Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 258/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Magdalena Bernacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie renty socjalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Nr [...] z dnia [...] maja 2004 r., - Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania M.J. renty socjalnej za okres od [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2004 r.

Podstawę prawną powyższej decyzji stanowiły przepisy art. 106, art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Kodeks postępowania administracyjnego.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że do dnia [...] grudnia 2002 r. M.J. pobierała rentę socjalną na podstawie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2000 r., którym została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a orzeczenie to miało charakter okresowy do [...] grudnia 2002 r.

Natomiast decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. odmówiono skarżącej przyznania pomocy społecznej w formie renty socjalnej; od orzeczenia tego skarżąca nie odwołała się i nie składała ponownego wniosku o przyznanie powyższego świadczenia.

Dopiero po wydaniu dnia [...] kwietnia 2004 r. przez Sąd Rejonowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku i zaliczeniu skarżącej przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (okresowo do grudnia 2004 r.) skarżąca złożyła w dniu [...] października 2004 r. wniosek o wyrównanie renty socjalnej za okres, w którym jej nie otrzymywała, tj. od [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2004 r.

Organ I instancji wskazał również, że na mocy art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, straciła moc ustawa z 29 listopada 1990 r.

o pomocy społecznej, natomiast ustawa z 12 marca 2004 r. nie przewiduje wypłaty renty socjalnej. Od dnia [...] października 2003 r. renta socjalna jest wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r.

o rencie socjalnej (Dz. U. Nr 135, poz. 1268).

Poza tym według organu w okresie od [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2004 r. renta nie mogła być wypłacana, bowiem świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, w tym okresie skarżąca nie składała wniosku o dalszą wypłatę renty socjalnej, nie posiadała również wymaganych dokumentów.

Od decyzji powyższej odwołanie złożyła M.J. podnosząc, że jest uprawniona do świadczenia w formie renty socjalnej od [...] stycznia 2003 r. z uwagi na wyżej wskazany wyrok Sądu Rejonowego. Twierdziła również, że wszystkie poprzednie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania

o Niepełnosprawności straciły swą moc prawną, w związku z czym powinna dostać wyrównanie renty od [...] stycznia 2003 r. Nie składała natomiast kolejnego wniosku

o przyznanie renty, ponieważ czekała na decyzję Sądu Rejonowego.

Organ odwoławczy – Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], która następnie na skutek zaskarżenia przez M.J., została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Go 403/05 z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie to polegało na tym, że organ II instancji przyjął do rozstrzygnięcia okres od [...] października 2003 r. do [...] września 2004 r., natomiast nie objął rozstrzygnięciem okresu od [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2003 r.

W związku z powyższym SKO ponownie rozpoznało odwołanie M.J. od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] listopada 2004r. i wydało dnia [...] lutego 2006 r. decyzję nr [...], którą uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie I instancji.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ powołał się przede wszystkim na treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o rencie socjalnej, według którego do spraw o przyznanie renty socjalnej, wszczętych przed dniem wejścia niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W razie ustalenia po dniu wejścia w życie ustawy prawa do renty socjalnej na podstawie dotychczasowych przepisów ośrodki pomocy społecznej po dokonaniu wypłaty renty socjalnej za okres do dnia [...] września 2003 r. niezwłocznie przekażą jednostkom organizacyjnym Zakładu dokumentację; w przypadkach określonych w ust. 1 jednostka organizacyjna Zakładu ustala prawo do renty socjalnej od dnia [...] października 2003 r., jeżeli osoba spełnia warunki do przyznania renty socjalnej na podstawie niniejszej ustawy.

Organ podniósł także, że przedmiotowa ustawa weszła w życie z dniem [...] października 2003 r., w związku z czym obecnie organami właściwymi w sprawach renty socjalnej są jednostki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; ośrodki pomocy społecznej ani samorządowe kolegia odwoławcze nie rozpatrują spraw z tego zakresu. Wobec powyższego, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, organ wydał powyższe orzeczenie, z którym nie zgodziła się skarżąca M.J. i złożyła skargę do Sądu.

W skardze wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i rozpoznanie wniosku

o przyznanie renty socjalnej za okres [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2004 r. Podała również, że w związku z przekazaniem sprawy do ZUS, która wpłynęła do Zakładu dnia [...] marca 2006 r., w dalszym ciągu oczekuje na wypłatę należnej jej renty.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Dokonując na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że wydana ona została z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca M.J. domaga się wypłaty świadczenia w postaci renty socjalnej za okres od [...] stycznia 2003 r. do [...] września 2004 r. Należy wskazać, że renta socjalna była uregulowana w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. – zwanej dalej jako ustawa o pomocy społecznej z 1990).

Zgodnie z art. 27 a ust 1 ustawy o pomocy społecznej z 1990, renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem ust. 4a i 5. W myśl ust. 2 cyt. przepisu, prawo do renty socjalnej przysługuje również osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia, a także w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem ust. 5.

Przepis art. 27 a ustawy o pomocy społecznej z 1990 został uchylony na podstawie art. 18 pkt 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. 2003 r. Nr 135, poz. 1268 ze zm. – zwanej dalej jako ustawa o rencie socjalnej), która weszła w życie z dniem 1 października 2003 r.

W świetle przepisu art. 27a cyt. ustawy przesłanką konieczną do nabycia prawa do renty socjalnej stanowiło orzeczenie właściwego organu o zaliczeniu osoby pełnoletniej ubiegającej się o to świadczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia. Należy wyjaśnić, Iż całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej z 1990 oznaczała między innymi legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1).

W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis intertemporalny zamieszczony w ustawie o rencie socjalnej tj. art. 27 ust. 1 który stanowi, iż do spraw o przyznanie renty socjalnej wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W razie ustalenia po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy prawa do renty socjalnej na podstawie dotychczasowych przepisów ośrodki pomocy społecznej po dokonaniu wypłaty renty socjalnej za okres do dnia [...] września 2003 r. niezwłocznie przekażą jednostkom organizacyjnym Zakładu dokumentację, o której mowa w art. 26 ust. 5 pkt 2 i 3.

W myśl ust. 2 w przypadkach określonych w ust. 1 jednostka organizacyjna Zakładu ustala prawo do renty socjalnej od dnia [...] października 2003 r., jeżeli osoba spełnia warunki do przyznania renty socjalnej na podstawie niniejszej ustawy.

Zdaniem Sądu zasadniczą okolicznością wymagającą rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowi odpowiedź na pytanie, z jakim momentem skarżąca M.J. nabyła uprawnienie do renty socjalnej uregulowanej w ustawie o pomocy społecznej z 1990. W tym kontekście istotna jest – na co zwrócił uwagę organ I instancji - treść przepisu art. 43 ust. 6 zd. pierwsze ustawy o pomocy społecznej z 1990 który stanowi, że świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Punktem wyjścia w procesie wykładni przepisów prawnych jest wykładnia językowa (gramatyczna). W świetle dyrektyw językowych ustalenie znaczenia powyższego przepisu nie budzi problemów interpretacyjnych i jest zgodne z przyjętym przez organ I instancji.

Należy jednak podkreślić, że organy administracji przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy uznały za całkowicie irrelewantny fakt zmiany w drodze wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2004 r. orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2003 r. Jako oczywisty nasuwa się wniosek, że skarżąca dopiero po uprawomocnieniu się tegoż orzeczenia i wydaniu w dniu [...] czerwca 2004 r. przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczenia zmieniającego pierwotne orzeczenie w sprawie niepełnosprawności, mogła wystąpić z wnioskiem do właściwego organu o ustalenie prawa do renty socjalnej. Przy takim stanie faktycznym literalne zastosowanie przepisu art. 43 ust. 6 zd. pierwsze ustawy o pomocy społecznej z 1990 prowadzi do istotnego pokrzywdzenia skarżącej, poprzez pozbawienie jej prawa do renty socjalnej za wcześniejszy okres.

W ocenie Sądu uprawniona jest teza, że ustawodawca regulacją wymienionego przepisu nie objął sytuacji powstałej w niniejszej sprawie, polegającej na tym, iż orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na skutek wyroku sądowego zostało zmienione, wskutek czego określona osoba dopiero po uzyskaniu zmienionego orzeczenia o niepełnosprawności, może złożyć skutecznie wniosek w celu ustalenia prawa do renty socjalnej. Analizowany przepis reguluje tylko sytuacje typowe, gdy nie dochodzi do sądowej weryfikacji orzeczenia o niepełnosprawności. Wówczas bowiem strona dysponująca orzeczeniem o niepełnosprawności może od razu wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o przyznanie renty socjalnej. Zaznaczyć przy tym należy, że nie można wymagać od strony, aby wniosek taki składała, gdy orzeczenie w przedmiocie niepełnosprawności jest negatywne.

Jak już wyżej wskazano, punktem wyjścia w procesie wykładni przepisów prawnych podstawowe znaczenie ma wykładnia językowa. Ta reguła nie ma jednak charakteru absolutnego. W orzecznictwie i literaturze wskazuje się, iż wolno odstąpić od sensu językowego wykładni, mimo że przepis jest jasny i oczywisty, gdy prowadzi to do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, gdy językowe znaczenie przepisu pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu, zwłaszcza gdy te normy mają wyższą moc prawną, gdy znaczenie to prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi, albo gdy znaczenie to prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego (por. uzasadnienie uchwały Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2004 r., III CZP 37/04, OSNC 2005, nr 3, poz. 42 i tam przywołane dalsze orzecznictwo oraz M.Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki. Warszawa 2002, s. 225-236).

Kolejny argument wspierający przedstawiony pogląd dostarcza odwołanie się do celu (ratio legis) ustawy o pomocy społecznej z 1990. Zgodnie z art. 1 ust. 1 cyt. ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia.

W tym kontekście warto przytoczyć fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2005 r. (P 3/05): "Ustawa o świadczeniach rodzinnych jest konsekwencją istnienia ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Obie ustawy wchodzą do systemu pomocy społecznej (zabezpieczenia społecznego). Realizują one ten sam cel: "wspierają osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka" (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Obie ustawy wykonują w pewnym zakresie pozytywne obowiązki nałożone na władze publiczne przez art. 67, art. 69, art. 71 i art. 72 Konstytucji. Służą zatem realizacji konstytucyjnych zadań państwa i dlatego ich treść musi być oceniana z punktu widzenia udatności realizacji tego celu".

W ocenie Sądu poza wskazanymi powyżej argumentami natury funkcjonalnej, systemowej, przeciwko stanowisku organów administracji przemawia przede wszystkim fakt, że orzeczenie o niepełnosprawności w świetle przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 1997, Nr 123, poz. 776 ze zm.) ma niewątpliwie charakter konstytutywny, kształtuje ono bowiem sytuację prawną danej osoby tj. stwierdza, że osoba ta jest niepełnosprawna i określa od kiedy taki stan rzecz występuje. Analogicznie należy również uznać, iż wyrok sądu zmieniający orzeczenie organu w powyższej kwestii posiada charakter konstytutywny, gdyż stwarza nową rzeczywistość prawną. Uprawniony jest także wniosek, iż orzeczenie to wywiera skutek wsteczny (ex tunc).

W efekcie w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że organ rozstrzygając w przedmiocie renty socjalnej nie powinien za decydujący traktować moment złożenia wniosku po uzyskaniu orzeczenia sądowego, lecz przyjąć, że na potrzeby ustalenia prawa do tego świadczenia istotne jest to, że M.J. mogłaby złożyć wniosek o rentę socjalną wraz z wymaganą dokumentacją najwcześniej w marcu 2003 roku. Przeszkodą było jednak niekorzystne dla skarżącej orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2003 r., które zmienione zostało następnie wyrokiem Sądu Rejonowego z [...] kwietnia 2004 r. Trzeba też założyć, że wsteczny skutek wyroku sądowego polega na tym, że spełniona została przesłanka wszczęcia postępowania w sprawie o przyznanie renty socjalnej przed dniem wejścia w życie ustawy o rencie socjalnej (art. 27 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej), co implikuje konieczność stosowania przepisów dotychczasowych tj. ustawy o pomocy społecznej z 1990. W konsekwencji właściwymi do rozpatrzenia wniosku za okres do [...] września 2003 r. pozostają orzekające w sprawie organy administracji. Oznacza to, iż leżące u podstaw zaskarżonej decyzji, odmienne w tej kwestii stanowisko organu II instancji jest błędne.

Wymaga podkreślenia, że przyjęcie takiego poglądu zapewnia ochronę interesów osoby niepełnosprawnej i znajduje – jak wyżej wskazano – silne uzasadnienie aksjologiczne. Odmienne rozstrzygnięcie powodowałoby bowiem, iż osoba niepełnosprawna nie ze swej winy, byłaby pozbawiona prawa do renty socjalnej za okres poprzedzający wydanie – co wymaga podkreślenia – korzystnego dla niej wyroku sądowego. Stanowisko organów administracji godzi w zasady słuszności i sprawiedliwości leżące u podstaw każdego systemu prawa.

Zdaniem Sądu przedstawiona wykładnia jest zgodna z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Podkreślić trzeba, że za słusznością takiego stanowiska przemawia również treść dowodów, które sąd przeprowadził w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), mianowicie pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Odział z dnia [...] grudnia 2004 r. i z dnia [...] kwietnia 2006 r. skierowanych do Ośrodka Pomocy Społecznej (k. 25 i k. 34). W pierwszym piśmie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że wyrok Sądu z [...].04.2004 zmienił stan faktyczny i status M.J..

"Wyrok jest wiążący (...) a zatem winien być uwzględniony przez OPS i sprawa uregulowana do września 2003 r. na podstawie dotychczasowych przepisów. Dopiero w takiej sytuacji Oddział ZUS będzie mógł dokonać przejęcia wypłaty renty socjalnej (...)".

W drugim piśmie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w jego gestii istnieje możliwość wyrównania renty socjalnej tylko za okres od października 2003 r. do lipca 2004 r., ale wyłącznie po dokonaniu wypłaty za okres do [...] września 2003 r. Podano też, że w związku z tym, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z dnia [...].11.2004 r. dotyczącą odmowy wyrównania renty socjalnej i umorzyło postępowanie w sprawie brak podstaw do rozpatrzenia wniosku przez Oddział ZUS.

W tych okolicznościach za nieusprawiedliwione należało uznać stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę, prowadzące do konkluzji, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W tym miejscu należy podnieść, iż celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty (merytorycznej), czyli prowadzącej do autorytatywnej (władczej) konkretyzacji normy prawa materialnego, w wyniku czego strona postępowania nabędzie określone uprawnienie (prawo), czy zostanie nałożony na nią jakiś obowiązek. W tym kontekście akcentuje się w orzecznictwie, że w świetle podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego strona ma prawo do jej merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na prawie żądania, natomiast wszelkie odstępstwa od tej reguły, w szczególności zaś umorzenie postępowania przez organ prowadzący postępowanie, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1996 r. , III ARN 20/96, OSNAPIUS 1996, nr 22, poz. 330). Ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNP 1996, nr 11, poz. 150).

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z treści tegoż przepisu wynika jednoznacznie, iż kładzie on akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego, którym jest sprawa administracyjna. W orzecznictwie wskazuje się również, że powyższy przepis ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNP 1996, nr 11, poz. 150). W judykaturze i doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego; takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 1998 r., II SA 70/98, LEX nr 43205, J.Borkowski, w: B.Adamiak, J.Borkowski, KPA. Komentarz. 7 wyd. Warszawa 2005 s. 485-486). Należy również zaznaczyć, iż w piśmiennictwie i orzecznictwie zwraca się uwagę na konieczność i celowość rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania a bezzasadnością żądania strony. Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 styczmnia 1988 r., SA/Wr 957/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 22, J.Borkowski, w: B.Adamiak, J.Borkowski, KPA. Komentarz... op. cit., s. 486).

Jeżeli zatem organ stwierdza, że określone żądanie strony jest nieuzasadnione w ustalonym in concreto stanie faktycznym lub norma prawna regulująca daną instytucję nie przewiduje przyznania stronie określonych uprawnień, wówczas organ jest obowiązany wydać decyzję merytoryczną, w której uzna żądanie strony za nieuzasadnione (bezzasadne).

Wobec powyższego rzeczą organu odwoławczego będzie ponowne rozpoznanie sprawy, przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej wyżej, w zakresie przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia i właściwości organów administracji,.

Na marginesie należy zauważyć, że konsekwencją błędnego stanowiska organu odwoławczego w kwestii niewłaściwości organu I instancji, było jedynie częściowo prawidłowe rozstrzygnięcie w aspekcie procesowym o umorzeniu postępowania pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego. Jak bowiem podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 1995 r., SA/Ł 2330-2331/94 (nie publ.), gdy organ I instancji wydał decyzję w sprawie, w której nie jest właściwy, organ odwoławczy, uchylając tę decyzję, powinien umorzyć postępowanie pierwszej insttancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a następnie żądanie strony przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. (cyt. za B.Adamiak, w: B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 7 wyd. Warszawa 2005, s. 605).

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "lit." a i c p.p.s.a. uchylił i stwierdził, iż nie podlega ona wykonaniu (art. 152 p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.