Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 3535/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34  par. 1, art. 32
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant Agnieszka Mazurek, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi "A spółki z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej we W. O/Z w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku dłużnika spółki skarżącej w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...],[...],[...], [...],[...]obejmujące zaległości podatkowe oraz dodatkowe zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące listopad i grudzień 1998r., poprzez zajęcie rachunków bankowych oraz zajęcie urządzenia nadawczo-odbiorczego do przesyłania sygnału telewizji kablowej.

Strona skarżąca w związku z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie zarzucając nieistnienie obowiązku egzekwowanego na podstawie w/w tytułów.

Organ egzekucyjny zgodnie z dyspozycją art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrócił się do wierzyciela z wnioskiem o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...]Nr [...]Urząd Skarbowy w W. uznał wniesiony zarzut za niezasadny. Rozstrzygnięcie podjęte przez wierzyciela zostało utrzymane w mocy postanowieniem Izby Skarbowej we W. O/Z w W. z dnia [...]Nr [...].

Organ egzekucyjny z kolei w dniu [...]wydał postanowienie nr [...], którym odmówił uznania za zasadne zarzuty na wszczęte postępowanie egzekucyjne i stanowisko to podzielił Dyrektor Izby Skarbowej we W. wydając w dniu [...]postanowienie o Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ egzekucyjny zwrócił uwagę iż strona skarżąca podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku egzekwowanego na podstawie w/w tytułów podważa nie tylko tytuły wykonawcze ale i decyzje administracyjne na podstawie których tytuły te wystawiono co jest niedopuszczalne w przedmiotowym postępowaniu. Brak uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi powoduje, że zarzut skarżącej spółki iż egzekwowany obowiązek nie istnieje nie może być uwzględniony przez organ egzekucyjny w sytuacji gdy wierzyciel w wypowiedzi udzielonej w trybie art. 34 § 1 nie potwierdzi tego zarzutu, a brak jest innych podstaw merytorycznych do jego uwzględnienia z urzędu.

Organ egzekucyjny zwrócił uwagę iż dopiero podważenie w odpowiednim trybie decyzji wymiarowej mogłoby doprowadzić do skutku zamierzonego przez zobowiązaną spółkę. W postępowaniu zaś egzekucyjnym nie można prowadzić postępowania wyjaśniającego w przedmiocie prawomocności decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w związku z czym Dyrektor Izby Skarbowej uznał za bezpodstawny zarzut strony iż w postępowaniu egzekucyjnym nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego w sprawie.

Nie uznano również za trafny zarzut odnośnie braku udziału strony w prowadzonym postępowaniu gdyż organ egzekucyjny przesłał stronie skarżącej w dniu [...]kopie skierowanych do banków zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych oraz odpisy tytułów wykonawczych informując tym samym o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i możliwość skorzystania z przysługujących środków zaskarżenia.

Zwrócił uwagę organ egzekucyjny odwoławczy iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie nastąpiło w trybie, art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zaś bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt, iż strona odebrała dokumenty tj. kopie zajęcia rachunku bankowego i tytuły wykonawcze w dniu [...].

Organ odwoławczy nie uznał również za zasadny zarzut iż organ egzekucyjny nie dokonał prawnie skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych bowiem doręczył je zobowiązanemu z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Zdaniem organu II instancji z literalnego brzmienia art. 32 i 180 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika wprost, że odpisy tytułów wykonawczych jak również kopie zawiadomień w sprawie zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych doręcza się zobowiązanemu a nie pełnomocnikowi stąd też art. 18 odsyłający do przepisów kpa jedynie w sprawach nieuregulowanych w w/w ustawie nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej kwestii.

Postanowienie organu odwoławczego stało się przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 32 i 80 w zw. z art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 18 tejże ustawy i art. 40 § 1 kpa przez pominięcie pełnomocnika w toku postępowania egzekucyjnego w szczególności przy doręczaniu odpisów tytułów wykonawczych; naruszenie art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 15, art. 141 w zw. z art. 127 i art. 144 kpa – przez zaniechanie rozpatrzenia zażalenia strony i ustosunkowania do zarzutów postawionych w zażaleniu: naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 52 § 1 pkt 2, art. 54 i art. 55 ustawy ordynacja podatkowa – przez błędną wykładnię przepisów prawa oraz podniesiono również zarzut naruszenia przepisów prawa proceduralnego a to art. 7, 10, 75 i 77 kpa – przez podjęcie rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem zarówno materialnym jak i formalnym.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległość podatkową w podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 1980r. Nr 9 poz. 26 ze zm.) zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...]wierzyciel – Urząd Skarbowy w W. uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne i to stanowisko zostało utrzymane w mocy postanowieniem Izby Skarbowej we W. O/Z w W. z dnia [...]Nr [...].

Z treści wypowiedzi wierzyciela wynika w sposób jednoznaczny iż wpłacona w dniu [...]przez skarżącą spółkę kwota [...]na poczet zaległości w podatku wynikającą z decyzji wymiarowych nie pokryła w całości należności w tychże decyzjach określonych.

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, iż strona skarżąca zobowiązana była do zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad i grudzień 1998r. wraz ze świadczeniami akcesoryjnymi (odsetki z tytułu zwłoki). W uzasadnieniu zarzutu nieistnienia obowiązku objętego wszczętą egzekucją strona skarżąca przedstawiła obszerną argumentację która jej zdaniem uzasadnia iż "strona nie jest zobowiązana do uiszczenia odsetek od zaległości podatkowej określonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej w decyzjach z dnia [...] w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1998 roku". W konkluzji swoich wywodów strona stwierdza, że w tych przypadkach w których dokonano podatnikowi zwrotu podatku nienależnie lub w kwocie wyższej od należnej, odsetki za zwłokę nie mogą być pobierane, gdyż zwrot podatku nastąpił w ramach czynności sprawdzających.

W odpowiedzi na przywołany wyżej zarzut należy wskazać, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym upatrywane są w sposób wskazany w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji między innymi jeśli chodzi o zarzuty oparte na przesłankach wskazanych w art. 33 pkt 1 ustawy – po uzyskaniu przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, która jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Zarzut strony podważający zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego sprowadza się między innymi również do podważania zasadności decyzji wymiarowych stanowiących podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Aby strona mogła uzyskać oczekiwany przez nią skutek (brak podstaw do naliczania odsetek za zwłokę) to musi doprowadzić do podważenia decyzji wymiarowej. Organ egzekucyjny ani wierzyciel w postępowaniu wypowiadającym się co do zasadności podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów nie są władni do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie merytorycznych rozstrzygnięć zawartych w decyzjach stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

Kontrola zgodności z prawem czynności oraz aktów administracyjnych podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego nie może sprowadzać się do oceny zgodności z prawem decyzji merytorycznych, nakładających na adresata tychże decyzji konkretne obowiązki, których ten nie wykonał bez zastosowania środków przymusu przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro w decyzji wymiarowej zostały określone odsetki z tytułu zwłoki (tego podatnik nie kwestionuje) to odsetki te naliczane są do dnia zapłaty należności wynikającej z decyzji, a więc naliczane są również po dacie wydania decyzji wymiarowej.

Okoliczność, iż postanowienie o zarachowaniu dokonanej wpłaty Urząd Skarbowy wydał w dniu [...]a więc po dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie zmienia faktu, iż w dacie zajęcia stanowiska przez wierzyciela w kwestii zasadności zgłoszonych zarzutów znajdowało się w obrocie prawnym postanowienie z dnia [...]Nr [...],[...],[...],[...] informujące stronę o sposobie zarachowania dokonanej wpłaty, potwierdzające stanowisko wierzyciela o braku spełnienia świadczenia przez zobowiązanego.

Na mocy odesłania zawartego w art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy regulujące ogólne zasady postępowania administracyjnego. Oznacza to między innymi, iż organ egzekucyjny rozpoznając zarzut obowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające przestrzegając tym samym zasadę prawdy obiektywnej oraz stosować przepisy kpa o dowodach. Nie można podzielić zarzutu skargi iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ egzekucyjny zbadał czy tytuły wykonawcze spełniają wymogi o których mowa w art. 27 ustawy o postępowaniu w administracji, uzyskał wypowiedź wierzyciela co do zasadności podnoszonych zarzutów, zaś nie był władny o czym mowa wyżej do oceny zgodności z prawem decyzji merytorycznych którymi zostały nałożone na zobowiązanego konkretne obowiązki.

Nie można zarzucić organom egzekucyjnym iż strona pozbawiona została udziału w prowadzonym postępowaniu. Organ egzekucyjny doręczył stronie skarżącej tytuły wykonawcze stanowiące podstawę egzekucji, doręczył stronie postanowienie wierzyciela zawierające stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, strona to postanowienie zaskarżyła, organ egzekucyjny przesłał spółce kopie skierowanych do banków zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych, pouczył stronę skarżącą o środkach zaskarżenia jakie jej przysługują i strona z tych środków zaskarżenia skorzystała. Strona skarżąca zaś w skardze nie wskazała jakie to czynności dokonałaby a nie uczyniła tego właśnie z uwagi iż nie miała zapewnionego udziału w sprawie.

Chybiony jest również zarzut jakoby brak było w sprawie podstaw prawnych do zwrócenia się przez organ egzekucyjny do wierzycieli o zajęcie stanowiska w kwestii podniesionych zarzutów egzekucyjnych.

W sprawie poza sporem pozostaje iż wierzycielem należności podatkowych ciążących na stronie skarżącej jest Urząd Skarbowy w W. Zgodnie zaś z art. 19 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych. W myśl zaś regulacji ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych urzędem skarbowym kieruje naczelnik. Powyższa regulacja prawna zdaniem Sądu pozwala uznać, iż mamy w sprawie do czynienia z dwoma organami: urzędem skarbowym oraz naczelnikiem urzędu skarbowego. Fakt iż naczelnik urzędu skarbowego kieruje urzędem skarbowym z racji przyznanych mu wyżej powołaną ustawą uprawnień nie pozwala uznać, iż mamy do czynienia w sprawie z tożsamością wierzyciela i organem egzekucyjnym. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o wyrażenie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Marginesowo podnieść należy iż stanowisko wyrażone w komentarzu "Egzekucja administracyjna" Roman Hauser Zbigniew Leoński Wyd. Prawnicze W-wa 1995, na które powołuje się skarżący zostało wyrażone w innym stanie prawnym a mianowicie kiedy zgodnie z art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym był urząd skarbowy.

Z dniem 1 stycznia 1999r. stan prawny uległ zmianie z uwagi na zmianę przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 29 grudnia 1998r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162 poz. 1126). Z dniem 1 stycznia 1998r. uległo zmianie brzmienie art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w którym to artykule określono, iż organem egzekucyjnym w miejsce dotychczasowego "urzędu skarbowego" zostaje "naczelnik urzędu skarbowego".

Zgodnie z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnej doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy tytuł wykonawczy winien zostać doręczony stronie czy też działającemu w jej imieniu pełnomocnikowi. Sąd nie neguje stanowiska skarżącego iż w postępowaniu egzekucyjnym w nawiązaniu do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kpa a więc i przepisy dotyczące pełnomocnictwa. W przedmiotowej sprawie doręczenie tytułu wykonawczego było pierwszą czynnością egzekucyjną a zatem zdaniem Sądu prawidłowo organ egzekucyjny doręczył tytuł wykonawczy zobowiązanemu. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego z kolei zrodziło po stronie zobowiązanego prawo ustanowienia pełnomocnika działającego w jego imieniu i z tego prawa zobowiązany skorzystał bowiem zarzuty na wniesione postępowanie egzekucyjne wniósł pełnomocnik skarżącego i dalej działał w postępowaniu egzekucyjnym wnosząc zażalenia na postanowienie organu I instancji aż po wniesienie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podnieść należy, iż nawet gdyby przyjąć, iż zaprezentowany przez Sąd pogląd jest błędny i należy podzielić stanowisko skarżącego iż pełnomocnictwo jakie udzielił skarżący doradcy podatkowemu jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego skutkować winno doręczenie tytułu wykonawczego nie zobowiązanemu a pełnomocnikowi jest o tyle w sprawie nie istotne, gdyż to uchybienie procesowe nie ma wpływu na wynik sprawy jako, że po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego wszczynającego egzekucję działał już za zobowiązanego pełnomocnik. Pełnomocnik dokonał pierwszej czynności ze strony zobowiązanego jaką było wniesienie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i do końca postępowania skarżącą stronę reprezentował. Reasumując przez cały czas postępowania egzekucyjnego strona działała przez pełnomocnika.

Nie można podzielić również zarzutów skargi, iż czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 26 § 5 wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Z regulacji powyższej wynika iż dopuszczalnym jest podjęcie czynności zmierzających do zajęcia rachunku bankowego dłużnika przed doręczeniem mu tytułu wykonawczego. Jedynie zgodnie z art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny powinien jednocześnie z przesłaniem do jednostki w której zobowiązany ma rachunek bankowy, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zawiadomić zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności i rachunku bankowego; organ egzekucyjny wykonując ten obowiązek doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego i odpis zawiadomienia skierowanego do jednostki prowadzącej rachunek bankowy o zakazie wypłat z rachunku bankowego. Z akt sprawy wynika iż zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało sporządzone w dniu [...] i doręczone bankowi A SA w W. w dniu [...]., zaś ze zbiorczego zestawienia korespondencji wychodzącej z Urzędu Skarbowego w W. wynika iż zawiadomienie z zajęcia rachunku bankowego zostało przez organ egzekucyjny wysłane dla strony skarżącej w tymże dniu. Trudno zaś winić organ egzekucyjny za fakt iż korespondencję o której mowa wyżej urząd pocztowy doręczył dopiero [...].

Reasumując wobec bezzasadności podnoszonych w skardze zarzutów należało orzec jak w sentencji wyroku zgodnie z art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.