Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 315/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 403
law: Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych
article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska – Kyć, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" S.A. w S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną interpretacją indywidualną nr [...] z [...] r., wydaną na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej powoływana jako O.p.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że stanowisko podatnika - "A" S.A. w S. przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kwoty stanowiącej równowartość opłaty, o której mowa w art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych - jest nieprawidłowe.

Interpretacja została wydana w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 lipca 2013 r. do organu interpretacyjnego został złożony wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kwoty stanowiącej równowartość opłaty, o której mowa w art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, który następnie został uzupełniony na wezwanie organu.

W powołanym wniosku został przedstawiony następujący zaistniały stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie usług finansowych oraz usług pośrednictwa finansowego. W ramach prowadzonej działalności wnioskodawca m.in. nabywa wierzytelności (cesja wierzytelności zgodnie z art. 509 Kodeksu cywilnego). Wnioskodawca nabywa wierzytelność bez oceny ryzyka jej ściągalności. Nabywa je zarówno w sposób definitywny (wierzytelność nie może zostać przeniesiona z powrotem na pierwotnego wierzyciela) jak również warunkowy (wierzytelność po spełnieniu umownych warunków może zostać przeniesiona na pierwotnego wierzyciela). Wszystkie wierzytelności nabywane są po cenie niższej niż ich nominalna wartość. Wnioskodawca ma zamiar zawierać również ze swoimi kontrahentami umowy upoważnienia inkasowego. Na mocy tej umowy wnioskodawca nabędzie od kontrahenta uprawnienia do odzyskiwania wierzytelności oraz wszelkich praw z nich wynikających. Za wykonane czynności uzyska od swego kontrahenta wynagrodzenie określone w umowie jako część odzyskanej wierzytelności proporcjonalnie do odzyskanych kwot. Po otrzymaniu przez kontrahenta należnej mu na podstawie umowy kwoty wnioskodawca nabędzie (w drodze cesji) nieodwołalnie prawo do pozostałej części należności oraz wszystkich przynależnych odsetek i innych opłat. Za wyświadczone usługi wnioskodawca wystawi swojemu kontrahentowi fakturę VAT.

Pismem z 25 października 2013 r. wnioskodawca uzupełnił opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. Wskazał, że nie jest wierzycielem, który spełnił swoje świadczenie, gdyż do świadczenia na rzecz dłużnika nie był on zobowiązany. Wnioskodawca, jak wskazał w treści wniosku, jedynie wstępuje w prawa wierzyciela na mocy umowy cesji (art. 509 Kodeksu cywilnego) lub umowy upoważnienia inkasowego i staje się wierzycielem.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1. Czy opłata, o której mowa w art. 10 ustawy o terminach zapłaty, stanowiąca zryczałtowany koszt windykacji, podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług?

2. Czy jeśli z umowy cesji wynika, że opłata o której mowa w art. 10 ww. ustawy przypada Wnioskodawcy (jako wierzycielowi), to czy podlega ona opodatkowaniu podatkiem VAT bez względu na fakt, czy wierzytelność może być przeniesiona z powrotem na pierwotnego wierzyciela, czy też nie?

3. Czy w przypadku zawarcia umowy upoważnienia inkasowego do podstawy opodatkowania podatkiem VAT usług wykonanych na rzecz kontrahenta przez wnioskodawcę należy doliczyć opłatę o której mowa w art. 10 ww. ustawy, jeżeli z umowy upoważnienia inkasowego wynika, że należność ta przypada wnioskodawcy, lub czy opłata ta podlega opodatkowaniu VAT z innego tytułu?

Przedstawiając własne stanowisko wnioskodawca stwierdził, że opłata stanowiąca zryczałtowany koszt windykacji nie podlega przepisom ustawy z 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Zgodnie z art. 4 tej ustawy ma ona zastosowanie do umów, których przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony zawierają je w związku z wykonywaną działalnością. Opłata stanowiąca zryczałtowany koszt windykacji przysługuje wierzycielowi (wnioskodawcy) z tytułu rekompensaty za koszty odzyskania należności. Nie stanowi ona zatem ani odpłatnej dostawy towarów, ani odpłatnego świadczenia usług, dlatego też nie podlega ona przepisom ww. ustawy.

Wskazał także, że jeśli z umowy cesji wynika, że opłata o której mowa w art. 10 ww. ustawy przypada wnioskodawcy (jako wierzycielowi), to opłata ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT bez względu na możliwość późniejszego powrotnego przeniesienia własności wierzytelności na pierwotnego wierzyciela. Zgodnie bowiem z art. 5 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:

1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;

2) eksport towarów;

3) import towarów na terytorium kraju;

4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;

5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Natomiast opłata o której mowa w art. 10 ustawy o terminach zapłaty przysługuje od dłużnika z tytułu rekompensaty za koszt odzyskiwania należności. Nie stanowi ona czynności o których mowa w art. 5 ustawy o VAT, dlatego też nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Bez wpływu na powyższe pozostaje ewentualna możliwość powrotnego przeniesienia wierzytelności na pierwotnego wierzyciela, albowiem skutek danej czynności należy oceniać biorąc pod uwagę chwilę jej dokonania. W wyniku zawarcia umowy cesji wnioskodawca nabywa uprawnienia wierzyciela, zatem przysługująca mu na mocy art. 10 ww. ustawy kwota nie wchodzi w zakres "usługi" o której mowa w art. 5 ustawy o VAT i nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Ponadto wnioskodawca stwierdził, że jeśli z umowy upoważnienia inkasowego wynika, że opłata o której mowa w art. 10 ww. ustawy przypada wnioskodawcy, to nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zgodnie z art. 5 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:

1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;

2) eksport towarów;

3) import towarów na terytorium kraju;

4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;

5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Opłata o której mowa w art. 10 ustawy o terminach zapłaty przysługuje od dłużnika z tytułu rekompensaty za koszt odzyskiwania należności. Nie stanowi ona czynności o których mowa w art. 5 ustawy o VAT, dlatego też nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem VAT i jako tak nie może być wliczona do podstawy opodatkowania przy świadczeniu usługi wynikającej z zawartej umowy upoważnienia inkasowego. W wyniku wykonania umowy upoważnienia inkasowego wnioskodawca nabywa w drodze cesji uprawnienia wierzyciela, zatem przysługująca mu na mocy art. 10 ww. ustawy kwota nie wchodzi w zakres "usługi" którą świadczy on na rzecz zbywcy wierzytelności, nie może być ona doliczona do ceny tej "usługi". Z powodów wskazanych wyżej nie może być ona również w inny sposób opodatkowania podatkiem VAT.

Zaskarżoną interpretacją stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zaistniałego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego organ uznał za nieprawidłowe.

Wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zdaniem organu z cytowanych przepisów wynika, że każde odpłatne świadczenie polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czy określonym zachowaniu mieści się w tak sformułowanej definicji usługi. Aby zaś uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę, np. zapłata ceny lub innego wynagrodzenia. Zatem świadczenie usług dokonywane odpłatnie w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wymaga bezpośredniego związku między wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem.

Dalej organ skonstatował, że wierzytelność jest prawem majątkowym, będącym przedmiotem obrotu gospodarczego. Przeniesienie praw do wierzytelności jako niematerialnych praw majątkowych, co do zasady, stanowi świadczenie usług w rozumieniu cyt. wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Instytucja przelewu wierzytelności została uregulowana przepisami art. 509-517 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 509 § 1 wyżej cytowanej ustawy wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W myśl § 2 cytowanego artykułu wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa (...). Przeniesienie wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku nabywcy wierzytelności następuje - w myśl art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego - na podstawie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, jest skutkiem rozporządzania tą wierzytelnością przez dotychczasowego wierzyciela i stanowi wykonanie przez niego przysługującego mu prawa własności.

Istotą przelewu wierzytelności jest zatem umowa zawierana przez wierzyciela z osobą trzecią, na mocy której osoba ta nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. W wyniku przelewu wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności, przy czym sam stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie. Na podstawie umowy przelewu wierzytelności cesjonariusz może dochodzić spełnienia określonego świadczenia od dłużnika, przysługuje mu również uprawnienie do rozporządzania wierzytelnością poprzez jej dalszą odsprzedaż, zamianę, darowiznę, zapis w testamencie lub zastaw. W zamian za nabywaną wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz cedenta. Spełnienie świadczenia, wynikającego z umowy przelewu nastąpi, gdy cedent przeniesie wierzytelność na cesjonariusza, a on zapłaci mu cenę za cedowaną wierzytelność (w sytuacji, kiedy cesja miała charakter odpłatny).

Dalej organ wskazał, że w przypadku zbycia wierzytelności własnych o świadczeniu usług można mówić jedynie w odniesieniu do nabywcy tych wierzytelności. Zbycie wierzytelności na rzecz osoby trzeciej najczęściej może mieć miejsce w sytuacji, gdy wierzyciel ma kłopoty z uzyskaniem od dłużnika zapłaty za sprzedane towary lub usługi. Takie zbycie, z punktu widzenia pierwszego wierzyciela, nie jest sprzedażą towarów ani usług, lecz jednym ze sposobów otrzymania zapłaty za dokonaną wcześniej sprzedaż. Celem i skutkiem takiej transakcji jest przejście wierzytelności na nabywcę. W wyniku tej transakcji przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Wierzytelność przechodzi na nabywcę w takim stanie, w jakim była w chwili zawarcia umowy o przelew, a więc ze wszystkimi związanymi z nią prawami i brakami (np. przedawnieniem). W przypadku sprzedaży wierzytelności własnej (przez pierwszego wierzyciela) nie można zakładać, iż czynność ta może być wykonywana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Organ stwierdził, że czynności polegającej na zbyciu wierzytelności własnych nie można uznać za dostawę towaru, gdyż wierzytelność stanowi prawo majątkowe, które nie mieści się w dyspozycji art. 2 pkt 6 ustawy, określającego co należy rozumieć na potrzeby podatku od towarów i usług, pod pojęciem towaru. Zbycie wierzytelności własnej nie stanowi również świadczenia usługi, ponieważ jest ono jedynie przejawem wykonania prawa własności w stosunku do wierzytelności powstałej z innego tytułu (dostawy towaru lub świadczenia usługi). Natomiast z punktu widzenia nabywcy wierzytelności do świadczenia usługi dochodzi już w momencie samego nabycia tej wierzytelności. Zakup wierzytelności stanowi usługę polegającą na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności, a jej nabywcą. Oznacza to, że w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności.

Przywołując przepisy ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych organ stwierdził, że wnioskodawca nie jest wierzycielem o którym mowa w art. 7 ust. i art. 8 ust. 1 tej ustawy. Nie jest on bowiem stroną transakcji handlowej, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi. Nabywa on tylko wierzytelność natomiast nie jest stroną transakcji handlowej. Wierzycielem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych jest pierwszy wierzyciel będący stroną umowy, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, zawieranej w związku z wykonywaną działalnością. A zatem opłata, o której mowa w art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych przysługuje pierwszemu (pierwotnemu) wierzycielowi, a nie wnioskodawcy, który jest nabywcą wierzytelności od tego pierwotnego wierzyciela. Zdaniem organu należy przyjąć, że w sytuacji gdy następuje zbycie wierzytelności przez pierwotnego wierzyciela, opłata ta w odniesieniu do nowego (wtórnego) wierzyciela - w tej konkretnej sprawie jest nim wnioskodawca - traci swój charakter jako opłaty należnej na mocy art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych i należy ją uznać za należność związaną z usługą nabycia wierzytelności podlegającą opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

W związku z tym "A" Spółka Akcyjna wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę udzielonej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Stwierdziła, że na mocy zawieranych z kontrahentami umów cesji wierzytelności wstępuje w stosunek prawny w miejsce dotychczasowego wierzyciela, tj. sama staje się wierzycielem. Oznacza to, że wszelkie prawa, które przysługiwały dotychczas zbywcy wierzytelności przechodzą na nią. Tak więc skoro opłata, o której mowa w art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych przysługuje pierwotnemu wierzycielowi, to na tej samej podstawie będzie przysługiwać temu, kto wstąpi w jego prawa, a zatem wnioskodawcy.

W odpowiedzi na wezwanie Dyrektor Izby Skarbowej w K., pismem z [...] r. znak: [...], podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w interpretacji indywidualnej z [...] r. znak: [...].

Pełnomocnik Spółki Akcyjnej "A" na wyżej powołaną pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego złożył skargę do tut. Sądu, w której wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Interpretacji tej zarzucił:

1. naruszenie art. 14b w związku z art. 14a, art. 120 i art. 121 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.), poprzez wydanie interpretacji indywidualnej sprzecznej z obowiązującymi przepisami prawa;

2. naruszenie art. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w związku z naruszeniem art. 2, 3, 4, 7, 8 i 10 ustawy z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (dalej: uTZAP), oraz art. 509 Kodeksu cywilnego poprzez ich błędną wykładnię.

Powołując się na treść art. 5 ustawy o VAT wskazał katalog czynności opodatkowanych podatkiem VAT i stwierdził, że opłata, o której mowa w art. 10 ustawy o terminach zapłaty ... nie należy do żadnej z tych kategorii, dlatego nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Ponadto skoro nabywca wierzytelności wstępuje w stosunek prawny na miejsce zbywcy to oznacza to, że wszelkie opłaty związane z wierzytelnością należą mu się na takiej samej podstawie prawnej jak zbywcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Tak więc stwierdzenie, że zaskarżona interpretacja dotknięta jest wadą niezgodności z prawem skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej interpretacji zauważyć należy, że spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny, czy kwota przewidziana w art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych jako koszt odzyskiwania należności traci swój charakter prawny w przypadku, gdy w trybie umowy cesji przejdzie na osobę trzecią, niebędącą dostawcą towaru lub wykonawcą usługi, czy też charakter ten zachowuje z uwagi na fakt, że stosownie do art. 509 kc na nabywcę wierzytelności przechodzą wszelkie prawa z nią związane.

Prawo wierzyciela do żądania od dłużnika kosztów odzyskiwania należności z tytułu dokonanych dostaw lub wyświadczonych usług reguluje ustawa z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 403).

W rozumieniu art. 2 ustawy o terminach ... jej przepisy stosuje się do transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami są:

1) przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów art. 4 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.);

2) podmioty prowadzące działalność, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej;

3) podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759, z późn. zm.);

4) osoby wykonujące wolny zawód;

5) oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych;

6) zagraniczni przedsiębiorcy, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (Dz.U. z 1989 r. Nr 27, poz. 148, z późn. zm.), prowadzący przedsiębiorstwa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

7) przedsiębiorcy z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej.

Art. 4 pkt 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych stanowi, że użyte w ustawie określenie transakcja handlowa oznacza umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony, o których mowa w art. 2, zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością.

Ponadto na podstawie art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 403) wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, bez wezwania, przysługuje od dłużnika z tytułu rekompensaty za koszty odzyskiwania należności równowartość kwoty 40 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. W przypadku gdy koszty odzyskiwania należności poniesione z tytułu opóźnień w zapłacie w transakcji handlowej przekroczą kwotę, o której mowa w ust. 1, wierzycielowi przysługuje zwrot tych kosztów, w tym kosztów postępowania sądowego, pomniejszonych o tę kwotę.

Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy jej celem jest "zwalczanie pogłębiającego się problemu zatorów płatniczych przez wprowadzenie instrumentów wspomagających zmniejszanie opóźnień w zapłacie należności oraz dyscyplinujących strony do stosowania krótkich terminów zapłaty.(...). Wiele płatności w transakcjach handlowych między przedsiębiorcami oraz między przedsiębiorcami a organami publicznymi dokonywanych jest po terminach ustalonych w umowie. Według badań ankietowych przeprowadzonych w październiku 2011 r. przez Ministerstwo Gospodarki (próba 287 przedsiębiorców) przeciętne opóźnienie w zapłacie należności przez kontrahentów będących przedsiębiorcami wynosiło 36,22 dni. W przypadku 20% ankietowanych przedsiębiorców pojawiły się problemy w terminowym otrzymywaniu zapłaty w ramach realizacji umów zawieranych z organami administracji rządowej i samorządowej. Przeciętne opóźnienie w zapłacie należności przez organy publiczne wynosiło 27,44 dni. Wśród najczęściej wymienianych przyczyn opóźnionych płatności wskazywano: spóźnione płatności od innych kontrahentów (37% wskazań), trudną sytuację finansową dłużnika (23%) oraz uzależnienie wierzyciela od dłużnika, tj. wykorzystywanie przez dłużnika pozycji dominującej (11% wskazań). Z kolei jako najważniejsze skutki opóźnionych płatności na sytuację wierzycieli wskazywano: zmniejszenie płynności finansowej (54% wskazań), dodatkowe koszty, np. konieczność zaciągnięcia kredytów lub pożyczek (17% wskazań), oraz zagrożenie istnienia firmy (17%).

Według przeprowadzonych w październiku 2011 r. badań ankietowych przez Krajowy Rejestr Długów Biura Informacji Gospodarczej i Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych pt. "Portfel należności polskich przedsiębiorstw" tylko 11,4% polskich firm nie deklarowało kłopotów z otrzymaniem zapłaty za sprzedane towary czy usługi (w lipcu 2011 r. odsetek ten wynosił 19,7%). Według Raportu BIG InfoMonitor "Wskaźnik bezpieczeństwa działalności gospodarczej" (luty 2012) 79% ankietowanych przedsiębiorców uznało nieterminowe regulowanie płatności za poważną przeszkodę w wykonywaniu działalności gospodarczej w Polsce. 32% ocenia, że suma przeterminowanych należności, z jakimi zalegają na ich rzecz kontrahenci, przekracza 100 tysięcy złotych. Opóźnienia takie mają negatywny wpływ na płynność finansową, konkurencyjność i rentowność, z ich powodu bowiem wierzyciele zmuszani są do sięgania do zewnętrznych źródeł finansowania. Z prowadzonych – zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym – badań wśród przedsiębiorców wynika, że problemy zatorów płatniczych pojawiają się nie tylko w transakcjach między przedsiębiorcami, lecz również w umowach, których stroną (dłużnikiem) są organy publiczne, stosujące niejednokrotnie długie terminy zapłaty. Pojawia się w związku z tym konieczność wyraźnego uregulowania tej kwestii. Nowe rozwiązania, które przewidziano w ustawie, stanowią kolejny etap prac nad ograniczaniem problemu zatorów płatniczych."

Ponadto dokonując analizy powyższych przepisów należy mieć na względzie, że jest ona wyrazem implementacji do krajowego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (Dz. U. UE. L. 2011.48.1).

Art.1 ust. 1 powołanego aktu normatywnego stanowi, że celem niniejszej dyrektywy jest zwalczanie opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, wspierając tym samym konkurencyjność przedsiębiorstw, a w szczególności MŚP.

Jeszcze szerzej i pełniej cel ten przedstawiono w preambule do omawianej dyrektywy. Co prawda preambuła aktu normatywnego sama w sobie nie rodzi skutków prawnych dla jego adresatów, jest jednak jego istotną częścią i powinna być brana pod uwagę przy wykładni prawa. Z niej bowiem wynika cel prawodawcy, jakiemu miało służyć wydanie danego aktu normatywnego.

Natomiast w punkcie 3. i 12. preambuły do powołanej dyrektywy prawodawca unijny stwierdził, że "wiele płatności w transakcjach handlowych między podmiotami gospodarczymi lub między podmiotami gospodarczymi a organami publicznymi dokonywanych jest po terminie uzgodnionym w umowie lub określonym w ogólnych warunkach handlowych. Chociaż towary zostały dostarczone, a usługi wyświadczone, wiele odpowiadających im faktur płaconych jest długo po terminie. Takie opóźnienia w płatnościach mają negatywny wpływ na płynność finansową i komplikują zarządzanie finansami przedsiębiorstw. Wpływa to również na ich konkurencyjność i rentowność, gdy z powodu opóźnień w płatnościach wierzyciel zmuszony jest sięgać do zewnętrznych źródeł finansowania. Ryzyko takich negatywnych skutków znacznie wzrasta w okresach spowolnienia gospodarczego, kiedy uzyskanie dostępu do finansowania jest trudniejsze. Opóźnienia w płatnościach stanowią naruszenie postanowień umowy, które stało się korzystne finansowo dla dłużników w większości państw członkowskich z uwagi na naliczanie niskich lub zerowych odsetek za opóźnienia w płatnościach lub powolne procedury ściągania należności. Konieczna jest więc zdecydowana zmiana w kierunku kultury szybkich płatności, w ramach której wszelkie zapisy uniemożliwiające naliczanie odsetek należy zawsze uznawać za rażąco nieuczciwy warunek umowy lub praktykę, w celu odwrócenia tej tendencji i zniechęcenia do przekraczania terminów płatności. Zmiana ta powinna również obejmować wprowadzenie szczegółowych przepisów dotyczących terminów płatności i rekompensaty dla wierzycieli za poniesione koszty oraz, między innymi, na zapisie, że wykluczenie prawa do rekompensaty za koszty odzyskiwania należności powinno być uważane za rażąco nieuczciwe."

W punkcie 20. wyraźnie stwierdzono, że "oprócz roszczenia o zapłatę stałej kwoty na pokrycie kosztów odzyskiwania należności wierzyciele powinni mieć również roszczenie o zwrot pozostałych kosztów odzyskiwania należności, które ponoszą z powodu opóźnień w płatnościach dłużnika. Do tych kosztów zalicza się w szczególności koszty poniesione przez wierzycieli w związku ze skorzystaniem z usług prawnika lub firmy windykacyjnej." Punkt 28 wskazuje, że "niniejsza dyrektywa powinna zakazać nadużywania swobody zawierania umów na niekorzyść wierzyciela."

Owe nieco obszerne cytaty były konieczne dla wykazania charakteru i celu omawianych przepisów.

Wynika z nich – zdaniem Sądu – że zamiarem prawodawcy unijnego, a w ślad za tym także krajowego, było stworzenie mechanizmów ochronnych dla podmiotów gospodarczych dokonujących dostawy towarów i świadczących usługi, a to w celu ochrony rynku wewnętrznego i zapewnienia wzrostu konkurencyjności.

Oczywistym jest, że w przypadku podmiotu nabywającego wierzytelności w trybie cesji czy umowy upoważnienia inkasowego cel ten nie może być zrealizowany. Działalność polegająca na obrocie wierzytelnościami nie przekłada się bezpośrednio na wzrost konkurencyjności w sferze produkcji dóbr i wytwarzaniu usług i nie ma na celu likwidacji zatorów płatniczych i poprawienia płynności finansowej przedsiębiorców – producentów. Jej celem jest bowiem generowanie zysków dla podmiotów, które prowadzą działalność gospodarczą w zakresie obrotu wierzytelnościami, a poprawa płynności finansowej przedsiębiorcy – zbywcy wierzytelności następuje dopiero jako skutek tej działalności, która winna być prowadzona przy zachowaniu mechanizmów rynkowych. Uwzględniając powyższe cele należy zatem dojść do wniosku, że zasadną jest ocena organu dokonana w zaskarżonej interpretacji, że kwota, o której mowa w art. 10 ustawy o transakcjach handlowych zachowuje swój charakter prawny jedynie w odniesieniu do pierwotnego wierzyciela – tego, który dokonał dostawy towarów lub świadczenia usług. W odniesieniu do nabywcy wierzytelności bezspornym jest, że na mocy umowy z pierwotnym wierzycielem nabywa on wszelkie prawa związane z wierzytelnością, w tym także prawo do żądania zapłaty od dłużnika również tej kwoty, która zmienia jednak swój charakter i staje się po prostu elementem wynagrodzenia za usługę wyświadczoną pierwotnemu wierzycielowi, polegającą na uwolnieniu go od konieczności windykacji należności. Innymi słowy na mocy art. 509 Kc – odnoszącego się wszak tylko do przeniesienia wierzytelności - na wnioskodawcę przechodzi prawo żądania określonej kwoty, a nie jej charakter prawny i tytuł, z jakiego wynika. A skoro tak, to – uwzględniając treść art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy o VAT, stanowiącego, że odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju podlega opodatkowaniu podatkiem VAT – należy dojść do przekonania, że zaskarżony akt nie narusza prawa.

Prowadzi to do wniosku, że niezasadne są zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego, zawarte w punkcie 2. skargi.

Tym samym, skoro powyższe zarzuty okazały się nieuzasadnione, za bezzasadny należało uznać także zarzut odnoszący się do art. 14a i 14b O.p., co nastąpić miało przez wydanie interpretacji sprzecznej z przepisami prawa, albowiem Sąd takiej sprzeczności się nie dopatrzył. Nie stwierdził, aby naruszało ono art.120 i 121 § 1 O.p., gdyż działania organu miały umocowanie w przepisach prawa, a postępowanie nie było prowadzone w sposób niebudzący zaufania do organu.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.