Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 430/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy: article: art. 86 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 760/16 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić skarżącemu G. L. termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 760/16, po rozpoznaniu wniosku G.L., odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 lipca 2016 r. w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 13 października 2016 r. skarga G. L. została odrzucona z uwagi na jej nieopłacenie.

W tym samym dniu (koperta k. 32 akt sądowych) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, uiszczając jednocześnie brakującą część wpisu od skargi w kwocie 400 zł.

Skarżący uzasadniał, że z powodu nieodebrania przesyłki nie wiedział o konieczności uzupełnienie braku fiskalnego skargi i uczynił to niezwłocznie, gdy uzyskał taką informację drogą telefoniczną.

Odmawiając przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie tylko nie wykazał ale nawet nie próbował wykazać obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły mu uiszczenie brakującej części wpisu od skargi z zachowaniem ustawowego terminu.

Zdaniem Sądu skarżący podał jedynie, że z uwagi na nieodebranie przesyłki nie miał wiedzy o konieczności uzupełnienia wpisu od skargi. Taka argumentacja jednak z całą stanowczością nie może - w ocenie Sądu – uzasadniać przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Istotnie, wezwanie do uiszczenia brakującej części wpisu od skargi w kwocie 400 zł zostało skarżącemu doręczone z wykorzystaniem fikcji prawnej doręczenia, przewidzianej regulacją ustawową (art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Funkcją ustanowionej w tym przepisie fikcji prawnej doręczenia jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron zwłaszcza o sprzecznych interesach. Ten tryb doręczenia może mieć miejsce dopiero w razie niemożności doręczenia pisma w sposób właściwy lub zastępczy, czyli w sposób przewidziany w art. 65 – 72 P.p.s.a . Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, a skarżący ani nie podważył domniemania doręczenia przesyłki w tym trybie, ani nie wskazał obiektywnych okoliczności, które uniemożliwiły mu odebranie przesyłki z urzędu pocztowego.

Sąd zauważył ponadto, że w sytuacji, kiedy pod adresem skarżącego doręczyciel pozostawił dwukrotnie zawiadomienia o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej, to skarżący – starannie działając - powinien uwzględnić również od kiedy biegnie termin do należytego opłacenie skargi.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w przedstawionych okolicznościach faktycznych skarżący nie uprawdopodobnił, że po pierwsze dołożył wszelkich starań przy prowadzeniu swoich spraw, a po drugie, że nieodebranie przesyłki było uzasadnione okolicznościami od niego niezależnymi. W rezultacie skarżący nie uprawdopodobnił, że nie opłacił wpisu w prawidłowej wysokości w terminie bez swojej winy.

Na powyższe orzeczenie skarżący wniósł zażalenie, w którym domaga się o uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

W uzasadnieniu skarżący podał, że z powodu traumatycznych przeżyć zmuszony jest korzystać z wizyt u psychiatry i zażywać leki psychotropowe, które upośledzają jego normalne funkcjonowanie życiowe. W ostatnich miesiącach jego stan uległ pogorszeniu, co uniemożliwia jemu samodzielne prowadzenie działalności gospodarczej dlatego wymaga pomocy osób trzecich. Do zażalenia skarżący załączył oryginał zaświadczenia lekarskiego z dnia 9 grudnia 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie zaś z przepisem art. 87 § 2 P.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie - jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie - jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 lutego 2012 r., II FZ 145/12; z 24 listopada 2011 r., II FZ 711/11, dostępne w bazie internetowej CBOIS.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że choroba o ile tylko strona nie ma obiektywnych możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 714/14; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 100/13; dostępne w bazie internetowej CBOIS).

Przedmiotem rozpoznawanego wniosku było przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi, czego skarżący nie dokonał w związku z nieodebraniem przesyłki sądowej zawierającej stosowne wezwanie, która po awizowaniu w dniach 13 września 2016 r. i 21 września 2016 r. została zwrócona do Sądu. Skarżący we wniosku jako przyczynę nieodebranie korespondencji sądowej wskazał, że z powodu nieodebrania przesyłki nie wiedział o konieczności uzupełnienia braku fiskalnego skargi i uczynił to niezwłocznie, gdy uzyskał taką informację drogą telefoniczną.

Wobec takiej treści wniosku rolą Sądu było wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez sprecyzowanie okoliczności nieodebrania korespondencji. Tymczasem Sąd Wojewódzki rozpoznał wniosek opierając się tylko na lakonicznej informacji zawartej w jego treści, bez stworzenia możliwości skarżącemu uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd, nie mając wiedzy jakie były konkretne przyczyny, okoliczności nieodebrania przesyłki, nie mógł rzetelnie ocenić, czy nieodebranie awizowanej korespondencji sądowej było zawinione przez skarżącego, czy było wynikiem zdarzeń niezawinionych. Tym samym przed dokonaniem merytorycznej oceny przedmiotowego wniosku, Sąd powinien był wezwać do uzupełnienia powyższego braku formalnego wniosku w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a..

Oczywiście trafnie Sąd wskazał na obowiązki strony postępowania sądowego związane z należytym dbaniem o swój interes, jednak należało je odnieść do konkretnej sytuacji występującej w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę wyjaśnienia skarżącego zawarte w zażaleniu a zwłaszcza podniesione w jego uzasadnieniu okoliczności oraz załączone do zażalenia zaświadczenie lekarskie wystawione przez samego lekarza, należało przyjąć, że nieodebranie wezwania w przedmiocie uzupełnienia braku fiskalnego skargi nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma bowiem powodu aby podważać wiarygodność przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika m.in., że skarżący z powodu zaburzeń stanu psychicznego o charakterze depresyjnym oraz zaburzeń snu przyjmuje leki psychotropowe i wymaga dalszego leczenia.

W świetle powyższego zauważyć należy, że choroba o charakterze przewlekłym może charakteryzować się różnymi stanami zaburzeń, oddziaływujących bardziej lub mniej na możliwość racjonalnego działania.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

W konsekwencji zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na podstawie na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a.