Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 160/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 53 ust. 1;
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: par. 1 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 25 ust. 1;  art. 80 ust. 1;
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 5, art. 22 ust. 1, art. 23;
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 31 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2;
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 328 poz 21  art. 5 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r.  rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy,  Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi J.A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych z sankcjami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w S. decyzją z [...] r., nr [...], odmówił J. A. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i orzekł o sankcjach w postaci kar pieniężnych w kwocie [...] zł (JPO) oraz [...] zł (UPO) potrącanych z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Uzasadniając decyzję, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wyjaśnił, że postanowieniem nr [...] z [...] r., na podstawie art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wznowił postępowanie w sprawie o przyznanie J. A. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok [...], zakończonej decyzją z [...] r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że powodem wznowienia postępowania było uzyskanie informacji o wystąpieniu we wniosku J. A. nieprawidłowości dotyczących powierzchni uprawnionej do dopłat - uprawdopodobnionych przeprowadzoną [...] r. kontrolą gospodarstwa na miejscu. Kontrola ta wykazała bowiem zawyżenie zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych zgłoszonych do dopłat bezpośrednich, na których nie stwierdzono zadeklarowanego rodzaju użytkowania lub utrzymywania działek rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Następnie organ wyjaśnił, iż decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] r., nr [...], odmówiono J. A. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i orzeczono o sankcjach w postaci kar pieniężnych w łącznej kwocie [...] zł potrącanych z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, J. A. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł odwołanie do Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S..

Organ ten decyzją z [...] r., nr [...], na podstawie m.in. art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Decyzję tę strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...], oddalił skargę. Sąd uznał, że decyzja kasatoryjna odpowiada prawu, gdyż organ odwoławczy zasadnie przyjął, że decyzja organu I instancji odmawiająca przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych, mimo iż merytorycznie jest prawidłowa, to jest niezgodna z prawem, ponieważ została wydana bez wycofania z obrotu prawnego wcześniej wydanej decyzji. Rozpoznanie zaś sprawy w trybie odwoławczym stwarza organowi II instancji wszelkie możliwości naprawienia ewentualnych wadliwości postępowania przed organem I instancji. Postępowanie, które będzie toczyć się ponownie przed organem I instancji, umożliwić miało stronie obronę jej interesów z uwzględnieniem tych wszystkich argumentów, które skierowane były przeciwko poprzedniej decyzji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wydając decyzję w dniu [...] r., jako jej podstawę prawną wskazał przepisy art. 151 ust. 1 pkt 2 k.p.a., art. 53 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zm.), art. 2 i 3 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 r. z 29 września 2003 r., art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z 16 grudnia 2003 r. oraz art. 31 i 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji, w formie tabelki, przedstawił szczegółowe wyniki przeprowadzonej kontroli oraz dokonał analizy tych wyników w kontekście obowiązujących przepisów o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych.

W konkluzji organ stwierdził, że w przypadku JPO (jednolitej płatności obszarowej) powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów wyniosła [...] ha, natomiast powierzchnia zakwalifikowana do dopłat w wyniku kontroli gospodarstwa na miejscu – [...] ha. Stwierdzone nieprawidłowości wyniosły zatem [...] ha, co stanowi nieprawidłowość rzędu [...]%, wyliczoną w oparciu o wzór:

pow. zadeklarowana – pow. stwierdzonych nieprawidłowości = pow. stwierdzona; pow. stwierdzonych nieprawidłowości : pow. stwierdzona x 100% = % nieprawidłowości.

Wobec takich ustaleń, powołując się na przepis art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 2199/2003 z 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. ww. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji oraz art. 31 i 32 Rozporządzenia Komisji (UE) 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., ze zm.), organ wskazał, że jeżeli ww. różnica jest większa niż 30% żadna pomoc za dany rok nie jest przyznawana, a jeżeli różnica ta przekracza 50%, to wobec rolnika stosowane są przewidziane w tym przepisie sankcje. Organ wyjaśnił, że wyliczona kwota [...] zł z tytułu tych sankcji będzie potrącana rolnikowi z przysługujących płatności pomocowych w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych.

Ponadto organ I instancji wskazał, że w przypadku UPO (płatności uzupełniającej obszarowej) powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona w wyniku przeprowadzonej kontroli gospodarstwa na miejscu wyniosła [...] ha. Stwierdzone nieprawidłowości wyniosły zatem [...] ha, co stanowi nieprawidłowość rzędu [...]% powierzchni, obliczonej według przedstawionego powyżej wzoru.

Następnie organ przytoczył przepisy art. 32 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3508/92, i stwierdził, że skoro różnica w powierzchni UPO między obszarem deklarowanym a wyznaczonym wynosi więcej niż [...]% (faktycznie [...]%), to brak jest podstaw do dokonania płatności na rok [...]. Jeśli zaś dodatkowo różnica wynosi powyżej [...]%, to kwota sankcji UPO wynikająca z różnicy obszarów w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych wynosi [...] zł.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, J. A. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł odwołanie do Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., w którym zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 6, 7, 8, 9 k.p.a., polegającego na naruszeniu zasad w nich wskazanych;

- art. 10 k.p.a., przez uniemożliwienie stronie uczestnictwa w czynnościach kontrolnych oraz wypowiedzenia się co do treści protokołu kontroli z 15.04.2005 r.;

- art. 35 k.p.a., polegające na niezałatwieniu sprawy poprzez wydanie decyzji w terminach przewidzianych w ustawie;

- naruszenie art. 77 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 2 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że z uwagi na uzyskanie informacji o próbie wyłudzenia nienależnych dopłat, gospodarstwo skarżącego zostało w dniu [...] r. skontrolowane, a kontrola odbyła się zgodnie z art. 6 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Celem tej kontroli była weryfikacja w zakresie spełniania przez producentów rolnych warunków do przyznania płatności. Do podstawowych czynności kontrolnych należy:

zweryfikowanie grupy upraw na danej działce rolnej zadeklarowanej we wniosku,

ustalenie przebiegu granic i pomiar powierzchni działek rolnych,

stwierdzenie, czy działka rolna była utrzymana w dobrej kulturze rolnej w dniu [...] r. (jeżeli jest to możliwe do stwierdzenia),

sprawdzenie przestrzegania na działce rolnej minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej w roku przeprowadzenia kontroli.

W wyniku kontroli terenowej, przeprowadzonej przez [...] inspektorów terenowych w dniach od [...] r., z wykorzystaniem odbiorników GPS wyposażonych w tzw. funkcję "offsetu" - polegającą na możliwości dokonania pomiaru powierzchni w pewnej stałej odległości od granic mierzonego obiektu - ustalono, iż występują rozbieżności pomiędzy deklarowaną we wniosku uprawą a stwierdzoną w toku czynności kontrolnych. Odnosząc się do tolerancji wykonanego pomiaru, organ wskazał, że zgodnie z art. 30 rozporządzenia 796/2004, powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą odbiornika GPS, który zapewnia pomiar z dokładnością co najmniej równoważną dokładności wymaganej w przypadku oficjalnych pomiarów dokonywanych na podstawie przepisów krajowych. Tolerancja pomiaru nie powinna przekraczać 5% powierzchni działki rolnej lub 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, którą to normę spełniają GPS używane przez kontrolujących. Następnie organ wskazał, iż kontrolujący stwierdzili, że zadeklarowane łąki i pastwiska w przeważającej większości nie były utrzymywane w dobrzej kulturze rolnej i nie były użytkowane rolniczo. Na działkach dominowały bowiem stare niewykoszone trawy (w szczególności śmiałek darniowy i bylica, której stare pędy świadczą, że teren nie był użytkowany w roku [...]). Z kolei na podstawie wykonanego w [...] roku materiału fotograficznego stwierdzić można, że od co najmniej jednego roku łąki nie były koszone. Świadczą o tym występujące na powierzchni łąk co najmniej jednoroczne łodygi roślin wieloletnich.

Jak wyjaśnił organ, J. A. wszedł w posiadanie gruntów (które zgłosił do płatności) w ostatnim dniu składaniu wniosków, a zatem nie mógł na nich prowadzić wcześniej działalności rolniczej ani zabiegów uprawowych. W odniesieniu do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, co do uprzednio wykonanych zabiegów agrotechnicznych, organ przyjął, że brak możliwości wykonania prac pratotechnicznych w okresie późnej jesieni i zimy oraz wczesnej wiosny utrzymuje stan agrotechniczy, jaki był na gruntach w okresie wczesnej jesieni roku poprzedzającego. Z tego również powodu kontrola na miejscu została przeprowadzona na początku okresu wegetacyjnego [...] roku. Stwierdzone nieprawidłowości są wyraźne i potwierdzają fakt, iż na zgłoszonych gruntach J. A. nie wykonał żadnych zabiegów agro - i pratotechnicznych. Organ dodał, że gdyby strona wykonała jakiekolwiek minimalne zabiegi uprawowe, to ich efekt musiałby być widoczny w [...] r. Ponadto wskazał, iż na żadnym etapie prowadzonego postępowania producent rolny nie wskazał dokładnie, jakie zabiegi zostały przez niego wykonane oraz nie wskazał świadków mogących potwierdzić, że jakiekolwiek zabiegi zostały wykonane. Wykoszenie łąk w [...] r. spowodowałoby, że kontrolerzy nie stwierdziliby w trakcie czynności kontrolnych na gruncie, starych niewykoszonych traw i sitowia oraz bylicy, żarnowca miotlastego, a także pojedynczych samosiejek drzew i krzewów.

W dalszej części uzasadnienia, powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów, organ wskazał, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami oraz są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (art. 2 ust. 1 ustawy). Odnosząc się do kwestii utrzymywania dobrej kultury rolnej na gruntach rolnych, wyjaśnił, że ogólne ramy wyznaczające zakres dobrej kultury rolnej zostały przedstawione w rozporządzeniu Rady nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. (załącznik IV). Zgodnie z art. 5 tego rozporządzenia, "państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (...). Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku IV(...)", przy czym "wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane w kontekście rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz środków rolno-środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych".

Utrzymanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600, ze zm.) polega m.in. na: koszeniu trawy co najmniej raz w roku w okresie do 31 lipca - w przypadku łąk. Niezastosowanie się rolnika do wymienionych wymagań, musi skutkować sankcjami w postaci pomniejszenia lub odmówienia przyznania dopłat bezpośrednich w zależności od zasięgu i trwałości stwierdzonych nieprawidłowości. Wskazując w tym zakresie na materiału zdjęciowy załączony do akt, organ podkreślił, że brak jest wątpliwości co do stanu agrotechnicznego gruntów zgłoszonych do płatności. Zdaniem organu, grunt ten nie był użytkowany rolniczo i w związku z tym należało wykluczyć działki niekwalifikujące się do płatności.

Następnie, powołując się na art. 5 ust. 1 ww. Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z 16 grudnia 2003 r. oraz art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r., organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił podstawę odmowy przyznania płatności oraz dokonane przez organ wyliczenia.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8, 9 i 10 k.p.a., organ II instancji uznał je za bezpodstawne. Organ wskazał, że protokół z czynności kontrolnych J. A. otrzymał pocztą, po zakończeniu czynności kontrolnych. Skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia zastrzeżeń do ustaleń w nim zawartych. Był także zawiadamiany o przysługujących mu prawach. W związku z tym organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji wspomnianych zasad postępowania. Ponadto organ zauważył, że strona w odwołaniu nie sprecyzowała, na czym naruszenie to miałoby polegać.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, podnosząc - analogicznie jak w odwołaniu - zarzuty naruszenia wskazanych w tym odwołaniu przepisów prawa materialnego i procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego nie zgodził się z ustaleniami kontroli, podkreślając, że błędnie organ odwoławczy podał, iż kontrolę przeprowadzono w dniach od [...] r., gdy "dotychczas każdorazowo organy administracyjne wskazywały, iż kontrola na miejscu odbyła się w dniu [...] r. i była to kontrola wykonywana w jeden dzień". Pełnomocnik podtrzymał zarzut niepowiadomienia strony o czynnościach kontrolnych, uznając, że kontrola została przeprowadzona z naruszeniem obowiązujących przepisów. Zdaniem pełnomocnika, poinformowanie strony o kontroli na miejscu nie zagrażałoby celowi tej kontroli, a jedynie zapewniłoby stronie uzyskanie informacji w zakresie planowanych i podejmowanych działań przez organy.

Pełnomocnik podniósł, iż z materiału dowodowego nie wynika, jaki obszar podlegał kontroli, która z pewnością powinna dotyczyć 100 % działek rolnych. Pełnomocnik uznał, iż nie jest możliwe faktyczne dokonanie kontroli na powierzchni [...] ha w ciągu jednego dnia, a jakakolwiek wyrywkowa kontrola jest niedopuszczalna.

W dalszej kolejności pełnomocnik podniósł, iż w [...] r. nie było możliwe stwierdzenie, w jaki sposób użytkowano działki w [...] r., w szczególności czy były ugorowane, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonano, ponieważ wegetacja roślin trwa do jesieni i w kwietniu następnego roku grunty takie mogą nie nosić śladów takich zabiegów. Pełnomocnik wskazał, że w dniu [...] r. strona zawarła umowę dzierżawy gruntów, w której zawarto informację, iż grunty były wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem i przeprowadzono na nich wszystkie zabiegi zapewniające utrzymanie gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej. Pełnomocnik uznał, że w przypadku stwierdzenia niezgodności we wniosku ze stanem rzeczywistym, strona powinna być wezwana do złożenia wyjaśnień lub usunięcia nieprawidłowości.

Na tej podstawie pełnomocnik uznał, że przeprowadzone postępowanie narusza fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, wskazane w art. 6, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. W konkluzji skargi, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 35 § 3 k.p.a., pełnomocnik podał, iż decyzja organu II instancji została wydana po upływie 5 miesięcy od daty wniesienia odwołania, a zatem z naruszeniem terminu przewidzianego w tym przepisie.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie i szczegółowo ustosunkował się do zarzutów skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.), osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi" (ust. 1). Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (ust. 2).

W myśl art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217), która weszła w życie z dniem 27 lutego 2007 r., uchylając ww. ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. - do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600) – wydanego na podstawie art. 2 ust. 6 ww. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych – "utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest: koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk".

Zasady określone w ww. przepisach zgodne są z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników ... (Dz.U.UE L 03.270.1). W art. 2 tego rozporządzenia – zawierającego definicje użytych określeń – wskazano bowiem, że określenie "rolnik" oznacza "osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą" (lit. a), natomiast "działalność rolnicza" oznacza "produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5". We wskazanym art. 5 zobowiązano (a zarazem upoważniono) Państwa Członkowskie do zdefiniowania (na poziomie krajowym lub regionalnym) wymogów minimalnych w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku IV, przy uwzględnieniu szczególnych cech charakterystycznych odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw.

Ponadto, zgodnie z art. 22 ust. 1 tego rozporządzenia: "Każdego roku rolnik składa wniosek o płatności bezpośrednie podlegające zintegrowanemu systemowi, wyszczególniając, stosownie do sytuacji: wszystkie działki rolne gospodarstwa, liczbę i kwotę uprawnień do płatności oraz wszelkie inne informacje przewidziane na mocy niniejszego rozporządzenia lub przez odnośne Państwo Członkowskie. W myśl art. 23 omawianego rozporządzenia Rady nr 1782/2003, Państwa Członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc, obejmujące weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności – które są uzupełniane systemem kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowania się do pomocy. Państwa Członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji jako sposobu przeprowadzania kontroli na miejscu działek rolnych.

Zasady przeprowadzania kontroli na miejscu określono w art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE L 04.141.18), zgodnie z którym "kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków". Rozwinięcie tych zasad zawiera art. 6 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, określając podmioty upoważnione do przeprowadzania kontroli i sposób ich przeprowadzania. Zgodnie z ust. 7 tego artykułu "osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół". Protokół taki "podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany" (ust. 8), a "w przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany, protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany".

Cytowane przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru nie uchyliły ani nie zmieniły zasady określonej w art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, iż kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia, pozostawiając do uznania podmiotu kontrolującego możliwość uprzedzenia (zawiadomienia) rolnika o takiej kontroli (jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli), "z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum".

Wobec tego, w ocenie Sądu, niezawiadomienie strony skarżącej o kontroli na miejscu przeprowadzonej w [...] r. nie stanowiło naruszenia ww. przepisów.

Odnosząc się do kwestii okresu przeprowadzenia tej kontroli, należy stwierdzić, że wprawdzie w decyzji organu I instancji wskazano, że kontrola ta została przeprowadzona w dniu [...] r. – wywołało to wątpliwość rolnika, co do możliwości skontrolowania tak wielkiego zgłoszonego do płatności areału w ciągu jednego dnia - jednak organ II instancji zweryfikował to stwierdzenie, wskazując, że kontrola na miejscu została przeprowadzona w okresie od [...] r., przy czym w kontroli brało udział [...] osób. Stwierdzić należy, że z akt administracyjnych wynika, iż polecenie do przeprowadzenia kontroli wydane zostało w dniu [...] r. i w tym dniu sporządzono pierwsze zdjęcia dokumentujące stan upraw na zgłoszonych działkach, a ostatnie zdjęcia sporządzono w dniu [...] r. Niewątpliwie zatem przedmiotowa kontrola trwała w okresie od [...] r. – zatem przez okres umożliwiający skontrolowanie całego obszaru ([...] ha) zgłoszonego do płatności – natomiast wskazanie w zaskarżonej decyzji daty początkowej tej kontroli jako [...] r. nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do wyników tej kontroli, Sąd uznał, że nie budzą wątpliwości stwierdzenia zawarte w protokole kontroli (mające odzwierciedlenie w materiale zdjęciowym), iż zadeklarowana przez skarżącego rolnika powierzchnia obszaru we wniosku pomocowym różniła się od powierzchni stwierdzonej na działkach rolnych o identyfikatorach [...] (opisanej w protokole jako nieużytki). Stan faktyczny stwierdzony na tych działkach nie kwalifikował się przy tym ani do jednolitej ani uzupełniającej płatności obszarowej. Ponadto grunt oznaczony we wniosku jako działka D porośnięty był kilkuletnimi drzewami i chwastami, co oznacza, że działka ta nie była użytkowana rolniczo przez wiele lat, a na gruncie oznaczonym jako działka [...] nie wykonywano żadnych zabiegów agrotechnicznych.

W zaskarżonej decyzji prawidłowo również obliczono wysokość tego zawyżenia oraz odmówiono przyznania pomocy w formie płatności bezpośrednich dla gruntów rolnych w postaci jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Zasadnie przy tym wskazano, że powierzchnie działek rolnych, jakie należy podać we wniosku, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym – co oznacza, iż należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi (z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej), powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze.

W razie stwierdzenia takiego zawyżenia powierzchni zgłoszonej do powierzchni stwierdzonej w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej zastosowanie mają bowiem przepisy art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji(WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE L 03.328.21), zgodnie z którym: "Z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 jest większa niż 3 %, ale nie większa niż 30 % wyznaczonego obszaru, kwota, jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy.

Jeśli różnica jest większa niż 30 % wyznaczonego obszaru, żadna pomoc nie jest przyznawana za dany rok.

Jeśli różnica jest większa niż 50 %, rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Ta kwota jest potrącana o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę".

Zgodnie z ust. 2 tego artykułu: "Jeżeli różnice między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem wynikają z nieprawidłowości popełnionych świadomie, za dany rok kalendarzowy nie przyznaje się pomocy, do jakiej rolnik byłby uprawniony.

Ponadto, jeżeli różnica jest większa niż 20 % wyznaczonego obszaru, rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Kwotę tę potrąca się o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę".

W odniesieniu do płatności uzupełniającej zastosowanie mają natomiast przepisy art. 31 ust. 1 i art. 32 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji(WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE L 01.327.11).

Stosownie do art. 31 ust. 2: "Bez uszczerbku dla obniżek i wyłączeń zgodnych z art. 32-35, jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o pomoc przekracza ustalony obszar dla grupy upraw w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, pomoc obliczana jest w oparciu o obszar ustalony dla tej grupy upraw".

Zgodnie z art. 32 ust. 1: "Jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2, pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3 % lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20 % ustalonego obszaru.

Jeśli różnica jest większa niż 20 % obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw".

W myśl ust. 2: "Jeżeli w odniesieniu do całości ustalonego obszaru objętego wnioskiem o pomoc w ramach systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, zadeklarowany obszar przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2 o więcej niż 30 %, rolnikowi odmawia się udzielenia pomocy, do jakiej byłby uprawniony na podstawie art. 31 ust. 2 w danym roku kalendarzowym w ramach tych systemów pomocy.

Jeżeli różnica jest większa niż 50 %, rolnik ponownie zostaje wykluczony z otrzymywania pomocy do kwoty, równej tej która odpowiada różnicy pomiędzy zadeklarowany obszarem i obszarem ustalonym zgodnie z art. 31 ust. 2. Ta kwota podlega odliczeniu od wszelkich wypłat w ramach jakichkolwiek systemów pomocy określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, do których rolnik jest uprawniony w kontekście składanych przez niego wniosków w okresie trzech lat następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustaleń. Jeżeli kwota nie może podlegać w całości odliczeniom od tych wypłat pomocy, kwota pozostająca do spłaty zostaje anulowana".

Zgodnie z art. 80 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 rozporządzenie (WE) nr 2419/2001 utraciło moc, jednak nadal ma zastosowanie do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r.

Ustalone w zaskarżonej decyzji zawyżenia powierzchni zadeklarowanej wyniosły: - w przypadku JPO - powierzchnia deklarowana: [...] ha, powierzchnia zakwalifikowana do dopłat w wyniku kontroli: [...] ha, stwierdzone nieprawidłowości: [...] ha, co stanowi nieprawidłowość rzędu [...]%,

- w przypadku UPO - powierzchnia deklarowana: [...] ha, powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli: [...] ha, stwierdzone nieprawidłowości: [...] ha, co stanowi nieprawidłowość rzędu [...]%.

Uwzględniając takie zawyżenia powierzchni zadeklarowanej, stwierdzić zatem należy, że powyższe przepisy zostały prawidłowo zastosowane w przedmiotowej sprawie, zarówno w odniesieniu do odmowy przyznania płatności, jak i w zakresie zastosowania sankcji finansowych.

Sąd nie stwierdził też, podnoszonych w skardze, naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie zasadnie w skardze wskazano, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem terminu, jednak to uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu, nie zostały też naruszone prawa strony w postępowaniu administracyjnym, przekazano bowiem stronie kserokopię protokołu kontroli (na prawach oryginału) w celu zapoznania się z wynikami kontroli oraz umożliwiano zapoznanie z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, na każdym etapie postępowania.

Biorąc wszystko powyższe pod uwagę, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.