Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 389/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańskuw składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusłąw Szumacher (spr.), Sędziowie: NSA Małgorzata Gorzeń, Asesor WSA: Krzysztof Retyk, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Głównego Urząd Ceł z dnia 25 stycznia 2001 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru cła oddala skargę


UZASADNIENIE

3 I SA/Gd 389/01

Uzasadnienie

Dyrektor Urzędu Celnego decyzją zawartą w J.d.a. SAD nr [...] z dnia 7 listopada 1997 r. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z zagranicy przez J. S. samochód osobowy marki [...] i wymierzył clo w wysokości 4900.30 zł według stawki celnej - 25%, obniżonej dla Unii Europejskiej. U podstaw zastosowanej stawki celnej legły przedłożone przez importera dokumenty: formularz EUR.2 z dnia 25 września 1997 r. oraz faktura z tej samej daty wystawiona przez sprzedawcę mającego siedzibę w W. (Niemcy).

W wyniku weryfikacji formularza EUR.2 organ celny I instancji uzyskał informację z Głównego Urzędu Ceł w Wuppertalu w piśmie z dnia 1 lutego 1999 r., że kontrola przeprowadzona przez celny organ niemiecki wykazała, iż towar wymieniony w świadectwie preferencyjnego pochodzenia (formularz EUR.2) nie był towarem pochodzącym w rozumieniu umowy między Wspólnotą Europejską i Polską. Ponadto w piśmie tym podano, że świadectwo pochodzenia i faktura nie zostały wypełnione przez eksportera.

Na mocy postanowienia z dnia 15 marca 1999r. - wydanego na podstawie art. 240 § 1 pkt 1, art. 241 § 1 oraz art. 244 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - Dyrektor Urzędu Celnego wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną zawartą w SAD z dnia 7 listopada 1997 r., a w uzasadnieniu tego postanowienia powołał się na wynik weryfikacji formularza EUR.2 nadesłany przez niemieckie władze celne.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 1999 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego - na podstawie art. 245 § 1 pkt 4 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, art. 23 ust. 1 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne (t.j. Dz.U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.), § 1, § 2 ust. 1 pkt 3a, ust. 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy (Dz.U. Nr 145, poz. 670), art. 31, art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (załącznik do Dz.U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662) - uchylił decyzję ostateczną z dnia 7 listopada 1997 r. w części dotyczącej cła i wymierzył należności celne od sprowadzonego z zagranicy samochodu osobowego marki [...] w wysokości 6860,40 zł według stawki celnej podstawowej -35%. W uzasadnieniu tej decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego oraz przytoczeniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego w zakresie stosowania obniżonych stawek celnych, organ celny I instancji w jednym zdaniu stwierdził, że weryfikacja deklaracji na fakturze nie potwierdziła pochodzenia towaru z Unii Europejskiej.

Wskutek odwołania od tej decyzji, w którym podniesiono szereg zarzutów natury proceduralnej, takich, jak różnica w podstawie wznowienia zawarta w postanowieniu i decyzji, brak uzasadnienia prawnego postanowienia, uzasadnienie faktyczne lakoniczne, nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym, sprzeczność powołanych dowodów, gdyż wpierw odwołano się do weryfikacji formularza EUR.2, zaś końcowe zdanie uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej odwołuje się do deklaracji na fakturze. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 25 stycznia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozważania uzasadnienia decyzji odwoławczej rozpoczęto od sformułowania, że obowiązujące w dniu zgłoszenia celnego przepisy cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego wprowadziły możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia warunków:

* towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów Protokołu nr 4, pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR.l lub formularzem EUR.2,

* został spełniony wymóg bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Przepis art. 32 Protokołu nr 4 zezwalał na weryfikację dowodów pochodzenia towaru. Taka weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 ust. 3 przez władze celne kraju eksportu była jedyną przewidzianą przez Protokół nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i wynik jej był rozstrzygający.

Na tym tle organ odwoławczy przyjął, iż w sprawie wystąpiły dwie przesłanki do wznowienia postępowania, a mianowicie zarówno wskazaną w punkcie 1 (postanowienie) Jak i w punkcie 5 (decyzja) § 1 art. 240 Ordynacji podatkowej. Pierwsza przesłanka (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe), zdaniem tego organu, znajdowała oparcie w weryfikacji formularza EUR.2 i faktury, gdyż w jej wyniku ustalono, że dokumentów tych nie wystawiła firma "A" z W. Natomiast druga przesłanka wznowieniowa mająca w tle powyższe ustalenia faktyczne nie znana była organowi w dniu wydania decyzji zawartej w SAD istniejąc jednak w tym czasie.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów podniesionych w odwołaniu twierdząc, że stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu poprzez doręczanie pism powiadamiających stronę o poczynionych czynnościach. Natomiast postanowienie o wznowieniu postępowania nie wymagało uzasadnienia, zgodnie zaś z dyspozycją art. 262 Kodeksu celnego w sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ten uznał, że taka wadliwość decyzji pierwszoinstancyjnej, jak błędne przytoczenie art. 67 Prawa celnego czy omyłkowe powołanie się na negatywny wynik weryfikacji "deklaracji na fakturze" zamiast formularza EUR.2 nie uzasadniała jej uchylenia.

Podnoszony w dodatkowym piśmie procesowym zarzut przedawnienia z art. 83 ust. 1 Prawa celnego został odparty w ten sposób, że nie upłynął 2 - letni termin do wydania decyzji w sprawie wymiaru należności celnych, skoro decyzja o wymiarze należności celnych wydana została w dniu 7 listopada 1997 r., zaś ponowne określenie tych należności nastąpiło w decyzji z dnia 28 kwietnia 1999 r.

W skardze z dnia 28 lutego 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 4 ust. 1, 2, 4, art. 23 ust. 1 i art. 25 Prawa celnego, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. (odpowiednio art. 120 - 122 Ordynacji podatkowej), polegające na:

bezpodstawnym uznaniu przez organy celne niekompletnych dokumentów przekazanych przez organ celny niemiecki i nadanie im statutu wiarygodności skutkującej odmową uznania świadectwa pochodzenia towaru EUR.2, - niewyjaśnienie wszystkich wątpliwości zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i podjęcie decyzji bez uwzględnienia interesu strony i na tej podstawie wnosił o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organy celne nie zwróciły się do organów celnych niemieckich o przeprowadzenie czynności zmierzających do usunięcia wątpliwości, które podnosił skarżący. Ponadto podtrzymano zarzut pozbawienia skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz wydania decyzji odwoławczej jako decyzji wymiarowej po upływie terminu przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę z dnia 24 kwietnia 200Ir. wnoszono o jej oddalenie. Z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Szczegółowe rozważania w sprawie niniejszej poprzedzić należy wyjaśnieniem fundamentalnej zasady leżącej u podstaw odstępstwa od stosowania podstawowej stawki celnej, a więc odstępstwa od powszechności clenia towarów celnych. Już definicja słownikowa (por. Uniwersalny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003) zwrot "preferencja celna'1 tłumaczy przez "zmniejszenie lub zniesienie opłat pobieranych za przewóz pewnych towarów z zagranicy lub za granicę". Jest to więc sytuacja szczególna, a zatem i stawka celna preferencyjna cechuje się specyfiką polegającą na tym, że stosowanie tej stawki może nastąpić w pewnych, zakreślonych przez normodawcę, warunkach. Wśród tych warunków mogą być również wymogi wynikające z porozumień międzynarodowych.

Konkludując normodawca "udostępniając" preferencyjną stawkę celną wymaga określonego zachowania się po stronie podmiotu wyrażającego wolę skorzystania z tej stawki. Dodać należy, co jest istotne, iż wybór procedury celnej z zastosowaniem stawki preferencyjnej należy do podmiotu, nie jest skutkiem obowiązku. Stąd na tym podmiocie ciążyć będzie ryzyko związane z ewentualną odmową zastosowania stawki preferencyjnej, czy też negatywną (w sensie skutku) weryfikacją dokumentów będących podstawą do zastosowania tej stawki.

Na marginesie, nie można, na tym tle, aprobować przekonania skarżącego wyrażonego w odwołaniu (k.[...] akt sprawy), które mogło doprowadzić do sytuacji opisanej w stanie faktycznym sprawy, a mianowicie: "Jak Niemcy traktowali świadectwa EUR.2 to wszyscy wiemy. Wiemy, że za nic mieli dokumentowanie tych formularzy". Jeżeli tak było w istocie, to nie można z tego zachowania wyprowadzać korzystnych dla siebie skutków prawnych.

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej i mając na uwadze wskazane przez organy celne podstawy prawne do zastosowania preferencyjnej stawki celnej podkreślenia wymaga ta okoliczność, żeby skorzystać z tej stawki należało m.in. wykazać pochodzenie towaru z krajów Wspólnoty Europejskiej w rozumieniu art. 2 na podstawie przedłożonego dokumentu, o którym mowa w art. 16 powołanego uprzednio Protokołu nr 4. Art. 32 Protokołu nr 4 przewidywał procedurę "weryfikacji dowodów pochodzenia".

Celem weryfikacji jest sprawdzenie autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia towaru lub wypełnienie innych wymogów Protokołu. Nie jest to zatem postępowanie dowodowe tylko element postępowania prowadzonego w kraju. Jeżeli zaś weryfikację tę przeprowadzają władze celne kraju eksportu i o jej wyniku powiadamiają władze celne występujące o tę procedurę, to tym samym wynik ten przesądza o ocenie dokumentu pochodzenia towaru w zakresie zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Stanowisko takie ulega wzmocnieniu jeżeli zwróci się uwagę na treść art. 32 ust. 6 cyt. Protokołu nr 4 stanowiącego, iż władze celne wnioskujące o weryfikację odmówią zastosowania wszelkich preferencji (jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności), także wtedy gdy brak jest w ogóle odpowiedzi ze strony władz celnych kraju eksportu lub odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji. W każdym, z tych trzech przypadków nie jest możliwe prowadzenie w kraju dowodu przeciwko wynikowi weryfikacji, co wynika wprost z postanowień Protokołu nr 4, a jest związane niewątpliwie z ryzykiem obciążającym podmiot zgłaszający towar do oclenia na podstawie preferencyjnej stawki celnej.

Skoro więc niemieckie władze celne przedstawiły wynik weryfikacji przedłożonego -celem uzyskania preferencji celnej - świadectwa pochodzenia towaru EUR.2 oraz faktury zakupu w ten sposób, że towar nie był takiego pochodzenia, jakiego wymaga art. 2 Protokołu nr 4, a nadto świadectwo i faktura nie zostały wypełnione przez eksportera, to po pierwsze zaistniały podstawy do wznowienia postępowania (nowe okoliczności faktyczne) i zastosowania stawki celnej niepreferencyjnej. Po drugie zaś skarżący nie mógł domagać się od organów celnych polskich prowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż wynik weryfikacji nie budził wątpliwości.

Odwołanie się w skardze do czynności związanych z zakupem samochodu jakie skarżący przeprowadzał z przedstawicielem firmy nie stanowiło dostatecznych podstaw do przeprowadzenia postępowania na terenie Niemiec, skoro władze celne niemieckie uzyskały informacje z tej firmy takie, które legły u podstaw wyniku weryfikacji.

Jeżeli byłoby inaczej - co może być wiadome tylko skarżącemu - to rzeczą skarżącego było dochodzenie od niemieckich władz celnych zmiany wyniku weryfikacji.

W piśmie z dnia 29 marca 1999 r. kierowanym do urzędu Celnego w T. (k.25 akt sprawy) skarżący zapowiedział, iż wystąpi o wydanie retrospektywnego świadectwa EUR.l, a w tym celu zbędne było zawieszanie postępowania.

Natomiast do skargi z dnia 28 lutego 2001 r. skarżący nie dołączył przedmiotowego świadectwa tłumacząc bezpodstawnie, iż nie zawieszenie postępowania uniemożliwiło uzyskanie świadectwa pochodzenia towaru.

Do uwzględnienia skargi nie mogły prowadzić zarzuty natury proceduralnej, które były powtórzeniem zarzutów odwołania, i co do których w sposób prawidłowy ustosunkował się organ odwoławczy.

Zarzut oparty na przepisie art. 83 ust. 1 Prawa celnego i sformułowany w ten sposób, że zaskarżona decyzja jako wymiarowe wydana została po upływie terminu przedawnienia wymiaru cła jako całkowicie chybiony, gdyż decyzję w sprawie wymiaru należności celnych wydawał Dyrektor Urzędu Celnego, nie zaś Prezes Głównego Urzędu Ceł, nie podlegał uwzględnieniu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153. poz. 1270) skargę oddalił.