Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 749/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par.1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 10 września 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tczewie umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku A. B. w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: 2219.723.243078.2020 z dnia 29 maja 2020 r., 2219.723.461776.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.461797.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.461805.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462092.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462203.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462113.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462327.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462351.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462186.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462420.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462607.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462619.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462632.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., 2219.723.462595.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r.

W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym przeprowadzono szereg czynności zmierzających do ustalenia majątku zobowiązanego, do którego można by skierować skuteczną egzekucję oraz, że w wyniku poszukiwania majątku zobowiązanego nie ustalono jednak żadnego, który podlegałby egzekucji.

Pismem z dnia 22 września 2020 r. A. B. reprezentowany przez pełnomocnika złożył na powyższe postanowienie zażalenie, w którym wniesiono o jego uchylenie i wydanie postanowienia w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). W ocenie zobowiązanego organ egzekucyjny wskazał błędną podstawę umorzenia przedmiotowych postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze, gdyż podstawą powinien był właśnie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a..

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, postanowieniem z dnia 4 listopada 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ rozpoznający zażalenie ocenił, że orzeczenie organu I instancji podjęte zostało nie tylko bez zbadania i oceny wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, ale również nie zostało wydane z uwzględnieniem przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym dla poszczególnych postępowań egzekucyjnych.

Wskazano, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji winien uwzględnić zgłoszone przez pełnomocnika skarżącego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie roszczeń, stosując zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami tryb przewidziany w art. 33 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tczewie przedstawił stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, w którym uznał zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi o numerach: 2219.723.461776.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek dochodowy w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 12/2012 r.), 2219.723.461797.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek dochodowy w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 12/2013 r.), 2219.723.462092.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 9/2014 r.), 2219.723.462113.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 12/2014 r.), 2219.723.462327.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 3/2014 r.), 2219.723.462351.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 3/2015 r.), 2219.723.462420.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 6/2014 r.), 2219.723.462607.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 12/2012 r.), 2219.723.462632.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 9/2013 r.), 2219.723.462619.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 3/2013 r.), 2219.723.462595.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 12/2013 r.), oraz oddalił zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi o numerach: 2219.723.461805.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek dochodowy w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 12/2015 r.), 2219.723.462203.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 6/2015 r.), 2219.723.462186.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 9/2015 r.).

Następnie postanowieniem z dnia 13 maja 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tczewie postanowił umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku A. B. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tczewie o numerach: 2219.723.461776.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek dochodowy w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 12/2012 r.), 2219.723.461797.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r.( podatek dochodowy w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 12/2013 r.), 2219.723.462092.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 9/2014 r.), 2219.723.462113.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 12/2014 r.), 2219.723.462327.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 3/2014 r.), 2219.723.462351.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 3/2015 r.), 2219.723.462420.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 6/2014 r.), 2219.723.462607.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 12/2012 r.), 2219.723.462632.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 9/2013 r.), 2219.723.462619.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 3/2013 r.), 2219.723.462595.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 12/2013 r.), oraz orzekł o kontynuowaniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania od zobowiązanego należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tczewie o numerach: 2219.723.461805.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek dochodowy w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 12/2015 r.), 2219.723.462203.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 6/2015 r.), 2219.723.462186.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r. (podatek od towarów i usług za 9/2015 r.).

Organ I instancji wskazał, że dokonano ponownej analizy zdarzeń powodujących przerwanie bądź zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych A. B. objętych tytułami wykonawczymi wymienionymi w zaskarżonym postanowieniu z dnia 10 września 2019 r. i określił datę ich przedawnienia. W uzasadnieniu przedstawiono analizę tychże tytułów wykonawczych.

Strona prawidłowo została pouczona o prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, jednak z akt sprawy wynika, że środek zaskarżenia nie został wniesiony.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tczewie wystosował pismo z dnia 17 września 2021 r. do "A" S.A. zawiadamiające o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych. Zawiadomienie dotyczyło następujących tytułów wykonawczych: 2219.723.462203.2020, 2219.723.462186.2020 oraz 2219.723.461805.2020, w oznaczeniu zobowiązanego wskazując A. B. Powyższe zawiadomienie odebrane zostało przez skarżącego w dniu 24 września 2021 r.

Pełnomocnik skarżącego wystosował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tczewie wniosek z dnia 3 marca 2022 r. o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 12 sierpnia 2020 r. o numerach: 2219.723.461805.2020, 2219.723.462203.2020, 2219.723.462186.2020 z uwagi na przedawnienie zobowiązań podatkowych (przedawnienie z dniem 24 lutego 2022 r.) objętych tymi tytułami egzekucyjnymi.

Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej do dnia 25 lutego 2022 r. według jego wiedzy nie wystąpiła żadna z przesłanek skutkująca przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, w tym nie zastosowano w sposób skuteczny środka egzekucyjnego, o którym został zawiadomiony pełnomocnik zobowiązanego ustanowiony w tym postępowaniu egzekucyjnym – od dnia doręczenia postanowienia z dnia 13 maja 2021 r., w przedmiotowych postępowaniach egzekucyjnych pełnomocnik nie otrzymał żadnej korespondencji w tych postępowaniach.

Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że w danej sprawie ma zastosowanie art. 40 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej; "k.p.a."), zgodnie z którymi pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Natomiast jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.

Postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tczewie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 12 sierpnia 2020 r. o numerach: 2219-SW.723.461805.2020, 2219.723.462203.2020 oraz 2219.723.462186.2020.

W ocenie organu I instancji doręczanie odpisów zawiadomień o zajęciach jest czynnością wymagającą osobistego udziału zobowiązanego, gdyż są one skierowane bezpośrednio do jego majątku, o czym stanowią wyraźnie mające zastosowanie w tej sprawie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – art. 80 § 3 u.p.e.a. W konsekwencji, odnosząc się do twierdzeń pełnomocnika strony skarżącej, że kwestionowane zawiadomienie z dnia 17 września 2021 r. powinno być doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, należy zauważyć, że organ słusznie nie uwzględnił udziału pełnomocnika w tych czynnościach. Uznano, że udział pełnomocnika w tych czynnościach wyłączony jest na zasadzie art. 32 k.p.a.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.e.p.a. oraz zasad określonych w art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez doręczenie bezpośrednio stronie zawiadomienia z dnia 17 września 2021 r., mimo posiadania przez nią pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym.

Postanowieniem z dnia 13 maja 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 31 marca 2022 r. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że istota sporu zmierza do udowodnienia przez pełnomocnika skarżącego, że udzielone pełnomocnictwo, które wpłynęło do Urzędu Skarbowego w Tczewie dnia 22 września 2020 r. stanowi o obowiązku jego respektowania od tego dnia, w tym kierowania wszelkiej korespondencji zamiast do skarżącego, do pełnomocnika. W konsekwencji zarzucanej wadliwości proceduralnej, zdaniem pełnomocnika, zastosowany środek egzekucyjny zawiadomieniem z dna 17 września 2021 r., które doręczono A. B. jako zobowiązanemu, nie wywarł skutku prawnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi o numerach: 2219.723.461805.2020, 2219.723.462186.2020, 2219.723.462203.2020.

Dyrektor stwierdził, że głównym celem zastosowania środków egzekucyjnych jest wyegzekwowanie należnego zobowiązania od zobowiązanego, a nie od pełnomocnika, a przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania jest jedynie dodatkowym skutkiem w przypadku spełnienia wszystkich warunków wynikających z art. 70 Ordynacji podatkowej.

Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

- naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym został zawiadomiony zobowiązany, a nie ustanowiony w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnik,

- naruszenie art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez doręczenie zawiadomień bezpośrednio zobowiązanemu z pominięciem pełnomocnika ustanowionego do reprezentowania go w postępowaniu egzekucyjnym,

- naruszenie art. 6, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz działanie organów z naruszeniem interesu strony, pomimo iż w aktach sprawy znajdowało się pełnomocnictwo uprawniające doradcę podatkowego do działania w imieniu strony,

- naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

- naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady informowania stron (pełnomocnika) w postępowaniu egzekucyjnym,

- naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie z uwagi na brak skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Zdaniem autora skargi, stosunek pełnomocnictwa powoduje, że na mocy art. 40 § 2 k.p.a. decyzje jak i wszelkie inne pisma doręcza się pełnomocnikowi i w świetle tego przepisu za skuteczne uznać należy wyłącznie doręczenie dokonane ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. W konsekwencji, w opinii pełnomocnika strony skarżącej, jeżeli zawiadomienie zostało doręczone wyłącznie stronie, a nie jej pełnomocnikowi, to wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o fakcie wydania zawiadomienia, natomiast skutki procesowe doręczenia należy wiązać z datą doręczenia tego zawiadomienia pełnomocnikowi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w art. 247 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że w sprawie nie zaszły przesłanki wskazane w ww. przepisach, a zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, który utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.

Dla ustalenia skuteczności dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej kluczowe znaczenie ma kwestia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Tylko bowiem w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym można zastosować środek egzekucyjny. Stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

3) podpisania protokołu zajęcia ruchomości przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny, jeżeli to podpisanie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

4) wpisu w księdze wieczystej o wszczęciu egzekucji z nieruchomości lub złożenia wniosku o wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości do zbioru dokumentów, jeżeli ten wpis lub to złożenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Ponadto, zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi.

Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

Należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1 (art. 80 u.p.e.a.), organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

W realiach niniejszej sprawy, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 12 sierpnia 2020 r. o numerach: 2219.723.461805.2020, 2219.723.462203.2020 oraz 2219.723.462186.2020 wszczęto postępowanie egzekucyjne i zlecono dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego w "A" S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono bankowi dnia 17 września 2021 r., a zobowiązanemu 24 września 2021 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszeń proceduralnych, tj. wadliwości doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 17 września 2021 r. zobowiązanemu, a nie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne zostaje otwarte z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a w konsekwencji dopiero z tą chwilą strona może ustanowić pełnomocnika, który w tym postępowaniu będzie ją reprezentował. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca etap egzekucji administracyjnej, musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu zobowiązany ma prawo ustanowić pełnomocnika. Obowiązek doręczenia odpisów tytułów wykonawczych do rąk zobowiązanego wynika nie tylko z brzmienia art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., ale przede wszystkim z istoty egzekucji administracyjnej, której celem jest sięgnięcie do majątku zobowiązanego i wykonanie aktu administracyjnego kreującego zobowiązanie pieniężne. O podjęciu czynności ściśle związanych z wykonaniem tego aktu zobowiązany musi zostać poinformowany osobiście i tym samym uzasadnione jest przyjęcie poglądu, że dopiero skuteczne wszczęcie egzekucji umożliwia ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika zgodnie z art. 33 § 2 i 3 k.p.a., natomiast na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji nie jest to w ogóle możliwe.

Według twierdzeń pełnomocnika skarżącego, w danej sprawie ma zastosowanie art. 40 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którymi pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Natomiast jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, i co za tym idzie, to do niego powinno być skierowane zawiadomienie z dnia 17 września 2021 r., a nie do skarżącego.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, również art. 40 § 2. Należy jednak zaznaczyć, że na podstawie omawianego już art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, jak również doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (...).

Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że tytuł wykonawczy należy doręczyć zobowiązanemu, mimo że ustanowił on pełnomocnika do prowadzenia wszystkich spraw przed organem, który jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym (wyroki NSA z dnia: 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2818/12, 14 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2513/10, 13 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 128/11, 23 października 2013 r. sygn. akt II FSK 2783/11, 4 marca 2014 r. sygn. akt II FSK 863/12 – wyroki dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto, zdaniem Sądu, za trafne należy uznać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 28 stycznia 2021 r. sygn. akt I FSK 1360/20, w którym wyjaśniono, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca etap egzekucji administracyjnej, musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu zobowiązany ma prawo ustanowić pełnomocnika. Dołączenie pełnomocnictwa do akt sprawy, o czym mowa w art. 33 § 3 k.p.a., może mieć miejsce dopiero wtedy, gdy sprawa istnieje, to zaś wymaga wszczęcia postępowania.

W ocenie Sądu, konieczność bezpośredniego doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego ma na tyle szczególny charakter, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, że w związku z ustaleniem przez zobowiązanego pełnomocnika, to jemu należało doręczyć wskazane zawiadomienie. Doręczenie musi nastąpić do rąk samego zobowiązanego; wynika to przede wszystkim z istoty egzekucji administracyjnej, której celem jest sięgnięcie do majątku zobowiązanego i przymusowe wykonanie ciążącego na nim obowiązku. To zobowiązany ma mieć pełną świadomość negatywnych konsekwencji, jakie łączą się z zainicjowanym w stosunku do niego postępowaniem egzekucyjnym.

Na aspekt konieczności zagwarantowania zobowiązanemu pełnej informacji o wszczętym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 688/20, zgodnie z którym ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego dopuszczalne jest po wszczęciu administracyjnego postępowania egzekucyjnego, a dokładniej jego stadium w postaci egzekucji administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie doszło do skutecznego wszczęcia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego i zawiadomienia go o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a tym samym do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za okresy, których dotyczyły tytuły wykonawcze, stanowiące podstawę zajęć egzekucyjnych.

Sąd podziela ponadto pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 440/21, zgodnie z którym ustawodawca statuując obowiązek jednoczesnego zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, określił sposób tego zawiadomienia, a mianowicie następuje to poprzez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego. Instytucja doręczeń uregulowana została w Kodeksie postępowania administracyjnego, którego przepisy w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 u.p.e.a. stosuje się odpowiednio. Skoro więc doręczenie zawiadomienia nastąpiło w trybie przepisów art. 39 i nast. k.p.a., zaś ekspedycja zawiadomienia do zobowiązanego miała miejsce jednocześnie z przesłaniem do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, to nie doszło do naruszenia art. 80 § 2 u.p.e.a..

Należy zwrócić uwagę, że art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 1540, dalej: "O.p.") stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast zgodnie z art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt P 26/10 Trybunał Konstytucyjny (OTK-A 2011/5, poz. 43) stwierdził, że przerwanie biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. nastąpi dopiero, gdy wszczęto postępowanie egzekucyjne i zastosowano jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., o którym podatnik został zawiadomiony (pkt 5.4.) Trybunał podkreślił przy tym, że katalog środków egzekucyjnych, których stosowanie – w myśl art. 70 § 4 O.p. – przerywa bieg przedawnienia, ma charakter zamknięty.

Z kolei w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I FPS 6/12 stwierdzono, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy wobec doręczenia tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności bezpośrednio skarżącemu, a nie ustanowionemu w postępowaniu pełnomocnikowi, bieg terminu przedawnienia zobowiązań skarżącego został skutecznie przerwany.

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tczewie wydał postanowienie z dnia 27 kwietnia 2021 r., w którym przeanalizowano bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Z powyższej analizy wynika, że terminem przedawnienia dla tytułów wykonawczych o numerach: 2219.723.461805.2020, 2219.723.462203.2020 oraz 2219.723.462186.2020 z dnia 12 sierpnia 2020 r., była data 25 lutego 2022 r. Przy czym strony nie kwestionowały, ze postanowienie to ma walor ostateczności.

Mając na uwadze wskazywany już art. 70 § 4 O.p., zawiadomienie z dnia 17 września 2012 r. nr 2219-EA.711.40055553.2021.1.DKO1 o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych dotyczące tytułów wykonawczych z dnia 12 sierpnia 2020 r. o numerach: 2219.723.462203.2020, 2219.723.462186.2020 oraz 2219.723.461805.2020, skutecznie przerwało bieg terminu przedawnienia dla tych zobowiązań. W odpowiedzi z dnia 17 września 2021 r. "A" S.A. potwierdził, że nastąpiło zajęcie rachunku należącego do A. B., jednak brak środków na koncie uniemożliwił jego realizację.

Mając powyższe na uwadze, nie narusza prawa stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że zastosowanie środka egzekucyjnego z dnia 17 września 2021 r. skutkowało przedłużeniem terminu przedawnienia wskazanych wcześniej zobowiązań podatkowych, do 18 września 2026 r., o ile nie zaistnieją okoliczności modyfikujące ten termin.

Art. 70 § 4 O.p. wiąże skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z zastosowaniem środka egzekucyjnego, które następuje w toku egzekucji administracyjnej. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Dla osiągnięcia skutku, o którym mowa w tym przepisie wystarczające jest zatem zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Ma to natomiast miejsce w toku egzekucji administracyjnej, która zostaje wszczęta m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oraz doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Istotne znaczenie ma tutaj też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 448/21, w którym wskazano, że dla oceny zastosowania przesłanki dotyczącej przedawnienia zobowiązania podatkowego (...) istotne znaczenie ma także art. 70 § 4 O.p. Zgodnie z tym unormowaniem ustawodawca wprowadził jedną z podstaw przerwania biegu terminu przedawnienia. Stosownie do tej regulacji bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Normatywną konsekwencją zastosowania tego rozwiązania jest to, że po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Podsumowując, w ocenie Sądu zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. z dnia 17 września 2021 r. (doręczone skarżącemu dnia 24 września 2021 r.), skutecznie przerwało bieg terminu przedawnienia po myśli art. 70 § 4 O.p. W okolicznościach niniejszej sprawy, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności bezpośrednio skarżącemu, a nie pełnomocnikowi, nie stanowi uzasadnionej podstawy do uznania, że bieg terminu przedawnienia nie został przerwany. Jak już wyżej zostało to wskazane, w związku z tym, że celem egzekucji administracyjnej jest sięgnięcie do majątku zobowiązanego i w ten sposób wyegzekwowanie ciążącego na nim obowiązku, konieczne jest bezpośrednie doręczenie tytułu wykonawczego i zawiadomienia zobowiązanemu.

Z powyższych względów jako prawidłowe należało ocenić stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.