Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 41/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4b, ust. 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1 i 2, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 37 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi Z. K. i J. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia prawa własności nieruchomości 1. zobowiązuje organ do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia prawa własności działki gruntu nr 104/1 w obrębie [...] Miasta S. w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących Z. K. i J. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ls


UZASADNIENIE

W dniu 12 marca 2013 r. Z. i J. R. małżonkowie K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w przedmiocie wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego - Województwo [...] prawa własności części nieruchomości położonej w obrębie [...] miasta S., w gminie S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 104/1 o powierzchni 0,2162 ha.

Skarżący zarzucili organowi administracyjnemu naruszenie art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji

w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., nr 193, poz. 1194 ze zm.), poprzez niezałatwienie sprawy w terminie 30 dni liczonych od dnia, w którym decyzja

o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

i wnieśli o:

- zobowiązanie Wojewody [...] do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami

sprawy;

- stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.);

- wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny w wysokości 10.000 złotych (art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a.) oraz

- zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W motywach skargi strony wskazały, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] zezwolono na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie obwodnicy miasta S. w ciągu drogi wojewódzkiej nr 708 O. - W. - S. - N., z wyłączeniem skrzyżowania z drogą krajową nr [...]. Zakresem inwestycji objęta została m.in. część nieruchomości skarżących położona w obrębie nr [...] miasta S., oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr 104/1, o powierzchni 0,2162 ha. Podstawę prawną wspomnianej decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1-4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), powoływanej dalej jako specustawa. Przywołując następnie brzmienie art. 12 ust. 4a-4b ustawy skarżący stwierdzili, iż do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie wydał decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za nieruchomości objęte decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Nadto, pomimo tego, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydana została w dniu [...], dopiero w dniu 6 września 2012 r., a więc po upływie niespełna 28 miesięcy skarżący zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania

w sprawie ustalenia odszkodowania. Jest to rażące naruszenie prawa

i karygodna bezczynność organu administracji publicznej.

Zdaniem skarżących organ celowo opóźnia ustalenie i wypłatę odszkodowania. Dopiero w październiku 2012 r. (po 28 miesiącach od terminu, w którym postępowanie powinno być wszczęte) został powołany biegły do wyceny wywłaszczonej nieruchomości.

Z informacji uzyskanej od pracownika organu drogą telefoniczną wynikało, iż operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego wpłynął do organu jeszcze w grudniu 2012 r. Pomimo upływu dwóch kolejnych miesięcy nic nowego w sprawie się nie wydarzyło. Do dnia wniesienia skargi - mimo upływu 32 miesięcy - skarżący nie zostali nawet zapoznani z treścią wyceny odebranej im nieruchomości. Pozorowanie działań

i przeciąganie ich w czasie jednoznacznie stanowi o przewlekłym prowadzeniu tegoż postępowania.

Wobec podniesionych wyżej okoliczności zasadny jest - w przekonaniu skarżących - wniosek o pozostawaniu przez Wojewodę [...] w bezczynności, nadto podejmowane przez organ działania powodują przewlekłe prowadzenie postępowania.

Skarga na bezczynność Wojewody [...] została zarejestrowana przez Sąd za sygn. akt II SAB/Łd 41/13, natomiast skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] za sygn. akt II SAB/Łd 42/13.

Odpowiadając na obie skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie.

W motywach odpowiedzi na skargi organ podkreślił, że w dniu [...] Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] o zezwoleniu na realizację wskazanej wyżej inwestycji drogowej polegającej na budowie obwodnicy miasta S., zmienioną w części decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...], znak: [...]. Wskazane wyżej decyzje objęły m. in. działkę położoną w obrębie [...] miasta S., powiecie [...], województwie [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 104/1 o pow. 0,2162 ha, stanowiącą własność skarżących.

Przytaczając następnie brzmienie art. 12 ust. 4a, 4f, 4b specustawy organ wskazał, że data, w której decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej staje się ostateczna, jest równoznaczna z zaistnieniem podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem [...], tj. z dniem wydania decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, znak: [...].

Zdaniem Wojewody art. 12 ust. 4b ustawy nie można interpretować jako normy nakazującej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania w określonym tym przepisem terminie za wszelką cenę, kosztem naruszenia prawa. Mając na uwadze doniosłe skutki prowadzonych postępowań, wymagają one szczególnej rzetelności i dokładności

w podejmowaniu czynności, mających na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną. Jednym z dominujących elementów, mających wpływ na szybkość prowadzonych postępowań jest ich ilość. Sama inwestycja drogowa polegająca na rozbudowie drogi krajowej S-8 na odcinku Węzeł W. - Węzeł W. obejmuje ok. 5300 działek. Jednocześnie na bieżąco realizowane są inwestycje drogowe w zakresie dróg wojewódzkich oraz inwestycja polegająca na budowie Trasy A w Ł., mająca strategiczne znaczenie dla Ł.

W niniejszej sprawie Wojewoda [...] wszczął postępowanie administracyjne

w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego - Województwo [...] - prawa własności części nieruchomości nr 104/1 o pow. 0,2162 ha, o czym poinformował Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł., działającego z upoważnienia Zarządu Województwa [...] pismem z dnia 14 lutego 2012 r. Zawiadomił jednocześnie o wyznaczeniu na podstawie art. 36 § 2 k.p.a. terminu rozpatrzenia przedmiotowej sprawy - do dnia 31 lipca 2012 r., co spowodowane było koniecznością zebrania całości materiału dowodowego, w tym ustalenia osób, którym przed dniem ostateczności decyzji Wojewody [...] nr [...] przysługiwało prawo własności do przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 14 lutego 2012 r. Wojewoda [...] wystąpił do Starosty [...] - wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej o nadesłanie aktu własności ziemi znak [...], wskazanego na mapie sporządzonej dla działki 104/1, jako dokument stanowiący tytuł własności do powyższej nieruchomości.

W odpowiedzi pismem z dnia 5 marca 2012 r. Starosta [...] przesłał kopię wspomnianego dokumentu, potwierdzoną za zgodność z oryginałem. Wyżej wymieniony egzemplarz nie został jednakże opatrzony klauzulą prawomocności.

W związku z powyższym Wojewoda [...] zwrócił się do Burmistrza Miasta-Gminy S. o przesłanie oryginału lub prawidłowo potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii aktu własności ziemi wraz z klauzulą prawomocności.

Uzyskanie przedmiotowego dokumentu w dniu 13 sierpnia 2012 r. pozwoliło Wojewodzie na uznanie Z. i J. małżonków K. za strony przedmiotowego postępowania oraz poinformowanie w piśmie z dnia 6 września 2012 r. o prowadzonym postępowaniu.

Powyższe umożliwiło również zlecenie w dniu 17 września 2012 r. rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie operatu szacunkowego. Organ wskazał nadto, że do końca sierpnia 2012 r. zlecono wykonanie 2437 operatów szacunkowych, a na datę przesłania przedmiotowej odpowiedzi liczba zleconych operatów szacunkowych wzrosła do 4385.

Wskazując następnie na regulację art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 84 k.p.a., Wojewoda [...] wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...], znak: [...] powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego S. J. do sporządzenia, w formie operatu szacunkowego, opinii określającej wartość przedmiotowej nieruchomości. Jednakże z przyczyn niezależnych od organu nastąpiła konieczność przekazania zlecenia operatu szacunkowego w tejże sprawie rzeczoznawcy majątkowemu A. I. W zaistniałej sytuacji, postanowieniem z dnia [...], Wojewoda [...] odwołał rzeczoznawcę majątkowego S. J. i postanowieniem z tej samej daty powołał A. I. jako biegłego rzeczoznawcę majątkowego w przedmiotowym postępowaniu.

Jednocześnie pismem z dnia 9 października 2012 r. wezwano Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł., działającego z upoważnienia Zarządu Województwa [...], do udzielenia informacji, czy doszło zgodnie z art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy

o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, do wydania przedmiotowej nieruchomości w celu ustalenia, czy zachodzą przesłanki do podwyższenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości.

Z uwagi na potrzebę zbadania, czy dla działki nr 104 (z której została wydzielona działka nr 104/1), prowadzona była księga wieczysta lub zbiór dokumentów, Wojewoda [...] w pismach z dnia 30 lipca 2012 r. i 15 marca 2013 r. zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na powyższe do Sądu Rejonowego w Z., V Wydziału Ksiąg Wieczystych. Ponadto pismem z dnia 15 marca 2013 r. wezwał pełnomocnika Z.

i J. małżonków K. do złożenia przez mocodawców oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, czy do dnia [...], tj. dnia w którym wydana została decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, zmieniająca w części decyzję Wojewody [...] Nr [...], skarżący byli współwłaścicielami przedmiotowej części nieruchomości oraz czy dla działki nr 104 była prowadzona księga wieczysta lub zbiór dokumentów.

W dniu 30 listopada 2012 r. sporządzony został operat szacunkowy, określający wartość działek, który wpłynął do organu w dniu 10 grudnia 2012 r. Ze względu na to, że operat szacunkowy jest jednym z dowodów w sprawie i podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie, a w przekonaniu Wojewody zaistniała konieczność weryfikacji operatu szacunkowego, pismem z dnia 30 stycznia 2013 r. poinformowano skarżących o braku możliwości dotrzymania uprzednio wyznaczonego terminu

i działając na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2013 r. Podczas analizy sporządzonego operatu szacunkowego organ prowadzący niniejsze postępowanie uznał za niezbędne udzielenie przez rzeczoznawcę majątkowego dodatkowych wyjaśnień do przedmiotowej wyceny, wobec czego pismem z dnia 20 marca 2013 r. wezwał rzeczoznawcę majątkowego do zajęcia stanowiska w sprawie.

Zdaniem Wojewody dopiero ustosunkowanie się przez rzeczoznawcę majątkowego do stwierdzonych przez organ uwag umożliwi przesłanie do stron niniejszego postępowania, kopii wyciągu z operatu szacunkowego. Po zgromadzeniu całości materiału dowodowego pozwalającego na skończenie niniejszego postępowania, Wojewoda [...] niezwłocznie wyda decyzję ustalającą wysokość odszkodowania.

Wojewoda nadmienił również, iż od początku bieżącego roku do dnia przesłania niniejszej odpowiedzi na skargę wydał ok. 780 decyzji administracyjnych, zaś w toku jest około 3600 postępowań administracyjnych. Duża liczba prowadzonych postępowań, skomplikowane stany prawne, konieczność weryfikacji dokumentów oraz sporządzanych operatów szacunkowych w znacznym stopniu wpływają na szybkość prowadzonych postępowań.

Organ wskazał nadto, że w dniu 12 marca 2013 r. wpłynęło zażalenie Z. i J. małżonków K. na niezałatwienie w terminie przez Wojewodę [...] sprawy znak: [...]. Powyższe zażalenie zostało przesłane do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przy piśmie z dnia 20 marca 2013 r.

Z uwagi na konieczność udzielenia przez rzeczoznawcę majątkowego wyjaśnień do sporządzonego operatu szacunkowego nowy termin załatwienia sprawy został wyznaczony do dnia 30 kwietnia 2013 r.

Wobec podniesionych okoliczności Wojewoda wniósł o oddalenie skargi na bezczynności i przewlekłość prowadzonego postępowania.

Na rozprawie w dniu 7 czerwca pełnomocnik skarżących, w osobie adwokata, poparł skargę.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Złożył ponadto do akt postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...], uznające zażalenie skarżących - wniesione w trybie art. 37 § 2 k.p.a. - za nieuzasadnione, a także umowę zawartą w trybie przetargu nieograniczonego z dnia 4 maja 2012r.

Podniósł ponadto, że pismem z dnia 4 czerwca 2013r. rzeczoznawca został zobowiązany do uzupełnienia opinii.

Rozpoznając skargę na bezczynność Wojewody [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w postępowaniach niezakończonych decyzją administracyjną, postanowieniem, innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa ( § 2 art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012r, poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. Skarga na bezczynność przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i określone postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się przy tym, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy nie dotrzymuje on terminu załatwienia sprawy, a także w przypadku odmowy wydania stosownego aktu czy podjęcia czynności, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga podjęcia takich działań.

Rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na bezczynność organu jest ustalenie przede wszystkim trzech kwestii. Po pierwsze, powinien on zbadać, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. Po drugie, sąd zobowiązany jest rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz, czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany.

Następnie, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a tym samym - zobowiązać do wydania

w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( art. 149 § 1 p.p.s.a. ).

Należy również podnieść, że stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej takim środkiem jest zażalenie w trybie art. 37 § 2 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie pismem z dnia 10 marca 2013r. skarżący złożyli zażalenie na bezczynność Wojewody [...] do Ministra Transportu, Budownictwa

i Gospodarki Morskiej, a tym samym wyczerpali tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., co

w konsekwencji powoduje, że należy uznać, iż wniesienie skargi było dopuszczalne.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że sposób załatwienia wskazanego zażalenia pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności skargi, gdyż ma ono jedynie znaczenie formalne ( por. np. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2012r. w sprawie sygn. II OSK 2259/10 – Lex nr 114577 oraz wyrok WSA z dnia 7 marca 2012r. w sprawie sygn. II SAB/Łd 2/12 – Lex nr 1139147 ).

Z tej też przyczyny bez wpływu na rozstrzygnięcie Sądu pozostaje treść postanowienia z dnia [...] wydanego przez organ odwoławczy w odpowiedzi na zażalenia złożone przez skarżących w trybie art. 37 k.p.a.

Przechodząc do kwestii merytorycznych należy wyjaśnić, że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, natomiast celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania.

O bezczynności organu administracji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy

w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął postępowanie, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go w terminie odpowiednim aktem administracyjnym. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty,

a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu.

Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z kolei w myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić - stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. - nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż

w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie - zgodnie

z art. 35 § 4 k.p.a. - przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone

w § 3 tego przepisu.

W niniejszej sprawie zastosowanie w przedmiocie terminów mają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ( t.j. Dz.U. nr 193 z 2008r., poz. 1194 ze zm. ), zwanej dalej specustawą, które - w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - mają charakter szczególny. Stosownie do treści art. 12 ust. 4b tej ustawy - organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydaje decyzję ustalającą wysokość odszkodowania w terminie 30 dni od dnia,

w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

W przedmiotowej sprawie okolicznością poza sporem jest, że decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna w dniu wydania decyzji z dnia [...] przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej,

w związku z czym 30-dniowy termin do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania zaczął biec od 3 grudnia 2011r. Tymczasem do dnia orzekania przez Sąd ( 7. VI. 2013r. ) decyzja nie została wydana.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że termin, o którym mowa w art. 12 ust. 4 specustawy, ma charakter ściśle procesowy i stanowi uzupełnienie ogólnych regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw. Ustawodawca wprowadził tę szczególną regulację z uwagi na fakt, iż nabywanie

nieruchomości pod drogi w trybie tej ustawy ma również szczególny, uproszczony charakter. Powołany przepis nie zawiera jednak jakiejkolwiek normy materialnoprawnej, która uzasadniałaby wydanie decyzji o odszkodowaniu w sytuacji, kiedy postępowanie

z przyczyn obiektywnych nie może zakończyć się w 30-dniowym terminie.

Już sama ustawa z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach (...) w art. 12 ust. 5 odsyła do regulacji zawartych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( t.j. Dz.U. z 2010r.nr 102, poz. 651 ze zm., powoływanej dalej jako u.g.n. ), a więc - w tym do art. 130 ust. 2, który dotyczy powierzenia rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia opinii określającej wartość nieruchomości, wyłanianego -

w myśl ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. - Prawo zamówień publicznych ( t.j. Dz.U.

z 2010r. nr 113, poz. 759 ze zm. ) w drodze przetargu.

Dlatego też można niewątpliwie przyjąć, że stosowanie przez organ przepisów ustaw niespójnych i nie do końca zsynchronizowanych w przedmiocie terminów w nich określonych, powoduje, że organ nie zawsze może dotrzymać przesłanek zawartych

w art. 12 ust. 4b specustawy.

Powyższa ocena nie może jednak skutkować podzieleniem przez skład Sądu, rozpatrującego przedmiotową sprawę, stanowiska zaprezentowanego przez organ

w odpowiedzi na skargę. Biorąc bowiem nawet pod uwagę dodatkowe okoliczności

w niej podniesione, dotyczące wielości prowadzonych spraw, konieczności dokonywania zmiany rzeczoznawcy, czy uzupełniania przez niego opinii, należy stwierdzić, że analiza akt administracyjnych wskazuje na to, że organ pozostawał

w bezczynności i że miała ona miejsce -zdaniem Sądu - z rażącym naruszeniem prawa.

W tym miejscu podkreślenia wymaga okoliczność, że pewne czynności mogły być przez organ podjęte bez zbędnej zwłoki, a dotyczyły one choćby zgromadzenia dokumentów związanych z prawem własności nieruchomości zajętej pod inwestycję.

Z załączonych akt wynika, że organ zwracał się pismami z lutego i marca 2012r. do Starosty [...], czy Burmistrza Miasta – Gminy S. o nadesłanie aktu własności ziemi dotyczącego przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy sami zainteresowani, wezwani przez organ, mogli zapewne taki akt w znacznie wcześniejszym terminie doręczyć. Ten sam zarzut, świadczący o rażącej bezczynności, dotyczy czynienia przez organ ustaleń w zakresie, czy dla działki nr 104/1 prowadzona była księga wieczysta czy zbiór dokumentów. Pisma w tym przedmiocie były kierowane przez Wojewodę [...] do Sądu Rejonowego w Z. V Wydziału Ksiąg Wieczystych dopiero w dniach 30 lipca 2012r. i 15 marca 2013r., podczas gdy zwrócenie się w tym zakresie do skarżących wezwaniem z dnia 15 marca 2013r. pozwoliło na poczynienie niezbędnych ustaleń w kilka dni.

W ocenie Sądu brak jest również dostatecznego usprawiedliwienia co do czasokresu sporządzenia opinii przez rzeczoznawcę majątkowego oraz konieczności dokonywania jego zmiany, a przynajmniej nadesłane przez organ do sądu akta administracyjne nie wskazują na taką potrzebę.

Reasumując, należy stwierdzić, iż rzeczą organu jest tak zorganizować prowadzenie sprawy, by kwestie finansowe, czy ograniczenia osobowe nie stanowiły przeszkody do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie. W sytuacji, gdy wiadomo, że postępowanie generuje koszty ( wykonanie i zebranie dokumentacji, powierzenie biegłym sporządzenia opinii ), nieposiadanie przez organ odpowiedniej obsady personalnej załatwiającej sprawy, czy braki środków finansowych, nie mogą stanowić obiektywnej przeszkody do merytorycznego rozpoznania sprawy, narażając osoby, którym zabrano pod inwestycję nieruchomości, na wyczekiwanie na uzyskania stosownego z tego tytułu odszkodowania ( por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012r. sygn. II OSK 2453/11 - Lex nr 1126338 i wyrok WSA z dnia 9 października 2012r. sygn. II SAB/Łd 108/12 – Lex nr 1235300 ).

Tak więc, mimo wyrażenia poglądu, że przepisu art. 12 ust. 4b specustawy drogowej nie można interpretować jako normy nakazującej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania we wskazanym 30-dniowym terminie od dnia, w którym decyzja

o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za wszelką cenę, to jednak okoliczności podniesione wyżej świadczą - w ocenie Sądu rozpatrującego skargę, że organ nadal pozostaje w bezczynności i że ma ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Skutkuje to w związku z powyższym wydaniem przez Sąd rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a Mając jednakże na uwadze okoliczności podnoszone przez organ

w odpowiedzi na skargę, które w pewnym stopniu usprawiedliwiają naruszenie przepisów dotyczących terminu wydania decyzji, Sąd orzekł o wymierzeniu grzywny

w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. jedynie w kwocie 500 zł, a nie w wysokości wnioskowanej przez skarżących.

W przedmiocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 i 205 p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U.nr 163, poz. 1348 ze zm. ).

LS