Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 95/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania A. F. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia A. F. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. F. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 r. A. F. wystąpiła o potwierdzenie prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. F. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Do wniosku strona dołączyła orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Oddział w W. z dnia [...] września 1945 r., nr [...] z którego wynika, że M. F. pozostawiła w miejscowości [...], w byłym województwie [...] nieruchomość, na którą składały się: [...] ha ziemi ornej, w tym [...] ha sadu, [...] ha szkółek drzew owocowych, dom mieszkalny piętrowy, murowany, kryty blachą, 12-izbowy, o wymiarach 12x18 m oraz młyn turbinowo-wodny oraz zabudowania gospodarcze. Do wniosku załączone również zostało postanowienie Sądu rejonowego dla W. Fabryczna Wydział I Cywilny z dnia [...] marca 1991 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po M. F. nabyły dzieci A. F. i A. F. po 1/2 części każde z nich.

A. F. w dniu [...] maja 2009 r. w obecności Konsula Generalnego w M. złożył oświadczenie o zrzeczeniu się swojego prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. F.

W dniu [...] lutego 2011 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo A. F., w którym wniosła ona o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. F. nieruchomości w miejscowościach [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha. Fakt posiadania przez J. F. w/w nieruchomości potwierdza przetłumaczone z języka ukraińskiego zaświadczenie Państwowego Archiwum T. obwodu [...] m. [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.

Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział I Cywilny z dnia [...] lipca 2009 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po J. F. nabyli: zona M. F. w 1/4 części , córka A. F. w 3/8 części , syn A. F. w 3/8 części.

Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia A. F. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. F. nieruchomości w miejscowości [...], w byłym województwie [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że wniosek dotyczący potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. F. nieruchomości pozostających poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, złożony został w dniu [...] lutego 2011 r. tj. po upływie ustawowego terminu do jego złożenia. Organ wskazał przy tym, że co prawda w dniu 24 sierpnia 2011 r. wpłynęło pismo pełnomocnika A. F., z którego treści wynika, że [...] była częścią miejscowości [...], co tłumaczy, że nie została wymieniona we wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r., jednakże organ prowadzący postępowanie na podstawie zebranych w sprawie dowodów stwierdził, że wieś [...] i wieś [...] to były dwie odrębne miejscowości. Jednocześnie organ stwierdził, że A. F. w ustawowym terminie złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia dwóch nieruchomości, jednej w miejscowości [...], a drugiej w miejscowości [...]. Natomiast po upływie terminu, wniosła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za trzecią nieruchomość, położoną w miejskości [...]. Jednocześnie przedłożone przez stronę dokumenty nie potwierdzają tożsamości majątków [...] i [...]. Przeczy temu, zdaniem Wojewody, treść ukraińskiego zaświadczenia Państwowego Archiwum, [...] obwodu [...] m. [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.

Pismem z dnia [...] października 2011 r. A. F. reprezentowana przez pełnomocnika M. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...].

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Minister Skarbu państwa decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny przedmiotowej sprawy Minister wskazał, że w terminie ustawowym zostały przez A. F. złożone dwa wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty tj. wniosek z dnia [...] listopada 2005 r. – dotyczący nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...] i wniosek z [...] grudnia 2008 r. – dotyczący nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...] i [...]. Minister wskazał przy tym, że wnioski te można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do dnia 31 grudnia 2008 r. Tym samym, zdaniem Ministra, pismo z dnia [...] lutego 2011 r., które rozszerzało zakres podmiotowy toczącego się postępowania o nowe nieruchomości położone w miejscowości [...], uznać należało za nowy wniosek. Z uwagi jednak na uchybienie przez A. F. terminowi prawa materialnego przy składaniu wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości [...], należało odmówić potwierdzenia tego prawa.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu A. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze zarzuciła Ministrowi Skarbu Państwa, że jego decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym, przepisami i zasadą sprawiedliwego rozpatrywania spraw obywateli oraz nie odnosi się do okoliczności merytorycznych przedstawionych w odwołaniu.

Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku zgłoszonego do wymienionego dnia należało dołączyć dokumenty wymienione w art. 6 przedmiotowej ustawy. W przypadku niespełnienia wymogów zawartych w ust. 1-3 w/w artykułu wojewoda zobowiązany był wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania (art. 6 ust. 6).

Roszczenie o dokonanie potwierdzenia prawa do rekompensaty przysługuje z mocy samego prawa podmiotom wymienionym w treści ustawy, po spełnieniu warunków w niej wymienionych, natomiast decyzja wojewody , o której mowa w art. 5 ust. 3 i art. 8 ma charakter deklaratoryjny.

Powyższe nie zmienia jednak faktu, że stosownie do przepisu art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

W przypadku wszczęcia postępowania przez stronę, tylko i wyłącznie strona określa przedmiot tego żądania. Brak jest podstaw do przyjęcia np. braku możliwości jego ograniczenia lub innej modyfikacji. Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska prezentowanego w skardze, że bez w względu na treść wniosku strony, przedmiotem jej żądania są zawsze wszystkie nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP.

Sąd podziela tym samym pogląd organów obu instancji, że w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. A. F. złożyła wnioski z dnia [...] listopada 2005 r. oraz z dnia [...] grudnia 2008 r., które miały ściśle określony zakres przedmiotowy, pierwszy dotyczył nieruchomości położonej w miejscowości [...] , a drugi nieruchomości położonej zarówno w miejscowości [...] jak i w miejscowości [...].

Wymienione wnioski skarżąca mogła modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednakże tylko do dnia 31 grudnia 2008 r. Przepis art. 5 ust. 1, określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala bowiem po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed wskazaną datą. Wszelkie roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają.

Decydującym w sprawie niniejszej jest fakt, że jeśli przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony. W takim przypadku nie mają zastosowania zasady wyprowadzone z doktryny i orzecznictwa, że sprawa do chwili rozstrzygnięcia może być modyfikowana w ten sposób, że zmienia się jej zakres przedmiotowy.

Przepisy prawa procesowego jako te, które urzeczywistniają, realizują normy prawa materialnego, ustępują pierwszeństwa w stosowaniu przepisom prawa materialnego.

Tym samym uznać należy, że wniosek złożony w dniu [...].11. 2009 r. odnoszący się do nieruchomości [...], stanowiący zdaniem skarżącej modyfikację wymienionych wyżej wniosków stanowi odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wniosek ten dotyczy bowiem innej nieruchomości niż wskazane wcześniej grunty w [...] i [...].

Wbrew twierdzeniom skargi brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia , że nieruchomość położona w [...] stanowi element majątku położonego w [...] lub [...]. Samo położenie w ich sąsiedztwie nie stanowi na to dowodu. Twierdzenia skargi , że " położenie [...] w bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości [...] oraz miejscowości [...] i przyleganie do nich jej gruntów powoduje, że była to jedna nieruchomość " nie jest niczym uzasadnione. Jednocześnie w aktach sprawy nie figuruje żaden dowód , iż stanowią one jedną własność hipoteczną .

Przywołane przez skarżącą pełnomocnictwo notarialne udzielone w dniu [...].04.1939r. przez J. F. jego małżonce M. F., nie wymienia nieruchomości w [...] , lecz wbrew jej stanowisku nie stanowi to dowodu, iż była ona elementem dóbr w [...] lub [...]. Także okoliczność , że wymienione pełnomocnictwo było udzielone na kilka miesięcy przed wybuchem wojny 1939r. nie przesądza ani o tym ,że obejmowało ono dysponowanie całym majątkiem zainteresowanych ani też , że zostało sporządzone na wypadek wojny z założeniem , że J. F. nie będzie mógł wtedy prowadzić swoich spraw. Wyprowadzenie z jego treści wniosku , że [...] stanowiła fragment nieruchomości w [...] lub [...] jest gołosłowne.

Sąd w pełni akceptuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 19.04.2012r. I OSK 604/11 i 605/11, który został przywołany przez skarżącą w skardze, w zakresie w jakim sprawy rekompensat za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP, co do zasady były przedmiotem poglądów Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału w Strasburgu. Jednocześnie jednak, sąd w składzie orzekającym, dostrzega i respektuje wolę ustawodawcy, który realizację uzasadnionych roszczeń podmiotów uprawnionych ogranicza w czasie, jednoznacznie zakreślając w ustawie termin ich zgłaszania .

Sąd ma także na uwadze wnioskowy tryb postępowania w sprawie, gdzie strona własną wolą i dyspozycją kształtuje jej zakres przedmiotowy.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 1ust. 2, art. 2, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust.1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o potwierdzeniu prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP, stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony, gdyż w ocenie sądu faktem jest, że wniosek strony inicjuje postępowanie organu administracji w zakresie nieruchomości w tym wniosku wymienionych a nie wszystkich nieruchomości , które potencjalnie strona może wskazać.

Organy administracji nie naruszyły także przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 art. 77 , 80 i 107 k.p.a.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany wyżej przepis art. 7 k.p.a. wymaga załatwienia wniosku po myśli strony. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W niniejszej sprawie organy zasadzie tej nie uchybiły, zebrały ponadto i rozpatrzyły całość materiału dowodowego a następnie dokonały jego trafnej oceny, która została jasno wyrażona u uzasadnieniu obu decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.