Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 540/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.3 § 1, art.145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.107 § 3, art.7, art.77
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. K. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... stycznia 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 września 2015 r. P. G. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie w całości należności z tytułu zaległych składek.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jest w bardzo trudnej sytuacji materialno – bytowej. W 2014 r. spalił się dom, w którym zamieszkiwał z rodziną i prowadził sklep spożywczo - przemysłowy. Do chwili obecnej dom nie został odbudowany (nie był ubezpieczony), rodzina (Wnioskodawca, jego żona i trójka dzieci) zamieszkuje w ofiarowanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w gminie Z. przyczepie kempingowej i u sąsiadów a sam podejmuje się możliwych prac dorywczych. Jeden z synów przebywa w Zakładzie karnym. Dochodem rodziny są dopłaty bezpośrednie w kwocie ok. 4. 888 zł rocznie.

Do wniosku załączono Zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] lipca 2015 r. o korzystaniu rodziny ze świadczeń finansowych, pracy socjalnej i porad prawnych, Zaświadczenie miejscowej parafii z dnia [...] lipca 2015 r. o niezbędności pomocy świadczonej na rzecz tej rodziny oraz dokumenty potwierdzające pożar, spalenie się domu wraz ze sklepem oraz przebywanie syna Wnioskodawcy w zakładzie karnym do 2019 r.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., NR [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w P., działając na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 ust. 1,2, ust. 3a i 3b w zw. z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz.U. 2015, poz. 121), odmówił P. G. umorzenia należności z tytułu składek:

- na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł - za okres od października 2012 r. do listopada 2013 r. oraz od kwietnia 2015 r. do lipca 2015 r. wraz z odsetkami,

- na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł. - za okres od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r. oraz od kwietnia 2015 r. do lipca 2015 r. wraz z odsetkami,

- na Fundusz Pracy w kwocie [...] zł. - za okres września 2012 r. oraz od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r. i od kwietnia 2015 r. do lipca 2015 r. wraz z odsetkami.

Odmawiając umorzenia należności Zakład stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek. Zakład powołał art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.o.s.u.s. wskazując, iż składki mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której wystąpienie określa art. 28 ust. 3 ustawy. ZUS podniósł, że żadna ze wskazanych w ust. 3 przesłanek nie została spełniona.

Ponadto ZUS wskazał, że w myśl § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Zakład może umorzyć należności składkowe, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. ZUS wskazał, iż rozpatrując przedmiotowy wniosek uwzględnił treść cytowanego wyżej przepisu, podkreślając przy tym, iż podjęcie przez Zakład decyzji w sprawie umorzenia należności ma charakter uznaniowy i oznacza, że nawet wystąpienie przesłanek określonych przepisami prawa nie skutkuje automatycznym umorzeniem zadłużenia. Podkreślił, iż całkowity ciężar udowodnienia zaistnienia tych przesłanek spoczywa na Zobowiązanym.

Odnosząc się do materiału dowodowego ZUS wskazał, iż Wnioskodawca nie udowodnił okoliczności pozwalających na podjęcie decyzji o umorzeniu zaległych składek wraz z odsetkami. ZUS wskazał, iż jak wynika z poczynionych ustaleń P.G. jest współwłaścicielem z żoną nieruchomości rolnej o pow. [...] m2. Miał 3 samochody ciężarowe, które zbył. Ustanowione na nich są zastawy pozostające aktualne. Organ przyznał, iż dom rodziny uległ spaleniu, Wnioskodawca i jego żona nie mają stałego źródła dochodu. Wnioskodawca uzyskuje z prac dorywczych ok. 1500 zł miesięcznie. Otrzymuje roczne dopłaty bezpośrednie w wysokości 4. 888 zł. Bezsporne w sprawie było, iż Wnioskodawca utrzymuje trójkę dzieci uczących się w szkołach podstawowej i średnich.

P.G. złożył do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zawarł w nim oświadczenie, iż jego sytuacja materialna nie uległa poprawie a sytuacja rodzinna pogorszyła się. Żona złożyła pozew o rozdzielność majątkową i o alimenty na rzecz najmłodszego syna.

Decyzją, Nr [...], z dnia [...] stycznia 2015 r. Prezes ZUS po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji .

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS potwierdził podstawę prawną powoływaną w decyzji I instancji. W zakresie oceny sytuacji materialnej P.G. Prezes ZUS podzielił wnioski organu I instancji uznając, iż w świetle poczynionych ustaleń brak jest w niniejszej sprawie podstaw do umorzenia należności ZUS z tytułu zadłużenia w opłacaniu składek wraz z należnościami pochodnymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] stycznia 2015 r. P.G. powołał się na okoliczności podnoszone wcześniej w postępowaniu administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. W ocenie Prezesa ZUS, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek, wskazane w art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również w art. 28 ust. 3a i 3b ww. ustawy w związku z § 3 wyżej powoływanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Organ ustalił, iż obecnie prowadzona jest skuteczna egzekucja przez Dyrektora Oddziału ZUS w P. oraz częściowo w trybie egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. Okoliczność ta wyklucz stwierdzenie całkowitej nieściągalności zadłużenia i w konsekwencji umorzenie należności. Nadto, zdaniem organu II instancji, Wnioskodawca nie wykazał, że:

- spłata zadłużenia pozbawi go możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych,

- poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie składek mogłoby pozbawić go możliwości prowadzenia działalności,

- wystąpiły choroba lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny pozbawiające go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Skarga jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji dopuścił się naruszenia w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 7 i 77 kpa. Zgodnie z treścią art. 7 kpa, stanowiącą zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organ administracji publicznej między innymi zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, natomiast art. 77 kpa zobowiązuje do wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Jak wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy organ zadowolił się stwierdzeniem, iż prowadzona jest egzekucję należności a Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd podnosi, iż uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności nie zwalnia organu od obowiązku dokonania szczegółowej analizy możliwości płatniczych Strony i przedstawienia ostatecznej i wnikliwej oceny tych możliwości w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji jedynie przytacza przedstawione dokumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i finansowej Skarżącego nie wykazując, iż opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby Skarżącego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W konsekwencji doszło także do naruszenia art. 107 § 3 kpa.

W uzasadnieniu faktycznym decyzji brak jest bowiem szczegółowego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Daje to podstawę do uznania przez Sąd, iż organ nie ustrzegł się dowolności w ocenie stanu faktycznego sprawy.

Dopiero prawidłowo przeprowadzona analiza stanu faktyczny sprawy może stanowić podstawę dla dokonania właściwej oceny czy pierwszeństwo winien mieć reprezentowany przez ZUS interes społeczny czy też słuszny interes obywatela.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien stosując przewidziane w kpa środki wnikliwie rozważyć materiał dowodowy, a następnie wyważyć interes społeczny i słuszny interes Skarżącego.

Organ nie można pominąć aktualnej sytuacji Skarżącego, tj. faktów, że:

- ani Skarżący ani jego żona nie mają stałej pracy,

- dom rodzinny został spalony w stopniu uniemożliwiającym zamieszkiwanie w nim,

- pożar zniszczył także pomieszczenia sklepowe, w których prowadzona była działalność gospodarcza,

- trójka dzieci Skarżącego pozostających na jego utrzymaniu uczy się,

- od pożaru, przez kolejny rok, rodzina zamieszkuje w przyczepie i u sąsiadów,

- sytuacja rodziny uzasadniała zakup dla niej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przyczepy kempingowej,

- priorytetem dla rodziny jest odbudowa domu mieszkalnego i powrót do normalnej egzystencji.

Dopiero uzasadnienie podjętej decyzji odnoszące się do wszystkich wskazanych kwestii oraz odpowiadające dyspozycji art. 107 § 3 kpa, pozwoliłoby Sądowi na kontrolę prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.