Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 695/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 43, art. 7 i 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 26 par. 1, art. 27 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Protokolant Tomasz Jary po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego M. K. 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w przedmiocie oddalenia zarzutów sformułowanych przez M.K. w piśmie z dnia 6 lipca 2009r. ze względu na uchybienie siedmiodniowego terminu do złożenia zarzutów.

Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]", nr "[...]" wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku M.K. w celu przymusowego wyegzekwowania kary pieniężnej oraz opłaty dodatkowej nałożonych przez Zarząd Dróg Miejskich w P. w łącznej kwocie 400,00 zł. W toku czynności egzekucyjnych, zawiadomieniem z dnia "[...]", dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane przez W.H. wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 30.06.2009r.

Po wniesieniu w dniu 8 lipca 2009r. zarzutów przez zobowiązanego na

prowadzone postępowanie egzekucyjne, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia "[...]" oddalił przedmiotowe zarzuty z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 34 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie. W uzasadnieniu podniósł, że odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu otrzymał w dniu 2 lipca 2009r. od W. H. Zatem termin wniesienia zarzutów upływał w dniu 9 lipca 2009r. Zobowiązany wskazał, że W. H. nie był jego pełnomocnikiem i w tej sytuacji doręczenie należy uznać za nieskuteczne.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia "[...]" utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne prawa zobowiązanego lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna, zobowiązanemu służy prawo złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty są zatem podstawowym środkiem zaskarżenia przysługującym w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. po otrzymaniu odpisu tytułu wykonawczego i w terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Organ odwoławczy wskazał, że odpis tytułu wykonawczego z dnia "[...]" wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności pieniężnych został doręczony dorosłemu domownikowi w dniu 30 czerwca 2009r. Przedmiotowy tryb postępowania był zgodny z art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a., który stanowi, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Natomiast zasady i tryb doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym określają przepisy art. 39-49 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Według postanowień art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W przedmiotowej sprawie zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego odebrał

W. H., który przebywał pod adresem zameldowania dłużnika i dlatego został uznany za dorosłego domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Przyjęcie przesyłki adresowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika i złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oznacza podjęcie się przez niego oddania przesyłki adresatowi. Zatem zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało prawidłowo doręczone w dniu 30 czerwca 2009r. W tej sytuacji termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego upłynął w dniu 7 lipca 2009r. Natomiast przedmiotowe zarzuty zostały wniesione przez zobowiązanego w dniu 8 lipca 2009r. (data nadania pisma na poczcie).

Organ II instancji podniósł, że nie została wniesiona prośba o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, a zatem zasadnie organ I instancji oddalił zarzuty postanowieniem z dnia "[...]". Zarzuty złożone po terminie nie mogą być rozpatrywane, gdyż uchybienie terminu do ich złożenia powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego.

Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł skargę domagając się jego uchylenia w całości, a także stwierdzenia bezskuteczności doręczenia przesyłki, uznania złożonych zarzutów za złożone w terminie, nadania spawie złożonych zarzutów od tytułów egzekucyjnych dalszego biegu oraz zajęcia stanowiska przez Sąd w temacie ewentualnego przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w przypadku uznania, że termin został przekroczony.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie art. 6-9 i art. 43 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że listonosz przekazując przesyłkę na terenie gospodarstwa rolnego skarżącego nie zostawił jakiegokolwiek powiadomienia o tym fakcie. Poza tym oddanie przesyłki na terenie gospodarstwa rolnego nie oznacza, że została ona przekazana dorosłemu domownikowi. Bowiem domownikiem jest stały mieszkaniec jakiegoś domu, natomiast W.H. nie jest domownikiem strony skarżącej.

Zdaniem skarżącego, odniesienie się przez organ tylko do pierwszego zdania

art. 43 k.p.a. stanowi rażące naruszenie tego artykułu, jak również art. 6-9 k.p.a. Bowiem przepis art. 43 k.p.a. składa się z dwóch zdań i zgodnie z treścią drugiego zdania, o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania.

Skarżący stwierdził także, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu jest możliwe w sytuacji, gdy wnioskodawca jest świadomy, że pismo wnosi po terminie.

W przedmiotowej sprawie skarżący jest przekonany, że przesyłka została doręczona 2.07.2009r. i dopiero po ewentualnym udowodnieniu i uprawomocnieniu się orzeczenia, że przesyła została doręczona wcześniej, zacznie biec termin określony w art. 58 k.p.a.

Do skargi zostało dołączone oświadczenie W. H., z którego wynika, że przesyłka została mu doręczona przez listonosza w dniu 2 lipca 2009r. na terenie gospodarstwa skarżącego, pokwitował on jedynie odbiór przesyłki, nie wpisywał daty. W.H. oświadczył również, że nie przebywa w mieszkaniu skarżącego, tylko na terenie gospodarstwa, gdzie korzysta z maszyn i urządzeń, nie jest zameldowany u skarżącego, lecz w innej miejscowości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ wyjaśnił, że W. H. przebywał na terenie gospodarstwa rolnego skarżącego, dlatego został uznany za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. Adresat nie został powiadomiony o fakcie doręczenia przesyłki innej osobie, gdyż obowiązek ten dotyczy jedynie sytuacji doręczenia pisma sąsiadowi lub dozorcy domu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie oddalenia zarzutów sformułowanych przez zobowiązanego ze względu na uchybienie siedmiodniowego terminu do złożenia zarzutów.

Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 u.p.e.a.).

Przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. pośród koniecznych elementów, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy, w punkcie 9 ustanawia obowiązek zawarcia w nim pouczenia zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem ustawodawca przyznał zobowiązanemu siedmiodniowy termin - liczony od doręczenia tytułu wykonawczego - na (ewentualne) zgłoszenie do organu zarzutów w odniesieniu do prowadzonego postępowania. Wniesienie zarzutów w terminie wszczyna postępowanie wymagające ich merytorycznej oceny. Natomiast zarzut wniesiony po terminie nie powinien zostać rozpatrzony, chyba że organ egzekucyjny uwzględni wniosek zobowiązanego o przywrócenie terminu (art. 58 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Określony przez ustawodawcę termin do złożenia zarzutu ma bowiem charakter terminu zawitego, jego niezachowanie powoduje nieskuteczność wniesionych zarzutów.

W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne wobec majątku M.K. zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]", nr "[...]" w celu przymusowego wyegzekwowania kary pieniężnej oraz opłaty dodatkowej nałożonych przez Zarząd Dróg Miejskich w P. w łącznej kwocie 400,00 zł. W toku czynności egzekucyjnych, zawiadomieniem z dnia "[...]", dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało odebrane przez W.H., który przebywał na terenie gospodarstwa skarżącego. Zdaniem organu II instancji doręczenie było skuteczne, gdyż przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika, który pokwitował jej odbiór i podjął się oddania przesyłki adresatowi.

W postępowaniu egzekucyjnym, na podstawie art. 18 u.p.e.a., mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisy regulujące doręczanie pism. Należy podkreślić, że fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne, że otrzymała je właściwa osoba (art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a.) lub, że spełnione zostały warunki określone w art. 44 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996r., I SA/Wr 81/96, Lex nr 28361). Według powołanych wyżej przepisów, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, a w razie nieobecności adresata w mieszkaniu – pisma doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddać pismo adresatowi.

Kodeks postępowania administracyjnego uprawnia zatem doręczyciela do pozostawienia przesyłki dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się doręczenia pisma adresatowi. Jednak pojęcie "domownika" wymaga wąskiego rozumienia. Za domownika można uznać takie osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów (wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2008r., II SA/Łd 455/08, Lex nr 509919).

Organ powinien był zatem wyjaśnić, czy – przy założeniu, że doręczenie pisma miało miejsce w mieszkaniu skarżącego, W. H. jest tam domownikiem. Być może nie mieszka on ze skarżącym i jest wyłączony z kręgu jego domowników i tym samym osób, którym można skutecznie doręczyć pismo. Skarżący w zażaleniu podnosił, że W.H. nie był jego pełnomocnikiem i doręczenie mu przesyłki było bezskuteczne. W oświadczeniu dołączonym do skargi W. H. wyjaśnił, że nie przebywa w mieszkaniu skarżącego, a jedynie na terenie gospodarstwa skarżącego, zameldowany jest w innej miejscowości. Ponadto wskazał, że listonosz przesyłkę przeznaczoną dla skarżącego przekazał mu w dniu 2 lipca 2009r. Od wyjaśnienia tych kwestii zależała właściwa ocena prawidłowości doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności oraz tytułu wykonawczego i rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ jednak tego nie dokonał, naruszając tym samym w istotny sposób art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sąd nie zgodził się z poglądem organu, że ponieważ W. H. przebywał na terenie gospodarstwa rolnego skarżącego, to już z tej racji mógł zostać uznany za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. Tak szerokiemu rozumieniu pojęcia domownika sprzeciwia się gwarancyjny charakter przepisów k.p.a. o doręczeniach. W przypadku uznania, że W. H. nie był domownikiem, to nie był on uprawniony do odbioru przesyłki kierowanej do skarżącego. W takim przypadku to dzień 2 lipca 2009r.( a nie dzień 30 czerwca 2009r.) powinien być brany pod uwagę przy rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Ze zwrotki (k.3 akt adm. ) wynika, że są dwa podpisy( bez daty) "H." nakreślony prawdopodobniej przez W. H. i poniżej ""[...]" C.W.". Nad tym zapiskiem nadpisano "kuzyn". Wydaje się, że te zapisy został dokonane przez doręczyciela. Te sprzeczności uprawdopodobniają twierdzenia W. H. W celu wyjaśnienia tych okoliczności , czy odbierający przesyłkę był domownikiem i tym samym osobą uprawnioną do jej odbioru, kiedy faktycznie on otrzymał tę przesyłkę i w jakiej dacie przekazał ją adresatowi, konieczne jest przesłuchanie W.H.

Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.