Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 923/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 4 lit. a i b
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi B. C. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 923/17

UZASADNIENIE

Zaskarżoną interpretacją z dnia [...] r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że stanowisko B. C. przedstawione we wniosku z dnia [...] r. o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia z opodatkowania odsetek zasądzonych wyrokiem Sądu — jest nieprawidłowe.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] r. wpłynął wniosek o wydanie interpretacji, w którym strona następujący stan faktyczny:

W dniu [...] r. w B. na ul. A miał miejsce wypadek drogowy, w wyniku którego kierujący pojazdem marki Renault Scenic nie zachował należytej ostrożności i potrącił prawidłowo przechodzącą przez przejście dla pieszych 83 - letnią wnioskodawczynię, która została poszkodowana. W wyniku tego zdarzenia wnioskodawczyni odniosła poważne obrażenia ciała, skutkujące znacznym pogorszeniem stanu zdrowia oraz koniecznością prowadzenia długotrwałego leczenia.

Pojazd sprawcy wypadku był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w firmie ubezpieczeniowej B S.A.

W 2010 r. wnioskodawczyni wystąpiła do ubezpieczyciela o wypłatę kwot: odszkodowania, zadośćuczynienia i renty na zwiększone potrzeby. W związku z powyższym zdarzeniem ubezpieczyciel w 2010 r. dokonał tylko częściowej wypłaty kwoty wnioskowanego odszkodowania i zadośćuczynienia.

W związku z powyższym wnioskodawczyni wytoczyła powództwo przed Sądem Okręgowym w Ł. [...] Wydział Cywilny przeciwko ubezpieczycielowi.

Wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w Ł. zasądził od pozwanego ubezpieczyciela - na rzecz wnioskodawczyni:

– kwotę zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi,

– kwotę odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi,

– rentę na zwiększone potrzeby wraz z odsetkami ustawowymi w razie uchybienia terminu płatności każdej z rat.

Wyżej wskazane kwoty odszkodowania, zadośćuczynienia, renty i odsetek zostały zasądzone odpowiednio na podstawie art. 444 § 1 i § 2, art. 445 § 1 i art. 481 §1 Kodeksu cywilnego.

W październiku 2015 r. ubezpieczyciel dokonał wypłaty na rzecz wnioskodawczyni części kwot odszkodowania i zadośćuczynienia zasądzonych przez Sąd, a od pozostałej kwoty złożył apelacje do Sądu Apelacyjnego w Ł.. Sąd Apelacyjny dnia [...] r., odrzucił apelację ubezpieczyciela. Tym samym, wyrok Sądu z dnia [...] r. uprawomocnił się w dniu [...] r.

W marcu 2016 r. ubezpieczyciel dokonał wypłaty na rzecz wnioskodawczyni pozostałej części kwot odszkodowania i zadośćuczynienia oraz całych należnych ustawowo odsetek od wymienionych świadczeń.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy otrzymane na rachunek bankowy od ubezpieczyciela w marcu 2016 r. odsetki na podstawie prawomocnego wyroku Sądu podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Zdaniem wnioskodawczyni otrzymane na rachunek bankowy od ubezpieczyciela w marcu 2016 r. odsetki od ww. świadczeń, na podstawie prawomocnego wyroku Sądu, są wolne od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032; dalej: u.p.d.o.f.).

W ocenie wnioskodawczyni, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. bezsporne jest zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych wszelkich kwot otrzymanych z tytułu ubezpieczeń zarówno majątkowych jak i osobowych, za wyjątkiem tych wskazanych wart. 21 ust. 1 pkt 4 lit. a) i b) u.p.d.o.f.

W świetle przedstawionego powyżej stanu faktycznego otrzymane na rachunek bankowy od ubezpieczyciela w marcu 2016 r. odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie prawomocnego wyroku Sądu, są wolne od opodatkowania podatkiem od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.f.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, organ wydający interpretację przytoczył treść art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. i wskazał, że odsetki są świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego. Dlatego też nie można utożsamiać odsetek z odszkodowaniem, zadośćuczynieniem, czy też innym świadczeniem (naprawieniem szkody).

Organ podkreślił, że zwolnienie od podatku dochodowego otrzymanych odsetek przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne zwolnienie, tj. konkretnie odnosi się do odsetek. Ustawodawca nie pomija odsetek w zwolnieniach, jeżeli uznaje zasadność ich zwolnienia w odniesieniu do dóbr, które w ocenie ustawodawcy zasługują na szczególną ochronę. Zwolnienie takie zostało zawarte m. in. w art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy, jednakże przepis ten nie reguluje odsetek za zwłokę w wypłacie zadośćuczynienia i odszkodowania.

Zdaniem organu nie można utożsamiać odsetek za zwłokę z odszkodowaniem/zadośćuczynieniem, czy też innym świadczeniem (odszkodowaniem/zadośćuczynieniem za poniesiony uszczerbek na zdrowiu z tytułu wypadku komunikacyjnego).

Reasumując organ stwierdził, że na gruncie opisanego we wniosku stanu faktycznego, otrzymane przez wnioskodawczynię odsetki ustawowe od zasądzonego wyrokiem Sądu odszkodowania i zadośćuczynienia, nie podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ przepis art. 21 ust. 1 pkt 4, jak również pozostałe przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, takiego zwolnienia nie przewidują.

W konsekwencji, odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia stanowią dla wnioskodawczyni przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych.

Po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na powyższą interpretację z dnia [...] r., zarzucając błąd wykładni przepisu prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię w drodze niezastosowania art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o: uchylenie interpretacji w całości, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącej odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia są wolne od opodatkowania na podstawie art. 21 ust.1 pkt 4 u.p.d.o.f. Przedmiotowe odsetki, jak i odszkodowanie i zadośćuczynienie, zostały wypłacone na mocy wyroku Sądu przez ubezpieczyciela i mieszczą się w pojęciu "kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych".

Skarżąca wskazała, że w pozwie do Sądu przeciwko ubezpieczycielowi występowała o wypłatę kwot zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi oraz odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi i na mocy wyroku sadowego kwoty te w całości zostały wypłacone. A zatem zarówno odszkodowanie, zadośćuczynienie, jak również odsetki otrzymane przez skarżącą od ubezpieczyciela na mocy wyroku Sądu, stanowią kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f.

Podsumowując, skarżąca podniosła, że organ podatkowy powinien niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, rozstrzygać na korzyść podatnika (zasada in dubio pro tributario - art. 2a Ordynacji podatkowej).

W odpowiedzi na skargę organ wydający interpretację wniósł o jej oddalanie podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie (...) może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W omawianym przypadku odszkodowanie i zadośćuczynienie zostało przyznane wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. od ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (OC) sprawcy, zatem zwolnienie wynikające z art. 21 ust 1 pkt 4 u.p.d.o.f. przywołanego w skardze, a także w zaskarżonej interpretacji, nie znajdowało tu zastosowania. Przepis ten odnosi się bowiem wyłącznie do kwot otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, których podstawą jest umowa ubezpieczeniowa, a nie kwot uzyskanych z innego tytułu prawnego.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r. II FSK 1459/14 (LEX nr 2106552), art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. odnosi się do wypłat, których źródłem są umowy ubezpieczeń majątkowych i osobowych, a nie czyn niedozwolony; podstawa tych wypłat jest więc kontraktowa, a nie deliktowa.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem:

a) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c,

b) dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15 i 15a.

Dyspozycja tego przepisu odnosi się wyłącznie do kwot otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, a nie kwot, uzyskanych z innego tytułu prawnego, rekompensowanych ubezpieczającemu się przez ubezpieczyciela.

W analizowanej sprawie tytułem wypłaty odszkodowania jest wyrządzenie szkody czynem niedozwolonym. Podstawę wypłaty odszkodowania stanowią więc przepisy Kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych, a nie umowa ubezpieczenia. Umową taką poszkodowana (skarżąca) nie jest bowiem związana.

Art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. miałby zastosowanie wtedy, gdyby ubezpieczyciel zgodnie z art. 805 § 1 Kodeksu cywilnego spełniał świadczenie określone w umowie ubezpieczenia, na rzecz ubezpieczającego. Nie ma on natomiast zastosowania wtedy, gdy podstawę spełnienia świadczenia odszkodowawczego stanowią przepisy o czynach niedozwolonych; ma to miejsce także wtedy, gdy wypłata części lub całości tych świadczeń na rzecz poszkodowanego zostanie na mocy umowy ubezpieczenia przeniesiona na ubezpieczyciela. Ponieważ poszkodowany czynem niedozwolonym nie jest stroną takiej umowy, z punktu widzenia jego interesu jest obojętne, czy odszkodowanie wypłaca mu sprawca szkody, czy też ubezpieczyciel w realizacji umowy zawartej z tym sprawcą; źródło finansowania odszkodowania nie ma też wpływu na prawnopodatkową kwalifikację kwot otrzymanych przez poszkodowanego w ramach odszkodowania, także wtedy, gdy źródła te są zróżnicowane - częściowo stanowi je majątek sprawcy szkody, a częściowo majątek ubezpieczającego sprawcę szkody ubezpieczyciela.

Powyższa konkluzja nie oznacza, że kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia wypłaconego poszkodowanemu nie mogą być objęte zwolnieniem od podatku dochodowego, ale zwolnienie to może znaleźć podstawę prawną w innych przepisach niż art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. - zwłaszcza (choć nie wyłącznie) w przepisach ulokowanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 - 3d lub pkt 120 u.p.d.o.f.; ze względu jednak na określony we wniosku o wydanie interpretacji przedmiot sprawy oraz granice kognicji Sądu wynikające z granic skargi, zagadnienie to w niniejszym wyroku nie może być rozważone.

Należy zatem stwierdzić po pierwsze, że w przypadku opisanym we wniosku o wydanie interpretacji, zwolnienie podatkowe ustanowione w art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. nie będzie miało w ogóle zastosowania, niezależnie od tego, czy odszkodowanie wypłaci ubezpieczyciel sprawcy szkody, czy też sam sprawca oraz, po drugie, że mimo częściowo nieprawidłowego uzasadnienia, prawidłowa jest zaskarżona indywidualna interpretacja, która neguje postawioną przez skarżącą tezę o zastosowaniu w takim przypadku zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. w odniesieniu do odsetek od zasądzonego wyrokiem odszkodowania i zadośćuczynienia.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

P.C.