Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1135/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 z indeksem 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: WSA Izabela Ostrowska WSA Andrzej Siwek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...]kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] (dalej "[...]PWIS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (dalej: "k.p.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania [...]S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako "skarżąca", "skarżąca spółka") od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS") z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]o stwierdzeniu u J K choroby zawodowej: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w pozycji 15.3 wykazu chorób zawodowych - utrzymał w mocy ww. decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 11 lipca 2018 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u JK, przesłane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] .

W związku z powyższym, PPIS wszczął w dniu 22 października 2018 r. postępowanie w sprawie o ustalenie choroby zawodowej u J K, o czym zawiadomił strony postępowania.

PPIS dokonał oceny narażenia zawodowego J K (dalej jako "badana", "opiniowana") w zakładach pracy, w których była zatrudniona, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, następnie sporządził Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", którą przesłał pismem z dnia [...] stycznia 2019 wraz z załącznikami do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...]r. Następnie, po otrzymaniu od PPIS w [...] karty oceny narażenia zawodowego z dnia 23 stycznia 2019 r. z okresu zatrudnienia J K w [...] S.A. oraz karty narażenia zawodowego z dnia 19 lutego 2019 r. z okresu zatrudnienia badanej w Przedsiębiorstwie Produkcji Szklarniowej w [...] , przekazał dokument wraz z protokołem z dnia [...]stycznia 2019 r. PPIS w [...]z postępowania w sprawie choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej I stopnia, tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, [...].

Powyższa jednostka orzecznicza I stopnia wydała w dniu [...] lutego 2019 r. orzeczenie lekarskie nr [...]o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. Na podstawie badania podmiotowego i przedmiotowego, po zapoznaniu się z danymi zawartymi w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego oraz danymi zawartymi w karcie oceny narażenia zawodowego uznano, że w telekomunikacji od 1995 r. sukcesywnie zaczęto wprowadzać do użytku automatyczne centrale cyfrowe, ogólnie ulegała poprawie jakość łączy telefonicznych. Zmiany spowodowały wyeliminowanie konieczności głośniejszego mówienia, poprawiły komfort pracy, wyeliminowały nadmierny wysiłek głosowy. Badana od maja 1999 r. do listopada 2004 r. pracowała w systemie trzyzmianowym na stanowisku operatora urządzeń. Prowadziła rozmowy telefoniczne z klientami w słuchawkach nagłownych z mikrotelefonem przy użyciu komputera. Dobra jakość łączy i słuchawek ograniczała wysiłek głosowy. Podobne warunki pracy panowały w latach następnych. Od grudnia 2004 r. skarżąca wykonywała pracę na stanowisku radca o doradca klienta indywidualnego, doradca klienta, starszy doradca ds. obsługi i sprzedaży. Do jej zakresu obowiązków należała telefoniczna obsługa klientów telefonów stacjonarnych, komórkowych. Praca nie wymagała nadmiernego wysiłku głosowego, skarżąca pracowała do sierpnia 2016 r. W wyniku badań jednostka orzecznicza I stopnia rozpoznała przewlekły przerostowy nieżyt gardła i krtani. Nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletnieego narażenia na wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzone obecnie u badanej zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Reasumując wskazano, ze analiza posiadanej dokumentacji wykazała, że narażenie na nadmierny wysiłek głosowy występowało do maja 1999 r., a w kolejnych latach wykonywania pracy zawodowej związanej z używaniem głosu, praca ta nie była związana z nadmiernym wysiłkiem głosowym.

Po otrzymaniu powyższego orzeczenia lekarskiego badana wniosła o ponowne badanie w jednostce badawczo-rozwojowej medycyny pracy.

Rozpatrująca sprawę w trybie odwoławczym jednostka orzecznicza II stopnia - Instytut Medycyny Pracy im. . [...] - orzeczeniem lekarskim nr [...] stwierdził u skarżącej występowanie choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

[...] S.A po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym w przedmiotowej sprawie przesłała w piśmie z dnia 12 sierpnia 2019 r. zastrzeżenia dotyczące orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w [...] .

Po otrzymaniu ww. pisma PPIS w [...] zwrócił się do jednostki orzeczniczej II stopnia o odniesienie się do uwag zawartych w piśmie [...] S.A. i o wskazanie, czy mają one wpływ na ewentualną zmianę treści orzeczenia lekarskiego Nr [...].

W odpowiedzi na pismo Instytut Medycyny Pracy w [...] podtrzymał i wyjaśnił swoje stanowisko odnośnie rozpoznania u J K choroby zawodowej.

PPIS w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] o stwierdzeniu u JK choroby zawodowej: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w pozycji 15.3 wykazu chorób zawodowych

Organ I instancji wskazał, że Instytut Medycyny Pracy w [...] , po przeprowadzeniu badań laryngologicznych i foniatrycznych, w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i dokumentację medyczną, rozpoznał u ww. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią co w połączeniu z wieloletnim narażeniem zawodowym na nadmierny wysiłek głosowy daje podstawę do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią wymienioną w poz. 15.3 wykazu chorób zawodowych, w ramach niniejszego postępowania, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m[...] zobowiązany był uwzględnić całokształt materiału w sprawie, w tym uwzględnić wnioski wynikające z dokumentacji medycznej. Do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: choroba jest wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą, że ma ona związek z wykonywaną pracą. Zdaniem organu I instancji postępowanie dotyczące zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u J K potwierdziło zaistnienie wskazanych przesłanek.

Pismem z dnia 31 grudnia 2019 r. skarżąca spółka złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie ww. decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia lub uchylenie i stwierdzenie, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżąca zarzuciła powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 2351 w zw. z art. 2352 k.p. oraz pkt 15.2 wykazu chorób wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów upoważnia do rozpoznania choroby pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez jego zastosowanie i stwierdzenie zaistnienia choroby zawodowej pomimo upływu dwuletniego okresu wskazanego w pkt. 15.2 załącznika do rozporządzenia, braku pracy przez określony czas jak też braku wskazania udokumentowanych objawów chorobowych w wymaganym okresie. Zdaniem skarżącej narażenie na nadmierny wysiłek głosowy nie występowało w całym okresie zatrudnienia J K w [...] S.A,, a wyłącznie w okresie jej zatrudnienia na stanowisku telefonistki od 8 sierpnia1982 r. do dnia 30 kwietnia 1999 r. z uwzględnieniem 5 letniego okresu przebywania na urlopach wychowawczych w okresie od 15 czerwca 1984 r. do 14 czerwca 1987 r. i od 14 września 1988 r. do 13 września 1990 r.

Skarżąca podniosła, że J K pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w ww. spółce tylko przez 11 lat, 9 miesięcy i 11 dni. Wskazała, że okres zatrudnienia w warunkach szczególnych potwierdza świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych wydane w dniu [...] lutego 2018 r., którego nie kwestionowała J K. Zdaniem skarżącej wykonując pracę na stanowiskach: operator urządzeń, radca, doradca klienta indywidualnego, starszy doradca ds. usług i sprzedaży ww. nie była już narażona na nadmierny wysiłek głosowy, co znajduje wyraz w orzeczeniu lekarskim nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] lutego 2019 r. wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] , Skarżąca wyjaśniła, że w wyniku zmian technologicznych centrale ręczne uległy likwidacji i zastąpiły je cyfrowe centrale automatyczne, co wpłynęło na poprawę jakości łączy telefonicznych oraz połączeń i w konsekwencji wyeliminowało potrzebę głośniejszego mówienia oraz wzmożonego wysiłku głosowego. Rozmowy odbywały się w słuchawkach nagłownych z mikrofonem, przy użyciu komputera i wówczas praca nie była zaliczana do prac w warunkach szczególnych. Brak jest udokumentowania wystąpienia objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych po 1999 roku. Ponadto w odwołaniu zarzucono, że w decyzji I instancji nie odniesiono się do warunków pracy J K w Przedsiębiorstwie Produkcji Szklarniowej w [...] takich jak np. wilgotność czy używane środki chemiczne, które mogły wpłynąć na stan chorobowy krtani.

[...]PWIS pismem z dnia [...] lutego 2020 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w [...]o jednoznaczne wskazanie, w jakim okresie J K pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, oraz o zajęcie stanowiska, czy warunki pracy JK podczas zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Produkcji Szklarniowej w [...] mogły się przyczynić powstania omawianego schorzenia. Jednostka orzecznicza II stopnia w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. wskazała, że zgodnie z przeprowadzoną oceną narażenia zawodowego opiniowana pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w latach 1997-2016. W przesłanym piśmie z dnia [...] października 2019 r. błędnie wpisano okresy narażenia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powtarzając argumentację w niej zawartą.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, organ wskazał, że świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z dnia 16 lutego 2018 r., w którym wskazano okresy zatrudnienia: od 8 lipca 1982 r. do 14 czerwca 1984 r., od 15 czerwca 1987 r. do 13 września 1988 r. oraz od 14 września 1990 r. do 30 kwietnia 1999 r. z wyłączeniem okresów nieskładkowych, na które powołuje się skarżąca, nie wyklucza możliwości wykonywania przez J K pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w pozostałym okresie zatrudnienia w [...] S.A. Dokument stanowi jedynie dowód, że J K podczas zatrudnienia na stanowisku telefonistki wykonywała pracę w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że w okresie od 1 maja 1999 r. do 16 2018 r. J K nie była już narażona na nadmierny wysiłek głosowy, organ wskazał, że Instytutu Medycyny Pracy w [...] , nie negując, że warunki pracy J K od maja 1999 r. w wyniku zmian technologicznych uległy poprawie wskazała, że szczególnie praca ww. w latach 2004-2016, pomimo wyeliminowania konieczności głośnego mówienia, wymagała wielogodzinnego, długotrwałego mówieniem, co w opinii jednostki orzeczniczej wiązało się z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W związku z powyższym, zdaniem [...] WPIS należy uznać, że J K podczas zatrudnienia w [...] S.A. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy w latach 1982-2016 (z wyłączeniem urlopów wychowawczych w okresach: od 15 czerwca 1984 r. do 14 czerwca 1987 r, oraz od 14 września 1988 r. do 13 września 1990 r.), a nie jak wskazuje skarżąca w odwołaniu tylko do 1999 roku.

Organ podkreślił, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w przypadku przewlekłych chorób narządu głosu nadmierny wysiłek głosowy powinien wynosić co najmniej 15 lat. W przypadku J K, warunek ten został spełniony, gdyż pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy przez ok. 29 lat, co potwierdza również jednostka orzecznicza II stopnia.

Zdaniem organu nieprawdą jest, że w przedmiotowej sprawie upłynął dwuletni okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych, w myśl załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu, co podnosi skarżąca. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że J K od sierpnia 2016 r. nie świadczyła pracy w [...] S.A, a w 2017 r. została skierowana do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]w związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu.

Za nieuzasadniony uznano także zarzut skarżącej spółki, że w decyzji I instancji nie odniesiono się do warunków pracy J K w Przedsiębiorstwie Produkcji Szklarniowej w [...] takich jak np. wilgotność czy używane środki chemiczne, które mogły wpłynąć na stan chorobowy krtani. W decyzji tej zawarto informację, że J K w okresie od 11 września 1980 r. do 30 czerwca 1982 r. pracowała jako pracownik produkcji ogrodniczej w Przedsiębiorstwie Produkcji Szklarniowej w [...] , [...] , bez narażenia na nadmierny wysiłek głosowy. Z protokołu przesłuchania strony z dnia [...] sierpnia 2018 sporządzonego przez PPIS w [...] jednoznacznie wynika, że J K będąc zatrudniona w Przedsiębiorstwie Produkcji Szklarniowej w [...] na stanowisku pracownika produkcji ogrodniczej pracowała fizycznie przy szklarniowej uprawie kwiatów i warzyw. Uprawnieni lekarze orzecznicy uznali, że w ww. przedsiębiorstwie J K nie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy i nie wskazali aby warunki pracy mogły mieć wpływ na stan chorobowy krtani.

Reasumując organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki ochrony zdrowia ma walor opinii biegłego. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonująco uzasadniona. Gdy odpowiada tym warunkom, co ma miejsce w tym przypadku, stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowe. Opinia strony odwołującej się, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, nie może być przez Państwowego Inspektora Sanitarnego traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

Z tą decyzją nie zgodziła się [...] S.A. z siedzibą w [...] , wnosząc pismem datowanym na 18 maja 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postawiła zarzuty:

1. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

a) naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, w zakresie ustania od roku 1999 r. okoliczności mogących powodować nadmierny wysiłek głosowy przy wykonywaniu pracy przez J K;

b) naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie w zakresie ustalenia przesłanek choroby zawodowej J K, pomimo przekazania przez skarżącą w czasie postępowania informacji co do zmiany warunków pracy wymagających nadmierny wysiłek głosowy od 1999 roku, także pomimo dokonania ustaleń przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] co do braku przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej, opisu zadań wykonywanych na stanowiskach zajmowanych przez J K;

c) wydanie decyzji w zakresie utrzymania innej decyzji niż ta, od której odwołał się skarżący. Choć została przywołana sprawa J K wskazywany numer jest odmienny od numeru decyzji wskazanego przez skarżącego: w decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020r, dwukrotnie przywołano nr utrzymanej w mocy decyzji: [...] wydanej w sprawie innej osoby. Odwołanie dotyczyło decyzji [...]. Zatem istnieje uzasadniona wątpliwość, czy przy wydaniu decyzji wzięto pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy dotyczące J K.

2. naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 2351 k.p. w zw. z art. 2352 k.p. oraz pkt 15.3 wykazu chorób wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (poprzez jego zastosowanie i stwierdzenie zaistnienia choroby zawodowej pomimo upływu - od dnia pracy w warunkach wymagających nadmiernego wysiłku głosowego (w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym) do dnia zgłoszenia choroby - nadmiernego wysiłku głosowego wymaganego dwuletniego okresu wskazanego w pkt 15.3 załącznika do rozporządzenia, braku pracy przez określony czas jak też braku wykazania udokumentowanych objawów chorobowych w wymaganym okresie.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Powtórzyła argumentacje zawartą w odwołaniu. Dodatkowo wskazała, że żadne z dostarczonych pracodawcy w tym czasie zaświadczeń lekarskich z badań profilaktycznych wykonanych przez J K nie zawierało przeciwwskazań do pracy na zajmowanych kolejno stanowiskach. J K dostarczyła w czasie trwania stosunku pracy decyzje w sprawie stanu zdrowia - o niepełnosprawności np. decyzje Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] października 2015 r. oraz z dnia [...]listopada 2016r. w których również nie było zaleceń co do wykonywanej pracy i wpływu na stan zdrowia J K (załączono ww. decyzje do skargi).

Ponadto zdaniem skarżącej brak jest uzasadnienia do pominięcia, przy wydaniu decyzji, orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia i dokonanych w nim ustaleń co do braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżąca wskazała także, że J K wykonując pracę nie operowała stale głosem, ok. 15% czasu pracy stanowiły przerwy, a do 5% czasu - szkolenia, które w większości robiła zdalnie bez potrzeby mówienia. Dodatkowo zgodnie z opisem stanowiska pracy, do zadań należała "Telefoniczna i/lub internetowa Obsługa Klientów w zakresie: zgłoszeń, zamówień, zapytań, skarg i reklamacji dotyczących usług i ofert [...] ", co dodatkowo zmniejszało czas operowania głosem. Przeprowadzona ocena ryzyka zawodowego na stanowisku związanym z telefoniczną obsługą klienta wykazała, co zostało zapisane w Karcie oceny ryzyka zawodowego, że ryzyko wyjściowe przy zagrożeniu " Nadmierne obciążenie narządu głosu" oceniono na 21, natomiast po zastosowaniu przez pracodawcę działań korygujących w obszarze techniki, organizacji i zachowań ludzkich, realny poziom ryzyka został zminimalizowany do 8.

Podniosła, ze w protokole z postępowania w sprawie choroby zawodowej z dnia [...]stycznia 2019r. sporządzonym przez PPIS w [...]potwierdzono dobrą jakość łączy telefonicznych i słuchawek z mikrotelefonem i że stan techniczny urządzeń oraz obecny charakter pracy nie wymaga od radcy-doradcy klienta głośnego mówienia. W protokole tym stwierdzono też, że w okresie od 1 maja 1999 do 30 listopada 2004r, warunki pracy były podobne do obecnych, jednak częstotliwość połączeń była ograniczona ze względu na lokalny zakres obsługi abonentów. W czasie postępowania, co stwierdzono w trakcie oględzin i zapisano w protokole, ustalono, że w okresie od 1 grudnia 2004 r. do 16 2018r. charakter pracy nie wymagał głośnego mówienia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i w obszernej odpowiedzi wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego.

Na wstępie podkreślić należy, że istota sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sprowadza się do ustalenia zakresu luzu decyzyjnego i swobodnego orzekania organów Inspekcji Sanitarnej w zakresie stwierdzania choroby zawodowej, jak również związania organów w tych granicach orzeczeń lekarskich o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania.

Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast zgodnie z 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych

Zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione trzy przesłanki: rozpoznana choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą że ma ona związek z wykonywaną pracą oraz nie zostanie przekroczony - wymieniony w wykazie chorób zawodowych okres, uprawniający do jej rozpoznania.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2018 r. Nr 125, poz. 1155, ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, wymienionych w tym rozporządzeniu.

Lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa powyżej, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do:

1) pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych;

2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych;

3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej;

4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji;

5) pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej organ państwowej inspekcji sanitarnej wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa powyżej, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Wyżej wskazany ust. 2 § 8 rozporządzenia określa więc jednoznacznie, że wyłącznie w wypadku uznania przez państwowego inspektora sanitarnego braku wystarczającego materiału dowodowego może on podejmować określone w przepisie czynności dodatkowe. Jeżeli ocena orzeczenia lekarskiego pozwala na uznanie, że nie jest ono wątpliwe w świetle dowodów, na podstawie których – zgodnie z cyt. w. § 6 ust. 1 i § 5 ust. 1 rozporządzenia) – lekarz wydawał orzeczenie, wówczas inspektor sanitarny jest treścią takie orzeczenia związany i nie może sam przeprowadzać żadnego postępowania dowodowego w zakresie objętym orzeczeniem lekarskim.

Nie jest kwestionowane w orzecznictwie sądowym, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organa administracji publicznej, prowadzące postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie mają prawa do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącego do odmiennego rozpoznania choroby zawodowej, jeżeli nie budzi ona wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (tak np. słusznie NSA w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., II OSK 2237/14 CBOSA). Co więcej, organ administracji nie ma niezbędnej wiedzy specjalistycznej do dokonywania oceny dokumentacji lekarskiej, zaś orzeczenia lekarskie nie są aktem administracyjnym i nie podlegają kontroli działalności administracji publicznej, zaś organ państwowej inspekcji sanitarnej wydając decyzję jest związany jej treścią i nie ma prawa swobodnej oceny dokumentacji lekarskiej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 5 grudnia 2013 r., II SA/Ol 961/13, wyrok WSA w Łodzi z 1 sierpnia 2013 r., III SA/Łd 432/13). Oznacza to, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim (o co wnioskuje skarżący), jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym oraz nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby.

W niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że J K była zatrudniona w [...] S.A. w [...] (a od o1995 r. u następcy prawnego [...]S.A.) kolejno na stanowiskach: telefonistka (22 października 1982 r.- 30 kwietnia 1999 r.) oraz operator urządzeń, radca, st. doradca klienta indywidualnego, st. doradca klienta oraz st. doradca ds. obsługi i sprzedaży (1 maja.1999 r.-16 lutego 2018 r.). Jednakże od 2016 r. ww. nie świadczyła pracy.

Informacje zgromadzone podczas postępowania wyjaśniającego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u J K dotyczące wszystkich stanowisk pracy i przebiegu jej drogi zawodowej były znane jednostkom orzeczniczym.

Prawidłowo więc, w ocenie Sądu, organ I instancji przesłał formularze kart oceny narażenia zawodowego wraz ze skierowaniem JK na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej I stopnia - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy[...]. Powyższa jednostka orzecznicza I stopnia wydała w dniu [...] lutego 2019 r. orzeczenie lekarskie nr [...]o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat.

Jednakże rozpatrujący sprawę w trybie odwoławczym Instytut Medycyny Pracy im. [...] - orzeczeniem lekarskim nr [...] stwierdził u skarżącej występowanie choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W uzasadnieniu orzeczenia podniesiono, że przeprowadzona w Instytucie Medycyny Pracy w [...] ocena wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową wykazała, że prawy fałd głosowy jest wiotki, łukowaty, lewy fałd głosowy ma prawidłowe napięcie. Brak zwarcia fonacyjnego w części przedniej głośni. Po próbie obciążeniowej obserwuje się pogorszenie parametrów akustycznych. Drgania fałdów głosowych są niejednakowe, niejednoczesne, nieregularne. Poziom fałdów głosowych jest równy. Występuje tendencja do fonacji rzekomej. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano niedowład mięśni wewnętrznych krtani z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Obraz kliniczny w połączeniu z wieloletnim narażeniem zawodowym na nadmierny wysiłek głosowy daje podstawę do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Podkreślić należy, że po otrzymaniu powyższego orzeczenia, organ I instancji r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w [...] o dodatkowe uzasadnienie. Jednostka orzecznicza II stopnia wyjaśniła, że z wywiadu od opiniowanej jak i z dostępnej dokumentacji wynika, że praca opiniowanej szczególnie w latach 2004 -2016 podczas obsługi błękitnej linii oraz obsługi klienta indywidualnego wiązała się z narażeniem na długotrwały wysiłek głosowy trwający prawie całą zmianę roboczą. Praca związana z nadmiernym wysiłkiem głosowym to nie tylko praca wymagająca głośnego mówienia. Nadmierne obciążenie głosu występuje również podczas prac związanych z wielogodzinnym, długotrwałym mówieniem, jaką była praca J K w latach 2004-2016. W związku z powyższym należy uznać, że opiniowana pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w latach 1997-1999 oraz 2004-2016. Pismem z dnia 20 marca 2020 r. Instytut sprostował powyższe, wskazując że zgodnie z przeprowadzoną oceną narażenia zawodowego opiniowana pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w latach 1997-2016

W ocenie Sądu zasadnie więc - i po wyczerpaniu prawem przewidzianego trybu postępowania przed jednostkami orzeczniczymi - PPIS, na podstawie ww. orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy im. [...] oraz oceny narażenia zawodowego, wydał decyzję o stwierdzeniu u J K choroby zawodowej: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w pozycji 15.3 wykazu chorób zawodowych, utrzymanej następnie w mocy przez [...]PWIS.

W ocenie Sądu postępowanie przed organem I, jak i II instancji było przeprowadzone bardzo starannie i w sposób uwzględniający interes skarżącego. Uzasadnienia obu decyzji są wyczerpujące i obiektywne. Zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do stwierdzenia u J K choroby zawodowej.

Spełniona została pierwsza przesłanka wymagana do stwierdzenia choroby zawodowej, albowiem została zdiagnozowana choroba wymieniona w poz. 15.3 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Powyższa diagnoza bezspornie wynika z orzeczenia lekarskiego nr [...] jednostka orzecznicza II stopnia - Instytut Medycyny Pracy im. [...] . Strona skarżąca nie negowała wystąpienia u badanej ww. jednostki chorobowej.

W ocenie Sądu prawidłowo ustalono, że została spełniona także druga przesłanka, tj. lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzili, że że ma ona związek z wykonywaną pracą. Powyższe także wynika z przytoczonego wyżej orzeczenia lekarskiego oraz pism wyjaśniających. Podkreślić należy, że nie był sporny prawie 12 letni okres pracy na stanowisku telefonistki (22 października 1983r. – 30 kwietnia 1999 r., z wyłączeniem urlopu wychowawczego w okresach 15 czerwca 1984 r. – 14 czerwca 1987 r., 14 września 1988 r – 13 września 1990 r.) w warunkach nadmiernego wysiłku głosowego. Natomiast w ocenie skarżącej po 30 kwietnia 1999 r. na skutek zmian technologicznych wyeliminowano potrzebę głośnego mówienia oraz wzmożonego wysiłku głosowego, dlatego też J K nie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Zarzut skarżącej spółki, że po 2000 r. operowanie głosem odbywało się bez nadmiernego wysiłku - nie mógł zostać uwzględniony. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, a w szczególności z pisma zawierającego dodatkowe uzasadnienie uwzględniono zmianę charakteru pracy i czynności jakie w ramach nowych stanowisk pracy wykonywała badana. Instytut podkreślił, że praca opiniowanej podczas obsługi błękitnej linii oraz obsługi klienta indywidualnego wiązała się z narażeniem na długotrwały wysiłek głosowy trwający prawie całą zmianę roboczą. Praca związana z nadmiernym wysiłkiem głosowym to nie tylko praca wymagająca głośnego mówienia. Nadmierne obciążenie głosu występuje również podczas prac związanych z wielogodzinnym, długotrwałym mówieniem.

Tym samym, nie negując że warunki pracy uległy poprawie, nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej spółki, że praca J K w okresie zatrudnienia na stanowisku operatora urządzeń, radcy, starszego doradcy klienta indywidulanego, starszego doradcy klienta oraz starszego doradcy ds. obsługi i sprzedaży nie wymagała nadmiernego wysiłku głosowego. Prawidłowo ustalono, że J Kpodczas zatrudnienia w [...] S.A. (wcześniej [...] S.A.) była narażona na nadmierny wysiłek głosowy w latach 1982-2016 (z wyłączeniem urlopów wychowawczych w okresach: od 15 czerwca 1984 r. do 14 czerwca 1987 r, oraz od 14 września 1988 r. do 13 września 1990 r.), a nie jak wskazuje skarżąca tylko do 1999 roku.

Podkreślić należy, że wprawdzie jednostka orzecznicza I stopnia nie rozpoznała u J K choroby zawodowej, lecz przepisy regulujące tryb postępowania w przypadku podejrzenia choroby zawodowej przewidują prawo złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego do jednostki orzeczniczej II stopnia. Z tego prawa skorzystała J K, a jednostka orzecznicza II stopnia) rozpoznała u ww. chorobę zawodową. Jednostka orzecznicza II stopnia ma prawo zmienić rozstrzygnięcie jednostki orzeczniczej I stopnia, a orzeczenie wydane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia jest ostateczne.

Także załączone do skargi orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J K nie mają wpływu na meritum sprawy, ponieważ jak wynika z akt sprawy, badana nie miała orzekanych przeciwwskazań do wykonywania pracy, a wskazana w tych orzeczeniach przyczyna niepełnosprawności (02-P) w żaden sposób nie jest powiązana z jednostką chorobową rozpatrywaną w niniejszym postępowaniu.

Prawidłowo ustalono także, że spełniona została trzecia z przesłanek koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej, tj. nie zostanie przekroczony wymieniony w wykazie chorób zawodowych okres uprawniający do jej rozpoznania. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że J K od sierpnia 2016 r. nie świadczyła pracy w [...] S.A, a w 2017 r. została skierowana do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]w związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu. Zatem w przypadku J K nie upłynął 2 letni termin wymagany ww. rozporządzeniem. Tym samym także w tym zakresie zarzut strony skarżącej jest niezasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje ponadto, że organy obu instancji nie naruszyły art. 8 k.p.a., dlatego, że organ I i II instancji w pełni odniósł się do treści żądania skarżącego i przeprowadził poprawnie postępowanie dowodowe w sprawie. W tym miejscu wskazać należy, że przez odniesienie się do zarzutów rozumieć należy nie tyle ich przytoczenie, co uzasadnienie stanowiska odmiennego, a to organ uczynił. Wobec należytego wyjaśnienia przez oba organa podstaw prawnych i faktycznych decyzji, decyzjom obu instancji nie można zarzucić naruszenia art. 11 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organy obu instancji nie naruszyły również zasady praworządności, wyrażonej w art. 6 i prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7, ani zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu, dokonana w uzasadnieniach obu decyzji analiza stanu faktycznego i prawnego sprawy uwzględnia nie tylko ustalony na podstawie wymaganych prawem dowodów stan faktyczny, ale dokonuje także prawidłowej subsumcji prawnej.

Powyższe uzasadnia również brak naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności faktycznych.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.