Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 695/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 41b ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 299
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.
article: art. 8, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skarg A.S. i E.S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 1992 roku do I kwartału 2001 roku 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie radcy prawnemu P.K. w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu E.S., 3) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie radcy prawnemu P.K. w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu A.S..


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) umorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 1992 roku do I kwartału 2001r.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 5 sierpnia 2019r. do organu wpłynął wniosek A. S. i E. S. (dalej: wnioskodawcy lub skarżący), w którym w/w zobowiązani zwrócili się o umorzenie w całości nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 1992r. do I kwartału 2001r. Należności te w dniu 10 czerwca 2002r. zostały zabezpieczone wpisem hipotecznym na księdze wieczystej nr [.] gospodarstwa rolnego będącego ich własnością.

Prezes KRUS stwierdził, że Wnioskodawcy zostali wyłączeni z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 1 kwietnia 2001r. tj. z końcem kwartału, w którym ich gospodarstwo rolne uległo pomniejszeniu do areału poniżej 1 ha przeliczeniowego. W trakcie trwania biegu ubezpieczenia, pomimo wielokrotnie wysyłanych upomnień oraz przeprowadzanych w gospodarstwie wizytacji, Wnioskodawcy nie opłacili ani jednej należności składkowej. Skutkiem tego było zabezpieczenie w dniu 10 czerwca 2002r nieopłaconych składek ubezpieczeniowych za okres od III kwartału 1992r. do I kwartału 2001r. w księdze wieczystej gospodarstwa będącego własnością Wnioskodawców, a następnie regularne ich odpisywanie z uwagi na przedawnienie.

Prezes KRUS wskazał na wynikającą z art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 299 ze zm., dalej: u.s.r.) możliwość udzielenia, na wniosek rolnika, ulgi w spłacie należności w postaci rozłożenia ich spłaty na raty lub odroczenia terminu ich płatności, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach, także umorzenia niespłaconych należności. Organ stwierdził równocześnie, że jest zobowiązany ustawowo do dochodzenia zaległych należności. Działania podejmowane w tym zakresie dotyczą dochodzenia należności, które nie uległy przedawnieniu.

Prezes KRUS przywołał następnie treść art. 41b ust. 2 u.s.r., zgodnie z którym, nie podlegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką, jednakże po upływie terminu ich przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę, liczonych od dnia przedawnienia. W stosunku do tych zaległości, Kasa nie ma prawa podejmować żadnych decyzji, ani o spłacie w ratach, ani o ich umorzeniu.

Prezes KRUS w dalszej kolejności stwierdził, że na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności, konto Wnioskodawców nie wykazuje zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, ponieważ zgodnie z art. 41b ust. 1 u.s.r., uległy one w całości odpisaniu w związku z upływem terminu ich przedawnienia.

Jednakże z uwagi na fakt, że nieopłacone składki ubezpieczeniowe za okres od III kwartału 1992r. do I kwartału 2001r. zostały w dniu 10 czerwca 2002r. zabezpieczone wpisem hipotecznym w księdze wieczystej gospodarstwa Wnioskodawców, organ stwierdził, że nie może podjąć żadnych innych działań, niż ich dochodzenie z przedmiotu hipoteki. W związku z tym również nie ma prawa do umorzenia należności.

Wnioskodawcy złożyli do tut. Sadu skargę na powyższą decyzję, wnosząc o wydanie decyzji uwzględniającej w całości wniosek o umorzenie należności, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezesowi KRUS.

Skarżący wnieśli również o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji zalegającej w Placówce Terenowej KRUS w [...] w zakresie dotyczącym Skarżących oraz kopii wniosku o umorzenie należności z dnia 2 sierpnia 2019r.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Skarżący zarzucili brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego i brak dokładnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

W uzasadnieniu Skarżący podnieśli okoliczności dotyczące zasadności złożonego wniosku o umorzenie należności. Wskazali wiec, że posiadają zaległości wynikające z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za analizowany okres w wysokości 5.413,70 zł wraz z odsetkami za zwłokę, ale z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną oraz zdarzenia losowe i zdrowotne nie byli w stanie regulować składek w tamtym czasie. Podkreślili wiec, że w 1993r. mieli pożar domu, w czasie którego całkowitemu zniszczeniu uległ ich dobytek, zostali bez dachu nad głową i musieli przez jakiś czas mieszkać w ziemiance. Dopiero stopniowo zdołali odbudować swój dom, co wiązało się z koniecznością zaciągnięcia kredytów i pożyczek. Skarżący nie mieli środków do życia na bieżące utrzymanie. Skarżący wskazali również, że w tamtym okresie byli zarejestrowani w Biurze Pracy w [...] i nie pobierali żadnych świadczeń z KRUS-u. Podnieśli, że ich obecna sytuacja również jest bardzo trudna i żyją na granicy ubóstwa. E. S. dopiero od marca 2019r. otrzymuje emeryturę w wysokości 483,87 zł miesięcznie. Dodatkowo, z uwagi na stopień niepełnosprawności i trudną sytuację materialną, otrzymuje z MGOPS w [...] zasiłek stały w kwocie 292,42 zł miesięcznie. Z kolei A. S. pozostaje osobą bezrobotną, bez uprawnień do jakichkolwiek świadczeń. Został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez żonę. Z uwagi na jej zły stan zdrowia, musi nad nią sprawować opiekę. Skarżący utrzymują się więc z łącznego dochodu w wysokości niespełna 800 zł miesięcznie.

Skarżący zaznaczyli, że przed otrzymaniem emerytury przez E.S., utrzymywali się wyłącznie ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej - zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego w łącznej wysokości ok. 650 zł miesięcznie. Ponadto u E. S. na przestrzeni lat rozpoznano szereg bardzo poważnych schorzeń. Był to: udar, przemijające niedokrwienie mózgu i zwężenie lewej tętnicy kręgowej, borelioza, niedoczynność tarczycy i zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego. W związku z powyższym Skarżąca musi nadal pozostawać w stałym leczeniu i wymaga stałej opieki poradni specjalistycznej. Sam koszt leczenia wynosi około 120-150 zł miesięcznie, co przy łącznym dochodzie rzędu niespełna 800 zł miesięcznie jest kwotą bardzo dużą. A. S. również pozostaje w leczeniu w związku ze zdiagnozowanym u niego refluksem żołądka i bólami stawu biodrowego. Wiąże się to z wydatkiem w granicach 60 zł miesięcznie. Skarżący ponoszą również niezbędne wydatki na codzienne utrzymanie. W związku z powyższym Skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie ich trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, powołując się na treść art. 41b ust. 2 u.s.r., że z uwagi na ustanowienie hipoteki na nieruchomości Skarżących, nadal możliwa jest egzekucja należnych składek. Okoliczności dotyczące braku dochodu, niekorzystania ze świadczeń KRUS i innych dopłat nie uzasadniają wydania decyzji umarzającej. Co do zasady wpis wykreślający hipotekę ustawową w księdze wieczystej, zabezpieczającą należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolnika nastąpić może jedynie po uregulowaniu należności wobec KRUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna a zaskarżona decyzja Prezesa KRUS winna podlegać uchyleniu aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli podniesiono w skardze.

Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie Prezes KRUS w sentencji decyzji zawarł rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie. W podstawie prawnej decyzji przywołał m.in. art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe.

Jednakże mimo takiego rozstrzygnięcia organ w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił w dostateczny sposób kwestii bezprzedmiotowości postępowania. Zamiast tego sformułował opinię, która zdaje się wskazywać na odmienne stanowisko organu co do tego, że należności nie uległy przedawnieniu a egzekucja z nieruchomości może nadal być prowadzona.

Pomiędzy samą sentencją zaskarżonej decyzji a jej uzasadnieniem zachodzą daleko idące sprzeczności, w wyniku których nie jest jasne ostateczne stanowisko organu co do tego, czy organ umarza prowadzone postępowania z uwagi na przedawnienie należności a więc brak przedmiotu postępowania w postaci istniejących należności, czy też organ uznaje, że należności te nie uległy przedawnieniu, gdyż są zabezpieczone hipoteką a zatem organ nie ma prawnej możliwości do ich umorzenia i może nadal prowadzić egzekucję. Dla zobrazowania sprzeczności i braku konsekwencji w stanowisku organu należy przytoczyć najbardziej kluczowe stwierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Z jednej strony organ stwierdza, że na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności, konto Skarżących nie wykazuje zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, ponieważ zgodnie z art. 41b ust. 1 u.s.r. uległy w całości odpisaniu w związku z upływem terminu ich przedawnienia.

Z drugiej strony organ przywołał treść art. 41b ust. 2 u.s.r., który stanowi, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką a następnie stwierdził, że nieopłacone składki za analizowany okres zostały zabezpieczone wpisem hipotecznym na księdze wieczystej gospodarstwa Skarżących, skutkiem tego Kasa nie może podjąć żadnych innych działań, niż ich dochodzenie z przedmiotu hipoteki. W związku z tym nie ma prawa do ich umorzenia.

Zdaniem Sądu przytoczone ostatnie zdanie zawarte w zaskarżonej decyzji może wręcz wskazywać, że organ w rzeczywistości odmawia umorzenia należności z uwagi na ich zabezpieczenie hipoteką, co prowadzi do wniosku, że przedstawione w uzasadnieniu rozstrzygnięcie sprawy sprzeczne jest z samą sentencją zaskarżonej decyzji. Istnieje bowiem zasadnicza różnica pomiędzy stwierdzeniem, że organ umarza postępowanie administracyjne w sprawie a stwierdzeniem, zawartym w przedostatnim zdaniu uzasadnienia, że organ nie ma prawa do umorzenia należności. Należy zauważyć, że umorzenie postępowania w sprawie może nastąpić z uwagi na jego bezprzedmiotowość, która zachodzi, gdy brak jest przedmiotu postępowania. Organ zamieszczając w sentencji rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania nie wyjaśnia w sposób nie budzący wątpliwości, w jakim aspekcie jego zdaniem nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania. Organ stwierdza co prawda, że wobec Skarżących nie istnieje zadłużenie z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Jednakże wskazuje również, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 41b ust. 2 u.s.r., który wyłącza przedawnienie wobec należności zabezpieczonych hipoteką. W konsekwencji nie wiadomo, czy organ uznaje należności objęte wnioskiem o ich umorzenie za przedawnione, czy też nie. Brak wyjaśnienia przez organ powyżej kwestii stoi w sprzeczności z obowiązkiem organu, wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. do wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Niejasności co do rzeczywistego stanowiska organu w kwestii przedawnienia należności potęguje również treść odpowiedzi na skargę. Organ nie podnosi już w niej, że doszło do przedawnienia należności, lecz wskazuje, że z uwagi na ustanowienie hipoteki na nieruchomości Skarżących, nadal możliwa jest egzekucja należnych składek. Okoliczności dotyczące braku dochodu, niekorzystania ze świadczeń KRUS i innych dopłat nie uzasadniają wydania decyzji umarzającej. Należy zaś zauważyć, że na podstawie samej treści sentencji i uzasadnienia zaskarżonej decyzji strona nie jest w stanie uzyskać przesądzającej informacji o swojej sytuacji prawnej. Z jednej strony organ zdaje się przyjmować, że doszło do przedawnienia należności w związku z czym, z uwagi na brak przedmiotu postępowania je umarza. Z drugiej strony organ wskazuje, że z uwagi na zabezpieczenie hipoteką należności nie ulegają przedawnieniu i mogą być dochodzone z przedmiotu hipoteki. Mimo tego organ nie rozpatruje wniosku o umorzenie należności. Taki sposób sformułowania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie narusza wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Gdyby zaś zaakceptować stanowisko organu co do tego, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 41b ust. 2 u.s.r., to organ byłby zobowiązany do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o umorzenie przedmiotowych należności. Na mocy bowiem tego przepisu, należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu z tym tylko ograniczeniem, że po upływie terminu przedawnienia wskazanego w art. 41b ust. 1 u.s.r. egzekucja może być prowadzona jedynie z przedmiotu zabezpieczonego hipoteką. Skoro zaś należności te miałyby nie ulegać przedawnieniu, a egzekucja byłaby możliwa z nieruchomości należącej do Skarżących, to zachodziłaby podstawa do rozpatrzenia złożonego wniosku co do meritum, a więc, do stwierdzenia, czy w odniesieniu do sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i finansowej Skarżących zachodzą podstawy do umorzenia należności z uwagi na ważny interes zainteresowanych. Literalne brzmienie art. 41b ust. 2 u.s.r. oznacza, że należności zabezpieczone hipoteką w istocie nie przedawniają się. A zatem, nadal istniałby przedmiot postępowania w postaci zaległych należności, co do których możliwa byłaby egzekucja. Organ, przyjmując założenie o braku przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką, powinien był więc zbadać, jaki wpływ miałaby egzekucja z nieruchomości na ważny interes Skarżących.

Sąd sformułował wnioski co do konsekwencji ewentualnego zastosowania art. 41b ust. 2 u.s.r. w trybie warunkowym nie bez przyczyny, bowiem założenie co do możliwości zastosowania art. 41b ust. 2 u.s.r. w niniejszej sprawie nie może się ostać z uwagi na zarzuty co do zgodności z Konstytucją przywołanego przepisu.

Sąd podziela w pełni stanowisko zajęte w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, które odnoszą się do konieczności uwzględnienia przy wykładni art. 41b ust. 2 u.s.r. zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (Dz.U.2013.1313) zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. Na ten wyrok powołał się także pełnomocnik skarżących na rozprawie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., stanowił: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki". Obecnie (tj. po zmianach dokonanych przez art. 1 pkt 58 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie innych ustaw, (Dz.U. nr 169, poz. 1387, ze zm.), odpowiednikiem tego przepisu jest art. 70 § 8 wskazanej ustawy: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu". Zdaniem Trybunału, przepis ten różnicuje w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż nie widzi powodu do tego, aby akurat to właściciele nieruchomości mieli dożywotnio odpowiadać za należności podatkowe. Nie do obrony jest np. teza, że są to podmioty szczególnie zamożne, wobec czego nie ma powodu do przyznawania im dobrodziejstwa przedawnienia. Ich ogólna sytuacja finansowa może być gorsza niż podmiotów, których należności są zabezpieczone np. gwarancją bankową, czy zajęciem wierzytelności na rachunkach bankowych i wygasają po upływie ustawowych terminów. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, art. 70 § 6 O.p. w powyższym brzmieniu powoduje, że przedawnienie w odniesieniu do podatników, których należności zabezpieczono hipoteką przymusową w toku kontroli podatkowej, staje się instytucją pozorną i wydrążoną z treści, co jest bezwzględnie niedopuszczalne. Trybunał stwierdził, że wprawdzie ustawodawca dysponuje dużym marginesem swobody decyzyjnej określania zasad i terminów przedawnienia należności podatkowych, jednak granice dla działań prawodawczych wyznaczają zasady, wartości i normy konstytucyjne, które zabraniają tworzenia instytucji pozornych, niesprawiedliwych, nadmiernie ograniczających prawa podatnika oraz podważających jego zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Warunków tych nie spełniałoby rozszerzenie zasad przewidzianych w zaskarżonym przepisie na wszystkie należności, które w toku kontroli podatkowej zostały zabezpieczone w jakikolwiek sposób. Taka operacja nie doprowadziłaby bowiem do zrównania sytuacji wszystkich podatników (w dalszym ciągu przedawniałyby się zobowiązania podatkowe osób nieposiadających żadnego majątku), z których część byłaby "dożywotnimi" dłużnikami państwa.

Oczywistość niezgodności ww. przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy zastosowania przez Sąd także przepisu art. 41b ust. 2 u.s.r. Przepis ten, zbieżny w treści z przepisem prawa podważonym przez Trybunał Konstytucyjny, objęty jest bowiem takimi samymi zastrzeżeniami co do jego konstytucyjności, jak uregulowanie zawarte w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki.

Uwzględniając zatem stanowisko przedstawione w przywołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy stwierdzić, że w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmowany jest pogląd, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności biegnie na zasadach ogólnych. Zatem przepis art. 41b ust. 2 u.s.r. w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie może stanowić podstawy prawnej do ustalenia, że należności zabezpieczone hipoteką nie uległy przedawnieniu, a w konsekwencji, że dopuszczalne jest nadal prowadzenie egzekucji z nieruchomości objętej hipoteką (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 1071/17 i z dnia 17 października 2019r., sygn. akt III SA/Łd 651/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Po 601/18, z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Po 25/19, wyrok WSA w Opolu z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Op 63/19, wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 172/19 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na względzie powyższe stwierdzić przychodzi, że Prezes KRUS przyjął błędną interpretację art. 41b ust. 2 u.s.r., zgodnie z którą, przedawnieniu nie ulegają należności jeśli są zabezpieczone hipoteką. Stanowi to o naruszeniu prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Niezależnie od powyższego organ dopuścił się również naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 i art. 8 k.p.a. w stopniu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., do których to naruszeń Sąd odniósł się we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien w pierwszej kolejności dokonać wyczerpujących ustaleń co do tego, kiedy należności objęte postępowaniem tj. za okres od III kwartału 1992r. do I kwartału 2001r. uległy przedawnieniu stosownie do dnia ich wymagalności. Sąd zauważa, że w aktach niniejszej sprawy znajdują się pisma organu świadczące o "odpisywaniu" składek za poszczególne okresy z uwagi na ich przedawnienie. Jednakże z uwagi na treść sformułowanego we wniosku żądania i w konsekwencji zakres niniejszego postępowania, organ powinien w decyzji rozpatrującej niniejszy wniosek przedstawić wyczerpujące ustalenia co do dat, w których upłynęły terminy przedawnienia dla należności z tytułu składek za poszczególne okresy ubezpieczeniowe. W dalszej kolejności organ powinien uwzględnić wyrażone wcześniej stanowisko co do odmowy zastosowania art. 41b ust. 2 u.s.r., które można ująć sumarycznie w ten sposób, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności biegnie na zasadach ogólnych. Zatem art. 41b ust. 2 u.s.r. nie może stanowić podstawy prawnej do ustalenia, że nie uległy przedawnieniu należności zabezpieczone hipoteką w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Z opisanych powyżej przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. P.p.s.a.

Skarżący reprezentowani byli w postępowaniu sądowym przez pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy. O należnym mu wynagrodzeniu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68). Obejmuje ono wynagrodzenie w wysokości 240 zł oraz podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł. Wysokość wynagrodzenia nie była uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia, która w sprawie nie występowała, ponieważ dotyczyła ulgi, a nie świadczenia w określonej wysokości. Sąd zasądził odrębnie wynagrodzenie we wskazanej wyżej wysokości za reprezentowanie skarżącej E. S. oraz skarżącego A. S.