Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1781/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 78h ust. 1, 9 i 12
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 12/18 w sprawie ze skargi B.P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 28-31 marca 2017 r. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od B.P. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 28-31 marca 2017 r. kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 12/18 oddalił skargę B.P. (dalej: skarżąca) na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 28–31 marca 2017 r. (dalej: organ odwoławczy, Komisja II Stopnia) z [...] października 2017 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Komisja Egzaminacyjna Nr 10 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2017 r. z siedzibą w Warszawie (dalej: komisja, organ pierwszej instancji) uchwałą z [...] kwietnia 2017 r. stwierdziła, że skarżąca uzyskała z egzaminu wynik negatywny. Z uzasadnienia uchwały wynika, że zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę niedostateczną, z prawa cywilnego ocenę dostateczną, z prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, z prawa administracyjnego ocenę niedostateczną oraz z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę niedostateczną.

Zaskarżoną uchwałą Komisja II Stopnia, działając na podstawie art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2016 r. poz. 1999; dalej: p.o.a.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: k.p.a.), utrzymała w mocy uchwałę organu pierwszej instancji, stwierdzając, że prawidłowo organ rozstrzygnął o uzyskaniu przez skarżącą ocen niedostatecznych z zadań z prawa karnego oraz prawa gospodarczego na egzaminie adwokackim. W pozostałym zakresie Komisja II Stopnia uznała, że prace skarżącej z prawa administracyjnego oraz zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki zasługują na oceny pozytywne.

Odnosząc się do pracy zdającej z zakresu prawa karnego organ wskazał, że obaj egzaminatorzy jednolicie ocenili opracowane przez nią rozwiązanie w kontekście przesłanek z art. 78c ust. 2 p.o.a. wystawiając oceny niedostateczne. Organ wskazał, że w założonym w zadaniu stanie faktycznym i prawnym należało zaskarżyć wyrok sądu pierwszej instancji w całości na korzyść oskarżonego i w zakresie dwóch pierwszych czynów postulować zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego, a w zakresie trzeciego przestępstwa – o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, a jedynym dopuszczalnym zarzutem, jaki można było podnieść w realiach zadania był zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Zdająca taki zarzut podniosła i wskazała, że jest on następstwem obrazy art. 391 § 1 k.p.k. w zw. z art. 182 § 1 k.p.k., a mimo to dostrzegając fakt braku uporczywości w uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego i braku narażenia małoletniego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, absolutnie nie potrafiła w tym zakresie podnieść prawidłowego zarzutu. Nie rozróżniła bowiem, kiedy dochodzi do obrazy prawa materialnego, a kiedy do błędu w ustaleniach faktycznych, co świadczy o nieprawidłowym rozwiązaniu zadania. W ocenie Komisji II Stopnia zasadnie egzaminatorzy wskazali na wadliwe podniesienie zarzutu obrazy art. 209 § 1 k.k. Za zupełnie niezrozumiałe organ odwoławczy uznał stwierdzenie zdającej, że w zakresie pierwszego przestępstwa "należało jeszcze postawić zarzut obrazy art. 391 k.p.k.", jak również odwołanie się zdającej do opisu istotnych zagadnień w zakresie, w którym wskazywała ona na występowanie w doktrynie stanowiska wykluczającego wyłączenie odpowiedzialności karnej za przestępstwo znęcania się. W ocenie organu odwoławczego zdająca kwestię wzajemnego krzywdzenia się małżonków wadliwie wiązała jedynie z karą, a nie błędnym zastosowaniem art. 207 § 1 k.k., w związku z czym zdająca nie dostrzegła istoty problemu występującego w tym zadaniu i działała na niekorzyść oskarżonego. Zdaniem Komisji II Stopnia zdająca prawidłowo podniosła tylko jeden zarzut, zamiast czterech.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania w zakresie zadania z zakresu prawa gospodarczego Komisja II Stopnia wskazała, że błędy w pracy zdającej mają charakter dyskwalifikujący, w związku z czym wszystkie zarzuty egzaminatorów okazały się zasadne, a ponadto praca ma jeszcze inne mankamenty, które nie zostały przez nich wskazane wprost. W ocenie organu sporządzony projekt umowy dzierżawy nie spełnia wszystkich podstawowych warunków dotyczących konstrukcji umowy. Poważne zastrzeżenia budzi systematyka pracy (np. oświadczenia stron umowy zawarte w pkt od 10 do 18 to postanowienia, które zwykle umieszcza się na początku umowy), niektóre zaś regulacje umowne są zbędnie powtarzane (np. pkt 7 i 9 oraz pkt 8 i 12). Zabrakło także wyczerpującego uregulowania wielu zagadnień, w tym dotyczących essentialia negotii umowy. Niektóre postanowienia są zbyt lakoniczne i nieprecyzyjne lub po prostu błędne. Brak jest typowych końcowych postanowień umownych. Zdająca nie wykazała się również znajomością przepisów prawa oraz umiejętnością ich interpretacji na poziomie dostatecznym, m.in. art. 210 k.s.h. dotyczącego zasad reprezentacji spółek handlowych. Powołanie w pracy zdającej uchwały zgromadzenia wspólników opartej na treści art. 230 k.s.h. było, zdaniem organu, zbędne przy wartości miesięcznego czynszu 150 000 zł, co dowodzi braku znajomości lub umiejętności interpretacji także tej normy prawnej oraz braku znajomości orzecznictwa w tym zakresie. Organ podkreślił, że z pracy zdającej nie wynika umiejętność profesjonalnego wykorzystania w praktyce art. 693 k.c., którego funkcją jest uregulowanie korzystania z cudzej rzeczy przynoszącej pożytki. W umowie nie uregulowano w sposób profesjonalny, jednoznaczny i zgodny z interesem wydzierżawiającego kwestii związanych z czynszem. W ocenie Komisji zdająca nie wykazała się znajomością art. 484 § 1 zd. 2 k.c., gdyż zastrzegając karę umowną w oparciu o treść art. 483 § 1 k.c. z tytułu zwrotu przedmiotu umowy po upływie terminu obowiązywania umowy, nie przewidziała możliwości dochodzenia przez wydzierżawiającego odszkodowania przewyższającego zastrzeżoną karę umowną, co stanowi kolejny istotny błąd jej pracy. Wskazano na niekorzystny dla klienta zapis w pkt 22 umowy dotyczący kwestii ulepszeń, gdyż jest to postanowienie mniej korzystne od kodeksowego uregulowania tej kwestii zawartej w art. 676 k.c. w zw. z art. 694 k.c. Organ uznał, że słusznie egzaminatorzy zakwestionowali znajomość przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, a także przepisów postępowania cywilnego w zakresie właściwości sądu.

Komisja II Stopnia podzieliła natomiast stanowisko zdającej w zakresie zadań z zakresu prawa administracyjnego oraz zasad wykonywania zawodu lub etyki uznając, że rozwiązania tych zadań zasługiwały na oceny pozytywne.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę, w której domagała się uchylenia obu wydanych w sprawie uchwał i zasądzenia kosztów postępowania. Wniosła również o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w skardze oraz pismach procesowych dokumentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

WSA w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

W ocenie sądu pierwszej instancji uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązań zadań z zakresu prawa karnego oraz prawa gospodarczego została dokonana z zachowaniem wymogów przewidzianych w art. 78e ust. 2 i art. 78d ust. 1 p.o.a., oceny rozwiązania każdego z zadań dokonało bowiem dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie. Ponadto sąd nie podzielił poglądu skarżącej odnośnie możliwości uwzględnienia otrzymanej ostatecznie pozytywnej oceny z innej części egzaminu (prawo administracyjne oraz zasady wykonywania zawodu lub zasad etyki) w odniesieniu do egzaminu z prawa gospodarczego i prawa karnego, gdyż nie znajduje to oparcia w aktualnie obowiązujących przepisach, nakazujących traktować egzamin z każdej dziedziny prawa jako odrębny przedmiot egzaminu adwokackiego, którego zaliczenie warunkuje uzyskanie pozytywnych ocen z wszystkich jego części. Dlatego WSA odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego skarżącej dotyczącego porównania ocen uzyskanych z tych części egzaminu adwokackiego.

Zdaniem WSA Komisja II Stopnia prawidłowo wywiodła, że sporządzone przez skarżącą prace egzaminacyjne z prawa karnego oraz prawa gospodarczego zawierają mankamenty, których waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu zadań i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu adwokata.

Skarżąca wprawdzie wywiodła apelację od wyroku sądu karnego, ale jej treść świadczy o tym, że zdająca nie dostrzegając istoty problemów prawnych dotyczących dwóch pierwszych przypisanych oskarżonemu przestępstw, podniosła niewłaściwe zarzuty. Poza leżącym w interesie oskarżonego zarzutem wskazującym na zaistnienie w odniesieniu do przestępstwa z art. 190 § 1 k.k. bezwzględnej przesłanki odwoławczej oraz poza wskazaniem na wadliwe odczytanie zeznań świadka, zdająca nie dostrzegła pozostałych problemów, których podniesienie w ramach prawidłowych zarzutów skutkowałoby wydaniem przez sąd odwoławczy wyroku reformatoryjnego co do dwóch przestępstw i uniewinnieniem oskarżonego od ich popełnienia. Wprawdzie zdająca podniosła co do wszystkich trzech przestępstw zarzut dotyczący wadliwego odczytania zeznań świadka, ale faktycznie zarzut ten należało podnieść jedynie w zakresie przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., gdyż to dla ustaleń co do tego przestępstwa odczytane zeznania miały istotne znaczenie. Ponadto podniesienie zupełnie zbędnego zarzutu obrazy przepisu art. 391 § 1 i art. 182 § 1 k.p.k. w zw. z art. 207 § 1 k.k. w odniesieniu do drugiego przestępstwa skutkowało dużym prawdopodobieństwem utrzymania w mocy wyroku skazującego w tym zakresie. Niedostrzeżenie przez zdającą dwóch najistotniejszych problemów zadania egzaminacyjnego, tj. art. 209 § 1 k.k. i art. 207 § 1 k.k., jak również zbędność zarzutu obrazy art. 115 § 2 k.k. jednoznacznie wskazują na nieznajomość bądź nieumiejętność interpretacji tych przepisów.

Zdaniem WSA organ odwoławczy prawidłowo również uznał, że w sporządzonej umowie dzierżawy skarżąca nie uwzględniła wymaganych regulacji Kodeksu cywilnego i Kodeksu spółek handlowych, a w szczególności znajdującego zastosowanie w sprawie art. 210 § 1 k.s.h. Praca egzaminacyjna skarżącej nie zawiera bowiem prawidłowego zapewnienia reprezentacji spółki z o.o., co podważa możliwość zawarcia ważnej umowy dzierżawy i jednocześnie świadczy o nieposiadaniu przez skarżącą wiedzy co do zasad reprezentacji spółek z o.o. w obrocie prawnym.

W ocenie sądu pierwszej instancji postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła B.P., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości lub w części w żaden inny sposób.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. przez nieuprawnione zastosowanie, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego, tj. naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia uchwały organu pierwszej instancji z 22 kwietnia 2017 r., podczas gdy ilość i waga występujących w uzasadnieniach ocen cząstkowych naruszeń powinny doprowadzić organ odwoławczy do przekonania o uchyleniu zaskarżonej uchwały. WSA powinien był zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględniając skargę uchylić zaskarżoną uchwałę

w całości.

W ocenie skarżącej kasacyjnie suma i waga występujących w uzasadnieniach ocen cząstkowych naruszeń powinny doprowadzić organ odwoławczy do zmiany oceny z części gospodarczej egzaminu z oceny negatywnej na pozytywną; a także zmiany oceny z części karnej egzaminu z oceny negatywnej na pozytywną.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Komisji II Stopnia wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej w całości, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna B.P. została oparta na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach zarzutu kasacyjnego strona twierdzi, że wyrok sądu pierwszej instancji jest wadliwy, gdyż sąd ten w sposób niezasadny zastosował art. 151 p.p.s.a. i bezprawnie oddalił jej skargę w sytuacji, gdy Komisja II Stopnia, naruszając art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy orzeczenie, na mocy którego ustalono dla niej negatywny wynik egzaminu adwokackiego. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie liczne uchybienia na etapie oceny jej egzaminu powinny prowadzić do uchylenia uchwały Komisji, a więc zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1

lit. c p.p.s.a.

Tak sformułowana skarga kasacyjna jest niezasadna, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.

W ocenie NSA niezasadność skargi kasacyjnej ma swoje źródło w jej wadliwości formalnej. Ten element rozpoznawanej skargi kasacyjnej ma wpływ na zakres kontroli kasacyjnej możliwej do przeprowadzenia przez sąd drugiej instancji. NSA zauważa

i podkreśla, że skarga kasacyjna na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to sformalizowany środek prawny. Zatem jego skuteczność jest uzależniona od spełnienia przez tę skargę prawem określonych wymogów formalnych. Dopiero dopełnienie tych warunków daje sądowi drugiej instancji pełną możliwość kontroli skarżonego wyroku z punktu widzenia naruszeń podnoszonych przez stronę. Braki w tym zakresie uniemożliwiają takie działanie. Wprawdzie nie zawsze prowadzić one będą do odrzucenia skargi, to jednak zawsze zawężają granice kontroli wyroku do tych elementów, które sąd drugiej instancji może ustalić w sposób jednoznaczny na podstawie uzasadnienia stawianych zarzutów. Dopuszczenie takiej oceny zaskarżonego wyroku, a więc nieznajdującej bezpośredniego oparcia w stawianych przez stronę zarzutach, jest możliwe ze względu na treść uchwały NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1. W uchwale tej przyjęto, że sąd drugiej instancji może rozpoznać formalnie wadliwą skargę kasacyjną, jeżeli wadliwość jej odnosi się do stawianych podstaw kasacyjnych lub zarzutów, pod warunkiem że z uzasadnienia tej skargi wprost wynika ich zakres i rodzaj naruszenia jakiego miał dopuścić się sąd pierwszej instancji. Zatem tylko taki rodzaj wad formalnych skargi kasacyjnej może być podstawą do merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku. Inne wady formalne uniemożliwiają merytoryczną ocenę wyroku, a niektóre z nich zawsze będą skutkować odrzuceniem takiego środka prawnego.

Z tego też powodu sporządzenie skargi kasacyjnej zostało powierzone zawodowemu pełnomocnikowi, który powinien mieć predyspozycje do wypełnienia tego typu wymagań.

Rozpoznawana skarga kasacyjna stawia zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie a niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w sytuacji gdy postępowanie administracyjne przed organami obu instancji, a więc Komisją i Komisją II Stopnia było prowadzone z naruszeniem norm procesowych. W ramach naruszonych przepisów procesowych skarga kasacyjna podnosi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. NSA zauważa, że wskazany przepis k.p.a. określa jedno z możliwych rozstrzygnięć w postępowaniu odwoławczym. Utrzymanie w mocy orzeczenia pierwszej instancji następuje wówczas, gdy organ odwoławczy nie dopatruje się w postępowaniu pierwszej instancji naruszeń prawa materialnego i procesowego. W ten sposób Komisja II Stopnia oceniła działania Komisji związane z oceną egzaminu adwokackiego skarżącej kasacyjnie. Zatem w tym zakresie trudno mówić o naruszeniu prawa w sposób określony w rozpoznawanym zarzucie. Wprawdzie strona twierdzi, że przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. został naruszony, bo był zastosowany w sytuacji, gdy postępowanie przed organami było dotknięte wadami procesowymi, jednak nie wskazuje jakie konkretnie wady posiadało to postępowanie, a więc jakie przepisy k.p.a. zostały naruszone przez organy i w jakim zakresie nie dostrzegł tego sąd pierwszej instancji.

Z treści uzasadnienia wynika, że rozważania strony koncentrują się przede wszystkim na merytorycznych odniesieniach do problemów będących przedmiotem oceny z poszczególnych części egzaminu adwokackiego. Ten kontekst przedstawianego problemu nie stanowi uzasadnienia zarzutu kasacyjnego, gdyż odnosi się do merytorycznych zagadnień związanych z oceną egzaminu, a to nie jest materia, którą może oceniać sąd administracyjny. Rolą sądu w tego typu postępowaniach jest kontrola działań organów, a więc ocena prawidłowości procedury przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, w tym sposobu oceniania zdających, ale nie merytoryczne odnoszenie się do zagadnień będących przedmiotem zadań egzaminacyjnych. Z tego punktu widzenia rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny.

Natomiast na podstawie treści uzasadnienia skargi kasacyjnej można przyjąć, że strona występująca z tym środkiem prawnym uznaje, że zaskarżony wyrok narusza prawo, gdyż oddala skargę w sytuacji, gdy wadliwie został zastosowany art. 78e ust. 2 p.o.a. Zdaniem strony zastosowanie tego przepisu powinno prowadzić do uznania, że skarżąca kasacyjnie w postępowaniu odwoławczym winna mieć zmienioną ocenę, tj. uzyskać ocenę pozytywną, bowiem w przypadku zadań z prawa karnego i prawa gospodarczego zostały zachowane wymogi formalne przygotowanych przez zdającą rozwiązań, która uwzględniła interesy stron oraz właściwie zastosowała przepisy prawa.

Z takim stanowiskiem strony nie można się zgodzić. Z treści art. 78e ust. 2 p.o.a. wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Z ust. 4 tego przepisu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego

z egzaminatorów. Dodatkowo z art. 78e ust. 2 p.o.a. wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują dwaj niezależni od siebie egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oznacza to, że osoba zdająca egzamin ma spełnić wszystkie warunki określone w tym przepisie w odniesieniu do każdej części egzaminu, a jego pozytywny wynik jest uzależniony od uzyskania pozytywnych ocen cząstkowych, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu prawniczego – tu adwokata (por. wyroki NSA: z 11 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 921/11; z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1037/12; z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1854/11; z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12; wszystkie cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Powyższe stanowisko jest w orzecznictwie utrwalone, zatem nietrafny jest pogląd skargi kasacyjnej, że zdający może uzyskać ocenę pozytywną wówczas, gdy jego praca nie w pełni odpowiada kryteriom z art. 78e ust. 2 p.a.

Co więcej, przyjąć trzeba, że w przypadku egzaminu zawodowego w zakresie zawodów prawniczych rozwiązanie zadań ma wykazywać znajomość przepisów prawa, a to oznacza, że osoba zdająca egzamin ma przedstawić wszystkie możliwe konsekwencje i wnioski płynące z norm prawnych dla stanu faktycznego objętego zadaniem, nawet gdyby praktyka stosowania prawa w tych przypadkach była mniej wymagająca lub niektóre skutki prawne zastosowania tych norm następowałyby z mocy prawa lub musiałyby zostać uwzględnione z urzędu. Każdy egzamin, a szczególnie "prawniczy" ma potwierdzać wiedzę, bo ona jest gwarantem właściwej ochrony interesu stron w różnych typach postępowań prawnych (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1201/18).

Analiza akt sprawy i uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji prowadzą do wniosku, że zaskarżony wyrok nie narusza prawa w sposób określony w rozpoznawanym zarzucie. Sąd pierwszej instancji ocenił i wykazał, że zaskarżona uchwała w sposób szczegółowy odnosiła się do podnoszonych przez stronę skarżącą naruszeń. WSA stwierdził także, że sprawdzenie wiedzy B.P. zostało dokonane w sposób zgodny z treścią art. 78e ust. 2 p.o.a. NSA podziela to stanowisko, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że doszło do zarzucanego naruszenia prawa w zakresie zastosowania tego przepisu.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną (pkt 1 sentencji).

Odstępując w całości od zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, NSA kierował się dyspozycją art. 207 § 2 p.p.s.a., z uwagi na stwierdzony w sprawie przypadek szczególnie uzasadniony (pkt 2 sentencji).

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skarżącej, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, NSA wskazuje, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Z tego powodu NSA nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.