Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 883/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 80, art. 77 § 1, art. 104, art. 105, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 1 i 6, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2012 r. Burmistrz Miasta S. (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") umorzył postępowanie w sprawie usunięcia żywopłotu z drzew gatunku "morwa" na granicy działki D. Ś. oraz S. L. Od wyżej wymienionej decyzji wpłynęło w terminie odwołanie S. L. Decyzja ta została uchylona w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej: "Kolegium" lub "organ II instancji") z dnia [...] kwietnia 2013 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Kolegium uchyliło wydaną w sprawie decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Kolejną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...], Burmistrz, działając na podstawie art. 104 i 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a.") oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: "u.o.p.") ponownie umorzył postępowanie w sprawie domniemanego usunięcia żywopłotu z drzew na granicy działki D. Ś. oraz S. L.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, że w dniu [...] lipca 2012 r. do Urzędu Miejskiego w S. wpłynęło pismo R. L. dotyczące między innymi zgłoszenia wycięcia żywopłotu przez D. Ś. bez uzyskania zezwolenia organu I instancji. Wycięcie krzewów miało nastąpić w dniu [...] i [...] sierpnia 2007 r. R. L. w przedmiotowym piśmie zasugerował, że wcześniej zgłaszał fakt wycięcia żywopłotu do urzędu. Po zapoznaniu się ze sprawą stwierdzono, że w dniu [...] września 2007 r. R. L. otrzymał odpowiedź na pismo z dnia [...] sierpnia 2007 r., w którym został błędnie poinformowany przez pracownika organu I instancji, że na wycięcie drzew i krzewów z gatunku "morwa" nie jest wymagana decyzja Burmistrza, gdyż są to drzewa i krzewy owocowe. Dnia [...] stycznia 2009 r. R. L. został jednak poinformowany, że na wycięcie drzew i krzewów gat. morwa jest wymagana decyzja zezwalająca przez właściwy organ.

Następnie, w odpowiedzi na pismo z dnia [...] lipca 2012 r., w dniu [...] sierpnia 2012 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne z urzędu w sprawie domniemanego usunięcia żywopłotu z drzew gat. "morwa" na granicy działki D. Ś. oraz S. L. W trakcie oględzin stwierdzono, że w odległości 20-30 cm od betonowego płotu wystają z gruntu pozostałości po ściętych krzewach w ilości 9 sztuk. Komisja wymierzyła powierzchnię pozostałości oraz wykonała dokumentację fotograficzną. W trakcie oględzin R. L. oświadczył, że posiada oświadczenie D. Ś. o usunięciu przez nią żywopłotu. Ww. oświadczenia nie przedstawił zarówno w trakcie oględzin oraz w terminie późniejszym. W trakcie oględzin D. Ś. oświadczyła, że dostała ustne pozwolenie na wycięcie żywopłotu od syna właścicielki nieruchomości tj. R. L. oraz że został on poinformowany o terminie planowanego wycięcia. Stwierdziła również, że R. L. był obecny przy wycince.

W dniu [...] października 2012 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną. W trakcie przesłuchania D. Ś. zeznała, iż dokonała wycięcia żywopłotu rosnącego w granicy jej działki i działki S. L. Dokładnej daty wycięcia strona nie pamięta. Wcześniej uzyskała zgodę R. L. na wycięcie, myśląc, że jest on właścicielem nieruchomości. Zobowiązała się także, że prace związane z wycięciem krzewów oraz postawieniem ogrodzenia wykona na własny koszt. Strona zeznała także, że R. L wraz z rodziną aktywnie uczestniczył w usuwaniu żywopłotu wskazując usunięcie poszczególnych krzewów oraz poprosił o wycięcie orzecha włoskiego z posesji jego matki. Po tym, jak została powiadomiona, że wpłynęło na nią zażalenie do Straży Miejskiej w sprawie ustawienia ogrodzenia, zawiadomiła organ I instancji o wycince żywopłotu. W odpowiedzi udzielono jej informacji, iż nie jest wymagane uzyskanie decyzji na wycinkę, gdyż są to drzewa owocowe. D. Ś. oświadczyła, że po wycięciu krzewów usunęła ich pnie z gruntu. Po rozprawie administracyjnej, w dniu 19 października 2012 r., w piśmie S. L. oświadcza, że osoby, które wycięły krzewy w przedmiotowej sprawie działały bez jej wiedzy oraz bez wiedzy jej syna – R. L. Strona wyjaśnia również, że w 2007 r. jej syn zwrócił się z zapytaniem do Urzędu Miejskiego o konieczność uzyskania zezwolenia na wycięcie morwy i został błędnie poinformowany, że morwa jest zaliczana do drzew i krzewów owocowych i zgodnie z art. 83 ust. 6 pkt 2 u.o.p. na wycinkę drzew i krzewów owocowych nie jest wymagana decyzja administracyjna. W związku z powyższym R. L., który jest pełnomocnikiem S. L. błędnie poinformowany przez organ administracji nie może ponosić odpowiedzialności za dokonaną wycinkę, nawet w przypadku, gdyby świadomie się na nią zgodził.

Ze względu na to, iż od momentu wycięcia krzewów do momentu złożenia zawiadomienia o czynie przez R. L., minęło 4 lata i [...] miesięcy, zachodzą trudności w ustaleniu wielu faktów. W trakcie oględzin terenu przez pracowników Referatu Rolnictwa i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego wymierzono 9 sztuk pozostałości wystających z gruntu po wycięciu krzewów. Jednak strony zgadzają się co do tego, że żywopłot usunięto wraz z korzeniami. W związku z tym, wymierzenie pozostałości jest w tym postępowaniu nieuzasadnione. Istniejące pozostałości wskazują jedynie na to, że wycięto 9 sztuk krzewów, jednak nie można wyjaśnić kto i kiedy był sprawcą czynu, gdyż jak wskazują strony i świadek, korzenie po wycięciu wykarczowano i usunięto.

W związku z powyższym organ I instancji nie mógł jednoznacznie określić ilości wyciętych krzewów oraz ich wymiarów. W celu kompleksowego wyjaśnienia powstałych wątpliwości w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym niezbędnych do naliczenia adekwatnej kary za usunięcie krzewów Burmistrz zlecił wykonanie ekspertyzy Okręgowemu Ośrodkowi Rzeczoznawstwa Doradztwa i Projektowania. Oględziny przeprowadzone zostały w dniu [...] września 2013 r.

S. L. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła odwołanie do organu II instancji. W odwołaniu zarzuciła organowi I instancji błędy w postępowaniu administracyjnym, tj. naruszenie przepisów ustawy, którą wskazano jako podstawę prawną decyzji, w szczególności art.89 ust. 4 u.o.p., naruszenie przepisów K.p.a., zwłaszcza art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3. Zdaniem wnoszącej odwołanie istotą problemu jest to czy organ rzeczywiście chce obiektywnie wyjaśnić sprawę i wymierzyć administracyjną karę zgodnie z prawem. Organ w sposób wybiórczy odniósł się do zarzutów i faktów popartych dowodami, a decyzja opiera się na stwierdzeniach nie popartych żadnymi dowodami. Wnosząca odwołanie uważa, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony obiektywnie i nie została ona wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., uchylił zaskarżoną decyzję w całości, a także orzekł o nienakładaniu administracyjnej kary pieniężnej z tytułu usunięcia żywopłotu z drzew gatunku "morwa" rosnącego na granicy działek, których właścicielami są D. Ś. oraz S. L.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji podniósł, że najistotniejsze znaczenie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy ma ustalenie, czy doszło do usunięcia krzewów bez zezwolenia oraz ustalenie odpowiedzialności osób, które dokonały wycinki.

W ocenie Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na dokonanie następujących ustaleń faktycznych:

1) doszło do wycinki krzewów z gatunku morwa bez zezwolenia, wiek usuniętych krzewów przekraczał 10 lat,

2) istniejące pozostałości wskazują, że wycięto 9 sztuk krzewów, których korzenie po wycięciu wykarczowano i usunięto,

3) część krzewów rośnie na działce S. L., a część krzewów wyrasta na gruncie sąsiednich działek,

4) w aktach sprawy (k.49) znajduje się kopia oświadczenia Pani Ś. i Pana T. z którego wynika, iż za zgodą właścicieli posesji przy ul. [...] dokonali wycinki dzikich krzewów,

5) z opinii biegłego wynika, iż nie jest możliwe ustalenie, w którym miejscu rosły usunięte krzewy, gdyż ich usunięcie miało miejsce w 2007 r.,

6) w chwili usuwania żywopłotu właściciele działek, byli przekonani, że usuwają krzewy owocowe, co później zostało potwierdzone stanowiskiem organu I instancji.

Wobec powyższego Kolegium uznało, iż nie jest zasadne nakładanie na właścicieli działek, na których rosły usunięte krzewy administracyjnej kary pieniężnej za ich usunięcie. Podstawowym faktem przemawiającym za wydaniem takiego orzeczenia jest fakt, iż w okresie usuwania przedmiotowego krzewu D. Ś. przekonana była, iż usuwa krzewy owocowe. Również organ I instancji prezentował stanowisko, iż na ich usunięcie nie jest wymagane zezwolenie. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. SK 6/12, który orzekł o niekonstytucyjności przepisów stanowiących podstawę do wydania w sprawie decyzji, z uwagi na brak możliwości miarkowania kary w zależności od występujących w sprawie okoliczności.

Ponadto Kolegium podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż kara pieniężna za usunięcie drzewa może być nałożona tylko na podmiot, który jest uprawniony do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew z terenu danej nieruchomości. W przedmiotowej sprawie odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez S. L. stwierdzić należy, że D. Ś. mogłaby odpowiadać tylko i wyłącznie za usuniecie krzewów rosnących na jej nieruchomości. Oznacza to, iż nie może ona ponosić odpowiedzialności za usunięcie krzewów z terenu nieruchomości S. L., gdyż nie była uprawniona do uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Z usunięcie tych krzewów odpowiedzialność mogłaby ponosić jedynie posiadaczka tej nieruchomości, jednak jak wynika z akt sprawy również posiadacze tej nieruchomości byli w przeświadczeniu, że usuwane krzewy to krzewy owocowe, na których usunięcie nie jest wymagane pozwolenie.

W ocenie Kolegium z uwagi na fakt, iż od roku 2007, w którym dokonano usunięcia krzewów minęło osiem lat nie jest możliwe dokonanie niebudzących wątpliwości ustaleń odnośnie wielkości powierzchni zniszczonych lub usuniętych bez zezwolenia krzewów na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności z uwzględnieniem granicy nieruchomości, na której dane krzewy rosły. Uniemożliwia to nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za ich usunięcie w sposób zgodny z obowiązującymi obecnie przepisami ustawy o ochronie przyrody oraz Kodeksu postępowania administracyjnego.

S. L. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca zaskarżyła decyzję Kolegium całości i wniosła o stwierdzenie jej nieważności. Skarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 89 ust. 4 u.o.p. poprzez przyjęcie o niemożliwości dokonania niebudzących wątpliwości ustaleń odnośnie wielkości powierzchni zniszczonych lub usuniętych bez zezwolenia krzewów na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnych w sytuacji gdy dalsza część tego żywopłotu o dł. ok 300 m w dalszym ciągu istnieje,

2. sprzeczność istotnych ustaleń organu administracyjnego z treścią zebranego w sprawie materiału przez błędne przyjęcie, że wycięto 9 sztuk krzewów

3. naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji z uwagi na: niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa; niedostateczne wyjaśnienie przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracyjnego; brak oceny przeprowadzonych dowodów w szczególności pod kątem ich wiarygodności, zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a także ich spójności z zgromadzonym pozostałym materiałem dowodowym,

4. naruszenie art. 7, 75, 77 i 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą administracyjną, w tym brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji czego nie dokonano rzeczywistych ustaleń faktycznych,

Ponadto, zdaniem skarżącej, decyzja Kolegium została wydana na podstawie fałszywych zeznań świadków, D. Ś. oraz bezprawnych działań pracowników organu I instancji.

Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 2 grudnia 2015 r. stawił się pełnomocnik strony skarżącej i uczestnik postępowania, wnosząc jak w dotychczasowych pismach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...], w której organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję Burmistrza w całości, a także orzekł o nienakładaniu administracyjnej kary pieniężnej z tytułu usunięcia żywopłotu z drzew gatunku "morwa" rosnącego na granicy działek, których właścicielami są D. Ś. oraz S. L.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U z 2013 r., poz. 627 ze zm.; aktualnie: tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.). Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja Kolegium została wydana m.in. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., którego zgodność z ustawą zasadniczą (Konstytucja RP: Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) była przedmiotem oceny przez Trybunał Konstytucyjny. Rozpoznając skargi konstytucyjne, Trybunał, w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 (Dz. U. z 2014 r., poz. 926) orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842) są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu. Co istotne, Trybunał wskazał, że ww. przepisy u.o.p. tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Powyższy fakt zbadania przez Trybunał zgodność art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. z ustawą zasadniczą jest istotny w niniejszej sprawie. W okolicznościach sprawy poddanej sądowej kontroli istotna jest bowiem ocena prawna wyroku Trybunału z uwagi na odroczenie w czasie utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów. Kluczowe stało się zatem ustalenie wpływu odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów o 18 miesięcy na rozpoznawaną skargę. W tym zakresie istotne jest odwołanie się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Poruszana kwestia była już przedmiotem rozważań w orzecznictwie NSA i dlatego zasadnym stało się nawiązanie do ugruntowanych już poglądów (por. wyroki NSA: z 9 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II OSK 2907/14, z 16 czerwca 2015 r. o sygn. akt II OSK 2722/14, z 2 czerwca 2015 r. o sygn. akt II OSK 2721/14, z 19 maja o sygn. akt II OSK 2720/14, z 9 grudnia 2014 r. o sygn. akt II OSK 2708/14, z 4 grudnia 2014 r. o sygn. akt II OSK 2697/14 – orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Jak trafnie zauważył Sąd Najwyższy, na skutek orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego następuje zmiana stanu prawnego (wyrok z 23 stycznia 2007 r. o sygn. akt III PK 96/06, publ. OSNP z 2008 r., nr 5- 6, poz. 61). Sąd natomiast, rekonstruując podstawę rozstrzygnięcia, zobowiązany jest uwzględnić wszystkie normy obowiązujące w systemie prawnym, w tym te o charakterze konstytucyjnym i stosować w tym zakresie reguły kolizyjne – lex superior derogat legi inferiori.

Argumentami przemawiającymi za niestosowaniem przepisu, który utracił domniemanie konstytucyjności są: ochrona praw jednostki oraz ekonomia procesowa. Także odsyłanie w niektórych kategoriach spraw na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por.: R. Hauser, J. Trzciński. Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2010 r., str. 52, 102).

W takiej sytuacji dla udzielenia odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją RP wpływa na okoliczności konkretnej sprawy, nie ma miejsca na prosty automatyzm. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, są zobowiązane brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania konstytucyjnego przepisu (por: wyroki NSA z dnia 23 lutego 2006 r. o sygn. akt II OSK 1403/05; z dnia 17 listopada 2010 r. o sygn. akt I OSK 483/10; z dnia 29 kwietnia 2011 r. o sygn. akt I OSK 1070/10; z dnia 9 czerwca 2011 r. o sygn. akt I OSK 231/11 i z dnia 25 czerwca 2012 r. o sygn. akt I FPS 4/12 – orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Istotne są więc przyczyny uznania za niezgodne z Konstytucją przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, a także przyczyny odroczenia utraty przez nich mocy.

W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego wyeksponowano przede wszystkim – jak słusznie podkreśliła strona skarżąca – konieczność ochrony przyrody. Ponadto Trybunał zwrócił uwagę, że analizowane przepisy przewidują za usunięcie z nieruchomości drzewa lub krzewu bez zezwolenia czysto obiektywną odpowiedzialność, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu. Posiadacz nieruchomości, z której zostało usunięte przez niego lub za jego przyzwoleniem, bez zezwolenia właściwego organu drzewo lub krzew nie ma prawnej możliwości zwolnienia się od odpowiedzialności przez wykazanie, że doszło do tego z przyczyn, za które on nie odpowiada. Wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. W niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Konkludując, Trybunał uznał, że ograniczenia prawa własności, wynikające z zaskarżonych przepisów, nie spełniają testu proporcjonalności i tym samym są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Mając na uwadze powyższe rozważania dotyczące wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 i w oparciu o cytowane wyżej orzecznictwo NSA i poglądy doktryny, Sąd doszedł do przekonania, że zastosowanie przez Kolegium przepisu, uznanego uprzednio przez Trybunał za niekonstytucyjny, może budzić istotne wątpliwości. W sprawie poddanej sądowej kontroli argumentami przemawiającymi za niestosowaniem niekonstytucyjnego przepisu jest ochrona praw jednostki.

Abstrahując od powyższego Sąd przyznał rację stronie skarżącej w zakresie, w jakim zarzuciła ona organowi II instancji naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca wskazała na niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia dla sprawy poddanej sądowej kontroli oraz brak wystarczającej oceny przeprowadzonych dowodów. Uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji w istocie sprowadza się do wskazania, że z uwagi na fakt, iż od roku 2007 (kiedy dokonano usunięcia krzewów) minęło osiem lat – nie jest możliwe dokonanie niebudzących wątpliwości ustaleń odnośnie wielkości powierzchni zniszczonych lub usuniętych bez zezwolenia krzewów na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności z uwzględnieniem granicy nieruchomości, na której dane krzewy rosły. W tym zakresie Sąd zauważa, że Kolegium zaniechało dokonania własnych, niebudzących wątpliwości ustaleń, które przyczyniłyby się do ostatecznego rozwiązania niniejszej sprawy.

Trafny jest także zarzut strony skarżącej, że Kolegium naruszyło przepisy postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą. Zebrany w sprawie materiał dowodowy zdaje się być wystarczający, aby szczegółowo poddać analizie wszystkie sporne wątki w niej występujące. Kolegium zaniechało jednak wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy.

Nie jest jednak trafny zarzut skargi opierający się na wydaniu zaskarżonej decyzji na podstawie fałszywych zeznać świadków oraz bezprawnych działań pracowników organów orzekających w sprawie. Powyższe nie wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, ani nie zostało w żaden sposób udowodnione przez stronę skarżącą.

Sąd zaznacza, że rozpoznając ponownie sprawę, Kolegium powinno uwzględnić nowe brzmienie regulacji w zakresie wymierzania kar za usunięcie drzew bez zezwolenia, a w szczególności mające zastosowanie na dzień orzekania regulacje dotyczące przedawnienia możliwości ich ustalania – w ramach instytucji umorzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2015 r. o sygn. akt II OSK 263/14 – orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania (pkt II sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.