Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 842/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 839/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1.oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 19 marca 2021 roku sygn. akt III SA/Łd 839/20 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w Łodzi z 28 sierpnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

[...] – dalej: skarżący, wnioskodawca lub strona - 14 maja 2009 r złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją 8 marca 2010 r. przyznał płatności ONW w wysokości [...] zł.

Płatności zostały wypłacone 6 kwietnia 2010 r.

Wnioskiem z 17 stycznia 2014 r. skarżący wniósł stwierdzenia nieważności wszystkich wydanych decyzji od 2004 r. do 2011 r. w ramach PROW 2004-2006, PROW 2007-2013 z tytułu ONW, JPO i rolnośrodowiskowych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z 29 maja 2014 r., orzekł stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku z 8 marca 2010 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z 9 lipca 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2009 r. oraz nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł.

Orzekając na skutek odwołania skarżącego organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Strona wniosła odwołanie od decyzji organu odwoławczego.

Prezes ARMiR postanowieniem z 7 grudnia 2015 r. orzekł o niedopuszczalności odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I GSK 1490/18 oddalił skargę kasacyjną [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 230/16 którym oddalono skargę strony na postanowienie Prezesa ARiMR nr [...]z 7 grudnia 2015 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku decyzją z 2 października 2019 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspie rania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2009 r.

Orzekając na skutek odwołania skarżącego Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Łodzi decyzją z 28 sierpnia 2020 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji mając wyniki raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie producenta rolnego mógł zapoznać się z wykonanymi fotografiami deklarowanych do płatności działek rolnych. Dotyczy to działek rolnych: AA położonej na działce ewidencyjnej o nr 381 i 372 i BB położonej na działce ewidencyjnej o nr 372. Na fotografiach tych widać obszary nieuprawiane rolniczo i takie, które nie są utrzymywane zgodnie z normami. Zgodnie z deklaracją strony na tych działkach rolnych znajduje się JPO TUZ/pastwisko trwałe. Na fotografiach wykonanych 3 listopada 2009 r. nr 8 i 9 widać liczne samosiejki drzew i zakrzaczenia. Stan taki potwierdzają zdjęcia wykonane 15 czerwca 2009 r. o nr 2, 3, 4 i 5. Warunkami przyznania płatności ONW jest posiadanie przez rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza oraz przestrzeganie wymogów i norm określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Analiza materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji fotograficznej sporządzonej w ramach kontroli na miejscu przeprowadzonej 15 czerwca 2009 r. oraz 3 listopada 2009 r. jednoznacznie potwierdzają, że na działkach rolnych nie była prowadzona działalność rolnicza polegająca na faktycznym jej użytkowaniu zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną do jednolitej płatności obszarowej ([...]ha) i stwierdzoną ([...]ha), przekracza 50%.

Organ II instancji podał, że w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej środki, tj. decyzji z 8 marca 2010 r., a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Decyzja organu II instancji z 29 maja 2014 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z 8 marca 2010 r. ma walor decyzji ostatecznej.

Dyrektor ARiMR odwołał się do treści art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 i wskazał, że wypłacone płatności nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania decyzji z 8 marca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR opierał się na informacjach strony zawartych we wniosku za 2009 r. Wniosek o przyznanie płatności jest wnioskiem składanym z inicjatywy rolnika, w którym dobrowolnie kształtuje się jego zakres. Błąd polegający na deklarowaniu do płatności jako pastwisk obszarów o powierzchni 7,70 ha, na którym nie był prowadzony wypas zwierząt mógł zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. Pojęcie "zwykłych okoliczności" należy powiązać z charakterem prowadzonej przez rolnika działalności zawodowej. Nie można bowiem porównać osoby wykonywującej działalność zawodowo i na własny rachunek z osobą dorywczo zajmującą się rolnictwem. W ocenie organu skarżący ubiegając o płatności (str. 4/4 wniosku) oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności. Organ uznał, że strona świadomie we wniosku włączyła do powierzchni działek z deklaracją JPO _TUZ pastwiska trwałe oraz oznaczyła ich położenie na załączniku graficznym obszar powierzchni 7,70 ha, na którym wypas zwierząt nie jest możliwy z uwagi na zadrzewienia i zakrzeczenia. Błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Organ rozważył przesłanki przedawnienia roszczeń, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Organ wyjaśnił, że strona nie ma obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, jeżeli od daty wypłaty płatności do daty pierwszego powiadomienia strony przez organy ARiMR o nieuzasadnionym charakterze płatności upłynęło 10 lat. Wyjątkiem od tej zasady jest przypadek, gdy strona działała w dobre wierze. Wówczas okres ten wynosi 4 lata.

Skarżący w treści odwołania wskazał, że w gospodarstwie zostały przeprowadzone kontrole na miejscu, które nie wykazały nieprawidłowości (jak opisane powyżej). Argumenty te znajdują potwierdzenie w treści raportów z kontroli przeprowadzonych w 2006 r. i w 2009 r. Ponadto, w dniu 7 maja 2008 r. strona złożyła oświadczenie, że działki A, AA, BB są zadrzewione, zakrzaczone, stanowiące pastwisko trwałe dla danieli (...), kontrola na miejscu potwierdziła jego deklarację.

Organ wskazał, że mając jednakże na uwadze, że skarżący oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności, to uznać należy, że włączając do powierzchni pastwisk roślinności o powierzchni 7,70 ha, charakteryzujące się dużym udziałem drzew i krzewów w zwarciu, co uniemożliwiało wypas zwierząt na tym obszarze, naruszył zasady przyznawane określone w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ wskazał, że strona nie działała w dobrej wierze i przyjął 10-letni okres przedawnienia. Termin przedawnienia rozpoczął swój bieg w dniu 6 kwietnia 2010 r. (data wypłaty płatności). Za datę pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności organ uznał datę 16 czerwca 2014 r., tj. datę doręczenia stronie decyzji Dyrektora ŁO ARiMR nr 125/14 z dnia 29 maja 2014 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku z 8 marca 2010 r.

Wobec powyższego organ wskazał, że nie upłynął 10 - letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące odstąpieniem od dochodzenia zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności.

Uzasadniając oddalenie skargi strony na powyższą decyzję WSA w Łodzi podkreślił, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w sprawie nie nastąpił upływ terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2009 r.

Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z płatnościami ONW przyznanymi w 2009 r. organy zasadnie wskazały na regulacje zawarte w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm., zwane również dalej - rozporządzeniem nr 796/2004). Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego w sprawie nie miał zastosowania art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z 23.12.1995 r. ze zm., zwanego dalej: - rozporządzeniem nr 2988/95).

Przepis art. 73 ust. 1-5 rozporządzenia nr 796/2004 ma zastosowanie do płatności przed dniem 1 stycznia 2010 r. w związku z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. (ust. 1). A zatem w rozpoznawanej sprawie do płatności za 2009 r.

Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Przewidziany w przywołanym powyżej przepisie rozporządzenia nr 796/2004, dziesięcioletni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, oznacza, że ustalenie czy beneficjent działał w dobrej wierze, czy też nie działał, jest ważne dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Unormowania powołanego rozporządzenia, także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta, podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.

Ponadto wskazać należy, że pojęcie - dobrej wiary - nie zostało zdefiniowane, wiąże się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, istotą których jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną.

W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności. W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11).

Jak wynika z akt sprawy skarżący ubiegając się o przyznanie płatności we wniosku złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności ONW, a także zobowiązał się m.in. do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych deklarowanych do płatności, będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, którego to warunku zdaniem organów nie spełnił.

Z akt sprawy wynika, że w 2009 r. w gospodarstwie producenta rolnego przeprowadzone zostały dwie kontrole na miejscu. Pierwsza w zakresie kwalifikowalności powierzchni 15 czerwca 2009 r., a druga w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności w dniu 3 listopada 2009 r. Kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzili inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Dla działki rolnej A i BB inspektorzy wskazali, że działka ta ma powierzchnię większą niż zadeklarowana i zastosowali kod DR 13- , natomiast dla działki rolnej AA stwierdzili, że działka ma mniejszą powierzchnię niż deklarowana, zastosowano kod DR13+. W uwagach inspektorzy terenowi zamieścili adnotację, że działki zachwaszczone i zadrzewione stanowią pastwisko dla danieli - jeleniowatych ze względu na ich dietę pokarmową. Jednocześnie w trakcie kontroli w zakresie spełnienia wymagań wzajemnej zgodności nie stwierdzono uchybień. Inspektorzy terenowi wykonali zdjęcia o nr od 1 do 9 i zamieścili adnotację "zgodnie z deklaracją rolnika pastwisko zadrzewione i zakrzaczone ze względu na dietę pokarmową jeleniowatych". Organ I instancji 8 marca 2010 r. wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na 2009 rok w wysokości [...] zł. 29 maja 2014 r. Dyrektor OR ARiMR w Łodzi stwierdził nieważność decyzji z 8 marca 2010 r. przyznającej płatność ONW na 2009 r. W toku postępowania o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji organy wskazały, że w obrębie działek rolnych deklarowanych jako pastwiska stwierdzono kompleksy roślinności charakteryzujące się dużym udziałem drzew i krzewów rosnących w zwarciu, co uniemożliwiało wypasanie zwierząt na tych obszarach w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca.

Następnie organ I instancji 9 lipca 2015 r. wydał decyzję o odmowie przyznania płatności ONW na 2009 r. i nałożył na stronę sankcje. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor OR ARiMR 12 października 2015 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Zdaniem Sądu istotne znacznie dla rozstrzygnięcia dobrej, czy złej wiary skarżącego w kontekście ustaleń organów oraz podnoszonych przez stronę zarzutów ma to, że powierzchnie pastwisk - działek rolnych, na których drzewa nie występowały w ścisłym zwarciu, pod którymi możliwe było pobieranie pokarmu przez daniele, a zarazem stanowiących dla nich zacienienie, nie zostały wyłączone z powierzchni uprawnionej do płatności, lecz wykluczono jedynie tereny, które w żaden sposób nie mogły zostać przeznaczone do wypasu.

Prawidłowo więc organy uznały, że skoro skarżący znał warunki przyznania płatności określone w § 2, § 4 rozporządzenia ONW oraz w związku z § 1 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, a mimo to nie realizował zobowiązania na powierzchni 7,70 ha, bowiem na tej powierzchni stwierdzono kompleksy roślinności charakteryzujące się dużym udziałem drzew i krzewów rosnących w zwarciu, co uniemożliwiało wypasanie zwierząt na tych obszarach w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca, to stwierdzić należy, że beneficjent nie działał w dobrej wierze. W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie nie można przyjąć, że skarżący nie wiedział o obowiązku powiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej na ww. obszarze. Ponadto, nie może budzić wątpliwości, że każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się z zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem. Powinien mieć też świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie ich spełnienia. Wnioskujący o pomoc ma obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, w szczególności gdy dotyczy to własności gruntów rolnych czy wielkości upraw. Jak już zaznaczono, we wniosku z 14 maja 2009 r. skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznania tego świadczenia, a więc przyjął on pełną odpowiedzialność za całość zawartych w nim deklaracji, jak również dał podstawę do uznania, że znane są mu warunki udzielania płatności.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy słusznie przyjęły i wykazały w uzasadnieniu, że nie zaszły podstawy do przyjęcia, że skarżący działał w dobrej wierze, co pozwoliłby na zastosowanie czteroletniego zamiast dziesięcioletniego okresu przedawnienia.

Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że organy stwierdzając, że obowiązek zwrotu płatności pobranych za 2009 r. w kwocie [...] zł jednocześnie wskazały, że wypłata płatności za 2009 r. nastąpiła 6 kwietnia 2010 r.

Sąd podzielił stanowisko organów, że za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności należy uznać datę doręczenia decyzji wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym. Za datę pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze danej płatności organ odwoławczy przyjął więc datę 16 czerwca 2014 r., tj. datę doręczenia stronie decyzji Dyrektora ŁO ARiMR z dnia 29 maja 2014 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji z 8 marca 2010 r. przyznającej stronie płatność ONW na 2009 r. Decyzja jest ostateczna.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie doszło do przedawnienia uprawnienia do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Nie upłynął jeszcze 10-letni termin, o którym mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Termin rozpoczął bieg 6 kwietnia 2010 r. (data wypłaty płatności), a jako datę pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności należało za organami uznać 16 czerwca 2014 r. Z zestawienia tych dat wynika, że 10-letni termin przedawnienia w rozpoznawanej sprawie nie upłynął. Ponadto zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie nienależnie pobranych płatności z dnia 3 lipca 2019 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 lipca 2019 r.

Sąd podzielił także stanowisko organów dotyczące braku możliwości odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, stosownie do treści art. 28a ust. 7 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Kwota nienależnie pobranych płatności wyniosła [...] zł, zatem przekroczyła równowartość 100 euro.

Zasadne jest również ustalenie organów, że w sprawie nie znalazł zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, bowiem wypłacone płatności nie wynikały z pomyłki organu, a rolnik mógł błąd ten wykryć w zwykłych okolicznościach, bowiem sam deklarował do płatności powierzchnię 7,70 ha, na której nie był prowadzony wypas zwierząt.

Reasumując Sąd stwierdził, że organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nadto dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w decyzji przepisy i właściwie ustaliły skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji oraz stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a., wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniósł się do zarzutów odwołania. Z powyższych względów Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów wskazywanych w skardze. Zarzucane naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 189d pkt 7 nie miało miejsca. Powyżej Sąd szczegółowo wskazał, na podstawie jakich przepisów toczyło się szczególne postępowanie, jakim jest postępowanie w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności. W sprawie nie miały zastosowania przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, ustawy z 25 lipca 2001 o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz o zmianie niektórych ustaw oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej, bowiem skarżący 14 maja 2009 r. wystąpił o przyznanie płatności ONW na 2009 r. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest tylko ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co ważne, w przedmiotowym postępowaniu organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta.

O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 8 pkt 3 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.). Przyznając pełnomocnikowi kwotę 246 zł obejmującą podatek od towarów i usług, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie miał miejsce "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 250 § 2 p.p.s.a., uzasadniający obniżenie przyznanego wynagrodzenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie wynosiła 2.871,16 zł, a więc wysokość wynagrodzenia adwokata ustanowionego z urzędu, zgodnie z treścią § 8 pkt 3 rozporządzenia wynosi 600 zł, podwyższona o podatek od towarów i usług wynosi 738 zł. Należy zaznaczyć, że adwokat został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu w czterech sprawach ze skargi [...]. We wszystkich sprawach występuje niemal identyczny stan faktyczny jak w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że nakład pracy pełnomocnika w każdej z tych spraw był identyczny. Uzasadniało to miarkowanie przyznanego wynagrodzenia w oparciu o treść art. 250 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Sąd przyznał pełnomocnikowi w tej sprawie wynagrodzenie w wysokości 1/3 ww. wynagrodzenia.

[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznanie skargi na podstawie przepisów. Autor skargi kasacyjnej wniósł również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. Przepisów prawa materialnego, tj. przepisów:

a) art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE. L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające czteroletnie przedawnienie obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika zła wiara Skarżącego uzasadniająca przyjęcie dziesięcioletniego terminu przedawnienia;

b) art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja z 29 maja 20ł4 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji nr 0090-2010-000004886 z 8 marca 2010 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2009 rok wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego w Radomsku stanowi pierwsze powiadomienie o nienależnie pobranych środkach podczas gdy decyzja ta nie jest decyzją w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych i jako taka nie stanowi pierwszego powiadomienia o nienależnie pobranych środkach nie powinna oznaczać momentu powstania zobowiązania do zwrotu, od którego liczony jest termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych;

2. Przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów:

a) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 68 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR przez błędne uznanie, że obowiązek powstał z chwilą doręczenia decyzji z dnia 29 maja 2014 r. podczas gdy decyzja ta została wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 8 marca 2010 r. natomiast sam obowiązek zwrotu powstał już w chwili złożenia wniosku o wypłatę świadczenia tj. w dniu 14 maja 2009 r. a decyzja ustalająca obowiązek jej zwrotu została wydana dopiero 28 sierpnia 2020 r.;

b) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) (dalej k.p.a.) przez błędne uznanie polegające na przyjęciu, że w sprawie były podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;

c) art. 145 §1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez uznanie, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej dokonały w sposób dokładny ustalenia stanu faktyczny sprawy podczas gdy doszło do zaniechania analizy zgromadzonej i wniosku z dnia 14 maja 2009 r. wraz z załącznikami, z których to wynika jednoznacznie, że nie kwestionowano ani powierzchni działek objętych wnioskiem ani stanu znajdującej się na nich roślinności i w związku z tym nie prowadzono żadnego postępowania dowodowego w kierunku nieprawidłowości wniosku z dnia 14 maja 2009 r.;

d) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 189d pkt. 1, 4 i 7 k.p.a. przez uznanie, że organ II instancji słusznie nie zastosował przepisów zobowiązujących organ do wnikliwego zbadania przesłanek nakładania administracyjnej kary pieniężnej podczas gdy w przedmiotowej sprawie konieczne było uwzględnienie przesłanek ochrony życia i zdrowia hodowanych danieli, znikomości stopnia przyczynienia się Skarżącego do powstania naruszenia prawa oraz jego warunków osobistych, w tym sytuacji majątkowej;

e) art. 135 p.p.s.a. przez uznanie, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania przez Sąd ustawowych środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w postępowaniu przed organem I instancji podczas gdy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania tychże środków w uwagi na uchybienia poczynione przez organ I instancji i skutkujące wydaniem decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środkach;

f) art. 250 § 2 p.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w sprawie uzasadnione jest obniżenie wynagrodzenia adwokata podczas gdy Sąd nie uzasadnił na czym polega identyczność nakładu pracy pomiędzy przedmiotową sprawą a innymi sprawami, w których adwokat został wyznaczony z urzędu do zastępowania Skarżącego. Sąd nie wziął też pod uwagę faktu, że adwokat zapoznał się z aktami każdej ze spraw. Jednocześnie w czasie Pandemii, ze względu na słabą znajomość prawa przez Skarżącego, jego osobistą prośbę a także jego złą sytuację materialną pełnomocnik podjął się osobistego spotkania ze skarżącym w miejscu jego zamieszkania, w celu wytłumaczenia mu zasad postępowania przed sądami administracyjnymi oraz oceny stanu faktycznego sprawy. Pełnomocnik wykonał więc swoje obowiązki w sposób sumienny i prawidłowy, a zatem tak znaczące miarkowanie nie powinno mieć miejsca lub powinno mieć miejsce w mniejszym, uzasadnionym zakresie.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR w Łodzi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były trafne.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd II instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnoszący skargę kasacyjną złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś Prezes PFRON, w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 ppsa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ppsa. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. O ile zarzut naruszenia prawa procesowego ma na celu najczęściej wykazanie, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest nieprawidłowy, o tyle przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, ocenie podlega m.in. proces subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega zatem na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Natomiast przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 ppsa). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy ze względu na szereg wdanych w sprawie rozstrzygnięć administracyjnych i sądowoadministracyjnych wskazać na zakres rozpoznania sprawy.

Istotą sprawy jest decyzja Kierownika ARiMR z 5 września 2019 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r. otrzymanych przez Skarżącego na mocy decyzji Kierownika ARiMR z 24 listopada 2015 r. Ta decyzja Kierownika ARiMR z 5 września 2019 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009 była utrzymana w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z 21 sierpnia 2020 r., skarga na którą była oddalona wyrokiem zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną.

Źródłem przedmiotowej w sprawie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności jest decyzja Kierownika ARiMR z 9 lipca 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. w pomniejszonej wysokości, utrzymana w mocy ostateczną i prawomocną decyzją Dyrektora ARiMR z 10 listopada 205 r., której Skarżącemu nie udało się podważyć, o czym rozstrzygnął prawomocnym wyrokiem z 16 grudnia 2016 r. syg. akt V SA/Wa 233/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Nie było więc przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej ani przed Sądem I instancji, ani w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, rozpatrywanie zasadności przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r. w pomniejszonej wysokości, co zostało już prawomocnie rozstrzygnięte, w sposób wiążący również sądy administracyjne obu instancji. A były to ustalenia polegające na stwierdzeniu na stwierdzone zadrzewienia i zakrzaczenia części powierzchni zgłoszonej do płatności, co wykluczało tę powierzchnię z płatności, oraz wynikających z tych ustaleń wyliczeń wysokości prawomocnie przyznanej płatności. Ustalenia zawarte w decyzji ostatecznej dotyczącej ustalenia należnej płatności nie mogą podlegać podważeniu w ramach postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, stanowią natomiast podstawę do wszczęcia postępowania i ustalenia kwoty do zwrotu. Zatem Sąd I instancji nie był uprawniony do podważania w objętym skargą w sprawie niniejszej postępowaniu ustaleń dotyczących przyznanej, należnej płatności (przyznanej decyzją Kierownika ARiMR z 9 lica 2014 r. utrzymaną w mocy przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 10 listopada 2015 r.). Skarżący nie podważa przy tym wyliczenia płatności przypadającej do zwrotu jako płatności nienależnej, to jest różnicy pomiędzy płatnością otrzymaną na podstawie decyzji o przyznaniu płatności z 24 listopada 2009 r., której nieważność została stwierdzona decyzją Dyrektora ARiMR nr [...] z 29 maja 2014 r. (utrzymaną w mocy przez Prezesa ARiMR z 15 września 2014 r.) a wysokością płatności przyznanej decyzją Kierownika ARiMR decyzją nr [...] z 9 lipca 2015 r. (utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora ARiMR nr [...] z 10 listopada 2015 r.). Czyni to oczywiście nieuzasadnionymi zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w pkt. 2 c) i d) skargi kasacyjnej, które zmierzają do podważenia ustaleń będących podstawą przyznania płatności w pomniejszonej wysokości.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej (wyłączając zarzut dotyczący wynagrodzenia pełnomocnika podniesiony w pkt 2 lit. f) petitum skargi kasacyjnej dotyczą kwestii tego, czy nie doszło do przedawnienia możliwości wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranej płatności. Zarzuty te ze względu na ich komplementarny charakter należało rozpoznać łącznie. W pierwszej kolejności należy tu zauważyć, że zarzut oparty na naruszeniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR (pkt 1 b petitum skargi kasacyjnej) jest oczywiście nieuzasadniony. Przepis ten stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Określa więc kompetencję ARiMR do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych, takich między innymi jak przedmiotowe w sprawie niniejszej płatności. Jest to więc przepis określający kompetencję organów ARiMR do wydania decyzji takich jak przedmiotowe w sprawie niniejszej, której to kompetencji Skarżący przecież nie kwestionuje. W postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności i w tym zakresie ARiMR opiera się na ustaleniu w odrębnym postępowaniu co do kwoty należnej płatności i porównuje to z płatnością rzeczywiście otrzymaną, co prowadzi do ustalenia wysokości płatności pobranej nienależnie, ustala też, czy nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności. Nie można przy tym zgodzić się ze Skarżącym kasacyjnie, że decyzja ARiMR o stwierdzeniu nieważności decyzji o przyznaniu płatności nie stanowi powiadomienia beneficjenta płatności o tym, że nienależnie pobrał płatności. To właśnie z takiej decyzji o stwierdzeniu nieważności wynika wprost, że wcześniejsza decyzja o przyznaniu płatności była dotknięta istotną wadą powodująca jej nieważność, a więc tym samym wskazującą na bezprawność przyznanej płatności przynajmniej w części.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował żadnej z jednostek redakcyjnych tego przepisu. Jednak sformułowanie tego zarzutu i jego uzasadnienie pozwala przyjąć, że zarzut ten dotyczy art. 73 ust. 1 i 5 tego rozporządzenia. Zgodnie z tymi przepisami w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3, przy czym ten obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, ten okres jest ograniczony do czterech lat.

Dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną, a dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to prawo istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Jak wynika z tego przepisu zasadą jest dziesięcioletni termin przedawnienia, a termin skrócony dotyczy sytuacji wyjątkowej, gdy otrzymujący płatność nienależną, działał w dobrej wierze przyjmując płatność nienależną, czy w wysokości wyższej niż należna. Istnienie dobrej wiary należy przy tym przyjąć w odniesieniu do osoby, która winna posiadać stosowne kwalifikacje do obiektywnej, starannej oceny stanu rzeczy. Sąd I instancji w ślad za organami zasadnie przyjął, że nie można uznać, iż Skarżący był w dobrej wierze przyjmując zawyżone płatności. Był rolnikiem, który powinien mieć wiedzę do oceny tego, co stanowi obszar uprawniony do przyznania pomocy – w tym przypadku właściwie utrzymane pastwiska z wyłączeniem powierzchni zadrzewionych i zakrzaczonych. Trafnie zauważono, że złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności do trwałych użytków zielonych, a więc i wyłączenie z tych płatności powierzchni zadrzewionych i zakrzaczonych. Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że powierzchnie pastwisk - działek rolnych, na których drzewa nie występowały

w ścisłym zwarciu, pod którymi możliwe było pobieranie pokarmu przez daniele, a zarazem stanowiących dla nich zacienienie, nie zostały wyłączone z powierzchni

uprawnionej do płatności, lecz wykluczono jedynie tereny, które w żaden sposób nie

mogły zostać przeznaczone do wypasu. Skarżący miał świadomość istnienia na zgłaszanej powierzchni kompleksów roślinności charakteryzujące się dużym udziałem drzew i krzewów rosnących w zwarciu, co uniemożliwiało wypasanie zwierząt na tych

obszarach w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca. Zatem skoro mimo tego stanu faktycznego zgłosił do płatności również i te tereny nie spełniające wymogów trwałych użytków zielonych, to zasadne było uznanie, że nie działał w dobrej wierze. Składając wniosek o płatności za 2009 rok i podpisując oświadczenie o znajomości zasad przyjął odpowiedzialność za całość zawartych we wniosku deklaracji w nim deklaracji, w tym co do powierzchni pastwisk wolnej od kompleksów drzew i krzewów, które powinny być wyłączone ze z płatności, a mimo ro do płatności były zgłoszone.

Zasadnie też Sąd I instancji i organy przyjęły, że nie było podstaw do uznania 4-etniego przedawnienia ze względu na przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004. Przepis ten nie miał zastosowania, gdyż wypłacenie zawyżonych płatności nie wynikało z niezależnego od Skarżącego błędu organu, lecz wynikało z wadliwie zadeklarowanej przez Skarżącego powierzchni do płatności obejmującej powierzchnię wyłączoną.

Tym samym należało uznać, że organy i Sąd I instancji dokonały prawidłowej wykładni i zastosowania art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 do prawidłowo ustalonego i w istocie niekwestionowanego przez Skarżącego w zakresie istotnych da sprawy ustaleń stanu faktycznego. Zasadne też było naliczenie odsetek. Co do odsetek rozstrzygające znaczenie mają przepisy art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji nr 796/2004. Zgodnie z tymi przepisami w przypadku dokonania nienależytej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki naliczane za okres między powiadomieniem go o konieczności zwrotem oraz zwrotem lub potrąceniem. Takim powiadomieniem było doręczenie decyzji z 29 maja 2014 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika ARiMR będącej podstawą wypłaty zawyżonej płatności. Z tą datą Skarżący dowiedział się o braku podstaw (decyzji) o przyznaniu płatności w zawyżonej wysokości, a więc o konieczności zwrotu nadmiernie pobranej płatności. Przepis art. 68 § 1 ordynacji podatkowej dotyczący niepowstania zaległości podatkowej, jeśli decyzja ustalająca zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, nie ma przy tym zastosowania w sprawie przedmiotowego zwrotu nienależnej płatności, gdyż kwestię przedawnienia regulują wyczerpująco przepisy art. 73 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, a przepisy Działu III ordynacji podatkowej mocy art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR stosuje się tylko odpowiednio.

Zatem zarzuty podniesione w pkt. 1, pkt. 2 lit. a petitum skargi kasacyjnej również nie zasługiwały na uwzględnienie, podobnie jak zarzuty podniesione w pkt. 2 lit. c i d.

Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zarówno zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, jak i objętych kontrolą sądowoadministracyjną decyzji organów ARiMR obu instancji, to w konsekwencji należało uznać, że nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji z w postępowaniu odwoławczym zakończonym decyzją Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 21 sierpnia 2020 r. , a więc zasadne było zastosowania przez Organ odwoławczy art. 138 § 1 kpa i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. W tej sytuacji Sąd I instancji słusznie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa, co czyni pozbawionym usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa (zarzut z pkt. 2 lit b) petitum skargi kasacyjnej. Ponieważ Sąd I instancji zasadnie nie dopatrzył się w objętych kontrolą sądu rozstrzygnięciach organów administracji, nie miał też podstaw do zastosowania art. 135 ppsa wobec zgodnych z prawem rozstrzygnie c, co czyni niezasadnym zarzut z pkt 2 lit. e) petitum skargi kasacyjnej.

Ostatni zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 250 § 2 ppsa był również pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z tym przepisem przyznając adwokatowi wyznaczonemu z urzędu sąd w uzasadnionych przypadkach może obniżyć wynagrodzenie w stosunku do podstawowej stawki przysługujące zgodnie z art. 250 § 1 ppsa. Decyzje w kwestii obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika działającego w ramach prawa pomocy zostały pozostawione uznaniu sądu, co jednak nie oznacza dowolności oceny w tym zakresie, która każdorazowo musi znajdować oparcie w konkretnych okolicznościach danej sprawy, dających zakwalifikować się jako uzasadniony przypadek. Stanowi o tym wyraźnie § 2 ust. 1 mającego zastosowanie w sprawie rozporządzenia, nakazując uwzględnić w tej materii niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Sąd I instancji w sposób zasługujący na aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał na podstawę zastosowania art. 250 § 2 ppsa wynikającą z tego, że ten sam pełnomocnik występował w 4 sprawach opartych w istocie na tym samym stanie faktycznym, gdzie sporządził 4 niemal jednakowe skargi kasacyjne. Wskazane w skardze kasacyjnej czynności w postaci zapoznania się z aktami sprawy były obowiązkiem pełnomocnika, w tym również wyznaczonego z urzędu, a przyznane mu wynagrodzenia obejmuje nie tylko sporządzenie skargi kasacyjnej, ale w sposób oczywisty również zapoznanie się z aktami. Ze względu na charakter sprawy, gdzie skarga kasacyjna oparta była tylko o akta sprawy, osobisty kontakt z pełnomocnikiem nie był konieczny, a więc nie jest uzasadnione ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów związanych z taką czynnością.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, zatem należało ją oddalić na podstawie art. 184 ppsa.

Orzekająco odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na podstawie art. 207 § 2 ppsa, uwzględniono fakt przyznania skarżącej spółce prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.