Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 450/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1589/08 w sprawie ze skargi P.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od P. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1589/08, wydanym w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, oddalono skargę.

Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny sprawy:

Pismem z dnia 26 stycznia 2004 r. P. W., zwana dalej "skarżącą", zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., zwany dalej "ZUS", o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Skarżąca prowadząc w okresie od 20 lipca 1994 r. do 31 stycznia 2001 r. w formie spółki cywilnej wraz z mężem B. W. firmę "H." nie dopełniła opłacania należnych za siebie składek. W uzasadnieniu wskazała na trudną sytuacją rodzinną, spowodowaną swoją chorobą depresyjną po poronieniu ciąży, chorobami dalszych członków rodziny oraz faktem, że zaległości z tytułu zaległych składek nie powstały z winy wnioskodawczyni, ale z powodu załamania koniunktury na rynku oraz nieuczciwości kontrahentów, w wyniku czego prowadzona przez skarżącą spółka "H." utraciła płynność finansową oraz zdolność kredytową.

Ostateczną decyzją ZUS z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2004 r., nr [...] W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołując treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej zwaną "u.s.u.s.", wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przypadki całkowitej nieściągalności określone zostały w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 cytowanej ustawy. W świetle ust. 3 całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym.

Zdaniem organu brak jest w sprawie podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności, gdyż wprawdzie prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne i postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] czerwca 2001 r. zostało umorzone, jednak aktualnie skarżąca prowadzi wraz z mężem w formie spółki cywilnej nową działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w łącznej kwocie ok. 4.000 zł miesięcznie, a zatem istnieje obecnie możliwość egzekwowania zadłużenia zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto organ zwrócił uwagę na okoliczność dokonania przez ZUS zajęcia wskazanej przez stronę wierzytelności przysługującej stronie od H. Spółki z o.o. w K. Organ powołując się na uregulowanie zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), dające możliwość umorzenia należności z tytułu składek w sytuacji nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności, gdy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązany nie jest w stanie opłacić należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego jego rodziny, uznał, że w ostatnich latach kondycja finansowa wnioskodawczyni i jej rodziny uległa poprawie, o czym świadczy terminowe opłacanie należności publicznoprawnych wynikających z prowadzonej obecnie działalności gospodarczej. Ta okoliczność, jak również przyznana pomoc państwa w postaci restrukturyzacji wcześniejszych zaległości podatkowych, która zredukowała kwotę wymagalnych zobowiązań, a także obecne możliwości zarobkowe strony, dają w ocenie ZUS podstawę uznania trudności finansowych skarżącej i jej rodziny za niemającego charakteru trwałego lub pogłębiającego się. Natomiast wskazywana choroba depresyjna skarżącej związana z utratą ciąży nie pozbawia jej możliwości zarobkowania i uzyskiwania dochodu umożliwiającego ratalną spłatę zadłużenia.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., który, jak to wskazano na wstępie, wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1589/08, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się, aby zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, naruszała prawo. Jak zaznaczył przesłanką umorzenia należności z tytułu składek jest całkowita ich nieściągalność. Przypadki całkowitej nieściągalności normuje w sposób wyczerpujący art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu orzekającego tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd wskazał na uznaniowy charakter decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu.

Według Sądu organy w sposób dokładny i wnikliwy rozpatrzyły sytuację skarżącej pod kątem przesłanek określonych w cytowanych wyżej przepisach prawa materialnego. Zdaniem Sądu w stosunku do skarżącej nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Wprawdzie wcześniejsza egzekucja względem skarżącej okazała się bezskuteczna, ale na etapie podejmowania przez organy rentowe decyzji o odmowie umorzenia należności względem ZUS skarżąca prowadziła wraz z mężem kolejną, nową działalność gospodarczą uzyskując z niej deklarowany dochód w wysokości 4.000 zł (łącznie z mężem), a zatem organ miał możliwość prowadzenia egzekucji. Skarżąca posiada także wymagalną wierzytelność względem kontrahenta, której istnienie według Sądu daje potencjalną możliwość uzyskania pewnych środków i czyni umorzenie należności względem ZUS przedwczesnym.

Dokonując natomiast analizy stanowiska organu dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności w oparciu o § 3 ust. 1 wspomniane rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w ocenie Sądu organy w sposób przekonujący wyjaśniły dlaczego ich zdaniem skarżąca nie wykazała, by ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie była w stanie opłacić zaległych należności składkowych. Zdaniem Sądu podnoszona przez skarżącą okoliczność choroby depresyjnej nie stanowi przeszkody w pracy, prowadzeniu wspólnej z małżonkiem działalności gospodarczej i osiąganiu przez nią deklarowanego dochodu w wysokości 2.000 zł, zatem nie może stanowić przesłanki umorzenia należności, gdyż nie jest to taka choroba, która pozbawiła skarżącą uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia). Takiej przesłanki nie może stanowić również podnoszona w toku postępowania oraz w skardze okoliczność załamania koniunktury na rynku oraz fakt nieuczciwości kontrahentów skarżącej, w wyniku czego spółka "H." utraciła płynność finansową oraz zdolność kredytową. Jakkolwiek sytuacja rodziny skarżącej jest trudna, gdyż biorąc pod uwagę miesięczne obciążenia finansowe rodziny, żyje ona skromnie, to jednak trudności te są przezwyciężalne, gdyż skarżąca wraz z mężem prowadzą działalność gospodarczą generującą dochód, na bieżąco są w stanie opłacić inne należności publicznoprawne oraz spłacać zaciągnięte długi u osób prywatnych i nie korzystają z instytucjonalnej pomocy społecznej.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Skarga kasacyjna, oparta na podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej: "p.p.s.a.", zarzuca:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez błędne przyjęcie, iż zaskarżona decyzja ZUS, odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek, nie stanowi naruszenia powyższych przepisów, uzasadniającego jej uchylenie, mimo że w przedmiotowej sytuacji spełnione zostały przesłanki umorzenia.

2. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. (brak wszechstronnego rozważenia twierdzeń oraz dowodów skarżącej i analizy materiału dowodowego) oraz art. 107 § 3 k.p.a. (zaniechanie umieszczenia w uzasadnieniu decyzji ustaleń dotyczących braku przesłanek umorzenia należności), poprzez nieuwzględnienie zarzutu naruszenia przez ZUS przy wydawaniu decyzji ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skarga kasacyjna koncentruje się na zarzucie dokonania przez organ niewłaściwej oceny sytuacji finansowej skarżącej i braku jakichkolwiek ustaleń na okoliczność ewentualnej całkowitej nieściągalności długu. Zdaniem kasatora spełnienie świadczeń na rzecz ZUS pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Poza tym za zastosowaniem wobec skarżącej instytucji umorzenia ma przemawiać jej przewlekła choroba oraz konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, pozbawiając ją tym samym możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę należności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tym celu obliguje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pod kątem okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, wynikających z norm prawa materialnego. Przyjąć jednak należy, że w postępowaniu toczącym się wskutek wniosku o umorzenie należności z tytułu składek to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3 a w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił przeprowadzone postępowanie administracyjne pod kątem przestrzegania powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i słusznie przyjął, że organ administracyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i na podstawie analizy tego materiału dokonał wszechstronnej oceny ustalonych okoliczności, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie - jak wynika to z akt administracyjnych – ZUS dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącą na okoliczność jej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Przeprowadził również szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. okoliczności. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone. Przy kontroli ustaleń stanu faktycznego sprawy odróżnić należy prawidłowość wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego od prawidłowości jego oceny - w granicach prawem przewidzianej swobody (art. 80 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny - będąc związany granicami skargi kasacyjnej - nie może zaś skontrolować prawidłowości oceny dowodów sprawy, jeżeli w tym zakresie Sądowi pierwszej instancji nie postawiono stosownego zarzutu.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należy na wstępie podkreślić, że pozostają one w ścisłym związku z zarzutami naruszenia przepisów procesowych. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy zasadnie odmówiono skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zastosowanie przepisów dotyczących tej problematyki.

Kwestie związane z umorzeniem należności z tytułu składek, jak już wskazano, reguluje art. 28 u.s.u.s. oraz wspomniane rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do art. 28 ust. 3 całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (pkt 3); naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5). Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Treść art. 28 ust. 1 i 2 wskazuje, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w wyroku Sądu pierwszej instancji zarzucanych w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W szczególności w skardze kasacyjnej nie podważono istotnego dla dopuszczalności umorzenia składek, w trybie art. 28 ust. 1 cytowanej ustawy, ustalenia dokonanego przez Sąd pierwszej instancji, a dotyczącego braku przesłanki całkowitej nieściągalności składek w świetle przepisów art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Mianowicie, Sąd pierwszej instancji ustalił, a czego nie zakwestionowała skarga kasacyjna, iż skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiągając stosowne dochody. Posiada też majątek w postaci wymagalnej wierzytelność względem Przedsiębiorstwa Wielobranżowo-Usługowego "H." Spółki z o.o. zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2000 r., której istnienie, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, daje potencjalną możliwość uzyskania pewnych środków, przynajmniej częściowo zaspakajających należności z tytułu składek. Tym samym okoliczności te są przeszkodą dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia składek, stosownie do przepisu art. 28 powołanej ustawy. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s., jak to wyżej wskazano, wymaga bowiem, aby zaistniała całkowita nieściągalność składek, co w sprawie nie ma miejsca.

Sąd pierwszej instancji prawidło także ocenił, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanką umożliwiającą umorzenie należności jest także, w myśl powołanych przepisów, przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że również w tym zakresie organ nie przekroczył granic swobodnego uznania. Dokonał bowiem analizy sytuacji życiowej i majątkowej skarżącej, prawidłowo wyważając interes społeczny i interes strony, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego wprawdzie sytuacja rodziny skarżącej jest trudna, to jednak trudności te są przezwyciężalne, gdyż skarżąca wraz z mężem prowadzą działalność gospodarczą generującą dochód i na bieżąco są w stanie opłacić inne należności publicznoprawne oraz spłacać zaciągnięte długi u osób prywatnych. Zatem, choroba na którą powoływała się skarżąca nie pozbawia jej możliwości zarobkowania i nie stanowiła przeszkody w podjęciu pracy.

Reasumując, należy podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wskazać również trzeba, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych ZUS musi każdorazowo ważyć zasadność wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że ustalone w sprawie możliwości płatnicze skarżącej pozwalają na systematyczne regulowanie należności.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).

Z uwagi na charakter sprawy i sytuację materialną skarżącej Sąd przyjął, że są to szczególnie uzasadnione okoliczności, które pozwoliły na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 cytowanej wyżej ustawy.