Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 2/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2013 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej jako "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] działając m.in. na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, zwanej dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem ONW" oraz art. 16 ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 7, art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8, zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 65/2011" przyznał A. L. (dalej jako "wnioskodawczyni") pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), zwanej dalej "płatnością ONW", na 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym: ONW - Nizinne strefa II w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu - ONW - Nizinne strefa I nakładając przy tym sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że o przyznanie płatności ONW wnioskodawczyni wnioskowała do gruntów rolnych o powierzchni [...] ha na działki ewidencyjne o nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] oraz [...] o powierzchni użytków rolnych [...] ha, w tym do gruntów rolnych o powierzchni [...] ha na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] W. [...], gmina N. [...] powiat [...] , województwo [...] . W trakcie kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej ze sprawą z wniosku Wspólnoty Gruntowo - Pastwiskowej W. [...], która na rok 2013 wnosiła o płatność do powierzchni gruntów rolnych o powierzchni [...] ha na wspomnianej wyżej działce ewidencyjnej nr [...] . Na podstawie dowodów przedstawionych przez ww. wspólnotę gruntową, w szczególności zeznań świadków J. Z., B. K., jak też H. A. ustalono, że grunty rolne o powierzchni [...] ha znajdujące się na działce nr [...] użytkowane były przez wspólnotę. Zeznania te złożone zostały na rozprawie administracyjnej a zeznający w charakterze świadków zostali uprzedzeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Fakt użytkowania przez wspólnotę przedmiotowych gruntów niezależnie został potwierdzony oświadczeniami złożonymi na piśmie przez H. i S. K., M. W. i E. G.. Ww. potwierdzili, że widzieli zarówno w dniu 1 maja 2013 r., jak i w lipcu 2013 r., że były prowadzone prace na gruntach wspólnoty polegające na wykaszaniu łąki. Wobec uzyskanych w trakcie rozprawy informacji, że na gruntach wspólnoty prace polegające na wykaszaniu traw wykonywali odpłatnie na zlecenie zarządu wspólnoty w dniu 10 października 2013 r. zostali po wcześniejszym uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań przesłuchani w charakterze świadków J. C., M. P. i M. W.. Świadkowie ci zgodnie potwierdzili, że na zlecenie wspólnoty gruntowej na działce nr [...] w miesiącu maju i lipcu wykonali odpłatnie usługę polegającą na koszeniu traw i zagospodarowaniu zebranego siana.

W ocenie organu I instancji, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego prace wykonane przez wnioskodawczynię należy uznać jako okresowe, sporadyczne, których wykonywania na przestrzeni 2013 r. zaniechała (wypas bydła). Użytkowanie zaś gruntów rolnych na działce nr [...] przez wspólnotę gruntową miało charakter ciągły a grunty utrzymywane były zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Fakt użytkowania przez wspólnotę gruntową gruntów rolnych w świetle zebranego materiału dowodowego został potwierdzony. To zaś skutkować musiało wykluczeniem z dopłat zgłoszonych przez wnioskodawczynię gruntów rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] .

Pismem z dnia 8 lutego 2016 r. wnioskodawczyni wniosła odwołanie od ww. decyzji w części odmawiającej przyznania płatności ONW oraz nakładającej sankcję. Wniosła o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzuciła Kierownikowi ARiMR brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez nie przeprowadzenie wszystkich dowodów przedstawionych przez wnioskodawczynię, a w szczególności nie przesłuchanie wszystkich świadków w jej obecności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej jako "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej jako "Kpa") po rozpatrzeniu ww. odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że wnioskodawczyni złożyła w dniu 18 kwietnia 2013 r. wniosek o przyznanie płatności ONW. We wniosku zadeklarowała grunty rolne o łącznej deklarowanej powierzchni [...] ha. W dniu 7 czerwca 2013 r. poinformowała organ I instancji o rozpoczęciu koszenia działki nr [...] , ponadto w dniu 18 czerwca 2013 r. o częściowym zalaniu działek nr [...] i nr [...] przez rzekę P.. W trakcie prowadzonego przez Kierownika ARiMR postępowania wystąpił błąd kontroli krzyżowej co do działki o nr [...], o płatności do której ubiegali się zarówno wnioskodawczyni, jak i Wspólnota Gruntowo - Pastwiskowa W. [...]. Przeprowadzono rozprawę administracyjną w sprawie ustalenia użytkownika ww. działki na dzień 31 maja 2013 r. w czasie toku której przesłuchano strony oraz świadków. Zarząd ww. wspólnoty gruntowej podjął próbę ugody z wnioskodawczynią co do użytkowania ww. działki, jednakże bez skutku. Po uchyleniu przez organ odwoławczy dwóch poprzednich decyzji Kierownika ARiMR, organ I instancji po raz kolejny ustalił, że wnioskodawczyni nie posiadała ww. działki w 2013 r. i wykluczył ją z płatności nakładając sankcję.

W dalszej kolejności Dyrektor ARiMR powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo. Istotą przedmiotowych płatności jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Zauważył, że również w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości zaznaczył się pogląd, iż rolnik powinien w okresie od dnia złożenia wniosku do końca roku kalendarzowego używać gruntów w wystarczająco samodzielny sposób do prowadzonej przezeń działalności rolniczej w celu utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, przy czym działalność powinna być prowadzona z wyłączeniem osób trzecich. Jednocześnie dla uzyskania prawa do płatności fakt wykonywania odpłatnie zadań na rzecz osoby trzeciej nie ma znaczenia (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Pierwsza Izba) Landkreis Bad Dürkheim przeciwko Aufsichts- und Dienstleistungsdirektion z dnia 14 października 2010 r. sprawa C-61/09)

Następnie organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczyni w niniejszej sprawie nie posiadała gruntów rolnych w rozumieniu § 2 rozporządzenia ONW, to jest nie użytkowała ich rolniczo z wyłączeniem osób trzecich, nie miała wpływu na sposób prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach, rodzaj upraw i charakter przeprowadzanych zabiegów agrotechnicznych. Wnioskodawczyni nie użytkowała działki nr [...] samodzielnie i z wyłączeniem innych osób. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że na ww. działce dokonywano zabiegów agrotechnicznych na zlecenie Wspólnoty Gruntowej Wsi W. [...], w tym nawożenia, koszenia i zbioru siana. Organ I instancji ustalił te fakty na podstawie zeznań świadków (H. A., J. Z. i B. K.) złożonych w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 4 września 2013 r., w której to wnioskodawczyni uczestniczyła. Powyższe ustalenia potwierdzają także oświadczenia złożone na piśmie przez H. i S. K., M. W. i E. G. w dniu 26 sierpnia 2013 r. Uwzględniono także zeznania świadków J. C., M. P. i M. W., złożone w dniu 10 października 2013 r. Świadkowie ci potwierdzili wykonywanie prac na rzecz wspólnoty na działce o nr [...].

Dyrektor ARiMR nie wykluczył wykonywania prac na działce nr [...] przez wnioskodawczynię, jednakże jego zdaniem nie sposób uznać, że czyniła to z wyłączeniem innych osób, samodzielnie decydowała o przeznaczeniu działki, zbiorze plonów, nawożeniu i wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych. Czynności dokonywane przez wnioskodawczynię na przedmiotowej działce nie wynikają bowiem z posiadania spornej nieruchomości w znaczeniu rzeczywistego jej użytkowania, wykonywania zabiegów agrotechnicznych i zbierania plonów przez cały okres uprawniający do przyznania płatności. Organ odwoławczy wskazał, że uwzględnił przy tym zeznania świadków przesłuchanych na wniosek wnioskodawczyni w dniach 17 i 18 maja 2016 r. Świadkowie wskazani przez wnioskodawczynię potwierdzili wprawdzie w swoich zeznaniach fakt wypasu bydła, koszenia i prasowania siana, jednakże nie byli w stanie wskazać roku, w jakim czynności te były dokonywane.

Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia stwierdzona w ramach pomocy ONW wyniosła [...] ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez wnioskodawczynię a stwierdzoną [...] ha, to jest procentowo 100%. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. W takim przypadku pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym

a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane. Zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 w przypadku stosowania degresywnych kwot pomocy uwzględnia się średnią tych wartości w stosunku do odpowiednich obszarów zadeklarowanych. Wyliczona średnia stawka płatności do powierzchni deklarowanej kwalifikowanej wynosi [...] zł. Z uwagi na przekroczenie progu 50% w 2013 r. pomoc finansowa z tytułu ONW strefa nizinna I została odmówiona i nałożono sankcję w wysokości [...] zł, co stanowi iloczyn stwierdzonej różnicy [...] ha i stawki płatności do 1 ha.

Ustosunkowując się do zarzutów wnioskodawczyni w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, odpowiadający wymogom przewidzianym w przepisach postępowania administracyjnego i przepisach szczególnych przewidzianych ustawą o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ dokonał oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w granicach ich swobodnej oceny, z uwzględnieniem zasad logiki

i doświadczenia życiowego. Organ ocenił dowody w postaci zeznań świadków wnioskowanych przez stronę, jednakże wbrew przekonaniu wnioskodawczyni nie świadczą one o rolniczym użytkowaniu przez nią gruntów z wyłączeniem osób, samodzielnym posiadaniu w rozumieniu przepisów o przyznaniu płatności z tytułu ONW uprawniającym do uzyskania płatności. Organ zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu w każdym jego stadium, umożliwił składanie wyjaśnień i wniosków dowodowych. Uwzględnił też wnioski dowodowe złożone przez wnioskodawczynię w postępowaniu bowiem przesłuchał świadków zgodnie z wnioskiem strony. Dowód z zeznań świadków został uwzględniony i prawidłowo oceniony. Dokonanie przez stronę odmiennej interpretacji dowodu nie przesądza zaś o tym, że dowód został nieprawidłowo przeprowadzony i co za tym idzie, jest nieprzydatny sprawie.

W odniesieniu do zarzutu nie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków J. C., M.P. i M. W. organ podniósł, że wnioskodawczyni w toku postępowania nie wnosiła o ponowne przesłuchanie tych świadków w jej obecności. Co więcej, w trakcie postępowania strona otrzymała protokoły z przesłuchania tych świadków, zapoznała się z nimi i pisemnie ustosunkowała się do ich treści. Po otrzymaniu protokołów z przesłuchania tych świadków nie wnosiła o ich powtórne przesłuchanie w jej obecności. Dopiero w dniu 26 października 2016 r. wniosła o powtórne dokonanie tej czynności. Dlatego też, organ mając na uwadze treść art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich postanowił nie uwzględnić ww. wniosku dowodowego.

W przekonaniu organu odwoławczego wnioskodawczyni nie wykazała, że użytkowała działkę nr [...] w rozumieniu § 2 rozporządzenia ONW. Czynności wykonywane przez wnioskodawczynię na tych działkach miały charakter przypadkowy, nie mieszczący się w dyspozycji tego przepisu. Organ I instancji prowadząc postępowanie dowodowe przesłuchał w obecności wnioskodawczyni wszystkich świadków, o których strona wnioskowała. Również przesłuchania świadków w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 4 września 2013 r. odbyły się w obecności strony. Czynności te zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, brak jest zatem podstawy do ich powtórzenia, w szczególności, że z uwagi na upływ czasu mogłyby one nie odnieść skutku. Wypełniając zaś wniosek i składając pod nim podpis wnioskodawczyni oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem.

Dlatego też, w ocenie Dyrektora ARiMR zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Pismem z dnia 29 listopada 2016 r. wnioskodawczyni (dalej jako "skarżąca") wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na ostateczne w toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego oraz art. 7 ust. 1 ww. ustawy przez przyjęcie, że skarżąca nie posiadała działki nr [...] w rozumieniu przepisu i nie użytkowało jej rolniczo. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi wskazała na błędne i nieprawdziwe ustalenia organu odwoławczego, brak wzięcia pod uwagę sprzeczności między dowodami zebranymi w sprawie oraz brak weryfikacji zeznań świadków pod względem wiarygodności. W ocenie skarżącej organ w sposób jednostronny, wbrew zeznaniom dokonuje interpretacji zeznań świadków przedstawionych przez skarżącą. Protokoły zeznań świadków zawierają szereg skreśleń oraz nadpisywania istotnych treści bez omówień. Nadto treść zeznań świadków raz jest zredagowana jako ich wypowiedź a raz jako omówienie: świadek twierdzi. Tak niechlujnie prowadzone postępowanie dowodowe miało zaś miejsce po kolejnym już uchyleniu decyzji w sytuacji gdy spór dotyczy ustalenia faktów.

Skarżąca podniosła, że organ nie wziął pod uwagę faktu, iż otrzymała w całości dopłaty za 2011 i 2012 rok z przedmiotowej nieruchomości. Nie uwzględniono również, że skarżąca w latach 2007 – 2013 opłacała podatek rolny i leśny z gruntów wspólnoty. Powyższe wskazuje, że posiadanie skarżącej w 2013 r. miało charakter trwały i stanowiło kontynuację wcześniej ukształtowanego stanu. Organ nie wziął pod uwagę pisma wspólnoty gruntowej z dnia 17 kwietnia 2013 r. wzywającego ją do zaprzestania jakichkolwiek prac na spornym gruncie. Próby zaś wspólnoty zmierzające do wyzucia skarżącej z posiadanej przez nią działki w 2013 r. nic nie zmieniły. Skarżąca bowiem użytkowała przez cały ww. rok sporną działkę. Rolnicze użytkowanie działki polegało na wypasie krów i koszeniu siana, co potwierdzili świadkowie przedstawieni przez skarżącą.

W ocenie skarżącej stwierdzenie organu odwoławczego, że nie użytkowała ona rolniczo spornego gruntu w 2013 r. wynika z faktu, że dopłaty za 2013 r. zostały przyznane wspólnocie, która "w cudowny" sposób reaktywowała się w kwietniu ww. roku. Dlatego też tylko pod tym kątem, że dopłaty skarżącej się nie należą, jest prowadzone postępowanie i przesłuchiwani świadkowie. Nie ma to zaś nic wspólnego ze staniem na straży praworządności, na co powołuje się organ w swojej decyzji.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącej przyznania płatności ONW i nakładająca sankcję.

Na wstępie wyjaśnić należy, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy powoływanych już wyżej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz rozporządzenia ONW.

Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia płatność ONW przyznaje się rolnikowi:

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391 z późn. zm.), albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.);

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek

o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów

o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.

w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

z późn. zm.).

Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, że płatności nie są przyznawane do powierzchni gruntów rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków lecz do powierzchni gruntów, które przez cały kalendarzowy, w którym złożono wniosek były utrzymywane przez wnioskodawcę zgodnie z normami. Tylko więc takie powierzchnie winny być przez rolnika zgłaszane we wniosku

o przyznanie płatności. Obowiązkiem zaś organu prowadzącego postępowanie jest m.in. sprawdzenie w trakcie postępowania wyjaśniającego, czy strona spełnia warunki do przyznania dopłat z tytułu ONW wymienione powyżej.

Istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest jednak również, że stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Zgodnie z ust. 2 tego przepisu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie organy obu instancji nie stały jednak na straży praworządności i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w rozumieniu wyżej wymienionych przepisów. W konsekwencji powyższego naruszyły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za słuszny uznać więc należy zarzut skarżącej dotyczący braku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego. Tym samym za co najmniej przedwczesne uznać należy przyjęcie przez organy obu instancji, że skarżąca nie posiadała działki nr [...] w rozumieniu § 2 rozporządzenia ONW i nie użytkowała jej rolniczo.

Zauważyć przede wszystkim należy, że skarżąca w 2013 r. wnioskowała o przyznanie płatności na spornej działce do powierzchni [...] ha. Jak zaś wskazują organy obu instancji, uczestnik konfliktu krzyżowego ze skarżącą, tj. wspólnota gruntowa wnioskowała o płatności z tytułu użytkowania spornej działki na powierzchni gruntów rolnych wynoszącej [...] ha. Tak więc, obie strony konfliktu krzyżowego deklarowały do płatności znaczny obszar gruntów powierzchni przedmiotowej działki. Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie na jakim obszarze miało miejsce użytkowanie spornych gruntów rolnych, czy to przez skarżącą, czy też przez drugiego z uczestników konfliktu krzyżowego.

Organ I instancji opierając się na podstawie dowodów przedstawionych przez wspólnotę gruntową, w szczególności dość ogólnych zeznań świadków – J. Z., B. K. i H. A. (k. [...],[... i [...] akt administracyjnych) oraz lakonicznych oświadczeń złożonych na piśmie przez H. i S. K., M. W. i E. G. (k. [...],[...] i [...] akt administracyjnych) ustalił, że grunty rolne o powierzchni [...] ha znajdujące się na działce nr [...] użytkowane były przez wspólnotę.

Zauważyć jednak należy, że jedynie z zeznań J. Z. wynika, że wspólnota podjęła koszenie [...] ha łąki. Z zeznań pozostałych świadków, tj. B. K. i H. A., jak również z ww. pisemnych oświadczeń nie wynika na jakiej powierzchni spornej działki członkowie wspólnoty faktycznie prowadzili prace rolne. Z kolei przesłuchani w charakterze świadków pracownicy wynajęci przez wspólnotę do wykonywania prac rolnych – J. C., M. P. i M. W. również złożyli dość lakoniczne zeznania (k. [...],[...],[...],[...],[...] akt administracyjnych). Z zeznań tych świadków wynika, że prace na rzecz wspólnoty gruntowej wykonywane były jedynie na powierzchni [...] ha spornej działki. Pomimo tego, organ I instancji uznał, że użytkowanie gruntów rolnych przez wspólnotę gruntową miało miejsce na powierzchni [...] ha spornej działki. Nadto uznał, że posiadanie działki miało charakter ciągły a grunty utrzymywane były zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Prace wykonane przez skarżącą należy zaś uznać jedynie jako okresowe, sporadyczne, których wykonywania na przestrzeni 2013 r. zaniechała, co skutkuje wykluczeniem z dopłat zgłoszonych przez nią gruntów rolnych zadeklarowanych na spornej działce.

Organ odwoławczy, opierając się na tym samym materiale dowodowym, co organ I instancji przyjął z kolei, że skarżąca nie posiadała gruntów rolnych w rozumieniu § 2 rozporządzenia ONW, to jest nie użytkowała ich rolniczo z wyłączeniem osób trzecich, nie miała wpływu na sposób prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach, rodzaj upraw i charakter przeprowadzanych zabiegów agrotechnicznych. W ocenie Dyrektora ARiMR skarżąca nie użytkowała działki nr [...] samodzielnie i z wyłączeniem innych osób. Czynności dokonywane przez nią na przedmiotowej działce nie wynikają bowiem z posiadania spornej nieruchomości w znaczeniu rzeczywistego jej użytkowania, wykonywania zabiegów agrotechnicznych i zbierania plonów przez cały okres uprawniający do przyznania płatności. Zeznania świadków przesłuchanych na wniosek skarżącej potwierdzają wprawdzie fakt wypasu przez nią bydła, koszenia i prasowania siana, jednakże świadkowie nie byli w stanie wskazać roku, w jakim czynności te były dokonywane. Powyższe jest zaś wystarczające do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanych płatności.

Przyznać należy rację skarżącej, że organy obu instancji w sposób jednostronny dokonały interpretacji przedstawionych przez nią zeznań świadków. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych sprawy, niektórzy ze świadków potwierdzili jednak rolnicze użytkowanie przez skarżącą spornej działki w 2013 r. polegające na wypasie krów i koszeniu siana (zeznanie B. T. S., k. [...], M. Ś., k. [...]). Ustalenie więc organu odwoławczego, że świadkowie wskazani przez skarżącą nie byli w stanie wskazać roku, w jakim czynności te były dokonywane jest dowolne, a jako takie narusza art. 80 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kolejnym uchybieniem jest przesłuchanie przez organ I instancji pracowników wynajętych przez wspólnotę do wykonywania prac rolnych, tj. J. C., M. P. i M. W. bez zawiadomienia skarżącej o tej czynności i bez jej udziału. Niewątpliwie byli to zaś kluczowi dla rozstrzygnięcia sprawy świadkowie, których przesłuchanie winno nastąpić w obecności skarżącej. Dlatego też, zdaniem Sądu, pomimo tego, że jak wskazuje organ odwoławczy, skarżąca w toku postępowania administracyjnego miała możliwość odniesienia się do tych zeznań, to dla wyczerpującego wyjaśnienia sprawy zasadnym jest ich ponowne przeprowadzenie, już w obecności i z udziałem skarżącej. Jest to tym bardziej uzasadnione, że pomimo toczącego się już kilka lat postępowania administracyjnego, organy obu instancji - z różnych przyczyn - nadal nie przesłuchały wszystkich wnioskowanych przez skarżącą świadków.

Powyższe uchybienia organów mogły mieć zaś w realiach niniejszej sprawy istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też przeprowadzenie tych dowodów zdaje się niezbędne dla jej rozstrzygnięcia choćby w celu ustalenia na jakiej powierzchni spornych gruntów miało miejsce ich użytkowanie przez skarżącą, a na jakiej przez drugiego uczestnika konfliktu krzyżowego. Dopiero bowiem po przeprowadzeniu tych dowodów decyzje organów będą zgodnie z art. 11 i art. 107 § 3 Kpa przekonywująco uzasadnione.

W ocenie Sądu, na podstawie dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego, wbrew ustaleniom organów obu instancji, nie można uznać, że skarżąca w 2013 r. przynajmniej nie współposiadała wraz ze wspólnotą gruntową znacznej części spornej działki. Powyższe potwierdzają zeznania świadków wskazanych przez skarżącą, jak również choćby próba wyjścia przez wspólnotę gruntową z propozycją zawarcia ugody ze skarżącą dotycząca użytkowania działki o nr [...] (k. [...],[...],[...] akt administracyjnych).

Skoro zaś skarżąca mogła mieć w swoim władaniu znaczną część spornych gruntów, a z dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, że drugi uczestnik konfliktu krzyżowego, tj. wspólnota gruntowa użytkowała rolniczo 62 ha spornej działki, to okoliczność ta może mieć istotny wpływ - jeśli nie na przyznanie skarżącej płatności, to choćby na zwolnienie jej z bardzo dotkliwej przecież sankcji finansowej.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21 ust.1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, tak aby wyjaśnić istotne dla jej rozstrzygnięcia wskazane wyżej przez Sąd okoliczności. Dopiero zaś po dokonaniu powyższego, organ I instancji będzie mógł wydać rozstrzygnięcie, które będzie mogło być zgodnie z zasadami zawartymi w art. 11 i art. 107 § 3 Kpa w sposób należyty i przekonywujący uzasadnione, a zawarta w nim ocena materiału dowodowego zgodnie z art. 80 Kpa będzie swobodna, a nie dowolna.

Z wyżej powołanych względów, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.