Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 187/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 40c
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 1, art. 4, art. 48, art. 50 pkt 3, art. 51 ust. 2, art. 55, art. 56
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej G. S.A. z siedzibą w [...] kwotę 3218 (trzy tysiące dwieście osiemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm., dalej: "u.d.p."); § 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia z dnia 31 grudnia 2002 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 z późn. zm.); lp. 1, lp. 3 lit. a), lp. 7 pkt 1 lit. b pkt 4 lit. d) i e), pkt 9 lit. d) i e) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania spółki G. S.A. z siedzibą w W. (dalej nazywanej: skarżącą) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 26.680 zł utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Ustalono, iż w dniu 8 lipca 2008 r. w O. inspektor transportu drogowego dokonał kontroli pojazdu marki G. o nr rej. [...], którym skarżąca Spółka wykonywała przewóz drogowy - przejazd samochodu specjalnego, na którego podwoziu był zainstalowany dźwig. Podczas kontroli dokonano badania dopuszczalnych nacisków i wymiarów pojazdu. Wyniki ważenia utrwalono w protokole kontroli, który kierowca podpisał bez uwag.

W protokole ważenia stwierdzono, iż :

- nacisk pierwszej i drugiej osi pojazdu silnikowego, które są podwójną osią napędową pojazdu wynosił po odjęciu 200 kg i 2% 21,02 tony. Dopuszczalny nacisk dla podwójnej osi napędowej na drodze krajowej nr 7 w miejscu kontroli wynosi 16 ton. Przekroczenie wyniosło 5,02 tony;

- nacisk pojedynczej osi nienapędowej pojazdu wynosił po odjęciu 200 kg i 2% 10,29 tony. Dopuszczalny nacisk dla pojedynczej osi nienapędowej pojazdów silnikowych na drodze krajowej nr 7 w miejscu kontroli wynosi 10,0 ton. Przekroczenie wyniosło 0,29 tony;

- suma nacisków czwartej i piątej osi pojazdu silnikowego, które są podwójną osią napędową pojazdu wynosił po odjęciu 200 kg i 2% 23,62 tony. Dopuszczalny nacisk dla podwójnej osi napędowej na drodze krajowej nr 7 w miejscu kontroli wynosi 16 ton. Przekroczenie wyniosło 7,62 tony;

- suma nacisków czwartej i piątej osi pojazdu silnikowego, które są podwójną osią napędową pojazdu wynosił po odjęciu 200 kg i 2% 25,34 tony. Dopuszczalny nacisk dla podwójnej osi nienapędowej na drodze krajowej nr 7 w miejscu kontroli wynosi 16 ton. Przekroczenie wyniosło 9,34 tony;

- szerokość pojazdu na drodze krajowej nr 7 w miejscu kontroli wyniosła 3,00 m, podczas gdy na drogach krajowych dopuszczalna szerokość pojazdu silnikowego wynosi 2,55 m. Przekroczenie wyniosło 0,45 m;

- długość pojazdu wyniosła 19,45 m, podczas gdy na drogach krajowych dopuszczalna długość pojazdu silnikowego wynosi 12 m. Przekroczenie wyniosło 7,45 m.

Kontrolowany kierowca nie okazał do kontroli wymaganego zezwolenia dla przejazdu pojazdu nienormatywnego.

Skarżąca Spółka podważała kompetencje organu do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli. Twierdziła, że przejazd nie był wykonywany pojazdem używanym do przewozu osób lub rzeczy, co w świetle zapisów ustawy o transporcie drogowym, powoduje wyłączenie możliwości jego kontroli przez inspekcję drogową.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 13g ust. 1 i 2 u.d.p. oraz lp. 7 pkt. 9 lit. d), pkt. 1 lit. b), pkt. 4 lit. d) i e), lp. 1, lp. 3 lit. a) załącznika do tej ustawy nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 26.680 zł, w tym:

- za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 18,0 t, w sumie 3.780 zł;

- za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla pojedynczej osi nienapędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi: powyżej 10,0 t do 10,51 - 480 zł;

- za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 18,0 t, w sumie 5.580 zł;

- za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla podwójnej osi nienapędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 18,0 t, w sumie 15.720 zł;

- za przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem za każdy rozpoczęty 1 m ponad dopuszczalną długość, w sumie 960zł;

- za przekroczenie szerokości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem od wartości dopuszczalnej 2,55 m do 3,20 m szerokości pojazdu włącznie – 160 zł.

Organ I instancji stwierdził, iż fakt nieprzewożenia przez dźwig osób lub rzeczy nie wyłącza pojazdu z zakresu kontroli Inspekcji Transportu Drogowego, gdyż przejazd wykonywano z zamiarem przemieszczenia urządzenia dźwigowego zamontowanego na pojeździe, celem wykonania zleconych usług dźwigowych. Organ I instancji uznał, że przejazd ten był przewozem na potrzeby własne, a więc przewozem pomocniczym w stosunku do działalności głównej strony polegającej na świadczeniu usług dźwigowych. W ocenie organu, przejazd pojazdu był również przewozem drogowym w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. L 102, 11/04/2006 P. 0001-0014), ponieważ ze specyfikacji pojazdu wynika, iż mogą nim być przewożone zarówno osoby jak i rzeczy.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] września 2008 r. skarżąca Spółka podniosła, iż definicje transportu drogowego i przewozów drogowych zawarte w przepisach ustawy o transporcie drogowym oraz przepisach prawa europejskiego w sposób jednoznaczny precyzują zakres kompetencji Inspekcji Transportu Drogowego. Z przepisów wynika, iż jednostka ta upoważniona jest do wykonywania kontroli, a tym samym do ewentualnego wszczęcia postępowania administracyjnego i nakładania stosownych sankcji wyłącznie w stosunku do pojazdów wykonujących przewóz drogowy, a więc używanych do przewozu osób i rzeczy. Skontrolowany pojazd nie służył do wykonywania przewozu ani osób ani rzeczy. Tym samym w świetle kompetencji organu kontrolującego, określonych przepisami ustawy o transporcie drogowym, brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do skontrolowania i zatrzymania przedmiotowego pojazdu przez organ.

Skarżąca zwróciła również uwagę na błędną argumentację organu, wskazującego na charakter przejazdu jako przejazdu na potrzeby własne. W ocenie skarżącej, skoro organ uznał, iż przejazd stanowił przewóz własny, inspektor reprezentujący ten podmiot, dokonując kontroli, winien wymagać od kierowcy przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę wykonywania przewozów na potrzeby własne.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, powołaną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż prawo inspektora Inspekcji Transportu Drogowego do zatrzymania pojazdu do kontroli wynika wprost z art. 48 w zw. z art. 55 ust, 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm, dalej: "u.t.d."), a pośrednio z art. 40c u.d.p. W świetle przepisów Prawa o ruchu drogowym i ustawy o drogach publicznych forma prawna wykonywanego przewozu nie miała żadnego znaczenia. Wyjątki od konieczności uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym są przewidziane tylko dla służb o charakterze militarno-policyjnym (ich pojazdów, odpowiednio oznakowanych Inspekcja zatrzymać by nie mogła). Pojazdy, nawet specjalne, ale o charakterze cywilnym, a także wykonujące przewozy niedające się zaklasyfikować jako transport drogowy czy przewóz niezarobkowy (co miało miejsce według skarżącej) podlegają także kontroli w zakresie przestrzegania dopuszczalnych parametrów przez inspektorów inspekcji drogowej.

Pismem z dnia 6 lutego 2009 r. skarżąca Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 48 u.t.d. w związku z art. 40c u.d.p., poprzez przyjęcie, iż przepisy te dają podstawę do przeprowadzenia kontroli pojazdu użytkowanego przez skarżącą Spółkę i nałożenia na Spółkę kary pieniężnej;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 Konstytucji RP oraz art. 19 k.p.a., poprzez działanie zarówno przekraczające granice obowiązujących przepisów prawa jak i przekraczające zakreślone ustawowo granice właściwości rzeczowej organu.

W uzasadnieniu strona podtrzymała argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 478/09 oddalił skargę G. S.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżąca, tak w trakcie postępowania administracyjnego, jak i w skardze skierowanej do sądu administracyjnego nie kwestionowała zasadności nałożonej kary pieniężnej. Podważyła natomiast kompetencje organu do przeprowadzenia kontroli drogowej, której ustalenia były podstawą do jej nałożenia. Wskazywała, iż normy prawne w sposób jednoznaczny określają zakres kompetencji kontrolnych organu, ograniczając go wyłącznie do pojazdów, przy pomocy których wykonuje się transport drogowy i niezarobkowy krajowy i międzynarodowy przewóz drogowy wykonywany pojazdami samochodowymi. Skoro pojazdem kontrolowanym nie był wykonywany transport drogowy ani niezarobkowy krajowy i międzynarodowy przewóz drogowy, to organ nie miał uprawnień do przeprowadzenia kontroli drogowej i w efekcie nałożenia na podstawie jej wyniku przedmiotowej kary pieniężnej.

Podaną powyżej argumentację Sąd I instancji uznał za nietrafną.

Zdaniem Sądu I instancji, przy dokonywaniu oceny kompetencji organu do przeprowadzenia spornej kontroli należało w pierwszej kolejności dokonać interpretacji art. 48 u.t.d., mając na uwadze art. 50 pkt 3 i art. 55 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Z kolei art. 129a Prawa o ruchu drogowym stanowi, iż kontrola ruchu drogowego w stosunku do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, należy również do inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. W tym zakresie inspektorom przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust. 2 tej ustawy, a więc także uprawnienie do sprawdzania stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze.

Przepis art. 4 pkt 25 u.d.p., określa pojazd nienormatywny jako pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi. Korzystający z dróg publicznych zobowiązani są do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych z mocy art. 13 ust. 1 u.d.p. Przy czym zgodnie z art. 13g ust. 1 tej ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl zaś art. 40c ust. 1 u.d.p., w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2.

Zdaniem Sądu I instancji, powyższe zapisy przyznają kompetencję Inspekcji Transportu Drogowego do zatrzymywania oraz kontroli pojazdów w zakresie określenia ich masy, nacisków osi oraz wymiarów, a także do nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia.

Mając na uwadze cel, jaki przyświecał ustawodawcy w tak szerokim określeniu kompetencji organu, a więc zapewnieniu bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego oraz zapobieżeniu destrukcji dróg publicznych, jakiej bez wątpienia dopuszczają się przeciążone pojazdy, nieracjonalnym byłaby taka interpretacja przepisów, która w wielu przypadkach możliwość wypełnienia przez organ swoich obowiązków czyniłaby w istocie fikcją.

Sąd I instancji, odwołując się do art. 48 u.t.d. w połączeniu z zapisami ustawy o drogach publicznych, szczególnie art. 40c oraz zapisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym doszedł do wniosku, iż organ inspekcji transportu drogowego był uprawniony do dokonania przedmiotowej kontroli oraz nałożenia w jej efekcie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Sąd I instancji zgodził się z organem, iż odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której organ nie mógłby skorzystać z ustawowo przyznanych mu uprawnień w zakresie nakładania kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu, gdyż nie miałby prawa zatrzymywać i kontrolować niektórych z tych pojazdów.

W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz art. 19 k.p.a. Skoro bowiem organ działał w ramach przyznanych mu kompetencji, wypełniając nałożone na niego ustawowe obowiązki należy przyjąć, że działał w ramach swojej właściwości rzeczowej.

Pismem z dnia 23 września 2009 r. skarżąca Spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zaskarżyła wskazany wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wyrokowi Sądu I instancji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 40 c ustawy o drogach publicznych dokonaną z pominięciem art. 48, 50 oraz 55 ust. 4 pkt 4 u.t.d., polegającą na przyjęciu, iż przepis art. 40c u.d.p. daje podstawę do przeprowadzenia kontroli pojazdu użytkowanego przez skarżącą i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej.

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynika sprawy tj. art. 145 § 1 p.p.s.a., poprzez nieznanie, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz art. 19 k.p.a., w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, iż organ administracyjny wydając przedmiotową decyzję działał przekraczając granice obowiązujących przepisów prawa jak również przekroczył zakreślone ustawowo granice swojej właściwości rzeczowej.

3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynika sprawy tj. art. 145 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie decyzję zarówno organu administracyjnego I-ej jak i II-giej instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka podniosła, iż Sąd I instancji dokonując wykładni art. 40c u.d.p. pominął całkowicie przepisy art. 48 i nast. ustawy o transporcie drogowym, co w konsekwencji spowodowało, iż dokonana przez Sąd wykładnia tegoż przepisu obarczona jest błędem.

Zdaniem skarżącej Spółki z art. 40c u.d.p. wynika, iż przedstawiciel Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzyć karę pieniężną, jednakże prawo to obejmuje wyłącznie te pojazdy, które bezpośrednio podlegają kontroli organu, a tak nie było w przedmiotowym przypadku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 995/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle zarzutów skargi kasacyjnej rozstrzygnięcia wymaga, czy wynikające z art. 40 c u.d.p. uprawnienie inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego do wymierzania i pobierania kary pieniężnej, o której mowa w art. 13g tej ustawy, przysługuje tym organom tylko w następstwie kontroli pojazdów wykonujących transport drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Sąd kasacyjny, odwołując się do treści art. 48 u.t.d., przyznał, że przepis ten ma charakter erekcyjny. Na jego podstawie utworzono Inspekcję Transportu Drogowego, określając jednocześnie zakres przyznanego prawa kontroli.

Ustawa o transporcie drogowym w art. 50 wymienia szczegółowo zadania Inspekcji, a w art. 51 ust. 2 stanowi, że organy Inspekcji wskazane w art. 51 ust. 1 wykonują zadania Inspekcji zgodnie z kompetencjami określonymi w ustawie o transporcie drogowym i przepisach odrębnych.

Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając treść art. 20 k.p.a. - według którego "Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania" - kompetencji organów Inspekcji Transportu Drogowego do rozstrzygania spraw indywidualnych w formie decyzji poszukiwać należy w przepisach prawa materialnego - regulujących zakres działania tych organów.

Przepis art. 56 u.t.d. w pkt 1 i 2 uprawnia inspektorów Inspekcji do nakładania i pobierania kar zgodnie z przepisami u.t.d. oraz zgodnie z przepisami o drogach publicznych. Zgodnie z art. 40c ust. 1 u.d.p. w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13 g ust. 2 u.d.p. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że skoro uprawnienie wymierzania i nakładania kar pieniężnych (stosownie do art. 13 g ust. 1 u.d.p. - w drodze decyzji administracyjnej) przysługuje w razie stwierdzenia wskazanych w art. 40c ust. 1 u.d.p. naruszeń, to uprawnienie to zależy od wyniku przeprowadzonej kontroli. Tym samym uprawnienie wymierzania i nakładania kar pieniężnych jest związane z uprawnieniem do kontroli pojazdu. Uznać zatem należy, że uprawnienie wymierzania i nakładania kar pieniężnych przysługuje organom Inspekcji Transportu Drogowego tylko wówczas, gdy jednocześnie były one właściwe do przeprowadzenia kontroli.

Wskazany przepis art. 40c u.d.p. wyraźnie nawiązuje do przepisów o ruchu drogowym. Ponadto art. 50 u.t.d., wymieniając wśród zadań Inspekcji kontrolę ruchu drogowego (art. 50 pkt 3) jednoznacznie stanowi, że chodzi o kontrolę ruchu drogowego w zakresie transportu, o którym mowa w art. 1, tzn. krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego.

Ustawa o transporcie drogowym definiuje transport drogowy jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy określonymi pojazdami samochodowymi (v. art. 4 pkt 1-3), niezarobkowy przewóz drogowy jako przewóz na potrzeby własne (v. art. 4 pkt 4 - 6), a przewóz drogowy jako każdą podróż odbywaną po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy (v. art. 4 pkt 6 a w związku z art. 4 powołanego tam rozporządzenia (WE) nr 561/2006).

Dodatkowo przepis art. 50 pkt 3 u.t.d. wskazuje, że kontrola ruchu drogowego w przedstawionym wyżej zakresie dokonywana jest na zasadach określonych w przepisach działu V ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Z zawartego w ww. dziale V ustawy - Prawo o ruchu drogowym art. 129a wynika wprawdzie, że inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego przysługują uprawnienia Policji, określone w art. 129 ust. 2, w tym sprawdzanie m.in. wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze. Sąd kasacyjny podkreślił jednak, że przywołany art. 129 a ustawy stanowi jednocześnie, iż przysługujące inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego uprawnienie kontroli ruchu drogowego odnosi się wyłącznie do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. Pozwala to stwierdzić, że zakres uprawnień kontrolnych inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego - wskazanych w art. 50 pkt 3 u.t.d. i dookreślonych w art. 129a Prawa o ruchu drogowym - podlega ograniczeniu do wykonujących transport, o którym mowa w art. 1 u.t.d. Kontrolowane przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego mogą być zatem tylko pojazdy, którymi wykonywany jest transport drogowy (krajowy, międzynarodowy) czy niezarobkowy przewóz (krajowy, międzynarodowy) – w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny jako błędne uznał stanowisko Sądu I instancji, że inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma uprawnienia do przeprowadzenia kontroli, a na podstawie jej wyniku do nałożenia kary pieniężnej także w sytuacji, gdy kontrolowanym pojazdem nie był wykonywany transport drogowy ani niezarobkowy krajowy czy międzynarodowy przewóz drogowy. Uprawnień organów Inspekcji Transportu Drogowego do wymierzania i nakładania kar pieniężnych za przekroczenie masy, wymiarów i nacisków na osie - niezależnie od charakteru przejazdu - nie można wywieść z potrzeby zapobiegania destrukcji dróg czy zapewnienia bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Właściwość organów wynikać bowiem musi z przepisów prawa.

Wobec powyższego oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 40c u.d.p. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione.

Sąd kasacyjny zauważył także, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji uznał, iż kontrolowanym pojazdem wykonywany był przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne, wobec czego przewóz ten nie był wyłączony spod zakresu kontroli inspektora Inspekcji Transportu Drogowego. Organ odwoławczy zaś nie odniósł się do powyższego, ograniczył się do stwierdzenia, iż dla nałożenia kary istotna jest tylko normatywność pojazdu. W kwestii charakteru przewozu nie wypowiedział się także Sąd I instancji. Tymczasem w świetle tego, co zostało wyżej powiedziane, ustalenie czy kontrolowany pojazd wykonywał transport, o którym mowa w art. 1 u.t.d, jest okolicznością istotną w sprawie i rzutującą na ocenę właściwości organu do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 40c u.d.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Aktualne rozpoznanie sprawy jest związane z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 479/09 i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku sądu pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2008 r., którą nałożono na skarżącą Spółkę karę pieniężną.

Stwierdzone w obu decyzjach naruszenia pozostają poza sporem, gdyż skarżąca Spółka nie kwestionowała ustaleń organów w tym zakresie.

Ustalenia wymaga natomiast charakter prawny wykonywanego w dniu kontroli przewozu, gdyż dopiero jego jednoznaczne określenie przesądzi o prawidłowości nałożenia przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego na skarżącą Spółkę kary pieniężnej na podstawie art. 40c u.d.p. oraz przesądzi o prawidłowości działań samych inspektorów w ramach kompetencji przyznanych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz innych ustaw.

Kwestia zakresu kompetencji kontrolnych inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (także w odniesieniu do spornej kontroli) została przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Sąd ten odmówił zasadności stanowisku organu odwoławczego, iż do przeprowadzenia kontroli wystarczy jedynie stwierdzenie nienormatywności kontrolowanego pojazdu.

Sąd kasacyjny powołując się art. 48, art. 50 pkt 3, art. 51 ust. 2, art. 55 i art. 56 u.t.d. i przepisy działu V Prawa o ruchu drogowym (zwłaszcza art. 129a tej ustawy) przesądził, iż do zadań Inspekcji należy kontrola ruchu drogowego w zakresie transportu, o którym mowa w art. 1 u.t.d., na zasadach określonych w przepisach działu V ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, a w tym stanu technicznego pojazdów.

Z powyższych zapisów wynika, iż inspektorzy mogą dokonywać kontroli ruchu drogowego w zakresie: krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego. Rozwinięcie podanych terminów w postaci ich definicji ustawodawca zawarł w art. 4 u.t.d. Organy administracji, przy rozstrzyganiu sprawy, muszą mieć na uwadze zawarte w nim oznaczenia, gdyż dopiero stwierdzenie, iż można je odnieść do stanu faktycznego sprawy, pozwoli na wydanie prawidłowej decyzji administracyjnej.

Jak wskazano na wstępie, strona skarżąca nie zakwestionowała stwierdzonych naruszeń dotyczących przekroczenia nacisków osi. Jednakże kwestią sporną pozostawało ustalenie organu uprawnionego do kontroli pojazdu należącego do skarżącej i ewentualnie do nałożenia kary na mocy art. 40c u.d.p.

Z kolei uprawnienie to pozostaje uzależnione od ustalenia tego, czy spornym pojazdem był wykonywany transport w rozumieniu art. 1 u.t.d., jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny.

Organ i instancji uznał, iż kontrolowanym pojazdem był wykonywany przewóz na potrzeby własne. Tym samym, zdaniem tego organu, przewóz ten nie był wyłączony spod kontroli inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego.

Organ odwoławczy, mimo zarzutów skarżącej w odwołaniu kwestionujących argumentację organu I instancji, nie odniósł się do tej kwestii. Uznał, iż do nałożenia kary wystarczająca była nienormatywność pojazdu.

Brak odniesienia się przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w swoim rozstrzygnięciu co do charakteru wykonywanego przewozu, uniemożliwiło Sądowi ocenę jego stanowiska w tym zakresie. Jest to istotne, zarówno w świetle oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i stanowiska organu I instancji, który dostrzegał potrzebę powiązania swoich uprawnień kontrolnych z charakterem wykonywanego przewozu przez sporny pojazd. Stanowisko organu odwoławczego, że sama normatywność pojazdu jest wystarczająca do przeprowadzenia kontroli przez inspektorów inspekcji Transportu Drogowego jest wystarczająca, zostało zakwestionowane przez NSA.

Nieodniesienie się przez organ odwoławczy do powyższej kwestii spowodowało, że w postępowaniu odwoławczym doszło do naruszenia art. 77 i 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji zaś zostało sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy będzie kierował się wytycznymi wyżej wskazanymi, wynikającymi także ze stanowiska NSA.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zostało wydane w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.