Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 986/01
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2002-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 73 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Przepis art. 73 Kpa wprowadza rozróżnienie w zakresie uprawnień w nim określonych w zależności od tego, czy strona chce skorzystać z uprawnienia, o jakim mowa w par. 1 owego przepisu, które to uprawnienie służy jej z racji posiadania przymiotu strony postępowania, czy też strona chce skorzystać z uprawnienia o jakim mowa par. 2 owej normy prawnej.

Możliwość skorzystania przez stronę z uprawnienia o jakim mowa w art. 73 par. 2 Kpa ustawodawca uzależnia od spełnienia przez stronę dodatkowego warunku w postaci wykazania przez nią ważnego interesu w żądaniu uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych /przez organ/ odpisów.

TEZY

Przepis art. 73 Kpa wprowadza rozróżnienie w zakresie uprawnień w nim określonych w zależności od tego, czy strona chce skorzystać z uprawnienia, o jakim mowa w par. 1 owego przepisu, które to uprawnienie służy jej z racji posiadania przymiotu strony postępowania, czy też strona chce skorzystać z uprawnienia o jakim mowa par. 2 owej normy prawnej.

Możliwość skorzystania przez stronę z uprawnienia o jakim mowa w art. 73 par. 2 Kpa ustawodawca uzależnia od spełnienia przez stronę dodatkowego warunku w postaci wykazania przez nią ważnego interesu w żądaniu uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych /przez organ/ odpisów.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w przy udziale (...) sprawy ze skargi Elżbiety i Zbigniewa Sz. na postanowienie Wojewody D. z dnia 27 marca 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych kopii rysunków z projektu budowlanego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2001 r. (...) wydanym na podstawie art. 73 par. 2 Kpa i art. 74 par. 2 Kpa Prezydent W. odmówił wydania Elżbiecie i Zbigniewowi Sz. kopii rysunków z projektu budowlanego, dotyczących budynków wielorodzinnych mieszkalno-usługowych z niezbędną infrastrukturą techniczną przy ul. B. nr 4 we W.

W uzasadnieniu podał, że Elżbieta i Zbigniew Sz. wystąpili z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych rysunków z projektu budowlanego dotyczącego budynków wielorodzinnych mieszkalno-usługowych przy ul. B. 4 we W. Pismem (...) z dnia 22.12.2000 r. tamtejszy Wydział zawiadomił wnioskodawców o wszczęciu postępowania o wydanie pozwolenia na budowę przy ul. B. 4, zapewniając stronom czynny udział, a także możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Akta sprawy wraz z projektem budowlanym zostały wnioskodawcom udostępnione.

Wskazał, powołując się na przepis art. 73 par. 2 i art. 74 par. 2 Kpa, że odmawia wydania uwierzytelnionych kopii wnioskowanej dokumentacji projektowej z tego względu, że wnioskodawcy nie wykazali ważnego interesu. Ponadto rysunki, których wydania domagają się wnioskodawcy chronione są przepisami prawa autorskiego i autor tego opracowania musi wyrazić zgodę na wydanie kserokopii /art. 2 ust. 2 ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /t.j. Dz.U. 2000 nr 80 poz. 904/.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Elżbieta i Zbigniew Sz. domagali się jego uchylenia, podnosząc, że zostali pozbawieni możliwości uczestniczenia w sprawie, w której są stroną postępowania. Podali, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 22.12.2000 r. zostało im doręczone w dniu 5.01.2001 r. W zawiadomieniu pouczono ich o możliwości czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z art. 10 Kpa. Z prawa tego jednak nie mogli skorzystać z tego względu, że w dniu 29.12.2000 r. organ I instancji wydał decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla projektowanej inwestycji. W ocenie żalących się legitymują się oni ważnym interesem uzasadniającym wniosek o wydanie uwierzytelnionych kopii dokumentów o jakich mowa we wniosku skoro w odległości kilku metrów od granicy ich działki ma być realizowany budynek wielorodzinny z usługami, o wysokości prawdopodobnie 3 kondygnacji. Kiedy kilka lat temu budowali swój dom jednorodzinny parterowy z użytkowym poddaszem zapewniano ich, że tereny wokół przeznaczone są pod zabudowę niską. Realizacja spornej inwestycji spowoduje konieczność zmiany ich trybu życia, pogorszy warunki użytkowania budynku i terenu działki i niewątpliwie obniży wartość materialną budynku. W ich ocenie okoliczności powyższe stanowią wystarczająco ważny interes do uwzględnienia wniosku.

Po rozpoznaniu powyższego zażalenia Wojewoda D. postanowieniem z dnia 27 marca 2001 r. (...) wydanym na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 144 Kpa oraz art. 82 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126/ utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że Elżbieta i Zbigniew Sz. pismem z dnia 19.01.2001 r. zwrócili się do Wydziału Architektury, Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego W. z prośbą o wydanie uwierzytelnionych kopii rysunków:

1. projektu zagospodarowania terenu,

2. rzutu piwnic,

3. rzutu parteru,

4. przekroi poprzecznych,

5. elewacji południowej budynku

z projektu budowlanego dla planowanej inwestycji przy ul. B. 4 we W. Prezydent W. postanowieniem z dnia 2.01.2001 r. odmówił wydania uwierzytelnionych kopii wymienionych rysunków.

Na postanowienie to wnioskodawcy złożyli zażalenie, podając, że jako właściciele działki graniczącej z działką inwestycji nie zgadzają się na proponowane rozwiązania projektowe, w oparciu o które ma być realizowana budowa budynku wielorodzinnego prawdopodobnie trzykondygnacyjnego z usługami w odległości kilku metrów od granicy ich działki. Zdaniem wnioskodawców inwestorzy naruszają obowiązujące przepisy oraz ich prawa. Wyjaśnili, że posiadając wskazane dokumenty mogliby wnieść do projektu swoje uwagi i zastrzeżenia, chroniąc w ten sposób swoje interesy w tej sprawie.

Rozpatrując zażalenie organ II instancji wskazał, że powołana przez organ I instancji ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /t.j. Dz.U. 1980 nr 20 poz. 904/ w art. 2 ust. 1 i ust. 2 zastrzega, że opracowania cudzego utworu w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja, jest przedmiotem prawa autorskiego, a rozporządzanie i kopiowanie z opracowania zależy od zezwolenia twórcy utworu pierwotnego /prawo zależne/, chyba że autorskie prawa majątkowe do utworu pierwotnego wygasły.

W tej sytuacji wydanie uwierzytelnionych kopii rysunków z projektu budowlanego, zgodnie z treścią ww. pisma wnioskodawców wymagało uzyskania zgody autora. Ponadto organ II instancji wskazał, że organ I instancji uzasadnił odmowę wykonania uwierzytelnionych kopii projektu budowlanego również tym, iż akta sprawy wraz z projektem budowlanym zostały wnioskodawcom udostępnione.

Wyjaśnił, że w prawie do przeglądania akt mieści się zapoznanie się z treścią wszystkich dokumentów. Osoby będące stroną w sprawie mają prawo do przeglądania map, planów, notatek urzędowych, jak również utrwalenie na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez ich notowanie lub wykonywanie odpisów /odrysów/. W tym zakresie nie ma żadnych ograniczeń w myśl przepisu art. 73 par. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071/. Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawcy mieli możliwość wykonania odpisów i wyrysów ze wskazanych rysunków.

Mając powyższe na uwadze orzekł jak w wydanym postanowieniu.

Elżbieta i Zbigniew Sz. wnieśli skargę na powyższe postanowienie, domagając się uchylenia wydanych w sprawie postanowień. Podtrzymali w niej zarzuty i twierdzenia zawarte we wniosku oraz w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, sprawujący zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem uznał, że zaskarżone postanowienie w niczym nie narusza prawa. Skarga zatem podlegała oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu pod względem legalności jest w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody D. utrzymujące w mocy, wydane na podstawie art. 73 par. 2 Kpa, postanowienie Prezydenta W. o odmowie wydania Elżbiecie i Zbigniewowi Sz. kopii rysunków z projektu budowlanego, dotyczących budynków wielorodzinnych mieszkalno-usługowych z niezbędną infrastrukturą techniczną przy ul. B. nr 4 we W. w toczącej się sprawie administracyjnej o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę dla ww. inwestycji.

Zgodnie z przepisem art. 73 par. 1 Kpa: "W każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów". Według treści par. 2 owego przepisu prawa: "Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych prze siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony."

Przepis ten ustanawia na rzecz strony prawo przeglądania akt. W prawie tym mieści się zapoznanie się z treścią wszystkich dokumentów, przejrzenie map, planów, notatek urzędowych, jak również utrwalenie na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez ich notowanie lub wykonywanie odpisów /odrysów/. W tym zakresie przepis art. 73 par. 1 Kpa nie ustanawia żadnych ograniczeń. Stronie służy prawo zaznajomienia się ze wszystkimi materiałami, które znalazły się w aktach sprawy, niezależnie od tego czy zostały zaliczone do dowodów służących rozstrzygnięciu sprawy, czy też nie mają takiego charakteru. Udostępnienie akt w rozumieniu powyższego przepisu sprowadza się w istocie do faktycznej czynności przeglądania akt przez stronę. Przeglądanie to staje się środkiem zapoznania się przez stronę z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Udostępnianie akt sprawy w znaczeniu, o jakim mowa w art. 73 par. 1 Kpa, obejmuje całość tych akt.

Uzyskiwanie natomiast uwierzytelnionych odpisów, a uwzględniając nowe techniki -potwierdzonych kopii kserograficznych lub wydruków komputerowych - pozostaje pod kontrolą organu administracyjnego, ponieważ powstają wtedy nowe dokumenty, które mogą być wykorzystane poza prowadzonym postępowaniem. Z tego też względu przepis art. 73 par. 2 Kpa odnośnie do uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy stawia wymaganie wykazania przez stronę ważnego interesu w uzyskaniu takiego dokumentu. Uprawnienia strony wynikającego z przepisu art. 73 par. 2 Kpa nie można odczytywać jako alternatywnego sposobu zapoznania się przez stronę z aktami sprawy. Regulacja ta służy dostarczeniu stronie dokumentu w postaci uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy /wydanego i uwierzytelnionego przez organ administracji lub tylko uwierzytelnionego przez ten organ. Strona może - w wyniku udostępnienia akt - uzyskać uwierzytelniony odpis, jeśli wykaże, że jest to /tzn. uzyskanie uwierzytelnionego odpisu/ uzasadnione jej ważnym interesem. Takiego warunku nie trzeba zaś wstępnie spełnić przy zgłaszaniu zamiaru skorzystania z prawa wglądu do akt, o jakim mowa w art. 73 par. 1 Kpa. Prawo to bowiem służy stronie postępowania bez żadnych ograniczeń i wynika z posiadania przez nią przymiotu strony, to jest z tego względu, że toczące się postępowanie dotyczy jej interesu prawnego albo z tej przyczyny, że żąda ona dokonania czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek /art. 28 Kpa/.

Przepis art. 73 Kpa wprowadza zatem rozróżnienie w zakresie uprawnień w nim określonych w zależności od tego, czy strona chce skorzystać z uprawnienia o jakim mowa w par. 1 owego przepisu, które to uprawnienie służy jej z racji posiadania przymiotu strony postępowania, czy też strona chce skorzystać z uprawnienia o jakim mowa par. 2 owej normy prawnej. Możliwość skorzystania przez stronę z uprawnienia o jakim mowa w art. 73 par. 2 Kpa ustawodawca uzależnia od spełnienia przez stronę dodatkowego warunku w postaci wykazania przez nią ważnego interesu w żądaniu uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych /przez organ/ odpisów.

W wyroku z dnia 3 czerwca 1997 r. I SA/Łd 302/96 /nie publ./ Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Strona, żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ rozpatrując takie żądanie dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie zaistniał ważny interes strony."

W wyroku zaś z dnia 23 stycznia 1998 r. I SA/Łd 770/96 /nie publ./ Sąd ten wskazał, że: "Ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 par. 2 in fine Kpa, może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych. Obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie lub jej pełnomocnikowi obciąża organ administracji państwowej jednak tylko wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów ww. dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 par. 1 w zw. z art. 73 par. 2 in initio Kpa."

W złożonym w sprawie wniosku o wydanie przez organ administracji uwierzytelnionych dokumentów skarżący nie wykazali ważnego interesu uzasadniającego zgłoszone w tym przedmiocie żądanie. Twierdzenia wskazane przez nich w zażaleniu na postanowienie wydane przez organ I instancji polegające na konieczności zmiany trybu życia, pogorszeniem warunków użytkowania budynku i terenu działki oraz obniżeniu wartości materialnej stanowiącego ich własność budynku w związku z realizacją zamierzonej inwestycji można uznać jedynie za interes faktyczny, a nie ważny interes w rozumieniu art. 73 par. 2 Kpa. Podniesione zaś przez skarżących w zażaleniu dalsze okoliczności mające uzasadniać zgłoszony wniosek, dotyczące naruszenia przez organ I instancji wynikających z art. 10 Kpa ich uprawnień jako strony postępowania, mogą stanowić ewentualnie zarzut uchybień procesowych wniesionego przez nich jako strony odwołania od decyzji wydanej w sprawie przez organ I instancji.

Ewentualnego naruszenia przez organ administracji w toku postępowania administracyjnego przepisu art. 10 Kpa nie może kompensować przyznanie stronie uprawnienia z art. 73 par. 2 Kpa. Uprawnienia o jakich mowa w wyżej powołanych przepisach służą bowiem zupełnie innym celom.

Trafnie w świetle powyższego organy administracji uznały, że zgłoszony w sprawie wniosek nie znajduje oparcie we wskazanym przepisie art. 73 par. 2 Kpa. W tej sytuacji wniesioną w sprawie skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić, co orzeczono na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.