Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 116/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu treści decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Główny Geodeta Kraju postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia S. S., utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] października 2019 r. nr [...] o sprostowaniu z urzędu treści decyzji tego organu z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] r. w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Postanowienie Głównego Geodety Kraju wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "WINGiK") decyzją z [...] sierpnia 2019 r., po rozpoznaniu odwołania od decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r. nr [...] o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do położonych w [...], w rejonie ulicy [...] działek nr nr: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] z obrębu [...] oraz umorzeniu postępowania w odniesieniu do działek nr [...] i [...], uchylił tę decyzję w części dotyczącej: umorzenia postępowania, zmian oznaczenia nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] oraz wpisu uwag co do działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i w tym zakresie orzekł merytorycznie o: pozostawieniu w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek nr [...] i [...] obecnych zapisów bez zmian, wykreśleniu w części dotyczącej zmiany oznaczenia nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] oraz wykreśleniu ujętego w ewidencji wpisu i zastąpienia go wpisem o odmiennej treści, a nadto o umorzeniu postępowania w zakresie dotyczącym uwag co do wymienionych w rozstrzygnięciu działek (pkt 1). W pozostałej zaś części, opisanej z odniesieniem do enumeratywnie wymienionych działek, WINGiK utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy (pkt 2).

Postanowieniem z [...] października 2019 r., WINGiK, działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., sprostował z urzędu oczywiste omyłki i błędy pisarskie jakie dostrzegł w treści swojej decyzji, w ten sposób, że –w jej osnowie na stronie 1. w wierszu 4. od dołu zamiast przywołanego tam numeru działki "[...]" wpisał numery ,, [...] i [...]"; a w uzasadnieniu na stronie 6. w wierszu 12. od góry w miejsce zapisanego numeru działki "[...]" wpisał numer "[...]", zaś w wierszu 19 od góry w miejsce numeru działki "[...]" wpisał numer ,, [...]".

Kwestionując legalność postanowienia, wobec niedopuszczalnego wykorzystania trybu sprostowania decyzji do merytorycznej zmiany treści ujętego w niej rozstrzygnięcia, S. S. wniósł na nie zażalenie, w następstwie rozpoznania którego Główny Geodeta Kraju postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. utrzymał postanowienie WINGiK w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ zwracał uwagę, że podlegająca sprostowaniu decyzja, została wydana w wyniku rozpoznania odwołania S. S. od decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r., orzekającej o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu [...] Dzielnicy [...], dotyczących konkretnych działek ewidencyjnych enumeratywnie w niej wymienionych, z uwzględnieniem zmiany ich numeracji wynikającej ze zmiany nr [...] (...). Zatem oczywistym jest, że intencją WINGiK, jako organu rozpatrującego ponownie sprawę w drugiej instancji, było wydanie rozstrzygnięcia obejmującego całość zakresu przedmiotowego sprawy do jakiego odnosiła się decyzja Prezydenta [...]. Dlatego też, pominięcie w jej sentencji, przy opisywaniu części rozstrzygnięcia Prezydenta [...] podlegającego uchyleniu, jednej z działek ewidencyjnych (nr "[...]") oraz wskazanie numeru działki, który w tym rozstrzygnięciu w rzeczywistości nie występował, czyli "[...]", miało charakter oczywistych omyłek organu, które mogą zostać sprostowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a.

Podobnie, jego zdaniem, sprostowaniu mogły podlegać zapisy dotyczące oznaczenia określonych działek ewidencyjnych ujęte w uzasadnieniu podlegającej sprostowaniu decyzji. Z jej treści, a także akt sprawy ewidentnie bowiem wynika, że omyłkowe użycie nr działki "[...]", zamiast "[...]", oraz wskazanie działki nr "[...]", zamiast "[...]", stanowiło niezamierzone błędy pisarskie. Wbrew zatem temu co twierdzi wnoszący zażalenie, w ocenie Głównego Geodety Kraju, w sprawie nie doszło do faktycznej zmiany rozstrzygnięcia poprzez przedmiotowe rozszerzenie decyzji nr [...].

Na postanowienie to S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie:

1) art 113 § 1 k.p.a., poprzez zastosowania trybu sprostowania do zmian numerów działek pierwotnie wskazanych w decyzji i przez to merytoryczną zmianę zawartego w niej rozstrzygnięcia, co w świetle przywoływanego przezeń orzecznictwa sądów administracyjnych jest niedopuszczalne. W tym kontekście odwoływał się on m.in. do tezy zawartej w wyroku NSA z 24 września 2009 r. II OSK 1439/08, gdzie zwracano uwagę, że "numer działki jest desygnatem konkretnej powierzchni gruntu nieruchomości z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Numer działki funkcjonuje w obrocie prawnym jako nazwa własna, określająca konkretna wielkość i ukształtowanie trenu z czym wiążą się konkretne prawa. Zatem sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może dotyczyć numeru działki, bowiem w takim zakresie nie podpada to pod pojęcie błędu czy omyłki w rozumieniu wskazanej wyżej normy";

2) art. 10 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich stron postanowienia i decyzji nr [...] oraz niepoinformowanie wszystkich stron, t.j. właścicielki działki [...] H. W. /jej spadkobierców, w celu ukrycia faktu, iż jej teren został zagrodzony przez dewelopera, Spółdzielnię Mieszkaniową przy współudziale Biura Geodezji Urzędu [...];

3) art. 7, 77, 78, 80 i 107 k.p.a. poprzez wydanie kwestionowanego postanowienia bez przeczytania akt, ponieważ są one w WSA, bez ustosunkowania się do zarzutów, wbrew orzecznictwu sądowemu zabraniającemu drogą postanowienia prostującego zmieniany numeracji działek i treści rozstrzygnięcia decyzji; a ponadto bez uwzględnianie faktu, że o nowych działkach powstałych na mocy decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] listopada 2018 r, ujawnionych w ewidencji [...] grudnia 2018 r. [...] celowo nie poinformowano sądu wieczystoksięgowego, czym Prezydent naruszył § 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r., poz. 393), aby wykorzystać skutki niedopełnienia obowiązku do wydania decyzji, iż skoro nowych działek nie ma w księgach wieczystych to od tej pory będą to działki o nieustalonym właścicielu i nieustalonej KW.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w obszernych motywach skargi, S. S. wniósł o uchylenie zakwestionowanego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wnioskował nadto o uzyskanie przez Sąd od Głównego Geodety Kraju wyjaśnień w zakresie dotyczącym następujących okoliczności:

1. dlaczego Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych nie został jeszcze poinformowany przez Prezydenta [...] o powstaniu nowych dziatek na mocy decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] listopada 2018 r. ujawnionych w ewidencji [...] grudnia 2108 r., czym Prezydent naruszył § 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa;

2. dlaczego Główny Geodeta Kraju i WINGiK ,czyli organy nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, nie podjęły żadnej czynności w sprawie niedopełnienia przez Prezydenta [...] obowiązku poinformowania Sądu o nowych działkach objętych orzekaniem, co wprost wynika z § 49 ww. rozporządzenia, a zamiast tego wykorzystały to do próby uzasadnienia decyzji, że skoro nowych działek nie ma jeszcze opisanych w księgach wieczystych, to uznają że nie można ustalić dla nich ani księgi wieczystej, ani właściciela;

3. dlaczego Główny Geodeta Kraju i WINGiK nie podjęły żadnej czynności w sprawie niedopełnienia przez Prezydenta [...] obowiązku okazania nowych działek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie Głównego Geodety Kraju jak też utrzymane nim w mocy postanowienie WINGiK nie naruszają prawa.

Postępowanie zakończone tym postanowieniem dotyczyło sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. decyzji reformatoryjnej WINGiK z [...] sierpnia 2019 r. wydanej w wyniku rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r. w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla szeregu działek przy ul [...] w [...]. Sprostowanie to polegało na wpisaniu w punkcie 1. tiret trzecie rozstrzygnięcia decyzji z [...] sierpnia 2019 r. (wskazującego w jakim zakresie uchylona zostaje decyzja organu pierwszej instancji, a postępowanie umorzone) w miejsce jednej z wymienionych tam działek ozn. nr "[...]", działek o nr "[...]" i "[...]". Ponadto zastąpieniu zapisanej w uzasadnieniu decyzji numeracji działki "[...]" numerem "[...]", a działki "[...]" numerem "[...]". Zdaniem skarżącego taki sposób sprostowania pierwotnej decyzji doprowadził do faktycznej ingerencji w jej treść i merytoryczną zmianę ujętego w niej rozstrzygnięcia. Tymczasem w trybie art. 113 § 1 k.p.a. sprostowaniu podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach wydanych przez organ administracji państwowej.

Kluczowe zatem dla oceny legalności zaskarżonego postanowienie jest ustalenie, czy utrzymane w mocy przez Głównego Geodetę Kraju postanowienie WINGiK o sprostowaniu własnej decyzji, mieściło się w granicach wyznaczonych treścią ww. przepisu – jak przyjęły organy, czy też je przekracza – jak utrzymuje skarżący. Korekta tekstu decyzji wykraczająca poza te granice, w ramach trybu jej sprostowania, jest bowiem niedopuszczalna.

Podlegający sprostowaniu błąd pisarski, o którym mowa wart. 113 § 1 k.p.a. – jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - to widoczne, wbrew zamierzeniu organu administracji publicznej, niewłaściwe użycie wyrazu, mylna jego pisownia, widoczne i niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Natomiast inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów (por. wyrok NSA z 21 września 2012 r., II OSK 940/11, Lex nr 1252239) Błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być przy tym oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia wnikliwych badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynikać musi z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości.

Jak zaznaczono na wstępie, przedmiotem sprostowania uczyniono oznaczenia geodezyjne działek, przywołanych tak w rozstrzygnięciu jak i uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej wydanej w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Co do zasady można zgodzić się ze skarżącym, że tryb sprostowania decyzji nie może być wykorzystywany do zmiany ujętych w niej wadliwych oznaczeń działek ewidencyjnych. Zastrzec jednak należy, że chodzi w tym przypadku o tego rodzaju sytuacje, gdy efektem sprostowania jest tak daleko idąca ingerencja w tekst decyzji, że prowadzi do nadania jej zasadniczo odmiennej treści od pierwotnie przez jej autora zamierzonej, poprzez poszerzenie, pomniejszenie lub zmianę strony przedmiotowej ukształtowanego nią stosunku administracyjnoprawnego. Taka sytuacja jednak w rozpoznawanej sprawie - wbrew temu co sugeruje skarżący - nie ma miejsca.

Przede wszystkim bowiem, na co trafnie zwracał uwagę Główny Geodeta Kraju, przy ocenie czy stwierdzone w decyzji nieprawidłowe oznaczenie działek jest efektem podlegającego sprostowaniu błędu pisarskiego (innej oczywistej omyłki), nie można pomijać faktu, że owe błędy zaistniały w decyzji odwoławczej (jej osnowie i uzasadnieniu). Ta natomiast, choć reformatoryjnie, to jednak rozstrzygała o całości sprawy administracyjnej w jej granicach przedmiotowych ukształtowanych w sposób tożsamy jak miało to miejsce przed organem pierwszej instancji. Ten zaś, co jest okolicznością niesporną, nie rozstrzygał o danych ewidencyjnych odnoszących się do nieruchomości oznaczonej nr "[...]" czy ciągiem cyfr "[...]", ale odpowiednio numerami "[...]" i "[...]" (vide pkt I ppkt 6 i ppkt 1 decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r.). Niewątpliwie zatem intencją organu odwoławczego (zrealizowaną w decyzji podlegającej sprostowaniu) było także rozstrzygnięcie sprawy aktualizacji danych ewidencyjnych w odniesieniu do tych samych nieruchomości, o których orzekał Prezydent [...]. W tym stanie rzeczy uprawnione było wnioskowanie, że niewłaściwy sposób ich oznaczenia był efektem li tylko oczywistego i niezamierzonego błędu pisarskiego powstałego w trakcie redakcji tekstu decyzji. Zwłaszcza, że błąd ten sprowadzał się do typowej pomyłki pisarskiej, polegającej na pominięciu jednej cyfry przy oznaczeniu pierwszej z wymienionych działek, zaś w odniesieniu do drugiej działki braku przedzielenia definiującego ją ciągu cyfr znakiem specjalnym "/".

Analiza treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego jednoznacznie także wskazuje, że w części w jakiej WINGiK uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, jego intencją było usunięcie z ewidencji gruntów i budynków uwag wprowadzonych decyzją pierwszoinstancyjną zamieszczonych przy nieruchomościach oznaczonych m.in. przywołanym już numerem "[...]" jak i numerem "[...]". W odniesieniu do tych działek podzielił on bowiem stanowisko Prezydenta [...] o wykreśleniu pierwotnie ujawnionych w ewidencji właścicieli i wpisaniu w to miejsce informacji, że grunt jest niehipotekowany, a jego właściciel nieznany. Błędnie natomiast w jego ocenie Prezydent postanowił wpisać w uwagach informacje w jakiej dawnej księdze wieczystej grunty te były uregulowane. Stąd uznawał prowadzenie postępowania w tym zakresie za bezprzedmiotowe, co skutkowało w tej części (a więc także w odniesieniu do ww. działek) uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania (vide str. 8 uzasadnienia decyzji z [...] sierpnia 2019 r.). Zestawienie zatem treści uzasadnienia tej decyzji, gdzie w sposób jasny wyłożone zostały intencje organu co do kształtu przyjętego rozstrzygnięcia, z samym jego zapisem, jednoznacznie potwierdza, że ujęte tam pierwotnie oznaczenie działek zostało zapisane w sposób błędny, a błąd ów miał charakter oczywistej omyłki psarskiej. Podobnie należy ocenić omyłkowe zapisania na stronie 6 uzasadniania numeru działki "[...]", zamiast "[...]". Działka o pierwszym z wymienionych numerów nie była bowiem objęta decyzją o lokalizacji inwestycji drogowej, a to w nawiązaniu do niej i danych z ksiąg wieczystych ją przywoływano (vide fragmenty uzasadnienia ujęte w akapitach 3 do 5 na str. 6 decyzji). Potwierdza to stanowisko organu, że ta część argumentacji uzasadnienia odnosiła się w rzeczywistości do działki nr "[...]", a nie działki nr "[...]". Nie ma zatem racji skarżący, że na skutek sprostowania doszło do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z [...] sierpnia 2019 r., a w konsekwencji naruszenia art. 113 § 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym nieobjętym hipotezą normy prawnej w nim zawartej. Nie narusza zatem owego przepisu także postanowienie Głównego Geodety Kraju, utrzymujące w mocy wydane w oparciu o tę podstawę prawną postanowienie WINGiK. Sformułowany zaś w tym kontekście zarzut skargi uznać należy za chybiony.

Nie ma również racji skarżący, że przy podejmowaniu postanowienia doszło do istotnego naruszenia zasad postępowania (punkt 3 skargi), którego upatruje on w braku dysponowania przez Głównego Geodetę Kraju kompletnymi aktami administracyjnymi z postępowania poprzedzającego wydanie podlegającej sprostowaniu decyzji. Uszło bowiem jego uwadze, że postanowienie wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. jest aktem wpadkowym, o charakterze formalnym. Istota zaś prowadzonego w tym trybie postępowania, sprowadza się wyłącznie do oceny czy w treści konkretnego aktu stosowania prawa (decyzji ) zaistniały oczywiste, a więc widoczne już "na pierwszy rzut oka" omyłki lub błędy pisarskie, nie zaś rozpoznanie meriti sprawy administracyjnej owym aktem zakończonej. Nie ma zatem potrzeby by podejmując w tym względzie stosowne rozstrzygnięcie organ dysponował kompletem dokumentacji niezbędnym do załatwienia tejże sprawy.

Zarzut naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (punkt 2 skargi) upatrywany w pominięciu jednego z właścicieli nieruchomości objętych aktualizacją danych ewidencyjnych, jest o tyle niezasadny, że przy podejmowaniu postanowienia na gruncie art. 113 § 1 k.p.a., krąg adresatów do których jest ono kierowane (stron) pozostaje tożsamy z tym jaki ukształtowany został w sprawie zakończonej decyzją podlegającej sprostowaniu. W niniejszej sprawie został on zachowany. Ocena natomiast tego, czy wydając decyzję organ w sposób prawidłowy ustalił strony postępowania, wykracza poza zakres postepowania sądowego w sprawie objętej przedmiotową skargą. Niezależnie od powyższego godzi się zauważyć, że tego rodzaju zarzut, może być efektywnie podniesiony wyłącznie przez podmiot, którego prawa do czynnego udziału w postępowaniu zostały naruszone. Jak zauważył bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 stycznia 2019 r. II OSK 489/17 (Lex nr 2632872), którego pogląd skład orzekający podziela, nie można skutecznie zarzucić organowi naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w sytuacji gdy dotyczy to osób, które nie brały udziału w danym postępowaniu administracyjnym i nie wniosły skargi.

Okoliczności, których wyjaśnienia przez Głównego Geodety Kraju oczekiwał skarżący, do czego z kolei miał ów organ zobowiązać Sąd, pozostają bez związku ze sprawą zakończoną kwestionowanym postanowieniem. Stąd na potrzeby rozpoznania skargi zbędne było ich pozyskanie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 powołanej ustawy.