Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1527/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 261 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] (dalej także "zaskarżonym postanowieniem") Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także "Minister") po ponownym rozpatrzeniu na wniosek J. J. (dalej także "skarżącego") sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], zwracającym skarżącemu wniosek o udostępnienie z rejestru PESEL danych adresowych Pana R. R., utrzymał własne postanowienie z dnia [...] marca 2016 r. w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] maja 2016 r., przedstawia się następująco:

1. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący wystąpił do Ministra o udostępnienie z rejestru PESEL danych adresowych Pana R. R. Uzasadniając potrzebę uzyskania wnioskowanych danych, skarżący powołał się na wezwanie Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...], z dnia [...] czerwca 2015 r. Jednocześnie skarżący wystąpił o zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty za udostępnienie danych ze względu na trudną sytuację majątkową.

2. Prowadząc postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, organ w pismach z dnia [...] października 2015 r., [...] listopada 2015 r., [...] stycznia 2016 r. oraz [...] lutego 2016 r. zobowiązał skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających niemożność poniesienia opłaty za udostępnienie danych z rejestru PESEL. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Minister odmówił zwolnienia skarżącego z opłaty za udostępnienie danych z rejestru PESEL, stwierdzając że skarżący nie przedstawił dokumentów, potwierdzających spełnienie, określonej w art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego, przesłanki niewątpliwej niemożności poniesienia opłaty.

3. Pismem z dnia [...] marca 2016 r. skarżący został wezwany do nadesłania dowodu dokonania przedmiotowej opłaty w kwocie [...] zł. Pomimo upływu terminu wskazanego w wezwaniu, skarżący nie nadesłał dowodu uiszczenia wymaganej opłaty.

4. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., wydanym na podstawie art.261 § 2 k.p.a., Minister orzekł o zwrocie wniosku skarżącemu.

5. Skarżący wniósł do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] marca 2016 r., kwestionując jego prawidłowość i żądając zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za udostępnienie danych. Skarżący przedłożył również po raz kolejny dwa tożsame w treści zaświadczenia z Zakładu Karnego w S. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], informujące o braku odpłatnego zatrudnienia w jednostce penitencjarnej, w której skarżący aktualnie przebywa.

III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. Minister rozpatrzył ponownie, na wniosek skarżącego, sprawę zakończoną własnym postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., utrzymując to postanowienie w mocy.

Uzasadniając wydane orzeczenie, Minister wskazał w szczególności, co następuje:

Istotą sprawy w przedmiotowym postępowaniu jest kwestia ustalenia, czy Wnioskodawcę można uznać za podmiot uprawniony do nieodpłatnego udostępnienia danych w oparciu o określoną w art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłankę która mówi, iż w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności.

Rozpatrując niniejszą sprawę na wstępie podnieść należy, że organ nie badał merytorycznie oraz nie kwestionował uprawnienia skarżącego do uzyskania z rejestru PESEL wnioskowanych danych. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest jedynie odmienna ocena organu, co do obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty za udostępnienie danych z rejestru PESEL.

Zgodnie z art. 267 zd. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności.

Uwzględniając powyższe uregulowania, wskazujące że stronie przysługuje możliwość żądania od (organu administracyjnego zwolnienia, w całości lub w części, od ponoszenia określonej opłaty, w razie niemożności jej poniesienia z uwagi na sytuację życiową, organ dokonał stosownej oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek umożliwiających dokonanie powyżej czynności, w analizowanej sprawie odnoszącej się do możliwości zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za udostępnienie danych z rejestru PESEL.

W ocenie organu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny, że w Jego przypadku wystąpiła przesłanka niewątpliwej niemożności poniesienia opłaty za udostępnienie danych z rejestru PESEL, w wysokości [...] zł. Podane przez skarżącego okoliczności, tj. trudna sytuacja majątkowa oraz zwolnienie z kosztów w postępowaniu sądowym, na potrzeby którego skarżący wystąpił o dane osoby poszukiwanej, nie zostały bowiem poparte żadnymi, obiektywnie weryfikowalnym dokumentami, które w jednoznaczny sposób potwierdzałyby twierdzenia skarżącego. W toku prowadzonego postępowania skarżący przedłożył wprawdzie zaświadczenie z Zakładu Karnego w S., informujące o braku odpłatnego zatrudnienia, jednakże pomimo wezwań organu nie uzupełniła dokumentacji o kluczowy w niniejszej sprawie dokument, tj. zaświadczenie wydane przez jednostką penitencjarną, informujące o braku środków finansowych do dyspozycji, ani też o postanowienie Sądu o zwolnieniu skarżącego z kosztów postępowania sądowego. Jednocześnie wyjaśnić należy, że zwolnienie z opłaty dotyczy sytuacji wyjątkowej, związanej ze szczególnie trudną sytuacją materialną strony postępowania. Wobec powyższego, organ nie mógł oprzeć się wyłącznie na oświadczeniu Wnioskodawcy, lecz obowiązany był żądać dowodów na jej jednoznaczne potwierdzenie. W opisywanej sprawie, pomimo kierowanych przez organ wezwań do nadesłania dokumentów potwierdzających, że Strona pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej i w związku z tym nie ma możliwości poniesienia opłaty za udostępnienie danych, Strona nie przedstawiła wszystkich, żądanych przez organ dokumentów potwierdzających podnoszone przez Wnioskodawcę okoliczności, co do istnienia obiektywnych trudności uniemożliwiających uiszczenie stosownej opłaty, co w konsekwencji stanowi wystarczającą legitymację do zwolnienia Wnioskodawcy z obowiązku uiszczenia stosownej opłaty. Należy zatem uznać, że w przedmiotowej sprawie, określona W art. 267 k.p.a. przesłanka niewątpliwej niemożności poniesienia opłaty nie została wykazana w sposób należyty.

Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 53 pkt 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, udostępnienie danych z rejestru PESEL dla podmiotów, które ubiegają się o dane w związku z posiadanym interesem prawnym, następuje odpłatnie. W związku z powyższym, organ upoważniony jest do przekazania żądanych informacji, tylko wówczas gdy Strona dołączy do wniosku dowód uiszczenia opłaty, co jak zostało wskazane powyżej, pomimo kierowanych do Wnioskodawcy wezwań, w analizowanej sprawie nie zostało należycie udokumentowane

W badanej sprawie obowiązek ten, pomimo wezwania organu, nie został zrealizowany. W tej sytuacji zastosowanie znajduje zatem art. 261 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana.

Mając powyższe na względzie należało utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

IV. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. skarżący, działający w tej dacie samodzielnie wniósł do tut. Sądu skargę na postanowienie Ministra z dnia [...] maja 2016 r., podnosząc co następuje: (-) wbrew ocenie organu skarżący wykazał brak możliwości opłacenia wniosku o udostępnienie danych osobowych, (-) skarżący został w całości zwolniony od kosztów w postępowaniu przed sądem powszechnym, (-) organ ocenił sprawę wybiórczo.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego, działający z urzędu, uzupełnił zarzuty skargi, zarzucając postanowieniu Ministra naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie określenia sytuacji majątkowej skarżącego, iż nie jest on w stanie ponieść opłaty od wniosku o udostępnienie danych z rejestru PESEL w kwocie [...] zł, w szczególności nie przeprowadzenie z urzędu dowodu na okoliczność ustalenia czy skarżący posiada środki w depozycie Zakładu Karnego oraz czy został zwolniony w całości z kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt [...] rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w P. [...] Wydział Cywilny,

- art. 75 k.p.a. poprzez całkowite pominiecie dowodu z dokumentu - zaświadczenia z aresztu śledczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., z którego wynika, że skarżący nie pracuje oraz nie posiada środków pieniężnych na skutek zajęć komorniczych na łączną kwotę [...] zł,

Uzasadniając podniesione wyżej zarzuty, pełnomocnik wskazał w szczególności, co następuje:

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena możliwości uiszczenia przez skarżącego opłaty za udostępnienie żądanych danych. Z treści art 267 k.p.a. wynika, że zwolnienie z opłat ma charakter uznaniowy. Podstawę do wydania orzeczenia o charakterze uznaniowym stanowić może jedynie prawidłowa analiza stanu faktycznego (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1950/10). Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie podjęły jednakże czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Należy w tym kontekście odnotować, co następuje:

(-) Organ nie podjął z urzędu żadnych działań, mających na celu zweryfikowanie uzyskanej od skarżącego informacji, iż skarżący został w całości zwolniony z kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt [...], rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w P. [...] Wydział Cywilny. Obowiązek taki spoczywał natomiast na organie jako prosta konsekwencja zasady oficjalności, obligującej organ administracji do podejmowania z urzędu wszelkich działań, mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

(-) Skarżący podjął współpracę z organem administracji i przedstawił zaświadczenia z Zakładu Karnego w S. z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz z dnia [...] stycznia 2016 r., obrazujące jego sytuację (w aktach sprawy). Mając na względzie fakt, że skarżący przebywa w Zakładzie Karnym, organ administracji w przypadku uznania, że przedstawione dane są niewystarczające mógł również zwrócić się z urzędu wprost do Zakładu Karnego w celu ustalenia czy posiada środki w depozycie, lecz tego nie uczynił;

(-) Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu administracji, że w aktach sprawy znajdują się jedynie zaświadczenia z Zakładu Karnego w S. oraz same oświadczenia skarżącego o jego trudnej sytuacji materialnej. Organ administracji zupełnie pominął dowód z dokumentu - zaświadczenia z aresztu śledczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., z którego wynika, że skarżący nie pracuje oraz nie posiada środków pieniężnych na skutek zajęć komorniczych na łączną kwotę [...] zł ( w aktach sprawy załączony do wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2015 r.). Stan tak olbrzymiego zadłużenia skarżącego oraz fakt osadzenia w zakładzie karnym skutecznie udowodniały brak możliwości poniesienia przez skarżącego opłaty za udostępnienie danych z rejestru PESEL Pana R. R. Tymczasem organ administracji nawet nie ustosunkował się w swoich postanowieniach do złożonego przez skarżącego ww. dowodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 roku z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art.119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienie Ministra odpowiada prawu.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie utrzymane nim w mocy zostały wydane na podstawie art.261 § 2 k.p.a., nakładającego na organ administracji obowiązek zwrócenia stronie postępowania podania, od którego nie uiszczono w wyznaczonym terminie należnej opłaty. Orzekający w sprawie organ dwukrotnie uznał, iż: (-) rozpatrzenie wniosku skarżącego o udostępnienie danych z sytemu PESEL podlega stosownej opłacie w wysokości [...] zł, (-) z racji niewykazania przez skarżącego niewątpliwej niemożności poniesienia w/w opłaty, nie wystąpiły przesłanki do zwolnienia z niej skarżącego na zasadzie art.267 k.p.a. (o czym organ rozstrzygnął osobnym, niezaskarżalnym postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r.), (-) powyższe okoliczności obligowały organ do wyznaczenia skarżącemu terminu do uiszczenia należnej opłaty, który to obowiązek został wypełniony poprzez skierowania do skarżącego stosowanego wezwania, zawartego w piśmie z dnia [...] marca 2016 r., (-) w terminie siedmiu dni od dnia skutecznego doręczenia skarżącemu w/w wezwania, skarżący należnej opłaty nie uiścił, (-) powyższe z kolei obligowało organ do zastosowania w sprawie instytucji z art.261 § 2 k.p.a., tj. do zwrócenia wniosku skarżącemu. Stanowisko organu jest całkowicie słuszne, a zarzuty skargi (i pisma ją uzupełniającego) nie zasługują na uwzględnienie.

2. Zgodnie z art. 261 § 1 k.p.a., jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. W myśl art. 261 § 2 k.p.a., jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana.

Jak podnosi się w piśmiennictwie prawniczym (por. M. Jaśkowska "Komentarz aktualizowany do art.261 Kodeksu postępowania administracyjnego", publ. LEX) artykuł 261 reguluje kwestię opłat i kosztów uiszczanych z góry. Jeżeli strona nie uiści należności z góry, a minął termin ich wniesienia, organ wyznaczy termin w granicach od siedmiu do czternastu dni. Jeżeli nadal należność nie zostanie wniesiona, organ wyda postanowienie o zwrocie podania lub zaniechania czynności uzależnionej od opłaty. Postanowienie to powinno zawierać elementy wskazane w art. 124 i 125 § 3. Na postanowienie o zwrocie służy zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego (por. też wyrok WSA w Kielcach z dnia 4 września 2008 r., II SA/Ke 205/08, ONSA WSA 2010, nr 1, poz. 9: "Skoro przepisy uzależniają wydanie dowodu osobistego od uiszczenia opłaty, a nie występują okoliczności uzasadniające zwolnienie od tego obowiązku, organ powinien wezwać stronę do uiszczenia opłaty i wyznaczyć termin na dokonanie czynności. Jedynie wówczas, gdy w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, organ zwraca podanie na podstawie art. 261 § 2 k.p.a."). Skutkiem postanowienia o zwrocie podania jest zaniechanie czynności w stosunku do tego podania. Wyjątki od tej zasady określa art. 261 § 4. Czynności tych nie należy interpretować rozszerzająco (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., I OSK 748/08, LEX nr 554822: "1. Przepis art. 261 § 4 pkt 1 k.p.a. ma charakter wyjątku i nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Ponadto ważny interes strony i względy społeczne muszą być skonkretyzowane i wskazane przez osobę, która z dobrodziejstwa tego przepisu chce skorzystać. 2. Okoliczności dotyczące trudnej sytuacji skarżącego są przesłanką ewentualnego zwolnienia go od opłaty skarbowej w żadnym jednak wypadku nie uzasadniają zastosowania art. 261 § 4 k.p.a. Ważny interes strony lub względy społeczne przemawiające za niezwłocznym załatwieniem nie są bowiem tożsame z niemożnością poniesienia przez stronę kosztów opłaty skarbowej").

3. Bezspornie okoliczności, o których mowa w art.261 § 4 k.p.a., obligujące organ do rozpatrzenia podania pomimo niewniesienia przez wnoszącego podanie stosownej opłaty nie wystąpiły w rozpatrywanej sprawie, a zatem rozpatrzenie przez Ministra nieopłaconego wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2015 r., dotyczącego udostępnienia danych z bazy PESEL, było uzależnione od wykazania przez skarżącego, iż w jego sprawie występują przesłanki do zastosowania art.267 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem; (-) W razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności, (-) Zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach.

Skarga konsekwentnie wywodzi, że wymagana przepisem "niewątpliwa niemożność poniesienia przez stronę opłat" wystąpiła w sprawie, jednakże organ nie poczynił w tym zakresie koniecznych wyjaśnień z urzędu. Sąd nie podziela takiego stanowiska, albowiem o ile nie sposób odmówić trafności rozumowaniu skargi, iż co do zasady organ administracji winien, zgodnie z dyspozycją art.7 i 77 § 1 k.p.a., dążyć do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z czym w pierwszej kolejności wiąże się obowiązek zgromadzenia z urzędu koniecznego materiału dowodowego, o tyle powyższe w żadnym wypadku nie zwalnia strony postępowania z obowiązku współdziałania z organem w celu ustalenia faktów niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Całkowicie zasadnym jest przyjęcie, iż w sprawie, w której strona powołuje się na własną szczególną sytuację życiową, jako przesłankę do uzyskania zwolnienia z obowiązków, ciążących zgodnie z właściwymi przepisami na stronach postępowania administracyjnego (w tym kontekście wymienić należy w pierwszej kolejności zwolnienie z obowiązku ponoszenia przewidzianych opłat), to na niej spoczywa główny ciężar dowiedzenia, iż okoliczności uprawniające do uzyskania żądanych ulg istotnie wystąpiły. Inicjatywa dowodowa organu winna mieć w tym zakresie wyłącznie charakter subsydiarny, ograniczony do tych kwestii faktycznych, których strona nie jest w stanie wykazać. Tym samym, to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania, iż w sposób niewątpliwy nie ma on możności poniesienia opłaty w wysokości [...] zł od wniosku o udostępnienie danych z bazy PESEL. Całkowicie trafnie przyjął Minister, iż sposobem na wykazanie wymaganej przepisem niemożności poniesienia opłaty, będzie przedłożenie stosownego zaświadczenia z Zakładu Karnego, w którym skarżący odbywał karę pozbawienia wolności, o stanie posiadanego tam przez skarżącego depozytu pieniężnego (a ściślej braku środków na tym depozycie). Bezspornie bowiem stan tego depozytu (tj. ilość zgromadzonych przez skarżącego środków pieniężnych) odzwierciedla w sposób bezpośredni aktualną sytuację finansową skarżącego. Kierowane w tym zakresie do skarżącego czterokrotnie (na przestrzeni blisko pięciu miesięcy – pisma z dnia [...] października 2015 r., [...] listopada 2015 r., [...] stycznia 2016 r. oraz [...] lutego 2016 r.) stosowne wezwania organu, nie zostały przez zainteresowanego wykonane w sposób oczekiwany przez organ, tj. skarżący żądanego zaświadczenia nie przedstawił (przedkładając w to miejsce np. zaświadczenie o nieposiadaniu zatrudnienia w ZK), nie wyjaśniając przyczyn takiego zaniechania. Powyższe uznać należy za niezrozumiałe, zważywszy na fakt iż [...] wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący zaświadczenie o stanie depozytu (które utraciło następnie swoją aktualność) załączył (kwota depozytu [...] zł). W ocenie Sądu organ był w pełni uprawniony do przyjęcia, iż nie znajdujące uzasadnienia nieprzedłożenie przez skarżącego wymaganego zaświadczenia, które dawałoby obraz aktualnej sytuacji finansowej zainteresowanego, stanowi automatyczną przeszkodę do przyjęcia na gruncie niniejszej sprawy, iż skarżący w sposób niewątpliwy nie ma możności poniesienia należnej opłaty. Żądane zwolnienie z opłaty nie mogło zostać udzielone wyłącznie w oparciu o oświadczenie skarżącego, iż pozostaje on w trudnej sytuacji życiowej.

Odnotować należy, że w dwóch pierwszych wezwaniach, jakie organ skierował do skarżącego (pisma z dnia [...] października i [...] listopada 2015 r.), skarżący został wezwany również do przedłożenia postanowienia sądu powszechnego o zwolnieniu z kosztów sadowych w sprawie, będącej podstawą wystąpienia o dane z bazy PESEL. Abstrahując nawet od faktu, iż element ten nie został powtórzony w dwóch ostatnich wezwaniach ([...] stycznia i [...] lutego 2016 r.), nie można podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego, prowadzącego do tezy, iż: (-) brak przedłożenia przez skarżącego żądanego zaświadczenia o stanie depozytu mógłby być sanowany wykazaniem przez skarżącego, że został on zwolniony z opłat w postępowaniu przed sądem powszechnym, (-) skarżący wprawdzie nie przedłożył żądanego przez organ postanowienia sądu powszechnego, udzielającego zwolnienia, niemniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy poinformował organ o udzieleniu takiego zwolnienia, co winno było skłonić organ do samodzielnego zwrócenia się do sądu powszechnego z urzędu o potwierdzenie informacji przekazanej przez skarżącego. Rozumowanie to idzie za daleko, albowiem trafnie uznał Minister, iż zasadnicze znaczenie dla oceny przesłanek z art.267 k.p.a. ma stan depozytu skarżącego.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie, stwierdzić należy iż taki tryb procedowania w sprawie nie znajdowałby dostatecznego uzasadnienia. Postanowienie w przedmiocie zwrotu wniosku o udostępnienie danych z rejestrów ewidencji ludności bezspornie mieści się w katalogu postanowień, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W tej sytuacji złożona skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W świetle powyższych okoliczności wniesioną skargę należało, jako nie opartą na usprawiedliwionych podstawach, oddalić na podstawie art.151 p.p.s.a.