Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 631/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10, art. 18 ust 7
journal: Dz.U. 2021 poz 1119
law: Ustawa z dnia 6 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. M. P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 9 września 2022 r., nr SKO-4121/11/2022 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2022 r. Nr WSO/1709/22, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz J. M.s P. S.A. z siedzibą w K. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2022 r. Prezydent M. B. działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt li 2, w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 i 9 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2021 r., poz. 1119 ze zm.) – dalej "u.w.t." – orzekł o cofnięciu [...] S.A. w [...] (dalej także: Skarżąca, Spółka, Strona), zezwolenia Nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r., na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w placówce przy ul. [...] w B..

Nie zgadzając się z tą decyzją Strona złożyła odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Decyzją z dnia [...] września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniosło, że zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t. zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Warunki, o których mowa w art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t. zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 ust. 7 tej ustawy. Organ podniósł, że ustanowiony dla strony w art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t. obowiązek o charakterze administracyjnoprawnym nie może zostać ani uchylony, ani zmodyfikowany postanowieniami umowy cywilnoprawnej. Zdaniem organu, przyjęta redakcja całego przepisu art. 18 ust. 7 u.w.t. wskazuje, że ustawodawca uznał, iż cała jego treść stanowi jeden warunek, a w istocie wieloaspektowe warunki sprzedaży napojów alkoholowych. W związku z tym w sytuacji, gdy choćby jeden z wymogów określonych w art. 18 ust. 7 u.w.t. nie jest spełniony, w ocenie organu należy przyjąć, że doszło do nieprzestrzegania warunków sprzedaży napojów alkoholowych, o którym mowa w art. 18 ust. 10 u.w.t., co stanowi przesłankę do cofnięcia zezwolenia.

Kolegium wyjaśniło, że norma zawarta w art. 18 ust. 10 u.w.t., a dotycząca cofnięcia zezwolenia, ma charakter imperatywny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ zezwalający cofa" wskazuje przy tym, że ma ona charakter związany, gdyż w razie wystąpienia przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, powołany przepis nie pozostawia organowi tzw. "luzu decyzyjnego", czyli żadnej swobody ani wyboru w przedmiocie sposobu postępowania, ale obliguje do cofnięcia zezwolenia. Zdaniem organu, z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

SKO wskazało, że zezwoleniem z dnia [...] grudnia 2021 r., Nr [...], Prezydent B. zezwolił [...] S.A., na sprzedaż napojów alkoholowych o zaw. do 4,5% alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie wielobranżowym, samoobsługowym w B. przy ul. [...]. Zezwolenie jest ważne od [...] grudnia 2021 r. do [...] grudnia 2023 r. W dniu [...] kwietnia 2022 r., do organu I instancji wpłynęło pismo informujące organ o sprzedaży alkoholu za pośrednictwem internetu przez sieć sklepów [...], poprzez składanie zamówienia za pośrednictwem aplikacji firmy [...], której przedstawiciel pośredniczy w dostarczaniu alkoholu bezpośrednio z placówki sieci [...] do klienta.

Organ I instancji dokonał analizy witryny internetowej spółki [...] i stwierdził, że sklep ten zajmuje się obsługą sprzedaży napojów alkoholowych z wykorzystaniem serwisu internetowego. Na potwierdzenie tych twierdzeń organ pierwszej instancji dołączył do akt sprawy wydruki regulaminu serwisu internetowego [...], regulaminu dokonywania zakupu alkoholu prezentowanego za pośrednictwem platformy [...] w sklepie [...], zrzutów ekranu, na których widnieją poszczególne rodzaje napojów alkoholowych, prezentowane za pośrednictwem serwisu internetowego [...], z uwidocznieniem opakowań, nazw własnych, etykiet i cen.

W tej sytuacji organ I instancji, w dniu [...] kwietnia 2022 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia wydanych zezwoleń na sprzedaż alkoholu zaw. do 4,5% alkoholu oraz piwa, zaw. od 4,5% alkoholu do 18% alkoholu z wyjątkiem piwa, oraz zaw. powyżej 18% alkoholu, do spożycia poza miejscem sprzedaży w placówce przy ul. [...] w B., o czym zawiadomił Stronę.

Zdaniem organu, zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, że Spółka uchybiła obowiązkowi prowadzenia sprzedaży alkoholu zgodnie z wydanym zezwoleniem, umożliwiając zakup napojów alkoholowych nie tylko bezpośrednio w punkcie sprzedaży, ale – za pośrednictwem Internetu – także poza punktem sprzedaży wykazanym w zezwoleniu.

Taki sposób organizacji sprzedaży napojów alkoholowych stanowi, zdaniem Kolegium, naruszenie warunków wydanego zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

Kolegium zauważyło, że powołana ustawa, zawiera zamknięty katalog zezwoleń na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych, a to oznacza, że organ może udzielić tylko takiego zezwolenia, jakie jest przewidziane w przepisach prawa. Te natomiast nie przewidują kategorii zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przez Internet.

Organ odwoławczy podkreślił, że napoje alkoholowe są szczególnego rodzaju towarem, którego obrót możliwy jest tylko w ściśle określonych ramach wyznaczonych ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przy podejmowaniu rozstrzygnięć w tego typu sprawach, trzeba mieć na uwadze sformułowany w preambule cel ustawy, wyrażony w jej przepisach, które nakładają na wszystkie organy obowiązek podejmowania, m.in. działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych. Organ stwierdził, że naruszeniem warunków sprzedaży napojów alkoholowych jest samo stworzenie możliwości nawiązywania umów sprzedaży za pośrednictwem Internetu. To z kolei skutkować musi koniecznością cofnięcia zezwolenia, gdyż prowadzenie tego rodzaju działalności nie może być w żaden sposób akceptowane, albowiem taka akceptacja prowadziłaby do obejścia prawa, umożliwiając zaopatrywanie się klientów w alkohol, wbrew wprowadzonym przez ustawę warunkom.

W ocenie Kolegium, zarzuty wskazane w odwołaniu nie mogą stanowić skutecznej podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji. W szczególności za nietrafną organ odwoławczy uznał tę argumentację Spółki, w ramach której wywodzi ona, że nie dokonuje sprzedaży alkoholu poza miejscem sprzedaży wskazanym w zezwoleniu, albowiem do sprzedaży alkoholu za pośrednictwem aplikacji [...] dochodzi w sklepie, na który zezwolenie zostało wydane. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że [...] S.A., zastosowała konstrukcję upoważnienia dla kuriera [...], żeby przyjąć, iż miejscem realizowania umowy sprzedaży jest konkretny punkt sprzedaży detalicznej, tj. miejsce wydania towaru upoważnionemu kurierowi. Zdaniem organu przedsiębiorca korzystając z konstrukcji upoważnienia dla kuriera [...] tworzy taki model sprzedaży, który, jakkolwiek prawidłowy na tle uregulowań prawa cywilnego, stanowi jednak naruszenie ustawowych zasad sprzedaży alkoholu i zmierza do obejścia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Kolegium przypomniało, że celem ustawy jest bowiem ograniczenie dostępności napojów alkoholowych. Tymczasem Strona stwarzając warunki dla internetowych zamówień i dostawy alkoholu w miejsce wyznaczone przez klienta, posiłkując się konstrukcją pełnomocnictwa dla współpracujących z nią kurierów firmy [...], skonstruowała sprzedaż, która ułatwia dostępność alkoholu.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego zdaniem organu przyjąć należało, że Spółka prowadziła sprzedaż alkoholu niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu, co sprawia, że zasadne było zastosowanie art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t. i cofnięcie zezwolenia.

W skardze do tut. Sądu Strona zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 7a i art. 77 § 1 w zw. z art. 8 i art. 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735) – dalej: "k.p.a." – poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i jednocześnie brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia (ustalenia) stanu faktycznego sprawy, a tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organu administracji publicznej przejawiające się w:

a) bezzasadnym przyjęciu przez SKO, że materiał dowodowy zebrany w sprawie "jednoznacznie wykazał, że Skarżąca uchybiła obowiązkowi prowadzenia sprzedaży alkoholu zgodnie z wydanym zezwoleniem", podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy absolutnie tego nie wykazał - rozstrzygniecie w sprawie oparto bowiem wyłącznie o:

- pismo z dnia [...] kwietnia 2022 r., które wpłynąć miało do organu w dniu [...] kwietnia 2022 r. mające stanowić zawiadomienie o tym, że Skarżąca prowadzi na terenie B. sprzedaż alkoholu za pośrednictwem Internetu (w którym zanonimizowano dane osoby zawiadamiającej i której podpis usunięto, którego oryginału brak jest w aktach sprawy i do którego załączone miały być paragony, o których mowa w punkcie poniżej) - pismo to jest bardzo ogólne, nie wynika z niego ani to, gdzie konkretnie (rzekomo poza sklepem [...] miała być dokonana dostawa alkoholu, ani komu i przez kogo wydany miał być alkohol, jakie były warunki umowy zawartej ze sprzedającym, kto konkretnie miał być zamawiającym/kupującym alkohol, w tym czy osoba ta jest pełnoletnia oraz czy była trzeźwa. Organ odmówił przy tym przesłuchania osoby zawiadamiającej w charakterze świadka, nie ustalił więc ww. (istotnych dla sprawy) okoliczności, a co za tym idzie pismo to (abstrahując od wątpliwości co do jego autentyczności) nie stanowi dowodu naruszenia przez Skarżąca jakichkolwiek warunków sprzedaży alkoholu,

- znajdujące się w aktach sprawy dwa paragony zakupu dostarczone organowi I instancji przez bliżej nieokreśloną osobę, które mogłyby dowodzić jedynie tego, że sklep [...] (posiadający odpowiednie zezwolenie na sprzedaż alkoholu) dokonał sprzedaży wskazanych w tych paragonach napojów alkoholowych, nie dowodzą one jednak ani tego, gdzie doszło do wydania/dostawy alkoholu (w szczególności nie dowodzą, aby doszło do wydania alkoholu poza sklepem [...] - tego rodzaju paragon wydawany jest odbierającemu alkohol stacjonarnie w sklepie) ani tego komu wydany zostać miał zakupiony w tym sklepie alkohol (czy anonimowemu kupującemu/zawiadamiającemu, czy działającemu w jego imieniu pełnomocnikowi/ kurierowi) - dowód ten nie dowodzi więc, aby doszło do naruszenia jakichkolwiek warunków sprzedaży alkoholu; alkohol każdorazowo wydawany jest w miejscu wskazanym w zezwoleniu (w sklepie [...], a nadto alkohol wydawany jest każdorazowo wyłącznie osobom pełnoletnim i trzeźwym (organy nie zarzucają zresztą Skarżącej, aby doszło do wydania alkoholu osobie niepełnoletniej lub nietrzeźwej). Co więcej ww. dowody dotyczą alkoholu, dla którego wydawane jest zezwolenie kategorii C, a nie zezwolenie kategorii A, które cofnięte zostało w niniejszym postępowaniu,

- zrzuty ekranu wykonane przez organ I instancji ze strony [...] (w aktach sprawy) dowodzące wyłącznie tego, że organ ten wyświetlił na tej stronie produkty alkoholowe oraz, że dodał je do wirtualnego koszyka (a zatem, że oferta dotycząca alkoholu wyświetlana była za pośrednictwem strony [...], nie dowodzą one jednak tego, że Skarżąca umożliwić miała sprzedaż alkoholu poza miejscem wskazanym w zezwoleniu. Organ I instancji bezsprzecznie nie dokonał zakupu kontrolnego online (umieszczenie jakichś produktów w wirtualnym koszyku nie oznacza ich zakupu - nie doszło ani do zapłaty, ani do dostawy znajdujących się w koszyku towarów). Organ I instancji nie zweryfikował więc, jak w praktyce przebiega proces zakupowy na stronie [...] (w tym kto, skąd i na jakich zasadach, może kupić/odebrać alkohol, jakie spełnić musi warunki, jakie oświadczenia musi złożyć itd., jak i gdzie alkohol jest wydawany), a ponadto zrzuty ekranu znajdujące się w aktach sprawy dotyczą wyłącznie strony alovoapp.com. w aktach nie ma żadnego zrzutu ze strony [...] tymczasem organ I instancji w uzasadnieniu powoływał się na dokonanie czynności sprawdzających właśnie na stronie [...] i na wybór na tej stronie sklepu [...] (w B.), a co za tym idzie zebrane w sprawie materiały nie dowodzą twierdzeń podniesionych w uzasadnieniu decyzji, a z pewnością nie dowodzą naruszenia przez Skarżącą warunków sprzedaży alkoholu określonych w przepisach ustawy alkoholowej; wydruk "Regulaminu dokonywania zakupu alkoholu prezentowanego za pośrednictwem platformy [...] w sklepie [...]" i ogólne warunki świadczenia i zamawiania usług stosowane przez [...] - mogą one dowodzić jedyne tego jakie są ogólne warunki zawierania umów za pośrednictwem [...] (jakie warunki sprzedaży przewidziała Skarżąca) i jakie warunki świadczenia usług stosuje [...] - dokumenty te nie dowodzą jednak, aby do jakiejkolwiek sprzedaży alkoholu na podstawie tych warunków rzeczywiście doszło, a tym bardziej żeby jakakolwiek sprzedaż dokonana została z naruszeniem warunków określonych w przepisach ustawy alkoholowej. Ww. naruszenie, zdaniem Spółki miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem spowodowały one cofnięcie zezwolenia alkoholowego, zamiast doprowadzić do umorzenia niniejszego postępowania,

b) nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka osoby mającej według organu I instancji dokonać zakupu napojów alkoholowych w sklepie [...] w dniach [...].03.2022 r. oraz [...].04.2022 r. i mającej zgłosić ten fakt organowi I instancji, mimo wyraźnego wniosku dowodowego Skarżącej w tym zakresie, a w konsekwencji brak wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności brak wyjaśnienia, kto konkretnie dokonać miał zakupu alkoholu w sklepie [...] i gdzie (pod jakim adresem) dojść miało do wydania zamówionego alkoholu, czy osoba zamawiająca była w momencie dokonywania i zakupu pełnoletnia, czy i jakie oświadczenie złożyła za pośrednictwem aplikacji [...] (o ile w ogóle dokonała zakupu przy jej użyciu), w jaki sposób dojść miało do dostawy alkoholu i kto miał tej dostawy dokonać, czy osoba kupująca była trzeźwa (okoliczności te nie wynikały z pisma zgłaszającego), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w konsekwencji doprowadziło organ I instancji do wydania decyzji o cofnięciu Skarżącej zezwolenia alkoholowego w oparciu o nieustalony i niepełny stan faktyczny sprawy;

2) art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. poprzez powołanie jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji przepisu art. 9 ust. 6 u.w.t. pomimo, że ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w ogóle nie przewiduje takiego przepisu, a co za tym idzie oparcie rozstrzygnięcia na przepisie nieistniejącym; w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest przy tym jakiegokolwiek wyjaśnienia zastosowania tego przepisu w sprawie, a ponadto brak jest innej (jakiejkolwiek) podstawy, prawnej dla cofnięcia Skarżącej zezwolenia alkoholowego w oparciu o zarzuty sformułowane w decyzji (naruszenie to miało wiec istotny wpływ na wynik sprawy);

3) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe i niewystarczające uzasadnienie decyzji, tj.:

a) całkowity brak odniesienia się co do części zarzutów sformułowanych w odwołaniu, a co za tym idzie brak ich rozpoznania, tj. brak odniesienia się do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 2 u.w.t., zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., oraz zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., a co za tym idzie naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji, zasady przekonywania oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego,

b) całkowity brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie organ uznał, że "naruszeniem warunków sprzedaży napojów alkoholowych jest samo stworzenie możliwości nawiązywania umów sprzedaży za pośrednictwem Internetu" skoro przepisy ustawy alkoholowej w ogóle nie regulują (i nie ograniczają) form zawierania umów sprzedaży alkoholu (w tym nie wyłączają możliwości oferowania alkoholu do sprzedaży za pośrednictwem Internetu) a nadto inne przepisy prawa, w tym m.in. przepisy ustawy z dnia [...] maja 2014 r. o prawach konsumenta (dalej: "ustawa o prawach konsumenta") wyraźnie dopuszczają możliwość zawierania umów sprzedaży alkoholu przez Internet (na co Skarżąca wskazywała w uzupełnieniu odwołania i do czego SKO w żaden sposób się nie odniosło),

c) brak wyjaśnienia o jakim (zamkniętym) katalogu zezwoleń mowa jest w uzasadnieniu decyzji i w którym konkretnie przepisie katalog ten został przewidziany (i jak do takiego katalogu ma się sprzedaż alkoholu dokonywana za pośrednictwem Internetu),

d) brak wyjaśnienia, jakim "zasadom sprzedaży alkoholu" Skarżąca rzekomo uchybiła - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do wskazania, że "przedsiębiorca korzystający z konstrukcji upoważnienia dla kuriera [...] tworzy taki model sprzedaży, który jakkolwiek prawidłowy na tle uregulowań prawa cywilnego, stanowi jednak naruszenie ustawowych zasad sprzedaży alkoholu" bez wskazania, o jakie konkretnie zasady chodzi, tymczasem ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi rozróżnia warunki sprzedaży alkoholu od zasad sprzedaży i Skarżąca żadnych z tych zasad nie naruszyła;

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i utrzymanie jej w mocy, podczas gdy wskazane w odwołaniu od decyzji naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego dokonane przez organ I instancji uzasadniały jej uchylenie i umorzenie postępowania;

5) art. 18 ust. 7 pkt 1-9 u.w.t., poprzez jego błędną (rozszerzającą) wykładnię, polegającą na przyjęciu, że samo stworzenie potencjalnej możliwości nawiązywania umów sprzedaży za pośrednictwem Internetu stanowi naruszenie warunków sprzedaży napojów alkoholowych w rozumieniu przepisów ustawy alkoholowej, podczas gdy:

a) przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wśród warunków prowadzenia sprzedaży alkoholu (przewidzianych w art. 18 ust. 7 pkt 1-9 u.w.t.) nie przewidują wymogu zawierania umów sprzedaży w jakiejkolwiek formie, a tym bardziej nie zakazują stronom umowy komunikowania się za pośrednictwem Internetu (i jest to powszechna praktyka w obrocie), co potwierdza jednoznacznie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] września 2022 r. (sygn. akt II GSK 2018/34). Wykładnia dokonywana przez organ narusza podstawowe zasady konstytucyjne,

b) przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w ogóle nie regulują form zawierania umów sprzedaży alkoholu przez podmiot posiadający zezwolenie, a jedynie definiują miejsca, w których dopuszczalna jest sprzedaż alkoholu, a co za tym idzie dopuszczalne jest zawieranie zarówno umów ustnych (bezpośrednio w sklepie), umów na piśmie, jak i umów za pośrednictwem Internetu lub innych form porozumiewania się na odległość (przez telefon, mailowo), co również potwierdził NSA w ww. wyroku, co w konsekwencji doprowadziło do cofnięcia Skarżącej zezwolenia alkoholowego, pomimo, że w sprawie nie zachodziły przesłanki cofnięcia zezwolenia: Skarżąca nie naruszyła bowiem żadnych warunków czy zasad sprzedaży alkoholu przewidzianych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi;

6) art. 18 ust. 7 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 10 i art. 18 ust. 1 u.w.t. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przypadku oferowania alkoholu do sprzedaży za pośrednictwem Internetu dochodzi do wykonywania działalności objętej zezwoleniem poza puntem sprzedaży wskazanym w zezwoleniu, podczas gdy do zawarcia umowy sprzedaży i jej wykonania (wydania towaru) zgodnie z umową stron (na którą składa się m.in. regulamin sprzedaży) dochodzi każdorazowo w sklepie stacjonarnym posiadającym zezwolenie alkoholowe, a co za tym idzie nie dochodzi do wykonywania działalności objętej zezwoleniem poza puntem sprzedaży wskazanym w zezwoleniu, a nadto: Strona zarzuciła naruszenie ww. przepisów poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że umożliwienie klientom zawierania umów sprzedaży alkoholu za pośrednictwem Internetu oraz umożliwienie klientom odbioru zamówionego alkoholu przez pełnomocnika (kuriera [...] działającego w imieniu kupującego, któremu towar wydawany jest bezpośrednio w sklepie posiadającym zezwolenie alkoholowe), zmierza do obejście przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, podczas gdy oferowanie alkoholu do sprzedaży za pośrednictwem Internetu, czy też umożliwienie odbioru alkoholu ze stacjonarnego sklepu posiadającego zezwolenie pełnomocnikowi kupującego (kurierowi) nie stanowi obejścia przepisów ustawy, nie narusza żadnych warunków sprzedaży i nie uzasadnia cofnięcia zezwolenia alkoholowego podmiotowi umożliwiającemu taką komunikację i takie rozwiązania - powyższe naruszenie doprowadziło organ do cofnięcia Skarżącej zezwolenia alkoholowego pomimo, że nie było ku temu podstaw i postępowanie powinno było zostać umorzone;

7) art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t. poprzez jego zastosowanie i cofnięcie Skarżącej zezwolenia alkoholowego, pomimo, że w sprawie nie zaszły przesłanki uprawniające do zastosowania tego przepisu;

8) art. 18 ust. 10 pkt 1 12 u.w.t. poprzez cofnięcie zezwolenia alkoholowego kategorii A w sytuacji, gdy zarzuty organu dotyczyły oferowania do sprzedaży alkoholu, dla którego wydawane jest zezwolenie kategorii C (wódka/alkohol wysokoprocentowy), a co za tym idzie cofnięcie Skarżącej zezwolenia alkoholowego kat. A było bezzasadne i naruszało zasadę proporcjonalności i legalizmu.

W związku z podniesionymi zarzutami Strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego. Powyższe naruszenia, zdaniem Strony, miały istotny wpływ na wynik sprawy, błędy te doprowadziły bowiem organ do utrzymania decyzji (cofnięcia zezwolenia) zamiast doprowadzić do umorzenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2022 r. Strona dodatkowo zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej: "Konstytucja RP") poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego wyłącznie wobec Skarżącej, podczas gdy na terenie miasta B. działalność gospodarczą polegającą na oferowaniu alkoholu za pośrednictwem Internetu prowadzi szereg podmiotów, a jak wynika z odpowiedzi na skargę, organ nie wszczął wobec żadnego z nich postępowania w kierunku cofnięcia zezwolenia alkoholowego, a zatem nie kwestionował możliwości oferowania przez nich alkoholu za pośrednictwem Internetu, a tym samym złamanie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej poprzez niekierowanie się zasadą bezstronności, proporcjonalności i równego traktowania, a co za tym idzie - naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji w życiu gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Jednocześnie Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z:

- załączonej do niniejszego pisma odpowiedzi organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (pismo z [...] listopada 2022 r.) na okoliczność braku wszczęcia przez organ postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia alkoholowego wobec innych uczestników rynku oferujących alkohol za pośrednictwem Internetu, a co za tym idzie na okoliczność nierównego traktowania podmiotów na rynku i dyskryminacji Skarżącej w życiu gospodarczym,

- wydruków ze stron internetowych przykładowych podmiotów działających na rynku bydgoskim, oferujących alkohol za pośrednictwem Internetu na okoliczność prowadzonej przez nie na terenie działania organu działalności, w tym oferowania przez te podmioty alkoholu przez Internet.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2023 r. (k. 57 akt sądowych). Wcześniej Skarżąca została poinformowana także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. B. o cofnięciu Skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w placówce przy ul. [...] w B..

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Na wstępie co do zasady należy zgodzić się z orzekającymi w rozpoznawanej sprawie organami, że sprzedaż napojów alkoholowych jest reglamentowana. Stosownie do art. 18 ust. 1 u.w.t. sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (odpowiednio burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Także sprzedaż hurtowa odbywa się na podstawie stosownego zezwolenia. Według art. 9 ust. 1 u.w.t. obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki. Obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu może być prowadzony natomiast tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez marszałka województwa (ust. 2). Zezwolenie jest wydawane na oznaczonego przedsiębiorcę i z dokładnie oznaczonym punktem sprzedaży. Zezwolenie, o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.w.t., wydaje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy (art. 18 ust. 2). W myśl art. 18 ust. 3 u.w.t. zezwolenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych:

1) do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo;

2) powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa);

3) powyżej 18% zawartości alkoholu. (ust. 3 art. 18 ustawy),

Według przepisów art. 18 ust. 5 i 6 u.w.t., wniosek o wydanie zezwolenia zawiera:

1) oznaczenie rodzaju zezwolenia;

2) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres, w przypadku ustanowienia pełnomocników ich imiona, nazwiska i adres zamieszkania;

3) numer [...] rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile przedsiębiorca taki numer posiada oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP);

4) przedmiot działalności gospodarczej;

5) adres punktu sprzedaży;

6) adres punktu składowania napojów alkoholowych (magazynu dystrybucyjnego).

Zgodnie z art. 18 ust. 6 u.w.t. do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć następujące dokumenty: dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych (pkt 2), zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym (pkt 3), decyzję właściwego państwowego inspektora sanitarnego o zatwierdzeniu zakładu, o której mowa w art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2015 r., poz. 594 i 1893 oraz z 2016 r., poz. 65) (pkt 4).

Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na czas oznaczony, nie krótszy niż 4 lata, a w przypadku sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - nie krótszy niż 2 lata. (art. 18 ust. 9 u.w.t.) i wydaje się je po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1-3, w myśl art. 18 ust. 3a u.w.t. Z kolei, jak stanowi ust. 3b. tego przepisu, w przypadku gdy liczba wniosków o wydanie zezwolenia przewyższa ich maksymalną liczbę, o której mowa w art. 12 ust. 1, zezwolenie w pierwszej kolejności wydaje się uwzględniając kryterium jak największej odległości punktu, w którym ma być prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych od najbliższego działającego punktu sprzedaży napojów alkoholowych, liczonej najkrótszą drogą dojścia ciągiem dróg publicznych, a w następnej kolejności - kryterium prowadzenia przez wnioskodawcę jak najmniejszej liczby punktów sprzedaży.

Jak wynika z art. 18 ust. 7 u.w.t., warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest:

1) posiadanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1;

2) wniesienie opłaty, o której mowa w art. 111;

3) zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych;

4) w terminach do dnia 1 lutego, 1 czerwca, 1 października każdego roku kalendarzowego objętego zezwoleniem, okazanie przedsiębiorcy zaopatrującemu dany punkt sprzedaży napojów alkoholowych odpowiedniego dowodu potwierdzającego dokonanie opłaty, o której mowa w art. 111;

5) posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży;

6) wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu;

7) zgłaszanie organowi zezwalającemu zmian stanu faktycznego i prawnego, w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu, w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany;

8) prowadzenie sprzedaży w punkcie sprzedaży spełniającym wymogi określone przez radę gminy, na podstawie art. 12 ust. 1-3;

9) przestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa.

Sankcją za nieprzestrzeganie warunków sprzedaży napojów alkoholowych jest cofnięcie uprzednio wydanego zezwolenia, stosownie do postanowień art. 18 ust. 10 u.w.t. Zezwolenie, o którym mowa w art. 18 ust. 1, organ zezwalający cofa bowiem w przypadku:

1) nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności:

a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw,

b) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z naruszeniem zakazów określonych w art. 14 ust. 3 i 4;

2) nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych;

3) powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego;

4) wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł;

5) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4;

6) popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie;

7) orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.

W rozpoznawanej sprawie orzekające organy uznały, że Skarżąca naruszyła warunki określone w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a mianowicie określony w art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t., nakazujący wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu oraz warunek z art. 18 ust. 7 pkt 8 u.w.t., obligujący do prowadzenia sprzedaży w punkcie sprzedaży spełniającym wymogi określone przez radę gminy na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 u.w.t. poprzez sprzedaż napojów z dostawą poza punkt sprzedaży do klienta.

W ocenie Sądu nie ulega żadnej wątpliwości, że postanowienia art. 18 ust. 10 u.w.t., określające przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, są przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Oznacza to, że w przypadku spełnienia danej przesłanki organ jest zobowiązany wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia, w tym m.in., w sytuacji, gdy następuje nieprzestrzeganie warunku wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu (art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.).

Wobec powyższego w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych właściwy organ powinien bez cienia wątpliwości wykazać danemu podmiotowi, któremu udzielił zezwolenia, naruszenie ogólnych warunków i zasad sprzedaży alkoholu, określonych w ustawie.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie miało to jednak miejsca. Zastrzeżenia Sądu budzą działania organu w sferze dowodowej. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia środka dowodowego bowiem art. 75 § 1 k.p.a. stanowi jedynie, że "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Środek dowodowy to zatem wszelkie źródła prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie. Trafnie podnosi się w piśmiennictwie, że art. 75 § 1 k.p.a. nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu dowodowym, lecz zawarte w nim wyliczenie jest jedynie przykładowe. W ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ustawodawca wskazał, że kontrolę przestrzegania warunków określonych w ustawie przeprowadzają organ zezwalający lub, na podstawie jego upoważnienia, straż gminna lub członkowie gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych (art. 18 ust. 8 u.w.t.). W ocenie Sądu zbieranie przez organ informacji o możliwości zakupu alkoholu za pośrednictwem [...] przez Internet jakkolwiek możliwe to jednak przeprowadzone czynności winny być udokumentowane przez pracownika organu w formie protokołu obejmującego szczegółowe informacje dotyczące sporządzanych wydruków lub co najmniej notatki służbowej. Tymczasem w aktach sprawy brak jest nawet adnotacji na wydrukach komputerowych (por. k. 88-103 akt admin. I inst.), które wskazywałyby jednoznacznie na to kto i kiedy oraz z jakiego źródła (adresu www) uzyskał informacje opublikowane w sieci Internet. Ustalenia istotne dla sprawy powinny spełniać warunki określone w art. 67 i nast. k.p.a.

W ocenie tutejszego Sądu działania organu w zakresie gromadzenia materiału dowodowego sprawy nie były w powyższym zakresie prawidłowe, co słusznie podnosi Skarżąca zarzucając, iż wydruki z sieci Internet zalegające w aktach sprawy nie potwierdzają ani faktu dokonania zakupu alkoholu w miejscu innym niż punkt sprzedaży określony w zezwoleniu, ani warunków w jakich sprzedaż taka miałaby być dokonana, jak również nie potwierdzają, iż sprzedaż taka byłaby dokonana z naruszeniem obowiązujących przepisów w zakresie obrotu alkoholem.

Przechodząc do rozpoznania spornej pomiędzy stronami kwestii naruszenia przez Skarżącą warunków zezwolenia na sprzedaż alkoholu w Sklepie [...] przy ul. [...] w B. Sąd zauważa, że art. 18 ust. 7 pkt 6 i 8 u.w.t. wskazuje, że warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu, a prowadzenie sprzedaży musi mieć miejsce w punkcie sprzedaży spełniającym wymogi określone przez radę gminy. Sąd zwraca jednak uwagę, że w postanowieniach żadnego z przepisów ustawy nie zostały określone dozwolone bądź zakazane formy sprzedaży, a jedynie, gdzie może być ona prowadzona, w jakich punktach i gdzie położonych w odniesieniu do obiektów chronionych, w jakich warunkach i komu mogą być sprzedawane napoje alkoholowe. Zdaniem Sądu kluczowego znaczenia - w tym kontekście dla rozstrzygnięcia sprawy - nabiera wykładnia użytego przez ustawodawcę w treści powołanych wyżej przepisów sformułowania "prowadzenie sprzedaży". Sformułowanie "prowadzenie" oznacza "sprawować nad czymś nadzór, zarządzać czymś, zajmować się, trudnić się czymś, kierować czymś". W połączeniu natomiast z rzeczownikiem będącym dopełnieniem (np. prowadzenie sprzedaży) oznacza: "realizować, kontynuować to co jest wyrażone w dopełnieniu" (por. Słownik języka polskiego PWN, M. Szymczak (red.), PWN, Warszawa 1988, t. II, s. 945).

Wobec powyższego sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych ma być prowadzona tylko we wskazanych punktach sprzedaży przez podmiot, któremu uprzednio właściwy organ udzielił stosownego zezwolenia. Wynika to również i z wykładni celowościowej.

Twierdzenie organów, że skoro ustawodawca w treści ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewidział formy sprzedaży "przez Internet" to oznacza to, iż taka forma jest zakazana na gruncie tej ustawy, nie jest do końca trafne zdaniem składu orzekającego Sądu w tej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że żadnej formy sprzedaży ustawodawca nie uregulował, a jedynie określił we wskazanym co dopiero przepisie, że sprzedaż ma się odbywać w stricte wyliczonych punktach sprzedaży. Zwrócić należy uwagę, że czym innym jest bowiem określenie formy czynności cywilnoprawnej, a czym innym jest, czy czynność ta dochodzi do skutku, a więc jest realizowana, w określonym punkcie sprzedaży detalicznej alkoholu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że alkohol jest rzeczą oznaczoną co do gatunku i w konsekwencji, że: "Zgodnie z art. 535 k.c. umowa sprzedaży jest umową wzajemną, zobowiązującą, mocą której sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy na kupującego i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się zapłacić cenę i odebrać rzecz. Zgodnie z art. 454 § 1 k.c. miejsce spełnienia świadczenia strony określają w umowie. Zgodnie z art. 155 § 2 k.c., przy rzeczach oznaczonych co do gatunku, przeniesienie własności rzeczy, które stanowi rozporządzający skutek zobowiązującej umowy sprzedaży, następuje w chwili przeniesienia posiadania rzeczy, czyli jej wydania nabywcy. Z powyższego wynika, że co do zasady sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie." (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2566/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak wszystkie wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Powyższego poglądu w ocenie Sądu nie można jednak przyjąć w całości na gruncie niniejszej sprawy ze względu na ustalone w niej odmienne okoliczności stanu faktycznego i prawnego.

Zgodzić się bowiem należy z argumentami Skarżącej, że dopiero w przypadku, gdyby miejsce spełnienia świadczenia nie zostało o określone w umowie pomiędzy jej stronami to można ustalać miejsce świadczenia na podstawie przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 155 § 2 k.c. przy rzeczach oznaczonych co do gatunku, przeniesienie własności rzeczy, które stanowi rozporządzający skutek zobowiązującej umowy sprzedaży, następuje w chwili przeniesienia posiadania rzeczy, czyli jej wydania nabywcy. Wynika z tego, że co do zasady sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie.

Z "Regulaminu dokonywania zakupu alkoholi prezentowanego za pośrednictwem platformy [...] w sklepie [...]" (por. k. 81-87 akt admin. I inst.) – dalej: "Regulamin" – wynika, że "Klient przy składaniu zamówienia upoważnia do odbioru Zamówienia w jego imieniu [...] poprzez udzielenie [...] pełnomocnictwa do odbioru Towarów oraz do ich dostawy do Klienta" (§ 5 pkt 1). Dalej w § 5 pkt 4 Regulaminu zostało wskazane, że "Wydanie Towaru następuje w momencie wydania przez Sprzedawcę zamówionych Towarów przedstawicielowi [...]. Wydanie Towaru będzie następować w Sklepie [...]". W § 2 pkt 7 Regulaminu ustalono natomiast, że "Do zawarcia Umowy Sprzedaży dochodzi w momencie realizacji Zamówienia przez Sprzedawcę w Sklepie [...]". Kolejny punkt Regulaminu stanowi, że "Miejscem zawierania i realizowania Umów Sprzedaży Towarów jest Sklep [...] (konkretny punkt sprzedaży stacjonarnej prowadzony przez Sprzedawcę, wskazany każdorazowo w potwierdzeniu zawarcia Umowy Sprzedaży)".

W ocenie Sądu wskazany powyżej Regulamin jest wzorcem umownym, w którym zostało ustalone miejsce spełnienia świadczenia w przedmiotowym punkcie sprzedaży, określonym w udzielonym Skarżącej zezwoleniu. W związku z powyższym istotnie sprzedaż alkoholu następuje w tym punkcie, bo co do zasady sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku realizuje się z chwilą wydania rzeczy nabywcy w miejscu oznaczonym w umowie, najpóźniej w chwili wydania towaru kupującemu bądź, jak również wynika to z postanowień Regulaminu, upoważnionej przez kupującego osobie.

Podkreślenia wymaga zdaniem Sądu fakt, że klient chcący dokonać zakupu alkoholu poprzez [...] ze Sklepu [...] jest zobowiązany do zaakceptowania treści Regulaminu, a w konsekwencji zgadza się na warunki umowy opisane w Regulaminie. W związku z powyższymi zapisami Regulaminu, miejscem zawierania umów sprzedaży jest punkt sprzedaży – określony Sklep [...], zaś wszystkie umowy sprzedaży zawierane na postawie zamówień składanych za pośrednictwem Internetu są zawierane i realizowane w należącym do Skarżącej punkcie sprzedaży. Tam bowiem zgodnie z zapisami Regulaminu (umowy wiążącej strony transakcji nabycia alkoholu) następuje wydanie towaru osobie upoważnionej przez Kupującego, czyli przedstawicielowi [...].

Sąd uznaje przy tym – podzielając pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 493/18 - że z punktu widzenia prawnego nie ma znaczenia, czy taką upoważnioną osobą jest np. małżonek lub pracownik kupującego, czy też przedstawiciel firmy [...], skoro z Regulaminu wynika, że osoby te mogą odbierać towar pod pewnymi warunkami i co najważniejsze w zgodzie regulacjami ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Chodzi tu konkretnie o kwestie związane z pełnoletniością i stanem trzeźwości zamawiających, o których mówi art. 15 u.w.t. W tym względzie wskazać jedynie należy, że postanowienia Regulaminu przewidują mechanizmy kontroli w tym zakresie poprzez z jednej strony konieczność złożenia oświadczenia przez kupującego, a z drugiej strony poprzez umożliwienie [...] odmowy wydania towaru osobie niepełnoletniej lub której zachowanie wskazuje na stan nietrzeźwości (por. § 5 pkt 6 Regulaminu).

Wobec tego za zasadną uznać należało przedstawioną przez Skarżącą argumentację i sposób rozumienia przepisu art. 18 ust. 7 pkt 6 i 8 u.w.t. oraz innych tej ustawy. W sposób przekonywujący wyjaśniła, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy realizacja umowy sprzedaży następuje we wskazanym w zezwoleniu udzielonym dla obiektu przy ul. [...] w B. jako punktu sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych, a nie poza nim.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi zatem na stanowisku, że "sprzedaż przez Internet", lecz z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży, nie jest jeszcze jednym, dodatkowym miejscem sprzedaży, niewymienionym w przepisach ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, lecz jest to dodatkowa forma komunikacji przedsiębiorcy z potencjalnymi klientami, a więc jednym ze sposobów sprzedaży funkcjonującym w dzisiejszych realiach (por. [...] A., Sprzedaż alkoholu przez Internet, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, Warszawa 2015, nr 3, s. 2). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jako nietrafne ocenia w związku z tym twierdzenie organu, iż przyjęcie przez Skarżącą konstrukcji upoważnienia dla przedstawiciela [...] tworzy taki model sprzedaży, który jakkolwiek prawidłowy na tle uregulowań prawa cywilnego to stanowi jednak naruszenie ustawowych zasad sprzedaży alkoholu i zmierza do obejścia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Zdaniem składu rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe twierdzenie nie znajduje podstawy w zapisach ustawy bowiem skoro ustawodawca nie wykluczył w ustawie pewnych form komunikowania się pomiędzy kupującym a sprzedającym zawarcia umowy sprzedaży alkoholu, a zatem nie wprowadził przepisów szczególnych w tym zakresie, to do takich umów należy stosować przepisy ogólne dotyczące sprzedaży uregulowane w Kodeksie cywilnym (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 sierpnia 2018 r., III SA/Kr 493/18).

Sąd przyznaje rację organowi co do tego, że przy wykładni przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi należy mieć na uwadze cele i zasady ustawy. W istocie rzeczy ustawodawca wprowadził w niej określone zakazy w postaci: zakazu sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych we wskazanych w art. 14 obiektach i miejscach, zakazu sprzedaży i podawania alkoholu osobom nietrzeźwym, nieletnim i na kredyt (art. 15), czy też zakazu wnoszenia napojów alkoholowych na teren określonych obiektów (art. 16 ustawy). Brzmienie art. 1 i 2 u.w.t., zgodnie z którym: "Organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy" (art. 1) oraz, że sposobem realizacji zadań w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi jest kształtowanie polityki społecznej, która pozwalałaby na skuteczną walkę z alkoholizmem, naukę świadomego i odpowiedzialnego korzystania z tych napojów, nie oznacza w ocenie Sądu uznania w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, że sprzedaż z punktu sprzedaży przy wykorzystaniu Internetu, jako formy komunikacji na odległość, niweczy cele, zadania i kierunki działań organów w zakresie przysługujących im kompetencji w obszarze stosunków społecznych.

Zwrócić należy bowiem po raz kolejny uwagę, że sprzedaż napojów alkoholowych w tej sprawie następowała z punktu sprzedaży określonego w zezwoleniu, wydanym po uprzedniej pozytywnej opinii komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności wnioskowanej lokalizacji przedmiotowego punktu sprzedaży. Są więc realizowane cele i zasady ustawy, w tym także wbrew pozorom, zdaniem Sądu również i ta związana z ograniczeniem dostępności do alkoholu. Sprzedaż za pomocą Internetu jest wieloetapowa. Wymaga przyjęcia oferty, dokonania zapłaty, podania danych klienta, co trwa łącznie z dostawą do domu kilka godzin a nawet dłużej, niż by to miało miejsce w najbliższym położonym punkcie sprzedaży (por. Wiercińska-Krużewska A., Czerniawski M. (2012). Sprzedaż napojów alkoholowych w Internecie - analiza problemu. Prawo i marketing, (8), 18-19). Nade wszystko to w tym punkcie, konkretnie położonym ona następowała, a cele i zasady ustawy, w tym dostępności do alkoholu, jak i inne, realizują się (i realizowały się) także poprzez respektowanie wskazanych w ustawie zakazów przejawiających się poprzez udzielanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu tym punktom sprzedaży detalicznej, które są położone w odpowiedniej odległości od miejsc chronionych, takich jak choćby szkoły czy kościoły. Skoro ten punkt sprzedaży został pod tym względem zaaprobowany, to nie ma zasadniczej różnicy z punktu widzenia dostępności pomiędzy sprzedażą z tego punktu na odległość, a sytuacją, gdyby doszło do sprzedaży w tym punkcie z naruszeniem warunków związanych ze stanem trzeźwości, czy wiekiem bezpośrednio w tym punkcie, osobie, która z dozwolonego miejsca w mieście udałaby się do niego osobiście.

Sąd podzielił zatem argumentację Skarżącej, że decyzje organów obydwu instancji o cofnięciu Skarżącej udzielonego jej uprzednio zezwolenia na sprzedaż przedmiotowych napojów alkoholowych wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 7a, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 8 i art. 80 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego i utrwalenie czynności podejmowanych przez organy w toku postępowania niezgodnie z ww. przepisami, jak również nie wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności, co wynikało z dokonanej w sposób niewłaściwy wykładni art. 18 ust. 10 oraz art. 18 ust. 7 u.w.t.

Trafnie też zauważa Skarżąca, że swoboda działalności gospodarczej, wskazana w art. 22 Konstytucji RP jest wolna, ale z zachowaniem warunków wynikających z przepisów prawa. Skoro w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi brak jest wyraźnego zakazu sprzedaży przez Internet, to nie można go wyprowadzać z celów i zasad tej ustawy. Nieuprawnione jest w tym zakresie stanowisko organu, że skoro ustawodawca wprost i wyraźnie nie dopuszcza prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych na odległość przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, to znaczy, że taka sprzedaż jest niedozwolona. Prawidłowe rozumowanie prawnicze zmierzające do dokonania wykładni spornych przepisów powinno bowiem opierać się na założeniu odwrotnym, tzn. na przyjęciu, że skoro ustawodawca wprost i wyraźnie nie uregulował takiej formy sprzedaży to znaczy, że nie wprowadził w tym zakresie ograniczeń konstytucyjnej wolności i taka forma jest dopuszczalna (por. wyrok NSA z 8 września 2022 r., sygn. akt II GSK 2034/18).

Sąd nie dopatrzył się nadto innych naruszeń obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem Sądu najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy było dokonanie przez organ właściwej wykładnia art. 18 ust. 10 oraz art. 18 ust. 7 u.w.t., co nie nastąpiło w rozpatrywanej sprawie. Istotne jest również prawidłowe zgromadzenie i utrwalenie materiału dowodowego, przy czym kierunek działania organów w tej kwestii zależy od tego, w jaki sposób organ rozumie ww. przepisy. Mając powyższe na uwadze rozstrzyganie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze w ocenie Sądu jest na obecnym etapie postępowania przedwczesne.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ rozstrzygnie sprawę uwzględniając przy tym stanowisko i zapatrywania Sądu przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.

Odnosząc się natomiast do odmowy przeprowadzenia dowodów, o których przeprowadzenie wniesiono w skardze, należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, bowiem sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia wątpliwości. Załączone dokumenty nie dotyczyły Skarżącej, zatem w istocie nie miały one znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Z przedstawionych wyżej powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).

T. Wójcik U. Wiśniewska J. Ziołek