Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 625/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi T. Wo. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. Uchyla zaskarżoną interpretację 2. Zasądza od Ministra Finansów na rzecz T.W. kwotę 200 zł (dwieście zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

We wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego

w indywidualnej sprawie skarżąca podała, że w drodze umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu oraz umowy przeniesienia własności na podstawie aktu notarialnego

z dniem 12 lutego 2004r. wspólnie z mężem nabyła na własność lokal mieszkalny na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej. Z uwagi na śmierć męża w dniu

20 kwietnia 2012r. skarżąca w drodze orzeczenia Sądu z dnia 7 maja 2014r. nabyła nieruchomość w całości. Nabycie nastąpiło na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez właściwy Sąd Rejonowy VI Zamiejscowy Wydział Cywilny. Wyjątkowo trudna sytuacja zmusiła skarżącą do sprzedaży ww. nieruchomości. Zbycie mieszkania nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży w dniu

12 września 2014r. Sprzedaż ta nie nastąpiła w wykonaniu działalności gospodarczej oraz w celu uzyskania zysku lecz w związku z ciężką sytuacją życiową. Środki ze zbycia mieszkania są niezbędne skarżącej na jej leczenie oraz zapewnienie podstawowych potrzeb utrudnionej egzystencji. Część środków ze sprzedaży nieruchomości skarżąca wykorzystała na przystosowanie warunków mieszkalnych do jej potrzeb w domu jednorodzinnym u młodszej siostry, gdzie obecnie mieszka. Suma, za jaką sprzedała mieszkanie, czyli kwota 65.000 zł nie pozwoliła zakupić nieruchomości na własność w Brodnicy, a jest to jedyna miejscowość, w której ma rodzinę i w konsekwencji jedyna możliwość zdobycia pomocy w formie opieki. Na potwierdzenie złego stanu zdrowia wnioskodawczyni posiada orzeczenie lekarskie, na podstawie którego przyznano jej na stałe znaczny stopień niepełnosprawności.

Z postanowień ww. orzeczenia wynika również konieczność zapewnienia stałej pomocy innej osoby ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji.

W związku z tak opisanym stanem faktycznym wnioskująca zadała pytanie: czy sprzedaż mieszkania, które zostało nabyte 12 lutego 2004r. jako wspólność małżeńska, a następnie sprzedane 12 września 2014r. podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

W ocenie strony sprzedaż mieszkania, które zostało nabyte 12 lutego 2004r. przez nią wraz z małżonkiem w całości nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, gdyż upłynął pięcioletni okres od jego nabycia do daty sprzedaży. W jej opinii, sam fakt, że 7 maja 2014r. nabyła po małżonku spadek nie ma znaczenia, co potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Termin 5-letni biegnie bowiem od momentu zakupu mieszkania przez wnioskodawczynię i jej męża, a nie od momentu nabycia spadku. Dziedziczący po zmarłym współmałżonek nie nabywa udziału

w odziedziczonym majątku, gdyż wcześniej był już jego współwłaścicielem. Skoro wnioskodawczyni z mężem, jako małżonkowie w trakcie małżeństwa, nie zawarli żadnych umów majątkowych wyłączających ustawową wspólność majątkową, trwała ona do śmierci jej męża. Wnioskodawczyni uważa, że w kwestii opodatkowania sprzedaży nieruchomości liczy się jedynie chwila, w której nastąpiło nabycie nieruchomości do majątku wspólnego małżonków, a majątek wspólny małżonków powstaje z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Zatem, biorąc pod uwagę charakter prawny wspólności majątkowej małżeńskiej, nabycie nieruchomości do majątku wspólnego małżonków następuje raz. Po śmierci jednego z małżonków, jeśli drugi chce sprzedać nieruchomość, nie musi czekać z tym aż pięć lat od momentu nabycia spadku, aby takie zbycie było nieopodatkowane.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...]. Minister Finansów uznał stanowisko wnioskującej za nieprawidłowe. Na wstępie uzasadnienia organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i wskazał, że w świetle art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012r., poz. 361 ze zm.) – dalej jako: "u.p.d.o.f.", jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub praw majątkowych następuje przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane

w wykonywaniu działalności gospodarczej, stanowi źródło przychodu. Zatem, zdaniem organu, dla określenia skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości istotne jest ustalenie daty ich nabycia.

Organ powołując się na regulacje prawne dotyczące małżeńskiej wspólności majątkowej, tj. art. 31 § 1, art. 35, art. 43 § 1, art. 501 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012r. poz. 788 ze zm.) dalaj jako: "k.r.o." oraz instytucji dziedziczenia, tj. art. 922 § 1 i art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014r. poz. 121 ze zm.) dalej jako: "k.c.", stwierdził, że

w przypadku otrzymania przez małżonka w całości w drodze dziedziczenia udziału zmarłego małżonka przypadającego mu w majątku wspólnym, zasadny jest wniosek, iż w tej części mamy do czynienia z nabyciem przekraczającym wartość jego udziału

w majątku wspólnym. Jeżeli przedmiotem spadku jest udział w nieruchomości, wówczas następuje nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.

W świetle przedstawionych okoliczności organ wskazał, że wynoszący 1/2 udział

w lokalu mieszkalnym sprzedanym w 2014r., wnioskodawczyni nabyła w 2004r.

w drodze umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu oraz umowy przeniesienia własności na podstawie aktu notarialnego, zatem zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. upłynęło 5 lat liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym doszło do nabycia. Tym samym przychód z odpłatnego zbycia przypadający na ten udział nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Pozostały udział, wynoszący 1/2 w ww. lokalu mieszkalnym, nabyła natomiast w spadku w dniu śmierci małżonka tj. w 2012r. Dopiero od tej daty stała się więc właścicielem tego udziału. Zatem sprzedaż mieszkania w części nabytej w drodze spadku po zmarłym mężu stanowi źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., który

w konsekwencji podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych, chyba że spełnione zostaną warunki zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji indywidualnej.

W złożonej do tut. Sądu skardze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości zarzucając naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613) - dalej jako: "O.p.", polegające na dokonaniu oceny wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez wszechstronnej i całościowej analizy jego treści, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła identyczną argumentację jak we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Odnosząc się natomiast do kwestii małżeńskiej wspólności majątkowej strona podała, że jest to wspólność bezudziałowa i nie ma możliwości określenia, w jakiej części nastąpiło nabycie nieruchomości przez małżonków. Strona zauważyła, że podczas pierwotnego, wspólnego nabycia nieruchomości nie było możliwe wyodrębnienie udziału przypadającego każdemu z małżonków. Zdaniem skarżącej, skoro z uwagi na wspólność ustawową nie można wyodrębnić udziałów, to nie można również przyjąć, że pięcioletni termin biegnie od dnia nabycia nieruchomości w drodze spadku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Należy w tym miejscu podkreślić, że sąd administracyjny na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a ustawy (ostatni ze wskazanych punktów dotyczy pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w indywidualnych sprawach) uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.

W sprawie nie było sporu co do ustaleń faktycznych, z uwagi na charakter postępowania, tym niemniej należy podkreślić następujące istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności: skarżąca wraz z mężem, w drodze umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu oraz umowy o przeniesieniu własności na podstawie aktu notarialnego z dniem 12 lutego 2004r., nabyła nieruchomość w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej; w lokalu tym była zameldowana i mieszkała wraz z mężem od 1980r. na podstawie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego; mąż skarżącej zmarł 20 kwietnia 2012r.; skarżąca zbyła nieruchomość 12 września 2014r. Istotą sporu w sprawie pozostawała zasadność opodatkowania przychodu - z odpłatnego zbycia przez skarżącą w 2014r. przedmiotowej nieruchomości - na podstawie art. 10 ust 1

pkt 8 lit.b) u.p.d.o.f.

Analizując przepisy mające zastosowanie w sprawie należy wskazać na art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., zgodnie z którym źródłem przychodów jest odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości i praw majątkowych określonych m.in. pod lit. a) nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej

i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego,

w którym nastąpiło nabycie. Na podstawie art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodem

z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.

Istotne wątpliwości interpretacyjne w sprawie dotyczyły użytego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. zwrotu "nabycie". Organ stanął na stanowisku, że nabycie przedmiotowej nieruchomości w części wchodzącej w skład spadku po mężu (1/2 udziału we własności nieruchomości) należy łączyć z otwarciem spadku (chwilą śmierci męża skarżącej),

a skarżąca stała na stanowisku, iż nieruchomość w całości została przez nią nabyta

w 2004r.

Wskazać należy, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera własnej definicji pojęcia "nabycie" co oznacza, iż dla prawidłowego rozumienia treści przepisu należy pojęcie to zinterpretować z użyciem możliwych reguł interpretacyjnych. Odwołując się do rozumienia tego pojęcia w języku potocznym,

a więc wykładni językowej, należy wskazać, że słowo "nabyć – nabywać" oznacza "otrzymać coś na własność za pieniądze lub przez wymianę, kupić" (por. "Słownik języka polskiego" Tom II L-P str. 240, PWN Warszawa 1979). Definicja słownikowa wskazuje, że pojęcie to na gruncie języka potocznego może być rozumiane szeroko, jednakże skłania się ku najbardziej typowej jego postaci, tj. kupna.

Zdaniem Sądu, rozważając zbycie nieruchomości, która nabyta została uprzednio do majątku wspólnego małżonków, należy uwzględnić kontekst systemowy

i celowościowy interpretowanego przepisu zawierającego pojęcie "nabycia", szczególnie, że wywołuje on wątpliwości w zakresie jego wykładni i stosowania.

W sytuacji prawnej małżonków, których ustrój majątkowy objęty został wspólnością ustawową, trzeba szczególnie podkreślić, że zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przedmiotami majątkowymi w rozumieniu tego przepisu są wszelkie prawa majątkowe, zarówno bezwzględne (prawo własności rzeczy oraz inne prawa rzeczowe), jak i względne (np. przysługujące małżonkom wierzytelności). Wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Podkreślić należy, że wspólność małżeńska ma specyficzny charakter; została ukształtowana jako wspólność łączna, którą charakteryzuje to, iż w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową.

Współwłasność polega na tym, że własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Każdemu ze współuprawnionych przysługuje to samo prawo, którego zakres jest zależny od wielkości udziałów w nim. Istotę prawa współwłasności charakteryzują trzy cechy: 1) jedność przedmiotu, co polega na tym, że jest nim ta sama konkretna rzecz; taką jednością podmiotu jest również mienie (jak np. spadek czy majątek wspólny małżonków), 2) wielość podmiotów, co polega na tym, że wspólne prawo należy do kilku osób (co najmniej dwóch), 3) niepodzielność wspólnego prawa, co polega na tym, że każdy ze współuprawnionych ma prawo do całej rzeczy,

a żaden nie ma prawa do jej wyodrębnionej części. Wspólność trwa dopóty, dopóki istnieje stosunek współwłasności. Współwłaściciele zatem mogą układać się między sobą co do sposobu korzystania i używania wspólnego prawa w granicach określonych niepodzielnością tego prawa. Wzajemne stosunki między współwłaścicielami są stosunkami prawno-rzeczowymi, z których wynikają także stosunki o charakterze obligacyjnym. Przykładem jest korzystanie z rzeczy i zarząd wspólnym prawem. Źródłem współwłasności może być czynność prawna (np. sprzedaż udziału przez właściciela całości), jak również zdarzenia prawne (np. otwarcie spadku, zawarcie małżeństwa lub jego ustanie). Współwłasność ułamkowa polega na tym, że udział każdego współwłaściciela we wspólnym prawie jest określony kwotowo ułamkiem, który określa zakres uprawnień współwłaściciela w stosunkach zewnętrznych i wewnętrznych wobec innych współwłaścicieli. Wielkość udziałów wynika z umowy, czynności prawnej jednostronnej (testament), zdarzeń prawnych (śmierć osoby - otwarcie spadku). Współwłasność łączna może powstać tylko z określonych stosunków prawnych na podstawie przepisów regulujących te stosunki. Jej istotą jest bezudziałowy charakter

i dlatego współwłaściciel nie może rozporządzać swoim prawem dopóty, dopóki trwa współwłasność łączna. W odróżnieniu od współwłasności w częściach ułamkowych, współwłasność łączna nie jest samoistnym stosunkiem prawnym, zawsze bowiem jest nierozerwalnie związana z podstawowym stosunkiem prawnym o charakterze osobistym, bez którego nie może ani powstać, ani istnieć np. małżeństwo albo stosunek spółki cywilnej, jawnej lub komandytowej.

Niewątpliwie sytuacja prawna małżonków objętych wspólnością ustawową jest szczególna. Oznacza bowiem, według wskazanych wyżej regulacji, że nabycie w czasie jej trwania nieruchomości, wiąże się z nabyciem przez każdego z małżonków tego prawa w całości, a nie w określonym ułamkowo udziale. Konsekwencją takiego rozwiązania, w przypadku sprzedaży tego prawa, jest uznanie, że każdy z małżonków zbywałby to prawo w całości, skoro nie w określonym udziale.

Odnosząc specyficzne zasady obowiązujące na gruncie prawa rodzinnego oraz skutki prawne, jakie wywołują czynności małżonków objętych wspólnością ustawową, do będącego przedmiotem sporu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., trudno funkcjonalnie obronić tezę, że nabycie własności nieruchomości w warunkach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, skuteczne wobec całej nieruchomości na gruncie prawa rodzinnego i cywilnego, dla potrzeb podatku dochodowego powinno być ustalane powtórnie, w kontekście śmierci małżonka i zbycia nieruchomości. Oceny tej nie zmienia konieczność opodatkowania nabycia spadku podatkiem od spadków

i darowizn, która to danina publicznoprawna jest przedmiotem odrębnej regulacji, według określonych w niej kryteriów i zasad.

Nade wszystko należy mieć na uwadze funkcję i cel, jaki art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. pełni w systemie prawa podatkowego. Jego wprowadzenie miało przeciwdziałać pozostawieniu poza opodatkowaniem obrotu przedmiotami i prawami

w nim wymienionymi. W ocenie Sądu, tych mających swoje uzasadnienie w realiach gospodarczych założeń prawodawcy, nie narusza zbycie nieruchomości przez współmałżonka, nabytej do wspólnego majątku w 2004r. Podobnie, co do oceny sytuacji prawnej małżonków, wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku

z dnia 25 lutego 2014r., II FSK 211/12, w którym stwierdzono, że nie będzie odpłatnym zbyciem włączenie do majątku małżonków, w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka. Marginalnie odniósł się także do tego problemu NSA w wyroku z 11 marca 2015r.

sygn akt II FSK 3811/14 (wyroki dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto również zwrócić uwagę na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 17 grudnia 1996r., FPS 7/96 (ONSA 1997, nr 2, poz. 51), w której Sąd wyrażając zasadniczą tezę, że sprzedaż nieruchomości lub jej części, zwróconej w trybie art. 69 ust. 1 ustawy

z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie stanowi źródła przychodu w świetle art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., jednocześnie zauważył, iż przepis ten ogranicza w sposób istotny swobodę dysponowania prawem własności i innymi prawami w tym przepisie wymienionymi. Z tej przyczyny, jako przepis o charakterze wyjątkowym, musi być interpretowany ściśle, a wątpliwości prawne powinny być wyjaśniane na korzyść podatnika. Także w uchwale 7 sędziów z dnia

14 marca 2011r. sygn. akt II FPS 8/10 wskazano, że zgodnie z zasadą nullum tributum sine lege, którą wyraża art. 217 Konstytucji RP oraz zasadą praworządności, zawartą

w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, organy podatkowe mogą egzekwować tylko taki obowiązek podatkowy, który bezpośrednio wynika z treści przepisów prawa.

W tym kontekście wypowiadał się także Trybunał Konstytucyjny, który wielokrotnie w swoich orzeczeniach wyrażał stanowisko w przedmiocie zasady określoności przepisów prawa wskazując, że zasada ta jest funkcjonalnie związana

z zasadami pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa

i prawa (por. wyrok z 9 października 2007r., sygn. SK 70/06; wyrok z 28 października 2009r., sygn. Kp 3/09). Zasady te nakazują, aby przepisy prawa były formułowane precyzyjnie, w sposób jasny oraz poprawny pod względem językowym. Trybunał podkreślał przy tym, że omawiana zasada ma szczególnie doniosłe znaczenie w sferze praw i wolności. Zwłaszcza w przepisach podatkowych ustawodawca nie może poprzez niejasne formułowanie treści przepisów pozostawiać organom mającym je stosować nadmiernej swobody ustalania ich zakresu podmiotowego i przedmiotowego,

a podatnikom stwarzać niepewność co do ciążących na nich obowiązków. Aby ocenić zgodność sformułowania określonego przepisu prawa z wymaganiami poprawnej legislacji, istotne są trzy założenia. Po pierwsze - każdy przepis ograniczający konstytucyjne wolności lub prawa winien być sformułowany w sposób pozwalający jednoznacznie ustalić, kto i w jakiej sytuacji podlega ograniczeniom. Po drugie - przepis taki powinien być na tyle precyzyjny, aby zapewnione były jego jednolita wykładnia

i jednolite stosowanie. Po trzecie - przepis taki powinien być tak ujęty, aby zakres jego zastosowania obejmował tylko te sytuacje, w których działający racjonalnie ustawodawca istotnie zamierzał wprowadzić regulację ograniczającą korzystanie

z konstytucyjnych wolności i praw (por. wyroki z 3 grudnia 2013r., sygn. P 40/12,

z 29 lipca 2014r. sygn. akt P 49/13).

Akceptując w pełni przytoczone tezy stwierdzić należy, że wywodzenie przedmiotu opodatkowania w sposób pośredni, rozszerzający przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym, prowadzi do objęcia obowiązkiem podatkowym stanów faktycznych, które nie zostały w ustawie podatkowej wyraźnie i jednoznacznie przez prawodawcę wskazane. Nie sposób przy tym nie zauważyć, że sporna w tej sprawie kwestia prawna mająca swoje źródło w prawie cywilnym, rodzinnym i podatkowym,

przy występujących problemach interpretacyjnych, powinna być rozstrzygana na

korzyść podatnika. Zwłaszcza, że w szeregu przypadkach, stosowanie

art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w drodze budzącej wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładni dokonywanej przez organy podatkowe, dotyczy osób zbywających majątek nabyty wiele lat wcześniej do majątku wspólnego, które następnie "nabywają" go w wyniku nie swoich działań, lecz losowego zdarzenia, jakim jest śmierć współmałżonka i pozostają w przekonaniu, iż z tego tytułu nie muszą uiszczać podatku dochodowego. Problem ten dostrzegł również Rzecznik Praw Obywatelskich, który

w piśmie z dnia 12 kwietnia 2014r. skierowanym do Ministra Finansów odnoszącym się do wykładni tego przepisu stosowanej przez organy podatkowe wskazał: "Rzecznik Praw Obywatelskich z niepokojem stwierdza, iż stanowisko obecnie prezentowane przez organy podatkowe może być krzywdzące dla specyficznej kategorii podatników. W większości przypadków problem dotyczy bowiem osób starszych, które po śmierci współmałżonka niejednokrotnie decydują się na zbycie nieruchomości m.in. w drodze umowy dożywocia z powodów finansowych oraz zdrowotnych, nie zdając sobie sprawy z negatywnych konsekwencji podatkowych (...). Jednocześnie w ocenie Rzecznika praktyka stosowana przez organy podatkowe stoi w sprzeczności z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak np. przywołany wyrok NSA

z dnia 8 grudnia 2011r., sygn. akt II FSK 1101/10, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2012r., sygn. akt I SA/Wr 1474/11). Rzecznik ma na uwadze, iż powołane wyroki dotyczą konkretnych spraw podatników

i tylko w tych sprawach rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące. Niemniej jednak stwierdza, iż organy podatkowe powinny respektować stanowisko, w szczególności NSA, który uznał za błędną wykładnię prawa prowadzącą do opodatkowania osób starszych dokonujących zbycia nieruchomości przed upływem 5-letniego okresu licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zmarł współmałżonek".

W świetle przedstawionej dotychczas argumentacji, Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela stanowisko, że nie stanowi "nabycia" w rozumieniu art. 10 ust 1

pkt 8 u.p.d.o.f. nabycie w drodze spadku po współmałżonku, zakupionej w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej do majątku wspólnego nieruchomości. Konsekwentnie, w takim przypadku nie można przyjąć, że pięcioletni termin, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. biegnie od daty nabycia nieruchomości w drodze otwarcia spadku. Skutkiem tego, w niniejszej sprawie, zważywszy na okoliczność, że zakup nieruchomości nastąpił w 2004r., brak jest możliwości opodatkowania jego zbycia w 2014r. na podstawie tego przepisu.

Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że podobne stanowisko wyrażone zostało

w szeregu wyroków sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie

z 7 listopada 2013r., III SA/Wa 1177/13, z 12 kwietnia 2013r. III SA/Wa 2999/12

i z 20 czerwca 2013r., III SA/Wa 3464/12, WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2013r.,

I SA/Ke 396/13, WSA w Krakowie z 7 listopada 2012r., sygn. I SA/Kr 1378/12, WSA

w Gorzowie z 7 maja 2014r., I SA/Go 136/14, WSA w Gdańsku z 9 września 2014r.,

I SA/Gd 716/14 oraz I SA/Gd 447/14 i z 9 stycznia 2014r., I SA/Gd 1422/13 oraz wyrok tut. Sądu z dnia 24 marca 2015r. sygn. akt I SA/Bd 55/15 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną

i przedstawioną wyżej przez Sąd ocenę prawną w przedmiocie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie art. 146 § 1 ustawy p.p.s.a. oraz na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. zasądził na rzecz skarżącej od organu kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu.

H. Adamczewska – Wasilewicz T. Liwacz J. Szulc