Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 396/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-12-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.12.2008r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2002r. w kwocie 127 095 zł. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.12.2008r. Nr[...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2002r. w kwocie 127 095 zł.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J. C. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M. C. ur. w 1959r.

i studiującą córką A. C. ur. w 1989r. Z żoną od dnia 10.01.2001r. pozostaje w rozdzielności majątkowej ale otrzymuje od niej 500 zł. miesięcznie. Od syna Ł. C. otrzymuje natomiast 700 zł. miesięcznie. Mieszka w domu teściowej K.L., która ponosi koszty utrzymania gospodarstwa. J. C. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w K. sp. z o.o. w D., z wynagrodzeniem w wysokości 1001,79 zł. miesięcznie , brutto. Jest obciążony kredytami w Banku[...],Banku[...]. , Banku[...]. ale jak to określa :"nie robi spłat rat kredytów". Jego zadłużenie wobec ZUS wynosi 749 188,53 zł. (choć podaje też sumę 450 000 zł.!) Kwota zadłużenia wobec Skarbu Państwa podawana jest raz jako suma 728 467,80 zł. raz jako suma 7 144 121,48 zł. W wyniku prowadzonych przeciw niemu postępowań egzekucyjnych doszło do zajęcia kont i zabezpieczenia nieruchomości poprzez ustanowienie hipotek na posiadanych przez niego działkach w O., C., B., C., K., J., Ł..

J. C. w 2008r. osiągnął dochód w wysokości 204 776,41 zł. przy przychodzie na poziomie 2 405 160,08 zł. Z wyciągów z Banku [...]oraz

z deklaracji VAT – 7 za wrzesień 2009r. wynika , iż firma .C, Zakład Pracy Chronionej, której J. C. jest właścicielem nadal prowadzi działalność gospodarczą. Firma ta w miesiącu wrześniu 2009r. dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, której podstawa opodatkowania wyniosła łącznie 172 830 zł. Dochód jej za miesiąc wrzesień 2009r. wyniósł natomiast 26 631,63 zł.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.

Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy

w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub

w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa

i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku

w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma

analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych

w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zdaniem orzekającego, dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych J. C.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni.

Nie nadesłała bowiem: - istotnego, z punktu widzenia oceny jej sytuacji majątkowej, spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami , popartego odpowiednimi rachunkami,

- zeznań podatkowych M. C.za 2008r. i z tytułu podatku VAT za ostatni miesiąc.

Od tego ostatniego wymogu nie zwalnia fakt, iż małżonkowie są w formalnej rozdzielności majątkowej. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Trzeba też zauważyć, iż obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych.(por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 )

Po drugie natomiast, teza ta jest tym bardziej zasadna na gruncie rozpatrywanej sytuacji, kiedy to małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo.

Strona skarżąca nie nadesłała też wyciągów z kont bankowych J. C.

i M. C., zarówno osobistych jak i firmowych, obejmujących operacje

z ostatnich trzech miesięcy. Przysłanie wyciągów z konta C. , , Zakład Pracy Chronionej znajdującego się w Banku[...]. nie można bowiem uznać za wywiązanie się z nałożonego na stronę obowiązku. Dokumenty te dotyczą tylko firmy J. C. i stanowią jedynie jednodniowe wyciągi , które nie obrazują przeprowadzanych przez okres trzech miesięcy transakcji.

Nie został również przesłany spis posiadanych nieruchomości z podaniem ich wielkości i położenia a nadesłane dokumenty nie przedstawiają w pełni stanu posiadania nieruchomości ich położenia i wielkości. Są to często tylko zawiadomienia o wpisie hipotek określające dane z nimi związane. Nie zawierają natomiast informacji dotyczących działów I i II ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości.

Wreszcie, strona skarżąca nie nadesłała kserokopii dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów. W żaden też sposób nie odniosła się do tej kwestii.

Poza tym należy podkreślić, iż w złożonych przez J. C. oświadczeniach jest szereg nieścisłości o istotnym znaczeniu dla oceny jego zdolności płatniczych.

Podaje on bowiem różne kwoty zadłużeń w stosunku do np. ZUS i Skarbu Państwa. Raz oświadcza, iż prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i córką, raz stwierdza , iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa. Rozbieżność ta dziwi tym bardziej , iż oba te oświadczenia zawarte są w jednym pliku dokumentów nadesłanych

w odpowiedzi na wezwanie Sądu. Oba też datowane są na dzień 03.11.2009r. !

Poważne wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń J. C. budzi kwestia zatrudnienia i uzyskiwanych przez niego zarobków. Podaje on, że jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie K. sp. z o.o. i jednocześnie przedkłada wyciągi bankowe i deklaracje PIT dotyczące firmy C. , Zakład Pracy Chronionej, której jest właścicielem. Okazuje się też z nich, iż firma ta uzyskuje znaczne dochody ( 26 631,63 zł. za miesiąc wrzesień 2009r. )

W konsekwencji w/w okoliczności nie można w sposób rzeczywisty określić relacji obecnych wydatków do dochodów strony skarżącej, co stanowi podstawę oceny jej zdolności płatniczych.

W tej sytuacji ,mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, J. C. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09)

W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).