Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 109/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2004-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 8 i 9 i 61 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Skoro orzekanie w sprawie uprawnien kombatanckich a takze w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu deportacji do pracy przymusowej nalezy do właściwosci rzeczowej tego samego organu (Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych) organ powinien ocenić stan faktyczny sprawy i rozstrzygnąć o prawach przysługujących stronie, w oparciu o właściwą w sprawie ustawową podstawę prawną (a nie pouczac strony, iż może złożyć kolejny wniosek, który już znajduje się w urzędzie).

TEZY

Skoro orzekanie w sprawie uprawnien kombatanckich a takze w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu deportacji do pracy przymusowej nalezy do właściwosci rzeczowej tego samego organu (Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych) organ powinien ocenić stan faktyczny sprawy i rozstrzygnąć o prawach przysługujących stronie, w oparciu o właściwą w sprawie ustawową podstawę prawną (a nie pouczac strony, iż może złożyć kolejny wniosek, który już znajduje się w urzędzie).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Prutis (spr.), Sędziowie NSA J. Bujko, G. Gryglaszewska, Protokolant A. Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. zwrot kosztów postępowania w wysokości 118,90zł. ( sto osiemnaście złotych 90/100).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 127 § 3 kpa oraz w związku z art. 22 ust. 1 i art. 1-4 ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku W. B. ur. [...] listopada 1937r. w miejscowości O., zam. w H. o ponowne rozpoznanie sprawy, Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną nr [...]z dnia [...] lipca 2003r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił W. B. przyznania uprawnień kombatanckich, określonych w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ustalono, co następuje:

W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego "O spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 orzeka Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji".

Strona od 1942r. do 1945r. przebywała razem z rodzicami, którzy wykonywali pracę przymusową na rzecz III Rzeszy.

Wynika z powyższego, że strona nie podlegała represjom, określonym w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach.

Odnosząc się do uwag strony dotyczących faktu, iż jej zdaniem pobyt w Niemczech na robotach przymusowych niczym nie różnił się od pobytu dzieci z rodzicami na Syberii zauważyć należy, co następuje:

W myśl art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b" "Przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR".

Tym samym ustawodawca nie uznał zesłania do III Rzeszy jako represji w rozumieniu przepisów ustawy.

W związku z powyższym Kierownik Urzędu orzekł, jak w rozstrzygnięciu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pani W. B. prosi o przyznanie chociaż dodatku do emerytury, która jest bardzo niska, na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej. Skarżąca stwierdza, że we wrześniu 1942r. jako dziecko została wraz z rodziną deportowana na terytorium III Rzeszy do pracy przymusowej.

W odpowiedzi na skargę organ przedstawił, co następuje:

Pani W. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych pismem z dnia 17 stycznia 2004r. nadanym w placówce pocztowej w H. w dniu 20 stycznia 2004r. Skarżąca nie podała numeru i daty decyzji Kierownika Urzędu, będącej przedmiotem jej skargi, natomiast z treści pisma wynikało, iż dotyczy ona decyzji Kierownika Urzędu, wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.).

Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2001r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2001r. nr [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego, określonego w przepisach ustawy z dnia 31 maja 1996r., przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze w dniu 23.02.2004r. Kierownik Urzędu w odpowiedzi na skargę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. o odrzucenie skargi ze względu na uchybienie terminu przez skarżącą.

Jednakże z kserokopii pisma z dnia 25 stycznia 2004r., skierowanego przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wynika, iż przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] Kserokopia wspomnianego pisma nadesłana faksem, wpłynęła do tutejszego Urzędu w dniu 15 marca 2004r.

Mając na uwadze sprecyzowanie przez stronę przedmiotowej skargi Kierownik Urzędu przesłał stosowne akta administracyjne wraz z odpowiedzią na skargę, w której wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 8 i 9 kpa) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też skarga została uwzględniona.

Zgodnie z przepisem art. 8 kpa – organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Na mocy art. 9 kpa organy są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Działanie organu administracji w niniejszej sprawie stanowi niewątpliwie naruszenie w/w zasad postępowania administracyjnego.

Wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego skarżąca złożyła, na stosownym formularzu, w dniu 10 XII 2000r. Obowiązujący wówczas art. 4 ust. 5 ustawy z 31.05.1996r. przewidywał, iż wnioski zainteresowanych mogą być składane do dnia 31.12.1999r. Dlatego też postępowanie z wniosku skarżącej zostało ostatecznie umorzone decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].05.2001r. nr [...]; akta sprawy pozostały wszakże w dyspozycji organu, czego najlepszym dowodem jest okoliczność, iż organ nadesłał te akta do Sądu przy odpowiedzi na skargę na decyzję z 30.12.2003r.

Kolejny wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji do Niemiec skarżąca złożyła w dniu 28 czerwca 2003r., a więc w dzień po terminie, kiedy to na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003r. (Dz. U. z 2003r. nr 110, poz. 1660) utracił moc, jako niezgodny z Konstytucją RP, przepis art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996r. Wniosek skarżącej powinien być zatem potraktowany, jako złożony na podstawie art. 145 "a" kpa, wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do Niemiec. Organ rozpoznał jednak wniosek wyłącznie w świetle przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach stwierdzając, że skarżąca, przebywając wraz z rodzicami, którzy wykonywali prace przymusową na rzecz III Rzeszy, nie podlegała represjom określonym w przepisach ustawy o kombatantach (uzasadnienie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu d/s Kombatantów z [...] grudnia 2003r.). Przed wydaniem tej decyzji, pismem z dnia 19 grudnia 2003r. Urząd d/s Kombatantów poinformował skarżącą, że może ubiegać się o przyznanie świadczenia określonego w przepisach ustawy z 31 maja 1996r. z tym, że należy złożyć w Urzędzie wypełniony kwestionariusz i dowody potwierdzające pobyt w obozie pracy. Tego typu "odsyłanie" strony skarżącej w sytuacji, gdy w Urzędzie znajduje się odpowiedni wniosek skarżącej oraz stosowna dokumentacja, stanowi niewątpliwie naruszenie zasady obowiązku organów udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej (art. 9 kpa) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa).

Mając na uwadze okoliczność, iż orzekanie w sprawie uprawnień kombatanckich,a także w przedmiocie świadczeń pieniężnych przyznanych ustawą z 31 maja 1996r., należy do zakresu właściwości rzeczowej tego samego organu, organ powinien ocenić stan faktyczny sprawy i rozstrzygnąć o prawach przysługujących skarżącej, w oparciu o właściwą w sprawie ustawową podstawę prawną, a nie pouczać strony, iż może złożyć kolejny wniosek, który już znajduje się w urzędzie.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien potraktować wniosek skarżącej z dnia 28 czerwca 2003r. jako wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].05.2001r., składany na podstawie art. 145 "a" kpa.