Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2058/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. i L. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. D. i L. D. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

A. D. i L. D. wnioskiem z 2 stycznia 2020 r. wystąpili w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65) – dalej u.g.n. o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] marca 2020 r. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz A. D. i L. D. - spadkobierców H. D. - za udział 1/2 części w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzony był zbiór dokumentów nr [...] , objętej zarządzeniem Nr 30/74 Naczelnika Miasta [...] z 26 października 1974 r. o ustaleniu terenu budowlanego w mieście [...] i jego podziale na normatywne działki budowlane (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej w Warszawie Nr 22, poz. 323).

A. D. i L. D. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie szeregu przepisów k.p.a. oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.).

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 1 zarządzenia Nr 30/74 Naczelnika Miasta [...] z 26 października 1974 r. o ustaleniu terenu budowlanego w mieście [...] i jego podziale na normatywne działki budowlane, przedmiotową nieruchomość o pow. [...] m² położoną w [...] przy ul. [...] przeznaczono pod budownictwo jednorodzinne (zagrodowe), określając jako "teren budowlany". Zarządzenie zostało podjęte na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. W myśl § 6 ww. zarządzenia odszkodowanie pieniężne za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa dotychczasowi właściciele (współwłaściciele) otrzymają na warunkach określonych w art. 10 ustawy. Rozstrzygnięcia w tym zakresie nastąpią w postępowaniu administracyjnym. Natomiast art. 10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wskazuje, że w sprawach odszkodowania nieunormowanych w ust. 1-2 mają zastosowanie przepisy o wywłaszczeniu nieruchomości. Z kolei w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10 , poz. 64), do której odwołuje się art. 10 ust. 1 pkt 3 przewidziano rozdział 2 pn. Odszkodowanie.

Wojewoda [...] zaznaczył, że decyzja organu pierwszej instancji zapadła po przeprowadzeniu postępowania na podstawie art. 129 u.g.n., zgodnie z którym odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5. Według ust. 5 starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu m.in. na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości oraz gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Zdaniem Wojewody postępowanie wszczęte wnioskiem z 2 stycznia 2020 r. w oparciu o przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r. prowadzone było trafnie na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ wskazał, że współwłaścicielkami przedmiotowej nieruchomości, objętej Zarządzeniem Nr 30/74 na dzień jego wydania, tj. 26 października 1974 r. były S. B. i H. D. po 1/2 części. Spadek po zmarłej [...] grudnia 2015 r. H. D. na podstawie ustawy nabyli synowie: A. D. w 1/4 części i L. D. w 1/4 części, co potwierdza akt poświadczenia dziedziczenia z [...] sierpnia 2019 r. Rep. A nr [...].

W sprawie ustalone zostało, że z ogólnej powierzchni nieruchomości wynoszącej - [...] m² przy współwłaścicielach pozostała powierzchnia [...] m² (teren wyłączony z parcelacji), zaś grunt o pow. [...] m² przeszedł na rzecz Skarbu Państwa i zostało wypłacone odszkodowanie na rzecz byłych współwłaścicielek - jednorazowo, zgodnie ze złożonym przez nie oświadczeniem z 19 lutego 1976 r. Obecnie w ewidencji gruntów Miasta [...] działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] odpowiada części działki nr [...], obręb [...] przyjętej do parcelacji.

Tym samym zdaniem Wojewody [...] organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] w dniu wydania zarządzenia Nr 30/74 Naczelnika Miasta [...] z 26 października 1974 r. stanowiła własność H. D. w 1/2 części, a obecnie stanowi współwłasność A. D. w 1/4 części i L. D. w 1/4 części.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma zbadanie czy wnioskodawcom będącym następcami prawnymi właścicieli wywłaszczonej nieruchomości przysługuje roszczenie odszkodowawcze. Zgodnie bowiem z najnowszą linią orzeczniczą odszkodowanie, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu. Natomiast okoliczność, że zainteresowani wnioskodawcy nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dacie wywłaszczenia wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym na podstawie współczesnych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 352/17, z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 4191/18, z 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 740/19).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym w ostatnich latach przeważa pogląd o możliwości zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do stanów przeszłych, ale generalnie pogląd ten odnosi się do osób wywłaszczonych, będących adresatami decyzji wydanych w okresie minionym. W niniejszej sprawie ze stosownym wnioskiem wystąpili spadkobiercy ówczesnych współwłaścicieli nieruchomości. W myśl art. 922 k.c., w skład spadku wchodzą zaś tylko prawa i roszczenia mające charakter cywilny. Przyjęcie, że roszczenie następcy prawnego osoby dawniej wywłaszczonej ma charakter cywilny powodowałoby, że podlegałoby ono przedawnieniu, tak jak roszczenie cywilne (art. 118 k.c.). Uznanie natomiast, że roszczenie dotyczące przyznania odszkodowania, nie ma w tym wypadku charakteru cywilnego powoduje to, że wprawdzie - jako prawo publicznoprawne, realizowane na drodze administracyjnej - nie podlega przedawnieniu, tym niemniej należy w takiej sytuacji wskazać na jakiej podstawie prawnej to prawo przysługuje następcy prawnemu. W przypadku praw o charakterze publicznoprawnym musi bowiem istnieć podstawa prawna wskazująca na przejście tego prawa na następców prawnych (wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 4191/18). Na przykład z mocy przepisów szczególnych - przysługują spadkobiercom prawo dotyczące żądania zwrotu nieruchomości - art. 136 ust. 2 i 3 u.g.n. lub prawo do potwierdzenia rekompensaty - art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda [...] zaznaczył, że przyznanie odszkodowania nie ma w tym wypadku charakteru cywilnego powoduje, że w stosunku do przedmiotowego uprawnienia publicznoprawnego wymagana jest podstawa prawna wskazująca na przejście tego prawa na następców prawnych. Jednak w odniesieniu do żądania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość brak jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby tego rodzaju przejście prawa. Stąd też odszkodowanie, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu. Odwołujący nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dacie wywłaszczenia, są bowiem ich następcami prawnymi. Oznacza to, że nie byli osobami wywłaszczonymi w rozumieniu art. 128 ust. 1 u.g.n. Ustalenie zaś, że wnioskodawcy nie byli osobami wywłaszczonymi, czyni ich żądanie bezzasadne. Tym samym zdaniem Wojewody [...] decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2020 r. jest zgodna z prawem.

A. D. i L. D. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. polegające na:

a) pominięciu pisma organu I instancji z 12 listopada 2019 r. (Załącznik nr 20 do wniosku z dnia 2 stycznia 2020 r.), w którym to dokumencie organ I instancji jednoznacznie stwierdził, że nie odnaleziono "wykazu odszkodowań za grunty przejęte" obejmującego nieruchomość;

b) błędnym ustaleniu, że oświadczenie byłych współwłaścicielek nieruchomości z 19 lutego 1976 r. potwierdza, iż odszkodowanie zostało wypłacone, gdyż przedmiotowy dokument wskazuje jedynie, że odszkodowanie "należy wypłacić", nie stanowi on natomiast "wykazu odszkodowań za grunty przejęte" czy też pokwitowania zapłat;

c) nieustaleniu rozbieżności w zakresie kwoty wynikającej z zestawienia poszczególnych wartości szacunkowych obiektów i urządzeń, sporządzonego przez rzeczoznawcę wojewódzkiego ds. budownictwa urzędu wojewódzkiego w [...] inż. C. W. oraz kwoty wynikającej z oświadczeń Głównego Księgowego Urzędu Miejskiego w [...] oraz Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami z 19 lutego 1976 r., podczas gdy wyjaśnienie powyższej okoliczności było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy z tego względu, że ww. rozbieżność dodatkowo uzasadnia wniosek, że zestawienie rzeczoznawcy inż. C. W. nie mogło stanowić "wykazu odszkodowań za grunty przejęte", skoro kwota określona w tym dokumencie nie odpowiadała kwocie deklarowanej do wypłaty;

d) błędnym ustaleniu, wbrew dokumentom zgromadzonym w aktach sprawy, że w związku z wywłaszczeniem H. D. i S. B. zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie zgodnie z obowiązującymi w dacie wywłaszczenia przepisami, podczas gdy żaden dokument zgromadzony w aktach sprawy nie uzasadnia takiego twierdzenia i nie potwierdzą tej okoliczności, tym bardziej, że ustalenie odszkodowania następowało w formie "wykazów odszkodowań za grunty przejęte", a w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego sporządzenie takiego wykazu i wypłatę odszkodowania poprzednikom prawnym skarżących;

e) braku właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji oraz braku szczegółowego odniesienia się do zarzutów skarżących;

2) art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego i obciążeniu skarżących ciężarem dowodowym, podczas gdy zgodnie z przedmiotowym przepisem to na organie ciąży obowiązek zgromadzenia w sprawie szczegółowego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy w sprawie występuje tak wiele rozbieżności i niewyjaśnionych okoliczności;

3) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego i brak dokonania samodzielnych ustaleń faktycznych, co skutkowało błędnym uznaniem, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości zostało wypłacone poprzednikom prawnym skarżących;

4) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. -zbyt pobieżnej analizie materiału dowodowego sprawy; braku ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy oraz prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez:

(a) brak dokonania analizy i zweryfikowania rozbieżności w zakresie faktycznej powierzchni wywłaszczonej nieruchomości (czy powierzchnia działki uległa zmianie z [...] m² na co wskazuje akt notarialny Rep. [...] sporządzony przed notariuszem H. S. [...] września 1948 r. czy z [...] m² do [...] m² jak wskazano w zaskarżonej decyzji w ślad za ustaleniami organu I instancji);

(b) brak weryfikacji czy doszło do faktycznej realizacji celu wywłaszczenia oraz jakiej części nieruchomości to dotyczyło, jak również czy zachowano wymagane prawem procedury, w tym w zakresie obowiązujących terminów;

(c) brak weryfikacji kiedy podjęto decyzję o budowie drogi publicznej zamiast osiedla mieszkaniowego i jaki to miało wpływ na przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości, w tym m.in. brak dokładnego zweryfikowania stanu prawnego działki nr [...] z obrębu [...] ([...]);

(d) brak weryfikacji czy na działce nr [...] z obrębu [...] objętej KW nr [...] przed dniem 1 stycznia 1998 r. zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego;

(e) brak weryfikacji dokumentów znajdujących się w zbiorze dokumentów załączonych do KW nr [...] prowadzonych dla działki nr [...] z obrębu [...], w tym w szczególności zawartej w nich decyzji [...], wskazującej, iż własność przedmiotowej nieruchomości przeszła na Skarb Państwa nieodpłatnie:

II. przepisów prawa materialnego, które mają wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 129 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach w zw. z art. 21 ust. 2 i art, 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez:

a) jego niezastosowanie na skutek uznania, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do ustalenia odszkodowania, gdyż stan faktyczny sprawy nie wskazuje na to, że w sprawie nie zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie, podczas gdy w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego wypłatę odszkodowania na rzecz H. D. i S. B., a także nie odnaleziono "wykazu odszkodowań za grunty przejęte" lub innego dokumentu potwierdzającego wypłatę odszkodowania, a zatem zachodziła konieczność uwzględniania wniosku skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania;

b) jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie, polegające na uznaniu, że odszkodowanie, o którym mowa ww. przepisie, jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu i nie przechodzi na następców prawnych podmiotu wywłaszczonego, wskutek czego organ odwoławczy uznał żądanie skarżących za bezzasadne.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 22 lutego 2021 r. skarżący przedstawili dodatkowe stanowisko w sprawie, podtrzymując zarzuty sformułowane w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Skarżący A. D. i L. D. domagali się ustalenia i wypłaty odszkodowania za udział ½ części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] z tytułu odszkodowania za jej przejęcie na własność Skarbu Państwa w następstwie wcześniejszego objęcia zarządzeniem Naczelnika Miasta [...] z 26 października 1974r. o ustaleniu terenu budowlanego i jego podziale na normatywne działki budowlane.

Wyjaśnili, że właścicielkami nieruchomości z daty wydania zarządzenia były po połowie S. B. i ich poprzedniczka prawna H. D., po której nabyli ogół praw do spadku, co potwierdza notarialne poświadczenie dziedziczenia z [...] sierpnia 2019r. Wskazali jednoznacznie, że podstawę prawną do żądania odszkodowania stanowi art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, A. D. podkreślił, że nie słyszał ani o tym aby mama mówiła, że otrzymała odszkodowanie ustalone w oparciu o przepisy ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958r. ani także, że go nie otrzymała.

W sprawie niniejszej istotnym jest, że organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na stwierdzeniu, że wnioskodawcom będącym następcami prawnymi właścicieli wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze z uwagi na najnowszą linię orzeczniczą NSA, który w szeregu zacytowanych przez organ wyroków stwierdził, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przysługuje wyłącznie podmiotowi wywłaszczonemu a to wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców jako ich spadkobierców.

Stanowisko to, w świetle uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2021r. sygn. I OPS 1/20 nie zasługuje na aprobatę.

Wskazanym orzeczeniem NSA przesądził bowiem, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W uzasadnienia tej uchwały NSA wskazał, że przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest wyłącznie osoba wywłaszczona, rozumiana jako osoba pozbawiona prawa do nieruchomości lub ograniczona w wykonywaniu tego prawa, nie jest do zaakceptowania, ponieważ narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia oraz dopuszczalność wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem. Mogłoby bowiem dojść do sytuacji wywłaszczenia prawa bez ustalenia odszkodowania (np. w przypadku śmierci osoby wywłaszczonej, co spowodowałaby konieczność umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania). Natomiast, zdaniem NSA, z przepisów art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP wynika równorzędna ochrona własności i prawa dziedziczenia, gdzie ochrona prawa dziedziczenia stanowi uzupełnienie ochrony prawa własności i ochrony innych praw majątkowych. W konsekwencji, Konstytucja RP chroni więc prawa nabyte w drodze dziedziczenia, nie przesądzając jednak, kto w konkretnej sytuacji prawa te nabywa.

W ocenie NSA, zasady konstytucyjne oprócz tego, że są adresowane do ustawodawcy, który stanowiąc prawo nie może ich naruszać, stanowią również podstawowe kryterium przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa. Z uwagi na powyższe podejmując uchwałę NSA uznał, że konieczne jest uwzględnienie powołanych powyżej zasad konstytucyjnych. Przypomniano, że konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia stanowi uzupełnienie ochrony prawa własności i innych praw majątkowych, co ma szczególne znaczenie w przypadku wywłaszczenia, z uwagi na zachodzący związek pomiędzy chronionymi prawami, tj. prawem własności i prawem do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia (stanowiącym prawo majątkowe o charakterze kompensacyjnym w związku z utratą prawa własności). Jak wywiódł NSA, z zasady tej wynika, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości w trakcie postępowania wywłaszczeniowego w jego miejsce wstępują spadkobiercy. Z zasady tej wynika również, że w przypadku gdy śmierć dotychczasowego właściciela nastąpiła po zakończeniu postępowania wywłaszczeniowego, ale przed ustaleniem odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, w miejsce zmarłego wstępują jego spadkobiercy.

Za stanowiskiem, zgodnie z którym spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania w miejsce niezaspokojonego roszczenia odszkodowawczego byłego właściciela przemawia przy tym nie tylko konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia, ale również konstytucyjna zasada, zgodnie z którą wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Z zasady tej wynika bowiem, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Tym samym przyjęcie stanowiska, że spadkobierca osoby wywłaszczonej nie jest osobą uprawnioną do uzyskania odszkodowania w miejsce właściciela, którego roszczenie odszkodowawcze nie zostało zaspokojone, pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z konstytucyjną zasadą, zgodnie z którą wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że spadkobiercy osoby wywłaszczonej, którzy jako sukcesorzy pod tytułem ogólnym (uniwersalnym) wstępują w ogół praw i obowiązków zmarłego właściciela (w tym również praw i obowiązków związanych z wywłaszczoną już nieruchomością), pozbawieni zostaliby udziału w niezaspokojonych prawach majątkowych swojego spadkodawcy przysługujących mu z tytułu wywłaszczenia własności nieruchomości, a konsekwencją tego stanu rzeczy byłoby wywłaszczenie bez odszkodowania.

W świetle powyższego Sąd, będąc związanym stanowiskiem wyrażonym ww. uchwale NSA, w pełni aprobując wyrażony w niej pogląd, stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. co uzasadnia jej uchylenie.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od 24 października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.