Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 510/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2a, ust. 9 pkt 1 i ust. 11 w zw. z art. 184 ust. 1 i art. 67
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 7 listopada 2019r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy działając m.in. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: "K.p.a."), art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2a, ust. 9 pkt 1 i ust. 11 w zw. z art. 184 ust. 1 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm., dalej: "u.f.p.") oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 (tekst jedn. Dz.U. 2017 r. poz. 1460 ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa"), zobowiązał A Sp. z o.o. Sp.k. (dalej jako beneficjent, spółka, strona) do zwrotu części środków na dofinansowanie projektu w kwocie 166.462,80 zł, wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, przeznaczonych na realizację projektu pn. "[...]" (dalej jako projekt), realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia "[...]"r.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny sprawy z którego wynika, że w wyniku przeprowadzonej w dniach 5 – 6 czerwca 2017 r. kontroli projektu stwierdzono nieprawidłowości w zakresie udzielania zamówień. Ustalono, że beneficjent na potrzeby realizacji wsparcia w postaci identyfikacji potrzeb uczestników projektu, poradnictwa zawodowego oraz szkoleń dla łącznie 100 uczestników projektu dokonał zakupu usług najmu sal szkoleniowych. Suma wartości zamówienia przekroczyła 50 tys. zł netto. W okresie od grudnia 2016 r. do maja 2017r. w ramach rozeznania rynku wyłoniono dwóch wykonawców usługi: M Sp. z o.o. Sp.k. (16 umów) oraz L s.c. (2 umowy). Ustalono, że M Sp. z o.o. Sp.k. jest powiązany osobowo z beneficjentem. Członkiem zarządu M Sp. z o.o. (komplementariusza spółki komandytowej M Sp. z o.o. Sp.k. ) jest M.W. , która jednocześnie została wskazana w pkt 2.12 wniosku o dofinansowanie projektu beneficjenta jako osoba do kontaktów roboczych.

W związku z powyższymi nieprawidłowościami nałożono korektę finansową w wysokości 100% wartości poniesionych wydatków. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy, działając jako Instytucja Pośrednicząca (dalej również jako: "IP"), pismem z dnia "[...]"r. wezwał beneficjenta do zwrotu środków, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu doręczył beneficjentowi zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Wydaną w wyniku tego postępowania decyzją z dnia "[...]". zobowiązał beneficjenta do zwrotu środków na dofinansowanie projektu w kwocie 27.907,20 zł wraz z odsetkami. Beneficjent we wskazanym terminie dokonał zwrotu należności wraz z odsetkami. Zgodnie z zapisami informacji pokontrolnej strona została poinformowana, iż w przypadku ujęcia w kolejnych wnioskach o płatność pozostałych poniesionych z naruszeniem zasady konkurencyjności wydatków na zakup usług najmu sal szkoleniowych oraz wydatków związanych z rozliczeniem umowy na świadczenie usług szkoleniowych zostaną na etapie weryfikacji wniosku pomniejszone adekwatnie do zapisów Rozporządzenia w sprawie korekt. Przedmiotowa decyzja obejmuje ww. wydatki wykazane we wniosku o płatność za okres od 01.04.2017 r. do 30.06.2017 r.

Utrzymując tę decyzję w mocy, Zarząd Województwa ("Instytucja Zarządzająca", "IZ") w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia "[...]" wskazał, że według wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z dnia 19 września 2016r. ("Wytyczne"), a także § 25 umowy o dofinansowanie projektu, w przypadku zamówień o wartości szacunkowej przekraczającej 50 tys. zł netto, beneficjent zobligowany jest do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający przejrzystość oraz zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców. W przypadku podmiotów niezobowiązanych do stosowania przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych, spełnienie powyższych wymogów następuje w drodze zastosowania zasady konkurencyjności.

Z wniosku o dofinansowanie projektu wynika, iż na potrzeby realizacji zaplanowanych w projekcie form wsparcia beneficjent na wynajem sal szkoleniowych przewidział kwotę 120.000 zł brutto. Jednakże zgodnie z zapisami pkt 6.5.7 lit. a Wytycznych, zasady konkurencyjności nie stosuje się m.in. do udzielania zamówień, których przedmiotem jest nabycie własności lub innych praw do istniejących budynków lub nieruchomości, przy czym pominięcie zasady konkurencyjności jest możliwe w przypadku braku powiązań osobowych i kapitałowych (w celu uniknięcia konfliktu interesów). Tym samym, w ocenie IZ, beneficjent przy udzielaniu zamówienia na wynajem sal w ramach projektu mógł pominąć zasadę konkurencyjności, o ile nie był powiązany z wykonawcą osobowo lub kapitałowo.

Zgodnie z sekcją 6.5.2 pkt 3 Wytycznych przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:

uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,

posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ w wytycznych programowych,

c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,

d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

W toku postępowania ustalono, iż w ramach projektu beneficjent zawarł 16 umów z M Sp. z o.o. Sp.k., którego członkiem zarządu jest M.W.. Osoba ta jednocześnie została wskazana w pkt 2.12 wniosku o dofinansowanie projektu beneficjenta jako osoba do kontaktów roboczych. Ponadto członkowie zarządu beneficjenta: K.G oraz S.K. figurowali jako płatnicy składek wobec M.W. (w ramach W Sp. z o.o. oraz S Sp. z o.o.) w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 3 sierpnia 2017 r. Płatnikiem składek M.W.w okresie od 1 do 31 stycznia 2016 r. był również sam beneficjent.

IZ wskazała, że Spółka, składając wniosek o dofinansowanie, oświadczyła, iż informacje zawarte we wniosku są zgodne z prawdą, jest świadoma odpowiedzialności karnej za podanie fałszywych danych lub złożenie fałszywych oświadczeń oraz że jest w posiadaniu oświadczeń o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych osób wskazanych we wniosku o dofinansowanie, w tym osób do kontaktu. Beneficjent przedłożył treść niniejszego oświadczenia w każdej z 7 przedłożonych wersji wniosku o dofinansowanie, w których jako osoba do kontaktów roboczych widniała M.W.. Tym samym IZ poddała w wątpliwość zawarte w odwołaniu stwierdzenie, że M.W. została przez pomyłkę wpisana we wniosku o dofinansowanie, a także stwierdzenie, iż zostało to dokonane przypadkowo bez wiedzy i świadomości M.W.. M.W., jako osoba wskazana we wniosku o dofinansowanie projektu zarówno przed rozpoczęciem realizacji projektu, a także w trakcie jego trwania, miała pełną wiedzę na temat wszystkich istotnych okoliczności, kształtujących ewentualne postępowania o udzielanie zamówienia, w szczególności kwoty środków, jakimi dysponuje beneficjent. Posiadanie wiedzy w tym zakresie ma istotne znaczenie w procesie kalkulowania ceny oferty. Bezspornie stanowi to o uprzywilejowanej pozycji M Sp. z o.o. Sp.k. wobec innych potencjalnych oferentów usług. Tym samym w sposób nieuprawniony skorzystano z możliwości wyboru wykonawcy z pominięciem zasady konkurencyjności.

Zdaniem organu II instancji, dowody w postaci informacji ZUS o płatnikach składek na rzecz M.W., a także złożony przez beneficjenta dowód w postaci umowy zlecenia nr "[...]" nie stanowi jednoznacznej podstawy do uznania, że istniały powiązania osobowe. Przesądziła o tym natomiast okoliczność wskazania M.W.w pkt 2.12 wniosku o dofinansowanie jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych.

Zdaniem IZ strona ograniczyła krąg potencjalnych wykonawców mogących zrealizować zamówienie. Organ przychylił się do stanowiska organu I instancji, iż wykonawcy nie mieli pewności co do zakresu szkoleń jakie mogą być przedstawione jako potwierdzenie posiadanego doświadczenia. Taki stan, w którym potencjalni wykonawcy pozostają w niewiedzy co do szczegółów zamówienia będącego przedmiotem zapytania ofertowego, pozostaje w sprzeczności z zasadą uczciwej konkurencji. Zatem nie można uznać, w sytuacji, gdy opis przedmiotu zamówienia został sporządzony tak ogólnie i nieprecyzyjne, że warunek udziału w postępowaniu pozostawał związany z takim przedmiotem zamówienia.

IZ zauważyła również, iż przekazane przez ZUS informacje na temat płatników składek, tj. podmiotów w ramach których członkami zarządu były tożsame osoby z beneficjentem, nie przesądziło o istniejących powiązaniach. W opinii IZ dowody w postaci informacji ZUS o płatnikach składek na rzecz M.W., a także złożony przez Beneficjenta dowód w postaci umowy zlecenia nr "[...]" stanowi podstawę do uznania, że między beneficjentem a M.W.istniały powiązania osobowe. Ponadto biorąc pod uwagę okoliczności wskazania w pkt 2.12 wniosku o dofinansowanie (na etapie aplikowania oraz w trakcie realizacji, w siedmiu wersjach wniosku o płatność) M.W.jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych, a także przedłożonych w przedmiotowym wniosku opisanych w przedmiotowej decyzji oświadczeń, IZ stwierdziła wystąpienie powiązań osobowych. W związku z powyższym, na podstawie zapisów zawartych w rozdziale 6.5 pkt Wytycznych oraz § 25 ust. 8 umowy o dofinansowanie projektu działanie beneficjenta skutkowało nałożeniem korekty finansowej zgodnie z rozporządzeniem w sprawie korekt.

W związku z nienależytym szacowaniem wartości zamówienia ustaleniem warunków udziału w postępowaniu oraz kryteriów oceny ofert w sposób utrudniający uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców, naruszeniem zasad określonych w Wytycznych (podrozdział 6.5.2 Zasada konkurencyjności, pkt 6 i pkt 7) zdaniem IZ wypełniona została dyspozycja normy określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p, tj. beneficjent dopuścił się pobrania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że beneficjent nie naruszył procedur obowiązujących przy wykorzystaniu dofinansowania, IZ podniosła, że przepisy u.f.p. w sposób jasny i przejrzysty określają zasady gospodarowania środkami publicznymi. Beneficjent na mocy § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie oświadczył, że zapoznał się z treścią wytycznych horyzontalnych oraz wytycznych programowych, a także zobowiązał się do ich stosowania. W sekcji 6.5 ww. Wytycznych wskazano szczegółowe warunki realizacji zamówień oraz wyboru wykonawców do realizacji przedmiotowych zamówień, które zostały w niniejszej sprawie naruszone, co w konsekwencji doprowadziło do wypełnienia normy określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

IZ nie uwzględniła ponadto zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 K.p.a. Wskazała, że odniosła się do zarzutów beneficjenta, który na każdym etapie postępowania był informowany o okolicznościach mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Spółka, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, zarzuciła naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z rozdziałem 6.5.2 pkt 3 Wytycznych i 6.5 pkt 7 lit. a w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu przez niewłaściwą ich wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. skutkującego obowiązkiem zwrotu środków z uwagi na niezastosowanie procedury konkurencyjności przy realizacji zamówienia związanego z wynajmem sal;

1) art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 u.f.p. w zw. z art. 184 u.f.p, w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie w zw. z podrozdziałem 6.5.2 pkt 7 lit a i rozdziałem 6.5.2 pkt 3 i 6.5.2 pkt 6 i 7 Wytycznych - poprzez niewłaściwą wykładnię błędne zastosowanie wyrażające się w niesłusznym przyjęciu, że doszło do naruszenia zasady konkurencyjności w wyniku:

a) oszacowania wartości zamówienia bez dochowania należytej staranności,

b) dokonania opisu przedmiotu zamówienia w postepowaniu dotyczącym realizacji szkoleń w sposób nieprecyzyjny i ograniczający krąg potencjalnych wykonawców,

c) ustalenia warunków udziału w postepowaniu dotyczącym realizacji szkoleń w sposób nieproporcjonalny i dyskryminujący potencjalnych wykonawców,.

II. przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wybiórczy, niewyczerpujący i bezzasadne przyjęcie, że pomiędzy skarżącą a M Sp. z o.o. Sp. k., istnieją powiązania osobowe;

2) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie bądź wskazanie w sposób niewyczerpujący przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej umowie zlecenia między Spółką a M.W.oraz oświadczeniom Spółki i M.W.;

3) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez odniesienia się do zarzutów odwołania i nienależytą kontrolę instancyjną decyzji organu I instancji;

4) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zapytania ofertowego z "[...]" r. i wyciągnięcie z zebranego materiału dowodowego wniosków, które z niego nie wynikają.

W ocenie strony, błędne było przyjęcie założenia o rzekomej stałej współpracy pomiędzy Spółką, a M.W., które miało przesądzać o istnieniu powiązań osobowych. Po pierwsze Wytyczne nie traktują jako przejawu powiązań osobowych i kapitałowych nawet faktu posiadania przez jeden podmiot w drugim podmiocie do 10% udziałów lub akcji. Zatem Wytyczne dopuszczają, iż pomiędzy zamawiającym, a wykonawcą może istnieć faktyczna, dalej idąca więź aniżeli współpraca w obrocie gospodarczym. Nielogiczne jest zatem stwierdzenie, jakoby fakt dłuższej współpracy gospodarczej pomiędzy podmiotami działającymi na tym samym rynku konkurencyjnym stanowił rzekome istnienie powiązań, a fakt możliwości posiadania wzajemnie udziałów i akcji na poziomie do 10%, czy też możliwość korzystania z uprawnień kontrolnych, jakie w stosunku do spółek kapitałowych przyznaje Kodeks spółek handlowych udziałowcom i wspólnikom, już nie. Przyjmując tę argumentację, Spółka winna wykluczać podmioty z którymi dotychczas współpracowała lub podmioty, w których organach zasiadają osoby, z którymi współpracowała. Definicja powiązań osobowych i kapitałowych w sposób jednoznaczny wskazuje, że dotyczą one beneficjenta (Spółka), osób upoważnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta (członkowie zarządu Spółki), osób wykonujących w imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem wyboru wykonawcy (pracownicy Spółki) oraz wykonawcy (M Sp. z o.o. Sp.k., a nie M.W. jako członek organu tej Spółki).

Zdaniem skarżącej Spółki, w sprawie nie wystąpiły także tzw. "inne powiązania", na które powołuje się IZ w decyzji. Zapisy Rozdziału 6.5.2 pkt 3 Wytycznych dotyczące "innych powiązań" odnoszą się jedynie do innych, dodatkowych aspektów (przejawów) przedmiotowych tych powiązań (dodatkowe zdarzenie, które można zakwalifikować jako powiązanie), nie zaś do aspektów podmiotowych (dodatkowe osoby/podmioty, pomiędzy którymi może istnieć powiązanie). W katalogu tym po stronie przeciwnej do strony zamawiającej jest tylko i wyłączne wykonawca, a nie członek jego organu. Na dowód powyższego Spółka przedłożyła oświadczenie M.W.o braku powiązań osobowych, kapitałowych i innych powiązań w rozumieniu Wytycznych. Ponadto, w ocenie skarżącej, organy pominęły tak istotne okoliczności jak okres współpracy M.W.oraz jej zakres merytoryczny i obowiązki wynikające z zawartych umów.

Strona podniosła, że fakt zgłoszenia M.W. do ubezpieczenia przez Spółkę nie przemawia, że istniały nieuprawnione powiązania mające wpływ na kwalifikowalność wydatków. Dowodzi jedynie nawiązania współpracy, nie świadczy nawet o stałym charakterze tej współpracy. M.W.nie była i nie jest zatrudniona w Spółce oraz w żadnym innym powiązanym podmiocie. Współpraca ustała przed dniem ogłoszenia konkursu. Zatem M.W. nie mogła mieć (i nie miała) informacji o projekcie. Została jedynie przez pomyłkę wpisana we wniosku o dofinansowanie projektu jako osoba uprawniona do kontaktów roboczych, bez jej wiedzy, a tym bardziej bez jej zgody. Nie miała styczności z projektem, w tym w zakresie opracowywania dokumentacji aplikacyjnej oraz realizacji projektu. Za bezzasadną Spółka uznała odmowę wiarygodności przedłożonemu przez nią materiałowi dowodowemu na podstawie tej okoliczności, iż siedem wersji wniosku o dofinansowanie projektu wskazywało M.W. jako osobę do kontaktów roboczych. Jak wskazała, było to wyłącznie efektem powielenia błędu poczynionego w pierwszej złożonej wersji wniosku.

W odniesieniu do zarzutu, iż opis przedmiotu zamówienia w zakresie wyboru wykonawcy usługi szkoleniowej został sformułowany nieprecyzyjnie a warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia dotyczącego realizacji szkoleń służących nabyciu kompetencji lub uzyskaniu kwalifikacji zawodowych zostały ustalone przez Beneficjenta nieprawidłowo (zarzut 2 lit. b i c) wskazano, że przyjęcie takiego błędnego założenia wynikało z nieprawidłowej interpretacji zebranego materiału dowodowego.

W odniesieniu do zarzutu nieprecyzyjnego określenia przedmiotu zamówienia strona nie zgodziła się z organem zarzucającym skontrolowania warunku udziału w postępowaniu w sposób utrudniający równe traktowanie wykonawców. Zdaniem strony zarówno w szacowaniu wartości zamówienia jak i w finalnym postępowaniu o udzielenie zamówienia wyraźnie wskazano, że tematyka szkoleń zostanie dopasowana do "zapotrzebowania rynku pracy (subregionu) (na podstawie aktualnych opracowań, analiz, strategii rozwoju w zakresie zapotrzebowania na zawody i kwalifikacje w subregionie, np. barometr zawodów, kontaktów telefonicznych z firmami, przeglądanie ofert pracy zamieszczanych w Internecie), z katalogu szkoleń.

W ocenie strony Wytyczne nie określają w sposób precyzyjny procedury obowiązującej przy określeniu warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Wskazują one jedynie że warunki te powinny zostać określone w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia, zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.

Zdaniem strony kryterium posiadania środków finansowych na rachunku w wysokości co najmniej 130 000 zł przy wartości zamówienia na usługi szkoleniowe w kwocie 250 000 zł nie stanowi wymogu nieproporcjonalnego ustalonego w sposób sprzeczny z zasadą konkurencyjności. Biorąc pod uwagę, powyższe w ocenie strony nie doszło do wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem Wytycznych tj. procedur, o których mowa w art.184 ufp wobec czego organ naruszył wskazane w petitum skargi przez skarżącego przepisy, co miało wpływ na wynik postępowania.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, skarżąca podniosła, że IZ w sposób sprzeczny z zasadami logiki uznała, że istniały powiązania osobowe pomimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę IZ wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.

Podkreślić jednocześnie należy, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, stosownie do art. 151 p.p.s.a., sąd oddala skargę w całości albo w części.

Wskazania również wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt oraz w granicach sprawy determinowanych prawnymi podstawami wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji według wyżej wymienionych kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W związku z treścią skargi należało w pierwszej kolejności odnieść się do naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Sądu wbrew argumentacji skargi, organ II instancji rozważył wszystkie dowody, dokonał ich oceny, a następnie wynik tej oceny przedstawił w prawidłowo sporządzonym, spełniającym wymogi art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnieniu decyzji administracyjnej. To, że wnioski wyprowadzone przez skarżącą są odmienne, nie oznacza naruszenia wskazanych przepisów procedury. Organ poddał analizie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Dokonano analizy treści dokumentów związanych z przeprowadzonymi przez spółkę zamówieniami w świetle postanowień Wytycznych oraz orzecznictwa odnoszącego się do opisu przedmiotu zamówienia, warunków udziału i kryteriów oceny ofert. Wskazać ponadto należy, że organ w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący i jasny przedstawił przesłanki warunkujące zastosowanie przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że dokonana przez organ ocena naruszenia przez beneficjenta art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z pkt 7 lit. a sekcji 6.5. Wytycznych w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu jest prawidłowa, a co za tym idzie brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Organ wykazał bowiem, że w wyniku wyłaniania przez beneficjenta podmiotu wynajmującego sale konferencyjne, doszło do naruszenia zasady konkurencyjności, do stosowania której skarżąca Spółka była zobowiązana na podstawie zawartej umowy o dofinansowanie projektu.

W myśl § 25 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania zasady konkurencyjności. Takie zobowiązanie do respektowania zasady konkurencyjności zawarte jest również we wniosku o dofinansowanie.

Należy zwrócić również uwagę, że zgodnie z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania Wytycznych, które mają charakter wiążący.

Według pkt 3 sekcji 6.5.2. Wytycznych przez powiązania osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:

a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,

b) posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ w wytycznych programowych,

c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,

d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

Wskazane w tej regulacji przypadki powiązań, z uwagi na użycie zwrotu "w szczególności", nie stanowią katalogu zamkniętego, co pozwala zaliczyć do nich również przypadek, który wystąpił w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem podzielić poglądu autora skargi, że wykazane przez organ zależności między beneficjentem a wykonawcą pozostają bez wpływu na wynik zapytania ofertowego, a tym samym są obojętne dla pomocy finansowej, o którą ubiegała się wnioskodawczyni. Brak jest też podstaw do wysnuwania ogólnych twierdzeń, że zajęte w tym zakresie stanowisko przez organ jest nieracjonalne i w szerszej perspektywie prowadziłoby do pozbawiania strony możliwości jakiejkolwiek współpracy gospodarczej z uwagi na wcześniejsze kontakty biznesowe.

Zdaniem Sądu, możliwość dokonania tego rodzaju oceny, wbrew twierdzeniom wnoszącej skargę, potwierdzają również inne unormowania wiążących beneficjenta Wytycznych, w których stwierdza się, że ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie. Ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub siedzibie beneficjenta. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi we wniosku o płatność i w trakcie realizacji projektu, zostaną zrefundowane. Ocena kwalifikowalności wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie oraz wynikających z przepisów prawa. Właściwa instytucja jest uprawniona do badania kwalifikowalności wydatków na każdym etapie postępowania o przyznanie dofinansowania.

W przypadku gdy instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie stwierdzi udzielenie zamówienia podmiotowi powiązanemu w inny sposób, niż wskazane w lit. a-d sekcji 6.5.2. pkt 3 Wytycznych, jest zobowiązana przez wezwaniem do zwrotu środków wykazać istnienie naruszenia zasady konkurencyjności poprzez istniejące powiązanie.

Z analizy dokumentów wynika, iż w ramach przedmiotowego projektu na wynajem sal szkoleniowych beneficjent zawarł umowę z podmiotem M Sp. z o.o. Sp.k., której członkiem zarządu jest M.W. uprawniona do samodzielnej reprezentacji podmiotu. Osoba ta została jednocześnie wskazana w pkt 2.12 wniosku beneficjenta o dofinansowanie projektu jako osoba do kontaktów roboczych. Z przedstawionego w uzasadnieniu skarżonej decyzji stanu faktycznego sprawy wynika, że z M.W. zawarto w ramach wniosku łącznie 16 z 18 z umów na wynajem sal szkoleniowych.

Ponadto z informacji udzielonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że beneficjent był płatnikiem składek wobec M.W..

Trafnie organ odwoławczy podniósł również, że M.W., uprawniona zgodnie z KRS do samodzielnej reprezentacji podmiotu oferującego wynajem sal beneficjentowi, pozostawała z beneficjentem lub innymi podmiotami, w których członkami zarządu byli K.G. i S.K. (członkowie zarządu skarżącej Spółki), w stałej współpracy co najmniej od początku 2012 r. do sierpnia 2017 r.

Powyższe ustalenia stanowiły jednoznaczną podstawę do przyjęcia, że między beneficjentem a M.W. istniały powiązania osobowe.

Podkreślić należy, że M.W. została wskazana we wniosku o dofinansowanie (łącznie w 7 wersjach wniosku) jako osoba do kontaktów roboczych. Wbrew twierdzeniem strony skarżącej, wskazanie tej osoby nie mogło mieć charakteru czysto technicznego czy administracyjnego. Nie sposób też podzielić stanowiska, że M.W. została zgłoszona do wniosku bez jej wiedzy we wszystkich kolejnych 7 wersjach wniosku o dofinansowanie składanych w okresie od 7 października 2016r. do 14 marca 2017r. Oznaczałoby to, że wnioskodawca w sposób oczywisty naruszył prawo i złożył wniosek nieodpowiadający prawdzie.

Wnioskodawca, składając wniosek o dofinansowanie, zobowiązał się do respektowania Instrukcji wypełniania wniosku w ramach RPO. Zgodnie z definicją legalną zawartą w tym dokumencie osoba do kontaktów roboczych: "musi to być osoba mająca możliwie pełną wiedzę na temat składanego wniosku o dofinansowanie" (w praktyce są to najczęściej osoby, które są albo autorami wniosków o dofinansowanie albo koordynatorami nadzorującymi realizację projektów).

W ocenie Sądu, trudno przyjąć, aby podmiot składający wniosek o dofinansowanie jako osobę do kontaktów roboczych wskazał osobę niemającą pojęcia o założeniach projektu, tym bardziej, że beneficjent w swoich wyjaśnieniach podkreślał szczególną i wzmożoną dbałość o wysoki poziom merytorycznego przygotowania zatrudnionych u siebie osób.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie w sposób oczywisty doszło do naruszenia zasady konkurencyjności. Posiadanie pełnej wiedzy w zakresie kluczowych założeń projektu, w tym precyzyjnych danych dotyczących kosztów zaplanowanych na realizację poszczególnych zadań w ramach projektu, ma bowiem istotne znaczenie w procesie kalkulowania ceny oferty. Osoba mająca dostęp do danych na temat środków finansowych przeznaczonych na realizację poszczególnych zamówień ma pełną informację co do możliwości finansowych beneficjenta. W niniejszej sprawie brak jest też pewności, że cena uzyskana w ramach postępowania odpowiadała cenie rynkowej usługi.

Podzielić więc należy stanowisko Instytucji Zarządzającej, że zawarcie umowy z M.W., która miała dostęp do wiedzy o założeniach projektu, w tym o jego budżecie, nastąpiło z pominięciem zasady konkurencyjności, co skutkowało naruszeniem procedur i koniecznością odzyskania środków wykorzystywanych z naruszeniem tych procedur. Nie budzi wątpliwości Sądu, że formą naruszenia zasady konkurencyjności jest występowanie powiązań osobowych pomiędzy zamawiającym, a oferentem, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Niewątpliwie istniejące w niniejszej sprawie powiązanie osobowe stanowiło naruszenie zasady konkurencyjności, w sytuacji gdy ta sama osoba reprezentowała skarżącą w toczącym się postępowaniu i jednocześnie pełniła funkcję członka zarządu Spółki, która realizowała częściowo projekt skarżącej. Bezspornie stanowi to o uprzywilejowanej pozycji M Sp. z o.o. Sp.k. wobec innych potencjalnych oferentów usług.

Zdaniem Sądu, obowiązkiem skarżącej było takie przeprowadzenie procedury wyboru wykonawcy, aby bezwzględnie zapewnić zachowanie zasady przejrzystości, uczciwej konkurencji i równego traktowania potencjalnych wykonawców. Tymczasem skarżąca naruszyła powyższą zasadę, faworyzując jeden z podmiotów, której przedstawicielem była ta sama osoba, która brała udział w procedurze konkursowej zainicjowanej przez skarżącą. W wyniku naruszenia zasady konkurencyjności, wskazane wydatki kwalifikowane nie były zgodne z zasadami finansowania projektów w ramach konkursu. Organ więc prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z pkt 7 lit. a sekcji 6.5. Wytycznych w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu.

Wskazać ponadto należy, że zasada konkurencyjności została naruszona poprzez skierowanie przez beneficjenta zapytania o oszacowanie wartości zamówienia do podmiotów powiązanych. Słusznie uznał organ, że nie sposób uznać, żeby szacowanie zostało dokonane w sposób należyty. Stwierdzone przez podmiot powiązania bez wątpienia mogły wpłynąć na ustalenie ceny zakupu usługi. Tym bardziej, że skarżąca mogła w sposób dowolny wybrać podmioty, do których skierowała zapytanie o szacowanie wartości zamówienia, a świadomie skierowała je do podmiotu, z którym była powiązana.

IZ prawidłowo również stwierdziła, że zasada Konkurencyjności została naruszona ponadto w związku z nieprawidłowym opisem przedmiotu zamówienia oraz ustaleniem warunków udziału w postępowaniu i kryteriów oceny ofert.

W Podrozdziale 6.5.2. pkt 6 i 8 Wytycznych, dotyczącym warunków udziału w postępowaniu i kryteriów oceny ofert, zawarto następujące zapisy:

Pkt 6: Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz opis sposobu dokonywania oceny ich spełniania, o ile zostaną zawarte w zapytaniu ofertowym, o którym mowa w pkt 8 lit a, określane są w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia, zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Nie można formułować warunków przewyższających wymagania wystarczające do należytego wykonania zamówienia.

Pkt 7: Kryteria oceny ofert składanych w ramach postępowania o udzielenie zamówienia są formułowane w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, przy czym)

a) każde kryterium oceny ofert musi odnosić się do danego przedmiotu zamówienia,

b) każde kryterium (i opis jego stosowania) musi być sformułowane jednoznacznie i precyzyjnie, tak żeby kardy poprawnie poinformowany oferent, który dołoży należytej staranności, mógł interpretować je w jednakowy sposób,

c) wagi (znaczenie) poszczególnych kryteriów powinny być określone w sposób umożliwiający wybór najkorzystniejszej oferty,

d) kryteria oceny ofert nie mogą dotyczyć właściwości wykonawcy, a w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej. Zakaz ten nie dotyczy zamówień no usługi społeczne i innych szczególnych usług oraz zamówień o charakterze niepriorytetowym w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa. W uzasadnionych przypadkach IZ, w wytycznych programowych, może określić inne rodzaje zamówień, w odniesieniu do których możliwe jest stosowanie kryteriów odnoszących się do właściwości wykonawcy,

e) kryteria te powinny, co do zasady, określać poza wymaganiami dotyczącymi ceny również inne wymagania odnoszące się do przedmiotu zamówienia, takie jak np. jakość, funkcjonalność, parametry techniczni aspekty środowiskowe, społeczne, innowacyjne, serwis, termin wykonania zamówienia

oraz koszty eksploatacji.

Jak słusznie stwierdziła IZ w zapytaniu ofertowym skarżąca wskazała na obowiązek zapewnienia przez wykonawcę kadry wykładowców legitymizujących się odpowiednim przygotowaniem do zajęć, odpowiednią wiedzą i doświadczeniem umożliwiającym przeprowadzenie danego wsparcia. Skarżąca nie doprecyzowała co rozumie pod pojęciem danej dziedziny. Również w opisie warunków udziału w postępowaniu Skarżąca wskazywała, że wykonawca musi posiadać niezbędna wiedzę i doświadczenie, tj. legitymować się godzinami zrealizowanych usług szkoleniowych o tematyce pokrewnej z zamówieniem opisanym w zapytaniu ofertowym, jak też dysponować potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonania zamówienia umożliwiającymi przeprowadzenie danego wsparcia. Dodatkowo, zamawiający wymagał, żeby wykonawcy posiadali środki finansowe na rachunku bankowym w wysokości 130 000,00 zł na czas realizacji całości zamówienia.

W związku z powyższym zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że w zakresie ustalenia kryteriów oceny ofert Skarżąca dopuściła się uchybień, bowiem ustaliła kryteria związane z doświadczeniem i potencjałem wykonawcy, nie precyzując w opisie przedmiotu zamówienia, jakiego rodzaju szkoleń ma dotyczyć usługa. Zgodnie z opisem kryteriów oceny ofert zawartym w procedurze wyboru. Podkreślić należy, że Wytyczne wyraźnie wskazują, iż powinny być one ustalane precyzyjnie i jednoznacznie, bez możliwości dopuszczania interpretacji. Tym samym, kryterium ocen odnoszące się do potencjału wykonawcy, w realiach pozostawienia przez Skarżącą potencjalnym wykonawcom dowolności w interpretacji "danej dziedziny", nie może zostać uznane za ustalone w sposób jednoznaczny.

W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p.

Przepis art. 184 ust. 1 u.f.p stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych m.in. ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Te "inne procedury", to także procedury wskazane w ww. umowie o dofinansowanie projektu. Treść umowy stanowi regulację określającą, jak otrzymane środki mają być wydatkowane, aby uznać je za tzw. koszty kwalifikowalne realizacji projektu. Zapisy te, stanowiąc o sposobie wydatkowania środków, są rodzajem procedury wiążącej strony umowy dotyczącej wykorzystania środków.

Zgodnie zaś z art. 207 ust. 1 pkt 1 – 3 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

W ocenie Sądu, całokształt okoliczności sprawy pozwala na przyjęcie, że wskazane wydatki zostały zakwestionowane przez IZ bez naruszenia przepisów prawa. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest – jak sugeruje skarżąca – dowolna, bowiem skrupulatnie odnosi się do przedłożonej dokumentacji projektowej i dokumentów dotyczących jej wykonania. Ponadto jest ona wyczerpująca i przekonywująca. Ocena organu odwoławczego jest spójna, wyczerpująca i logiczna, a przy tym uzasadniona zgodnie z ustalonymi w ramach konkursu kryteriami oceny oraz obiektywnymi regułami wiedzy.

Reasumując, nie można również podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego praz przepisy postępowania. Organy dokonały prawidłowej wykładni i prawidłowo zastosowały przepisy prawa, skoro z poczynionych ustaleń faktycznych, które Sąd przyjmuje jako własne wynika, że objęte obowiązkiem zwrotu środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur.

W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zarzuty skargi nie są zasadne, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.