Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2206/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Po rozpatrzenia wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia ... maja 2013 r. nr ... odmawiającą umorzenia należności w łącznej kwocie ... zł Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia ... lipca 2013 r. znak: ... utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu ostatniej z w/w. decyzji organ podniósł m. in., że M. S. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej podlegała ubezpieczeniom. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako płatnik składek była obowiązana według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. W myśl art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na ubezpieczenie zdrowotne miedzy innymi w zakresie ich poboru, wymierzania odsetek za zwłokę oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. W związku z tym, że nie dopełniła wyżej określonego obowiązku na koncie powstało zadłużenie.

Decyzjami nr ... i nr ... z dnia ...05.2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia figurującego na koncie zadłużenia obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami za zwłokę wyliczonymi na dzień ...03.2013 r. oraz kosztami upomnienia w łącznej kwocie ... zł.

Uznając trafność decyzji nr ... organ podniósł, że na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład może umorzyć należności z tytułu składek tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:

1. Dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie.

2. Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz w art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze.

3. Nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

4. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym.

4a. Wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

5. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

6. Jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie ZUS w przypadku skarżącej nie zachodzi żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a tym samym brak jest możliwości umorzenia należności na podstawie ww. przepisu.

Niezależnie od powyższego organ podkreślił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Organ podniósł, że w przypadku strony ustalono, że:

1. W okresie od ...05.2006 r. do ...11.2012 r. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie działalności prawniczej pod nazwą "..." z siedzibą w O.

2. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem K. P. oraz córką W. K. zamieszkując w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w N. Lokal został wynajęty przez ojca córki W. K. W lokalu zamieszkuje również córka, D. S., która według oświadczenia nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

3. Nie ponosi opłat za lokal mieszkalny. Umowa najmu za lokal oraz rachunki są wystawiane na J. K., który w ramach obowiązku alimentacyjnego wobec córki W. wynajął mieszkanie dla strony i dzieci. Z lokalu grozi jednak eksmisja w związku z nie wywiązywaniem się przez J. K. z obowiązku opłat za niniejszy lokal.

4. Od dnia ...11.2012 r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w P., jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku.

5. Jest wspólnikiem firmy P. Sp. z o.o., w której posiada całość udziałów o łącznej wartości ... zł. (w latach ... nie została wypłacona wspólnikom dywidenda).

6. Od lutego 2013 r. nie pełni funkcji prezesa Centrum Informatycznego Kółek Rolniczych Sp. z o.o. (uchwałą Zgromadzenia Wspólników z dnia ...03.2013 r. została odwołana z powierzonej funkcji, jednak w Krajowym Rejestrze Sądowym nadal widnieje jako prezes spółki).

7. Z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskała w 2009 r. przychód w wysokości ... zł, koszty w wysokości ... zł, w 2010 r. przychód wyniósł ... zł, koszty ... zł, natomiast w 2011 r. oraz w 2012 r. przychód i koszty wyniosły ... zł.

8. Były mąż, D. P. jest zobowiązany do płacenia alimentów na syna K. P. w wysokości ... miesięcznie, jednakże nie czyni tej powinności. W takiej sytuacji powstało zadłużenie z tytułu zaległych i bieżących alimentów, a prowadzone postępowanie egzekucyjne przeciwko ojcu dziecka nie przynosi żadnych efektów. Wysokość zaległych alimentów ... zł plus odsetki. W związku z powyższym otrzymuje strona świadczenie alimentacyjne na syna z Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w kwocie ... zł oraz zasiłek rodziny w kwocie ... zł.

9. W ramach ugody sądowej ma przyznane alimenty na córkę W. K. w kwocie ... zł miesięcznie oraz tytułem zaległych alimentów kwotę ... zł. Nie otrzymuje jednak należnych alimentów. ...04.2013 r. złożyła wniosek do Sądu o nadanie klauzuli natychmiastowej wykonalności i zamierza złożyć wniosek o egzekucję należności do Komornika.

10. Zalega z opłatą podatku dochodowego od osób fizycznych, zryczałtowanego podatku dochodowego przychodów z innych źródeł oraz podatku VAT od towarów i usług w łącznej wysokości ... (w Urzędzie Skarbowym w P.).

11. Posiada zaległości z tytułu kredytów w wysokości ... zł plus odsetki, w bankach ... zł plus odsetki, w instytucjach ... zł plus odsetki oraz u osób fizycznych w wysokości ... zł plus odsetki (powyższe zobowiązania nie są spłacane, część z nich jest dochodzona w trybie egzekucyjnym).

12. Udokumentowała posiadane zobowiązania:

• o świadczenie pieniężne w kwocie ... zł wraz z należnościami ubocznymi (z uwagi na bezskuteczność postępowanie egzekucyjne umorzono);

• z tytułu zaległego czesnego w wysokości ... zł plus odsetki, wystawione przez C. Szkołę Podstawową w N. dnia ...11.2012 r.;

• z tytułu wezwania Miejskiego Zakładu Oczyszczania w P. z dnia ...01.2013 r. zaległych faktur w wysokości ... zł plus odsetki;

• z tytułu pożyczek zawartych z P. S.A. dnia ...11.2011 r. i ...02.2012 r. w wysokości ... zł;

• oprócz tego wobec strony na wniosek wierzyciela B. z siedzibą w G. wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego (postanowieniem Sądu Rejonowego L. w L. z dnia ...01.2013 r. zasądzono od dłużnika na rzecz wierzyciela kwotę ... zł plus odsetki i koszty);

• na wniosek wierzyciela U. w W. wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego (postanowieniem Sądu Rejonowego L. w L. z dnia ...07.2013 r. zasądzono kwotę ... plus odsetki i koszty);

• na wniosek wierzyciela P. w W. wszczęto postepowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego (postanowieniem Sądu Rejonowego L. w L. z dnia ...01.2013 r. zasądzono od dłużnika na rzecz wierzyciela kwotę ... plus odsetki i koszty).

13. Ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości ... zł miesięcznie, opłaty związane z nauką dzieci w wysokości ... zł miesięcznie oraz koszty wyżywienia w kwocie ... zł miesięcznie.

14. Nie figuruje w komputerowej bazie danych ewidencji gruntów, prowadzonej dla terenu Powiatu P.

15. Zgodnie z informacją Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia ....03.2013 r. nie korzystała i nie korzysta ze świadczeń rodzinnych w Ośrodku.

16. Figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel samochodu osobowego marki F. , wyprodukowanego w 1981 r. oraz właściciel samochodu osobowego marki P., wyprodukowanego w 2002 r. (samochód marki F. został zezłomowany, samochód P. jest niesprawny i stoi w warsztacie.).

17. Środki na zaspakajanie podstawowych potrzeb pozyskuje z Ośrodka Pomocy Społecznej w N. oraz korzysta z pomocy siostry.

18. Wymaga przewlekłego leczenia z powodu nadciśnienia tętniczego, a także stałego leczenia i supalentacji hormonalnej w związku z koniecznością operacji macicy.

19. Córka W. K. pozostaje pod stałą opieką Poradni Nefrologicznej, jest po przeszczepie m.

Powyższe pozwoliło organowi na uznanie, że strona obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Od ...11.2012 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Prowadzi gospodarstwo z dwójką małoletnich dzieci. Na dzieci ma przyznane alimenty, na córkę ... zł, na syna ... zł. Jednak ojcowie ich nie płacą. Na syna ma płacone świadczenie alimentacyjne przez Ośrodek Pomocy Społecznej w N. zaś alimenty na córkę w związku z ich nie otrzymywaniem zamierza dochodzić w drodze egzekucji komorniczej. Dodatkowo otrzymuje świadczenie rodzinne na dzieci w kwocie ... zł na każde z nich.

Mieszka grzecznościowo w lokalu mieszkalnym wynajętym przez J. K. i nie ponosi z tego tytułu żadnych opłat. K. zalega z opłatami za lokal w związku z powyższym grozi eksmisja z tegoż lokalu.

Posiada liczne zobowiązania finansowe wobec banków, instytucji i osób fizycznych, których nie reguluje. Zobowiązania w większości dochodzone są na drodze postępowania egzekucyjnego.

Wymaga przewlekłego leczenia z powodu nadciśnienia tętniczego oraz stałego leczenia i supalentacji hormonalnej w związku z koniecznością przeprowadzenia operacji wycięcia m. Córka W. K. pozostaje pod stałą opieką Poradni Nefrologicznej w związku z w. (stanem po przeszczepie m.).

W ocenie organu z całokształtu ustaleń dotyczących sytuacji finansowej nie można jednoznacznie stwierdzić, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek chociażby w systemie ratalnym, w którym istnieje możliwość określenia rat w różnych wysokościach dogodnych do spłaty.

Nie wykazała bowiem, że aktualna sytuacja finansowa, w jakiej się znajduje nosi cechy trwałości. Jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna poszukująca pracy. Jako osoba bezrobotna podjęła próbę aktywizacji zawodowej, jako prezes Centrum Informatycznego Kółek Rolniczych Sp. z o.o. Posiada również ... udziałów o łącznej wartości ... zł w P. Sp. z o.o.

Twierdzi, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z J. K., ojcem córki W. K. jednak dokonał on odbioru korespondencji kierowanej do strony kwitując jej odbiór w dniu ...06.2013 r. jako konkubent. Z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika również, że jest on ze stroną wspólnikiem P. Sp. z o.o. oraz jako Prezes Zarządu podpisał Uchwałę Zgromadzenia Wspólników Centrum Informatycznego Kółek Rolniczych Sp. z o.o. odwołującą ją z funkcji prezesa. Twierdzi, że K. ma kłopoty finansowe w związku z czym nie dokonuje opłat za wynajmowane mieszkanie, które winny być regulowane w ramach alimentów na córkę W. w kwocie ... zł, jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających zaległości z tego tytułu, zasłaniając się nie posiadaniem ich. Zdaniem organu podkreślenia wymaga, że alimenty zostały przyznane w drodze ugody, zatem K. uznał, że jego sytuacja finansowa pozwala mu na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka w takiej wysokości.

W ocenie organu strona przedstawiła dokumenty potwierdzające swój stan zdrowia i córki W. , jednak z dołączonych zaświadczeń nie wynika, żeby choroba uniemożliwiała bądź w znacznym stopniu ograniczała pozyskiwanie niezbędnych do spłaty zadłużenia środków.

Poza tym norma zawarta w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uprawnia do uznaniowego wyrażenia zgody na umorzenie należności z tytułu składek.

Ponadto należności z tytułu składek powstały w związku z nie wywiązywaniem się przez stronę z ciążących na niej obowiązkach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie jest możliwe poza tym by przerzucać skutki własnej nierzetelności na budżet państwa. Stawiałoby to płatnika w uprzywilejowanym położeniu względem innych podmiotów, które przestrzegając przepisów prawa, wywiązują się z obowiązku regulowania zobowiązań.

Decyzję z dnia ... lipca 2013 r. zaskarżyła M. S. podnosząc m.in. że w dniu ...11.2012 r. wyrejestrowała działalność gospodarczą. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie posiada żadnego majątku. Posiadanie udziałów w spółce P. na które powołuje się ZUS nie daje żadnej możliwości zaspokojenia roszczeń, ponieważ spółka jest zadłużona na wartość kilkakrotnie przewyższającą wartość udziałów. W KRS widnieje 2 wpisy Komorników prowadzących postępowanie egzekucyjne w spółce informujące o bezskuteczności postępowania z tytułu braku majątku. Jeżeli chodzi o informację co do pełnienia funkcji prezesa zarządu w spółce C., wysłała do ZUS oryginał odpisu uchwały obecnego zarządu C., iż nie pełni tej funkcji od końca lutego 2013 r. To że nadal taka informacja figuruje w KRS nie jest jej winą. Obowiązek zmian w KRS ciąży na obecnych władzach spółki, zdaniem Skarżącej w jej przypadku zaistniała również przesłanka z art. 28 ust. 4a u.o.s.u.s. bowiem do dnia dzisiejszego Komornicy Sądowi w dwu postępowaniach egzekucyjnych umorzyli postępowanie z tytułu braku majątku.

W związku z tym oczywistym jest fakt, iż zachodzą okoliczności pozwalające na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Skarżąca wyjaśniła m. in. że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem K. P. oraz córką W. K., zamieszkując w N. przy ul. [...]. Nieprawdą jest jednak jakoby dom został wynajęty dla niej i dzieci. Najemcą lokalu jest J. K. i w związku z zaległościami alimentacyjnymi udostępnia w lokalu 3 pokoje i możliwość korzystania z kuchni oraz łazienki. J. K. mając zobowiązania względem córki D. S.j, udostępnia również jej nieodpłatnie pokój. Nie ponosi opłat za wynajem oraz opłaty za lokal, nie mniej jednak całe utrzymanie jej i dzieci, wyżywienie, leczenie i wszystkie inne wydatki związane z życiem codziennym są jej obowiązkiem. Na dzień dzisiejszy lokal ma zadłużenie z tytułu nieopłaconych rachunków jak również czynszu. Niestety nie jest stroną umowy wobec czego nie udzielono jej dokładnych informacji w tej materii. Od ...11.2013 jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jest udziałowcem spółki P. sp. z o.o., niemniej jednak z tego tytułu zamiast przychodów ma jedynie problemy. Spółka na dzień dzisiejszy posiada długi przewyższające kilkakrotnie wartość udziałów, które posiada. Od lutego 2013 roku nie pełni funkcji prezesa C. sp. z o.o. Z funkcji Prezesa musiała zrezygnować ponieważ spółka nie podpisała z nią umowy i nie byłaby w stanie płacić wynagrodzenia.

W ocenie Skarżącej zaległości powstałe z tytułu braku płacenia alimentów na syna K. przez jego ojca są nie do odzyskania. Nie posiada on uchwytnego majątku, nie pracuje (nie jest zarejestrowany). W związku z bezskuteczną egzekucją otrzymuje na syna alimenty z Ośrodka Pomocy Społecznej. Jak również świadczenie rodzinne na syna i córkę. W ramach ugody sądowej ma przyznane alimenty na córkę w wysokości ... zł miesięcznie. Świadczenie nie jest realizowane. Potwierdza zaległości wobec US. Posiada zaległości z tytułu nie spłacanych kredytów, oraz inne zaległości. Nie wie jakie obecnie będą koszty leczenia jej, syna i córki. Nie posiada ani gruntów ani nieruchomości. W chwili obecnej jedynym źródłem utrzymania Skarżącej i dzieci są alimenty oraz świadczenie rodzinne z Ośrodka Pomocy Społecznej.

Skarżąca oświadczyła iż nie rozumie, jak na podstawie przedstawionych dokumentów i oświadczeń, posiadając miesięcznie ... zł na trzy osoby w dodatku wymagające leczenia, dostępu do nauki, zaspokojenia podstawowych potrzeb, można stwierdzić: "Z całokształtu ustaleń dotyczących Pani sytuacji finansowej nie można jednoznacznie stwierdzić, że nie jest Pani w stanie spłacić wnioskowanego zadłużenia..." Poza tym alimenty na dzieci nie są jej dochodem.

Nie rozumie również dlaczego ZUS usiłuje wmówić, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z J. K. Mieszka on pod tym samym adresem. Nie jest to komfortowa sytuacja ani dla niej ani dla K. Zdarza się, że odbiera on też korespondencję. Odbierając list J. K. tylko się podpisał nie wpisując nic w miejscu na uwagi, to listonosz uzupełnił tę rubrykę tak jak uważał. Skarżąca podkreśliła iż nie prowadzi od 2008 roku wspólnego gospodarstwa domowego z J. K. i łączą ja z nim wyłącznie stosunki zawodowe i konieczność wspólnego wychowywania córki W.

Skarżąca oświadczyła iż nie rozumie twierdzenia, iż J. K. jest wspólnikiem spółki P. Po pierwsze nie jest on stroną w sprawie i może być wspólnikiem gdzie chce, po drugie spółka ma jednego wspólnika o czym ZUS sam wspomniał tzn. ją.

Skarżąca podniosła iż nie rozumie dlaczego przedstawiono w formie zarzutu w stosunku do niej fakt nie płacenia alimentów przez J. K., skoro się zobowiązał do tego w formie ugody. W jej ocenie niewłaściwe jest stwierdzenie iż usiłuje przerzucić na ZUS skutki własnej nierzetelności. Po pierwsze jest to nierzetelność kontrahentów przez których straciła wszystko. Po drugie przez wiele lat rzetelnie wywiązywała się ze swoich obowiązków wobec państwa. Podkreśliła, że wystąpiła do ZUS o umorzenie należności ponieważ zmagając się od kilku lat z ciężką sytuacją materialną uważała, że dłużej nie może czekać i obowiązkiem jej jest wystąpienie z takim wnioskiem. Wskazała, że nie wie na czym polega uznaniowość podejmowania decyzji jakie wnioski zasługują na uwzględnienie co do umorzenia zaległości (oprócz oczywiście śmierci), czy takie w ogóle istnieją skoro sytuacja przez nią przedstawiona i argumenty nie docierają do ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 205 z 2009 r. poz. 1585 – tekst jedn., dalej u.s.u.s.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141 z 2003 r. poz. 1365).

Zgodnie z pierwszym z ww. przepisów należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego art., a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegającej egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie.

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze.

3) Nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – ordynacja podatkowa.

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym.

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku z którego można prowadzić egzekucję.

6) jest oczywiste że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w cytowanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące tzn. stanowi zamknięty katalog przypadków których zaistnienie powoduje iż mamy do czynienia z całkowitą nieściągalnością należności z tytułu składek. Co istotne okoliczności potwierdzające całkowitą nieściągalność nie podlegają dodatkowej ocenie organów właściwych do umorzenia należności lecz wiążą te organy w zakresie ustalenia całkowitej nieściągalności.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umarzania o których mowa w ust. 3a art. 28 u.s.u.s zostały uregulowane w przywoływanym wcześniej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie (...)

Zgodnie z § 3 ust. 1 tegoż rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże że ze względu na stan majątkowy i sytuacją rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

2) Poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy iż nie została ona wyjaśniona w sposób należyty tzn. taki który uzasadniałby jej ostateczne rozstrzygnięcie. Ustalenia będzie wymagała w szczególności kwestia wydatków ponoszonych przez stronę przy deklarowanych przez nią dochodach które uzyskuje. Zdaniem Sądu rozbieżności w tej materii (wynikające zarówno z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak i ze skargi) wskazują jednoznacznie iż Skarżąca więcej wydaje na utrzymanie siebie i dzieci niż wynikałoby to z posiadanych przez nią środków pieniężnych. Taki stan rzeczy jest oczywiście niemożliwy zatem wymagać będzie od organu dodatkowych wyjaśnień i ustaleń.

Czyniąc ustalenia w tej kwestii organ weźmie pod uwagę to że Skarżąca korzystała z prywatnych, a więc płatnych wizyt lekarskich, a jedno z jej dzieci uczęszczało do płatnej szkoły.

Wyjaśnienia będzie wymagało także to dlaczego Skarżąca nie próbowała egzekwować alimentów (i to w znacznej wysokości ... zł miesięcznie) od ojca jej córki W. K., a podjęła taką próbę wobec ojca jej drugiego dziecka K. P.

W ocenie Sądu budzi wątpliwości twierdzenie organu, że strona nie wykazała iż jej sytuacja finansowa ma charakter trwały. Powstaje bowiem pytanie co Skarżąca mogłaby jeszcze zrobić ponad to co już uczyniła aby sytuację tą wykazać w sposób przekonujący dla organu, tym bardziej że niesporne jest iż:

- ma chore dziecko

- sama jest chora

- nie ma własnych źródeł dochodu

- jej zadłużenie wobec licznych podmiotów przekracza kwotę 2 mln. zł.

Organ twierdzi poza tym, że z dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącej i jej córki nie wynika aby ów stan zdrowia uniemożliwiał bądź ograniczał możliwość pozyskiwania środków niezbędnych do spłaty zadłużenia. Organ nie wyjaśnił jednak w sposób nie budzący wątpliwości czy córka Skarżącej zważywszy na przeszczep m. wymaga szczególnej opieki ze strony matki i czy ta opieka nie ogranicza jej m.in. w możliwości podjęcia pracy. W ocenie Sądu wyjaśnienia wymagały będą także relacje pomiędzy Skarżącą a J. K., tym bardziej że zamieszkują oni w jednym budynku, a Skarżąca nie egzekwuje alimentów ustalonych pomiędzy nią a w/w. w drodze ugody sądowej.

Mając powyższe na względzie Sąd uznaje iż w sprawie niniejszej doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa., co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.