Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 648/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 c, art. 13 g, art. 41 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r., wydaną na podstawie art. 40 c w związku z art. 13 g ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2008 r. nałożono na przedsiębiorcę – p. A. G. (T.) karę pieniężną w kwocie 16.740,00 zł.

Powyższą karę nałożono w następującym stanie faktycznym. Mianowicie, w dniu [...] czerwca 2008 r. o godz. 8:38 w m. B. (droga krajowa Nr [...], 474 km, waga) został skontrolowany zespół pojazdów: samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] z przyczepą marki [...] o nr rej. [...], przewożący kłody iglaste z S. do U., którym kierował p. M. G. Zespół pojazdów został zatrzymany do kontroli w m. Z., na drodze powiatowej nr [...], a następnie doprowadzony do stacji ważenia pojazdów w B.

W wyniku dokonanego ważenia na wadze stacjonarnej w B. o nr fabrycznych [...] stwierdzono, że pomierzony nacisk na:

- podwójną oś napędową pojazdu ([...]) w tonach (po odjęciu możliwych błędów ważenia) wynosił 20,78 t i został przekroczony o 6,28 t od dopuszczalnego (14,5 t). Kontrola wagowa wykazała że nacisk ten przekroczony został o 6,28 tony a tym samym stwierdzono naruszenie, które podlega karze określonej w l.p. 6 pkt 9 lit. d) i e) załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W związku z powyższym wymierzono karę w następującej kwocie:

6. Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:

9) Dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi:

d) powyżej 16,51 do 17,51 (1740,00 zł)

e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo ( 4 x 1440 zł = 5760,00 zł). Razem – 7.500,00 zł.

- pojedynczą oś nienapędową przyczepy ([...]) w tonach (po odjęciu możliwych błędów ważenia) wynosił 10,03 t i został przekroczony o 2,03 t od dopuszczalnego (8,0 t). Tym samym stwierdzono naruszenie, które podlega karze określonej w lp. 6 pkt 1 lit. d) i e) załącznika nr 2 do ustawy. o drogach publicznych. W związku z tym wymierzono karę:

6. Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t: 1) dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi:

d) powyżej 9,0 t do 9,5 t (2160,00 zł)

e) za każde rozpoczęte przekroczenie 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo (2 x 1560,00 zł = 3120,00 zł). Razem – 5280,00 zł.

- podwójną oś nienapędową przyczepy ([...]) w tonach (po odjęciu możliwych błędów ważenia) wynosił 15,97 t i został przekroczony o 1,47 t od dopuszczalnego (14,5 t). Tym samym stwierdzono naruszenie, które podlega karze określonej w lp. 6 pkt 4 lit. c) załącznika nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.). W związku z tym wymierzono karę:

6. Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:

4) dla podwójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi:

c) powyżej 15,5 t do 16,5 t ( 2040,00 zł).

Bezsprzecznym pozostaje fakt, że kontrolowany pojazd poruszał się po drodze powiatowej nr [...] (P. – Z.), na której dopuszczalny jest nacisk na: - pojedynczą oś nienapędową - 8,0 t, a na podwójną oś nienapędową - 14,5 t.

W wyniku dokonanego ważenia na wadze stacjonarnej w B. stwierdzono również, że pomierzona masa całkowita zespołu pojazdów w tonach (po odjęciu możliwych błędów ważenia) wynosiła 54,16 t i została przekroczona o 14,16 t od dopuszczalnej masy całkowitej przewidzianej dla tego zespołu pojazdów (40,0 t). Tym samym stwierdzono naruszenie, które podlega karze określonej w lp. 9 pkt 3 lit c) załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Wymierzono zatem karę:

9. Za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej:

3) zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego lub trzyosiowego pojazdu samochodowego i trzyosiowej przyczepy:

c) powyżej 50,0 t do 64,0 t (1440,00 zł).

Następnie, w wyniku dokonanego pomiaru legalizowanym przyrządem mierniczym stwierdzono, że pomierzona długość zespołu pojazdów wraz z ładunkiem w tonach (po odjęciu możliwych błędów mierzenia) wynosiła 21,78 metra i została przekroczona o 3,03 m od dopuszczalnej długości przewidzianej dla tego zespołu pojazdów (18,75 m). Wymierzono karę:

1. Za przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem za każdy rozpoczęty 1 m ponad dopuszczalną długość (4 x 120 zł = 480,00 zł).

Strona, prawidłowo powiadomiona o wszczętym postępowaniu odpowiedziała pismem z dnia 8 lipca 2008 r. W piśmie tym strona wyjaśnia, że po załadunku drewna nie było możliwości zważenia pojazdu i dlatego przyjęto wagę drewna określoną w normach Polskich Lasów Państwowych.

Organ I instancji wydał decyzję w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz na podstawie następujących przepisów prawnych.

Art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515, z późn. zm.) - ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, umieszcza się aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę oraz powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia.

Art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 179, poz. 1486), który stanowi, że pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.

Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, nacisk osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi jest dopuszczalny tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 64 ust 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13g ustawy o drogach publicznych, wymierza się natomiast karę pieniężną w wysokości określonej w załączniku do tej ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył przedsiębiorca, uzasadniając je faktem, iż kierowca nie miał możliwości zważenia przewożonego drewna, ani też zważenia nacisków na oś. Stwierdził, że wagi te nie powinny przekraczać dopuszczalnych norm, a przeładowanie samochodu nie było przez niego zamierzone.

Przedsiębiorca dodatkowo wyjaśnił, że kierowca zjeżdżając z drogi krajowej na drogę powiatową, o mniejszej dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów, sugerował się instrukcjami właściciela tartaku w U., dokąd transportował drewno. Droga wskazana przez niego jest jedyną drogą prowadzącą do tego tartaku.

Nadto przedsiębiorca stwierdził, że za przekroczenie ładowności pojazdu, wysokości załadunku i nierównomierne obciążenie osi oraz niewłaściwe zabezpieczenie transportowanego drewna pełną odpowiedzialność powinien ponosić kierowca, zgodnie z oświadczeniem, które podpisał rozpoczynając pracę.

W związku z powyższym przedsiębiorca wniósł o zmianę decyzji w tej sprawie lub złagodzenie nałożonej kary, jak również o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. la, ust. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz lp. 1, lp. 6 pkt 1 lit. d) i e), pkt 4 lit. c), pkt 9 lit. d) i e) oraz lp. 9 pkt 3 lit. c) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 62 ust. 1 pkt 4a i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy utrzymano w całości w mocy zaskarżoną decyzję.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie odwołał się do przepisu art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

W myśl art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 40c w/w. ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalna masę całkowitą naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...).

Stosownie do art. 41 ust. 4 i 5 w/w. ustawy wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861). Droga powiatowa nr [...] nie jest wymieniona w tych rozporządzeniach, zastosowanie znajduje więc przepis art. 41 ust. 6, w myśl którego drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 4a ustawy - Prawo o ruchu drogowym długość zespołu dwóch pojazdów nie może przekraczać 18,75 m.

W przypadku podwójnych osi pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m dopuszczalna jest maksymalna suma nacisków osi do 14,5 t, w myśl zapisów lp. 6 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W załączniku tym określone są wysokości kar pieniężnych (o których mowa w powołanym wyżej art. 13g ust. 1 w/w ustawy), za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach. W niniejszej sprawie zastosowano jego następujące zapisy:

- lp. 1: za przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem za każdy rozpoczęty 1 m ponad dopuszczalną długość - 120 zł;

- lp. 6: za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 81:

- pkt 1 dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi:

- lit d): powyżej 9 t do 9,5 t.- 2160 zł;

-lit e): za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo - 1560 zł;

- pkt 4 - dla podwójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi: : — lit. c) powyżej 15,5 t do 16,5 t - 2040 zł;

- pkt 9) dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi: - lit. d) powyżej 16,5 t do 17,5 t - 1740 zł;

- lit e): za każde rozpoczęte przekroczenie o 11 powyżej 17,5 t dodatkowo - 1440 zł;

- lp. 9 pkt 3: za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego lub trzyosiowego pojazdu samochodowego i trzy osiowej przyczepy: - lit. c) powyżej 501 do 64 t - 1440 zł.

W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2008 r. kontroli drogowej i po dokonaniu ważenia pojazdu (co potwierdza protokół kontroli) stwierdzono następujące naruszenia:

- nacisk 10,03 t na pojedynczej osi nienapędowej - przekroczenie o 2,03 t;

- nacisk 20,78 t na podwójnej osi napędowej - przekroczenie o 6,28 t;

- nacisk 15,97 t na podwójnej osi nienapędowej - przekroczenie o 1,47 t;

- łączna długość pojazdu - 18,75 m - przekroczenie o 3,03 m;

- łączna masa zespołu pojazdów - 54,16 t - przekroczenie o 14,16 t;

przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Jednocześnie organ odwoławczy dokonał kontroli i potwierdził prawidłowość wysokości kar pieniężnych naliczonych przez organ I instancji za powyższe naruszenia.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozważywszy argumenty skarżącego nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. W świetle materiału dowodowego wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości, nie są zresztą one kwestionowane przez stronę.

Organ odwoławczy podkreślił, że podmiot wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Z treści art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, precyzującego, w jaki sposób należy dokonywać załadunku, wynika jednoznacznie, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Powyższe dotyczy również drewna. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie z cytowanym wyżej art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem, przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Jeśli przewoźnik ma trudności z określeniem masy pojazdu, czy takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru.

Brak możliwości zważenia u załadowcy nie jest okolicznością zwalniającą od obowiązku przestrzegania norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu, tak jak - analogicznie - brak zegarka u kierowcy nie zwalnia wszak od obowiązku przestrzegania norm z zakresu czasu pracy kierowców, a brak prędkościomierza z obowiązku przestrzegania ograniczeń prędkości, z którą pojazd może się poruszać na danej drodze.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że odpowiedzialność pracodawcy za swych pracowników wynika z istoty przepisów prawa pracy (z tzw. zasady ryzyka pracodawcy). Pracownik wykonuje swą pracę na rzecz swego pracodawcy, więc to pracodawca jest odpowiedzialny za dobór pracowników i obciążony ewentualnymi skutkami niewłaściwego ich doboru. Nie można zatem przyjąć, iż za popełnione naruszenia ma odpowiadać administracyjnie osoba kierująca pojazdem (nawet jeśli podpisywała rozmaite oświadczenia) a nie przedsiębiorca.

Zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym wydawane jest przedsiębiorcy – przewoźnikowi, a nie kierowcy pojazdu. Tym samym, za zbadanie przed rozpoczęciem przejazdu, czy pojazd odpowiada określonym normom i za równomierne rozmieszczenie ładunku de facto odpowiada właśnie przewoźnik i w jego interesie leży dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami o drogach publicznych

Zgodnie z art. 13g ust. 1b pkt 1 ustawy o drogach publicznych, który stanowi podstawę do nakładania kar pieniężnych za przejazdy pojazdów nienormatywnych wykonywane bez zezwolenia, karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Ustawodawca nie wskazał przeto kierowcy jako adresata takiej decyzji i był to zabieg zapewne celowy. O tym, że pojęcia podmiot wykonujący przewóz nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, z późn. zm.) - m.in. art. 92a, który określa przypadki, w jakich kierowca podlega karze grzywny (ale nie karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej), a jakie kary mogą być nałożone na podmiot wykonujący przewóz drogowy.

Zasada odpowiedzialności przedsiębiorstwa transportowego za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy zapisana jest wprost w przepisach dotyczących czasu pracy kierowców. Art. 10 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. WE LI02/1 z 11.04.2006 r.) stanowi, że przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. W ocenie organu odwoławczego nie ma powodu by uznać, iż akurat w przypadku naruszeń norm dotyczących parametrów pojazdu odpowiedzialność administracyjna miałaby wyglądać zupełnie inaczej, czyli tak jak oczekiwałby tego skarżący. Reasumując, w świetle w/w przepisów konkluzja, iż to kierowca miałby ponosić odpowiedzialność administracyjną za popełnione naruszenia jest całkowicie błędna.

Główny Inspektor zauważył również, iż poruszanie się pojazdów o tak drastycznie przekroczonych parametrach pojazdu, jak to miało w rozpatrywanej sprawie, stanowi niezwykle poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Z punktu widzenia innych uczestników ruchu drogowego, którzy poruszając się po drogach wraz z pojazdami nienormatywnymi narażeni są na niebezpieczeństwo, nie ma przecież znaczenia, czy jadący tą samą drogą pojazd przekraczający dopuszczalne normy dopuścił się naruszeń celowo, czy też w sposób niezamierzony. Zagrożenie katastrofą drogową jest w obu przypadkach jednakowe. Priorytetem w poruszaniu się po drogach publicznych musi być bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport w imieniu swego przedsiębiorstwa, jak i innych uczestników ruchu.

Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedsiębiorca, zarzucając zaskarżonej decyzji

1. istotne naruszenie prawa, a to m.in.: art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, art. 13g ust. 1 oraz art. 40 c, 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, której dopuścił się organ II instancji wobec przyjęcia, iż:

a. skarżący swoim zachowaniem naruszył przepisy ww. ustaw oraz warunki transportu drogowego;

b. dopuszczalnym jest sumowanie kar z tytułu przekroczenia nacisku na oś wynikających z kilku niezależnych przepisów, co doprowadziło do zwielokrotnienia podstawowej kwoty za jedno przekroczenie;

2. wadliwe przeprowadzenie postępowania w niniejszej sprawie poprzez:

a. niecałościowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a to z uwagi na brak zbadania wszystkich istotnych okoliczności jej stanu faktycznego oraz przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego w zakresie weryfikacji ustaleń kontroli drogowej, które kwestionował skarżący, zwłaszcza w zakresie braku wykonania prawidłowego pomiaru w trakcie kontroli;

b. wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji , polegające na braku podania wystarczającej podstawy faktycznej decyzji, a zwłaszcza brak weryfikacji bardzo wątpliwych wyników;

c. brak wyznaczenie skarżącemu stosownego terminu do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w jego przedmiocie, ewentualnie złożenia wniosków dowodowych ;

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji poprzez przyjęcie, iż skarżący naruszył przepisy dotyczące dopuszczalnego nacisku osi pojazdu stanowiący konsekwencję wykonania nieprawidłowych pomiarów oraz pominięcia rzeczywistej ilości przewożonego towaru, którego łączna masa nie mogła doprowadzić do tak znacznego przekroczenia norm nacisku na osie zespołu.

W związku z powyższym przedsiębiorca wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji jako niezasadnej oraz wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji celem uzupełnienia postępowania oraz ponownego rozpoznania sprawy, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi w oparciu o art. 61 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

W ocenie skarżącego, organ II instancji całkowicie pominął kwestię błędów pomiarowych w trakcie kontroli. Łączna masa wożonego towaru, która wynika z faktury VAT nr [...] nie mogła doprowadzić do tak znacznego odstępstwa od norm dopuszczalnych nacisków na oś pojazdu, wynikających z w/w przepisów prawa. W zaskarżonej decyzji nie nadano jakiegokolwiek znaczenia faktowi braku przeprowadzenia żadnych istotnych czynności i dowodów, które były konieczne dla wyjaśnienia niniejszej sprawy, a w szczególności weryfikacji zarzutów skarżącego dotyczących wyników przeprowadzonej kontroli drogowej. Powyższe stanowiło przyczynę dokonania innych ustaleń faktycznych, na których oparł się również organ II instancji. W niniejszej sprawie organ administracyjny arbitralnie oraz w sposób graniczący z niedopuszczalną uznaniowością rozstrzygnął kwestię naruszenia przez skarżącego przepisów prawa. Pomijając nawet powyższe, dokonano błędnej wykładni wiązujących przepisów w zakresie sposobu obliczania kar, co skutkowało bezpodstawnym sumowaniem kilku kar wynikających z jednego naruszenia, skutkujące zwielokrotnieniem sankcji.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się do przedstawionych powyższej kwestii, a zwłaszcza wątpliwości dotyczących sposobu przeprowadzenia oraz wyników pomiarów nacisku na oś kontrolowanego pojazdu. Organ II instancji nie podał przyczyn, dla których uznał za prawidłowe i całościowo postępowanie przeprowadzone przed organem I instancji, pomimo nie przeprowadzenia miarodajnego i prawidłowego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym został naruszony w sposób istotny art. 107 § 3 K.p.a.

Z ostrożności procesowej, pomijając nawet powyższe wywody, skarżący stwierdził, iż organ I instancji w skarżonej decyzji nałożył rażąco wygórowaną co do wysokości karę pieniężną, która w żaden sposób nie koresponduje z wagą ewentualnego naruszenia przepisów zarzucanych skarżącemu. Sposób obliczenia kary, polegający na zwielokrotnieniu sankcji na jedno naruszenie przepisów, jest całkowicie sprzeczny z obowiązującymi przepisami prawa.

Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadniony jest aktualną kondycją finansową firmy skarżącego oraz wysokością sankcji. Egzekwowanie zaskarżonej decyzji w zakresie kwoty 16 740 zł spowoduje nieodwracalne skutki dla życia skarżącego i podważy płynność finansową prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

Podtrzymując na użytek niniejszej odpowiedzi na skargę stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz biorąc pod uwagę treść skargi, organ odwoławczy zauważył, co następuje:

Co do samego procesu ustalania wagi drewna organ II instancji wyjaśnił, iż przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić normatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Indywidualne symulacje przedsiębiorcy w celu ustalenia rzeczywistej masy całkowitej ładunku, np. opieranie się na wartościach wpisanych w dokumentach przewozowych, fakturach, czy też normach przyjętych przez Polskie Lasy Państwowe, z różnych względów nie muszą odzwierciedlać stanu rzeczywistego. Tymczasem funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji. Przepisy nie przewidują innego, niż z użyciem zalegalizowanych urządzeń, trybu ważenia pojazdów poruszających się po drogach publicznych.

Również miejsce przeprowadzenia ważenia legitymuje się dokumentem, potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Dokumenty legalizacyjne zostały okazane kierującemu pojazd w trakcie kontroli.

Kierowca nie zgłaszał zastrzeżeń do protokołu, nie wnioskował też o powtórne ważenie, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół kontroli zawierający ustalenia co do omawianych przekroczeń, podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag.

Nie można również twierdzić jakoby organ w sposób niedopuszczalny sumował kary z tytułu przekroczenia nacisku na oś wynikających z kilku niezależnych przepisów, co w przekonaniu strony doprowadziło w rezultacie do zwielokrotnienia podstawowej kwoty za jedno przekroczenie. Możliwość sumowania kar z tytułu każdego przekroczenia wynika jednoznacznie z treści art. 13g ust. 1 i la ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Karę, o której mowa w ust. 1, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Z uwagi na treść w/w przepisu twierdzenie strony, iż przepisy prawa nie dopuszczają możliwości sumowania kar w przypadku stwierdzenia różnych naruszeń jest nieuprawnione.

Odnosząc się do twierdzenia strony, iż nałożona kara pieniężna jest zbyt wysoka organ odwoławczy wskazał, iż kary ustalone w załączniku do ustawy o drogach publicznych zostały określone w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter.

Z kolei twierdzenia strony, jakoby postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wadliwy i niewyczerpujący również nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawach, których przedmiotem jest przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem, przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, czy przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy podstawowe i decydujące znaczenie mają ustalenia kontroli i wyniki ważenia. W toku dalszego postępowania nie ma już możliwości zweryfikowania w/w ustaleń. Dlatego też, dla uzyskania rzetelnego wyniku ważenia, kontrolowany kierowca ma prawo żądać, jeszcze w toku kontroli, ponownego zważenia pojazdu. Wyniki, zarówno pierwszego, jak i drugiego ważenia, zamieszczane są w protokole kontroli. W analizowanej sprawie miało miejsce wyłącznie jedno ważenie. Kontrolowany kierowca nie zażądał przeprowadzenia drugiego ważenia. Fakt, iż nie zgłosił uwag do protokołu kontroli pozwala stwierdzić, iż kierowca nie kwestionował prawidłowości wyników ważenia pojazdu, co następnie potwierdził własnoręcznym podpisem złożonym na protokole.

Twierdzenie strony, iż organ II instancji naruszył jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu w ten sposób, iż nie wyznaczył skarżącemu stosownego terminu do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w jego przedmiocie, ewentualnie złożenia wniosków dowodowych, jest nieuprawnione. Zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia [...] czerwca 2008 r., doręczonym w dniu 1 lipca 2008 r., strona została pouczona zarówno o treści art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 K.p.a. Przedsiębiorca wiedział zatem jakie uprawnienia mu przysługują. Co więcej, faktycznie korzystał z tego prawa, składając wyjaśnienia w sprawie. Swoje racje i zarzuty strona miała możliwość przywołać składając odwołanie. Ponadto, pismem z dnia [...] września 2008 r. organ II instancji również pouczył stronę o treści art. 10 § 1 K.p.a. Jednakże skarżący do czasu wydania decyzji przez organ odwoławczy nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień. Zarzuty podniesione w odwołaniu organ II instancji poddał analizie i w sposób wyczerpujący odniósł się do nich w skarżonej decyzji. W toku postępowania odwoławczego Główny Inspektor Transportu Drogowego nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego, a jedynie oparł się na ustaleniach poczynionych w postępowaniu przez organ I instancji. Bowiem, jak już wskazano powyżej, w sprawach, których przedmiotem jest przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem, przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, czy przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, podstawowe i decydujące znaczenie mają ustalenia kontroli i wyniki ważenia. W toku dalszego postępowania nie ma już możliwości zweryfikowania w/w ustaleń.

Odnosząc się do argumentów skarżącego organ odwoławczy stwierdził, że nie mogą one stanowią podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji.

Organy I i II instancji podjęły w ramach postępowania wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na podstawie całego zebranego materiału dowodowego wydały rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2009 r., utrzymującą w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r., którą nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie 16.740,00 zł za przekroczenie: 1) dopuszczalnych nacisków osi na odpowiednich drogach, 2) dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, 3) dopuszczalnej długości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem.

Zgodnie z zasadami orzekania przyjętymi w sądach administracyjnych, w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty o charakterze procesowym, (w rozpatrywanym przypadku – naruszenia przepisów K.p.a.), a dopiero w dalszej kolejności – zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie przedsiębiorca (skarżący) nie powołał się na naruszenie określonych przepisów postępowania, lecz wskazał w sposób opisowy, iż wadliwe przeprowadzenie postępowania w sprawie polegało m.in. na braku zbadania wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego oraz przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego w zakresie weryfikacji ustaleń kontroli drogowej (zwłaszcza braku wykonania prawidłowego pomiaru w trakcie kontroli), wadliwym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (określeniu jej podstawy faktycznej) oraz niewyznaczeniu skarżącemu stosownego terminu do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w jego przedmiocie, ewentualnie złożenia wniosków dowodowych.

W ocenie skarżącego, ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji były błędne przez przyjęcie, iż skarżący naruszył przepisy dotyczące dopuszczalnego nacisku osi pojazdu; według skarżącego, stanowiło to konsekwencję nieprawidłowego wykonania pomiarów oraz pominięcia rzeczywistej ilości przewożonego towaru, którego łączna masa nie mogła doprowadzić do tak znacznego przekroczenia norm nacisku na osie zespołu.

W zakresie naruszenia prawa materialnego skarżący wskazał na naruszenie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, art. 13g ust. 1 oraz art. 40 c, 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że: 1) skarżący swoim zachowaniem naruszył przepisy ww. ustaw oraz warunki transportu drogowego; 2) niedopuszczalne jest sumowanie kar z tytułu przekroczenia nacisku na oś wynikających z kilku niezależnych przepisów, gdyż prowadzi to do zwielokrotnienia podstawowej kwoty za jedno przekroczenie.

Odnosząc się do przedstawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd uznał, że stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego w rozpatrywanej sprawie jest prawidłowe.

Sąd zgadza się przede wszystkim z oceną organu, iż brak możliwości zważenia załadunku u załadowcy i ustalenia nacisków na osie nie jest okolicznością zwalniającą od obowiązku przestrzegania norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu. W przypadku wątpliwości można po prostu nie przeładowywać pojazdu, którego dopuszczalna masa całkowita w rozpatrywanym przypadku wynosiła 54,16 t i została przekroczona o 14,16 t od dopuszczalnej masy całkowitej przewidzianej dla tego zespołu pojazdów (40,0 t). Trudno uwierzyć, aby profesjonaliści (osoby dokonujące załadunku oraz kierowca) nie dostrzegli aż takiego naruszenia dopuszczalnej normy załadunku.

Rzeczywiście, w pełni wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych. Pomiar taki został dokonany na wagach posiadających ważną legalizację, kierowca nie wnosił o dokonanie drugiego ważenia i podpisał protokół kontroli bez uwag.

Jak wyżej stwierdzono, wagi użyte do ważenia pojazdu posiadały ważne świadectwo legalizacji ponownej (ważne do 31 lipca 2009 r.).

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt OSK 431/05, LEX nr 194360, stwierdza się, że "Jeżeli przyrządy pomiarowe mogły być nadal legalizowane (art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach; tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 ze zm.), mogły być zatem stosowane do celów wskazanych w świadectwie legalizacji, użyta zaś do pomiaru nacisku osi pojazdu waga posiadała ważne świadectwo legalizacji, które nie podlega kontroli sądu w sprawie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia i jest dowodem, że waga spełnia wymagania metrologiczne."

Z powyższego orzeczenia jednoznacznie wynika, że w sprawach nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia sąd administracyjny nie ma podstaw do badania zarzutów dotyczących prawidłowości działania wagi użytej do pomiaru nacisku osi pojazdu na drogę – o ile waga ta posiadała ważne świadectwo legalizacji. W rozpatrywanej sprawie zarzuty takie nie zostały zresztą wprost podniesione.

W rozpatrywanej sprawie waga użyta do pomiaru nacisku osi pojazdu posiadała bez wątpienia ważne świadectwo legalizacji ponownej, które w rozpatrywanej sprawie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia nie podlega kontroli sądu administracyjnego i jest dowodem, że waga spełnia wymagania metrologiczne.

Również miejsce przeprowadzenia ważenia legitymuje się dokumentem, potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów (Wyniki pomiaru różnic wysokości pomostu wagi oraz strefy ważenia). Jak stwierdził organ odwoławczy, dokumenty legalizacyjne zostały okazane kierującemu pojazd w trakcie kontroli.

Kierowca nie zgłaszał zastrzeżeń do protokołu, nie wnioskował też o powtórne ważenie, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół kontroli zawierający ustalenia co do omawianych przekroczeń, podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag.

Podkreślić trzeba, że w rozpatrywanej sprawie organ II instancji był w istocie związany wynikami kontroli dokonanej przez inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W toku dalszego postępowania nie było już bowiem możliwości zweryfikowania ustaleń dokonanych w czasie kontroli.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2004 r., sygn. akt II SA 4151/02, LEX nr 148941) znaczenia dowodowego protokołu kontroli nie sposób przecenić, gdyż obrazuje on stan faktyczny, który później nie sposób jest już odtworzyć. Dlatego też w zasadzie nie sposób mówić o możliwości późniejszego, już po zakończeniu kontroli, poprawienia (sanowania) protokołu.

Reasumując, Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, iż w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny został ustalony z odpowiednią starannością, a warunki, w których dokonano kontroli, pozwalają na uznanie ich wyników za obiektywne, tzn. zgodne z rzeczywistością.

Sąd podziela też ocenę Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że indywidualne symulacje przedsiębiorcy w celu ustalenia rzeczywistej masy całkowitej ładunku, oparte m.in. na normach przyjętych przez Polskie Lasy Państwowe, z różnych względów nie muszą odzwierciedlać stanu rzeczywistego. Symulacje te nie mogą zastąpić – i nie zastępują - weryfikacji stanu faktycznego zastanego w chwili kontroli drogowej przy użyciu urządzeń o ważnej legalizacji. W ocenie Sądu, to na podstawie takich właśnie symulacji przedsiębiorca uznał, że pomiary zostały dokonane w sposób nieprawidłowy, z pominięciem "...rzeczywistej ilości przewożonego towaru, którego łączna masa nie mogła doprowadzić do tak znacznego przekroczenia norm nacisku na osie zespołu."

Dalej, nie mają znaczenia prawnego podniesione w sprawie przez przedsiębiorcę argumenty, iż kierowca zjeżdżając z drogi krajowej na drogę powiatową, o mniejszej dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów, sugerował się instrukcjami właściciela tartaku w U., dokąd transportował drewno, gdyż wskazana przez niego droga jako jedyna prowadzi do tego tartaku. W tej sytuacji należało po prostu dostosować dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów oraz normatywne naciski na osie do warunków dopuszczalnych na drodze powiatowej nr [...] (P. – Z.), na której dopuszczalny jest nacisk na: - pojedynczą oś nienapędową - 8,0 t, a na podwójną oś nienapędową - 14,5 t.

Nie ma też w rozpatrywanej sprawie żadnego znaczenia podnoszony przez przedsiębiorcę argument, że przeładowanie samochodu nie było przez kierowcę zamierzone. Przeciwnie, podniesienie tego argumentu świadczy w istocie o niezrozumieniu przez przedsiębiorcę zasad odpowiedzialności stosowanych w transporcie drogowym.

Decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego mają charakter szczególny. Są to mianowicie – jak podniósł trafnie organ odwoławczy - decyzje związane, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i innych przepisach krajowych, jest co do zasady oderwana od kwestii winy odpowiedzialnego, a także od zaistnienia szkody bądź stanu zagrożenia nią. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest bowiem przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn – przy założonej odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania, czy ewentualnych żądań miarkowania wysokości kary. Ustawa nie określa jakichkolwiek przesłanek wyłączających odpowiedzialność (możliwość odstąpienia od wymierzenia kary) bądź prowadzących do jej ograniczenia. Organ inspekcji drogowej działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego – stwierdzenie określonego ustawą wykroczenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. Zaistnienie określonych ustawą przesłanek odpowiedzialności zobowiązuje właściwy organ (wojewódzkiego inspektora transportu drogowego) do wymierzenia kary. Jak podniósł WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1837/04, LEX nr 191329, "Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez przewoźnika. Kara ta, w ściśle określonej ustawą wysokości, zależnej od wielkości przekroczenia nacisku, jako kara administracyjna, jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku, tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu."

Dlatego też w zarysowanym mechanizmie odpowiedzialności podstawowe znaczenie mają – jak podnosił Sąd - ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania, jeżeli jest ono prowadzone prawidłowo, strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia.

Odnosząc się do podniesionych przez przedsiębiorcę zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, art. 13g ust. 1 oraz art. 40 c, 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a więc praktycznie większości przepisów materialnych powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, nie sposób nie uznać, że mają one charakter ogólny (doprowadziły do uznania, że skarżący swoim zachowaniem naruszył przepisy w/w ustaw oraz warunki transportu drogowego), a jednocześnie odnoszą się do jednej konkretnej kwestii – uznania (w ocenie skarżącego), że dopuszczalne jest sumowanie kar z tytułu przekroczenia nacisku na oś wynikających z kilku niezależnych przepisów (według przedsiębiorcy, przyjęcie tego poglądu prowadzi do zwielokrotnienia podstawowej kwoty za jedno przekroczenie).

Do przewozów wykonywanych pojazdami nienormatywnym mają przede wszystkim zastosowanie przepisy trzech ustaw: ustawy o drogach publicznych, ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym – każda w związku z regulowanym w niej przedmiotem.

I tak, ustawa – Prawo o ruchu drogowym, regulująca głównie zasady ruchu na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, wymagania w stosunku do osób kierujących pojazdami i innych uczestników ruchu oraz zasady kontroli ruchu drogowego (art. 1 ust. 1 ustawy) zajmuje się kwestią ruchu pojazdów nienormatywnych przede wszystkim w art. 64 ustawy, statuującym generalny zakaz ruchu pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy; ruch tego rodzaju pojazdów jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Ustawa określa czas obowiązywania tego rodzaju zezwoleń, organy uprawnione do ich wydawania oraz treść zezwoleń.

Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie opłat i kar za poruszanie się pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych jest ustawa o drogach publicznych, która normuje tę kwestię mając na względzie przede wszystkim ochronę dróg publicznych (art. 4 pkt 21).

Powołana ustawa zawiera definicję pojazdu nienormatywnego – jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi (art. 4 pkt 25 ustawy). Pojęcie pojazdu nienormatywnego jest zatem pojęciem prawnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1. pkt 2 ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za: przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Natomiast zgodnie z art. 13g ust. 1 ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę, o której wyżej mowa, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia (ust.1a). Wysokość kar pieniężnych z tego tytułu określa załącznik nr 2 do ustawy (ust. 2). Decyzji wymierzającej karę nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności ust. 3), z zastrzeżeniem, że dokonujący przejazdu pojazdem nienormatywnym zarejestrowanym w kraju uiszcza wymierzoną karę pieniężną w terminie 21 dni od dnia jej wymierzenia oraz jest obowiązany do niezwłocznego przekazania dowodu uiszczenia kary pieniężnej organowi, który ją wymierzył (ust. 4). Karę pieniężną uiszcza się w formie bezgotówkowej za pomocą przekazu na właściwy rachunek bankowy lub za pomocą karty płatniczej, z tym że w przypadku przedsiębiorców zagranicznych możliwe jest uiszczenie kary pieniężnej w formie gotówkowej bezpośrednio organowi, który ją wymierzył (ust. 5).

W myśl art. 40c ust. 1 w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 13g ust. 2 ustawy. Od decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, przysługuje odwołanie do organu nadrzędnego w stosunku do organu, który karę tę wymierzył, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

Relatywnie najmniej miejsca poświęca przewozom dokonywanym pojazdami nienormatywnym ustawa o transporcie drogowym. Mianowicie, w art. 56 ustawy stwierdza się, że inspektor (Inspekcji Transportu Drogowego) ma prawo w szczególności do nakładania i pobierania kar pieniężnych: 1).zgodnie z przepisami ustawy; 2) zgodnie z przepisami o drogach publicznych.

Z punktu widzenia celu niniejszych rozważań istotniejsze jest jednak nie to, co w ustawie o transporcie drogowym odnosi się do przewozów pojazdami nienormatywnym, ale to, co w tej ustawie zostało pominięte. W szczególności należy zwrócić uwagę, że w art. 92 ust. 1 ustawy, w myśl którego kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów:

1) o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych,

2) o czasie pracy kierowców,

3) o odpadach,

4) o ochronie zwierząt,

5) o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów,

6) o bezpieczeństwie żywności i żywienia,

7) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych,

8) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych

- podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych, nie wymieniono ustawy o drogach publicznych.

W rezultacie należy stwierdzić, że górna granica kary pieniężnej nakładanej w wyniku kontroli drogowej, określona w art. 92 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania do kar pieniężnych nakładanych z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, nakładanych na podstawie ustawy o drogach publicznych, która takiej granicy nie ustala.

Teza ta wynika z:

- przesłanki pozytywnej, jaką stanowi zamieszczenie pełnej regulacji, z określeniem pojazdu nienormatywnego włącznie, dotyczącej opłat i kar z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych w ustawie o drogach publicznych; ustawa ta nie określa jednocześnie górnej granicy kary, która może być nałożona z tego tytułu, a przeciwnie - ustala zasadę sumowania kar nakładanych z tytułu każdego przekroczenia, określając wysokość tych kar jako sumę określonych kwot wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy;

- przesłanki negatywnej, jaką stanowi pominięcie ustawy o drogach publicznych w wyliczeniu przepisów zawartym w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym; oznacza to, że naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o drogach publicznych nie stanowi podstawy do zastosowania art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a co za tym idzie – nie stanowi również podstawy do zastosowania przyjętej w tym przepisie oraz jego ust. 2 pkt 1 górnej granicy kary pieniężnej nakładanej z tytułu kontroli drogowej.

W rozpatrywanej sprawie oznacza to m.in., że zarzut niewłaściwej interpretacji i niezastosowania art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, ustalających górną granicę kary pieniężnej nakładanej w wyniku kontroli drogowej, jest bezzasadny, a wysokość kary nałożonej zaskarżoną decyzją na przedsiębiorcę na podstawie ustawy o drogach publicznych, która nie ustala takiej granicy kary, została ustalona prawidłowo.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.