Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 651/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 3 i 5, art. 89 ust 1 pkt 1, art. 89 ust 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2, art. 23a
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 11 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 roku sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku numer [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800; dalej: O.p.), art. 222 ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. nr [...] z dnia [...] r. o wymierzeniu P.G. kary pieniężnej w wysokości łącznie: 36.000 zł z tytułu urządzania gier poza kasynem gry na automatach o nazwach: Hot Spot Platinum nr [...], Hot Spot Gaminator nr [...] i Ultimate nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 21.09.2015 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w P. przeprowadzili w lokalu przy ul. A 21 w R., czynności kontrolne w zakresie przestrzegania urządzania i prowadzenia gier na automatach zgodnie z ustawą z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej jako: u.g.h.). W toku kontroli stwierdzono, że w kontrolowanym lokalu znajdowały się 3 urządzenia podłączone do sieci elektrycznej o nazwie Hot Spot Platinum nr [...], Hot Spot Gaminator nr [...], Ultimate nr [...], o budowie identycznej jak automaty do gier. Urządzenia wyposażone były w ekrany, panele, przyciski sterujące, akceptory monet i banknotów oraz kuwety na wygrane. Na ekranach wyświetlały się ikony i symbole identyczne jak w automatach do gier hazardowych. Urządzenia opisano szczegółowo w protokole oględzin i protokole kontroli. Urządzenia nie posiadały oznaczenia z numerem poświadczenia rejestracji, numeru zezwolenia na urządzanie gier na automatach. Osobą obecną przy czynnościach kontrolnych była żona właściciela lokalu – K.G., która okazała kontrolującym kserokopię umowy najmu powierzchni lokalu z 07.07.2014 r. zawartą przez B [...] R., ul. B 20A ze spółką z o.o. C z siedzibą w K., ul. C 100A wraz z dokumentami pt. "Instalacja w lokalu" z dnia 10.04.2015 r. i "Informacja prawna" z dnia 07.07.2014 r. W związku z tym, że K. G. nie przedstawiła kontrolującym koncesji na prowadzenie kasyna gry ani żadnego zezwolenia na urządzanie gier na automatach, jak również decyzji Ministra Finansów wydanej w trybie art. 2 ust. 6 u.g.h., funkcjonariusze celni przystąpili do przeprowadzenia odtworzenia możliwości gry na automatach, w drodze eksperymentu, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawie o Służbie Celnej. Jego przebieg został opisany w protokole kontroli z dnia 21.09.2015 r.

W wyniku przeprowadzonego eksperymentu na urządzeniach Hot Spot Gaminator nr [...], Ultimate nr [...] oraz Hot Spot Platinum nr [...] ustalono, że w grach występował element losowości, ponieważ grający naciskając biały klawisz nie miał wpływu na moment zatrzymania i ułożenia się symboli na ekranie monitora, uzyskane wyniki gry były nieprzewidywalne i niezależne od woli gracza. Wynik gry zależny był tylko i wyłącznie od przypadku. Ponadto w grze padały wygrane rzeczowe w postaci punktów, które umożliwiały grającemu przedłużenie gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze. Wygraną punktową można było zamienić na wygraną pieniężną, co zostało dokonane w trakcie prowadzonej gry. W związku z powyższym stwierdzono, iż prowadzone gry na kontrolowanych urządzeniach są grami na automatach zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h.

W toku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono także, że kontrolowany nie posiada zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych,

a urządzenia nie zostały zarejestrowane przez naczelnika urzędu celnego. Dodatkowo kontrolujący stwierdzili naruszenie przepisów zakazujących reklamy i promocji gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych oraz gier na automatach, w związku z podświetlonym szyldem nad drzwiami wejściowymi do lokalu i banerem wiszącym na budynku zawierającymi symbole ikon z grami hazardowymi jak również symbole występujące w grach na automatach. Stwierdzono, że działalność prowadzona w zakresie urządzania gier na ww. automatach miała miejsce w lokalu w R., ul. A 21, a więc poza kasynem gry zdefiniowanym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a) u.g.h., bez koncesji oraz rejestracji automatu do gier, tj. z pominięciem wymogów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 23 a ust. 1 cyt. ustawy.

W zakresie ustalenia podmiotu urządzającego gry na automatach poza kasynem gry, organ wskazał, iż urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest każdy podmiot, zaangażowany w udostępnianie automatów, zarządzanie nimi lub czerpanie z tego procederu korzyści. W tym zakresie mieści się również działalność skarżącego polegająca na umożliwieniu rozgrywania gier na zainstalowanych w lokalu automatach, które zgodnie z ustawą o grach hazardowych mogły być urządzane wyłącznie w kasynach gry. Potwierdza to umowa najmu powierzchni użytkowej z dnia 07.07.2014 r. zawarta pomiędzy A NIP [...] w R., ul. B 20 (wynajmującym), a spółką z o.o. C z siedzibą w K. (najemcą). Ustalono, że w ramach tej umowy P. G. zobowiązał się do informowania najemcy niezwłocznie o wszystkich nieprawidłowościach w działaniu urządzeń. Udowodnione zostało, że P.G. posiada tytuł prawny do władania lokalem położonym w R., ul. A 21, w którym zainstalowano i eksploatowano urządzenia do gier - zgodnie z podpisaną umową najmu powierzchni użytkowej, w której (§ 1) wskazano, że przedmiotem umowy jest część lokalu (3 m²) pod adresem [...] R., ul. A 21 umożliwiająca zainstalowanie urządzeń do gier, na których najemca będzie prowadził działalność rozrywkowo-hazardową. Jak wskazano w umowie, w lokalu tym wynajmujący prowadzi działalność gospodarczą D. Z tytułu zawartej umowy otrzymywał wynagrodzenie w formie czynszu w wysokości ustalonej kwotowo na 1000 zł. netto miesięcznie. Ponadto, jak wynika z umowy, wynajmujący poza obowiązkiem dostarczania energii elektrycznej, miał dbać o porządek i bezpieczeństwo urządzeń zlokalizowanych na wynajętej powierzchni (ochrona).

Przesłuchany w charakterze świadka P. G. zeznał, że "lokale znajdujące się w R. przy ul. A 21, D 3 i E należą do mnie. (...) Nie znam osoby która wstawia automaty do moich lokali. Ja posiadam klucze do lokali. Są one otwarte w określonych godzinach i w tym czasie każdy może do nich wejść. (...) W lokalu przy ul. C nad wejściem wisi reklama. Jest to własność spółki B. Ja w tej sprawie wysłałem pismo przedstawicielom spółki aby ją usunięto. Nie wiem kiedy zostanie usunięta".

Przesłuchana w charakterze świadka K. G. oświadczyła, że: "Kontrolowany lokal należy do mojego męża P. G., który wynajmuje lokal pod automaty dla firmy B z siedzibą w K. (...) W lokalu najczęściej przebywa mój mąż. Urządzenia same wypłacają wygrane w monetach 5 zł. (...) Na koniec miesiąca mąż wystawia fakturę za wynajem lokalu ".

W związku z ujawnieniem naruszenia przestrzegania urządzania i prowadzenia gier na automatach zgodnie z ustawą z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia P.G. kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na automatach o nazwach: Hot Spot Platinum numer [...], Hot Spot Gaminator numer [...] i Ultimate numer [...] w lokalu w R., ul. A 21. Po przeprowadzeniu postępowania, Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości łącznie 36.000 zł z tytułu urządzania gier poza kasynem gry na 3 ww. automatach, bez poświadczenia rejestracji i bez numeru pozwolenia.

Pismem z dnia 10.08.2016 r. P.G. za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika odwołał się od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając:

1/ błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że skarżący jako podmiot wynajmujący powierzchnię swojego lokalu, jest podmiotem urządzającym gry na automatach podlegające restrykcjom ustawy o grach hazardowych i wbrew przepisom tejże ustawy,

2/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.h. poprzez ich bezzasadne zastosowanie, w sytuacji, gdy skarżący jako osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, nie może być adresatem tych przepisów;

3/ naruszenie art. 2 ust. 6 u.g.h. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku decyzji Ministra Finansów rozstrzygającej, czy gra na zatrzymanym urządzeniu, jest grą na automacie w rozumieniu ustawy o grach hazardowych,

4/ naruszenie art. 6 ust. 1 u.g.h. poprzez jego bezzasadne zastosowanie, w sytuacji, gdy jest on przepisem całkowicie bezskutecznym w krajowym porządku prawnym jako sprzeczny z prawem Unii Europejskiej (a nie z Konstytucją RP),

5/ naruszenie art. 210 § 4 O.p. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów na podstawie których organ uznał, że skarżący urządza gry na automatach a nadto sprzeczność uzasadnienia w zakresie podstawy prawnej decyzji z treścią art. 89 u.g.h.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wyjaśnił, że

podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych. Zgodnie z art. 3 u.g.h., prowadzenie przedmiotowej działalności w zakresie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. W myśl art. 14 ust. 1 ww. ustawy, urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Na podstawie art. 6 ust. 1 u.g.h., działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach, na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej (art. 129 u.g.h.). Zgodnie natomiast z art. 23a ust. 1 ww. ustawy, automaty i urządzenia do gier, z wyjątkiem terminali w kolekturach gier liczbowych służących wyłącznie do urządzania gier liczbowych, mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że w art. 2 ust.1 u.g.h. zawarta jest definicja gry losowej. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Według zaś art. 2 ust. 4 ww. ustawy wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Ponadto w myśl art. 2 ust. 5 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Organ wskazał także, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 - wynosi 12.000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy). W świetle art. 90 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, kary pieniężne wymierza w drodze decyzji naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania urządzana jest gra hazardowa.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił przy tym, że na podstawie art. 1 punkt 67 ustawy z dnia z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 13 stycznia 2017 r., poz. 88) zostało zmienione brzmienie art. 89 ustawy o grach hazardowych. W wyniku zmiany rozszerzono katalog podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów regulujących rynek gier hazardowych, oraz zwiększono wysokość nakładanych kar. Organ wskazał, że okoliczności sprawy wypełniają znamiona przepisu, penalizującego zachowanie sprawcy deliktu administracyjnego ustawy o grach hazardowych w brzmieniu do 31 marca 2017 r. jak również od 1 kwietnia 2017r. Działanie sprawcy deliktu administracyjnego było i jest nadal zabronione. Przy czym wysokość wymierzonej kary, na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31.03.2017r., jest korzystniejsza dla strony. Zatem organ uznał, że zobowiązany jest do stosowania przepisów dotyczących kary pieniężnej, które obowiązywały w dniu stwierdzenia działania niezgodnego z prawem, tj. na dzień 21.09.2015 r.

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony dotyczące braku notyfikacji przepisów powołanych w rozstrzygnięciu organ uznając je za bezpodstawne powołał treść uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016r. sygn. akt II GPS 1/16. Wskazał, że w omawianej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do strony przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, co oznacza że wymierzenie kary pieniężnej było uzasadnione. Organ wskazał także, że odmowa zastosowania przepisów ustawy o grach hazardowych w odniesieniu do P. G. spowodowałaby uniknięcie przez niego odpowiedzialności za świadome łamanie obowiązującego prawa, co nie jest korzystaniem ze swobód traktatowych i nie ma związku z funkcjonowaniem rynku wewnętrznego, przed zakłóceniem którego chronić ma prewencyjna kontrola, przewidziana w dyrektywie 98/34/WE. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. zwrot "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko, gdyż obejmuje on nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także organizowanie gry, czy nawet zapewnienie warunków dla gry, co może być związane z udostępnieniem lokalu. Sformułowany przez pełnomocnika zarzut skierowania zaskarżonej decyzji do podmiotu niebędącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry, a tym samym niemogącego ponosić sankcji na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych oraz podniesione okoliczności, że P. G. jedynie wynajmował powierzchnię w swoim lokalu podmiotowi, który takie gry urządza i nie dokonywał on jakichkolwiek czynności związanych z organizowaniem gier, nie mogą podważać ustaleń organu co do tego, iż jest podmiotem urządzającym gry, skoro wydzielił powierzchnię swojego lokalu do zainstalowania oraz użytkowania urządzenia do gier, a także zajmował się jego obsługą. Organ podniósł, że zgodnie z ustawą o grach hazardowych, osoba fizyczna nie może starać się o koncesję na prowadzenie kasyna, ale to nie oznacza, że kara pieniężna za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry może zostać nałożona jedynie na podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do wniosku, iż podmiot nieposiadający statusu spółki akcyjnej bądź spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mógłby urządzać gry na automatach bez ograniczeń i sankcji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podzielił stanowisko organu I instancji, iż

P. G. bez wątpienia urządzał gry na automatach niezgodnie z ustawą o grach hazardowych. W rozpoznawanej sprawie okoliczności takie zostały przez organ wykazane. Poddano analizie poszczególne postanowienia umowy najmu powierzchni użytkowej w celu dokonania oceny, które z nich mogą dotyczyć czynności, do jakich zobowiązał się umownie skarżący, a związanych z urządzaniem gier. Organ nie ograniczył się do wskazania ogólnie umowy najmu, ale przywołał te jej regulacje, które przesądzają o aktywnej roli skarżącego, polegającej na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzenia (najem 3 m² "po wejściu do lokalu stoją po lewej stronie"), przystosowania go do danego rodzaju działalności (umowa najmu nie przewidywała obowiązku oznaczania powierzchni wynajętej spółce), umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy (wynajmujący w przedmiotowym lokalu prowadzi działalność gospodarczą C), współudziale w utrzymywaniu automatu w stanie stałej aktywności umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie i wypłacanie wygranych ("W lokalu najczęściej przebywa mój mąż. Urządzenia same wypłacają wygrane w monetach 5 zł."), zasilaniu automatu w energię elektryczną ("obowiązek dostarczenia energii elektrycznej do najętej powierzchni" - § 5 umowy najmu), informowaniu najemcy w przypadku dostrzeżenia jakiejkolwiek nieprawidłowości w działaniu urządzeń, skrótowo opisując zaobserwowany problem (postanowienia umowy § 5). Powierzchnia lokalu, która była przedmiotem umowy najmu, nie została wyznaczona. Miejsce w lokalu jest miejscem publicznym ogólnie dostępnym dla wszystkich osób, w tym niepełnoletnich. Wobec powyższego, uzasadnione jest, zdaniem organu, twierdzenie, że P.G. aktywnie partycypował w obowiązkach dotyczących organizowania gier. Wysokość czynszu określona była kwotowo na 1000 zł netto miesięcznie. P.G. wezwany do złożenia wyjaśnień co do sposobu realizacji przedmiotowej umowy najmu, wyjaśnień nie złożył, odmówił także odpowiedzi na pytania organu, korzystając z prawa do odmowy składania zeznań. Organ nie mógł więc pozyskać informacji niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się do zarzutu błędnego uznania przez organ, że P. G. jest urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że ustalone w sprawie okoliczności pozwalają uznać skarżącego za współurządzającego gry na automatach poza kasynem gry. Stwierdził, że nie może budzić wątpliwości fakt stałej współpracy skarżącego ze spółką B będącą dysponentami automatów, o czym świadczy sam P. G.: "lokale znajdujące się w R. przy ul. A 21, D 3 i E należą do mnie. (...) Nie znam osoby, która wstawia automaty do moich lokali. Ja posiadam klucze do lokali". P.G. dysponował miejscem do wstawienia automatów (C) umożliwiającym korzystanie z tych urządzeń przez znaczną ilość osób ("wynajmujący w przedmiotowym lokalu prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest C"), bez udostępnienia lokalu, do którego mogły być wstawione automaty, urządzanie gier na automatach byłoby niemożliwe. Organ nie uznał również argumentów pełnomocnika strony, że skarżący jedynie wynajmował powierzchnię w lokalu.

Za niezasadny organ odwoławczy uznał także zarzut naruszenia art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził, iż brak jest podstaw do twierdzenia jakoby warunkiem zastosowania przez organ administracji celnej kary pieniężnej było uprzednie uzyskanie rozstrzygnięcia Ministra Finansów na podstawie art. 2 ust. 6 tej ustawy, wskazując, że decyzja, o której mowa w przepisie art. 2 ust. 6 cyt. ustawy dotyczy etapu planowania legalnego przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, na co wskazuje treść normy zawartej w kolejnej jednostce redakcyjnej art. 2, tj. w ust. 7 ustawy. Teza ta znajduje potwierdzenie np. w wyroku NSA z 8 grudnia 2015 r. w sprawie II GSK 2046/15. Istotne w sprawie fakty i okoliczności ustalono na podstawie dowodu z eksperymentu, którego przeprowadzenie znajdowało swoją podstawę prawną w treści art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej. Przeprowadzenie eksperymentu było zgodne z prawem i przyczyniło się do wyjaśnienia sprawy. Eksperyment został przeprowadzony w czasie rzeczywistym, dotyczył funkcjonowania automatów z chwili ich zatrzymania, i nie ograniczał się do ustalenia celu i charakteru gier, do jakich zostały one przeznaczone. Dowód z eksperymentu był zatem wystarczający do dokonania ustaleń istotnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z czynności kontrolnych w zakresie przestrzegania urządzania i prowadzenia gier na automatach zgodnie z ustawą z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych przeprowadzonych w lokalu, którym dysponował P. G., w R., ul. A 21, sporządzono protokół z 21.09.2015 r. nr [...].

W ocenie organu odwoławczego, powołanie w odwołaniu konkretnych opinii prawnych jest błędne, a opinie te nie mają charakteru wiążącego organ. Po dokonaniu ich analizy, Dyrektor Izby Administracji i Skarbowej w Ł. uznał, że nie ma podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] r. Załączone natomiast do odwołania rozstrzygnięcia organów celnych, dotyczą innych podmiotów i odmiennych stanów faktycznych i nie mogą stanowić dowodu dla organów rozstrzygających w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie ustalono, iż skarżący nie posiada ani koncesji, ani zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach, pomimo powszechnej w Polsce wiedzy, że działalność w zakresie gier hazardowych jest rodzajem działalności koncesjonowanej, a więc podlegającej ścisłej kontroli państwowej. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sprawie został zgromadzony potrzebny do rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Dokonana ocena posiadanych i zgromadzonych dowodów, w szczególności dowodów z dokumentów, zeznań świadków - nie nosi znamion dowolności. Zebrany w sprawie materiał został wszechstronnie rozważony i wyprowadzono z niego logiczne wnioski, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prowadzone postępowanie nie wykazało zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 187 O.p. i in.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, iż organ podatkowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo przeprowadził wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, a w rezultacie prawidłowo przyjął, iż P. G. urządzał gry na automatach poza kasynem gry, w rozumieniu ustawy o grach hazardowych i podlega karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowanie w sprawie, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:

a) art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań świadków K. G. i zeznań strony i wyprowadzenie wniosków z niej niewynikających, w szczególności, iż skarżący jest podmiotem urządzającym gry na automatach;

b) art. 191 O.p. w zw. z art. 122 o.p. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie treści stosunku prawnego łączącego stronę z właścicielem urządzeń, praw i obowiązków strony wynikających z umów najmu lokalu w R., realizacji przez stronę umowy najmu;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 89 ust 1 pkt 2 oraz art. 89 ust 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.03.2017 r., poprzez ich bezzasadne zastosowanie przez organ odwoławczy, w sytuacji gdy przepis ten nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji i nie mógł stanowić podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z uwagi na brak jakiegokolwiek przepisu przejściowego uzasadniającego jego dalsze stosowanie w sprawach wszczętych, a niezakończonych decyzją;

b) art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.03.2017 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urządzającym gry w rozumieniu tego przepisu jest podmiot wynajmujący lokal, w którym wstawiono urządzenia do gier;

c) art. 189c k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przepis ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 01.04.2017 r. są względniejsze dla sprawcy deliktu administracyjnego polegającego na urządzeniu gier na automatach, ponieważ wyeliminowano znamię deliktu administracyjnego polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry.

W zakresie wniosków dowodowych, skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Karny z dnia [...] listopada 2017 roku wraz z pisemnym uzasadnieniem na okoliczność uniewinnienia strony od stawianego zarzutu urządzania gier na automatach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o załączenie do akt sprawy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] lutego 2018 r., mocą której - przy analogicznym stanie faktycznym - organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, że rozstrzygana sprawa jest kolejną sprawą dotyczącą urządzania przez P. G. nielegalnych gier hazardowych na terenie R. W sprawach o sygn. akt III SA/Łd 918/16, III SA/Łd 89/17, III SA/Łd 90/17, III SA/Łd 91/17, III SA/Łd 428/18, III SA/Łd 430/18, i III SA/Łd 429/18 tutejszy sąd podzielił stanowisko organów, że skarżący był osobą współrządzącą wraz ze spółką B gry hazardowe w trzech należących do niego lokalach położonych na terenie tego miasta.

W pierwszej kolejności rozważania w sprawie zacząć należy od najdalej idącego zarzutu skargi, podnoszącego rażące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez ich bezzasadne zastosowanie przez organ odwoławczy, polegające na wydaniu przez organ decyzji w oparciu o nieistniejące w dacie orzekania przepisy prawa.

W punkcie wyjścia wskazać należy, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 88) W niniejszej sprawie, podstawę prawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., mimo, że decyzja organu II instancji została wydana po wejściu w życie ustawy zmieniającej ustawę o grach hazardowych. Zdaniem sądu, organ prawidłowo w rozpoznawanej sprawie przyjął jednak, że ocena zachowania podmiotu urządzającego gry hazardowe z naruszeniem przepisów prawa winna odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez stronę.

Sąd w pełni aprobuje pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 października 2012 r. (II GSK 1354/11; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie "CBOSA"), że zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal - pod ich rządami - trwają. Stosowanie nowego prawa do stosunków prawnych i zdarzeń, które zostały w pełni ukształtowane w trakcie obowiązywania poprzedniej regulacji, jest zaś możliwe jedynie wtedy, gdy ustawodawca wprowadził stosowne przepisy przejściowe, czego nie uczynił odnośnie regulacji z art. 89 u.g.h. Co do zasady więc, w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w tej kwestii w przepisach przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej ale trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy.

Z akt sprawy wynika, że taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż stwierdzone przez organ naruszenie przepisów u.g.h. zakończyło się w dniu kontroli, tj. 21 września 2015 r., kiedy to zatrzymano stanowiące przedmiot postępowania automaty do gier. Przyjęcie więc stanowiska, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy nowej ustawy, które weszły w życie od dnia 1 kwietnia 2017 r., a zatem nie obowiązywały w dacie stwierdzonego naruszenia prawa, prowadziłoby do pogwałcenia zasady lex retro non agit. Strona podejmując bowiem określoną aktywność byłaby pozbawiona możliwości przewidzenia jej skutków prawnych, a takie założenie nie może się ostać w świetle zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Dlatego miarodajny dla oceny skutków prawnych stanu stwierdzonego przez funkcjonariuszy celnych w dacie kontroli tj. 21 września 2015 roku, jest stan prawny obowiązujący w tym dniu.

Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, z porównania brzmienia art. 89 u.g.h. sprzed i po zmianie przepisów wynika, iż dotychczas obowiązujący art. 89 u.g.h. w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest względniejszy dla strony skarżącej, gdyż przewiduje w ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 u.g.h., że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, podczas gdy znowelizowany przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 stanowi, że urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia - podlegają karze pieniężnej w wysokości 100.000 zł od każdego automatu, stosownie do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) znowelizowanej ustawy.

A zatem zachowanie strony skarżącej polegające na urządzaniu gier w lokalu bez wymaganej przez ustawodawcę przepisami u.g.h. koncesji, a więc poza kasynem gry, nadal podlega penalizacji w znowelizowanym art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., tyle, że zagrożone jest surowszą karą. Nadto ustawa zmieniająca wprowadziła do art. 89 ust. 1 u.g.h. osobną podstawę do wymierzenia kary posiadaczowi lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4) i również w tym wypadku kara wynosi 100.000 zł od każdego automatu. Jak wskazał w jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny, co do stosowania prawa względniejszego, w przypadku zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym, stanowiącego konsekwencję obowiązywania konstytucyjnej zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa – (...) dokonując tzw. wykładni prokonstytucyjnej prawa, mającej na celu przestrzeganie zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, należy stwierdzić, że w sytuacji gdy ustawodawca nie przewidział regulacji intertemporalnej uwzględniającej uprawnienia podatników na podstawie dawnej ustawy, zaistniałą kolizję ustaw w czasie należy rozwiązać z uwzględnieniem art. 2 Konstytucji, w ten sposób, że należy stosować normę nową, chyba że norma poprzednio obowiązująca jest względniejsza (korzystniejsza) dla podatnika. Innymi słowy, regułą jest stosowanie ustawy (normy) nowej (jeśli nie pogarsza ona sytuacji prawnej) podatnika, wyjątkiem zaś – stosowanie ustawy (normy) poprzedniej (jeśli w świetle jej przepisów sytuacja prawna podatnika jest wówczas korzystniejsza) - p. wyroki NSA: z dnia 19.02.2014 r., II GSK 1691/12; z dnia 16.10.2012 r., I FSK 1996/11. Porównując sankcje wynikające z ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dacie naruszenia oraz nowym, nie budzi wątpliwości, że na gruncie dotychczasowych przepisów sankcja za urządzanie gier poza kasynem bez koncesji jest korzystniejsza w stosunku do sankcji przewidzianej znowelizowanym przepisem art. 89 u.g.h., a zatem prawidłowo w stosunku do skarżącego organ odwoławczy zastosował dotychczas obowiązujące przepisy u.g.h. Rozstrzyganie przez organ administracji sprawy w oparciu o "stare" przepisy jest uzasadnione także faktem, że przedmiotem sprawy jest nałożenie sankcji administracyjnej o charakterze represyjnym. Z uwagi na gwarancyjną funkcję prawa represyjnego można wnioskować, że podmiot naruszający prawo mógł w sposób uprawniony - w oparciu o zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa - oczekiwać zastosowania wobec niego sankcji w oparciu o przepisy obowiązujące w czasie, gdy dopuścił się naruszenia prawa.

Konsekwencją przedstawionych powyżej rozważań jest niezasadność podniesionego przez stronę zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 punkt 2 oraz ust. 2 punkt 2 u.g.h. W ocenie Sądu, prawidłowo i zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 120 O.p., organy obu instancji zastosowały w niniejszej sprawie - obowiązujący w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez skarżącego - art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., w myśl którego, iż karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, a wysokość tej kary wynosi 12 000 zł od każdego automatu.

Stanowisko Sądu w niniejszej sprawie jest ponadto zgodne z poglądem zaprezentowanym w licznych, wcześniejszych wyrokach wydanych w analogicznych sprawach przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

W ocenie Sądu, w toku prowadzonego postępowania organy zebrały i rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 O.p. Zgromadzony materiał, w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy potwierdził losowy charakter gier urządzanych na spornych automatach oraz zaangażowanie skarżącego w proceder urządzania gier hazardowych poza kasynem gry tj. w należącym do niego lokalu "[...]" znajdującym się w R. przy ul. A 21. Podkreślić przy tym trzeba, że w myśl zasady określonej w art. 191 O.p., organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów, orzekają na podstawie własnego przekonania, popartego zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Zasada ta nakłada też na organy podatkowe obowiązek oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z osobna i we wzajemnym związku. W przypadku dowodów przeciwstawnych organy mogą jednym z nich dać wiarę, a innym tej wiarygodności odmówić. Kierować się muszą jednak zasadą racji dostatecznej, wyrażającej się w postulacie, aby za udowodnione uznawać tylko te fakty, które zostały uzasadnione według określonych, rozsądnych dyrektyw poznawczych (por. Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 174 i nast.). Organy nie mogą więc z dowodów wyciągać wniosków, które z nich nie wynikają. Muszą też wyjaśnić przyczyny takiej oceny w sposób logiczny, zgodny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 17/11 - CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organy celne w taki właśnie sposób oceniły zebrany materiał dowodowy. Zapisy spornej umowy z 7 lipca 2014 r., zawartej pomiędzy skarżącym a spółką B, organ celny ocenił w powiązaniu z innymi dowodami zeznaniami strony, protokołem kontroli oraz w całokształcie okoliczności sprawy. Tak dokonana ocena jest spójna i racjonalna w założeniach i wnioskach.

Sąd podziela stanowisko organów, że skarżący był "urządzającym gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Potwierdza to m.in. analiza umowy zawartej przez skarżącego ze spółką B. W § 1 umowy wskazano, że wynajmujący, tj. P. G. jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, dzierżawcą, najemcą uprawnionym do podnajmu (nic nie wykreślono) lokalu C, położonego przy ul. A 21 w R., w którym prowadzi działalność gospodarczą, opisaną jako: C. Skarżący oddał najemcy w najem 3 m² powierzchni użytkowej lokalu, zlokalizowanej od wejścia po lewej stronie, którą najemca wykorzystał do celu prowadzenia własnej działalności rozrywkowo – hazardowej (§ 2 umowy).

Spółka B (najemca) oraz wynajmujący (P. G.) ustalili kwotę czynszu najmu w wysokości 1.000 zł netto miesięcznie. Ponadto skarżący, jako wynajmujący powierzchnię lokalu zobowiązał się do dostarczenia energii elektrycznej do najętej powierzchni, utrzymania porządku (sprzątania) oraz zapewnienia bezpieczeństwa (ochrony). W ocenie Sądu, ten ostatni obowiązek, tj. zapewnienie bezpieczeństwa (ochrony automatów) ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż potwierdza znaczącą rolę skarżącego w urządzaniu gier. Jednocześnie na skarżącego został nałożony na podstawie przedmiotowej umowy najmu obowiązek powiadomienia najemcy o jakichkolwiek nieprawidłowościach w działaniu urządzeń.

Z protokołu kontroli wynika także, że nad drzwiami wejściowymi do lokalu umieszczony został szyld "D" zaś na rogu budynku reklama "E" wraz ze słupkami monet.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma także okoliczność znana zarówno organom jak i Sądowi orzekającemu z urzędu, że w miejscowości R. do skarżącego należą trzy lokale, tj. przy. ul. A 21, D 3 i E 12, w których wspólnie ze spółką B nielegalnie organizował gry na automatach, co znalazło potwierdzenie w sprawach toczących się przed tutejszym sądem (sygn. akt III SA/Łd 918/16, III SA/Łd 89/17, III SA/Łd 90/17 i III SA/Łd 91/17, III SA/Łd 429/18, III SA/Łd 430/18, III SA/Łd 428/18). Można zatem uznać, że skarżący z organizowania gier na automatach w swoich lokalach na terenie R. uczynił sobie stałe źródło dochodu.

Z podanych przyczyn sąd nie podzielił zarzutu skargi, że skarżący nie urządzał gier na automatach, a jedynie wynajął część powierzchni lokalu innemu podmiotowi, który eksploatował automaty do gier. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że P. G. przyjął dodatkowe obowiązki związane z funkcjonowaniem automatów do gier, które wykraczały poza typowe obowiązki wynajmującego co dowodzi jego czynnego udziału w działaniach pozwalających na prawidłowe funkcjonowanie automatów w jego lokalu (korzystanie z automatów przez grających). Podpisana umowa była umową mieszaną, zawierającą elementy typowe dla umowy najmu powierzchni lokalu oraz elementy wskazujące na świadczenie usług. W ocenie Sądu, z całokształtu materiału dowodowego i okoliczności faktycznych sprawy wynika prawidłowość ustaleń organów w kwestii uznania skarżącego za urządzającego gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Z umowy najmu powierzchni użytkowej z 7 lipca 2014 roku wynika, że w spornym lokalu skarżący prowadził własną działalność gospodarcza pod nazwą "C". Z materiału dowodowego sprawy wynika natomiast bezspornie, że w lokalu tym skarżący nie prowadził saloniku kosmetycznego, fryzjerskiego, czy prasowego ani żadnej innej działalności gospodarczej odrębnej od działalności hazardowej, a wręcz przeciwnie w lokalu znajdowały się wyłącznie automaty do gier. W toku kontroli ustalono także, że przed wejściem do lokalu na ogrodzeniu znajdowała się tablica o treści "D". Powyższe w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że działalność skarżącego prowadzona w spornym lokalu w R. przy ul. A 21 pod nazwą "C" była w istocie salonem gier hazardowych, zaś strona na równi ze spółką B była podmiotem urządzającym działalność w zakresie nielegalnych gier hazardowych.

Oceny tej nie mogą zmienić dokumenty załączone do skargi oraz złożone na rozprawie w postaci rozstrzygnięć w sprawach karno-skarbowych czy też opinie prawne i decyzje złożone w toku postępowania administracyjnego dotyczące innych podmiotów. W ocenie Sądu, fakt uniewinnienia skarżącego w postępowaniu karnoskarbowym nie miał wpływu na jego odpowiedzialność administracyjną. Odpowiedzialność karna i odpowiedzialność administracyjna mają bowiem odrębny, niezależny od siebie charakter. Należy podkreślić, że administracyjna kara (pieniężna) nakładana jest wobec podmiotu dopuszczającego się deliktu bez związku z jego zawinieniem, albowiem odpowiedzialność za ten delikt ma charakter obiektywny (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 778/14). Postępowanie karnoskarbowe oparte jest na zasadzie winy, a o jego końcowym rezultacie nie decyduje tylko ocena charakteru gry, lecz także kwestia winy osoby, której postawiono zarzut i oskarżono o popełnienie czynu o znamionach określonych w art. 107 § 1 k.k.s. (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 694/14). Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08, kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa, są stosowane automatycznie z mocy ustawy i mają znaczenie prewencyjne. Przez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywują do wykonywania ustawowych obowiązków, a podstawą stosowania kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08, TK podkreślił, że administracyjna kara pieniężna jest stosowana automatycznie z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i pełni funkcję prewencyjną. W uzasadnieniu wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, TK podniósł zaś, że proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Przedstawione podejście sądu konstytucyjnego do omawianego zagadnienia, znalazło swoje potwierdzenie również w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12. W sprawie tej, przedmiot hierarchicznej kontroli norm stanowił art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., a w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że celem kary pieniężnej nakładanej na podstawie wymienionego przepisu nie jest odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, lecz prewencja, zwłaszcza zaś restytucja niepobranych należności i podatku od gier prowadzonych nielegalnie. Ocenić to należy więc nie inaczej, jak tylko reakcję ustawodawcy na fakt czerpania korzyści z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat, która ukierunkowana została na rekompensowanie - w formie zryczałtowanej - nieopłaconego podatku od gier i innych należności uiszczanych przez leganie działające podmioty.

Dodać należy, że przeprowadzone eksperymenty – gry próbne na urządzeniach znajdujących się w lokalu skarżącego, szczegółowo opisane w protokole kontroli z 21 września 2015 r. bezspornie wykazały, że aby uruchomić grę należało wprowadzić do urządzeń środki pieniężne. Gra na urządzeniach zawierała element losowości, ponieważ grający nie miał wpływu na wynik gier, a jego zdolność percepcji i sprawność nie dawały gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na wynik gry. O odpowiedniej konfiguracji bębnów decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. W trakcie prowadzonych gier pojawiły się układy wygrywające, wówczas urządzenie wypłacało pieniądze. W tym miejscu zaznaczyć należy, że właściwy organ celny prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych był uprawniony do czynienia ustaleń, co do charakteru danej gry. Wynikało to z regulacji zawartej w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) - p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r., II GSK 183/14 ,wyrok NSA z 2 grudnia 2015 r. w sprawie II GSK 397/14. Wskazać także trzeba, że dowód w postaci eksperymentu tak jak wszystkie inne dowody w postępowaniu, podlegał swobodnej ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 191 O.p.), a wyciągnięte na jego podstawie wnioski organów dotyczące komercyjnego oraz losowego charakteru gier prowadzonych na spornym urządzeniu uznać należy za logiczne i prawidłowe. Wobec powyższego w oparciu o posiadany materiał dowodowy prawidłowo w ocenie sądu organy uznały, że znajdujące się w lokalu skarżącego urządzenia stanowiły automaty w rozumieniu z art. 2 ust. 3 u.g.h. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.g.h., grami losowymi są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku, a warunki gry określa regulamin. W myśl natomiast art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.

W sprawie nie jest także sporne, że zatrzymane w lokalu skarżącego urządzenia nie posiadały poświadczeń rejestracji wydanych przez właściwego naczelnika urzędu celnego, zgodnie z art. 23a u.g.h., kontrolowany lokal nie był kasynem gry, a skarżący nie posiadał stosownego zezwolenia – koncesji, zgodnie z wymogami art. 3 u.g.h.

Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Przepisy u.g.h. nie definiują pojęcia "urządzanie gier". W orzecznictwie sądów administracyjnych za utrwalone uznać należy stanowisko, zgodnie z którym w tym zakresie, jak trafnie przyjęły organy, odwołać się należy do znaczenia słowa "urządzać" w języku potocznym. "Urządzić" to, m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie. Pojęcie "urządzanie" rozumiane jest jako synonim pojęć takich jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie (aktywnych) działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych, eksploatacji automatów, w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności, organizujący komuś warunki umożliwiające udział w grze na automacie poza kasynem gry. Uznać należy, że w praktyce w odniesieniu do takiej działalności jak urządzanie gier na automatach obejmuje ono w szczególności aktywne zachowania polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, nadzór i utrzymywanie automatów w stanie aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), działania związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu, ale także umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy. Podmiot realizujący (wykonujący) takie działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h.

Oczywiste pozostaje także, że przy realizacji zamierzenia - działalności w zakresie gier na automatach - dojść może do zaangażowania i współdziałania więcej niż jednego podmiotu. Sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. II GSK 2736/16, wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach" jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter. Chodzi o eliminowanie sytuacji obejścia lub nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia. Właśnie z tego rodzaju wspólnym przedsięwzięciem mamy w ocenie Sądu do czynienia w sprawie.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika jak trafnie przyjęły organy, że w istocie więcej niż jeden podmiot był zaangażowany w urządzanie gier i czerpanie z tego procederu korzyści. Spółka B przyjęła na siebie rolę dostawcy automatów do gry. Z kolei skarżący wynajął lokal do którego automaty mogły być wstawione i z prowadzenia punktu gier czerpał dochody, uzyskując wynagrodzenie za umożliwienie wstawienia automatów do swojego lokalu w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Bez lokalu, do którego mogły być wstawione automaty urządzanie tych gier nie byłoby możliwe. Dokonując oceny zaangażowania skarżącego w proceder urządzania gier hazardowych organy nie poprzestały tylko na ustaleniach wynikających z umowy najmu powierzchni użytkowej w jego lokalu, ale uwzględniły wszelkie wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego okoliczności wskazujące na aktywny udział skarżącego w prowadzonym wspólnie ze spółką B przedsięwzięciu.

Z tych względów, uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o jej oddaleniu.

dc