Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 336/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 7 art. 77 par. 1 art. 80 art. 105 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2021 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2020 roku nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., decyzją z dnia [...] lutego 2020 roku (nr [...]), umorzył w całości postępowanie prowadzone z wniosku E. K. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w związku z wycofaniem całego wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 105 §2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

Strona skorzystała z prawa do odwołania.

W uzasadnieniu odwołania strona wyjaśniła, że nie posiadała potwierdzenia przyjęcia wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 z dnia [...] maja 2019 roku. Z tego powodu w dniu [...] maja 2019 roku ponowiła wniosek o przyznanie płatności na rok 2019. Uznała, że złożyła dwa wnioski pomocowe na rok 2019. Strona stanowczo podkreśliła, że nie cofnęła ani żądania przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ani żądania przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami na rok 2019. Stwierdziła, że rozpatrzenie wniosku o przyznanie płatności na 2019 rok pozostaje aktualne.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że E. K. w dniu [...] maja 2019 roku, za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus, złożyła wniosek o płatności na rok 2019 oraz dołączyła załączniki graficzne. W dniu [...] maja 2019 roku, za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus, wnioskodawczyni złożyła zmianę do wniosku oraz wycofanie wniosku.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z instrukcją wypełniania wniosków dostępną na stronie internetowej ARiMR opcja "WYCOFAJ" powoduje wycofanie wszystkich złożonych na dany rok dokumentów zarówno wniosku o płatności, jak i wszystkich złożonych zmian wniosku, a nie tylko ostatniego dokumentu. Wniosek złożony po wycofaniu całości wniosku wyświetla się w aplikacji, jako "Zamiana wniosku", ale traktowany jest jak wniosek. Wniosek z dnia [...] maja 2019 oraz zmiana wniosku z dnia [...] maja 2019 roku zostały skutecznie wycofane i nie mogą stanowić podstawy do przyznania płatności. Zasadność skutecznie złożonego wycofania nie podlega ocenie, a fakt wycofania wniosku skutkuje umorzeniem postępowania.

E. K. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżąca podniosła, że sprawa płatności na rok 2019 nie została załatwiona zgodnie z wolą wnioskodawcy. W ocenie skarżącej organ dokonał analizy sprawy na niekorzyść wnioskodawcy i pozbawił stronę dopłat do produkcji rolniczej na 2019 rok.

Dyrektor W. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. błędnie przyjmuje, że na gruncie kontrolowanej sprawy aktualne pozostaje orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2012 roku o sygn. akt III SA/Lu [...] (Lex nr 1114192).

Powołany wyrok został wydany na gruncie art. 73 ust. 2 rozporządzenia nr [...] ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr [...] odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników (Dz.U. UE L Nr 316, poz. 65). Ten przepis dotyczy stosowania zmniejszeń i wykluczeń w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu jego złożenia.

Zgodnie z poglądem zawartym w powołanym powyżej wyroku rolnik odpowiada za treść wypełnionego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i to na nim spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a kwalifikującą się do płatności.

Wskazana powyżej regulacja prawna dotyczy jedynie tych spraw, gdzie aktualne pozostaje merytoryczne rozpoznanie wniosku pomocowego, czyli organ rozstrzyga o przyznaniu płatności, a w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające zmniejszenie płatności lub wykluczenie z systemu płatności. Natomiast decyzja o umorzeniu postępowania w całości nie rozstrzyga merytorycznie sprawy w żadnym zakresie (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany LEX, G. 2021, art. 105).

Skarżony organ błędnie przyjmuje, że podstawą prawną dla oceny zasadności odwołania mogą być przepisy art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2018, poz. 1312 ze zm.). Powołane przepisy stanowią, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja, a termin do złożenia wniosku nie podlega przywróceniu.

Przedmiotem sporu nie jest kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku o płatności na rok 2019, lecz kwestia ustalenia rzeczywistej treści żądań zawartych w podaniach złożonych za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus w dniu [...] maja 2019 roku, w tym podania, które zdaniem organu wywołało skutek "cofnięcia wniosku o przyznanie płatności", a więc dokumentów elektronicznych, które także zostały złożone z zachowaniem terminu do złożenia wniosku pomocowego.

Sąd podkreśla, że powołane powyżej przepisy art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie zakreślają terminu zawitego dla złożenia podania, którego przedmiotem jest żądanie "umorzenie postępowania administracyjnego". Ujawnienie na etapie odwołania braku zgodności pomiędzy treścią podania przyjmowaną przez organ, a rzeczywistą wolą strony postępowania nie uzasadnia oraz nie uprawnia do przyjmowania stanowiska, że przedmiotem kontrolowanej sprawy jest kwestia "zachowania terminu do złożenia wniosku pomocowego".

Przepis art. 105 §2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego dopuszcza możliwość umorzenia postępowania administracyjnego, jeżeli łącznie istnieć będą następujące przesłanki: a) postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, b) wniosek o umorzenie składa strona, która żądała wszczęcia postępowania, c) inne strony nie zgłaszają sprzeciwu, d) umorzenie postępowania nie narusza interesu społecznego (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." Wydawnictwo C.H. Beck W. 2006, str. 491-492).

W przepisie art. 105 §2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego przewidziana jest odmiana umorzenia postępowania, które nie stało się (obiektywnie) bezprzedmiotowe, lecz stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe dla strony postępowania, w tym sensie, że strona nie jest zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy w drodze decyzji (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowiak, A. Wróbel "Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz" Zakamycze 2005, str. 627).

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z naruszeniem przepisów postępowania art. 7, art. 77 §1, art. 80 oraz art. 105 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020, poz. 256 ze zm.) przyjął, że skarżąca "skutecznie wycofała wniosek o przyznanie płatności na rok 2019", "zasadność skutecznie złożonego wycofania nie podlega ocenie", a "fakt wycofania wniosku skutkuje umorzeniem postępowania".

Postępowanie administracyjne nie zna instytucji procesowej cofnięcia podania, w rozumieniu cofnięcia żądania wszczęcia postępowania, czym w zasadniczy sposób różni się od postępowania cywilnego, opartego na niemal nieograniczonej zasadzie dyspozycyjności. Umorzenie postępowania na żądanie strony pozostawione jest uznaniu administracyjnemu, co nie oznacza dowolności organu w ocenie przesłanek umorzenia. Zakres uznania organu administracji publicznej jest ograniczony art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, który nakazuje chronić słuszny interes jednostki, aż do kolizji z wymaganiami interesu społecznego (H. Knysiak-Molczyk w: "Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym" Zakamycze 2004, str. 138-139).

Okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania administracyjnego muszą być aktualne na dzień wydania decyzji.

W aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu, który wskazywałby, że skarżąca z jakichkolwiek powodów przestała być zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy płatności na rok 2019.

Włączone do akt sprawy wydruki z aplikacji eWniosekPlus wskazują, że w dniu [...] maja 2019 roku złożony został dokument elektroniczny "wniosek o przyznanie płatności", a w dniu [...] maja 2019 o godzinie [...] złożony został dokument elektroniczny "zmiana do wniosku", który to dokument o godzinie [...] tego dnia został wycofany.

Analiza treści powyższych dowodów w całości potwierdza stanowisko strony skarżącej o tym, że nie złożyła ona "podania zawierającego żądanie umorzenia postępowania administracyjnego". Odmienne stanowisko organu w tym zakresie stanowi o naruszeniu art. 77 §1 i art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego

Treść instrukcji obsługi aplikacji eWniosekPlus nie może stanowić źródła dla ustalenia rzeczywistej treści oświadczeń woli składanych przez stronę w toku postępowania administracyjnego. Wnioski wyprowadzone przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z treści instrukcji obsługi aplikacji eWniosekPlus są ewidentnie sprzeczne wolą strony skarżącej, którą jednoznacznie zakomunikowało ona w odwołaniu. Z treści odwołania wynika, że strona żąda wydania decyzji merytorycznej. Stanowisko strony skarżącej było dla organu odwoławczego wiążące. Pominięcie tego stanowiska stanowi o rażącym naruszeniu słusznego interesu strony, który podlega ochronie na mocy art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

Żaden z organów wydających rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie nie wskazał okoliczności świadczących o tym, że uwzględnienie interesu skarżącej pozostaje w kolizji z wymaganiami interesu społecznego.

Powyższe uzasadnia konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P..

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 135, art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku. Niezbędne koszty celowego dochodzenia praw przez stronę skarżącą obejmują wpis od skargi w kwocie [...]złoty.