Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1399/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 83
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi H. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] z dnia 6 września 2021r., znak: [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne; uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...], zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 września 2021r. znak [...], utrzymał w mocy postanowienie z 27.07.2021r. znak [...] o oddaleniu zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z 14 czerwca 2021r. nr [...] i nr [...]

Rozstrzygnięcie zapadło wobec ustalenia, iż w dniu 14 czerwca 2021 r. Zakład wystawił przeciwko dłużnikowi H. w/w tytuły wykonawcze, obejmujące nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2021 r. do kwietnia 2021 r. Na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału ZUS w [...] zawiadomieniami z 15 czerwca 2021 r. nr [...] i [...] zajął wierzytelności spółki zgromadzone na rachunku bankowym w [...] W dniu 25 czerwca 2021 r. do ZUS wpłynęły zarzuty Spółki w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a także skarga na czynność organu egzekucyjnego, która została rozstrzygnięta w ramach odrębnego postępowania. Zarzuty dotyczyły nieistnienia obowiązku, bowiem organ egzekucyjny rozliczył wpłaty Spółki na zaległości już przedawnione do dochodzenia wyłącznie z przedmiotu hipoteki, tj. błędnego zaliczenie wpłat na przedawnione należności z uwagi na to, iż art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określa, że składki zabezpieczone hipoteką mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę do dnia przedawnienia.

W skarżonym postanowieniu organ wyjaśnił, że dokonywane przez Spółkę wpłaty są rozliczane zgodnie z obowiązującymi od 1 stycznia 2018 r. przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postpowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dlatego dokonywane przez Spółkę wpłaty pokrywały w pierwszej kolejności najstarsze nieprzedawnione zaległości, tj. z okresu od czerwca 2010 r. do lutego 2011 r. Należności te zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] (składki na ubezpieczenia społeczne), [...] (składki na ubezpieczenie zdrowotne), [...] i [...] (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych), a postępowanie to nie zostało dotychczas zakończone/umorzone przez organ egzekucyjny. Dlatego roszczenia te nie ulegają przedawnieniu zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dodatkowo należności z tytułu składek zabezpieczono hipotecznie na nieruchomościach spółki. Z tych względów w dacie wystawienia tytułów wykonawczych i [...], tj. 14 czerwca 2021 r., składki od lutego 2021 r. do kwietnia 2021 r. nie były uregulowane, a zatem ZUS miał obowiązek skierowania ich do dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej.

Wskazano także, iż z wpłat własnych płatnika pokryte częściowo zostały należności z tytułu składek na FUS, FUZ oraz FPiFGŚP za czerwiec 2010 r. Zadłużenie za okres od czerwca 2010 r. do listopada 2011 r. jest objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] C. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...]. Przepisy art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazują również, ze bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności o której poinformowany został płatnik do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone i dochodzone należności są wymagalne wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności należności do dnia zapłaty lub wyegzekwowania w przymusowym dochodzeniu. Z akt sprawy wynika również, że zadłużenie figurujące na koncie płatnika za okres od czerwca 2010 r. do maja 2020 r. oraz wynikające z decyzji o wymierzeniu opłaty dodatkowej zostało w całości zabezpieczone poprzez ustanowienie hipoteki.

Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podtrzymując zarzuty formułowane dotychczas w postępowaniu. Podkreślono, iż składki z okresu 2010-2011 należy uznać za przedawnione, ewentualnie do dochodzenia wyłącznie z przedmiotu hipoteki - z uwagi na istniejące zabezpieczenie hipoteczne. Skarżący konsekwentnie stoi na stanowisku, że Zakład błędnie księguje wpłaty na najstarsze - jego zdaniem - przedawnione należności i uważa, że składki od lutego 2021 r. do kwietnia 2021 r. nie zostały terminowo opłacone. Podkreślono, że zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności zabezpieczone hipotecznie nie przedawniają się, jednak po upływie przedawnienia należności te mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki. Gdyby ZUS rozliczył opłacane składki na należność od lutego 2021 r. do kwietnia 2021 r., wówczas powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne obejmujące te należności. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 – dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.

W poddanej sądowej kontroli sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 124 § 1-2 kpa w zw. z art. 18 z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r. poz. 1427 z późn. zm. dalej jako upea), a także art. 24 ust. 5 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadzi do uwzględnienia skargi i uchylenia postanowień organów obu instancji.

Istotą sporu była ocena zarzutu nieistnienia zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres luty – kwiecień 2021r. wobec wyraźnego wskazania przez stronę skarżącą w tytułach wpłaty tychże okresów, kiedy tymczasem organy zaliczyły te wpłaty na zaległe składki za okres 2010-2011r. Organy nie wyjaśniły tej kwestii w sposób dostateczny, pomimo wyraźnie określonej przez stronę w toku postępowania istoty podnoszonego zarzutu tj. okoliczności przedawnienia zaległych składek za okres lat 2010-2011, podkreślając zabezpieczenie hipoteczne tychże, dające możliwość egzekwowania ich wyłącznie z przedmiotu hipoteki, a nie z wpłat własnych strony. Kwestia ta miała istotne znaczenie, ponieważ przyjęcie zaistnienia przedawnienia składek za okres lat 2010-2011 powodowałoby, iż wpłaty własne strony dokonane za okres luty – kwiecień 2021r. powodowałyby, iż egzekucja dotyczyłaby nieistniejącego zobowiązania, bądź zobowiązania w niższej wysokości, a zatem mogło to prowadzić do konieczność uwzględnienia zarzutu egzekucyjnego.

Organ i instancji w swoim postanowieniu nie odniósł się do kwestii zbadania upływu przedawnienia, wskazując jedynie, iż należności zostały zabezpieczone poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości spółki. Tymczasem w świetle art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprawdzie nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Oznacza to, iż po upływie terminu przedawnienia należności zabezpieczone rzeczowo mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu zabezpieczenia (np. nieruchomości) do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 października 2020 r. sygn.. III AUa 95/20). Samo zatem stwierdzenie zabezpieczenia hipotecznego nie uzasadnia egzekucji ze środków pieniężnych po upływie terminu przedawnienia zobowiązania.

Z kolei wadą postanowienia organu II instancji było ponowienie błędnej argumentacji, iż skoro należności zostały zabezpieczone poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości spółki, to nie uległy one przedawnieniu. Natomiast wskazanie ogólne, że nie upłynął termin przedawnienia co do zadłużenia za okres od czerwca 2010 r. do listopada 2011 r. z powodu objęcia tych należności postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] ze wskazaniem sygnatury sprawy, również nie może być uznane za spełnienie wymogu zbadania upływu przedawnienia. Skoro zobowiązanie dotyczyło szeregu zaległości za poszczególne miesiące 2020-2011r., a zarzut dotyczył nieistnienia zobowiązania w związku z przedawnieniem to organ winien co najmniej wskazać, w stosunku do każdej z należności odrębnie, kiedy nastąpił termin wymagalności składki, jako początek biegu terminu przedawnienia oraz w jakim okresie miało miejsce wskazywane zawieszenie biegu przedawnienia, a także na podstawie jakiego konkretnego przepisu. Samo powołanie art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest nieprecyzyjne, gdyż przepis ten zawiera kilkadziesiąt ustępów. Zbiorcze przedstawienie ram czasowych w odniesieniu do wszystkich zaległości nie jest wystarczające, skoro każda z należności ma odrębny termin wymagalności, a zatem i odrębny początek biegu terminu przedawnienia. Uzasadnienie powinno także wskazywać precyzyjnie jakich tytułów wykonawczych dotyczy postępowanie egzekucyjne, z powiązaniem ich z poszczególnymi zaległymi miesiącami składkowymi 2010-2011r. tak aby można było zweryfikować, że egzekucja dotyczy tychże okresów (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. I GSK 1046/20). Z racji powyższego ustalenia faktyczne dokonane przez organy jak i uzasadnienia w kontrolowanej sprawie nie spełniają powyżej omówionych standardów.

Rozpatrując ponownie sprawę, organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną ocenę prawną sądu co do zastosowania art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz precyzyjnego ustalenia, czy nie upłynął termin przedawnienia, co do zadłużenia za okres od czerwca 2010 r. do listopada 2011 r.

Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji.