Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 317/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 78
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 52, art. 58 § 1 pkt 6, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 15, art. 40, art. 42, art. 46, art. 77 § 1, art. 126, art. 127, art. 129, art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 26
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1159
law: Ustawa z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 27 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi E.M.-J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej E.M.-J. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn.zm.), nakazał M.J. i E.M.-J. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie otworu drzwiowego wraz ze stolarką drzwiową do pomieszczenia gospodarczego na klatce schodowej na poziomie wyjścia na zewnątrz budynku oraz przywrócenie stropu międzykondygnacyjnego pomiędzy pomieszczeniem gospodarczym a skrytką znajdującą się w lokalu mieszkalnym nr 1 na poziom 1,0 m ponad posadzkę lokalu mieszkalnego nr 1 w budynku wielorodzinnym zlokalizowanym na działce nr ewid. [...].

E.M.-J. i M.J. wspólnym pismem datowanym na [...] lutego 2012 r. (złożonym osobiście w PINB w dniu 21 lutego 2012 r.) wnieśli odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Odwołujący się zarzucili, iż decyzja PINB jest bezpodstawna i niezgodna z przepisami. Podkreślili, że uprzednia decyzja organu pierwszej instancji, tej samej treści, została uchylona przez organ odwoławczy. Odwołujący zakwestionowali przebieg postępowania, w szczególności prawidłowość dokonanego przez organ pierwszej instancji ustalenia stanu faktycznego, w tym zakresu i charakteru wykonanych robót budowlanych.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdził uchybienie ustawowego terminu do wniesienia od powyższej decyzji odwołania E.M.-J. i M.J..

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzja PINB z dnia [...] stycznia 2012 r. została przesłana na adres odwołujących się, a następnie skutecznie doręczona w dniu 6 lutego 2012 r. w sposób, o jakim mowa w art. 40 § 1 w związku z 39 K.p.a. – doręczona stronie za pokwitowaniem za pośrednictwem poczty. Organ stwierdził, że świadczy o tym podpis M.J. złożony na zwrotnym poświadczeniu odbioru, potwierdzający odbiór decyzji PINB nr [...] w dniu [...] lutego 2012 r. Strony zostały także prawidłowo pouczone w treści decyzji o służącym im prawie oraz terminie do wniesienia środka zaskarżenia.

WINB stwierdził, że określony w art. 129 § 2 K.p.a. termin do wniesienia odwołania –14 dni od dnia doręczenia decyzji upłynął z dniem 20 lutego 2012 r. (poniedziałek – dzień roboczy). Przedmiotowe odwołanie E.M.-J. i M.J. zostało natomiast złożone bezpośrednio w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 21 lutego 2012 r., to jest z jednodniowym przekroczeniem ustawowego terminu.

Organ odwoławczy dodał, że odwołujący się nie wnieśli żądania w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nadto w dotychczasowym postępowaniu strony nie kwestionowały sposobu doręczania przez organ pierwszej instancji korespondencji dla nich przeznaczonej poprzez jej adresowanie wspólnie do obojga małżonków.

E.M.-J. pismem datowanym na [...] kwietnia 2012 r. w dniu 12 kwietnia 2012 r. (data nadania) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 40 § 3, art. 77, art. 80, art. 134 i art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz błędne ustalenia faktyczne. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi E.M.-J. wskazała, że decyzja PINB nr [...] narusza art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 7 K.p.a. W ocenie skarżącej stwierdzone w zaskarżonym postanowieniu WINB z [...] marca 2012r. uchybienie ustawowego terminu do wniesienia od tej decyzji odwołania nie jest zgodne ze stanem faktycznym, ponieważ decyzja została skutecznie doręczona w dniu 7 lutego 2012 r. w myśl art. 42 § 1 K.p.a., w sposób niezgodny z art. 40 § 3 K.p.a. – "pisma doręcza się wszystkim stronom". W tej sytuacji wydanie postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. jest bezpodstawne i niezgodne z prawem, a tym samym nie ma uchybienia terminu.

Skarżąca stwierdziła dalej, iż PINB przy wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. dopuścił się rażących naruszeń wskazanych przepisów K.p.a. Dodała, że jest to druga decyzja organu pierwszej instancji w tej sprawie o analogicznej treści, podczas gdy poprzednia decyzja została uchylona przez organ odwoławczy w całości z uwagi na naruszenie zasad i przepisów postępowania administracyjnego.

W ocenie skarżącej PINB nie udowodnił aby w jej mieszkaniu były prowadzone roboty budowlane polegające na "przebudowie stropu międzykondygnacyjnego" jak i inne roboty budowlane w warunkach samowoli budowlanej. E.M.-J. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji PINB w trybie art. 157 K.p.a., bowiem ma ona znamiona wad wymienione w art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 7 K.p.a., a także jest absurdalna, ponieważ nie jest możliwe przywrócenie tego co nigdy nie było, a nawet być nie powinno.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Zarządzeniem z dnia 29 maja 2012 r., na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewodniczący rozdzielił zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2012 r. skargi E.M.-J. w ten sposób, iż pod dotychczasową sygnaturą prowadzona jest sprawa ze skargi na postanowienie WINB z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, natomiast sprawa ze skargi na odrębny akt administracyjny tj. decyzję PINB nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. została wyłączona i zarejestrowana pod nową sygnaturą akt II SA/Go 420/12.

Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. E.M.-J., powołując się na treść art. 7 w zw. z art. 111 P.p.s.a, wniosła o połączenie powyższych spraw do wspólnego rozpoznania z uwagi na fakt, iż sprawy te są ze sobą związane, a działanie organu pierwszej instancji rażąco naruszyło prawo strony.

Sąd, na podstawie przepisu art. 111 § 2 w związku z art. 57 § 3 P.p.s.a, mając także na uwadze względy ekonomiki procesowej, oddalił powyższy wniosek, albowiem sprawy te, pomimo iż pozostają w związku znajdują się na innym etapie postępowania. Nadto przedmiot niniejszej sprawy stanowi ostateczne postanowienie WINB, natomiast przedmiot skargi w sprawie II SA/Go 420/12 stanowi decyzja organu pierwszej instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Skarżąca podniosła, że organ pierwszej instancji naruszył jej prawa nie doręczając prawidłowo decyzji osobno skarżącej i osobno jej mężowi, tak jak czyni to np. Sąd. Doręczenie decyzji skarżącej przez jej męża, który jest listonoszem, nastąpiło w dniu 7 lutego 2012 r. E.M.-J. złożyła oświadczenie co do okoliczności i sposobu, w jej ocenie skutecznego doręczenia decyzji PINB nr [...] jej mężowi M.J. 7 lutego, a następnie przekazania decyzji przez męża – skarżącej.

Uczestnik postępowania M.J. potwierdził powyższe oświadczenie skarżącej i jej stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 -dalej jako P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy niż ta, w której wniesiono skargę. Przy czym przez pojęcie "sprawa" należy rozumieć przedmiot zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z dnia 3 lutego 1997r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3 poz. 104).

W związku z tym sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt wyłącznie w aspekcie jego zgodności z prawem i może go wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 P.p.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym w zakresie dokonywanej kontroli sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), co daje mu podstawy do całościowej kontroli zaskarżonego aktu oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu stanowi ostateczne postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o charakterze proceduralnym – stwierdzające wniesienie przez E.M.-J. i M.J. odwołania od decyzji PINB z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] z uchybieniem terminu. Nie jest to zatem akt administracyjny organu odwoławczego rozstrzygający sprawę administracyjną merytorycznie. Wobec tego zarzuty skarżącej kierowane wobec decyzji kończącej postępowanie przed organem pierwszej instancji, załatwiającej sprawę co do jej istoty - na obecnym etapie postępowania są przedwczesne i nie będą podlegały rozpoznaniu.

Na marginesie wskazać należy, iż wnioskowane przez skarżącą połączenie do wspólnego rozpoznania sprawy ze skargi na przedmiotowe postanowienie oraz na decyzję PINB z dnia [...] stycznia 2012 r. także nie skutkowałoby oczekiwanym przez stronę dokonaniem kontroli legalności decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jakie służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

Zważyć należy, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 K.p.a.). Od decyzji administracyjnej wydanej przez organ administracji publicznej pierwszej instancji przysługuje co do zasady, tak jak w przedmiotowej sprawie, odwołanie do organu wyższego stopnia (art. 127 K.p.a.). Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a. skarga na decyzję organu pierwszej instancji jest zatem niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Nie istnieją podstawy formalnoprawne, aby w takiej sytuacji niejako "przy okazji" sądowej kontroli postanowienia proceduralnego kończącego postępowanie administracyjne w drugiej instancji z przyczyn formalnych, sąd administracyjny dokonał także kontroli legalności decyzji organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do przedmiotu zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej kolejności zważyć przyjdzie, że zgłoszony w skardze zarzut naruszenia prawa poprzez doręczenie jednego egzemplarza decyzji organu pierwszej instancji wspólnie małżonkom E.M.-J. oraz M.J. nie podważył samoistnie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Przyznać należy rację skarżącej, iż każdy z małżonków, którego interesu prawnego dotyczy przedmiot postępowania jest stroną tego postępowania, a więc prawidłowo wszystkie pisma w sprawie powinny być doręczane każdemu z małżonków z osobna (chyba, że jeden z małżonków legitymuje się pełnomocnictwem drugiego, przy czym wówczas prawidłowo należałoby doręczyć pismo w dwóch egzemplarzach, pełnomocnictwa nie można jednak domniemywać tylko ze względu na instytucję małżeństwa). W niniejszej sprawie organy obu instancji bezsprzecznie uchybiły tym wymogom, jednak uchybienie to w ocenie sądu nie było na tyle istotne, aby skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skoro bowiem wszelkie pisma adresowane do obojga małżonków były skutecznie doręczane uprzednio w tym postępowaniu na adres ich zamieszkania, a następnie oboje małżonkowie wskazują siebie jako autorów odwołania od decyzji organu I instancji, mimo że E.M.-J. kwestionuje tryb doręczania pism, należy stwierdzić, iż oboje małżonkowie wiedzieli o toczącym się postępowaniu administracyjnym i oboje mogli w nim podejmować czynności procesowe. Okoliczność tę zdaje się potwierdzać również fakt wspólnego uprzedniego złożenia w tej sprawie przez E.M.-J. i M.J. skargi do WSA w Gorzowie Wlkp. (sygn. akt II SA/Go 933/09), mimo iż zaskarżony akt administracyjny również doręczony był wspólnie obojgu małżonkom. Uchybienie art. 40 K.p.a. przez organ pierwszej instancji polegające na zaadresowaniu przesyłki do obojga małżonków wspólnie, zamiast do każdego z nich osobno, nie pociągnęło w okolicznościach niniejszej sprawy za sobą negatywnych skutków i nie może być zakwalifikowane jako naruszenie mogące mieć wpływ na wynik sprawy (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 573/09, z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1862/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 948/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie zmienia to jednak wcześniejszej oceny Sądu, iż taki sposób doręczania korespondencji jest nieprawidłowy i obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę po zwrocie akt przez Sąd będzie dokonywanie kolejnych doręczeń w sposób zgodny z przepisami obowiązującymi w tej materii.

Niezależnie od powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy, zasadnicze znaczenie ma odpowiedź na pytanie czy małżonkowie E.M.-J. i M.J. składając, w dniu 21 lutego 2012 r. w siedzibie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, odwołanie od decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, uchybili terminowi ustawowemu określonemu w art. 129 § 2 K.p.a.

Zgodnie z przepisem art. 129 § 1 i 2 w zw. z art. 127 § 1 odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 K.p.a.). Trzeba mieć na względzie, że stwierdzenie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu zamyka stronie drogę do ponownego rozpatrzenia jej sprawy, co ingeruje w konstytucyjne prawo każdego do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Z tego powodu środki procesowe skutkujące niemożnością realizacji tego prawa muszą być przez organy administracji publicznej stosowane z ostrożnością,

a wątpliwości w tym zakresie rozstrzygać należy na korzyść strony kwestionującej prawidłowość ustalenia rzeczywistej daty skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 2105/11 opubl. w CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kwestionowana decyzja PINB z [...] stycznia 2012 r. została przez organ administracji publicznej doręczona przesyłką adresowaną wspólnie do obydwojga małżonków (M.J. i E.M.-J. ul. [...]) przez pocztę, za pokwitowaniem. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej kwestionowaną przez skarżącą decyzję, co potwierdza numer sprawy umieszczony na tym dokumencie tożsamy z numerem wskazanym na decyzji i innych dokumentach w sprawie tj. [...] (nr nadawczy [...]). Datownik placówki nadawczej wskazuje oznaczenie "[...]", na odwrotnej stronie datownik placówki oddawczej "[...]". Na przedmiotowym pokwitowaniu pod wskazaniem imion i nazwisk adresatów i adresu doręczenia widnieje odręczna adnotacja potwierdzająca datę doręczenia przesyłki o treści: "[...] J.M.".

Pismo należy doręczyć każdej ze stron. Jak już wskazano pomimo, iż organ błędnie doręczał 1 egzemplarz pisma wspólnie dla skarżącej i jej męża (także decyzji z [...] stycznia 2012 r.) w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie wyszły na jaw fakty, które prowadzić miałyby do zakwestionowania skuteczności dokonywanych w tym postępowaniu doręczeń małżonkom w sposób, który uniemożliwiłby któremukolwiek z nich czynny udział w tym postępowaniu. Małżonkowie E.M.-J. i M.J. zamieszkują wspólnie w [...]. Stąd w ocenie Sądu co do zasady uprawnione było przyjęcie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego założenia, że dniem od którego rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania od decyzji PINB nr [...] zarówno dla E.M.-J. jak i dla M.J., jako stron niniejszego postępowania, jest dzień, w którym nastąpiło skuteczne prawnie doręczenie decyzji organu pierwszej instancji jednemu z małżonków.

Wobec treści zapisu własnoręcznego potwierdzającego doręczenie decyzji PINB adresatowi M.J. w dniu 6 lutego 2012 r. (pokwitowanie odbioru decyzji) oraz przy braku we wspólnym odwołaniu złożonym 21 lutego 2012 r. twierdzeń podważających prawidłowość doręczenia w powyższej dacie doręczenia, organ odwoławczy w sposób uprawniony, na podstawie posiadanego materiału dowodowego ustalił zatem, że odwołanie E.M.-J. i M.J. od decyzji PINB zostało złożone – z jednodniowym uchybieniem ustawowego terminu. Analiza akt sprawy prowadzi do stwierdzenia, iż w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stan faktyczny sprawy uprawniał organ odwoławczy do wydania, na mocy art. 134 K.p.a., postanowienia stwierdzającego powyższą okoliczność.

Podkreślić przyjdzie, iż także w skardze do WSA w Gorzowie Wlkp. wniesionej 16 kwietnia 2012 r. E.M.-J. zawarła jedynie stwierdzenie, że decyzja PINB nr [...] z [...] stycznia 2012 r. została doręczona skutecznie w dniu 7 lutego 2012 r. w myśl art. 42 § 1 K.p.a. Jednocześnie jednak skarżąca nie podała okoliczności uzasadniających stawiany zarzut, poza tą, iż organ dokonywał z naruszeniem art. 40 K.p.a. wspólnego doręczenia decyzji skarżącej i jej mężowi. W tej sytuacji także po wniesieniu skargi WINB nie miał możliwości przeprowadzić jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, które podważyłoby prawidłowość ustaleń w zakresie dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji E.M.-J. i M.J., dokonanych na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.

Podkreślenia wymaga, iż dopiero na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. skarżąca przed Sądem uzasadniła szczegółowo podnoszony w skardze zarzut nieprawidłowego ustalenia przez organ odwoławczy dnia doręczenia jej i mężowi, jako stronom postępowania administracyjnego, decyzji organu pierwszej instancji. E.M.-J. złożyła oświadczenie wskazujące na istnienie uzasadnionych wątpliwości co do tego w jakim dniu i w jaki sposób nastąpiło rzeczywiście skuteczne doręczenie przez pocztę adresowanej wspólnie do małżonków decyzji PINB nr [...].

Skarżąca oświadczyła, że skuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło 7 lutego 2012 r. E.M.- J. stwierdziła, że na okazanym jej zwrotnym potwierdzeniu odbioru spornej decyzji PINB własnoręczna adnotacja i podpis o treści "[...] J.M." nie jest podpisem jej męża, lecz jest to podpis kolegi męża – również listonosza pracującego w tym rejonie. Skarżąca, powołując się na informacje uzyskane od męża wyjaśniła, że w dniu 6 lutego 2012 r. kolega męża listonosz doręczył mu inną korespondencję za potwierdzeniem odbioru, nie doręczył spornej przesyłki zawierającej decyzję PINB z [...] stycznia 2012 r. Następnie telefonicznie poinformował męża, iż jest do niego jeszcze jedna przesyłka urzędowa. Mąż telefonicznie udzielił koledze zgody na podpisanie zwrotnego potwierdzenia odbioru swoim imieniem i nazwiskiem oraz pozostawienie przesyłki w biurku w miejscu pracy. M.J. odebrał przesyłkę dnia następnego - czyli 7 lutego 2012r., w tym dniu decyzja została także przekazana skarżącej. Skarżąca podkreśliła, iż wina polegająca na niedochowaniu obowiązku doręczenia decyzji osobno jej oraz mężowi leży po stronie organu pierwszej instancji.

Powyższe oświadczenia potwierdził obecny na rozprawie uczestnik postępowania M.J. – mąż skarżącej.

O skutecznym doręczeniu pisma stronie postępowania administracyjnego można mówić gdy nastąpi ono z zachowaniem zasad doręczania pism organu uregulowanych w art. 39-49 K.p.a. W przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie wywierało określone skutki prawne. Decyzja jako akt zewnętrzny musi zostać doręczona stronie, to znaczy każda strona musi mieć możliwość zapoznania się z jej treścią.

Zgodnie z przepisem art. 42 § 1 i § 2 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wyżej określony, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Doręczenie to jest określane mianem doręczenia właściwego, czyli doręczenia bezpośrednio adresatowi pisma.

W przypadku doręczenia przesyłki do siedziby miejsca pracy powinno nastąpić, jeżeli nie do rąk adresata to do rąk osoby przez niego upoważnionej.

W myśl art. 46 § 1 i § 2 K.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu.

Kwestie dotyczące doręczeń oraz formę sporządzania dokumentów pocztowych potwierdzających doręczenie przesyłki przez operatora pocztowego regulują przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz.U z 2008 r. Nr 189, poz. 1159) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz.U. Nr 5 poz. 34 ze zm.). Usługi pocztowe muszą być świadczone na określonym w ww. aktach prawnych poziomie, do czego zobowiązuje również dyrektywa 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług z dnia 15 grudnia 1997r. (Dz.Urz.UE.L 1998 Nr 15, str. 14).

Wymogi dotyczące doręczania przesyłek rejestrowanych (art. 3 pkt 20), jaką niewątpliwie była przesyłka z przedmiotową decyzją, określa w szczególności przepis art. 26 ww. ustawy i § 35 rozporządzenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym, w wypadku gdy istnieją wątpliwości co do faktycznej daty doręczenia pisma stronie, należy przeprowadzić wszelkie dowody umożliwiające ustalenie tej daty w sposób pewny. Jeżeli wskazują na to zarzuty strony i zaistnieją poważne wątpliwości należy także dopuścić dowody podważające autentyczność i treść dokumentu potwierdzającego doręczenie pisma przez pocztę, w tym zeznania świadków (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2328/10). Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może jednak zostać obalone.

Zważyć przyjdzie, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu pierwszej instancji znajdującego się w aktach sprawy nie wynika kto i gdzie (miejscu zamieszkania czy miejscu pracy) dokonał doręczenia decyzji. Nie wynika z niego również, aby w sprawie zaistniała sytuacji o której mowa w art. 46 § 2 K.p.a. Ponadto brak jest jakiegokolwiek dowodu jednoznacznie potwierdzającego dzień doręczenia decyzji E.M.-J.. Skoro okoliczności te są kwestionowane, zatem powinny zostać zweryfikowane w drodze stosownych czynności procesowych organu odwoławczego. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga zatem kto i w jaki dokładnie sposób dokonał w imieniu placówki pocztowej doręczenia spornej przesyłki. Czy doręczenia upoważniony pracownik poczty dokonał w mieszkaniu adresata, czy w jego miejscu pracy, w jakiej dacie, kto złożył w imieniu M.J. podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Czy dokonał tego adresat osobiście, czy tak jak twierdzi skarżąca, jego kolega z pracy – listonosz. Okoliczności te wymagają między innymi ustalenia danych doręczającego korespondencje w miejscu zamieszkania skarżących i przesłuchania tej osoby w charakterze świadka, podobnie jak przesłuchania skarżącej i jej męża M.J.. Organ ustali w jakim dniu nastąpiło skuteczne i zgodne z przepisami doręczenie każdemu z adresatów spornej decyzji organu pierwszej instancji, w taki sposób, że mogli zapoznać się z jej treścią. Organ winien zwrócić się także do właściwej placówki pocztowej celem zweryfikowania wskazanych przez skarżącą nieprawidłowości w doręczaniu przesyłki adresatom M.J. i E.M.-J..

Niezależnie od powyższego, jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż doręczyciel podrobił dokument i podpis M.J. lub poświadczył w nim nieprawdę, organ administracji publicznej – WINB zobligowany będzie zgłosić tę okoliczność organowi właściwemu do ścigania przestępstw. Organ administracji publicznej nie ma bowiem obowiązku badania autentyczności podpisu.

Nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, winno mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany. Fakt doręczenia decyzji (lub innej korespondencji) musi być bezsporny. Wydanie orzeczenia w trybie art. 134 K.p.a., kończącego postępowanie w sprawie, winno bowiem być poprzedzone m.in. bezspornymi ustaleniami dotyczącymi prawidłowości doręczenia stronie decyzji I instancji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skoro dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wyszły na jaw nowe, istotne dla sprawy w powyższym aspekcie okoliczności, nie mogą one pozostać bez wyjaśnienia.

Na mocy bowiem przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. jedną z przesłanek uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji (postanowienia) przez sąd administracyjny stanowi stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przesłankę wznowienia postępowania stanowi również sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przy czym, zgodnie z dyspozycją art. 126 K.p.a., do postanowień określonych w art. 134 K.p.a. (w tym postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania) stosuje się między innymi przepisy art. 145-152 oraz 156-159.

W ocenie Sądu, wskazane przez skarżącą na rozprawie okoliczności faktyczne, które istniały w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, mogą okazać się (po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tym zakresie) przesłankami, o których wyżej mowa. Z pewnością ewentualne ustalenie, że decyzja organu pierwszej instancji została M.J. bądź E.M.-J. doręczona w dniu 7 lutego 2012 r. (a nie jak ustalił organ 6 lutego) będzie bowiem miała zasadnicze znaczenia dla sprawy. W konsekwencji wszakże takiego ustalenia okazałoby się, iż odwołanie E.M.-J. i M.J. od decyzji PINB z [...] stycznia 2012 r. nr [...] złożone [...] lutego 2012r. - zostało wniesienie w ustawowym terminie. Otworzyć to może zatem skarżącej drogę do merytorycznego rozpoznania jej sprawy administracyjnej przez organ drugiej instancji (zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 78 Konstytucji RP i art. 15 K.p.a.).

W takiej sytuacji wobec treści wskazanych wyżej przepisów wątpliwości mimo, iż nie zostały przez stronę skonkretyzowane wcześniej, należy rozstrzygnąć na korzyść strony w ten sposób, iż skutkować muszą uchyleniem zaskarżonego ostatecznego postanowienia organu odwoławczego. Sąd administracyjny w zakresie swoich kompetencji nie może bowiem przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego koniecznego dla wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Przede wszystkim z tej przyczyny, że nie może on zastąpić organu administracji publicznej w rozpoznaniu sprawy. Także z tego powodu, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie dopuszcza możliwości przeprowadzenia przez sąd w jakimkolwiek zakresie ze źródeł osobowych (przesłuchania świadków, wyjaśnień stron), które w okolicznościach niniejszej sprawy na obecnym jej etapie są niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie daty skutecznego doręczenia M.J. i E.M.-J. decyzji PINB z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...].

Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 126 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej, zgodnie z jej wnioskiem, zwrot poniesionych kosztów postępowania w wysokości 220 zł. Na koszty te składa się uiszczony wpis stały od skargi w kwocie 100 zł oraz koszt przejazdu strony do sądu (120 zł).