Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 497/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 279 ust. 1 i art. 285 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz A. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu decyzja z dnia [...] listopada 2021 r. na podstawie art. 200 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. 2017 r. poz. 2183 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.w.", art. 280 i art. 285 ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 poz. 1669 ze zm.), zwanej dalej: "przepisami wprowadzającymi", oraz § 12 ust. 1, § 13 ust. 2, § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. 2017 poz. 1696), zwanego dalej: "rozporządzeniem", oraz zarządzeniem Rektora UMK nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie wniosków o przyznanie oraz formy i terminu wypłaty stypendium doktoranckiego uczestnikom studiów doktoranckich, po rozpatrzeniu wniosku nie przyznał A. Z., zwanemu dalej: "skarżącym" lub "stroną", stypendium doktoranckie w roku akademickim 2021/2022.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, po przytoczeniu brzmienia § 13 ust. 2 oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia, stwierdzono, że na rok akademicki 2021/2022 dla uczestników studiów doktoranckich z zakresu filozofii do rozdysponowania były 3 stypendia doktoranckie. Wskazano, że wydając niniejszą decyzję organ wziął pod uwagę listę rankingową doktorantów ubiegających się o przyznanie stypendium doktoranckiego. Ustalono, że próg punktowy uprawniający do otrzymania stypendium doktoranckiego na studiach doktoranckich z zakresu filozofii wynosił 58 pkt.

Wyjaśniono, że w wyniku oceny merytorycznej wniosku przez Komisję ds. Studiów Doktoranckich skarżący otrzymał 24 pkt, co sprawiło, że nie uplasował się w grupie osób uprawnionych do otrzymania ww. stypendium.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji w całości i wydanie decyzji o przyznaniu stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2021/2022.

W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, co następuje:

[...] września 2021 r., strona złożyła wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2021/2022. Do wniosku dołączyła ocenę promotora, dr hab. K. A., prof. UMK, zawierającą zarówno pozytywną opinię na temat postępów w pracy badawczej nad rozprawą, osiągnięć naukowych, jak i zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich strony o rok z uwagi na utrudnienie ukończenia projektu w wyniku pandemii. Skarżący załączył do wniosku informacje potwierdzające spełnienie kryteriów przyznania stypendium doktoranckiego.

Komisja ds. studiów doktoranckich z zakresu filozofii na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych wydała pozytywną opinię co do wniosku i zarekomendowała organowi przyznanie stronie stypendium doktoranckiego na rok 2021/2022.

Dnia [...] listopada 2021 r. otrzymałem decyzję Rektora UMK o odmowie przyznania mi w/w stypendium. W uzasadnieniu organ wskazał na przesłanki uprawniające do otrzymania stypendium doktoranckiego oraz na procedurę jego przyznawania, tj. opiniowanie wniosków przez wspomnianą komisję. Odnosząc się zaś do motywów decyzji odmownej, organ wskazał, że na rok akademicki 2021/2022 dla uczestników studiów doktoranckich z zakresu filozofii "do rozdysponowania były 3 stypendia", przy czym organ nie wskazał, na jakiej podstawie został ustalony ten limit. Wyjaśnił zaś, że z uwagi na to, że moja pozycja na liście rankingowej była niższa niż miejsce trzecie, organ odmówił przyznania mi stypendium doktoranckiego w bieżącym roku akademickim.

Mimo że organ powołał podstawę prawną, to nie objaśnił, dlaczego wydał taką decyzję. Za takie objaśnienie bynajmniej nie należy uznać stwierdzenia, że "dla uczestników studiów doktoranckich z zakresu filozofii do rozdysponowania były 3 stypendia". Nie wiadomo bowiem na jakiej podstawie prawnej stwierdzono, że tak właśnie jest, co narusza art. 107 § 3 ustawy z [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2183), dalej zwanej: "kpa".

Komisja przekazuje rektorowi listę doktorantów, którzy złożyli wnioski o przyznanie stypendium, wraz z uzasadnioną propozycją przyznania albo odmowy przyznania stypendium. Skoro komisja wydała co do skarżącego wniosku opinię pozytywną, niezrozumiałe jest, dlaczego organ nie tylko orzekł sprzecznie z tą opinią, ale zaniechał jakiegokolwiek uzasadnienia takiej decyzji. Doszło do naruszenia przez organ podstawowych zasad administracji publicznej, tj. zasadą praworządności określonej w art. 6 kpa, zasady informowania stron, stypizowaną w art. 9 kpa, oraz zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa,).

Organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 8 § 2 kpa,, zgodnie z którym organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Zachodzi taki sam stan faktyczny i prawny, jak w co najmniej ubiegłych dwóch latach, tj. w roku akademickim 2019/2020 oraz 2020/2021. Obecnie, podobnie jak wtedy, zaprzestano rekrutacji na studia doktoranckie "starego trybu" z uwagi na zamianę systemu szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie stopnia naukowego doktora. Wspomniane studia doktoranckie zaczęły więc być stopniowo wygaszane, przy czym, zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą, do końca roku 2023 zachodzi stan przejściowy, tj. funkcjonowanie owych studiów doktoranckich do czasu, aż wszyscy uczestnicy tych studiów je zakończą, przy jednoczesnym funkcjonowaniu nowego systemu w postaci szkół doktorskich. W związku z tym, aby umożliwić doktorantom "starego trybu" dokończenie pracy badawczej, uczelnie w całej [...], w tym przypadku Uniwersytet M. K. w T., mają obowiązek wspierania tych doktorantów, również finansowo. Od ponad dwóch lat organy UMK wspierały doktorantów instytutu filozofii poprzez przyznawanie stypendium doktoranckiego wszystkim doktorantom, którzy uzyskali pozytywną opinię komisji stypendialnej działającej przy rzeczonym instytucie. W konsekwencji każdy doktorant mógł zasadnie oczekiwać i w tym roku, że jeśli będzie wykonywał swoje obowiązki, a jego postępy zostaną potwierdzone przez kompetentne organy (tj. promotora i komisję stypendialną), otrzyma stypendium doktoranckie. Wziąwszy pod uwagę, że skarżący aktywnie uczestniczy w życiu naukowym i organizacyjnym zarówno Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych UMK (był przewodniczącym jednego z kół naukowych, jest również członkiem komisji funkcjonujących na Wydziale), jak i w życiu naukowym kraju (jest autorem i współautorem artykułów oraz tłumaczeń, zaś za przekład książki Życie laboratoryjne otrzymał wyróżnienie Rektora UMK, miał nadzieje na stypendium doktoranckiego, tymczasem organ I instancji wydał odmienną decyzję niż wynika to z jego utrwalonej praktyki.

Organ powinien wziąć pod rozwagę również stan wyjątkowy w postaci pandemii wirusa SARS-CoV-2, który znacznie utrudnia pracę naukową i zarobkowania.

Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia [...] marca 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 280 i art. 285 przepisów wprowadzających oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie organ oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Zgodnie z § 279 Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia [...] lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018, poz. 1669, z późn. zm.) "studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia [...] grudnia 2023 r."

Zgodnie z art. 285 ust. 1 ww. ustawy "uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2017, poz. 2183 z późn. zm.).

§ 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2017 r. (Dz. U. 2017, poz. 1696) wskazuje, że w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni może przyznać doktorantowi stypendium doktoranckie w tym okresie. Minimalną liczbę stypendiów doktoranckich przyznawanych na wydziale określają przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1842, ze zm.). Zgodnie z art. 195a ust. 2 ustawy "w jednostce organizacyjnej uczelni oraz w jednostce naukowej liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 z wyłączeniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano wyłącznie środki finansowe, o których mowa w art. 200a ust. 2, nie może być mniejsza niż 50% liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem. Natomiast zgodnie z art. 18 ustawy z dnia [...] czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1311):

"1. do obliczenia proporcji, o których mowa w art. 195a ustawy, uwzględnia się liczbę uczestników studiów doktoranckich rozpoczynających te studia, począwszy od roku akademickiego 2017/2018." "2. procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2017/2018 i którym przyznano stypendium doktoranckie, w liczbie uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w jednostce organizacyjnej uczelni lub jednostce naukowej, którzy rozpoczęli przed tym rokiem akademickim, nie może być mniejszy niż procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie w roku akademickim 2015/2016, w liczbie uczestników studiów doktoranckich odbywających stacjonarne studia doktoranckie w tych jednostkach w tym roku akademickim."

Na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych są prowadzone studia doktoranckie z zakresu:

1. socjologii,

2. filozofii,

3. pedagogiki,

4. bibliologii i informatologii,

na których łącznie w październiku 2021 r. studiowało 27 doktorantów, z czego 11 osób rozpoczęło studia przed rokiem akademickim 2017/2018. Na podstawie ww. przepisów obliczono wymaganą liczbę stypendiów doktoranckich dla Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych:

1) dla doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie w roku akademickim 2017/2018 i 2018/2019 - 50% z liczby 16 wynosi 8.

2) dla doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2017/2018 na kierunkach

a) socjologia i filozofia (studia prowadzone w roku akademickim 2015/2016 przez Wydział Humanistyczny) procentowy udział liczby doktorantów, którzy pobierali stypendium doktoranckie w liczbie wszystkich doktorantów wydziału wynosił 16,3%. W roku akademickim 2021/2022 pozostało sześciu doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2017/2018. Na podstawie obliczenia, że 16,3% z liczby 6 to 0,98, więc do puli stypendiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych należało dodać jedno stypendium,

b) na podstawie liczby doktorantów pedagogiki (wówczas studia prowadzone przez Wy-dział Nauk Pedagogicznych, wskaźnik dla wydziału wynosił 34,5%). W roku akademickim 2021/2022 pozostały dwie osoby, które rozpoczęły studia przed rokiem akademickim 2017/2018. Na podstawie obliczenia, że 34,5% z liczby 2 to 0,69, więc do puli stypendiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych należało dodać jedno stypendium,

c) na podstawie liczby doktorantów bibliologii i informatologii (wówczas studia prowa-dzone na Wydziale Nauk Historycznych, wskaźnik dla wydziału wynosił 27,1%). W roku akademickim 2021/2022 pozostały trzy osoby które rozpoczęły studia przed rokiem akademickim 2017/2018. Na podstawie obliczenia, że 27,1% z liczby 3 to 0,81, więc do puli stypendiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych należało dodać jedno stypendium.

W związku z powyższymi obliczeniami oraz ww. przepisami, Wydział Filozofii i Nauk Społecznych w roku akademickim 2021/2022 powinien przeznaczyć środki finansowe na co najmniej 11 stypendiów doktoranckich. Z obowiązku tego Wydział się wywiązał.

Komisje ds. studiów doktoranckich dokonały oceny merytorycznej wniosków i przedstawiły Rektorowi listy rankingowe z rekomendacją przyznania stypendium doktoranckiego. Liczba pozytywnie zaopiniowanych wniosków była większa niż liczba zaplanowanych przez Wydział Filozofii i Nauk Społecznych stypendiów doktoranckich.

Dziekan Wydziału, biorąc pod uwagę osiągnięcia doktorantów za rok akademicki 2020/2021 i kierując się możliwościami finansowymi Wydziału, pismem z dnia [...] listopada 2021 r. zaproponował liczbę stypendiów doktoranckich z podziałem na poszczególne dyscypliny studiów doktoranckich na Wy-dziale Filozofii i Nauk Społecznych. Na tej podstawie oraz zgodnie z § 10 pkt. 5) Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu M. K. w T. (Uchwała Senatu Nr [...] z [...] kwietnia 2012 r., ze zm.) Rektor ustalił, że liczba stypendiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych w roku akademickim 2021/2022 wynosi 11, z czego 3 stypendia przypadają dla uczestników studiów doktoranckich z zakresu filozofii.

Należy podkreślić, że z każdej dyscypliny studiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych była sporządzona odrębna lista rankingowa dla doktorantów będących na IV roku i przedłużeniach, bez względu na rok rozpoczęcia studiów przez doktoranta.

Ustawodawca w § 15 ust. 3 rozporządzenia, daje również możliwość rektorowi uczelni, przyznania stypendium doktoranckiego, doktorantom, którym przedłużono odbywanie studiów doktoranckich. Z takiej możliwości Rektor UMK skorzystał. Należy zaznaczyć, że stypendia doktoranckie są przyznane doktorantom, którzy otrzymali najwyższe oceny za osiągnięcia naukowe i badawcze, jak również to, że ustawodawca określił jednolite kryteria oceny osiągnięć naukowych i badawczych dla wszystkich doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów.

Zgodnie z § 14 pkt. 3 rozporządzenia, Komisja ds. studiów doktoranckich dokonuje oceny merytorycznej wniosków i przedstawia rektorowi listę rankingową z rekomendacją przyznania stypendium doktoranckiego. W związku z ww. przepisami na podstawie art. 285 ust. 2 przepisów wprowadzających - "decyzję w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor." Rektor podejmując decyzję w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego, brał pod uwagę zarówno ocenę merytoryczną wniosku (liczbę przyznanych punktów) oraz liczbę stypendiów do rozdysponowania na Wydziale.

Dla studiów doktoranckich z zakresu filozofii Rektor przeznaczył 3 stypendia, które przyznano w kolejności trzem pierwszym osobom z listy rankingowej.

Przesłanki przyznania stypendium doktoranckiego określa rozporządzenie. W Jego § 13 ust. 2 stanowi, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi który:

1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich

2) wykazuje się zaangażowaniem w:

a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub

b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową:

3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Na podstawie złożonego przez skarżącego sprawozdania ze studiów za rok akademicki 2020/2021 oraz zgodnie z "Zasadami naliczania punktów w trakcie procedury ewaluacyjnej wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) i projakościowego na Wydziale Filozofii i Nauk społecznych UMK - studia doktoranckie w zakresie filozofii" z dnia [...] sierpnia 2020 r., Komisja ds. studiów doktoranckich przyznała doktorantowi 24 pkt., w tym za:

a) zaangażowanie w prowadzenie zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych - 0 pkt.

b) zaangażowanie w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę - 4 pkt. - członek komisji rewizyjnej w T. Oddziale Towarzystwa Kulturoznawczego;

c) postępy w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej - opinia promotora -20 pkt.

Na siedem złożonych wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, na studiach doktoranckich z zakresu filozofii oraz z uzyskaną liczbą 24 punktów za osiągnięcia naukowe za rok akademicki 2020/2021, doktorant uplasował się na 6 pozycji listy rankingowej do przyznania stypendium doktoranckiego i z tego względu nie znalazł się w gronie stypendystów.

Komisja ds. studiów doktoranckich, działając na podstawie § 2 ust. 2 Zarządzenia nr [...] Rektora UMK z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie wniosków o przyznanie oraz formy i terminu wypłaty stypendium doktoranckiego uczestnikom studiów doktoranckich opiniuje wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego; decyzję w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego podejmuje Rektor Uniwersytetu.

§ 15 ust. 3 rozporządzenia reguluje: "w przypadku przedłużenia odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej może przyznać doktorantowi stypendium doktoranckie w tym okresie." Odnosząc się do powyższego przepisu należy uznać, że decyzja wydana w sprawach przyznania bądź nieprzyznania stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ wydający decyzję nie musi uwzględniać rekomendacji Komisji ds. studiów doktoranckich. Przepisy prawa nie nakładają obowiązku na uczelnię do wypłacania stypendium doktoranckiego każdemu uczestnikowi studiów doktoranckich.

W świetle przepisów prawa Uniwersytet nie ma bezwzględnego obowiązku wspierania finansowego doktorantów, aby umożliwić dokończenie pracy badawczej oraz studiów doktoranckich. Należy, również zauważyć, że UMK proponuje wsparcie finansowe dla doktorantów znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Na podstawie art. 281 przepisów wprowadzających, doktoranci, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać: stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora, zapomogę. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 8 § 2 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym wyjaśniam. Przez utrwaloną praktykę, w opinii organu należy rozumieć:

- procedurę wnioskowania o stypendium doktoranckie,

- ocenę merytoryczną wniosków złożonych przez doktorantów, zgodnie z kryteriami przyjętymi na Wy-dziale, zgodnych z przepisami § 13 rozporządzenia,

- sporządzanie list rankingowych,

- wydawanie rekomendacji przez Komisję ds. studiów doktoranckich o przyznanie stypendium doktoranckiego,

- podejmowanie decyzji przez Rektora w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego, na podstawie list rankingowych oraz ustalonej liczby stypendiów doktoranckich.

Rektor ustalił, że w roku akademickim 2021/2022 dla Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych przyznano 11 stypendiów, w tym 3 dla doktorantów filozofii.

W poprzednich latach akademickich liczba złożonych wniosków nie przekraczała liczby stypendiów, przeznaczonych dla doktorantów filozofii. Możliwe więc było przyznanie stypendiów doktoranckich wszystkim doktorantom, którzy uzyskali pozytywną rekomendację Komisji ds. studiów doktoranckich.

Wydanie decyzji negatywnej przez organ I instancji nie oznacza, że odstąpiono od utrwalonej praktyki przyznawania stypendium doktoranckiego na Wydziale, osobom, które spełniają kryteria o ubieganie się o stypendium doktoranckie. Rektor miał na uwadze wszystkie przesłanki jakie zachodzą przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu ww. świadczenia. Należy zauważyć, że ustawodawca nie gwarantował, że doktoranci będą otrzymywali stypendium, aż do ukończenia studiów doktoranckich, jedynie zagwarantował, że doktorant może otrzymać takie stypendium.

W skardze złożonej osądu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji przyznającej mu stypendium doktoranckie na rok akademicki 2021/2022, a ponadto zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Powyższym decyzjom zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie § 13 ust. 2 rozporządzenia, poprzez nieprzyznanie stypendium doktoranckiego, mimo spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do otrzymania przedmiotowego stypendium, co zostało udowodnione dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy.

Ponadto, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ art. 77 § 1 kpa, poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także dowolną a nie swobodną jego ocenę;

2/ art. 8 § 1 kpa, poprzez niewskazanie przyczyn, dla których określono taką a nie inną liczbę stypendiów doktoranckich w bieżącym roku akademickim, a zamiast tego lakoniczne powtarzanie, że taką liczbę stypendiów "ustalono";

3/ art. 8 § 2 kpa, poprzez wprowadzenie w bieżącym roku akademickim nowego czynnika warunkującego przyznanie stypendiów, nieokreślonego żadną podstawą prawną, w postaci odgórnego, nieopartego o żadne klarowne zasady, ustalenia liczby stypendiów doktoranckich.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący wykorzystał całą liczbę godzin przeznaczoną na praktyki zawodowe, udzielał się również w zakresie realizacji badań naukowych prowadzonych przez Instytut Filozofii UMK, otrzymał nawet wyróżnienie od Rektora UMK za osiągnięcia uzyskane w dziedzinie naukowej (w aktach sprawy organu), a także w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej - co potwierdza opinia promotora znajdująca się w aktach sprawy. Wobec tego strona spełniła wszystkie przesłanki określone w § 13 ust. 2 rozporządzenia, uprawniające do otrzymywania stypendium doktoranckiego. Rektor w żadnej ze swych decyzji nie podważył spełnienia tych przesłanek. Zgodnie z tym, co orzekł wyrokiem z dnia [...] grudnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny (III OSK 675/21, LEX nr 3281626), przyznanie stypendium doktoranckiego zostało ściśle powiązane z wynikami pracy naukowej i dydaktycznej. Sposób ustalania wysokości stypendium wskazuje na powiązanie tego stypendium z wykonywaną przez doktoranta pracą naukową i dydaktyczną na uczelni bądź w jednostce naukowej. Stypendium doktoranckie stanowi rodzaj wynagrodzenia dla doktoranta za wykonywaną pracę i jest przyznawane niezależnie od otrzymywanych przez doktoranta środków pomocy materialnej, stypendiów naukowych i za wybitne osiągnięcia.

W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 77 §1 kpa, powołano orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazujące na wymóg uzasadnienia decyzji uznaniowej wskazujący motywy rozstrzygnięcia oparte o zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 § 1 kpa, wskazano, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 8 § 2 kpa, podniesiono, że ustalenia liczby stypendiów doktoranckich, narusza nie tylko zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej, lecz również przeczy zasadzie stosowania utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, albowiem w ubiegłym roku akademickim, podobnie jak dwa lata temu, posiadając analogiczne osiągnięcia i kwalifikacje do otrzymania stypendium doktoranckiego, stypendium to zostało przyznane stronie, a jedyne, co się zmieniło, to - jak wskazał organ -okoliczność, że w poprzednich latach akademickich liczba złożonych wniosków nie przekraczała liczby stypendiów przeznaczonych dla doktorantów filozofii. Nie wiadomo jednak, a organ tego nie klaruje, z czego wynika ta rozbieżność i czy np. dotyczy ona tylko doktorantów z zakresu filozofii, a doktorantów z zakresu socjologii już nie.

Na marginesie wskazano, że stypendium doktoranckie nie jest w żaden sposób zależne od innych form "wsparcia finansowego" wskazanych przez organ w uzasadnieniu decyzji, a więc stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora, czy zapomogi, co zostało potwierdzone przytaczanym już wyrokiem NSA z dnia [...] grudnia 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że wydając zaskarżoną decyzję wnikliwe i w bardzo szczegółowy sposób odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego i wskazał podstawy faktyczne i prawne oraz motywy jej podjęcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że sprawę rozpoznano posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym został zgłoszony w skardze, a organ nie domagał się przeprowadzenia rozprawy.

Następnie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej; "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi administracyjnemu na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z treści uzasadnienia decyzji obu instancji wynika, że skarżący nie osiągnął minimalnej liczby punktów (58) uprawniających do nabycia prawa do stypendium doktoranckiego i przyznawanych zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia. Z uzasadnienia zaś zaskarżonej decyzji wnioskować należy, że z uwagi na konieczność uwzględnienia liczby stypendiów przypadających w roku akademickim 2021/2022 na Wydział Filozofii i Nauk Społecznych (kierunek filozofia) i uzyskanie przez skarżącego 6 miejsca na liście rankingowej nie było możliwe przyznanie mu wnioskowanej pomocy.

Tak zaprezentowane stanowisko organu nie poddaje się kontroli sądowej.

W niniejszej sprawie należy przyjąć, że skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.), lecz przepisy wprowadzające. Zgodnie z art. 169 pkt 3 przepisów wprowadzających, uchylony został uprzednio obowiązujący akt normatywny regulujący zasady funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego, a zatem p.s.w. (ustawa z dnia [...] lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym). Wraz z uchyleniem p.s.w. nastąpiła również utrata mocy obowiązującej aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, a zatem również rozporządzenia. Jednakże w myśl art. 279 ust. 1 przepisów wprowadzających, studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia [...] grudnia 2023 r. Natomiast stosownie do art. 285 ust. 1 przepisów wprowadzających, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 p.s.w. w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. W art. 285 przepisów wprowadzających, przewidziano zatem normę kompetencyjną, pozwalającą na przyznawanie stypendium doktoranckiego. W przepisie tym nie przewidziano też szczególnych reguł w zakresie przyznawania stypendium doktoranckiego. Z treści tego przepisu w powiązaniu z art. 279 ust. 1 przepisów wprowadzających, należy wyprowadzić wniosek, że zasad i trybu przyznawania stypendium doktoranckiego należy poszukiwać w dotychczasowych przepisach. Właściwym jest zatem rozstrzyganie tego rodzaju spraw w oparciu o przepisy rozporządzenia oraz przepisy wewnętrzne uczelni.

Istotne jest również to, że w postępowaniu o przyznanie stypendium doktoranckiego prowadzonym na podstawie przepisów p.s.w. oraz prawa wewnętrznego obowiązującego na uczelni, nie zostały wyłączone przepisy postępowania zawarte w kpa, w tym przepisy stanowiące ogólne zasady postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. na organie uczelni spoczywa obowiązek zachowania minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem (art. 207 ust. 1 p.s.w.), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 kpa.

Zgodnie z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Natomiast w myśl art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 kpa).

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie spełnia wskazanych wyżej wymogów.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy wnioskować, że Rektor przyznał stypendia doktoranckie trzem doktorantom – uczestnikom studiów z zakresu filozofii według listy rankingowej sporządzonej przez Komisję ds. studiów doktoranckich. Stwierdzono też, że skarżący został sklasyfikowany na 6 miejscu listy rankingowej doktorantów i znalazł się poniżej progu uprawniającego do przyznania stypendium (jak wyjaśniono w decyzjach obu instancji). Nie wyjaśniono przy tym w oparciu o jakie regulacje ustalono liczbę punktów stanowiącą próg uprawniający do otrzymania stypendium i z jakich względów został on określony na przyjętym poziomie (58 pkt.). Nie wynika to z pewnością z dołączonego do akt dokumentu "Zasady naliczania punktów w trakcie procedury ewaluacyjnej wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) i projakościowego na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych UMK – studia doktoranckie w zakresie Filozofii". W zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również, w oparciu o obowiązujące przepisy, trybu procedowania Komisji ds. studiów doktoranckich oraz podjęcia ostatecznej decyzji w przedmiocie przyznanej liczby punktów.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wynika, jaką ilość punktów otrzymały inne osoby, które zostały zakwalifikowanie do zwiększenia stypendium. Skoro zgodnie z kompetencją wynikającą z § 10 pkt. 5 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu M. K. w T., Rektor ustalił, że liczba stypendiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych w roku akademickim 2021/2022 wynosi 11, z czego 3 stypendia przypadają dla uczestników studiów doktoranckich z zakresu filozofii, to z uzasadnienia decyzji winno wynikać, w jaki sposób dokonano obliczeń punktów przyznanych stronie oraz w jaki sposób ustalono próg 58 pkt. ze wskazaniem również ilości punktów otrzymanych przez osoby, które w ocenie organu uzyskały lepszy wynik niż skarżący. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie, uniemożliwiając Sądowi dokonanie jej kontroli. Głównym rezultatem, do osiągnięcia którego ma doprowadzić uzasadnienie decyzji, jest wytłumaczenie stronie motywów rozstrzygnięcia. W konsekwencji organ winien sporządzić uzasadnienie decyzji w sposób umożliwiający stronie i sądowi poznanie i zrozumienie działań podjętych przez organ.

Co prawda skarżący nie kwestionuje przyznanej liczby punktów, jednakże z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nie otrzymał on punktów za terminowe realizowanie program studiów doktoranckich oraz obniżono mu punkty za zaangażowanie w prowadzeniu zajęć dydaktycznych. Brak przyznania punktów za terminowe realizowanie program studiów doktoranckich powinno oznaczać, że skarżący nie spełnia warunków określonych w § 13 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z tą regulacją stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być bowiem przyznane doktorantowi, który: (1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich; (2) wykazuje się zaangażowaniem w: (a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub (b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową; (3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Nieprzyznanie punktów za realizację terminową programu studiów (1), które jest kryterium ocennym wymaganym przez rozporządzenie oznaczać powinno, że skarżący nie spełnia przesłanek uzyskania prawa do stypendium doktoranckiego. W świetle § 13 rozporządzenia istotne jest bowiem wykazanie aktywności we wszystkich obszarach wskazanych w tym przepisie, a nie jedynie zdobycie minimalnej liczby punktów. Co więcej z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o przyznanie stypendium uzyskał pozytywną rekomendację Komisji. Organ nie wyjaśnił tej sprzeczności. Tym samym niejasne są powody, dla których odmówiono uwzględnienia wniosku skarżącego – tj.: czy nie spełnił on przesłanek określonych w rozporządzeniu i jeśli tak to co legło u podstaw przedstawienia pozytywnej rekomendacji przez Komisję ds. studiów doktoranckich, czy też wniosek skarżącego został rozpoznany negatywnie z uwagi na ustaloną proporcję zgodnie z art. 280 ustawy wprowadzającej (proporcję liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium do liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem) oraz zajęte miejsce na liście rankingowej, o której jest mowa w § 2 zarządzenia nr [...] Rektora UMK z [...] czerwca 2020r. w sprawie wniosków o przyznanie oraz formy i terminu wypłaty stypendium doktoranckiego uczestnikom studiów doktoranckich.

Następną kwestią, która niewątpliwie mogła wpłynąć na wynik sprawy jest przyjęcie przez organ błędnych przesłanek przyznania stypendium doktoranckiego, niezgodnie z cytowanym wcześniej § 13 ust. 2 rozporządzenia, wprowadzającego, jak już wskazano, ocenę 3 typów aktywności doktoranta. Jeszcze raz przypomnieć należy, że przepis ten wprowadza podlegające ocenie 3 typy aktywności doktoranta:

1) terminową realizację program studiów doktoranckich

2) wykazywanie się zaangażowaniem w:

a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub

b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową;

3) doktoranckiego wykazywania się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej (w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium).

Dokonując analizy tak przyjętego w rozporządzeniu kryterium od razu należy zakwestionować dokonywanie odrębnej punktacji przy kryterium ad 2. Skarżący - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - otrzymał 0 pkt za "zaangażowanie w prowadzenie zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych", co odpowiada powyższemu kryterium pod pkt 2a oraz 4 pkt za "zaangażowanie w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę", co odpowiada powyższemu kryterium pod pkt 2b. W ocenie Sądu skoro kryterium z pkt 2a oraz z pkt 2b zostały połączone ze sobą spójnikiem rozłącznym "lub", to oznacza to, że wystarczającym było, by doktorant spełniał albo kryterium z pkt 2a albo kryterium z pkt 2b, by jego aktywność objęta jednym z tych kryteriów ("a" lub "b" z pkt 2) została pozytywnie oceniona, w zakresie całego pkt 2, a brak spełnienia jednego z tych kryteriów, tj. 2a lub 2b nie powodował obniżenia oceny w ramach ww. pkt 2. Tymczasem skarżący otrzymał 0 pkt za brak aktywności w zakresie pkt 2a (prowadzenie zajęć dydaktycznych), co obniżyło mu ogólną ocenę z pkt 2. Jeżeli inni doktoranci (tego organ nie ujawnił w uzasadnieniu decyzji), otrzymali w sposób nieuprawniony podwójną ilość punktów z kryterium 2, tj. zarówno za prowadzenie zajęć dydaktycznych (2a), jak i za realizację badań naukowych (2b), to w sposób nieuprawniony uzyskali zawyżoną ilość punktów. M. by do tego prawo jedynie w sytuacji, kiedy przepis § 13 ust. 2 byłby zredagowany w inny sposób, a mianowicie, gdyby w miejsce spójnika rozłącznego "lub" został użyty spójnik łączny "i" jako spójnik łączący zdanie "prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych" ze zdaniem "realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową". W tej sytuacji każdy doktorant miałby prawo oczekiwać, że jego aktywność z kryterium 2a zostanie nagrodzona odrębnie od aktywności z kryterium 2b, a więc bardziej opłacalnym będzie podjęcie obu aktywności. Skoro jednak w omawianej regulacji zastosowano spójnik rozłączny "lub", to przepis § 13 ust. 2 rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że kryterium z pkt 2 jest oceniane w ten sposób, że aktywności doktoranta jedynie w jednym z kryteriów pkt 2 (2 a lub 2 b), nie będzie gorzej oceniana niż podjęcie dwóch aktywności z ww. kryterium, tj. zarówno z pkt 2a oraz z pkt 2b, a gwarancją tego jest zastosowanie przez prawodawcę spójnika rozłącznego "lub".

Spójnika rozłącznego "lub" nie można utożsamiać z zastosowaniem tego spójnika na gruncie takich nauk, jak logika, czy matematyka, gdzie utożsamia się go z symbolem "v", tj. alternatywą nierozłączną. Język prawniczy jest odmianą języka naturalnego, ma identyczną z nim gramatykę i opiera się na zasadach powszechnie aprobowanej gramatyki i słownictwa, gdzie spójnik "lub" zaliczany do spójników rozłącznych wespół ze spójnikami: "albo", "bądź, "czy", ma odmienne znaczenie od spójnika łącznego "i" i stanowi w znaczeniu potocznym, alternatywę. Dlatego wykładnia tego wyrazu w znaczeniu alternatywy łącznej, na równi ze spójnikiem "i" jest sprzeczne z regułami nauki języka polskiego i znaczeniem potocznym tego słowa.

Należy jednak dodać, w nawiązaniu wcześniejszej uwagi co do braku otrzymania punktów za kryterium terminowej realizacji programu studiów doktoranckich (ujętej wyżej, jako pkt 1), że dokonując analizy "Zasad naliczania punktów w trakcie procedury ewaluacyjnej wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) i projakościowego na Wydziale Filozofii i Nauk społecznych UMK - studia doktoranckie w zakresie filozofii" z dnia [...] sierpnia 2020 r., a w szczególności przyjętą tam punktację osiągnięć, brak w niej wprowadzonego przez § 13 ust. 2 rozporządzenia ww. kryterium terminowej realizacji programu studiów doktoranckich (ujętej wyżej, jako pkt 1) oraz doktoranckiego wykazywania się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej, w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium (ujętej wyżej, jako pkt 3).

Wymaga zauważenia również powołanie się przez organ w zaskarżonej decyzji na § 15 ust. 3 rozporządzenia – odnoszący się do doktorantów korzystających z przedłużenia okresów studiów doktoranckich. Z zaskarżonego rozstrzygnięcia, ani z akt sprawy, nie wynika, czy skarżący uzyskał zgodę na przedłużenie studiów. Nie wiadomo więc, czy i kiedy wyrażono skarżącemu zgodę na przedłużenie okresów studiów doktoranckich, która to zgoda powinna być wyrażona nie przez Rektora a przez kierownika studiów doktoranckich na podstawie § 19 (powołanej w odpowiedzi na skargę) Uchwały nr [...] Senatu UMK w T. z dnia [...] kwietnia 2012r w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedłużenie studiów doktoranckich należy bowiem uznać za sytuację wyjątkową. Przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Znalazło to odzwierciedlenie w przepisach rozporządzenia, gdyż stypendia dla doktorantów przedłużających studia są przyznawane w oparciu o odrębną podstawę prawną. W myśl powołanego przez organ § 15 ust. 3 rozporządzenia w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej może przyznać doktorantowi stypendium doktoranckie w tym okresie. Prawodawca nie określił przesłanek przyznawania stypendium doktorantom przedłużającym studia, tak jak uczynił to w stosunku do doktorantów drugiego i kolejnych lat w § 13 ust. 2 rozporządzenia. W związku z powyższym przesłanki uzasadniające przyznanie stypendium doktorantom korzystającym z przedłużonego okresu odbywania studiów powinny zostać unormowane w akcie wewnętrznym uczelni. Ciężar wyraźnego określenia i ustanowienia wymiernych kryteriów dla oceny wystąpienia przepisanych prawem przesłanek spoczywa bowiem na uczelniach, które winny w drodze swych regulacji wewnętrznych ustalić konkretne kryteria, które będą brane pod uwagę w ocenie pracy doktoranta - co z kolei wprost wynika z zasady autonomii uczelni.

W uchwale powołanej w odpowiedzi na skargę (Uchwale Senatu UMK nr [...]) oraz w akcie ją zmieniającym (Uchwała nr [...] Senatu UMK z [...] września 2013r. – dostępnej na stronie: [...]) brak jest takiej regulacji. Także ww. "Zasady naliczania punktów w trakcie procedury ewaluacyjnej wniosków (...)", odnoszą się wyłącznie do doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów doktoranckich, nie regulują zasad obowiązujących w okresie przedłużonych studiów doktoranckich. W związku z czym w sytuacji korzystania przez skarżącego z przedłużenia okresów studiów organ powinien był wskazać na kryteria przyznawania stypendium, jakimi się kierował przy wydawaniu zaskarżonego aktu – tak aby możliwa była ocena, czy kryteria te są jasne i obiektywne, co z kolei pozwoliłoby uniknąć zarzutu arbitralności rozstrzygnięcia.

Zważywszy na powyższe, wobec naruszenia przez organ § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, niewyjaśnienia w sposób dostateczny podstawy prawnej wydanych decyzji z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy i naruszeniu wymogów określonych w art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, oraz art. 107 § 3 kpa, zaszły przesłanki do wyeliminowania decyzji obu instancji z obrotu prawnego.

Sąd nie był jednak uprawniony do uwzględnienia wniosku skargi o zobowiązanie organu do wydania decyzji o określonej treści. Przepis art. 145a § 1 p.p.s.a. co prawda pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia – ale jest to możliwe wyłącznie w przypadku nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy, co w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Z tych wszystkich względów, wobec dostrzeżonej wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd orzekł jak w sentencji (pkt 1 wyroku) - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, uwzględniając uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu Sądu i wydać decyzję spełniającą wymogi określone wymogi prawa materialnego i procesowego.