Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 228/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 października 1997 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 9 września 1997 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. I. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. I. wystąpił do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o zameldowanie go na pobyt stały w budynku nr [...] położonym w B. Decyzją z dnia 09 września 1997r. nr [...] Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 47 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 1984r., Nr 32, poz.174) w zw. z art. 3 pkt 11 lit c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych, pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. odmówił zameldowania J. I. w przedmiotowym budynku.

W uzasadnieniu w/w decyzji organ wskazał, że J. I. wystąpił z wnioskiem o zameldowanie go na pobyt stały w budynku letniskowym, podając, że wyprowadził się z dotychczasowego miejsca pobytu ze względów rodzinnych. Budynek położony w B. posiada instalację wodno-kanalizacyjną oraz elektryczną i nadaje się na pobyt całoroczny.

Organ stwierdził, że budynek, w którym strona chce się zameldować jest domem letniskowy i z tej przyczyny zakres istniejącego w nim uzbrojenia technicznego pozwalającego na przebywanie w nim o każdej porze roku nie znaczenia dla oceny zasadności wniosku. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych maja zastosowanie do spraw zameldowania na pobyt stały tylko do takich budynków, które nadają się do zamieszkania nie tyle w sensie faktycznego w nim przebywania, ile w sensie jakim przepisy prawa uznają je za budynki mieszkalne.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała przyczyny, z powodu których zamieszkała w domu położonym w B., jak również skutki jakie nieść będzie za sobą odmowa jego zameldowania w tym miejscu. Strona wskazała, że wybór miejsca zamieszkania należy do niego i organ nie może go ograniczać. Nie pozwala na to żaden przepis ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a szczególności ustawa nie uzależnia zameldowania pobytu od charakteru miejsca, wystarczy, że jest to lokal który posiada adres. Tym samym zdaniem strony decyzja organu pierwszej instancji jest sprzeczna z prawem. Decyzją z dnia 30 października 1997r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż nie budzi wątpliwości fakt, iż J. I. zamieszkuje w przedmiotowym budynku z zamiarem stałego w nim przebywania. Wątpliwości nie budzi też stan własności budynku - jego współwłaścicielami są E. K.-I. i J. I. Jednakże w okoliczności sprawy w/w fakty nie mogą stanowić o spełnieniu przesłanek wynikających z art. 10 ust. 1 i 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie wskazano, iż przepisy cytowanej ustawy mogą być stosowane w sprawach o zameldowanie tylko do takich lokali, które nadają się do zamieszkania nie tylko w sensie faktycznego w nim przebywania, ile w sensie jakim prawodawca uznał je za lokale mieszkalne. Z nie budzących wątpliwości ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że przedmiotowy budynek jest budynkiem letniskowym. W tym stanie rzeczy, skoro w sprawie nie może być mowy o spełnieniu przesłanek koniecznych do orzeczenia zameldowania na pobyt stały, to decyzja o odmowie zameldowania strony jest prawnie i faktycznie uzasadniona.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku J. I. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...].

W uzasadnieniu wskazał, że dom nr [...] położony w B. spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego i lokalowego jako jednorodzinny dom mieszkalny. Nie zmienia tego fakt, że jest on położony na terenach rekreacyjnych. Przytoczone nazewnictwo "dom letniskowy" nie ma żadnej definicji w prawie budowlanym i lokalowym. Pojęcie to funkcjonuje jednak w języku polskim i zostało przez organ administracji użyte, jednak winien on używać nazewnictwa wymienionego w prawie budowlanym, skoro się na nie powołuje. Zdaniem skarżącego pojęcie "dom letniskowy" nie wyklucza, że dom ten jest jednocześnie domem mieszkalnym.

Skarżący w końcu wskazał, że odmowa zameldowania go uniemożliwia mu wypełnienie obowiązku meldunkowego, jak również narusza bez uzasadnienia jego prawa obywatelskie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z uwagi na okoliczność, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w kwestii odmowy zameldowania, ocena prawidłowości postępowania organów administracji opierać się musi o wykładnię art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 2 oraz art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji).

W myśl art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. W tej sytuacji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, czyli jej zgodności z prawem, władny jest uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia i okoliczności niż te, które podnosiła w skardze strona. Taka sytuacja występuje zaś w sprawie niniejszej; podstawę rozstrzygnięcia stanowią bowiem okoliczności, które niezależnie od tych podniesionych w skardze Sąd zobligowany był wziąć pod uwagę z urzędu.

Zwrócić należy w pierwszej kolejności uwagę, iż w świetle art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego na podstawie którego została wydana decyzja z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą.

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Co warte podkreślenia, sąd stwierdzając wystąpienie którejś z określonych w art. 145 § 1 pkt 1 - 8 i art. 145a § 1 k.p.a. obowiązany jest uchylić wydane w sprawie rozstrzygnięcie, chyba że zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub § 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01, publ. Dz. U. z 2002 r., Nr 78, poz. 716) orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na skutek wydania w/w orzeczenia wprowadzono do ustawy zmiany w efekcie których obecnie zameldowanie w lokalu jest instytucją służącą wyłącznie celom ewidencyjnym, potwierdzającą fakt pobytu w danym lokalu.

W przedmiotowej sprawie w/w przepis art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy miał zastosowanie, z uwagi na jego znaczenie w konstrukcji instytucji zameldowania. Przepis ten stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Organy nie powołały wprawdzie tego przepisu w podstawie prawnej decyzji, jednak organ odwoławczy w sposób wyraźny odwołał się do niego w uzasadnieniu stwierdzając, że w okoliczności sprawy fakty zamieszkiwania skarżącego w budynku, jak również posiadania tytułu prawnego do zamieszkiwania nie mogą stanowić o spełnieniu przesłanek wynikających z art. 10 ust. 1 i 9 ust. 2 ustawy.

Odnosząc się zaś do powołanego w zaskarżonej decyzji orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy zauważyć, że w następnych latach uległo ono zmianie i tenże Sąd w kolejnych orzeczeniach stwierdzał, iż nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności dokonywanie oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i prawa zagospodarowania przestrzennego i uzależnianie od tej oceny możliwości zameldowania ( zob. np. wyrok z dnia 19 września 2002r., sygn. akt II SA/Łd 1963/00, OSP 2003/5/69). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, iż: "O zameldowaniu lub odmowie zameldowania, w razie wątpliwości, muszą decydować przesłanki wywodzone z przepisów ustawy o ewidencji ludności. W dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie określały zakresu danych wymaganych przy dokonywaniu czynności zameldowania. Sprawy te regulował przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 28.VI.1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 32, poz. 176)." Zgodnie z treścią wyżej wymienionego przepisu zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. W gminach adres określało się przez podanie nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu (pomieszczenia), nazwy gminy i województwa. Podobną regulację zawiera znowelizowana ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych (art. 9b ust. 1 i 2 - tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960). J. I. wnosił o zameldowanie go na pobyt stały w budynku nr [...] położonym w B. i adres ten odpowiada wymogom, o których mowa w powołanych wyżej przepisach.

Tym samym podnoszony przez organy obu instancji argument, że skarżący zamierza dokonać zameldowania w budynku letniskowym, nie jest zasadny.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, iż w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania; w tym stanie należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy [...].

Organy administracji w tej sytuacji będą miały możliwość ponownej wnikliwej analizy sprawy i rozpoznania wniosku o zameldowanie, przy czym z uwagi na duży upływ czasu od daty wszczęcia postępowania w sprawie należy ustalić czy skarżący nadal podtrzymuje swój wniosek o zameldowanie.

Wobec uchylenia rozstrzygnięć odmawiających zameldowania przepis art. 152 ustawy nie miał zastosowania.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.