Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 349/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par 3, art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego K.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2009 r. postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę K.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za maj 2009 r.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną na powyższe postanowienie i jednocześnie zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości.

Z informacji podanych w "Oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami oraz dwoma braćmi w wieku 23 i 11 lat. Rodzina mieszka w lokalu wynajmowanym od firmy E. Sp. z o.o. w K. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą PUH A. oraz jest prezesem zarządu spółek: E Sp. z o.o. w K. - w której posiada 90 na 100 udziałów, o łącznej wartości 4 500,00 zł i S Sp. z o.o. w K, w której posiada 10 na 100 udziałów o łącznej wartości 500,00 zł. Ojciec skarżącego zatrudniony jest w S. Sp. z o.o. w K., z wynagrodzeniem miesięcznym - 1 286,16 zł netto. W Spółce tej jest prokurentem, podobnie jak i w Spółce E. (por. https://ems.ms.gov.pl/krs/). Matka skarżącego pracuje w Szkole Podstawowej i za miesiące lipiec – wrzesień 2015 r. jej średnie wynagrodzenie miesięczne wyniosło 3 792,73 zł brutto, z czego po potrąceniu kwoty egzekwowanej przez komornika pozostaje 1 230,66 zł netto miesięcznie. Starszy brat skarżącego pracuje w E Sp. z o.o. w K, na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem 2 999,00 zł miesięcznie, netto. Ponadto otrzymuje z tej Spółki środki w różnej wysokości, m.in. z tytułu umów o dzieło. I tak np. w dniu 15 maja 2015 r. był to przelew na kwotę 1 800,00 zł, w dniu 5 czerwca 2015 r. przelew kwoty 2 00,00 zł, w dniu 9 lipca 2015 r. był to przelew kwoty 1 968,00 zł a w dniu 20 sierpnia 2015 r. kwoty 3 280 zł. Brat skarżącego pokrywa raty za studia zaoczne w wysokości 750,00 zł miesięcznie i taką samą kwotę uiszcza za skarżącego, ponadto spłaca również kredyt, którego miesięczna rata wynosi 526,00 zł. Wydatki rodziny w skali miesiąca obejmują: opłatę za energię elektryczną – 628,00 zł, opłatę za wodę – 220,00 zł, opłatę za najem lokalu – 615,00 zł.

W prawidłowo wniesionym sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący podniósł, że poprzez przedłożenie stosowanych dokumentów wykazał w sposób dostateczny brak środków do poniesienia kosztów sądowych. Podał, że obecnie łączna kwota przypadająca na 4-osobowe gospodarstwo domowe wynosi 2 386,00 zł i składa się na nią wynagrodzenia ojca – 1 216,00 zł oraz kwota 1170 zł stanowiąca wynagrodzenie jego matki pomniejszone o kwotę zajętą przez komornika. Skarżący podał, że jego ojciec nie posiada od 2011 r. żadnych udziałów w spółce S., jak i w Spółce E. Nie otrzymuje ponadto żadnego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prokurentem w Spółkach. Skarżący podał, że brak przedłożenia deklaracji PIT-36 w stosunku do wszystkich osób wynika z zabezpieczenia tych dokumentów w dniu 28 kwietnia 2015 r. Podał również, że z uwagi na studia nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, która dawałyby mu dochód. Jego zdaniem bez znaczenia dla sprawy są dochodu uzyskiwane prze jego brata, który od "pewnego czasu" mieszka już sam i ponosi koszty najmu mieszkania – 800,00 zł i opłaty związane z mieszkaniem – 680,00 zł, opłaca czesne za studia – 750,00 zł oraz spłaca dwa kredyty z łączną ratą miesięczną - 711,00 zł, zatem do dyspozycji pozostaje mu kwota 58,00 zł. Skarżący wyliczył, że ostatecznie dochód 4 – osobowej rodziny wynosi 649,00 zł w skali miesiąca (2 386,00 zł – wydatki 1 737,00 zł). Kwota ta jego zdaniem obrazuje skrajne ubóstwo rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w brzemieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że skuteczne (w terminie) wniesienie sprzeciwu przeciwko postanowieniu referendarza w przedmiocie prawa pomocy powoduje, że wniosek o jej przyznanie podlega ponownemu rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Ponadto należy wskazać, że następstwem skutecznego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej zaskarżonego orzeczenia w całości, nawet jeśli strona zaskarżyła jedynie niekorzystną dla siebie część tego orzeczenia.

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy jest traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym osobom, aniżeli tym, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych, stąd dawniej opisywaną instytucję nazywano "prawem ubogich" (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. I GZ 97/14, wszystkie orzeczenia na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, natomiast ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy do Sądu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia go od kosztów sądowych.

Sąd analizując wszystkie przedłożone przez skarżącego dokumenty, mające obrazować stan rodzinny i majątkowy osób tworzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, doszedł do przekonania, że udzielone przez skarżącego w tym zakresie informacje są niepełne, jak również sprzeczne ze sobą. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 2 lipca 2015 r. skarżący podał, że gospodarstwo domowe tworzy łącznie 5 osób. Sąd sumując zatem wykazane dochody: matki skarżącego – 1230,66 zł, jego ojca – 1286,16 zł oraz brata – 4 415,33 zł (średnia uzyskana za okres od maja do sierpnia 2015 r.), łączna kwota przypadające na 5 – osobowe gospodarstwo domowe wynosi 6 932,15 zł miesięcznie. Tym samym biorąc pod uwagę przedstawione przez skarżącego wydatki, nie można mówić, że rodzina skarżącego żyje w ubóstwie a skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący nie uprawdopodobnił tych okoliczności. Z kolei w sprzeciwie od postanowienie, którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomoc, skarżący stwierdził, że dochody jego brata są bez znaczenia dla sprawy gdyż od "pewnego czasu" mieszka on sam i ponosi swoje koszty utrzymania. Również tych okoliczności skarżący w żadne sposób nie uprawdopodobnił. Pomimo, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą a nadto jest prezesem dwóch różnych spółek podaje, że nie uzyskuje dochodów gdyż obecnie studiuje zaocznie. Powszechnie jednakże wiadomo, że studia w systemie zaocznym służą przede wszystkim ludziom pracującym. Ponadto skarżący nie wykazał ani, że studiuje ani też, że ponosi z tego tytułu jakiekolwiek opłaty, jak to podnosił w sprzeciwie. Skarżący nie przedłożył wyciągów z kont bankowych ani informacji o rocznych dochodach poszczególnych członków gospodarstwa.

Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Nalży wskażą, że W zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Ponadto przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2015 r., I FZ 69/15).

Ponadto należy zwrócić uwagę, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r. I FZ 88/14).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.