Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1632/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 ust. 5, art. 25, art. 26
journal: Dz.U. 2016 poz 1793
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia poza granicami kraju 1.uchyla zaskarżoną decyzję; 2.zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego K.K. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z [...] maja 2017 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: Prezes NFZ), w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1793 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) od decyzji Nr [...]z [...] lipca 2016 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: Dyrektor [...]OWNFZ) w sprawie umorzenia postępowania o zwrot kosztów leczenia przeprowadzonego na terenie Niemiec w okresie od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. na rzecz [...] (dalej: pacjentka, żona skarżącego), zrealizowanego w trybie prywatnym – uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia:

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. strona wystąpiła do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o zwrot poniesionych kosztów leczenia przeprowadzonego w Niemczech w okresie od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. na rzecz jego żony, [...], która zmarła w dniu [...] czerwca 2013 r. w [...]. W dniu [...] sierpnia 2013 r. skarżący złożył kolejny wniosek o zwrot poniesionych kosztów leczenia w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, wskazując okres leczenia od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. wraz z rachunkami za leczenie i potwierdzeniem wpłat na kwotę [...]euro. Rachunki dotyczyły świadczeń udzielonych w dniach: [...] W dniu [...] października 2013 r. skarżący złożył kolejny wniosek z rachunkami i potwierdzeniem wpłat na kwotę [...]euro za okres od [...]marca 2013 r. do [...] maja 2013 r. Chodziło o badania diagnostyczne wykonane w dniach [...]marca 2013 r. oraz [...]maja 2013 r. Wnioskodawca wskazywał, że pobyt żony w szpitalu w Niemczech związany był ze zdiagnozowaną wcześniej chorobą nowotworową. Podczas pobytu w [...], dokąd pojechała na konsultację medyczną, dostała ataku bólu i musiała być hospitalizowana w okresie od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r.

Organ I instancji, po analizie materiału dowodowego ustalił, że [...] w dniu [...] marca 2013 r. odbyła konsultację w K. w [...], w wyniku której zalecono podawanie leku [...]. Lek podawano w dniach: [...]marca 2013 r. Następnie odbyły się kolejne konsultacje w dniach: [...]marca 2013 r. W dniu [...] marca 2013 r. rozpoczęła się hospitalizacja żony skarżącego, ponieważ pojawiły się u niej bóle w jamie brzusznej, dające obraz niedrożności częściowej. W dniu [...] marca 2013 r. wykonano zabieg operacyjny laparotomii. Wnioskodawca wskazywał, że pobyt żony w szpitalu związany był z chorobą nowotworową.

W toku postępowania uzyskano tłumaczenie z języka niemieckiego historii leczenia [...]w okresie [...].

Rozpatrując wniosek, Dyrektor [...]OWNFZ decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu kosztów leczenia żony skarżącego. Uznał leczenie za zrealizowane w trybie prywatnym., jednocześnie podnosząc, iż nie było podstaw prawnych do dokonania refundacji kosztów przeprowadzonego leczenia.

Od powyższej decyzji K. K. wniósł odwołanie.

Prezes NFZ decyzją nr [...]z [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Wnioskodawca, nie zgadzając się ze stanowiskiem organów NFZ wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (w skrócie: WSA) wyrokiem z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2865/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...]OWNFZ, powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd wskazał, że "z uzasadnienia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji nie wynika, jaki był zakres czasowy, analizowany przez organy NFZ przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego dotyczącego zwrotu kosztów leczenia jego żony w Niemczech, czy tylko za okres hospitalizacji, tj. [...] jak to wynika z pierwszego wniosku z dnia [...]lipca 2013 r., czy też za cały okres pobytu poza granicami kraju na leczeniu, tj. od [...]marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., jak to wynika z wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz pośrednio z wniosku z dnia [...] października 2013 r. (...) Organy obu instancji nie wyjaśniły jednoznacznie, czy wskazanie przez skarżącego we wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. okresu leczenia od [...] marca 2013 r. stanowi rozszerzenie pierwotnego wniosku, czy też w dalszym ciągu chodzi o zwrot kosztów za okres hospitalizacji, bowiem wraz z drugim wnioskiem złożono rachunki dotyczące tylko okresu hospitalizacji. (...) Jeśli więc organ I instancji ustali jednoznacznie, że wniosek skarżącego dotyczy zwrotu kosztów leczenia jego żony w Niemczech za okres hospitalizacji, tj. od [...] marca 2013 do [...] czerwca 2013 r., to wówczas ponownie rozważy, czy ta hospitalizacja miała charakter nagły i czy było to niezbędne, mając na uwadze, iż choroba nowotworowa jest bezsprzecznie stanem, który zagraża życiu. (...) W celu obiektywnego ustalenia "stanu nagłego" w przedmiotowej sprawie, organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien zasięgnąć wiadomości specjalnych od Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie onkologii ginekologicznej, a nie poprzestawać na specjaliście z zakresu chirurgii ogólnej.

Jeśli zaś organ ustali, że wnioskodawca żąda zwrotu kosztów leczenia jego żony za granicą od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., to rozważy w sposób wszechstronny, czy jej wyjazd, pomimo braku wydania zgody, mógł być uzasadniony w okolicznościach przedmiotowej sprawy oraz czy skarżący miał prawo sądzić na podstawie przekazanych mu informacji, że leczenie jego żony w kraju nie jest możliwe. (...) Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, rozpoznając wniosek o zwrot kosztów leczenia za okres od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., organ, stosując procedurę jak przy wniosku o zgodę na leczenie za granicą, oceni merytorycznie okoliczności sprawy i zasadność wyrażenia zgody na finansowanie kosztów leczenia żony skarżącego sfinansowanego z jej środków prywatnych oraz rozważy, czy w jej sytuacji przeprowadzenie procedury uzyskania zgody nie stanowiło zagrożenia dla zdrowia i życia pacjentki.".

Ponownie rozpatrując sprawę, Dyrektor [...]OWNFZ uznał, że wypełnił zalecenia WSA w sprawie VI SA/Wa 2865/14, i decyzją nr [...]z [...] lipca 2016 r. na podstawie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1, 4 i 6 ustawy o świadczeniach umorzył postępowanie z wniosku [...] o zwrot kosztów leczenia przeprowadzonego na rzecz jego żony na terenie Niemiec w okresie od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., jako bezprzedmiotowe. Doszedł do wniosku, że poddanie się przez [...] leczeniu w Niemczech, mimo braku spełnienia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L z 2009 r., poz. 284, s. 43 z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 883/2004) i w sytuacji, gdy leczenie w Polsce było ustalone i możliwe, skutkowało tym, że żądanie refundacji poniesionych kosztów opieki zdrowotnej uzyskanej z pominięciem warunków określonych w ustawie, nie jest żądaniem mieszczącym się w granicach tej ustawy i nie stanowi podstawy do orzekania w tej sprawie.

Strona złożyła w terminie odwołanie od tego rozstrzygnięcia.

Prezes NFZ powołaną wyżej decyzją z [...] maja 2017 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora [...]OWNFZ w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Organ odwoławczy przyjął, że Dyrektor [...]OWNFZ zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku w sprawie VI SA/Wa 2865/14, stosując procedurę jak przy wniosku o zgodę na leczenie za granicą, ocenił merytorycznie okoliczności sprawy i zasadność zgody na finansowanie kosztów leczenia żony wnioskodawcy sfinansowanego z jej prywatnych środków oraz rozważył, czy w jej sytuacji przeprowadzenie procedury uzyskania zgody nie stanowiło zagrożenia dla zdrowia i życia pacjentki. Przy tym strona niemiecka nie wystąpiła o wydanie zezwolenia na podstawie art. 26 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia (Dz. Urz. UE L z 2009 r., poz. 284, s.1, dalej: rozporządzenie nr 987/2009), ani nie rozliczyła tego świadczenia w ramach przepisów o koordynacji.

Jednakże kierując się wytycznymi WSA: "Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, rozpoznając wniosek o zwrot kosztów leczenia za okres od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., organ, stosując procedurę jak przy wniosku o zgodę na leczenie za granicą, oceni merytorycznie okoliczności sprawy i zasadność wyrażenia zgody na finansowanie kosztów leczenia żony skarżącego sfinansowanego z jej środków prywatnych oraz rozważy, czy w jej sytuacji przeprowadzenie procedury uzyskania zgody nie stanowiło zagrożenia dla zdrowia i życia pacjentki.

W tej sytuacji stanowisko Prezesa NFZ o braku podstaw do merytorycznego zakończenia postępowania ze względu na brak przedmiotu sprawy jest wadliwe, a co najmniej przedwczesne, narusza art. 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja Prezesa NFZ narusza także ww. przepisy postępowania dotyczące oceny dowodów i prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się bowiem błędną wykładnią przepisu art. 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, organ odwoławczy uznał, że sprawa administracyjna przestała istnieć i umorzył ją na podstawie art. 105 § 1 k.p.a."

- doszedł do wniosku, że koniecznym jest zmiana trybu postępowania, w którym dotychczas był rozpatrywany wniosek skarżącego. Sąd bowiem nakazał rozpatrzyć sprawę na podstawie art. 25 i art. 26 ustawy o świadczeniach i w trybie wynikającym z tych przepisów. Prezesa NFZ przyjął, że dalsze procedowanie będzie dopiero możliwe po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Dyrektora [...]OWNFZ z [...] lipca 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Do rozpatrzenia pozostanie wówczas wniosek strony w trybie wynikającym z art. 25 i art. 26 ustawy o świadczeniach.

Ze stanowiskiem organów nie zgodziła się strona i wystąpiła ze skargą do WSA. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine w zw. z art. 15, art. 105 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na wydaniu przez organ odwoławczy tzw. decyzji kasacyjnej typowej (decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości), mimo uprzedniego wydania przez organ I instancji decyzji o umorzeniu postępowania;

2. art. 138 § 1 pkt 2 in fine w zw. z art. 8, art. 11, art. 15, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. przez brak odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania, co stanowiło o nierozpoznaniu przez ten organ istoty sprawy w jej całokształcie, a w konsekwencji także o naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

We wnioskach skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania w całości.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zaprezentowane w decyzji i wnosił o oddalenie skargi. Jednocześnie doprecyzował, że postępowanie, które będzie prowadził na podstawie art. 25, 26 ustawy o świadczeniach będzie postępowaniem odrębnym od dotychczasowego - będzie postępowaniem jednoinstancyjnym. Dotychczas bowiem procedowano w oparciu o art. 109 ustawy o świadczeniach. Prezes NFZ będzie więc orzekać jako organ pierwszoinstancyjny i tylko zostanie wydana jedna decyzja. Dlatego przed merytorycznym rozpatrzeniem wniosku należało znieść postępowanie pierwszoinstancyjne przed Dyrektorem [...]OWNFZ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga K.K. zasługuje na uwzględnienie, choć inne powody przeważyły o jej zasadności.

Przede wszystkim należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 kwietnia 2015r., sygn. akt VI SA/Wa 2865/14. Orzeczenie to stało się prawomocne.

Wobec tego na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiązały w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Należy podkreślić, że ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracyjnym i na sądach, a może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1914/16, opubl. Lex nr 2342033).

W kontrolowanej sprawie, mimo istotnej zmiany - w trakcie ponownego jej rozstrzygania - przepisów regulujących kwestie zgody i kosztów leczenia przeprowadzonego za granicą (ustawa z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz. U. z 2014 r., poz. 1491, dalej: ustawa zmieniająca, która generalnie weszła w życie z dniem 14 listopada 2014 r. z mocy jej art. 13), nadal miały zastosowanie przepisy dotychczasowe (uchylone) z uwagi na brzmienie art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej. Przepis ten stanowi, że postępowania w sprawie wniosków, o których mowa w art. 25 lub art. 26 ustawy o świadczeniach, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, są prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.

Gdyby nawet zaakceptować stanowisko Prezesa NFZ, że przepisy art. 25 i art. 26 ustawy o świadczeniach nie miały zastosowania, to należałoby odwołać się do reguły z art. 10 ust. 1 tego aktu. Przepis ten stanowi, że przepisy art. 42b ust. 1-8, art. 42c i art. 42d ust. 1-3, ust. 4 pkt 1-7, 9-13, ust. 5-11 i ust. 13-25 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się także do świadczeń opieki zdrowotnej, których udzielanie na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej rozpoczęło się po dniu 24 października 2013 r.

Zatem stan prawny dotyczący przesłanek zwrotu kosztów leczenia przeprowadzonego za granicą nie uległ zmianie po wydaniu wyroku w sprawie VI SA/Wa 2865/14.

Skutkowało to tym, że organy NFZ, podczas ponownego rozpatrywania wniosku K. K., były związane wytycznymi Sądu wyrażonymi w sprawie VI SA/Wa 2865/14.

Przede wszystkim Sąd wówczas nie zawarł zaleceń wywiedzionych przez Prezesa NFZ w zaskarżonej decyzji. Gdyby bowiem Sąd uznał, że postępowanie administracyjne powinno być jednoinstancyjne, to powinien był stwierdzić nieważność decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. (decyzja została wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości) w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach). Przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. obejmuje wszelkie postacie naruszenia właściwości rzeczowej, łącznie z jej odmianą - właściwością instancyjną, czyli funkcjonalną. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu musi przestrzegać swojej właściwości (por. M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2016). Sąd w sprawie VI SA/Wa 2865/14 tego nie uczynił, a wyrok oparł na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy) i lit. c (inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy) p.p.s.a. Ponadto zalecenia kierował również do organu I instancji, mając na myśli Dyrektora [...]OWNFZ (por. s 11, 12 uzasadnienia ww. wyroku).

W tej sytuacji nieuprawnione jest odczytanie zaleceń Sądu w sprawie VI SA/Wa 2865/16 co do właściwości organu, który ma rozpatrzyć wniosek K. K., w sposób w jaki to uczynił Prezes NFZ.

Organ odwoławczy nie przeanalizował wnikliwie całości rozważań Sądu w tamtej sprawie. W przeciwnym wypadku Prezes NFZ akapit uzasadnienia przywoływany przezeń w zaskarżonej decyzji, nakazujący zastosowanie procedury jak przy wniosku o zgodę na leczenie za granicą, zrozumiałby prawidłowo jako wskazujący przepisy materialne, którymi organy powinny się kierować przy rozstrzyganiu sprawy. Takiego charakteru nie ma art. 102 ust. 5 pkt 24 ustawy o świadczeniach (stanowi, że do zakresu działania Prezesa NFZ należy podejmowanie decyzji w sprawach określonych w ustawie) czy art. 109 ust. 5 tej ustawy (Odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w ust. 1, wnosi się do Prezesa Funduszu w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.), na które powoływał się Prezes NFZ.

Przy akceptacji stanowiska Prezesa NFZ, nie byłoby wiadomo, jakie okoliczności należy badać w niniejszej sprawie, skoro nie byłaby określona podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia. Sąd w sprawie VI SA/Wa 2865/14, odwołując się do art. 25, art. 26 ustawy o świadczeniach i Konstytucji RP dopuścił nie tylko możliwość skierowania na leczenie za granicę i opłacenia następnie jego ze środków publicznych, ale i możliwość wyrażenia zgody na sfinansowanie ze środków publicznych leczenia przeprowadzonego za granicą także po przeprowadzeniu tego leczenia (s.11 uzasadnienia wyroku w sprawie VI SA/Wa 2865/14).

Należy zauważyć, że organy NFZ popadły w sprzeczność, gdyż nie powołując w podstawie rozstrzygnięcia art. 25, art. 26 ustawy o świadczeniach we wcześniejszych decyzjach wydanych w niniejszej sprawie badały jednak, czy zostały spełnione przesłanki z ostatnio powołanych przepisów i w uzasadnieniach decyzji powoływały te przepisy, by w ostateczności przyjmować, że postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć (decyzja nr [...] Prezesa NFZ utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Dyrektora [...]OWNFZ oraz decyzja nr [...]Dyrektora [...]OWNFZ). Nie miały też wcześniej wątpliwości co do dwuinstancyjności takiego postępowania, co wynika z pisma Dyrektora Biura Prawnego NFZ z dnia [...] września 2015 r.(w aktach adm.) oraz wcześniejszego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1664/14, z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 915/14, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tej sytuacji zaskarżona decyzja Prezes NFZ została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. Ponadto naruszyła ona także art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części). Jak już wykazano, nie było podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości, gdyż postępowanie o zwrot kosztów leczenia przeprowadzonego na terenie Niemiec, a zainicjowanego przez K. K. powinno być dwuinstancyjne. Nie było w niniejszej sprawie podstaw do odstąpienia od zasady wynikającej z art. 15 k.p.a. (Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.). Organ odwoławczy powinien był rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę. Nie miał żadnych podstaw do stwierdzenia takiej wadliwości decyzji Dyrektora [...]OWNFZ, która powodowałaby konieczność wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jak to uczynił.

Przy tym Prezesa NFZ nie przedstawił wyczerpująco swoich argumentów, czyniąc to dopiero w odpowiedzi na skargę. To ostatnie pismo nie ma waloru rozstrzygającego w sprawie, nie może uzupełniać zaskarżonego aktu, obejmuje tylko stanowisko organu wobec zarzutów i wniosków skargi. Niezależnie od powyższego, argumentacja Prezesa NFZ w odpowiedzi na skargę potwierdzała błędne stanowisko organu. Doszło więc do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., jak i art. 11 k.p.a. Ten ostatni przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Należy też podkreślić, że organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie, w którym uchylił się od merytorycznej oceny decyzji Dyrektora [...]OWNFZ, choć takie powinno być jego rozstrzygnięcie.

W konsekwencji decyzja Prezesa NFZ naruszyła zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes NFZ, kierując się zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w sprawie VI SA/Wa 2865/14, powinien zbadać czy organ I instancji te wytyczne zrealizował i czy w następstwie tego rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne było prawidłowe, a nie wydawać rozstrzygnięcie, nie dość, że sprzeczne z zaleceniami Sądu, to zmuszające skarżącego do złożenia nowego wniosku.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie odnosiła się merytorycznie do decyzji Dyrektora [...]OWNFZ, a miała wyłącznie charakter procesowy, nie było podstaw do oceny decyzji pierwszoinstancyjnej, bo organ odwoławczy takiej oceny nie dokonał.

Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ.

Orzekając o kosztach postępowania, Sąd na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził na rzecz skarżącego jedynie wynagrodzenie adwokata i jego wydatki (opłata skarbowa od pełnomocnictwa). Wysokość wynagrodzenia ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.). Skarżący był zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.