Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1333/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c w zw. a ert. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 ust 2, 3, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a i 16
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] r. Nr [...],


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) i art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a i 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), art. 68 ust. 1 lit. a, art. 90 i art. 91 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UEL 166 z 30.04.2004 r.) oraz art. 96 i art. 97 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UEL 284 z 30.10.2009) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa z dnia [...] r. [...] o odmowie przyznania J. L. – obecnie C. - prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz dzieci S. i K. R. w okresie od dnia [...] r., a także prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na rzecz S. R.

Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy przyznał J. L. zasiłek rodzinny na dzieci S. R. i K. R. od dnia [...] r. oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...]

Pismem z dnia [...] r. Marszałek Województwa poinformował organ I instancji, że J. C. przyznane zostały świadczenia rodzinne według ustawodawstwa niemieckiego od dnia [...] r. na córki K. i S. R.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

stwierdziło m.in. nieważność decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. w części dotyczącej przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz S. R. i K. R. zasiłku rodzinnego za okres zasiłkowy od dnia [...] r. oraz jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] wskazując, że ww. świadczenia rodzinne zostały przyznane ojcu dzieci według ustawodawstwa niemieckiego od dnia [...] r., wobec czego w tym przypadku mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z pracą ich ojca na terenie Niemiec od dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

po rozpoznaniu wniosku J. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1118/13 oddalił skargę w tej sprawie.

Decyzją z dnia [...] r. Marszałek Województwa na podstawie art. 104 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a, art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 7 pkt 6, art. 8 pkt 6, art. 21, art. 23a ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), art. 1 lit. a, j, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 lit. j, ust. 2, art. 4 , art.10, art. 11 ust. 2 lit. a, art. 68 ust. 1 lit.a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UEL 166 z 30.04.2004 r.), Decyzji Nr F1 Komisji Administracyjnej ds.. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej wykładni art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., odnoszącego się do zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych (Dz.U.C. 106 z 24.04.2010 r.) odmówił J. C. prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz dzieci S. i K. R. w okresie od dnia [...] r. oraz prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na rzecz S. i K. R.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni w rozpatrywanym okresie nie była traktowana jako osoba pracująca w rozumieniu Decyzji F1 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego. W myśl przepisów Rozporządzenia (EWG) 1408/71, jeżeli w tym samym okresie i względem tego samego członka rodziny następuje kumulacja prawa do tych świadczeń rodzinnych należnych pracownikowi w państwie członkowskim i prawa przyznawanego w kraju zamieszkania członków jego rodziny, a osoby zamieszkujące w Polsce nie wykonują działalności zawodowej, w celu określenia stosowanego ustawodawstwa i ustalenia pierwszeństwa brane jest pod uwagę kryterium wykonywania działalności zawodowej.

W sytuacji gdy pozostający w Polsce rodzic – J. C., w okresie wskazanym w sentencji decyzji nie wykonywała działalności zawodowej w rozumieniu Decyzji nr [...] Komisji Administracyjnej ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących, to świadczenia rodzinne winny być wypłacane w całości w państwie członkowskim miejsca wykonywania działalności zawodowej przez drugiego rodzica– w tym przypadku w Niemczech. Z tego względu świadczenia na terenie Polski nie mogą zostać przyznane.

Organ ustalił również, że z informacji przesłanej mu przez F. z dnia [...] r. wynikało, że J. C. (uprzednio L. ) była uprawniona do świadczeń rodzinnych na rzecz ww. dzieci na terenie Niemiec w pełnej wysokości.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. C. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez wydanie decyzji naruszającej słuszny interes skarżącej bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także

art. 23a ust. 5 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie.

Skarżąca podniosła, że w dniu 11 czerwca 2011 r. zawarła związek małżeński

z mężczyzną, który nie jest ojcem uprawnionych dzieci. Od kilku lat nie utrzymuje

z M. R. żadnych kontaktów. Ojciec jej córek wyjechał do Niemiec, gdzie zlokalizowane jest jego centrum życiowe. Skarżąca nie wiedziała o tym, że pobiera on zasiłek na córki S. i K. ponieważ nie przekazywał jej z tego tytułu żadnych środków finansowych. Zdaniem skarżącej świadczenia rodzinne służą zaspokojeniu potrzeb rodziny, w której funkcjonuje uprawniony, tymczasem M. R. nie funkcjonuje w ramach tej rodziny. Organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem wydanie decyzji nie zostało poprzedzone dokładnym zbadaniem stanu faktycznego. Okoliczność, że biologiczny ojciec pobierał świadczenia z Niemiec i przeznaczał je na własne potrzeby, nie może pozbawiać małoletnich środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych w Polsce. Nie wyjaśniono, w jakich okolicznościach ojciec dzieci uzyskał środki pieniężne od organu opieki RFN i czy jakikolwiek związek z tym miała skarżąca, a to dopiero mogło być podstawą jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 3 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję z dnia [...] r., wskazując, że zgodnie z art. 7 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak wynika z akt sprawy, J. C. decyzją F. z dnia [...] r. przyznano zasiłek rodzinny na dzieci S. i K. R. na okres od [...] r. w kwocie [...] euro miesięcznie. J. C. nie była w spornym okresie uprawniona do świadczeń rodzinnych na dzieci J. i K. R. z uwagi na to, że świadczenia te przysługiwały jej w powyższym okresie za granicą.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że przez pojęcie "rodzina" ustawodawca rozumie, zgodnie z treścią art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

W przedmiotowej sprawie – zdaniem Kolegium – rozstrzygająca jest okoliczność, że M. R. z uwagi na to, że jest ojcem dzieci wnioskodawczyni oraz fakt, iż wniosek będący przedmiotem sporu obejmuje ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na jego dzieci – jest członkiem rodziny wnioskodawczyni w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W konsekwencji, do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci K. i S. R. mają zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także art. 7 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

J. C. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie w całości.

Skarżąca podniosła, że uprawnioną do odbioru spornych świadczeń jest J. C. M. R. jest jedynie biologicznym ojcem małoletnich, który już od kilku lat nie uczestniczy w żaden sposób w ich życiu, ani tym bardziej nie funkcjonuje

w ramach rodziny, którą tworzy. Tym samym organ naruszył przepisy postępowania,

tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem wydanie decyzji nie zostało poprzedzone dokładnym zbadaniem stanu faktycznego. Okoliczność,

że biologiczny ojciec pobierał świadczenia z Niemiec i przeznaczał je na własne potrzeby, nie może pozbawiać małoletnich środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych w Polsce. Skarżąca dodała, że przepisy de facto pozwalają uprawnionemu do pobierania zasiłku rodzinnego z Polski i z Niemiec, jednakże ten niemiecki jest korygowany proporcjonalnie do zasiłku pobieranego w Polsce.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r. poz. 270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności jego wykładni. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stwierdzenie przez sąd naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, skutkują wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga okazała się uzasadniona albowiem decyzje organów obu instancji naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazało przepis art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a i 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 68 ust. 1 lit a, art. 90 i art. 91 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE L 166 z 30.04.2004 r.) oraz art. 96 i art. 97 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z. 30.10.2009).

Przepis art. 68 rozporządzenia nr 883/2004 stanowi:

1. W przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa:

a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania;

b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych:

i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym;

ii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie otrzymywania emerytur lub rent: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że emerytura lub renta jest wypłacana na podstawie jego ustawodawstwa i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najdłuższy okres ubezpieczenia lub zamieszkania na podstawie kolidujących ustawodawstw;

iii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania: miejsce zamieszkania dzieci.

2. W przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jednakże taki dodatek dyferencyjny nie musi być przewidziany dla dzieci zamieszkujących w innym Państwie Członkowskim, kiedy uprawnienie do przedmiotowego świadczenia wynika wyłącznie z miejsca zamieszkania.

3. Jeżeli, zgodnie z przepisami art. 67, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek

o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, to:

a) instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i, bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny wspomniany w ust. 2;

b) instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Marszałek Województwa ustalił, że w odniesieniu do skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem J. C. od [...] r. była uprawniona – jako osoba niepracująca w rozumieniu Decyzji F 1 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, do świadczeń na terenie Niemiec w pełnej wysokości.

Zarówno organ I instancji jak i Kolegium rozpoznając sprawę oparły swoje ustalenia o dokumenty sporządzone w języku niemieckim, pochodzące z właściwej na terenie Niemiec instytucji w sprawach świadczeń rodzinnych – F.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że organy orzekające w sprawie świadczeń rodzinnych J. C. powinny ustalić konkretnie, jakiego rodzaju świadczenia rodzinne przyznawane są w Niemczech i które z nich pobierał, z jakiego tytułu

(i czy w ogóle pobierał) ojciec dzieci ewentualnie skarżąca. Ponadto ustalenia wymaga, czy prawo miejsca zatrudnienia przewiduje świadczenia odpowiadające przyznawanemu w Polsce świadczeniu rodzinnemu. W aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałyby powyższe okoliczności. Wspomniane wyżej dokumenty sporządzone w języku niemieckim (z [...] r.), z uwagi na brak ich tłumaczenia na język polski, nie pozwalają na zweryfikowanie ich treści w kontekście omawianych okoliczności czyniąc ustalenia organów, stanowiące następnie podstawę wydanych decyzji, gołosłownymi.

Obowiązek posługiwania się w postępowaniu administracyjnym przetłumaczonymi na język polski dokumentami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia wynika wprost art. 27 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 244 ze zm.).

Konstytucyjna zasada, której odzwierciedleniem są przepisy ustawy o języku polskim, stanowiąca, iż językiem urzędowym jest język polski, warunkuje, aby dokumenty będące zasadniczym dowodem wpływającym na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zostały przetłumaczone na język polski, umożliwiając tym samym prawidłową ocenę wyniku badania treści takiego dokumentu. Innymi słowy, aby obcojęzyczny dokument mógł mieć wartość dowodową, dowód taki musi odpowiadać warunkom normatywnym ( por. wyrok NSA z dnia 10.10.2008, sygn. akt I GSK 1088/07- dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę Sądu, uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym zakresie, a następnie podjąć rozstrzygnięcie i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.