Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 692/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2011 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]czerwca 2009 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], orzekającą o ustaleniu dla F. K. opłaty w wysokości 3.780,00 złotych z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (udziału stanowiącego 1/3 część nieruchomości) - działki nr ew. [...], położonej we wsi S., gmina R. w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W następstwie wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego, decyzją Wójta Gminy R. z dnia [...] stycznia 2009 r. ustalono dla F. K. opłatę w wysokości 3.780,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - udziału wynoszącego 1/3 część nieruchomości - działki nr ew. [...] we wsi S gm. R. o pow. 2700m3 w wyniku uchwalenia "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R. dla części wsi S i S" przyjętego uchwałą Gminy R. Nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 82, poz. 2040 z dnia 9 kwietnia 2004 r.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do dnia 31 grudnia 2003 r. dla ww. działki obowiązywał Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Gminy R., zatwierdzony Uchwałą nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] listopada 1994 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 1994 r., nr 24, poz. 821), w którym przedmiotowa działka znajdowała się na terenie parcelacji zalesionych, oznaczonych symbolem PL. W wyniku uchwalenia nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, działka nr ew. [...] zmieniła dotychczasowe przeznaczenie z terenów leśnych (Ls) na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej na działkach leśnych (MNL). Od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 23 kwietnia 2004 r. dla przedmiotowego terenu nie obowiązywał żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W okresie tym dla przedmiotowej działki nie została wydana decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Przed uchwaleniem

nowego planu działka sklasyfikowana została jako grunt leśny LsV, a według faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości stanowiła teren niezabudowany i zalesiony.

Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2004 r., Rep. A [...], F. K. zbył swój udział 1/3 we własności nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...]we wsi S. gm. R. na rzecz I. R.(dotychczasowej właścicielki udziału 2/3).

Zdaniem organu w sprawie niniejszej spełnione zostały przesłanki z art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym [(Dz. U. nr 18, poz. 717 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.p.z.p."]. Potwierdza to operat szacunkowy z dnia 12 listopada 2008 r. sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę, w którym oszacowano wartość rynkową udziału wynoszącego 1/3 części nieruchomości przed zmianą przeznaczenia w planie miejscowym na kwotę 47.700,00 zł oraz wartość rynkową po zmianie przeznaczenia w planie miejscowym na kwotę 60.300,00 zł. Różnica (wzrost) wartości dla udziału wynoszącego 1/3 części nieruchomości "po" i "przed" uchwaleniem planu miejscowego wynosi 12.600 zł. Wzrost wartości nieruchomości stanowi podstawę do ustalenia jednorazowej opłaty. Stawka procentowa służąca naliczeniu jednorazowej opłaty dla terenów MNL została ustalona w wysokości 30% (§ 61 ust. 1 ww. uchwały). W oparciu o powyższe ustalono jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości 3.780,00zł.

Dalej organ wskazał, iż operat szacunkowy został sporządzony przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą korygowania ceny średniej. Rzeczoznawca majątkowy do porównania przyjął zbiór 11 transakcji dotyczących nieruchomości, które były przedmiotem obrotu rynkowego we wsi S. w latach 2001 - 2004. Sposób określenia wartości nieruchomości został szczegółowo przedstawiony na stronach 8-11 operatu. Stosownie do art. 9 i 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a."], pełnomocnik zobowiązanego został poinformowany o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie (operatem szacunkowym) i nie wniósł żadnych uwag.

W odwołaniu od powyższej decyzji F.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania zarzucając błędną wykładnię art. 36 ust. 4 u.p.z.p., poprzez bezprawne rozciągnięcie pojęcia "zbycie nieruchomości" na "odpłatne zbycie udziału w prawie własności nieruchomości na skutek zniesienia współwłasności". Dokonywane na mocy umowy o zniesieniu współwłasności przeniesienie udziału w prawie własności nieruchomości nie jest zbyciem nieruchomości w rozumieniu ww. przepisu. Nie można utożsamiać zbycia części prawa własności nieruchomości ze zbyciem części nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie niniejszej wzrost wartości nieruchomości po uchwaleniu nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest bezsporny, tym samym spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła teren niezabudowany, zalesiony (LsV), a w związku z uchwaleniem planu jej przeznaczenie zmieniło się na teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej na działkach leśnych (MNL). Wartość nieruchomości po uchwaleniu przedmiotowego planu stwierdza operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego.

Zdaniem Kolegium zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie bowiem jednorazową opłatę planistyczną pobiera się zarówno w przypadku zbycia całej nieruchomości, jak również jej części lub udziału w jej własności pod warunkiem, że wartość zbywanej nieruchomości (jej części lub udziału) wzrosła w następstwie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na poparcie tego stanowiska organ powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1999 r., sygn. akt OPK 17/98 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II Sa/Rz 495/08.

W skardze z dnia 19 lipca 2009 r. na powyższą decyzję F. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] lutego 2009 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W motywach skargi wskazano, iż orzekające w sprawie organy administracji bezzasadnie odmówiły stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego, charakter renty planistycznej nie zmienił się wraz z wejściem w życie u.p.z.p., zatem wszelkie argumenty przemawiające za stosowaniem przepisów

Ordynacji podatkowej do postępowania w sprawie renty planistycznej, a sformułowane na tle ustawy z 1994 r. - zachowują ważność. Świadczenie, jakim jest renta planistyczna, posiada wszystkie cechy podatku wymienione w art. 6 Ordynacji podatkowej. Nie ma podstaw prawnych, by odmówić osobom, które mogą być obciążone rentą planistyczną, gwarancji wynikających z Ordynacji podatkowej, a nie zawartych w k.p.a. tj. gwarancji wynikającej z przedawnienia prawa do wymierzenia opłaty, gwarancji polegającej na bezwzględnym pierwszeństwie wykładni gramatycznej przepisów ustanawiających daninę publiczną w sytuacji, kiedy inna wykładania dawałaby rezultaty niekorzystne dla zobowiązanego do daniny.

Nadto skarżący wskazał, iż zbycie nieruchomości nie jest tożsame ze zbyciem udziału w prawie własności nieruchomości. Sporządzony na użytek postępowania operat szacunkowy określa wysokość renty planistycznej nie na podstawie przyrostu wartości udziału w prawie własności nieruchomości, lecz na podstawie przyrostu wartości nieruchomości - renta planistyczna została wymierzona jako ułamek wzrostu wartości nieruchomości odpowiadający ułamkowi w prawie własności, który był przedmiotem zbycia. Zdaniem skarżącego, rentą planistyczną mogą być obciążane jedynie przyrosty zbywanej nieruchomości, a nie przyrosty zbywanych udziałów w prawie własności nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1400/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada zarówno przepisom postępowania administracyjnego, to jest przepisom k.p.a., jak i przepisom prawa materialnego, tj. w szczególności przepisom art. 36 ust. 4 i następnym u.p.z.p.. Zdaniem Sądu, wzrost wartości nieruchomości zbytej przez skarżącego został w prawidłowy i wiarygodny wykazany w postępowaniu administracyjnym.

Sąd zauważył, iż zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Każdy ze współwłaścicieli posiada udział w prawie własności, którym może swobodnie dysponować. Konstrukcja prawna współwłasności przewiduje, że każdy ze współwłaścicieli jest właścicielem całej nieruchomości z tym, że jego prawo jest ograniczone przez uprawnienia pozostałych współwłaścicieli. Nie ma zatem podstaw do różnicowania sytuacji prawnej właściciela i współwłaściciela. Różnica polega jedynie na tym, iż temu pierwszemu przysługuje prawo w całości, natomiast drugiemu - ułamkowy udział w tym prawie.

W skardze kasacyjnej F. K., reprezentowany przez r. pr. R. R. zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 36 ust. 4 u.p.z.p., przejawiające się w przyjęciu, że hipoteza tego artykułu obejmuje umowę zniesienia współwłasności nieruchomości z obowiązkiem spłaty, co skutkowało aprobatą przez sąd niezasadnego zastosowania tego przepisu przez organy administracji, w związku z art. 7 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), tj. nieuwzględnieniu przy wykładni art. 36 ust. 4 u.p.z.p. zasad konstytucyjnych zawartych w tych przepisach, oraz przez błędne zastosowanie przy tej wykładni art. 195 Kodeksu cywilnego, który to przepis nie zawiera żadnej normy, która mogłaby służyć wykładni art. 36 ust. 4 u.p.z.p., a jednocześnie błędne niezastosowanie przy tej wykładni art. 210 Kodeksu cywilnego, a także niezastosowanie przy tej wykładni art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i f ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych;

2) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 w związku z art. 4 § 1 oraz § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w zw. z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. przez sporządzonego wadliwego uzasadnienia wyroku, która to wadliwość uniemożliwiła dwuinstancyjną kontrolę sądu nad postępowaniem administracyjnym, gdyż:

- uzasadnienie zaskarżonego wyroku w ogóle nie przytacza i nie odnosi się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 2 § 1 pkt 1 oraz art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60) przez ich zastosowanie, tj. niestosowanie do postępowania mającego za przedmiot rentę planistyczną przepisów ordynacji podatkowej,

- uzasadnienie to w ogóle nie przedstawia istotnego elementu stanu faktycznego, tj. tego, że ustalenie renty planistycznej było następstwem zawarcia umowy zniesienia współwłasności nieruchomości z obowiązkiem spłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 375/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz F. K. kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za słuszny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I. instancji art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegający na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku w stopniu uniemożliwiającym kontrolę zaskarżonego wyroku przez Sąd II. instancji. Uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2009 r. nie spełnia wymogów określonych ww. przepisem.

Zamiast zwięzłego przedstawienia stanu sprawy z uwzględnieniem ustaleń faktycznych organów i ich ocenę w świetle prawa, Sąd I. instancji przytoczył tylko rozstrzygnięcie decyzji organu I. instancji, tj. Wójta Gminy R. oraz rozstrzygnięcie organu odwoławczego, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Sąd nie przytoczył żadnych zarzutów strony skarżącej, ani zgłoszonych w odwołaniu, ani podniesionych w skardze. Sąd stwierdził tylko, że skargę należało oddalić, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procesowego. Przytoczona treść art. 36 ust. 4 u.p.z.p. nie znajduje żadnego odniesienia do stanu faktycznego sprawy, gdyż go w ogóle nie przytoczono. Także rozważania Sądu na temat regulacji prawnej art. 195 Kodeksu cywilnego nie mają żadnego odniesienia do stanu faktycznego sprawy. Brak jest uzasadnienia zastosowania tego przepisu w przedmiotowej sprawie. Brak jest odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze i ich przytoczenia.

W ocenie Sądu II. instancji, naruszenie art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku - wobec słuszności zarzutu jego wydania z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Końcowo NSA wskazał, iż rozpoznając sprawę na nowo Sąd I. instancji dokona kontroli zebranego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.) według zasad wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie swoje wyczerpująco uzasadni w myśl wymogów ustawowych art. 141 § 4 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz, U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 375/10.

Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a argumenty podniesione w skardze nie zasługują na jej uwzględnienie.

Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] grudnia 2004 r., Rep. Nr A nr [...], skarżący – F. K. (współwłaściciel w udziale 1/3 nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ew. nr [...] o pow. 2.700 m2, położonej we wsi S, gmina R.) oraz I. R. (współwłaściciel w udziale wynoszącym 2/3 części ww. nieruchomości) dokonali zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości w ten sposób, że nieruchomość tę nabyła w całości I. R. ze spłatą na rzecz F. K. w kwocie 36.000,00 zł.

Dla terenu, na którym położona jest ww. działka uchwałą Gminy R. Nr [...]z dnia [...] lutego 2004 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 82, poz. 2040 z dnia 9 kwietnia 2004 r.) uchwalony został "Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy R. dla części wsi S. i S.". W planie tym doszło do zmiany przeznaczenia przedmiotowej działki z terenów leśnych (Ls) na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej na działkach leśnych (MNL). Zgodnie z § 61 ust. 1 ww. uchwały stawka procentowa służąca naliczeniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości dla terenów oznaczonych symbolem MNL została ustalona w wysokości 30%.

Mając na uwadze powyższy - bezsporny - stan faktyczny organ I. instancji, w następstwie uzyskania informacji o zawarciu przez skarżącego ww. umowy, wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p.

W oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego (k. 38 i nast. akt ad min.) organ ustalił, że przyrost wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia Planu miejscowego dla udziału przypadającego w tej nieruchomości skarżącemu (1/3 części) wynosi 47.000,00 zł, dlatego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. ustalił opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - w związku z uchwaleniem Planu - w wysokości 12.600,00 zł.

Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r., które nie uwzględniło zarzutów odwołania dotyczących błędnej wykładni art. 36 ust. 4 u.p.z.p., poprzez bezprawne rozciągnięcie pojęcia "zbycie nieruchomości" na "odpłatne zbycie udziału w prawie własności nieruchomości na skutek zniesienia współwłasności". Tym samym Kolegium nie podzieliło stanowiska odwołującego się, iż dokonywane na mocy umowy o zniesieniu współwłasności przeniesienie udziału w prawie własności nieruchomości nie jest zbyciem nieruchomości w rozumieniu ww. przepisu.

Mając na względzie zarzuty skargi, w części analogiczne do zarzutów podniesionych w odwołaniu, ta właśnie kwestia w niniejszym postępowaniu pozostaje sporna.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.

Kwestie związane ze wzajemnymi rozliczeniami pomiędzy gminą a właścicielem nieruchomości w związku ze zmianą wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia planu miejscowego lub jego zmiany reguluje art. 36 u.p.z.p. Zgodnie z ust. 4 tego artykułu, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego lub jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości.

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II OPS 3/09 (https://cebois.nsa.gov.pl) wobec braku definicji pojęcia "zbycie" nieruchomości w obowiązującej ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jego wyjaśnienie należy rozpocząć od rozważenia istoty i funkcji opłaty planistycznej. Opłata ta jest daniną publiczną, jaką właściciel lub użytkownik wieczysty jest zobowiązany ponieść z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od obowiązku uiszczenia takiej opłaty jest zwolniony ten, kto w terminie 5 lat od uchwalenia lub zmiany planu nie dokona zbycia nieruchomości. Dopiero zbycie takiej nieruchomości uruchamia mechanizm wymierzenia stosownej opłaty. Opłata planistyczna, mimo iż związana z przysporzeniem majątkowym, które następuje w dacie uchwalenia lub zmiany planu miejscowego, jest wymagalna dopiero wówczas, gdy to przysporzenie majątkowe staje się przedmiotem obrotu, a więc wówczas, gdy owo przysporzenie się materializuje.

Ze stanowiskiem, że pod pojęciem "zbycie" nieruchomości dla celów wymierzenia opłaty planistycznej należy rozumieć zbycie ekwiwalentne przemawia powiązanie opłaty ze wzrostem wartości nieruchomości. To wzrost jej wartości, integralnie związany ze zbyciem nieruchomości o powiększonej wartości w wyniku uchwalenia lub zmiany planu powoduje, że właściciel (użytkownik wieczysty) jest zobowiązany do uiszczenia opłaty planistycznej.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że skoro ustawodawca zdecydował się powrócić w treści art. 36 ust. 4 u.p.z.p. do pojęcia "zbycie" nieruchomości jako przesłanki opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą planu, to mając na uwadze racjonalność jego działań, czynił to z jednej strony z zamiarem poszerzenia obowiązku uiszczenia tej opłaty na inne przypadki niż "sprzedaż", np. na zamianę, a z drugiej strony z zamiarem wyłączenia z pojęcia "zbycie" nieruchomości przypadków darowizny, zwłaszcza na rzecz osób bliskich.

W przekonaniu tym utwierdza przepis art. 37 ust. 1 u.p.z.p., w którym ustawodawca stanowi, że wysokość opłaty planistycznej ustala się na dzień "sprzedaży" nieruchomości a nie jej zbycia. Użycie w tym przepisie pojęcia "sprzedaż" nie wydaje się być niedopatrzeniem ustawodawcy. Kilka kolejnych nowelizacji ustawy nie doprowadziło przecież do zmian przedmiotowego przepisu. W ten sposób ustawodawca zdaje się podkreślać, że opłata planistyczna jest ewidentnie związana ze zbyciem nieruchomości o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym). Jeżeli nie ma transakcji ekwiwalentnej, materializującej przysporzenie majątkowe powstałe w związku z uchwaleniem lub zmianą planu, ta nie powstaje obowiązek uiszczenia opłaty, o której mowa.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, że umowa zawarta w dniu [...] grudnia 2004 r. (akt notarialny Rep. Nr A nr [...]) między skarżącym a I. R. nie mogła skutkować ustaleniem na rzecz skażonego opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem Planu miejscowego - w określonej w decyzji wysokości.

Z treści tej umowy wynika, że skarżący F. K. i I. R. dokonują niniejszym aktem zniesienia współwłasności - opisanej w § 1 tego aktu nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], o powierzchni 2.700 m2, położonej we wsi S., gmina R., powiat p., województwo [...], w ten sposób, że nieruchomość tę nabywa w całości I. R.. Strony wyrażają bezwarunkową zgodę na przejście własności, zgodnie z treścią tej umowy (§ 2 ust. 1). F.K. i I. R. oświadczają, że z tytułu zawarcia umowy I. R. będzie zobowiązana do spłaty na rzecz F. K. w kwocie 36.000,00 zł (ust. 2). F. K. oświadcza, że w dniu dzisiejszym otrzymał od I. R. tytułem spłaty kwotę 36.000,00 zł i odbiór tej kwoty kwituje oraz oświadcza, że wszelkie roszczenia o zapłatę tej kwoty zostały zaspokojone (ust. 3).

Analiza zapisów przedmiotowej umowy prowadzi do wniosku, że dokonana na mocy ww. umowy czynność prawna skutkowała przeniesieniem na rzecz I. R. udziału stanowiącego 1/3 części własności ww. nieruchomości gruntowej. Czynność ta miała charakter ekwiwalentny, materializujący przysporzenie majątkowe skarżącego powstałe w związku z uchwaleniem Planu. Powyższe wskazuje, iż w sprawie niniejszej nastąpiło zbycie nieruchomości (udziału stanowiącego 1/3 części prawa własności nieruchomości) w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., bowiem zaszły pozytywne przesłanki wszczęcia postępowania i w konsekwencji ustalenia tzw. renty planistycznej. Przeciwne stanowisko skarżącego w tym względzie nie znajduje uzasadnienia w świetle poczynionych wywodów.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości pobiera się zarówno w przypadku zbycia całej nieruchomości, jak również jej części lub udziału we współwłasności nieruchomości (w częściach ułamkowych) pod warunkiem, że - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - wartość zbywanej nieruchomości (jej udziału) wzrosła w następstwie uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W u.p.z.p. brak jest definicji pojęcia "nieruchomość", jednak określając to pojęcie dla potrzeb planowania przestrzennego trzeba mieć na uwadze materię, którą ta ustawa reguluje. W rezultacie nieruchomością w rozumieniu planowania przestrzennego jest część gruntu określonego właściciela przeznaczona w planie miejscowym na ściśle określony cel. Przy zbywaniu nieruchomości o określonym przeznaczeniu w zagospodarowaniu przestrzennym następuje geodezyjne wyodrębnienie gruntu dla potrzeb obrotu cywilnoprawnego. Zbyciu podlega określona, wydzielona obszarowo część gruntu, która staje się odrębną nieruchomością. Taką właśnie nieruchomość miał na myśli ustawodawca w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. operując pojęciem "zbycie nieruchomości". W takim pojęciu nieruchomości ustawodawca zawarł również udział we współwłasności zbywanej nieruchomości. Umiejscowienie poza pojęciem "zbycia nieruchomości" w rozumieniu u.p.z.p. zbycia udziału w nieruchomości byłoby nieracjonalne i mogłoby prowadzić do uczynienia art. 36 ust. 4 u.p.z.p. przepisem martwym. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do podważenia sensu ustanowienia takiej opłaty choćby poprzez łatwą możliwość doprowadzenia do przedawnienia możliwości zgłoszenia takiego roszczenia w sytuacji zbycia 99/100 części nieruchomości, a następnie zbycia udziału wynoszącego 1/100 części tejże nieruchomości po upływie terminu określonego w art. 37 ust. 4 u.p.z.p.

Konkludując tę część rozważań Sąd stwierdza, że wobec spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., organy prawidłowo orzekły w przedmiocie ustalenia na rzecz skarżącego opłaty z tytułu wzrostu wartości ww. nieruchomości w związku z uchwaleniem nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wysokość tej opłaty - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - została ustalona w oparciu o sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego "Operat szacunkowy z określenia wzrostu wartości rynkowej udziału w wysokości 1/3 części prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], położonej we wsi S., gmina R. (listopad 2008)". Prawidłowo, zdaniem Sądu, wysokość opłaty została określona jako ułamek wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem Planu, odpowiadający ułamkowi w prawie własności nieruchomości (1/3), który był przedmiotem zbycia.

Wbrew zarzutom skargi stwierdzić należy, że do ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.).

Wprawdzie opłata ta jest daniną posiadającą pewne cechy podatku, ale nie wynikającą z ustawy podatkowej i nie ma do niej zastosowania ustawa - Ordynacja podatkowa.

Opłata planistyczna nosi cechy świadczenia ekwiwalentnego. Jest wymierzana tylko wtedy, gdy na skutek działań gminy, polegających na uchwaleniu planu miejscowego, wzrośnie wartość danej nieruchomości. Gdyby ustawodawca chciał nadać opłacie status podatku czy też innej należności podatkowej, uczyniłby to wprost lub przynajmniej zobowiązałby do stosowania w tych sprawach Ordynacji podatkowej. Jeżeli tego nie uczynił, to takiego faktu nie można domniemywać. Potwierdza to tezę, że przepisy k.p.a., które mają charakter norm powszechnie stosowanych w postępowaniach administracyjnych, a nie przepisy Ordynacji podatkowej, mają zastosowanie w tych sprawach.

Zdaniem Sądu trafne jest zatem stanowisko nakazujące stosować w procedurze regulującej ustalanie wysokości opłat planistycznych przepisów k.p.a. Skoro powołana w skardze u.p.z.p. nie nakazuje organom ustalającym wysokość opłaty posługiwanie się procedurą podatkową, to należy przyjąć, ze zgodnie z art. 1 k.p.a. w sprawach ww. opłat mają zastosowanie przepisy k.p.a. Innymi słowy, sprawa opłaty planistycznej jako daniny nie uregulowanej przez Ordynację podatkową nie podlega wyłączeniu spod zakresu przedmiotowego k.p.a. na podstawie art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a. Taki pogląd aktualnie dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (v. wyroki NSA: z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 826/08, z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1517/07, z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1600/07, https://cebois.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego nie ma racji skarżący twierdząc, że organy orzekające niezasadnie odmówiły zastosowania w sprawie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa.

Mając na względzie wszystko powyższe, Sąd - na podstawie art. 151 w zw. z art. 190 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.