Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2204/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.134 par.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.61 par.1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.22 ust.2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Krystyna Anna Stec Protokolant Agata Próchniewska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 820/13 w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. K. [...] (...) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2013 r. oddalił skargę E. K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 18 [...] 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

K. K., mąż skarżącej E. K., w dniu 11 [...] 2012 r. złożył w BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, na podstawie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. nr 170, poz.1051 ze zm.).

Kierownik BP ARiMR w dniu 4 [...] 2012 r. wydał decyzję w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, natomiast w dniu 28 [...] 2012 r. wydana została decyzja w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dniu 14 [...] 2012 r. do BP ARiMR w M. wpłynęło zaświadczenie wydane przez Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w Przasnyszu z dnia 22 października 2012 r. o prowadzonym postępowaniu z wniosku E. K. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym w dniu 26 [...] 2012 r. K. K. W tym samym dniu E. K. złożyła wniosek o przyznanie ww. płatności na rok 2012, wniosła również o przywrócenie terminu na złożenie tegoż wniosku, podając za powód brak stosownej informacji od Kierownika BP ARiMR w M.

Postanowieniem z dnia 19 [...] 2012 r. Kierownik BP ARiMR odmówił przywrócenia terminu.

Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie, Dyrektor OR ARiMR postanowieniem z dnia 18 [...] 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 14 [...] 2012 r. do BP ARiMR wpłynęło zaświadczenie wydane przez Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w Przasnyszu o prowadzonym postępowaniu z wniosku E. K. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym w dniu 26 [...] 2012 r. K. K. Wyznaczony na mocy art. 22 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego termin 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku na złożenie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy upływał więc w dniu 26 [...] 2012 r. E. K. złożyła ten wniosek dopiero w dniu 14 [...] 2012 r., tym samym uchybiając terminowi określonemu w art. 22 ust. 2 ww. ustawy.

W skardze na powyższe postanowienie E. K. podniosła, że 28 [...] 2012 r. (podczas rozprawy skarżąca sprostowała, iż faktycznie było to 21 [...] 2012 r.) złożyła wniosek o nadanie nowego numeru gospodarstwa. Została też wtedy poinformowana o konieczności dostarczenia m.in. postanowienia o nabyciu spadku po mężu. Postanowienie to właściwy sąd wydał w dniu 4 [...] 2012 r., po czym zostało ono złożone przez skarżącą w siedzibie BP ARiMR. Na początku [...] 2012 r. skarżąca otrzymała pieniądze z tytułu ONW na podstawie decyzji z dnia 4 [...] 2012 r. Następnie skarżąca została poinformowana przez pracownika BP ARiMR, iż nie dostanie drugiej części dopłat gdyż w zasobach archiwalnych ARiMR w M. nie ma jej wniosku transferowego z dnia 21 [...] 2012 r. Skarżąca udała się do siedziby ww. organu w dniu 14 [...] 2012 r. w celu wyjaśnienia sprawy i dowiedziała się wtedy, że powinna ponownie złożyć wniosek i napisać pismo o przywrócenie terminu. Wniosek ten nie został jednak uwzględniony. W związku z powyższym skarżąca oświadczyła, iż nie wie co stało się z jej wnioskiem złożonym w dniu 21 [...] 2012 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie jest zasadna.

Sąd I instancji wskazał, iż z treści art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, płatności te przysługiwały spadkobiercy, który wstąpił do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Do wniosku tego spadkobierca obowiązany był dołączyć prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a gdy postępowanie takowe nie zostało jeszcze zakończone - zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku lub inne dokumenty o tożsamej treści, wymienione w art. 22 ust. 4 pkt 2 i 3 tejże ustawy.

W przedmiotowej sprawie, otwarcie spadku nastąpiło w dniu 26 [...] 2012 r., kiedy to zmarł mąż skarżącej. Termin na złożenie wniosku pozwalającego na wstąpienie w miejsce spadkodawcy do postępowania w sprawie przyznania wnioskowanych płatności upłynął zatem w dniu 26 [...] 2012 r. Skarżąca złożyła wniosek w dniu 14 [...] 2012 r., czyli po upływie ww. terminu. Prawidłowe jest zatem stwierdzenie organu, że uprawniona do wstąpienia do toczącego się postępowania w miejsce zmarłego rolnika złożyła stosowny wniosek z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 22 ust. 2 omawianej ustawy.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze okoliczności dotyczących niewyjaśnienia przez organy ARiMR, co stało się z pierwotnym wnioskiem transferowym skarżącej złożonym w dniu 21 [...] 2012 r. Sąd I instancji wskazał, iż z akt sprawy nie wynika żeby skarżąca składała inny wniosek niż ten z dnia 14 [...] 2012 r. W dniu 21 [...] 2012 r. złożyła w siedzibie organu jedynie zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym producenta rolnego oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu siedziby stada. Żadne z tych zaświadczeń nie stanowiło jednak wymaganego w przedmiotowej sprawie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy, który winien być złożony na specjalnym formularzu.

Sąd ten wskazał również, że zarzuty uzyskania od pracowników ARiMR sprzecznych informacji pozostają bez wpływu na ocenę uprawnień wnioskodawcy w niniejszej sprawie. Termin do złożenia wniosku transferowego jest bowiem nieprzywracalny, kwestia zatem braku winy w jego uchybieniu przez skarżącą nie podlegała badaniu. Sama skarżąca nie wykazała zaś, że wniosek transferowy został przez nią złożony przed upływem terminu (np. w formie ustnej, dotknięty brakami formalnymi).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła E. K. zaskarżając ten wyrok i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego:

1. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) dalej: "p.u.s.a." w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: "k.p.a." oraz art. 63 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez wadliwe wykonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obowiązku zweryfikowania legalności i prawidłowości czynności podejmowanych w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej oraz oceny zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi pomimo naruszenia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. naczelnej zasady postępowania administracyjnego, poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów Państwa oraz bezpodstawne wykluczenie możliwości złożenia przez Skarżącą ustnego wniosku, który nie został zaprotokołowany przez pracowników organu, a także uzyskania przez Skarżącą od pracowników organu błędnych ustnych pouczeń.

2. art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez wadliwe wykonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obowiązku zweryfikowania legalności i prawidłowości czynności podejmowanych w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej oraz oceny zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi pomimo niepodjęcia przez organ żadnych działań w celu ustalenia czy Skarżąc nie uzyskała błędnych pouczeń od pracowników organu, oraz czy wniosek transferowy nie został złożony ustnie, lub też nie został złożony pisemnie z brakami, ale zaginął w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR, co spowodowało błędne ustalenie że Skarżąca nie złożyła wniosku w terminie, mimo iż niewątpliwy jest fakt, iż już w [...] 2012 r. była w Biurze Powiatowym ARiMR i złożyła tam akt zgonu męża oraz uzyskała przepisanie stada oraz nadanie numeru gospodarstwa, a znana jest organowi administracji okoliczność, że wnioski transferowe w Biurze Powiatowym ARiMR są rozpatrywane przez osoby zasiadające w tym samym pokoju, co pracownicy zajmujący się sprawami związanych z numerem stada oraz numerem identyfikacyjnym producenta rolnego (gospodarstwa), więc nie jest możliwe, aby Skarżąca nie uregulowała również kwestii postępowania w sprawie płatności, szczególnie, że numer gospodarstwa potrzebny jest jako załącznik do wniosku transferowego.

II. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niezastosowanie i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zarzuty Skarżącej dotyczące sprzecznych informacji uzyskiwanych od pracowników ARiMR pozostają bez wpływu na ocenę zaistniałej sytuacji i wskazują co najwyżej na wadliwą organizację pracy urzędu administracji, w sytuacji w której na organach administracji w sprawach o przyznanie płatności ciąży ustawowy obowiązek strzeżenia praworządności, wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego; udzielania stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądania, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a.

Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że prawidłowość oceny, iż kontrolowane postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie (odmowy) przywrócenia terminu do złożenia wniosku na rok 2012 o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w przypadku śmierci rolnika oraz pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) w przypadku śmierci rolnika, nie jest niezgodne z prawem, jest kwestionowana przez stronę skarżącą kasacyjnie z punktu widzenia stawianej na ich gruncie tezy o nierozpoznaniu przez Sąd I instancji istoty zawisłej przed nim sprawy.

Zarzuty skargi kasacyjnej są usprawiedliwione, a komplementarny ich charakter uzasadnia łączne ich rozpatrzenie.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, istotnie nie można odmówić racji stronie skarżącej kasacyjnie, że kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji nie rozpatrzył istoty sprawy. Jakkolwiek bowiem faktem jest, że kontrolowany akt wydany został w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku transferowego o przyznanie płatności na rok 2012, to jednak, jak wyraźnie i jednoznacznie wynikało to ze skargi wniesionej do WSA w Warszawie na ten akt, istota rzeczy, a tym samym istota sprawy i rysującego się na jej tle sporu prawnego, nie dotyczyła charakteru terminu, o którym mowa art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz skutków jego upływu dla skuteczności realizacji uprawnienia do wstąpienia do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy – nie stanowiło to bowiem przedmiotu żadnej kontrowersji - lecz okoliczności, które doprowadziły do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu i do wydania wymienionego postanowienia. Ściśle i precyzyjnie rzecz ujmując, chodziło o te podnoszone i eksponowane w skardze adresowanej do Sądu I instancji okoliczności rozpatrywanej sprawy, które skwitowane zostały przez WSA w Warszawie stwierdzeniem, że "[...] pozostają [one] bez wpływu na ocenę uprawnień wnioskodawcy w niniejszej sprawie, wskazując, co najwyżej na wadliwą organizację pracy urzędu administracji publicznej. [...]". Tymczasem, wbrew przywołanemu stanowisku, to one właśnie decydowały o istocie rozpoznawanej sprawy oraz o istocie rysującego się na ich tle sporu prawnego, wymagając przede wszystkim udzielenia odpowiedzi na następujące pytania, a mianowicie po pierwsze, czy strona skarżąca wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem transferowym w przewidzianym przywołaną ustawą terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku, a w konsekwencji, po drugie, czy istniała potrzeba pouczania jej o konieczności złożenia (ponownego) wniosku transferowego, a w tym kontekście, po trzecie, czy zasadne było prowadzenie postępowania zainicjowanego tym (ponownym) wnioskiem i wydanie zaskarżonego postanowienia, w sytuacji, gdy odpowiednio, pozytywne i negatywne rozstrzygnięcie pierwszej i drugiej spośród postawionych powyżej kwestii – zupełnie zbagatelizowanych i zmarginalizowanych przez Sąd I instancji - uzasadniałoby wniosek o bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 14 [...] 2012 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku transferowego.

Zauważyć należy bowiem, że wprawdzie zgodnie z art. 61 § 1 i 3 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, to jednak rzeczą organów - przed merytorycznym rozpoznaniem zgłoszonego żądania - jest dokonanie oceny czy nie zachodzą bezwzględne przeszkody we wszczęciu postępowania, czyniące niedopuszczalnym wszczęcie postępowania w tej sprawie przed organem administracji publicznej. Zwłaszcza, że za uzasadnioną przyczynę, uniemożliwiającą wszczęcie postępowania uznać należy sytuację, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której postępowanie zostało już skutecznie wszczęte.

Tak więc jeżeli strona (jak twierdziła) wystąpiła wcześniej z wnioskiem transferowym, złożenie ponownego wniosku w tej sprawie stanowiłoby oczywistą przeszkodę wszczęcia kolejnego postępowania. Zachodziłaby konieczność odmowy wszczęcia postępowania z kolejnego wniosku transferowego na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. W konsekwencji oczywiście bezprzedmiotowe byłoby żądanie przywrócenia terminu do wystąpienia z ponownym wnioskiem transferowym.

Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że ustalenie czy wniosek - o potrzebie złożenia którego skarżąca została pouczona domagając się jednocześnie przywrócenia terminu - wszczął postępowanie, mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy. Tymczasem okoliczności te nie były przedmiotem rozważań Sądu I instancji.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag, nieodniesienie się przez Sąd I instancji do wskazanych powyżej kwestii o zasadniczym znaczeniu dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nie może być ocenione inaczej, jak tylko rozpatrzenie sprawy z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do przywołanych powyżej kwestii i rysujących się na ich tle grup zagadnień, które powinien był rozważyć i ocenić Sąd I instancji, podkreślić należy, że przede wszystkim nie można było tracić z pola widzenia tego, że z akt administracyjnych sprawy wyraźnie i jednoznacznie wynika, że strona skarżąca podjęła działania świadczące o jednoznacznej jej woli i zamiarze wstąpienia do postępowania w sprawie o przyznanie płatności na 2012 rok, zainicjowanego w dniu 11 [...] 2012 r. wnioskiem jej męża, który zmarł w dniu 26 [...] 2012 r. Z akt administracyjnych wynika, że działania te podjęte zostały niezwłocznie, o czym świadczy, w szczególności to, że już w dniu 29 [...] 2012 r. strona dostarczyła do BP ARiMR w M. akt zgonu męża (por. notatka służbowa z dnia 5 [...] 2012 r. - k. 23), dokonując jednocześnie tak istotnych z punktu widzenia art. 22 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego czynności, jak wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym mężu K. K. (por. zaświadczenie o toczącym się przed Sądem Rejonowym w Przasnyszu Wydział I Cywilny postępowaniu spadkowym oraz postanowienie tego Sądu Rejonowego z dnia 4 grudnia 2012 r. - k. 32 - 33), a ponadto wystąpienie o nadanie numeru identyfikacyjnego (por. zaświadczenie z dnia 21 [...] 2012 r. - k. 29), wystąpienie o nadanie numeru siedziby stada (por. zaświadczenia o zarejestrowaniu siedziby stada – k. 30 – 31), czy też zmiana rachunku bankowego (por. wyciąg z rachunku – k. 32). W sytuacji więc, gdy działania i czynności te bezpośrednio wiązać należało z wolą wstąpienia przez stronę skarżącą do postępowania o przyznanie płatności, które toczyło się z wniosku jej zmarłego męża, to nie sposób pominąć tej podnoszonej przez nią okoliczności, że działania i czynności te podejmowała - jak wynika z sekwencji tych działań oraz twierdzeń samej skarżącej (por. uzasadnienie skargi wniesionej do WSA w Warszawie) – zgodnie z udzielonymi jej pouczeniami i sugestiami pracowników Biura Powiatowego, a w związku z tym, że pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że dopełniła wszelkich warunków, w tym i tego, że (ustnie) złożony przez nią wniosek transferowy wywołał pożądane i oczekiwane przez nią skutki, o czym świadczyć miało również i to, że otrzymała (na jej rachunek) kwotę pieniędzy z tytułu części wnioskowanych płatności. Wątpliwość zaś, iż tak nie jest, powzięła dopiero w momencie, gdy telefonicznie poinformowano ją o tym, że nie otrzyma drugiej części płatności, a to w związku z brakiem w zasobach archiwalnych ARiMR jej wniosku transferowego, który jak kategorycznie twierdziła złożyła jednak w formie ustnej w [...] 2012 r. W konsekwencji, wobec treści udzielonego jej przez organ pouczenia, wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku transferowego.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołane okoliczności nie mogły zostać pominięte przez Sąd I instancji. Wbrew jego twierdzeniom, okoliczności te i rysująca się na ich tle skala wadliwości działania organu, bezpośrednio i wprost rzutowały na zdecydowanie niekorzystne kształtowanie lub co najmniej współkształtowanie, sytuacji strony skarżącej.

W tym względzie, z punktu widzenia niekwestionowanego w rozpatrywanej sprawie charakteru terminu, o którym mowa w ust. 2 art. 22 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, poddać należy w wątpliwość zasadność adresowanego do strony skarżącej pouczenia i żądania złożenia wniosku o jego przywrócenie. Z góry "skazany" był on bowiem na niepowodzenie. Łudzenie więc strony skarżącej możliwością jego przywrócenia, w sytuacji, gdy oczywiste było, że nie jest to, ani możliwe, ani też dopuszczalne, ponad wszelką wątpliwość ocenić należy, jako działanie naruszające standard do przestrzegania którego zobowiązany był organ administracji publicznej, a który wynika z art. 8 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z tego też punktu widzenia, a ponadto gdy uwzględnić powyżej przywołane okoliczności rozpatrywanej sprawy i rysujące się na ich tle (trzy) kwestie oraz grupy zagadnień, które wymagały rozważenia przez Sąd I instancji, lecz rozważone nie zostały, nie sposób nie ustrzec się tej refleksji, że przywołane zachowanie i działanie organu administracji publicznej, jako nie służące realizacji zasad wynikających z przywołanych powyżej przepisów, zmierzało do próby sanowania zaniechań i nieprawidłowości leżących po jego stronie. Skoro bowiem, w świetle dotychczas przedstawionych okoliczności i podnoszonych na ich gruncie argumentów, za oczywiste uznać należałoby, że podjęte przez stronę skarżącą działania i czynności stanowiły konsekwencję pouczeń udzielanych jej (i na jej żądanie, a to w związku ze stawiennictwem w siedzibie BP ARiMR w [...] 2012 r.) przez organ, to rysującym się na tym tle zagadnieniem, które Sąd I instancji powinien był rozpatrzeć jest to, czy pouczenia te były prawidłowe, i to również pod względem ich zupełności i kompletności. Oznacza to, że ocena prawidłowość działania organu nie mogła pomijać wzorca kontroli, który wynikał z art. 3 ust. 2 pkt 3 przywołanej ustawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na przywołane jej okoliczności, działanie organu było konfrontowane z punktu widzenia jego zgodności z przywołanym przepisem ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Jego nieuwzględnienie zaś, nie może być ocenione inaczej, jak tylko, jako jego naruszenie przez niewłaściwe zastosowanie, a ściśle rzecz ujmując przez niezastosowanie przywołanego przepisu w rozpatrywanej sprawie.

W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że strona skarżąca stawiła się w siedzibie BP ARiMR w M. w [...] 2012 r. (por. notatka służbowa z dnia 5 [...] 2012 r.) Z tym też okresem wiązać należałoby okoliczność podjęcia przez nią działań i czynności bezpośrednio zmierzających do wstąpienia do postępowania zainicjowanego wnioskiem jej zmarłego męża, których kontekst, jak również i sekwencja, gdy chodzi o rodzaj i charakter tych czynności oraz czas ich podejmowania, już niezależnie od twierdzeń samej skarżącej, świadczą o tym, że stanowiły one konsekwencję treści udzielonych jej przez organ pouczeń, wyjaśnień oraz wskazówek.

Pominięcie przez Sąd I instancji wskazanych okoliczności oraz towarzyszącego im kontekstu sytuacyjnego i skoncentrowanie się na okoliczności w postaci złożenia przez stronę skarżącą w dniu 14 [...] 2012 r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku transferowego – i znowu z pominięciem okoliczności bezpośrednio poprzedzających tę czynność procesową, a w tym kontekście z pominięciem narzucającej się oceny odnośnie do skuteczności tej czynności – nie mogło być uznane za prawidłową realizację dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.

Tym bardziej, że jak powyżej już to podkreślano, skala wadliwości działania organu administracji publicznej, której Sąd I instancji nie dostrzegł, bezpośrednio oddziaływała na sytuację strony skarżącej. Dobitnym tego przykładem, świadczącym o próbie sanowania przez organ własnych uchybień jest treść przywoływanej już notatki służbowej z dnia 5 [...] 2012 r., która w rozpatrywanej sprawie powinna była - gdyby została właściwe przeanalizowana i oceniona – stanowić sygnał świadczący o potrzebie poddania ocenie działań organu bezpośrednio poprzedzających adresowane do strony skarżącej pouczenie i zarazem żądanie, aby złożyła ona wniosek o przywrócenie terminu, który trywialnie rzecz ujmując, z uwagi na jego charakter, przywróceniu nie mógł podlegać. Z przywołanej notatki wynika, że jej treść jest wewnętrznie sprzeczna i nie potwierdza tego, że informację o śmierci K. K. organ powziął dopiero w dniu 4 [...] 2012 r. Jakkolwiek bowiem, osoba ją sporządzająca podaje, że informację o dacie śmierci K. K. organ posiadł w dniu 4 [...] 2012 r., a w dniu 5 [...] 2012 r. otrzymał odpis skrócony aktu zgonu wnioskodawcy, co Sąd I instancji przyjął za udowodnione, gdy chodzi o fakty stanowiące podstawę wyrokowania w sprawie, to jednocześnie, autor omawianej notatki służbowej podaje - co z kolei umknęło uwadze Sądu I instancji - że akt zgonu doręczony został do BP w M. w dniu 29 [...] 2012 roku przez żonę zmarłego podczas zakładania siedziby stada, który to dokument jednak nie został dostarczony do akt sprawy obszarowej, a ponadto, co zdaje się mieć nie mniej istotne znaczenie z punktu wiedzenia powyżej formułowanych wniosków, że "[...] Nie zostałam poinformowana o tym iż powyższy dokument wpłynął do BP." Z powyższego wynika więc nie dość, że informację o śmierci K. K. organ powziął nie w dniu 4 [...] 2012 r. - którą to datę eksponuje Sąd I instancji w ślad za stanowiskiem prezentowanym przez organ w zaskarżonym postanowieniu - lecz w [...] 2012 r., to również i to, że sposób funkcjonowania organu, gdy chodzi o zatrudnionych w nim pracowników oraz przepływ informacji między nimi, w tym także między komórkami organizacyjnymi, w których są zatrudnieni, daleki był (jest) od tego rodzaju pragmatyki jego funkcjonowania, która gwarantować powinna prawidłową realizację zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Za oczywiste uznać należy przy tym - co ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie – że uchybienie zasadom tej pragmatyki, w żadnym stopniu nie powinno było skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony postępowania prowadzonego przed tym organem.

Opis sytuacji rysującej się na tle treści przywołanej notatki, w zakresie odnoszącym się do sposobu funkcjonowania BP ARiMR w M., nie podważa więc wiarygodności stanowiska strony skarżącej - a wobec braku podważenia przez organ oraz Sąd I instancji tego stanowiska wręcz je uprawdopodabnia - że działała ona zgodnie z udzielonymi jej pouczeniami i wskazówkami, a w tym kontekście również, że złożyła wniosek transferowy w formie ustnej przy okazji wizyty w siedzibie organu w [...] 2012 r. W konsekwencji, gdy uwzględnić na wstępie przywołane twierdzenia strony, które w żadnym stopniu nie zostały podważone przez organ, ani też przez Sąd I instancji, stwierdzić należałoby, że miała ona prawo pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że dopełniła wszelkich wymaganych działań i czynności koniecznych do skutecznego wstąpienia do postępowania zainicjowanego wnioskiem jej zmarłego męża z dnia 11 [...] 2012 r., zwłaszcza, że jak podnosiła podjęte przez nią działa nią skutkowały przelaniem na jej konto części kwoty wnioskowanych płatności. W tej mierze podnieść należy również, że z poglądów prawnych prezentowanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wynika, że nie wyklucza ono możliwości wyrażenia przez spadkobiercę w jakikolwiek sposób, choćby dorozumiany, woli kontynuowania postępowania o przyznanie płatności wszczętego uprzednim wnioskiem poprzednika prawnego i odzwierciedlenia jej w sposób przewidziany prawem, co tym samym nie pozostaje bez wpływu na ocenę prawnej skuteczności tak złożonego wniosku transferowanego (por. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 204/2009).

Wyraźnie rysujące się na tle przedstawionych powyżej okoliczności i uwag zaniechania i nieprawidłowości działania organu administracji powinny były zostać dostrzeżone z urzędu przez Sąd i instancji, a fakt ich pominięcia nie mógł być oceniony inaczej, jak tylko naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. (w związku ze wskazywanymi w skardze kasacyjnej przepisami k.p.a.).

W konsekwencji, przeprowadzona przez Sąd i instancji kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, wobec daleko idącego jej deficytu, gdy chodzi o skontrolowanie prawidłowości wszystkich przedstawionych powyżej aspektów działania organu administracji, rezultatem których było wydanie zaskarżonego aktu, nie mogła być więc uznana za kontrolę przeprowadzoną w sposób prawidłowy. Z punktu widzenia przywołanych uwag i argumentów, nosiła ona cechy wyłącznie kontroli pozornej, a nie kontroli rzeczywistej, do przeprowadzenia której zobowiązany był Sąd I instancji. Poza zakresem koniecznych i niezbędnych w rozpatrywanej sprawie ocen i wniosków, Sąd I instancji pozostawił bowiem zagadnienia odnoszące się do istnienia potrzeby instruowania strony skarżącej odnośnie do obowiązku złożenia przez nią wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku transferowego i potrzeby prowadzenia postępowania w sprawie zainicjowanej tym wnioskiem, w sytuacji, gdy w ogóle nie została rozważona kwestia skuteczności działań podjętych przez nią w [...] 2012 r., w tym, w tym ich aspekcie, który odnosił się do oceny skuteczności złożonego przez nią – jak twierdziła – ustnego wniosku, którego organ nie utrwalił w odpowiedni sposób, co w konsekwencji potrzebę złożenia przywołanego wniosku o przywrócenie terminu oraz prowadzenia postępowania w tej sprawie nakazywałoby rozpatrywać z punktu widzenia przesłanek ich bezprzedmiotowości.

Ponownie rozpatrując sprawę ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., Sąd I instancji uwzględni przedstawione powyżej argumenty i formułowane na ich podstawie wnioski.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 w związku z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.