumieniu 84 § 1 K.p.a., czyli przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Skargą kasacyjną, reprezentowana przez pełnomocnika, B. W. zaskarżyła w całości ww. wyrok i sądowi I instancji zarzuciła:

1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej Ppsa), polegające na pominięciu wiążącej WSA w Lublinie oceny prawnej sformułowanej w wyroku WSA w Lublinie z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt. II SA/Lu 875/11 (w skardze kasacyjnej podano błędną sygn. akt II SA/Lu 875/12), iż: "wykonanie nasypu ziemnego wraz z roślinnością stanowi budowlę ziemną, o której mowa w art. 3 pkt 3 uPb, a więc samodzielny obiekt budowlany. Z tych samych względów nie można uznać, że wykop na liście i śmieci, czyli kompostownik, nie jest obiektem budowlanym".

b) art. 113 § 1 w zw. z art. 133 § 1 i art. 174 pkt 2 Ppsa, polegające na

zamknięciu rozprawy i wydaniu zaskarżonego wyroku, chociaż sprawa nie została

dostatecznie wyjaśniona, gdyż nie ustalono, czy ziemne obiekty budowlane

wykonane na posesji przy ul. [...] wywierają niekorzystny wpływ na budynek

skarżącej znajdujący się na działce nr [...] przy ul. [...] w Lublinie przez to, że

nie spełniają one wymagań określonych w art. 5 uPb, a w szczególności dotyczących bezpieczeństwa użytkowania, odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska, usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów, odpowiedniego usytuowania na działce budowlanej, poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich (skarżącej); a więc zagadnień objętych kompetencjami organu nadzoru budowlanego, który sprawuje nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego oraz stosownie do art. 66 ust. 1 uPb ma ustawowy obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych uchybień w zakreślonym terminie.

c) art. 141 § 4 w zw. z art. 174 pkt 2 Ppsa, polegające na tym, że

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera zwięzłego przedstawienia stanu

sprawy w zakresie odnoszącym się do ustaleń faktycznych, przeprowadzonych dowodów, wywodów i wnioskowań logicznych dokonywanych w ramach postępowania dowodowego, z których wynika jakoby konkluzja, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a decyzje organów administracyjnych I i II instancji nie naruszają prawa, gdyż bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie objętym wnioskiem strony skarżącej, a organy nadzoru budowlanego nie miały podstaw, aby wydać merytoryczne rozstrzygnięcie na podstawie art. 66 uPb, a także wszechstronnie wyjaśniły okoliczności sprawy i ustaliły stan faktyczny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz nie było podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, gdyż kwalifikacja prawna "skalniaka", kompostownika i paleniska należała do kompetencji organu prowadzącego postępowanie administracyjne.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, t.j.:

błędne zastosowanie do kwalifikacji prawnej ziemnych obiektów budowlanych art. 3 pkt 1 lit. c i pkt 4 uPb, który odnosi się do obiektów małej architektury, zamiast mającego zastosowania do budowli art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3 uPb,

- zastosowaniu art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 uPb do oceny prawnej stanu faktycznego, gdy ziemne obiekty budowlane nie są obiektami małej architektury, lecz budowlami, których budowa powinna być zgłoszona organowi administracyjnemu,

- pominięcie przepisów art. 66 ust. 1, art. 81 ust. 1 i art. 5 uPb, które powinny być zastosowane, gdyż stanowią podstawę materialną prowadzenia postępowania administracyjnego, które nie było bezprzedmiotowe w chwili wydania przez organy nadzoru budowlanego I i II instancji decyzji o jego umorzeniu, co oznacza także, że WSA w Lublinie nieprawidłowo zastosował także art. 105 K.p.a. do kwalifikacji prawnej zgromadzonego w sprawie materiału źródłowego,

Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosi o:

uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie, bądź reformatoryjne rozpoznanie skargi kasacyjnej,

o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej obejmujących wynagrodzenie ustalone wg norm przepisanych powiększone o należny podatek VAT.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że WSA w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2012 r. sformułował nie tylko wiążące organy nadzoru budowlanego wytyczne odnoszące się do postępowania dowodowego, ale także dokonał wiążącej te organy i WSA w Lublinie prowadzący postępowanie w sprawie sygn. akt II SA/Lu 72/13 kwalifikacji prawnej skalniaka i kompostownika: "Wykonanie nasypu ziemnego wraz z roślinnością stanowi budowlę ziemną, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a więc samodzielny obiekt budowlany. Z tych samych względów nie można uznać, że wykop na liście i śmieci, czyli kompostownik, nie jest obiektem budowlanym". Z kolei zarówno organy nadzoru budowlanego, jak i WSA w Lublinie nie zastosowały się do tej wiążącej dyrektywy postępowania. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż uznanie ziemnych obiektów budowlanych za obiekty małej architektury zamiast za budowle stanowiło przyczynę kolejnych, wymienionych powyżej uchybień przepisów prawa materialnego i procesowego, które doprowadziły do niezgodnego z prawem orzeczenia, że skarga jest bezzasadna.

Dalej wskazano, że skoro skalniak i kompostownik są budowlami ziemnymi, to ich kwalifikacja prawna powinna być dokonywana na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c i pkt 4 uPb, nie zaś błędnie zastosowanego przez WSA w Lublinie art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3 tej ustawy. Błąd ten ma być źródłem kolejnych uchybień przejawiających się w doborze niewłaściwych przepisów prawa, czyli zastosowaniu niewłaściwej podstawy prawnej i pominięciu tych przepisów, które stanowiły taką podstawę, a także wadliwej subsumcji, polegającej na zastosowaniu niewłaściwych przepisów prawa do ustalonego stanu faktycznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Aby zastosować przepisy uPb w danej sprawie, muszą być spełnione, mieć miejsce podstawowe elementy działalności ludzkiej dające się zdefiniować w oparciu o terminy (pojęcia) zamieszczone w art. 3 uPb. Jak wynika z akt sprawy w niniejszej sprawie, również w wyniku przeprowadzonych oględzin, organy nadzoru budowlanego ustaliły, że przedmiotem żądań skarżącej, a następnie przeprowadzonego postępowania była legalność usytuowania na działce nr [...] przy ul. [...] w Lublinie następujących obiektów: nasypu ziemnego – tzw. skalniaka, dołu na kompost – tzw. kompostownika, paleniska oraz roślinności pnącej się po ścianie budynku należącego do B. W.

Strona skarżąca w pierwszej kolejności podniosła zarzut naruszenia art. 153 Ppsa polegający na pominięciu wiążącej WSA w Lublinie oceny prawnej sformułowanej w wyroku WSA w Lublinie z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. II SA/ Lu 875/11, iż: "wykonanie nasypu ziemnego wraz z roślinnością stanowi budowlę ziemną, o której mowa w art. 3 pkt 3 uPb, a więc samodzielny obiekt budowlany". Wedle art. 153 Ppsa "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia". W zaskarżonym wyroku podkreślono, że wydany uprzednio wyrok II SA/Lu 875/11 wiązał sąd wojewódzki ponownie orzekający w sprawie.

W niniejszej sprawie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisu art. 153 Ppsa. Umyka uwadze skarżącej kasacyjnie stronie, że orzekający wyrokiem II SA/Lu 875/11 WSA w Lublinie uchylając pierwotnie wydane w sprawie decyzje organów nadzoru budowlanego, ograniczył swą ocenę wyłącznie do tego, że kontrolowane przezeń wówczas decyzje w aspekcie zakwalifikowania przedmiotu postępowania, uznał za przedwczesne. W wyroku tym przywołano poglądy wyrażone w innych orzeczeniach sądów administracyjnych odnośnie kwalifikowania obiektów budowlanych – powołano się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2010 r., II OSK 186/09 oraz z 20 listopada 2003 r., II SA/Gd 1828/00. Nie uczyniono tego jednak w ten sposób, jak to zdaje się rozumieć strona skarżąca kasacyjnie, że przesądzono kwalifikację materialnoprawną skalniaka i kompostownika w tej konkretnie sprawie, ale zwrócono uwagę, iż przeprowadzone wówczas przez organy nadzoru budowlanego postępowanie były wadliwe, pobieżne i przeprowadzone z naruszeniem uprawnień procesowych stron. O takim podejściu przekonuje treść uzasadnienia wyroku II SA/Lu 875/11, w szczególności tzw. wskazania co do dalszego postępowania. W wyroku tym wskazano, że "Rozpoznając sprawę ponownie organy odniosą się zatem do zarzutów skarżącej dotyczących wymiarów przedmiotowych obiektów, ich charakteru i celu realizacji oraz co do istnienia paleniska, a także ustalą prawidłowo krąg stron postępowania i zapewnią im możliwość udział w postępowaniu. Organy sprecyzują przy tym żądanie skarżącej, która domaga się zarówno "usunięcia szkód na jej budynkach: usunięcia i zabezpieczenia wykopu na śmiecie, liście itp. ze ścian garażu, usunięcia ze ściany budynku garażu paleniska, usunięcia ziemi ze ściany budynku mieszkalnego, usunięcia winogronu i innych roślin ze ściany budynków" (...), jak też usunięcia "samowoli budowlanej" (...), jak też podjęcia czynności na podstawie art. 66 Prawa budowlanego ze względu na zagrożenie, jakie stwarzają obiekty znajdujące się na działce sąsiedniej (...), a następnie mając na uwadze powyższe rozważania - zastosują odpowiednie przepisy prawa materialnego". W wyroku tym wskazano ponadto, że organy nadzoru budowlanego dowolnie przyjęły, że obiekty te tj. skalniak i kompostownik nie są obiektami budowlanymi, wobec czego nie podlegają ich nadzorowi. W zaskarżonym obecnie wyroku II SA/Lu 72/13 WSA w Lublinie w ślad za poprzednio wydanym wyrokiem przyjął, że skalniak i kompostownik są obiektami budowlanymi w rozumieniu art. 3 pkt 1 uPb, niemniej jednak z racji ich wymiarów i przeznaczenia (ustalonych niewadliwie przez organy w toku postępowania) stanowią obiekty małej architektury (por. s. 8-9 uzasadnienia cyt. wyroku). Ta kwalifikacja jest poprawna i nawiązuje do oznaczonego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 3 pkt 1 uPb pod pojęciem obiektu budowlanego - należy przez to rozumieć: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury. Gdy idzie o to ostatnie pojęcie przepisy uPb (art. 3 pkt 4) ujmują je jako "niewielkie obiekty", w tym m. in. "obiekty architektury ogrodowej", a także obiekty użytkowe służące m. in. utrzymaniu czystości, np. śmietniki. Nie ulega wątpliwości, że niewielki kompostownik objęty przedmiotem żądania skarżącej kasacyjnie pełni funkcję utrzymania czystości w urządzonym ogrodzie. Wykonany zaś w przeszłości skalniak ma wyłącznie spełniać funkcję architektury ogrodowej. Dokonana przez WSA w Lublinie w zaskarżonym wyroku kwalifikacja materialnoprawna przedmiotu postępowania jest trafna, zaś zarzut naruszenia przepisu art. 153 Ppsa chybiony.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 113 § 1 w zw. z art. 133 § 1 i art. 174 pkt 2 Ppsa polegający na zamknięciu rozprawy i wydaniu zaskarżonego wyroku, chociaż sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż nie ustalono, czy ziemne obiekty budowlane wykonane na posesji przy ul. [...] wywierają niekorzystny wpływ na budynek skarżącej znajdujący się na działce nr [...] przy ul. [...] w Lublinie, ponieważ do kompetencji organów administracji publicznej nie należą kwestie związane z łamaniem tzw. prawa sąsiedzkiego. Te należą bowiem wyłącznie do właściwości sądów powszechnych. Naruszenie przepisu art. 113 § 1 Ppsa stanowiącego, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, strona skarżąca kasacyjnie błędnie utożsamia z przesłankami warunkującymi prawidłowe rozstrzygniecie sprawy administracyjnej. W judykaturze wskazuje się, że art. 113 § 1 Ppsa winien być rozumiany jako wypełnienie przez przewodniczącego obowiązku zamknięcia rozprawy wówczas, gdy stwierdzi, iż sprawa ze względów formalnych dojrzała do wydania wyroku, rozumianego jako możliwość sformułowania oceny legalności zaskarżonej decyzji, nie zaś jako przepis, uprawniający do zamknięcia rozprawy tylko wówczas, gdy w aktach sprawy znajdują się wszelkie niezbędne dokumenty przesądzające o materialnoprawnych okolicznościach rozstrzyganej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2014 r., II OSK 2265/12, LEX nr 1495250). Przez "dostateczne wyjaśnienie sprawy", o którym mowa w art. 113 § 1 Ppsa, rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy istniejącego w rozpatrywanej sprawie, lecz stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu czy też nie. Przepis ten ma charakter techniczny, a więc może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał jeszcze sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2014 r., I GSK 1266/12, LEX nr 1487698). Z uzasadnienia zarzutu kasacyjnego naruszenia cyt. przepisu nie wynika, aby odnosił się on do takiej sytuacji, co nakazuje uznać go za nietrafny.

Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 Ppsa to został on umotywowany kwestią pominięcia wiążącej sąd a quo oceny prawnej sformułowanej w wyroku WSA w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 875/11 i wobec zajętego już wyżej stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii zarzut taki należy uznać za nietrafny. Wbrew wywodowi zawartemu w skardze kasacyjnej uzasadnienie skarżonego wyroku odpowiada wymogom z art. 141 § 4 Ppsa, poddaje się kontroli instancyjnej.

Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego to są one niezasadne, bądź zarzut ich naruszenia został sformułowany w sposób nie poddający się kontroli. Jak to uprzednio wskazano oceniając zarzut naruszenia przepisu art. 153 Ppsa trafnie sąd wojewódzki dokonał kwalifikacji w oznaczonym stanie faktycznym i realiach kontrolowanej przezeń sprawy, obiektów budowlanych jako obiektów małej architektury. Nie naruszono tym samym przepisu art. 3 pkt 1 lit. c i pkt 4 uPb. Nie naruszył w konsekwencji sąd I instancji także przepisów art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 uPb wywodząc, że objęte uwagą organów nadzoru budowlanego obiekty małej architektury nie zostały zlokalizowane w "miejscu publicznym", przeto nie wymagały zgłoszenia organom architektoniczno-budowlanym.

Zarzut naruszenia przepisów art. 61 ust. 1, art. 81 ust. 1 oraz art. 5 uPb poprzez ich pominięcie tj. niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji naruszenie art. 105 K.p.a., nie został w żaden sposób, wbrew wymogowi z art. 176 Ppsa, uzasadniony. Gdy idzie o przepis art. 61 ust. 1 uPb to stanowi on, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Z motywów skargi kasacyjnej nie wynika w żaden sposób, która z kilku przesłanek wymienionych w cyt. przepisie miałaby zachodzić. Zarzut naruszenia przepisu art. 5 uPb nie poddaje się kontroli, skoro cyt. przepis dzieli się na mniejsze jednostki systematyczne. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z wielu jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze. Podobną uwagę odnieść należy do przywołania przepisu art. 105 K.p.a., który dzieli się wszak na dwa paragrafy. Naczelny Sąd Administracyjny nie może, wobec związania zarzutami kasacyjnymi, domyślać się intencji strony skarżącej kasacyjnie, rygoryzm w sporządzeniu skargi kasacyjnej nie pozwala zastępować w tym aspekcie strony.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej kasacyjnie orzeknie sąd I instancji, gdyż zagadnienie to nie należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, który jest władny orzekać wyłącznie o kosztach postępowania między stronami. Do sądu I instancji należy zwrócić się ze stosownym oświadczeniem o braku uiszczenia powyższych kosztów.