Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 1006/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 67, art. 97 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro / spr. / Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi spółki "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

W zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] września 2016r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka lub Skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ruchomości - automatów do gier będących własnością Spółki.

Jak wynika z akt sprawy, wobec Spółki został wystawiony przez Wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w T. tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący należności z tytułu kary pieniężnej orzeczonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...].01.2015 r., nr [...].

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny - Dyrektor Izby Celnej w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego – A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Pismem z dnia 27.04.2016r., organ egzekucyjny wystąpił do organu rekwizycyjnego - Dyrektora Izby Celnej w P. o dokonanie czynności egzekucyjnych - zajęcia, odbioru i sprzedaży automatów do gier.

W dniu 12.05.2016r. organ rekwizycyjny dokonał zajęcia automatów do gier: [...],[...],[...] oraz [...], znajdujących się w magazynie depozytowym Urzędu Celnego w P.. Na okoliczność dokonania zajęcia spisano protokół zajęcia ruchomości. W protokole ustalono wartość szacunkową zajmowanych ruchomości. Przedmiotowy protokół został spisany pod nieobecność osoby uprawnionej do reprezentowania Zobowiązanego, w związku z czym przywołano dwóch świadków, których imiona i nazwiska wpisano w protokole zajęcia ruchomości i którzy podpisami potwierdzili uczestniczenie przy sporządzaniu protokołu. W protokole zamieszczono adnotacje, że wykonana została dokumentacja fotograficzna oraz że do zajmowanych ruchomości dołączone były klucze. Protokół podpisali: poborca skarbowy dokonujący czynności oraz dwóch świadków. Protokół zajęcia ruchomości doręczono Zobowiązanemu w dniu 23.05.2016 r. za pośrednictwem poczty.

W piśmie z dnia 6.06.2016 r. Zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne, zarzucając Dyrektorowi Izby Celnej w P. naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: p.e.a.), przez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia ruchomości. Według Skarżącego - na podstawie ww. tytułu wykonawczego wobec Spółki nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Powyższe uchybienie, zdaniem Strony, doprowadziło również do naruszenia art. 32 i art. 15 p.e.a., poprzez dokonanie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i przy braku poszanowania podstawowej zasady upomnienia.

Spółka podniosła, że wobec niej toczy się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o identycznym numerze jak wskazany w protokole zajęcia i odbioru ruchomości, jednakże tytuł ten został wystawiony przez innego Dyrektora Izby Celnej. W skardze wskazano ponadto, że w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia to, że zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.2015r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych - Dyrektora Izby Celnej w S. wyznaczono jako właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do określonych w rozporządzeniu obowiązków. Zwrócono uwagę, że dotychczasowe postępowania egzekucyjne wszczęte zostały na wniosek ściśle określonych wierzycieli (którzy mogą, ale nie muszą pokrywać się z kompetentnym w chwili obecnej organem właściwym na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela), w związku z czym nie można uznać za prawidłowe oznaczenie przez organ egzekucyjny tytułu egzekucyjnego stanowiącego podstawę dokonanego zajęcia.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w P. oddalił ww. skargę na czynność egzekucyjną.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że podstawą zastosowanego w dniu 12.05.2016r. środka egzekucyjnego był tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony w dniu 29.07.2015 r. przez Dyrektora Izby Celnej w T.. Postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone wysłaniem upomnienia, doręczonego Zobowiązanemu w dniu 6.07.2015r. Powyższy tytuł wykonawczy został skierowany zgodnie z właściwością miejscową do Dyrektora Izby Celnej w [...] - jako organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Celnej w [...] doręczył Spółce odpis tytułu wykonawczego w dniu 15.02.2016 r. W ocenie organu przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.2015r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494) wyznaczyły z dniem 01.10.2015r. Dyrektora Izby Celnej w S. organem właściwym na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych. Natomiast z § 3 powołanego rozporządzenia wynika, że w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (tj. przed dniem 01.10.2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.

W związku z powyższym w treści protokołu zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 12.05.2016 r. został wskazany organ aktualnie będący wierzycielem oraz powołany został prawidłowy numer tytułu wykonawczego, na podstawie którego organ egzekucyjny - Dyrektor Izby Celnej w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne i zlecił przeprowadzenie czynności rekwizycyjnych Dyrektorowi Izby Celnej w P.. Organ stwierdził zatem, że zarzuty podniesione w ww. skardze na czynność egzekucyjną nie znajdują uzasadnienia w aktualnym stanie prawnym.

W piśmie z dnia 29.07.2016r. Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 p.e.a., poprzez błędne oznaczenie wierzyciela w protokole zajęcia oraz art. 67 § 2 pkt 4 ww. p.e.a., przez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia. W oparciu o powołane zarzuty oraz powołując się na okoliczności analogiczne jak w skardze na czynność egzekucyjną, Zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Dyrektor Izby Skarbowej w opisanym na wstępie postanowieniu z dnia [...] września 2016r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 p.e.a., przez błędne oznaczenie wierzyciela w protokole zajęcia, organ odwoławczy podniósł, że należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 29.07.2015r. mieści się w zakresie określonym przez § 1c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.05.2012 r. w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1200) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494).

Powyższe powoduje, że za podmiot będący wierzycielem należy uznać Dyrektora Izby Celnej w S., a zatem w treści protokołu zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 12.05.2016 r., wierzyciel został określony w sposób prawidłowy. Na podstawie ww. przepisów należy uznać, że w trakcie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego, począwszy od dnia 01.10.2015 r. z mocy prawa wierzycielem, a zarazem stroną postępowania egzekucyjnego stał się w miejsce Dyrektora Izby Celnej w T. - Dyrektor Izby Celnej w S. W świetle powyższego nie znajduje również uzasadnienia zarzut, że wobec Spółki nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, w którym wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S..

Należy również zaznaczyć, że protokół zajęcia sporządzony został na obowiązującym w dniu dokonania zajęcia druku stanowiącym załącznik nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015r., poz. 2310). Podpisany został przez poborcę skarbowego oraz przywołanych świadków, stosownie do art. 98 § 1 p.e.a. Przy skarżonej czynności egzekucyjnej Zobowiązany obecny nie był, zatem prawidłowo poborca skarbowy przywołał dwóch świadków, których dane osobowe wpisano w treści protokołu zajęcia i którzy potwierdzili swoją obecność przy dokonaniu skarżonej czynności własnoręcznymi podpisami, stosownie do art. 51 § 2 p.e.a. Odpis protokołu zajęcia został doręczony Zobowiązanemu za pośrednictwem poczty w dniu 23.05.2016 r., w zgodzie z art. 98 § 1 p.e.a.

W protokole z dnia 12 maja 2016 r. podano nazwy zajętych automatów do gier, wraz z ich numerami, przez co zajęte ruchomości są oznaczone w sposób jednoznaczny. W protokole wskazano wartość szacunkową każdej z zajętych ruchomości. Wskazano ponadto, że wykonano dokumentację fotograficzną oraz że do zajmowanych automatów do gier dołączone były klucze. Postępowanie było więc zgodne z art. 99 p.e.a. Zajęcia ruchomości dokonano na terenie magazynu depozytowego Urzędu Celnego w P. i w miejscu tym, zgodnie z art. 100 § 1 p.e.a., ruchomości te pozostawiono pod dozorem osoby, u której zajęcia dokonano.

Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyła powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji, a także o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 23 - dalej k.p.a.) oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, mimo braku ustalenia kwestii własności zajętych automatów,

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S.;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 51 § 2 p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny, jako wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S. o numerze [...], w sytuacji gdy wobec zobowiązanej spółki na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne;

- art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. poprzez obciążanie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej, z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny (rekwizycyjny) powinien był w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy ruchomości objęte zajęciem stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona. Zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych. O istnieniu domniemania, że wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego, jest jego własnością, nie można mówić w przypadku ruchomości, które nie znajdują się ani w siedzibie spółki (traktując siedzibę jako odpowiednik mieszkania osoby fizycznej), ani nie pozostają w dyspozycji zobowiązanej.

Skarżąca podtrzymała zarzut błędnego określenia wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., mimo, że organ ten zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej. Właściwość miejscowa wierzyciela w przypadku postępowań egzekucyjnych dotyczących obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku wydobycia niektórych kopalin została określona przez ustawodawcę w art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. art. 1a pkt 13 p.e.a. Z przedmiotowego przepisu wynika, że właściwym miejscowo wierzycielem jest właściwy dyrektor izby celnej dla podmiotu wydającego bądź decyzję bądź postanowienie określające obowiązek podlegający zgodnie z art. 2 p.e.a. egzekucji administracyjnej. W p.e.a. nie wprowadzono upoważnienia dla odpowiedniego Ministra do wyznaczenia w drodze rozporządzenia jednego dyrektora izby celnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu dochodzenia obowiązków wynikających z aktu administracyjnego powołanego w przedmiotowym tytule wykonawczym. Tym samym należy uznać, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015r. zostało wydane bez delegacji ustawowej.

Ponadto Skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny niewłaściwie określił tytuł wykonawczy jako wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w S. o numerze [...] w sytuacji, gdy wobec zobowiązanej spółki na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. W efekcie czynność taką należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co powinno uzasadniać uwzględnienie skargi. Prawidłowo wystosowane zawiadomienie o zajęciu, determinuje prawidłowość samej czynności egzekucyjnej. Protokół, jako dowód przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej, musi wiernie obrazować jej przebieg oraz zawierać w swej treści wszystkie elementy obligatoryjne wynikające z art. 67 § 4 p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej było prawidłowe, gdyż w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną.

Zgodnie z art. 54 § 1 p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (zgodnie z art. 1a pkt 2 p.e.a.), a więc również czynność polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości.

Należy uwzględnić, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie będzie dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach, gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (tak wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99; wyrok WSA w [...] z dnia 18 stycznia 2007r., III SA/Wa 3474/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, LEX nr 1413364).

W związku z powyższym organ podatkowy, rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne bada postępowanie egzekucyjne jedynie w wąskim zakresie, który sprowadza się do analizy dochowania wymogów ustawowych regulujących sposób i wymogi zastosowania, tak jak w tym przypadku, konkretnego środka egzekucyjnego. Powyższy zakres badania skargi na czynności egzekucyjne również determinuje zasięg kontroli przez Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 67 § 1 p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1 (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania), podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi protokół zajęcia i odbioru ruchomości, sporządzony według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Na podstawie art. 67 § 2 pkt 1, 4-6 i 9, § 4 oraz art. 53 § 1 pkt 5 protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera:

- oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

- numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;

- kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

- kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;

- datę wystawienia protokołu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

- wyszczególnienie zajętych ruchomości z podaniem ich ilości, rodzaju jednostki miary i wartości szacunkowej ruchomości, jeżeli jej oszacowanie nie zostało zastrzeżone dla biegłego skarbowego;

- adnotację, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, a także które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera;

- pouczenie zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów;

- pouczenie dozorcy o skutkach przyjęcia ruchomości pod dozór.

- podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisów;

Jak wynika z akt sprawy, protokół zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier z dnia 12 maja 2016r. zawiera wszystkie elementy wskazane w wyżej wymienionych przepisach. W szczególności do protokołu zajęcia ruchomości zostały wpisane poszczególne automaty do gier z oznaczeniem ich numerów i wartości szacunkowej. Protokół został podpisany przez poborcę skarbowego i dwóch świadków, jako, że został sporządzony pod nieobecność zobowiązanego. Zostały więc spełnione przesłanki zajęcia nieruchomości określone w art. 98 § 1 p.e.a., który stanowi, że zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie.

Protokół zajęcia ruchomości został również doręczony Skarżącej, a tym samym spełniono wymogi wynikające z art. 98 § 2 p.e.a.

Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut Skarżącej dotyczący niewyjaśnienia tego, czyją własność stanowiły zajęte automaty. Zgodnie z art. 97 § 2 p.e.a. zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione.

Na podstawie art. 97 § 2 p.e.a. poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada, z wyłączeniem tych przedmiotów, które są wyłączone spod egzekucji na podstawie art. 8 i n. p.e.a. Poborca nie jest również ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł prawny do rzeczy, którą dysponuje. Przyjmuje się bowiem domniemanie, że wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego, jest jego własnością. Zajęciu podlegają rzeczy ruchome stanowiące własność zobowiązanego i niezwolnione spod egzekucji (art. 13 § 1 p.e.a.) lub niewskazane w ustawie jako rzeczy niepodlegające egzekucji (art. 8 i n. p.e.a.), również wówczas, gdy nie znajdują się w posiadaniu zobowiązanego, lecz są w posiadaniu innej osoby (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 97, pkt 3).

Osoba roszcząca sobie prawa do zajętej rzeczy może bronić swych praw, zgłaszając wniosek o wyłączenie danej rzeczy spod egzekucji. Zgodnie z art. 38 § 1 p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania.

W sytuacji, gdy zobowiązana spółka ma świadomość, iż zajęte ruchomości nie stanowią jej własności, tylko własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem. W myśl art. 168a p.e.a. osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Zobowiązany odpowiada bowiem za szkodę poniesioną przez tę osobę, jeżeli wiedząc o tym, że rzecz lub prawo do niego nie należy, nie powiadomił właściciela o zajęciu rzeczy lub prawa w terminie umożliwiającym tej osobie złożenie żądania wyłączenia danej rzeczy lub prawa spod egzekucji. Tym samym zobowiązany odniósł korzyść wskutek skierowania egzekucji do rzeczy lub prawa majątkowego, które nie stanowiły jego własności (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 168a, pkt 2).

Sąd nie podzielił również zarzutów Skarżącej dotyczących błędnego określenia wierzyciela. Skarżąca powoływała się na treść art. 5 § 1 pkt 4 p.e.a., który stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin – jest właściwy dyrektor izby celnej;

Należy jednak w pierwszej kolejności wskazać, że okoliczność dotycząca błędnego określenia wierzyciela mogła być skarżona w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w administracji (art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 p.e.a.). Ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne.

Trzeba również wziąć pod uwagę, że kwestia wyznaczenia wierzyciela właściwego w sprawach dotyczących obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, czy też z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień została odrębnie uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 maja 2012r. w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1200), a także rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15.09.2015r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494).

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma treść § 3 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.2015r., zgodnie z którym, w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.

Na mocy tego przepisu nastąpiła zmiana wierzyciela, którym w miejsce właściwych dyrektorów izb celnych stał się jeden organ - Dyrektor Izby Celnej w S. właściwy dla obszaru całego kraju.

W niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, o której jest mowa w powyższym przepisie. W rozpoznawanej sprawie należność z tytułu kary pieniężnej wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] stycznia 2015r., utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] maja 2015r. Należność ta powstała przed dniem wejścia w życie ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.2015r.i nie została zapłacona.

W związku z powyższym wierzycielem tej należności (w miejsce Dyrektora Izby Celnej w T.) jest obecnie Dyrektor Izby Celnej w S.. W tytule wykonawczym wystawionym w dniu 29 lipca 2015 r., a więc przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, wskazano jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w T.. Organ w protokole zajęcia ruchomości z dnia 12 maja 2016 r. wskazał jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S. – który był wierzycielem od dnia 1 października 2015 r. Takie działanie organu znajdowało podstawę prawną w treści rozporządzenia, które weszło w życie po wystawieniu tytułu wykonawczego.

Tym samym wierzyciel został określony prawidłowo.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej protokół zajęcia ruchomości został prawidłowo wypełniony. Oznaczenie jako wierzyciela – Dyrektora Izby Celnej w S. znajdowało umocowanie w obowiązującym od dnia 1 października 2015r. stanie prawnym, wywołanym zmianą dokonaną na mocy § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.2015r. Zmiana wierzyciela, która dokonała się w okresie od dnia wystawienia tytułu wykonawczego do dnia zajęcia ruchomości została uwzględniona w protokole dokumentującym zastosowanie tego środka egzekucyjnego. Działanie organu w tym zakresie było w ocenie Sądu prawidłowe.

Ponadto nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, że ww. rozporządzenie zostało wydane bez delegacji ustawowej. Podstawę wydania rozporządzenia stanowił art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 990 ze zm.), zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców. Z powołanego przepisu ustawy wynikało zatem uprawnienie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej, jak i określenia terytorialnego zasięgu jego działania.

Mając na względzie powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).