Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1081/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 11, 32 ust 2 pkt 2 ust 4 pkt 2, art 33 ust 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 412/15 w sprawie ze skargi A. K. i M.K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. B. solidarnie na rzecz A. K. i M. K. kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. oddala wniosek M. B. i T. B. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 412/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. i M. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił na rzecz A. K. i M. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną przy ul. T. w W. (dz. nr [...]; [...], obręb R. nr [...]). Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. sprostował własną omyłkę w powyższej decyzji w ten sposób, że zamiast błędnego numeru działki [...], wpisał numer prawidłowy - [...]).

Po rozpoznaniu odwołania W. B. Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] października 2014 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda zakwestionował przyjęte przez Prezydenta W. oświadczenie o prawie inwestora do dysponowania terenem działki nr [...] w obrębie R. nr [...] w W. na cele budowlane, a nadto zobowiązał organ I instancji do jednoznacznego ustalenia stron postępowania.

Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...], wezwał inwestorów do uzupełnienia do dnia 9 stycznia 2015 r. złożonych w sprawie dokumentów, poprzez przedłożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - a w szczególności - zgody współwłaścicieli działki nr [...], przy czym Prezydent dodał, że wymagana jest "zgoda większości współwłaścicieli wynikająca z zakresu zwykłego zarządu rzeczą wspólną". W tym samym postanowieniu organ I instancji nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia "oświadczenia właściwej jednostki organizacyjnej o zapewnieniu dostaw wody i odbioru ścieków". W dniu 30 grudnia 2014 r. pełnomocnik inwestorów przedłożył w Urzędzie Miejskim W. oświadczenie inwestorów o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, przy czym przy działce nr [...] miało ono wynikać z tytułu wyrażenia pisemnej zgody większości współwłaścicieli (pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. zgodę taką wyraziło 30 współwłaścicieli na wykazanych 36), jako wynikające ze zwykłego zarządu rzeczą wspólną. Dołączył również pisma wyjaśniające od dysponenta sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, tj. W. Sp. z o.o. w W..

Prezydent W., po zweryfikowaniu danych o zmianach w ewidencji gruntów i budynków, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił na rzecz inwestorów pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. B. zarzucił organowi nieprawidłowe ustalenie stron postępowania, wynikające z nieuwzględnienia zmian w strukturze własności działki nr [...] oraz nieuwzględnienia w tym postępowaniu właścicieli sieci wodnej i kanalizacyjnej, tj. J. G. i T. M. G.. Uczestnik zarzucił również, że złożone oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane jest nieprawidłowe, bowiem na wykonanie robót budowlanych na tej nieruchomości nie wyrazili zgody wszyscy współwłaściciele, gdy tymczasem zakres wniosku przekracza kompetencje zwykłego zarządu. Inwestorzy nie wykazali się zgodą na włączenie się planowaną inwestycją do sieci wodnej i kanalizacyjnej, bowiem zdaniem uczestnika umowa właścicieli tych sieci z przedsiębiorstwem zaopatrującym w wodę i odbierającym ścieki nie eliminuje konieczności uzyskania ich zgody przez inwestorów.

Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2015 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego Prezydent błędnie uznał, iż roboty budowlane polegające na wykonaniu przyłączy mediów do projektowanego budynku, są czynnością zwykłego zarządu, a tym samym, iż wystarczającym jest wykazanie się przez inwestorów zgodą większości współwłaścicieli działki [...] na wykonanie robót budowlanych. W przekonaniu Wojewody kwestia ta jest rozstrzygnięta w przepisie art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.), który stanowi, że wyrażenie zgody na wykonanie robót budowlanych przekracza czynność zwykłego zarządu. Wyrażenie zgody na wykonanie przedmiotowej inwestycji na działce nr [...] powinno zatem być udzielone w oparciu o przepis art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), który stanowi, że do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy. wszystkich współwłaścicieli. Konkludując organ odwoławczy podzielił zarzut dotyczący niewykazania się przez inwestorów prawem do dysponowania terenem działki nr [...] na cele budowlane, wskazując jednocześnie, że w ponownym postępowaniu Prezydent winien doprowadzić do przedłożenia przez inwestorów prawidłowo sporządzonego oświadczenia dotyczącego tej nieruchomości.

W ocenie organu II instancji nie znalazł natomiast uzasadnienia zarzut dotyczący nieprawidłowego ustalenia stron postępowania przez organ I instancji, wynikający z nieuwzględnienia zmian w strukturze własności działki nr [...], gdyż ze zgromadzonych akt wynika, że przystępując do ponownego rozpatrywania sprawy Prezydent zgromadził, zgodnie z zaleceniem wskazanym w decyzji Wojewody Dolnośląskiego, zaktualizowaną dokumentację zmian w ewidencji gruntów i budynków. Za niezasadny organ uznał także zarzut nieuzyskania przez inwestorów zgody współwłaścicieli sieci wodno-kanalizacyjnej, gdyż w uzupełnieniu dokumentów inwestorzy przedłożyli zaktualizowanie warunki przyłączenia oraz jednoznaczne wyjaśnienie W. Sp. z o.o. w W. (pismo z dnia 8 grudnia 2014r.), że posiada ono status przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t. jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.) i realizuje zadania gminy w tym zakresie. Przedsiębiorstwo zawarło z właścicielami sieci umowy użyczenia i na nie zostały również scedowane prawa w zakresie przyłączania nieruchomości do sieci oraz wydawania w tym zakresie technicznych warunków przyłączenia, zatem przyłączenie inwestycji do tak rozumianej sieci nie wymaga uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem inwestorzy uzyskali zapewnienie W. dostaw wody i odbioru ścieków i ustalenie warunków przyłączenia do sieci.

W skardze na powyższą decyzję A. K. i M. K. zarzucili: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia, a polegający na uznaniu, że przyłączenie inwestycji skarżących do instalacji wodno-kanalizacyjnej przebiegającej w działce drogowej nr [...] przy ul. T. w W. jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd; naruszenie art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy o własności lokali, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w przyjęciu, że przepisy tej ustawy, a normujące w istocie sytuacje prawne właścicieli lokali mieszkalnych, mają zastosowanie do stosunków własnościowych między współwłaścicielami nieruchomości gruntowych; naruszenie art. 199 k.c. w zw. z art. 201 k.c. i w zw. z art. 206 k.c., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w uznaniu, że skarżący winni uzyskać zgodę wszystkich współwłaścicieli działki drogowej nr [...] przy ul. T. w W. na realizację ich inwestycji budowalnej, podczas gdy fakt planowania przez nich na tej nieruchomości jedynie przyłącza do istniejącej sieci wodno-kanalizacyjnej, a tym samym zamiar skorzystania z niej w takim samym zakresie w jakim korzystali z niej inwestorzy domów jednorodzinnych przy ul. T. w W., wyklucza konieczność legitymowania się przez skarżących zgodą wszystkich współwłaścicieli na tego rodzaju czynność; naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nierzetelnym i niestarannym wyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej skarżonej decyzji oraz niewłaściwej ocenie materiału dowodowego sprawy.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku w pierwszej kolejności podniósł, że nie może uczynić przedmiotem swojego rozpoznania innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. W związku z powyższym pominął w swoich rozważaniach kwestie związane z nieostateczną decyzją Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] maja 2015r. umarzającą postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną z uwagi na rozpoczęcie tego zamierzenia budowlanego przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a skoncentrował się wyłącznie na legalności decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r., którą to decyzją na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 82 ust. 3 ustawy Prawo budowlane uchylono decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2015 r.

Sąd wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wskazał na naruszenie przez organ I instancji art. 64 § 2 k.p.a. podnosząc, iż wniosek skarżących o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę posiadał brak formalny w postaci wadliwego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działką nr [...]) na cele budowlane, a tym samym nie był zdolny wywołać skutek w postaci wszczęcie postępowania. W ocenie Sądu, oświadczenie skarżących o posiadanym prawie do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane było złożone i uzupełnione na żądanie organu I instancji, a zatem nie był to przypadek uregulowany w art. 64 § 2 k.p.a., gdyż oświadczenie to spełniało wymogi formalne przewidziane rozporządzeniem wykonawczym, a tym samym brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego opartego na przepisie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd dostrzegł, iż w istocie organ odwoławczy zakwestionował stanowisko organu I instancji sprowadzające się do twierdzenia, iż przyłączenie inwestycji skarżących do instalacji wodno-kanalizacyjnej przebiegającej w działce drogowej nr [...] jest czynnością zwykłego zarządu, a wobec tego wystarczająca jest zgoda większości współwłaścicieli tej działki, a nie wymóg zgody wszystkich współwłaścicieli. Wskazał, iż mamy zatem do czynienia z elementami materialnoprawnymi, co skutkuje tym, że prawidłowe rozstrzygnięcie Wojewody winno bazować na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. lub art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd za zasadne uznał stanowisko skarżących o wadliwości stanowiska organu odwoławczego co do niewykazania się przez inwestorów prawem do dysponowania terenem działki nr [...] na cele budowlane z powodu braku zgody wszystkich współwłaścicieli. Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 14 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 428/12, zgodnie z którym instalowanie kanalizacji sanitarnej, opadowej i wodociągu na nieruchomości, będącej przedmiotem współwłasności, może mieścić się w ramach zwykłego zarządu, jeżeli nieruchomość służy współwłaścicielom wyłącznie do ułatwienia korzystania z innych nieruchomości (wspólna droga), a wymieniona na wstępie inwestycja ma na celu zwiększenia użyteczności jednej z nich, jak też w wyroku z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 906/09, w którym podniesiono, że instalowanie takich urządzeń, jak przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne na nieruchomości stanowiącej współwłasność, należy zaliczyć do czynności zwykłego zarządu. W ocenie Sądu nie powinno budzić zatem wątpliwości, że budowa instalacji technicznej w postaci podziemnych przyłączy wodnokanalizacyjnych, pozostaje w zgodzie ze służebnym charakterem działki drogowej i po krótkotrwałej fazie realizacji nie pozbawi ani też nie ograniczy jej funkcji komunikacyjnych, a jednocześnie umożliwi prawidłowe funkcjonowanie budynku mieszkalnego. W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak jest w niniejszej sprawie podstaw, aby inwestorzy musieli legitymować się zgodą wszystkich właścicieli omawianej działki drogowej na zrealizowanie planowanej budowy instalacji technicznej częściowo przebiegającej przez obszar działki, będącej przedmiotem współwłasności wielu osób. Dla spełnienia wymogu z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wystarczającym będzie więc wykazanie się zgodą większości współwłaścicieli.

Skargą kasacyjną W. B. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 32 ust, 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wymóg legitymowania się przez inwestora prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie wiąże się z posiadaniem zgody wszystkich współwłaścicieli danej działki na realizację inwestycji budowlanej w postaci budowy instalacji technicznej częściowo przebiegającej przez obszar takiej nieruchomości, będącej przedmiotem własności wielu osób, lecz wystarczające jest uzyskanie przez inwestora zgody większości właścicieli takiej nieruchomości, ponieważ ww. zamierzenie budowlane stanowi czynność nieprzekraczającą zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, co miało istotny i bezpośredni wpływ na treść zapadłego orzeczenia, podczas, gdy należało uznać, że wymóg legitymowania się przez inwestora prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w przypadku nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności wielu osób, wymaga posiadania zgody wszystkich współwłaścicieli na realizację inwestycji budowlanej w postaci budowy instalacji technicznej częściowo przebiegającej przez obszar takiej nieruchomości,

2) prawa materialnego, tj. § 2 w zw. z Zał. nr 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (t.j. Dz.U. z 2003 r ., poz. 120., nr 1127 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że strona przeciwna, jako inwestorzy nie byli zobowiązani do legitymowania się zgodą wszystkich współwłaścicieli działki nr [...] do dysponowania ww. działką na cele budowlane i wystarczające było przedstawienie przez A. i M. K. zgody większości współwłaścieli przedmiotowej działki, z uwagi na okoliczność, że zakres i charakter prac budowlanych, które planowali przeprowadzić na tej działce nie miał charakteru przekraczającego zwykły zarząd nieruchomością, co miało istotny i bezpośredni wpływ na treść zapadłego orzeczenia, podczas gdy Zał. nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowiący wzór oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w rubryce nr 2, przeznaczonej na oznaczenie tytułu prawnego w postaci współwłasności, wymagał wskazania zgody wszystkich współwłaścicieli na wykonywanie robót budowlanych objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę, a zatem niedopuszczalne było przyjęcie, że strona przeciwna mogła uzyskać zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę legitymując się wyłącznie zgodą większości współwłaścicieli działki nr [...], przy braku zgody pozostałych współwłaścicieli,

3) przepisów postępowania, tj. art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w stanie sprawy wskutek uznania przez Sąd, że błędnie złożony przez stronę przeciwną wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, tj. niezawierający poprawnie wypełnionego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wobec braku przedstawienia w tymże oświadczeniu zgody wszystkich współwłaścicieli działki nr [...] na wykonywanie robót budowlanych objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę, był zdolny wywołać skutek w postaci wszczęcia postępowania inwestycyjnego i podlegał uwzględnieniu, co miało istotny i bezpośredni wpływ na treść zapadłego orzeczenia WSA we Wrocławiu z 16.09.2015r., podczas gdy przedłożenie przez stronę przeciwną na etapie postępowania administracyjnego błędnie wypełnionego oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nieusunięcie braków poprzez przedłożenie prawidłowego oświadczenia na wezwanie organu administracyjnego powinno było skutkować pozostawieniem wniosku o wydanie pozwolenia na budowę bez rozpoznania;

4) prawa materialnego, tj. art. 199 k.c. w zw. z art. 201 k.c. i w zw. z art. 206 k.c., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przeprowadzenie przez inwestorów robót budowlanych wchodzących w skład większej inwestycji budowlanej, polegającej na budowie budynku mieszkalnego, jednorodzinnego wraz z infrastrukturą w postaci budowy instalacji technicznej na cudzej nieruchomości, będącej przedmiotem współwłasności, stanowiło czynność zwykłego zarządu, wymagającą zgody jedynie większości współwłaścicieli ww. nieruchomości na dysponowanie tą nieruchomością przez inwestora na cele budowlane, co miały istotny i bezpośredni wpływ na treść zapadłego wyroku, podczas gdy z uwagi na fakt, iż ww. prace budowlane, charakteryzowały się znaczną ingerencją w użytkowanie ww. działki, będącej przedmiotem współwłasności, a także stanowiły element większej inwestycji budowlanej, należało uznać, że stanowiły one czynność przekraczającą zwykły zarząd tą nieruchomością, zatem wymogiem ich legalnego przeprowadzenia było uzyskanie przez stronę przeciwną zgody wszystkich współwłaścieli przedmiotowej działki na dysponowanie działką na cele budowlane,

5) prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2015r., poz. 1892 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że ww. przepis jako znajdujący zastosowanie względem nieruchomości budynkowej nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, tj. względem działki gruntowej nr [...], tym samym budowa infrastruktury technicznej na ww. działce nie może być uznana na podstawie ww. normy jako czynność przekraczająca zwykły zarząd, co miało istotny i bezpośredni wpływ na treść zapadłego orzeczenia, podczas gdy czynność "nadbudowy lub przebudowy" wspólnej nieruchomości budynkowej określona w treści ww. przepisu jest zbliżona do budowy infrastruktury technicznej na wspólnej nieruchomości gruntowej, a zatem ww. przepis znajdował pomocniczo zastosowanie w stanie sprawy, przesądzając, iż czynność strony przeciwnej wykraczała poza zakres zwykłego zarządu, a decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...].02.2015r. zatwierdzająca projekt budowlany strony przeciwnej i udzielająca A. i M. K. pozwolenia na budowę podlegała uchyleniu.

Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez utrzymanie w całości w mocy decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. K. i M. K. wnieśli o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącego na ich rzecz kwotę 960 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Uczestnicy postępowania M. B. i T. B. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od skarżącego na ich rzecz kwotę 960 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera uzasadnionych podstaw zaskarżenia. Nie są trafne zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) oraz art. 199 K.c. w zw. z art. 201 i art. 206 K.c. poprzez ich błędną wykładnię jak też naruszenia § 2 w zw. z Załącznikiem nr 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (t.j. Dz.U. Nr 120., poz. 1127 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie.

Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę – art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane. Po myśli art. 3 pkt 11 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy przez to rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.

Błędne jest stanowisko skarżącego, że wskazane wyżej rozporządzenie wymaga, aby w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania na cele budowlane nieruchomością stanowiącą współwłasność zawsze wykazana została zgoda wszystkich współwłaścicieli na wykonywanie robót budowlanych objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę.

Treść prawa własności uregulowano normą art. 140 k.c. - właściciel jest wyłącznie uprawniony do posiadania, korzystania z rzeczy i rozporządzania rzeczą. Współwłasność jest odmianą prawa własności. Wynikają z tego określone konsekwencje prawne. Każdy ze współwłaścicieli zachowuje prawo, o jakim mowa w art. 209 k. c., tj. może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa i zachowuje prawo zarządu rzeczą wspólną w granicach określonych w art. 199 ( czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu ) i art. 201 k.c. (czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną ) - chyba, że współwłaściciele inaczej postanowili w umowie bądź sąd powszechny ustalił inaczej zasady wykonywania zarządu.

W judykaturze wskazuje się, że czynność, która nie narusza i nie zagraża interesom współwłaścicieli niedziałających, może być uznana za czynność zwykłego zarządu, niewymagającą uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli na jej realizację. Przepisy Kodeksu cywilnego nie definiują czynności zwykłego zarządu, ani kiedy ma miejsce przekroczenie zwykłego zarządu. Ustawodawca celowo pozostawił rozstrzygnięcie tej kwestii orzecznictwu sądów, gdyż zależy ona od konkretnej sytuacji i stanu faktycznego sprawy. Instalowanie kanalizacji sanitarnej, opadowej i wodociągu na nieruchomości, będącej przedmiotem współwłasności, może mieścić się w ramach zwykłego zarządu, jeżeli nieruchomość służy współwłaścicielom wyłącznie do ułatwienia korzystania z innych nieruchomości (wspólna droga), a wymieniona na wstępie inwestycja ma na celu zwiększenie użyteczności jednej z nich. Zmiany występujące w obrębie stosunków społeczno-gospodarczych wymuszają rozszerzenie zakresu czynności zwykłego zarządu. Kanalizacja i wodociąg należą obecnie do urządzeń niezbędnych dla zaspokojenia elementarnych potrzeb człowieka. Zatem instalowanie takich urządzeń, jak przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne na nieruchomości stanowiącej współwłasność, należy zaliczyć do czynności zwykłego zarządu ( por. wyroki NSA z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 906/09; z dnia 19 czerwca 2012r., sygn. akt II OSK 511/11; z dnia 24 lutego 2015r., sygn. akt II OSK 2625/13 – CBOSA; uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 1[...] kwietnia 2002 r., sygn. akt III CZP 18/02; OSNC 2003/2/18; z dnia 25 marca 1994 r. III CZP 182/92, OSNCP 1994, nr 7-8, poz. 146; z dnia 1[...] kwietnia 2002 r. III CZP 18/02, OSNC 2003, nr 2, poz. 18; postanowienia SN: z dnia 21 listopada 1980 r. sygn. akt III CRN 166/80; OSNC 1981/6/111 - LEX nr 2597; z dnia 21 listopada 1980 r. III CRN 166/80, OSNCP 1981, nr 6, poz. 111).

W niniejszej sprawie inwestorzy posiadają zgodę większości współwłaścicieli, co jest wystarczające zgodnie z art. 201 k.c. do wykonania czynności zwykłego zarządu. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że przyłączenie inwestycji skarżących do instalacji wodno-kanalizacyjnej przebiegającej w działce drogowej nr [...] stanowi czynność zwykłego zarządu i pozostaje w zgodzie z charakterem tej działki drogowej.

Z powyższych względów chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Inwestorzy złożyli – jak wymaga tego przepis art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane - oświadczenie o zgodzie większości współwłaścicieli działki nr [...] na wykonywanie robót budowlanych objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę. Sąd pierwszej instancji nie naruszył także art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2015r., poz. 1892 ze zm.), albowiem przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie, lecz wskazane wyżej przepisy Kodeksu cywilnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.

W punkcie drugim wyroku orzeczono, na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz A. K. i M. K. - zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę wniesiona przez Annę K. i M. K..

Jednocześnie w punkcie trzecim wyroku Sąd oddalił wniosek uczestników postępowania M. B. i T. B. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują w takim przypadku możliwości orzekania o zwrocie kosztów poniesionych przez uczestników postępowania.