Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2243/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52a, art. 103 ust. 1 pkt 1 i pkt 6, art. 3 ust. 3 pkt 39, art. 104 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1252
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej: "skarżący") jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: "GIS", "organ odwoławczy") z dnia [...] września 2020 r., znak [...], wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., znak [...],[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: "PWIS", "organ I instancji"), na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c oraz art. 104 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2019 r., poz. 1252 ze zm., dalej: "ustawa") wymierzył skarżącemu:

1. Karę pieniężną w wysokości 4000 zł za nieprzestrzeganie wymagań dotyczących znakowania określonych w art. 3 lit. a, d, e, art. 8 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr nr 1924/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. UE L 2006.404.9 ze zm., dalej: "Rozporządzenie nr 1924/2006") tj. za czyn z art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 52a ustawy, dla suplementów diety pn.: [...];

2. Karę pieniężną w wysokości 4000 zł za nieprzestrzeganie wymagań dotyczących znakowania określonych w art. 7 ust. 1 lit. a oraz ust. 3 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 2011.304.18 ze zm., dalej: "Rozporządzenie nr 1169/2011"), tj. za czyn wymieniony w art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy, odnośnie suplementów diety pn.: [...], na stronie internetowej [...] Karę pieniężną w wysokości 300 zł, w przypadku suplementów diety [...] - § 2 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie oznakowania oraz składu suplementów diety (D. U. z 2018 r., poz. 1951, dalej: "Rozporządzenie MZ z dnia 9 października 2007 r.") tj. za czyn z art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Termin do wpłaty łącznej kwoty, organ I instancji ustalił na 14 dni, od otrzymania decyzji.

W uzasadnieniu PWIS wyjaśnił, że po otrzymaniu informacji od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS") wszczął z urzędu postępowanie dotyczące nieprawidłowości w znakowaniu suplementów diety pn.: [...]

Przekazane przez PPIS wydruki zawierające opisy ww. suplementów diety, dotyczące prezentacji, były zamieszczone na stronie [...], która w CEIDG (stan na dzień 29 kwietnia 2020 r.) była wskazana jako strona internetowa przedsiębiorcy - [...]Przedsiębiorstwo to figurowało również jako sprzedający w ofertach wystawianych na portalu Allegro.

W protokole kontroli sanitarnej tematycznej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], przeprowadzonej przez przedstawicieli PPIS oraz w piśmie PPIS z dnia [...] marca 2019 r., wskazano skarżącego jako odpowiedzialnego za treści opisujące ww. suplementy diety. Uwzględniając powyższe, organ I instancji uznał skarżącego za stronę postępowania.

Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. PWIS zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ukarania za nieprawidłowości w znakowaniu produktów.

Organ zaznaczył, że do oceny naruszenia wymagań wykorzystano wydruki z opisami działania preparatów, stanowiące kluczowy materiał dowodowy dokumentujący niezgodności z przepisami z zakresu znakowania żywności.

Po analizie opisów odnoszących się do wymienionych w rozstrzygnięciu wyrobów organ I instancji zarzucił skarżącemu zastosowanie stwierdzeń będących oświadczeniami zdrowotnymi/żywieniowymi, w sposób nieuprawniony. I tak, w ocenie PWIS kwestionowanymi sformułowaniami są:

- dla wyrobu [...] - użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości, ("wspomaga prawidłową pracę stawów, poprawia funkcjonowanie całego aparatu ruchu, chroni chrząstkę stawową oraz zwiększa syntezę kolagenu, zmniejsza ból stawów"), "...[glukozamina i chondroityna] - są wymagane do zdrowej chrząstki, promują mobilność stawów, zakres ruchu, elastyczność i ułatwiają od czasu do czasu stres związany z wysiłkiem fizycznym", [MSM] - "zapewnia naturalne, biodostępne źródło siarki, ważnego minerału, który wspiera również zdrowy kolagen, tkankę łączną, chrząstkę stawową i ruchomość stawów, działa synergicznie, zwiększając korzyści z glukozaminy i chondroityny. Ta formulacja zapewnia również kwas hialuronowy", [glukozamina] - "...co pozwala wzmocnić, a nawet zregenerować zmienione chorobowo stawy", stosowana jako pomoc w chorobach reumatycznych, jako pomoc w chorobach zwyrodnieniowych (zwłaszcza kolan), [chondroityna] - "zmniejsza ból i hamuje postęp choroby, a także stanowi ochronę dla chrząstki, która...", "w naturalny sposób stymuluje organizm do produkcji mazi stawowej, która jest odpowiedzialna za prawidłowe funkcjonowanie stawów. Dzięki temu ich struktura nie ulega zniszczeniu, a jakość i mobilność wykonywanego ruchu pozostaje nadal na prawidłowym poziomie", [MSM] - "ma znaczące działanie przy regeneracji tkanki chrząstnej w stawach, nadaje jej elastyczność i wspomaga jej funkcjonowanie", [kwas hialuronowy] - ,"... maź stawowa odpowiada za zmniejszenie tarcia miedzy panewkami stawowymi i dzięki właściwej gęstości zapewnia amortyzację obciążeń występujących w czasie ruchu stawu. Kiedy mazi ubywa, panewki ocierają o siebie powodując podrażnienie zakończeń nerwów bólowych i bardzo nieprzyjemne, silne doznania";

- [...] - użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości, (korzystnie wpływa na strukturę tkanki łącznej, sprzyja regeneracji chrząstki stawowej, skraca czas rekonwalescencji po kontuzjach sportowych)", informacje dotyczące kwasu hialuronowego - jak w poprzednim wyrobie;

- [...]- użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości (kompleksowy suplement na stawy zawierający tylko ziołowe składniki, zwiększa mobilność, elastyczność oraz zmniejsza bóle stawów, zawiera bioaktywne składniki odżywcze, wspiera bardzo dobrze pracę stawów, pierwsze efekty zobaczysz już po 7 dniach), "...na bolące stawy", "...pomoże Ci ... bez bólu stawów do codziennego życia", "poprawi komfort stawów ... w ciągu 7 dni", [[...]] - znacznie obniża poziom cytokin prozapalnych oraz poprawia wygląd histologiczny kości", [kurkuma] - znalazła zastosowanie w łagodzeniu bólu miesiączkowego, dolegliwościach żołądkowych i leczeniu trudno gojących się ran", [kolagen] - wspomaga kompleksową renowację najważniejszych elementów tkanki łącznej, przyczyniając się do poprawy komfortu ruchu i kondycji skóry", "umożliwia ciągłą regenerację m.in. chrząstek stawowych i skóry przyczyniając się do utrzymania ich we właściwej kondycji", [kora wierzby białej] - "jest bardzo dobrym składnikiem przeciwbólowym, polecany jest w leczeniu schorzeń reumatycznych, nieżytów jelit, w zwalczaniu gorączki i biegunki, pomaga przy bezsenności i nerwobólach", [korzeń imbiru] - "...znana ze swoich korzystnych właściwości wpływających na układ pokarmowy, a także dzięki właściwościom łagodzenia bólu i stanu zapalnego spowodowanego zapaleniem stawów";

- [...] - użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości ([...]jest uważana za jeden z najsilniejszych antyoksydantów, wykazuje szerokie spectrum działania na ludzki organizm, pomaga zwalczyć wolne rodniki, wspiera odporność naszego organizmu, wysoka zawartość [...] w jednej kapsułce suplementu, wpływa bardzo dobrze na skórę), "właściwości antyutleniające karotenoidów są skuteczne w zwalczaniu wolnych rodników odpowiedzialnych za szereg chorób i dolegliwości", [...]] – "jeden z silniejszych antyutleniaczy, a ponadto ma działanie wspomagające układ odpornościowy i doceniana jest za właściwości przeciwzapalne", "tarcza ochronna walcząc z wolnymi rodnikami powodującymi uszkodzenia organizmu oraz neutralizując toksyny", obniża poziom złego cholesterolu LDL a ponadto zwiększa wrażliwość komórek na insulinę", "związek przyspiesza metabolizm tłuszczy i zwiększa ogólną wydajność oraz siłę mięśni", "dodaje energii, zwiększa siłę i wytrzymałość", "zapobiega degradacji kolagenu i tworzeniu się zmarszczek będących skutkiem wystawienia na działanie promieni UV", "działa jako wewnętrzny ekran słoneczny i poprawia stan skóry, wzmacnia układ odpornościowy organizmu, chroni oczy i mózg przed działaniem wolnych rodników i utleniaczy, zmniejsza koszty stresu oksydacyjnego dla mięśni, stawów i skóry, wspiera układ sercowo-naczyniowy oraz utrzymuje w normie poziom cholesterolu", "jest silnym przeciwutleniaczem, ze względu na swoją unikalną strukturę molekularną. Ponadto pomaga zwalczać wolne rodniki i utrzymać naturalny, zdrowy blask skóry";

- [...]- użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości (skuteczna dawka witaminy D3 już w jednej kapsułce, wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni, niezbędna do promowania wchłaniania wapnia co pomaga utrzymać zdrowe kości), [witamina D] - "jest niezbędna do promowania wchłaniania wapnia, co pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów.", "...potem najlepiej sięgnąć po suplement diety zawierający wysokie dawki witaminy D takie jak [...]", "odpowiedni poziom witaminy D3 ma istotne znaczenie dla Twojego zdrowia i sprawności", "np. stymuluje wydzielanie insuliny, wpływa na funkcjonowanie mięśnia sercowego, zapobiega stanom zapalnym, reguluje ciśnienie krwi, a także reguluje wzrost komórek. Jest również niezbędny do absorpcji i wykorzystania wapnia i fosforu...aby pomóc kontrolować tworzenie kości, pomagając regulować poziom wapnia we krwi. Właściwości witaminy D3: pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu wapnia we krwi, pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów, pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni, bierze udział w procesie podziału komórek";

- - [...]- użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości (wspomaga zasypianie, pomaga przy problemach ze snem, wspomaga regenerację, tylko najwyższa jakość składników, odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu), "melatonina jest znana jako hormon snu, ale jej znaczenie dla organizmu jest dużo szersze. Ma wpływ m.in. na układ odpornościowy, jest silnym antyoksydantem, a nowsze badania wskazują, że może być pomocna w leczeniu otyłości, osteoporozy i innych chorób częstych u osób starszych", "wpływa pozytywnie także na układ odpornościowy, poprawiając wydolność w walce z patogenami oraz poprawę naszych sił witalnych (lepszy sen). Zwiększa ona wagę grasicy, w której wytwarzane są limfocyty T mające duże znaczenie dla naszej odporności. Niestety im jesteśmy starsi tym gruczoł ten coraz bardziej zanika (a po 40 roku maleje także synteza melatoniny) wraz z wiekiem tracimy na odporności";

- [...]- użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości (ekstrakt z kurkumy z największą ilością badań, wspomaga trawienie co przyczynia się do spadku zbędnej masy tłuszczowej, przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania wątroby, jelit, a także stawów, naturalny antyoksydant, produkt w czystej postaci, bez substancji dodatkowych)— "posiada ona silne działanie przeciwzapalne i jest bardzo mocnym przeciwutleniaczem, wpływając pozytywnie na pracę systemu immunologicznego i zapobiega zachorowaniu na nowotwory", "jest naturalnym środkiem przeciwzapalnym, znacznie zwiększa zdolność przeciwutleniającą organizmu", "posiada właściwości, które powinny zmniejszyć ryzyko chorób serca, może pomóc w zapobieganiu powstawania (a może nawet w leczeniu) nowotworów, może pomóc w zapobieganiu i leczeniu choroby Alzheimera, posiada pozytywny wpływ suplementacji kurkuminy na osoby cierpiące na zapalenie stawów, bardzo dobrze działa na osoby ze stanem depresyjnym, może pomóc w opóźnianiu procesów starzenia się organizmu i w walce z przewlekłymi chorobami związanymi z starszym wiekiem", "[...]to naturalny suplement diety zawierający wysoce przyswajalny ekstrakt z kurkumy. Preparat posiada szereg właściwości prozdrowotnych, które oparte są głównie na jego działaniu antyoksydacyjnym, przeciwzapalnym oraz przeciwnowotworowym";

- [...]- użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości (wysoce skuteczna formuła witamin, minerałów, aminokwasów oraz enzymów trawiennych, zapewnia odpowiedni poziom składników odżywczych w organizmie, witaminy zapewniają prawidłowe funkcjonowanie organizmu, zwiększają energię oraz witalność organizmu, zwiększają koncentrację oraz skupienie, zmniejszają poziom stresu, podnoszą odporność, dbają o wzrok, skórę oraz paznokcie) oraz stwierdzenie - "[...]to wielowartościowa formuła multiwitaminowa o dużej zawartości każdego składnika zapewniająca szerokie spectrum żywieniowe dla codziennej witalności twojego organizmu. [...] to dobrze przyswajalna formuła zawierająca wysokie dawki witaminy z grupy B, które wspomagają energię, odporność na stres i funkcjonowanie psychiczne, a także niezbędne składniki odżywcze dla zdrowia odpornościowego i funkcji wątroby oraz enzymy roślinne wspomagające lepsze i szybsze trawienie tabletek", "Osoby regularnie pijące alkohol i osoby o złych nawykach żywieniowych skorzystają szczególnie z odżywczego uzupełnienia witamin i minerałów [...]".

Ponadto za niewłaściwe uznano stwierdzenia [witamina C] - "pomaga zwalczać wolne rodniki, co może prowadzić do stresu oksydacyjnego i przedwczesnego starzenia się komórek. Jedną z jej podstawowych funkcji jest tworzenie kolagenu, co jest ważne dla zdrowych paznokci, skóry, włosów i stawów. Wpływa pozytywnie na pracę układu odpornościowego", [witamina E] - "zapewnia cenne wsparcie dla silnego serca i układu sercowo-naczyniowego, jest czymś więcej niż tylko zdrową witaminą. Właściwości przeciwutleniające witaminy E pomagają chronić ważne tkanki w całym ciele przed niszczącym działaniem wolnych rodników. Witamina E pełni również ważną rolę w organizmach mężczyzn (wspomaga produkcję nasienia) oraz kobiet w ciąży (zapewnia prawidłowy rozwój płodu oraz bezproblemowy przebieg ciąży)", [witamina B1] - "pełni zasadniczą funkcję w przekształcaniu w energię węglowodanów przyjmowanych w pożywieniu. Korzystna jest też w zachowaniu zdrowych nerwów i leczy niektóre postacie choroby wieńcowej. Witamina B1 również zmniejsza drętwienie i mrowienie dłoni i stóp nękające często osoby chore na cukrzycę i inne schorzenia niszczące układ nerwowy, poprawia pamięć u osób cierpiących na chorobę Alzheimera, przyczynia się do poprawy sprawności umysłowej, pomaga w leczeniu łojotoku, łysienia i trądziku", [witamina B3] - jest odpowiedzialna za prawidłowe funkcjonowanie mózgu, obwodowego układu nerwowego, syntetyzowanie hormonów płciowych. Niacyna jest niezwykle skuteczna w obniżaniu poziomu cholesterolu LDL we krwi, poprzez ograniczanie jego produkcji w wątrobie. Dodatkową zaletą tej witaminy jest podnoszenie poziomu dobrego cholesterolu HDL....Pomaga spalać węglowodany, tłuszcze i białka", [witamina B12] - "pomaga w produkcji krwinek czerwonych, które dostarczają tlen do wszystkich części ciała, co z kolei daje nam większą energię. Witamina B12 wspomaga również zdrowie układu sercowo- naczyniowego. Witamina B12 działa także pozytywnie na układ nerwowy. Bierze udział w procesach podnoszących wydajność mózgu oraz wzmaga koncentrację, co jest szczególne ważne dla młodzieży i osób pracujących umysłowo", [wapń] - "to najważniejszy składnik, który buduje kości i zęby, od którego zależy ich twardość. Jego dostateczna ilość w organizmie minimalizuje ryzyko złamań", Preparaty zawierające wapń i witaminę D stosowane są w celu wzmocnienia kości, w szczególności u pacjentów z osteoporozą, kobiet w okresie okołomenopauzalnym, osób o ograniczonej aktywności fizycznej, po długotrwałych unieruchomieniach, a także w przypadku niedoboru wapnia powodowanego niewłaściwą dietą, dużymi ilościami kawy i paleniem papierosów", [żelazo] - "jest jednym z najważniejszych składników mineralnych w codziennej diecie człowieka. Jako kluczowy składnik hemoglobiny odgrywa kluczową rolę w dostarczaniu tlenu do każdej komórki organizmu czerwonych krwinek. Jest także niezbędnym składnikiem enzymów zaangażowanych w metabolizm kwasów tłuszczowych i w produkcję energii", [cynk] - "jest pierwiastkiem bardzo ważnym dla skóry, włosów i paznokci, działa również korzystnie na kości oraz wspomaga leczenie reumatyzmu, bierze udział w regulacji pracy organów wewnętrznych - między innymi trzustki, co wpływa na prawidłowe wydzielanie insuliny", [selen] - "jest niezbędnym minerałem śladowym. Jest składnikiem silnego antyoksydacyjnego enzymu peroksydazy glutationowej, który pomaga zwalczać wolne rodniki uszkadzające komórki. Selen pomaga również w recyklingu witaminy E, co z kolei pomaga w promowaniu ochrony komórek";

- [...]- użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości (wspomaga produkcję kiwi, pomaga przy problemach ze zmęczeniem, wspomaga regenerację i syntezę aminokwasów, tylko najwyższa jakość składników, odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu), "dużo ćwiczysz...nie powinieneś zapominać o suplementacji odpowiednich witamin. Jednymi z nich są foliany. Przestrzegasz prawidłowej diety i uważasz, że to wystarczy. Nic bardziej mylnego. Dieta dorosłego człowieka zwykle realizuje tylko 50 % dziennego zapotrzebowania na foliany...Niezbędne będzie dodatkowe wsparcie w formie dobrej, wartościowej suplementacji", "Wypróbuj [...], jeśli jesteś osobą ćwiczącą, ponieważ kwas foliowy bierze udział w syntezie aminokwasów, więc ma dużą rolę w regeneracji mięśni. Wspiera również dobrą odporność, więc będziesz mieć pewność, że żadne przeziębienie nie wyłączy Cię z życia na parę dni, [...] mają pozytywny wpływ na cały organizm i są niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania. Ich odpowiedni poziom ma znaczenie dla osób uprawiających różne dyscypliny sportowe. Poleca się suplementować je razem z witaminą B12, w celu kompleksowej ochrony organizmu. Specjalna forma [...] zawarta w preparacie firmy [...] jest podobna do występującej w żywności, co sprawia, że bardzo dobrze się wchłania";

- [...]- zarzuty analogiczne jak dla wyrobu [...];

- [...] - użycie oświadczeń dotyczących preparatu jako całości (cynk w bezpiecznej i bardzo dobrze przyswajalnej formie, cynk jest składową ponad 300 enzymów, bardzo dobrze wzmacnia nasz układ odpornościowy, dba o skórę, włosy oraz paznokcie); "[...] to suplement diety..., którego cechuje znakomita przyswajalność i biodostępność", [glukonian cynku] - "wysoko biodostępna forma cynku...wykazuje szeroki wpływ na jego funkcjonowanie", "cynk jest pierwiastkiem, bez którego organizm nie może prawidłowo funkcjonować. Gdy zaczyna brakować tego pierwiastka, mogą pojawiać się kłopoty ze zdrowiem, cynk na odporność: cynk wspomaga działanie układu odpornościowego. Jest niezbędny do prawidłowego rozwoju limfocytów T... organizm może skutecznie zwalczać infekcje... twoja odporność jest znacznie obniżona, a to powoduje, że często chorujesz, cynk na skórę, paznokcie oraz włosy: cynk przyspiesza regenerację komórek, a także reguluje produkcję łoju i gospodarkę hormonalną. Jego niedobory mogą spowodować m.in. kłopoty z gojeniem się ran, łuszczeniem się skóry, a także wypadanie włosów oraz rozdwajanie się paznokci, cynk na koncentrację: cynk jest pierwiastkiem, którego znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania mózgu jest coraz częściej badane i doceniane. Niedobór cynku przyczynia się do występowania zaburzeń koncentracji uwagi, problemów z uczeniem się oraz umiejętnością czytania, ma także związek z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej. Cynk wykazuje pozytywny wpływ na równowagę psychiczną organizmu. Cynk na cholesterol: cynk pomaga zachować właściwy poziom cholesterolu we krwi i bierze udział w produkcji prostaglandyn, hormonopodobnych substancji, które regulują wiele procesów zachodzących w naszym organizmie, takich jak ciśnienie krwi, częstotliwość rytmu serca i pracę gruczołów łojowych".

PWIS wyjaśnił, że nieprawidłowości z zakresu stosowania oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych polegają na wykorzystaniu oświadczeń dotyczących działania całego wyrobu, a nie jego poszczególnych składników (np. wspomaga prawidłową pracę stawów, poprawia funkcjonowanie całego aparatu ruchu, chroni chrząstkę stawową oraz zwiększa syntezę kolagenu, zmniejsza ból stawów - dla [...]. Podkreślono, że praktykę tę stwierdzono dla wszystkich ocenianych w niniejszym postępowaniu suplementów diety.

W dokumencie pt. "Ogólne zasady dotyczące sformułowania zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych" (tzw. elastyczność brzmienia) będącym zaleceniami ekspertów z grupy roboczej Komisji Europejskiej ds. oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, zawarto wyjaśnienie, że oświadczenia zdrowotne powinny odnosić się wyłącznie do składnika odżywczego, substancji, żywności lub kategorii żywności, dla których uzyskały autoryzację, nie zaś do produktu, który je zawiera. Wynika to z zasady, że autoryzowane oświadczenie opisuje określony związek ze zdrowiem, który to Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) poprzez naukowa ocenę uznał za uzasadniony.

Kolejno organ I instancji wyjaśnił, że do oceny EFSA nie były zgłoszone całe preparaty wymienione w decyzji, co sprawdzono w zbiorze propozycji oświadczeń przekazanych do [...], dostępnych na stronach internetowych tego urzędu. Preparatów tych nie ma również w wykazie oświadczeń publikowanym na stronach Komisji Europejskiej – EU Register of Nutrition and Health Claims made on food, jako kontynuacji listy oświadczeń dopuszczonych i niedopuszczonych stanowiących załącznik do rozporządzenia Komisji (UW) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia zdrowotne odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju zdrowia i dzieci.

Opierając się na art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr [...] stwierdził, że oświadczenia stanowiące o wpływie na zdrowie całego preparatu nie mogą być w użyciu. Nie ma również dopuszczonych do użycia oświadczeń dla glukozaminy, chondroityny, MSM, kwasu hialuronowego, kolagenu, siarki, astaksantyny, witaminy D3 (odrębnie dla tego związku).

Organ I instancji podkreślił, że dopuszczone oświadczenia dla melatoniny są zupełnie inne, niż wykorzystane przez skarżącego. Zmieniono również wymowę dopuszczonych oświadczeń dla witaminy D, uzależniając właściwość pomagania w utrzymaniu zdrowych kości i zębów od wchłania wapnia, a tego elementu nie ma w dozwolonych oświadczeniach. Zmieniono ponadto sens oświadczenia dla związku witaminy D z wapniem, pomijając udział fosforu, co również odbiegało od dopuszczonej treści. Podobną praktykę PWIS stwierdził dla oświadczeń dotyczących witaminy C, odnoszących się do produkcji kolagenu, podczas gdy, odnośnie układu odpornościowego, dopuszczony zwrot nie oznacza tego, co użyte przez skarżącego stwierdzenie. To samo zarzucono opisowi wpływu witaminy E, odnosząc się do zastosowania przez skarżącego twierdzeń co do wspierania serca i układu sercowo-naczyniowego i wywieraniu wpływu na organizmy mężczyzn i kobiet w ciąży. W odniesieniu do witaminy B1 i witaminy B3 organ I instancji również stwierdził, że przedstawiono ich cechy oraz wpływ na zdrowie, nie ujmowane w dopuszczalnych oświadczeniach.

Dalej PWIS wskazał, że dla witaminy B12 można by nie kwestionować oświadczenia dotyczącego produkcji czerwonych krwinek, gdyby uwzględniono w nim określenie odnoszące się do prawidłowej produkcji i nie rozszerzono o cechę zwiększania dostarczanej energii. Zmieniono ponadto wymowę oświadczeń o prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i przyczyniania się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia, co również różniło się sensem od dozwolonych oświadczeń.

Podkreślono, że dla wapnia rozszerzono dopuszczone oświadczenia zarówno o element wpływu na twardość kości i zębów, jak i wskazania skutku jego niedoboru, ale nie dopuszczono oświadczenia łączącego oddziaływanie na organizm wapnia i witaminy D. Dla żelaza z kolei nie ma oświadczenia o tym, że jest ono jednym z najważniejszych składników mineralnych w codziennej diecie. Ponadto skarżący zmienił wymowę oświadczeń co do żelaza, dotyczących produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny, a także transportu tlenu i metabolizmu energetycznego. Organ I instancji wskazał, że zmieniono również wymowę oświadczeń dla cynku, dotyczących zachowania zdrowych włosów, paznokci, skóry i kości, a także dodano niedopuszczone twierdzenia.

Kolejno PWIS wyjasnił, że dla selenu również zmieniono wymowę treści informacji o składniku mineralnym. W przypadku folianów natomiast podkreślono, że błędnie użyto twierdzenia co do ich roli w regeneracji mięśni, a także przekształcono oświadczenie co do wpływu na odporność.

Odnosząc się do opisanej przez skarżącego roli cynku, organ I instancji wskazał, że zastosowano stwierdzenia, które nie zostały dopuszczone do stosowania. Ponadto w opisach produktów użyto niedozwolonych przez art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006 oświadczeń żywieniowych, a także zastosowano nieprawidłowe stwierdzenie, zachęcające do suplementacji, czym naruszono art. 3 lit. d) rozporządzenia nr 1924/2006.

W dalszej kolejności organ I instancji stwierdził nieprawidłowości w zakresie określeń zastosowanych przez skarżącego, wprowadzających w błąd konsumentów, poprzez przypisywanie środkom spożywczym (suplementom diety) właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób, bądź też odwoływanie się do takich właściwości. Za takie stwierdzenia PWIS uznał:

- [...] — "chroni chrząstkę stawową, zmniejsza ból stawów", "...[glukozamina i chondroityna] - są wymagane do zdrowej chrząstki, promują mobilność stawów, zakres ruchu, elastyczność", [MSM] - "zapewnia naturalne, biodostępne źródło siarki, ważnego minerału, który wspiera również zdrowy kolagen, tkankę łączną, chrząstkę stawową i ruchomość stawów", [glukozamina] - "...co pozwala wzmocnić, a nawet zregenerować zmienione chorobowo stawy", "stosowana jako pomoc w chorobach, reumatycznych, jako pomoc w chorobach zwyrodnieniowych (zwłaszcza kolan), jako profilaktyka w celu wzmocnienia stawów (zwłaszcza osób starszych), u osób uprawiających aktywnie sport i odczuwających w związku z tym dolegliwości ze strony stawów", [chondroityna] - "zmniejsza ból i hamuje postęp choroby, a także stanowi pewną ochronę dla chrząstki, która...", "co więcej w naturalny sposób stymuluje organizm do produkcji mazi stawowej, która jest odpowiedzialna za prawidłowe funkcjonowanie stawów. Dzięki temu ich struktura nie ulega zniszczeniu, a jakość i mobilność wykonywanego ruchu pozostaje nadal na prawidłowym poziomie", [MSM] - "ma znaczące działanie przy regeneracji tkanki chrząstnej w stawach, nadaje jej elastyczność i wspomaga jej funkcjonowanie. MSM ma dobre działanie przeciwzapalne i jest uważany za naturalny środek przeciwbólowy", [kwas hialuronowy] - "... maź stawowa odpowiada za zmniejszenie tarcia między panewkami stawowymi i dzięki właściwej gęstości zapewnia amortyzację obciążeń występujących w czasie ruchu stawu. Kiedy mazi ubywa, panewki ocierają o siebie powodując podrażnienie zakończeń nerwów bólowych i bardzo nieprzyjemne, silne doznania";

- [...]- "sprzyja regeneracji chrząstki stawowej, łagodzi ból w obrębie kości i stawów, skraca czas rekonwalescencji po kontuzjach sportowych", ..kwas hialuronowy jest wykorzystywany w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów, która objawia się bólem stawów, spowodowanym postępującymi zmianami zwyrodnieniowymi", informacje dot. kwasu hialuronowego - jak w poprzednim wyrobie;

- [...] - "zmniejsza bóle stawów, wspiera bardzo dobrze pracę stawów, pierwsze efekty zobaczysz już po 7 dniach", "działają szybko na bolące stawy", "[...] może pomóc Ci w realizacji ulubionych zajęć i szybkim powrocie bez bólu stawów do codziennego życia", "poprawi komfort stawów...w ciągu 7 dni", [[...]] - Jest indyjską rośliną z powodzeniem stosowaną w lecznictwie już od kilkuset lat, głównie dzięki jej przeciwzapalnym właściwościom[...] znacznie obniża poziom cytokin prozapalnych oraz poprawia wygląd histopatologiczny kości", "wyciąg z [...] może pomóc zmniejszyć ból, obrzęk i problemy z poruszaniem się osób z zapaleniem stawów lub zapaleniem kości i stawów, zarówno przewlekłym, jak i postępującym, szkieletowym i zwyrodnieniowym, a zwłaszcza tym, które zwykle dotykają stawu kolanowego", [kurkuma] — "...właściwości...w tradycyjnej medycynie Dalekiego Wschodu. Kurkuma znalazła zastosowanie w łagodzeniu bólu miesiączkowego, dolegliwościach żołądkowych i leczeniu trudno gojących się ran i blizn. Wszystko głównie...polifenolowi o wielu właściwościach leczniczych", [kora wierzby białej] - "lecznicze właściwości kory znane były już w starożytności. Grecy stosowali ją w leczeniu zapalenia stawów, jest bardzo dobrym składnikiem przeciwbólowym, polecany jest w leczeniu schorzeń reumatycznych, nieżytów jelit, w zwalczaniu gorączki i biegunki. Pomaga przy bezsenności i nerwobólach", [korzeń imbiru] - "to roślina o naprawdę olbrzymich właściwościach leczniczych, znana od wielu stuleci","... korzystnych właściwości wpływających na układ pokarmowy, a także dzięki właściwościom łagodzenia bólu i stanu zapalnego spowodowanego zapaleniem stawów", "Imbir stał się tak powszechnie stosowany w leczeniu bólu, że wiele badań zaleca stosowanie go w leczeniu bólu stawów";

- [...] - deklarowanie jw. o sprawdzaniu składników przed procesem produkcyjnym i zgodności z normami i standardami przemysłu farmaceutycznego, "skuteczne w zwalczaniu wolnych rodników odpowiedzialnych za szereg chorób i dolegliwości", [astaksantyna] - "ma działanie wspomagające układ odpornościowy i doceniana jest za właściwości przeciwzapalne", "obniża poziom złego cholesterolu LDL a ponadto zwiększa wrażliwość komórek na insulinę. To przyjazny składnik w diecie osób otyłych i zagrożonych cukrzycą typu 2", "zmniejsza ból spowodowany artretyzmem i chorobami stawów, kontroluje tzw. ciche stany zapalne, które są jedną z najczęstszych przyczyn chorób serca, zawałów, raka, cukrzycy, choroby Alzheimera itp., zapobiega degradacji kolagenu i tworzeniu się zmarszczek będących skutkiem wystawienia na działanie promieni UV", "działa jako wewnętrzny ekran słoneczny i poprawia stan skóry, wzmacnia układ odpornościowy organizmu, chroni oczy i mózg przed działaniem wolnych rodników i utleniaczy, zmniejsza koszty stresu oksydacyjnego dla mięśni, stawów i skóry, wspiera układ sercowo-naczyniowy oraz utrzymuje w normie poziom cholesterolu";

- [...] - "stymuluje wydzielanie insuliny, wpływa na funkcjonowanie mięśnia sercowego, zapobiega stanom zapalnym, reguluje ciśnienie krwi, a także reguluje wzrost komórek. Jest również niezbędny do absorpcji i wykorzystania wapnia i fosforu...aby pomóc kontrolować tworzenie kości, pomagając regulować poziom wapnia we krwi";

[...] - "pomaga przy problemach ze snem, [melatonina] - "Ma wpływ m.in. na układ odpornościowy...może być pomocna w leczeniu otyłości, osteoporozy i innych chorób częstych u osób starszych", "wpływa pozytywnie także na układ odpornościowy, poprawiając wydolność w walce z patogenami oraz poprawę naszych sił witalnych (lepszy sen);

- [...] - [kurkuma] - "zwraca się uwagę na jej zdrowotne działanie", [kurkumina] - "posiada ona silne działanie przeciwzapalne i jest bardzo mocnym przeciwutleniaczem, wpływają pozytywnie na pracę systemu immunologicznego i zapobiega zachorowaniu na nowotwory", "badania naukowe wykonane na [...] potwierdzają zdumiewające właściwości regeneracyjne...Okazało się, że zawarty w niej polifenol jest w stanie regenerować komórki wątroby", "jest naturalnym środkiem przeciwzapalnym, "zwiększa wydzielanie neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego, łączonego z poprawą funkcjonowania mózgu i zmniejszenia ryzyka chorób serca, posiada właściwości, które powinny zmniejszyć ryzyko chorób serca, może pomóc w zapobieganiu powstawania (a może nawet w leczeniu) nowotworów, może pomóc w zapobieganiu i leczeniu choroby Alzheimera, posiada pozytywny wpływ suplementacji kurkuminy na osoby cierpiące na zapalenie stawów, bardzo dobrze działa na osoby ze stanem depresyjnym, może pomóc w opóźnianiu procesów starzenia się organizmu i w walce z przewlekłymi chorobami związanymi z starszym wiekiem, posiada właściwości przeciwbólowe", "Preparat posiada szereg właściwości prozdrowotnych, które oparte są głównie na jego działaniu antyoksydacyjnym, przeciwzapalnym oraz przeciwnowotworowym. Kurkumina jest niezwykle obiecującą substancją, która może znajdować zastosowanie jako pomoc w leczeniu m.in. artretyzmu, miażdżycy, nowotworów, astmy oraz zaburzeń neurodegeneracyjnych, a przy tym jest niezwykle skuteczna i bezpieczna";

- [...] - "...pomagają chronić ważne tkanki w całym ciele przed niszczącym działaniem wolnych rodników. Witamina E pełni również ważną rolę w organizmach mężczyzn (wspomaga produkcję nasienia) oraz kobiet w ciąży (zapewnia prawidłowy rozwój płodu oraz bezproblemowy przebieg ciąży)", [witamina B11 - "Korzystna jest też w zachowaniu zdrowych nerwów i leczy niektóre postacie choroby wieńcowej. Witamina B1 również zmniejsza drętwienie i mrowienie dłoni i stóp nękające często osoby chore na cukrzycę i inne schorzenia niszczące układ nerwowy, poprawia pamięć u osób cierpiących na chorobę Alzheimera, przyczynia się do poprawy sprawności umysłowej, pomaga w leczeniu łojotoku, łysienia i trądziku", [witamina B3] - "jest niezwykle skuteczna w obniżaniu poziomu cholesterolu LDL we krwi, Dodatkową zaletą tej witaminy jest podnoszenie poziomu dobrego cholesterolu HDL, Witamina B3 przyczynia się również do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia", [witamina B12] - "wspomaga również zdrowie układu sercowo-naczyniowego", [wapń] - "to najważniejszy składnik, który buduje kości i zęby, od którego zależy ich twardość. Jego dostateczna ilość w organizmie minimalizuje ryzyko złamań", Preparaty zawierające wapń i witaminę D stosowane są w celu wzmocnienia kości, w szczególności u pacjentów z osteoporozą, kobiet w okresie okołomenopauzalnym, osób o ograniczonej aktywności fizycznej, po długotrwałych unieruchomieniach, a także w przypadku niedoboru wapnia powodowanego niewłaściwą dietą, dużymi ilościami kawy i paleniem papierosów", [cynk] - "jest pierwiastkiem bardzo ważnym dla skóry, włosów i paznokci, działa również korzystnie na kości oraz wspomaga leczenie reumatyzmu, bierze udział w regulacji pracy organów wewnętrznych - między innymi trzustki, co wpływa na prawidłowe wydzielanie insuliny";

- [...] - "wspomaga produkcję krwi, pomaga przy problemach ze zmęczeniem, wspomaga regenerację i syntezę aminokwasów", "[...], jeśli jesteś osobą ćwiczącą, ponieważ kwas foliowy bierze udział w syntezie aminokwasów, więc ma dużą rolę w regeneracji mięśni. Wspiera również dobrą odporność, więc będziesz mieć pewność, że żadne przeziębienie nie wyłączy Cię z życia na parę dni";

- [...]- zarzuty analogiczne jak dla wyrobu [...];

- [...]- "dba o skórę, włosy oraz paznokcie"; "cynk jest pierwiastkiem, bez którego organizm nie może prawidłowo funkcjonować. Gdy zaczyna brakować tego pierwiastka, mogą pojawiać się kłopoty ze zdrowiem, cynk na odporność: cynk wspomaga działanie układu odpornościowego. Jest niezbędny do prawidłowego rozwoju limfocytów T... organizm może skutecznie zwalczać infekcje... twoja odporność jest znacznie obniżona, a to powoduje, że często chorujesz, cynk na skórę, paznokcie oraz włosy: cynk przyspiesza regenerację komórek, a także reguluje produkcję łoju i gospodarkę hormonalną. Jego niedobory mogą spowodować m.in. kłopoty z gojeniem się ran, łuszczeniem się skóry, a także wypadanie włosów oraz rozdwajanie się paznokci, cynk na koncentrację: cynk jest pierwiastkiem, którego znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania mózgu jest coraz częściej badane i doceniane. Niedobór cynku przyczynia się do występowania zaburzeń koncentracji uwagi, problemów z uczeniem się oraz umiejętnością czytania, ma także związek z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej. Cynk wykazuje pozytywny wpływ na równowagę psychiczną organizmu. Cynk na cholesterol: cynk pomaga zachować właściwy poziom cholesterolu we krwi i bierze udział w produkcji prostaglandyn, hormonopodobnych substancji, które regulują wiele procesów zachodzących w naszym organizmie, takich jak ciśnienie krwi, częstotliwość rytmu serca i pracę gruczołów łojowych".

Organ I instancji podkreślił, że powyższe stwierdzenia przywoływały konkretne jednostki chorobowe poprzez wskazanie ich nazw, a także przywoływały możliwości zastosowania oraz wskazywały posiadane właściwości. Wykorzystane zostały wprost, kojarząc się z medycyną. Inne stwierdzenia, dotyczyły możliwości zapobiegania chorobom bądź dolegliwościom. Zwrócono również uwagę na wydźwięk zamieszczanych opisów dysfunkcji w kontekście przedstawienia działania konkretnych preparatów.

Po przytoczeniu treści art. 7 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011 [...] wskazał, że w prezentacji żywności nie można, co do zasady, wykorzystywać terminów/zwrotów medycznych, odniesień do medycyny/leczenia, stosować opisów właściwości leczniczych składników preparatów, czy też ich potencjału prewencyjnego. Wskazano również na uchybienia dotyczące informacji i deklaracji co do producenta produktów.

Organ I instancji podkreślił również, że skarżący naruszył przepisy rozporządzenia MZ z dnia 9 października 2007 r. poprzez stosowanie terminu "porcja jednorazowa" w wyrobach [...] [...]. Wymaganym natomiast przez powołane rozporządzenie jest okreslenie "porcja produktu zalecana do spożycia w ciągu dnia". Ponadto, w przypadku suplementu diety [...], przy wymienianiu składników wskazano niedopuszczone formy chemiczne.

PWIS wykazał nieprawidłowości co do deklaracji, o nie zawieraniu dodatkowych substancji, jak również wadliwy sposób podawania informacji o wartości odżywczej.

Organ I instancji podkreślił, że skarżący po złożeniu wyjaśnień w sprawie, wniósł o umorzenie postępowania i odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej podnosząc, że informacje o produktach przez niego oferowanych nie naruszają rozporządzenia nr 1169/11 oraz są tożsame z treścią prezentowaną przez producenta produktów [...]. Ponadto umowa z producentem wymusza na skarżącym praktyki zgodne z polityką sprzedaży producenta.

PWIS stwierdził, że fakt wykorzystania opisów innego dystrybutora produktów nie zwalnia z odpowiedzialności za firmowane przez siebie treści, a udostępnione przez skarżącego opisy nie są zgodne z wymaganiami przepisów. Wobec niespełnienia wymagań przepisów prawa żywnościowego, organ I instancji zobligowany był do nałożenia kary pieniężnej.

Odnosząc się do kryteriów, przewidzianych w art. 104 ust. 2 ustawy, organ I instancji stwierdził, że nieprawidłowości polegające na nieprzestrzeganiu wymagań w zakresie prezentacji, która jest elementem znakowania suplementów diety są uchybieniami o średnim stopniu szkodliwości, ze względu na to, że opisy działania tych produktów stanowią istotny element wpływający na dokonywanie przez konsumentów świadomych wyborów. Organ wyjaśnił, że w tym zakresie jego ocena jest inna niż skarżącego, który uznał, że dopuścił się ewentualnie minimalnych odstępstw od normy, co stanowi o znikomym stopniu szkodliwości społecznej.

Zdaniem organu stwierdzone nieprawidłowości naruszają art. 103 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 52a ustawy, a także art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy poprzez niezachowanie wymagań dotyczących oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych wskazanych w art. 3, lit. d, lit. e, art. 8 ust. 1, art. 10 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006. Naruszone zostały także przepisy art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c) ustawy, ze względu na zastosowanie w opisach działania suplementów diety, treści przypisujących żywności właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwołujących się do takich właściwości, a tego zabrania art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011.

Organ I instancji wskazał, że czas naruszenia wymagań trwa od początku 2018 r. do momentu wydania decyzji. Stwierdzono również, że skarżący jest winny naruszenia przepisów prawa żywnościowego, z powodu opracowania własnych spornych treści i ich wykorzystywania.

Odnosząc się do wysokości ustalonej kary organ wyjaśnił, że wielkość zakładu wpływa obniżająco na jej wysokość, gdyż skarżącego można utożsamiać z mikroprzedsiębiorcą. Wskazując, że maksymalny wymiar kary pieniężnej mógłby wynieść 147 545, 10 zł, PWIS stwierdził, że wyznaczona kwota nie musi lokować się w górnej granicy ustawowego limitu. Uwzględnił przy tym związek poprzez umowę sprzedażową ze spółką działającą na rynku spożywczym oraz wolę współpracy z organem. Na wysokość kary pieniężnej wpłynęła także okoliczność, że do powstania nieprawidłowości w znakowaniu doszło w przeszłości.

Odwołanie od decyzji PWIS złożył skarżący.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2020 r. GIS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 104 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c) ustawy oraz art. 37 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Po przytoczeniu przebiegu przedmiotowego postępowania, organ odwoławczy wskazał na przepisy art. 17, art. 8 oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 3 z dnia 01.02.2002 r., str. 1, ze zm. - dalej "rozporządzenie nr 178/2002"), podkreślając odpowiedzialność skarżącego za treść oznakowania, w tym prezentację, reklamę oraz promocję zakwestionowanych środków spożywczych.

Zaznaczono, że wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy jest obligatoryjne, a organy urzędowej kontroli żywności zobowiązane są do kontroli przestrzegania przez podmioty działające na rynku spożywczym wymagań wynikających z przepisów prawa żywnościowego.

Podzielając ocenę dokonaną przez organ I instancji, GIS wskazał, że skarżący zastosował nieautoryzowane oświadczenia zdrowotne, co do produktów wymienionych w punkcie I decyzji PWIS. Stanowiło to naruszenia wymagań wynikających z art. 3 lit. a, d, e, art. 8 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006. Organ odwoławczy stwierdził również, że skarżący nie przestrzegał wymagań w odniesieniu do środków spożywczych, w tym suplementów diety, które zostały określone w art. 7 ust. 1 lit. a oraz art. 7 ust. 3 w zw. z art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011. Skarżący niewątpliwie naruszył prawo żywnościowe poprzez sugerowanie, że suplementy diety posiadają właściwości zapobiegania chorobom, leczenia chorób oraz odwoływanie się do takich właściwości, a także zastosowanie nieautoryzowanych oświadczeń zdrowotnych o charakterze leczniczym.

GIS podkreślił, że odpowiedzialność uregulowana w art. 103 ust. 1 ustawy ma obiektywny charakter i wypływa z samego faktu naruszenia przepisów prawa.

Organ odwoławczy zaaprobował oszacowaną przez PWIS wysokość nałożonej łącznej kary wskazując, że powinna ona być skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca. Za prawidłowe uznano zastosowanie przesłanek, wynikających z art. 104 ust. 2 ustawy.

GIS zaznaczył, że szkodliwość niezgodnego z prawem żywnościowym znakowania przejawia się przede wszystkim tym, że godzi w zasadniczy cel prawa żywnościowego, jakim jest potrzeba rzetelnego informowania i ochrony konsumenta. Natomiast uchybienie przepisowi art. 8 rozporządzenia nr 178/2002 należy do jednych z cięższych przewinień prawa żywnościowego.

Wskazując, że stopień szkodliwości czynu popełnionego przez skarżącego jest znaczny, organ odwoławczy stwierdził, że nieprawidłowe znakowanie suplementów diety zamieszczone było na stronie internetowej oraz na popularnym portalu aukcyjnym, a przez to produkty dostępne były dla szerokiego grona odbiorców. Istotny wpływ na wysokość kary pieniężnej miała również ilość zakwestionowanych produktów oraz specyfika potencjalnej grupy konsumentów, tj. osób chorych. GIS wskazał również na model przeciętnego konsumenta, który poza tym, że wymaga od niego rozsądku i rozwagi, to daje mu też prawo oczekiwać, że zawarta w reklamie informacja jest rzetelna, zawierająca wszystkie niezbędne dane i niewprowadzająca w błąd.

Odnosząc się do stopnia zawinienia, GIS podkreślił, że odpowiedzialność administracyjna powstaje na zasadzie winy obiektywnej. Wina skarżącego jest oczywista i wyraża się w przypisywaniu suplementom diety właściwości zapobiegania chorobom oraz ich leczenia, a także stosowania nieautoryzowanych oświadczeń zdrowotnych. Ponadto zakres naruszenia prawa, polegający na przypisywaniu suplementom diety właściwości leczniczych, ma w ocenie organu odwoławczego charakter marketingowy, który w efekcie prowadził do osiągnięcia większych zysków finansowych przez skarżącego.

GIS wskazał, że przedsiębiorstwo skarżącego działa na rynku od marca 2000 r. i jest on podmiotem doświadczonym. W przeszłości zostały na niego również nałożone dwie kary pieniężne. Powyższe wpływało w sposób obciążający na wysokość nałożonej kary pieniężnej w niniejszym postępowaniu.

Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut odwołania, dotyczący naruszenia przez PWIS art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie GIS, wobec skarżącego nie można było również zastosować art. 189f § 1 k.p.a. i odstąpić od wymierzenia kary.

W skardze na decyzję GIS skarżący zarzucił:

a) wydanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z naruszeniem art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011, polegające na przyjęciu, że opisy produktów prezentowanych i sprzedawanych przez skarżącego wprowadzały klientów w błąd, podczas gdy mieściły się one w przyjętych normach stanowiąc nadto powielenie oficjalnych informacji producenta,

b) wydanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z naruszeniem art. 104 ust. 2 ustawy polegające na zastosowaniu kary pieniężnej niewspółmiernej do stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia oraz zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkości produkcji przedsiębiorcy,

c) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego; brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy co doprowadziło organy do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych; zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść skarżącego, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego nałożenia kar pieniężnych,

d) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organów, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...], a także zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo zagrożenia epidemiologicznego skarżący stawił się w siedzibie [...] WIS, udzielił wyczerpujących wyjaśnień i współpracował z organem. Ponadto w dotychczasowej działalności nie dopuszczał się naruszeń przepisów, a charakter dotychczasowego działania w żaden sposób nie zagrażał zdrowiu oraz życiu klientów. Wbrew twierdzeniom organów suma kar pieniężnych jawi się jako dalece krzywdząca dla mikroprzedsiębiorcy, mając na uwadze skalę prowadzonej działalności gospodarczej oraz wysokość osiąganych z tego tytułu przychodów. Zdaniem skarżącego organy nie dostrzegają faktu, że skarżący podjął oficjalną współpracę z producentem suplementu tj. [...] co uwiarygadnia stanowisko oraz wskazuje na okoliczność, że nie doszło do opisywania produktów w sposób dobrowolny, lecz przy wykorzystaniu niekwestionowanych dotychczas schematów działania. Taka praktyka winna skutkować zastosowaniem środków współmiernych do ewentualnego (kwestionowanego przez skarżącego) przewinienia.

Odpowiadając na skargę, GIS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z nim, Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień [...] kwietnia 2021 r.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] v września 2020 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2020 r. o wymierzeniu [...] kary pieniężnej w łącznej wysokości 8 300 zł.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja GIS nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub też stwierdzenie jej nieważności.

Podzielając ustalenia faktyczne i ocenę materiału dowodowego dokonane przez organ odwoławczy podkreślić należy, że istotą sprawy zawisłej przed Sądem jest ocena, czy w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym organy inspekcji sanitarnej zasadnie nałożyły na skarżącego administracyjne kary pieniężne w związku z naruszeniem prawa żywnościowego.

Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 i pkt 1b lit. c) ustawy, kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 33 ust. 3 i 4, art. 45 ust. 3 i 4, art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 52a, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 6 pkt 2, art. 39 pkt 3 i art. 44 pkt 2, jak również - kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Zgodnie z art. 52a ustawy, środki spożywcze mogą być znakowane oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi pod warunkiem spełniania wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006. Definicja legalna "oświadczenia zdrowotnego" została zawarta w art. 2 ust. 2 pkt 5 tego rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że oświadczenie zdrowotne oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników, a zdrowiem. Ponadto oświadczenia zdrowotne obwarowane są obostrzeniami art. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 i m.in. nie mogą być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd (lit. a), nie mogą stwierdzać, sugerować lub dawać do zrozumienia, że zrównoważony i zróżnicowany sposób odżywiania się nie może zapewnić odpowiednich ilości składników odżywczych w ujęciu ogólnym, za pewnymi wyjątkami (lit. d), nie mogą odnosić się do zmian w funkcjonowaniu organizmu w sposób wzbudzający lub wykorzystujący lęk u konsumenta przy pomocy tekstu bądź przy pomocy obrazów, przedstawień graficznych lub symbolicznych (lit. e). Oświadczenia zdrowotne muszą się również opierać na ogólnie przyjętych dowodach naukowych i być nimi potwierdzone (art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006).

W dokumencie pt. "Ogólne zasady dotyczące sformułowania zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych" (tzw. elastyczność brzmienia) będącym zaleceniami ekspertów z grupy roboczej Komisji Europejskiej ds. oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, zawarto wyjaśnienie, że oświadczenia zdrowotne powinny odnosić się wyłącznie do składnika odżywczego, substancji, żywności lub kategorii żywności, dla których uzyskały autoryzację, nie zaś do produktu, który je zawiera. Wynika to z zasady, że autoryzowane oświadczenie opisuje określony związek ze zdrowiem, który Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) poprzez naukową ocenę uznał za uzasadniony". Do oceny tego Urzędu nie były zgłoszone całe preparaty wymienione w decyzji organu I instancji, co też organ ten sprawdził w zbiorze propozycji oświadczeń przekazanych do EFSA - Register of Questions, dostępnych na stronach internetowych tego Urzędu i czego skarżący nie kwestionuje, a nie ma ich też w wykazie oświadczeń publikowanym na stronach Komisji Europejskiej - EU Register on Nutrition and Health Claims made on foods, jako kontynuacji listy oświadczeń dopuszczonych i niedopuszczonych stanowiących załącznik do rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. Zatem oświadczenia stanowiące o wpływie na zdrowie całego preparatu nie mogą być w użyciu (art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006).

Zgodnie z ww. dokumentem opracowanym przez unijnych ekspertów, należy przestrzegać zasady, by brzmienie stosowanego przez przedsiębiorcę oświadczenia zdrowotnego było możliwie jak najbardziej zbliżone do tego, które zostało autoryzowane (w przypadku tzw. [...] - zgłoszonego do oceny), w celu zapewnienia konsumentom właściwego stopnia poinformowania. W przypadku, gdy brzmienie oświadczenia zdrowotnego jest zmieniane przez przedsiębiorcę, winien on tak zmodyfikować oświadczenie by miało taki sam sens dla konsumenta jak oświadczenie autoryzowane ([...] - zgłoszone), gdyż to ono podlegało ocenie w oparciu o wiedzę naukową. Istotne jest, by zmienione brzmienie pierwotnego oświadczenia przedstawiało ten sam związek pomiędzy żywnością/kategorią żywności lub jednym z jej składników, a zdrowiem. W praktyce oznacza to, że oświadczenie takie nie może mieć "mocniejszego" przekazu niż to, które zostało oceniane. Ważne jest by brzmienie oświadczenia nie zostało zmienione na oświadczenie medyczne, a także by jego nowe brzmienie nie wprowadzało w błąd.

W świetle powyższego oraz ram prawnych wyznaczonych przez rozporządzenie nr 1924/2006 należy przyznać rację organom inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie i zgodzić się z dokonaną oceną, co do zastosowania przez skarżącego nieautoryzowanych oświadczeń zdrowotnych, które naruszały wymagania wynikające z art. 3 lit. a), d) i e) ww. rozporządzenia.

Oświadczenia zdrowotne, które zostały zamieszczone w prezentacji przedmiotowych suplementów diety na portalu internetowym oraz serwisie aukcyjnym, nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006. Żadne z oświadczeń, przywołanych przez organ I instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, nie jest ujęte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającym wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. Oświadczenia te (np. "zmniejsza ból stawów", "skraca czas rekonwalescencji", "pomaga przy bezsenności i nerwobólach", "pomaga zwalczyć wolne rodniki", "pomaga utrzymać zdrowe kości", "wpływa na funkcjonowanie mięśnia sercowego", "zapobiega stanom zapalnym", "pomaga przy problemach ze snem", "jest bardzo mocnym przeciwutleniaczem", "zapobiega zachorowaniu na nowotwory", "może pomóc w zapobieganiu i leczeniu choroby Alzheimera") bezsprzecznie sugerują zdrowotne właściwości kwestionowanych suplementów, wprowadzając tym samym w błąd potencjalnego odbiorcę reklamy lub prezentacji produktu. W ocenie Sądu, sposób prezentacji i reklama zakwestionowanych suplementów diety wskazują, że skarżący naruszył ww. przepisy obowiązującego prawa żywnościowego i podziela argumentację organów inspekcji sanitarnej, co do nieprzestrzegania przez skarżącego wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 52a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Oceniając prawidłowość nałożenia na skarżącego kary za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011 wskazać należy, że zgodnie z jego art. 8 ust. 2, podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze odpowiedzialny za informację na temat żywności, zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: co do właściwości środka spożywczego (co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji). Informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011). Z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego, informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi, bądź też odwoływać się do takich właściwości (art. 7 ust. 3 rozporządzenia 1169/2011). Powyższe ma zastosowanie także do reklamy i prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane (art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011).

Biorąc pod uwagę przytoczone przepisy rozporządzenia 1169/2011 Sąd stwierdza, że oświadczenia zdrowotne zamieszczane przez skarżącego przy znakowaniu, reklamie oraz prezentacji produktów, wymienionych w pkt II decyzji PWIS z dnia [...] czerwca 2020 r., naruszały wskazane regulacje.

Podnieść należy, że zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy, suplementem diety jest "środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego".

Efekt fizjologiczny, w przypadku suplementu diety należy rozumieć jako optymalizację prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu (utrzymanie, wspomaganie, optymalizowanie), a nie przywracanie, odbudowę, zapobieganie, czy też modyfikację funkcji fizjologicznych, właściwych dla produktu leczniczego.

W konsekwencji prezentacja i reklama suplementów diety, zawierająca również oświadczenia zdrowotne, nie może sugerować konsumentowi, że suplementacja środków spożywczych zapobiegnie problemom zdrowotnym, a wręcz – tak jak w przedmiotowej sprawie – będzie miała właściwości lecznicze. Koniecznym jest, aby prezentacja i reklama suplementu diety podawała konsumentom rzetelną informację, zawierającą niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia produktu, uwzględniając, że suplementy diety są przeznaczone dla osób zdrowych i mają na celu utrzymać bądź zachować podstawowe funkcje fizjologiczne organizmu, a nie zapobiegać chorobom bądź też je leczyć. W celu zaś przywrócenia bądź odzyskania właściwego stanu zdrowia stosuje się produkty lecznicze. W orzecznictwie sądów krajowych i Trybunału Sprawiedliwości jednoznacznie przyjmuje się, a pogląd ten podziela Sąd, że środek spożywczy nie może posiadać właściwości produktu leczniczego oraz nie przywraca, nie odbudowuje, ani też nie modyfikuje funkcji fizjologicznych organizmu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1902/2008; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 272/15 - [...]Określenia stosowane przez skarżącego, takie jak: "zmniejsza ból stawów", "ma dobre działanie przeciwzapalne", "polecany jest w leczeniu schorzeń reumatycznych, nieżytów jelit, w zwalczaniu gorączki i biegunki", "skuteczne w zwalczaniu wolnych rodników odpowiedzialnych za szereg chorób i dolegliwości", "zmniejsza ból spowodowany artretyzmem", "kontroluje tzw. ciche stany zapalne, które są jedną z najczęstszych przyczyn chorób serca, zawałów, raka, cukrzycy, choroby Alzheimera", "zapobiega zachorowaniu na nowotwory" – bezsprzecznie wprowadzały odbiorcę prezentacji produktu tj. potencjalnego konsumenta, w błąd co do właściwości zakwestionowanych środków spożywczych.

Sąd podziela ocenę organów, że tak skonstruowane i przedstawione informacje wskazywały jednoznacznie na przypisywanie żywności właściwości leczniczych, których w myśl definicji, środki spożywcze, w tym suplementy diety, nie powinny posiadać. Skarżący dopuścił się tym samym naruszeń przepisów w zakresie prezentacji i reklamy oświadczeń zdrowotnych, które stwierdzają, sugerują lub dają do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników, a zdrowiem.

Ponadto, stosownie do § 5 rozporządzenia MZ z dnia 9 października 2007 r., do znakowania suplementów diety stosuje się przepisy rozporządzenia nr 1169/2011, z uwzględnieniem ust. 2-7. Zgodnie z ust. 2 pkt 3 przywołanego przepisu suplementy diety wprowadzane do obrotu znakuje się, umieszczając na opakowaniu porcję produktu zalecaną do spożycia w ciągu dnia. W tym kontekście również za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie organów, które stwierdziły, że stosowanie terminu "porcja jednorazowa" dla produktów [...] stanowi naruszenie § 5 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, a w konsekwencji wyczerpuje znamiona czynu z art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Sąd podziela również stanowisko organu I instancji, co do naruszenia przez skarżącego wymogów określonych w § 2 rozporządzenia MZ z dnia 9 października 2007 r., zgodnie z którym wykaz witamin i składników mineralnych, a także formy chemiczne witamin i składników mineralnych, które mogą być stosowane w produkcji suplementów diety, określają załączniki do rozporządzenia. Analiza składników preparatu [...]wskazuje, że zastosowano niedopuszczone formy chemiczne składników

W świetle powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty skargi, wskazujące na nałożenie kary z naruszeniem art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011. Bezsporne bowiem jest, że prezentacja produktów skarżącego zawierała niedopuszczalne informacje, wskazujące na przypisywanie żywności właściwości leczniczych tj. wprowadzających w błąd konsumenta. Przytoczone przez Sąd przykładowe fragmenty oświadczeń, zawierały wprost odniesienie do konkretnych jednostek chorobowych, którym produkty oferowane przez skarżącego miały zapobiegać lub je leczyć.

Na uwzględnienie nie zasługuje również twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym nie powinien podlegać karze, gdyż powielał informacje producenta kwestionowanych produktów. Należy wskazać, że zarówno przepisy wspólnotowe, jak i przepisy krajowe o bezpieczeństwie żywności i żywienia mają charakter przepisów obligatoryjnych, a nie przepisów fakultatywnych. Wskazane regulacje szczegółowo określają, jakie informacje powinny być zamieszczone w odniesieniu do poszczególnych środków spożywczych, w tym suplementów diety. Ściśle uregulowany jest również krąg podmiotów, odpowiadających za czyny określone w art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c. Organy inspekcji sanitarnej nie są wyposażone w uprawnienie o charakterze uznaniowym, które pozwalałoby na swobodne rozstrzyganie o niezastosowaniu kary administracyjnej w przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów żywnościowym. Zastosowanie powołanych przepisów jest obligatoryjne w każdym przypadku stwierdzenia naruszenia wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, co niewątpliwie miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W niniejszej sprawie organ I instancji, uwzględniając okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj i stopień stwierdzonych uchybień, wymierzył firmie skarżącego karę w łącznej wysokości należącej do niższych granic przewidzianych w art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 103 ust 1 pkt 1b lit. c) ustawy (łącznie 8 300 zł, przy maksymalnym możliwym wymiarze kary 128 145, 30 zł za każde z przewinień). Przesłanką wymiaru kary jest nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania suplementów diety, ta zaś sytuacja - jak wskazano powyżej - miała miejsce w niniejszej sprawie.

Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy i zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 i pkt 1b lit. c) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Ustalając wysokość kary, organ ma obowiązek uwzględnić: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu (art. 104 ust. 2 ustawy), co zdaniem Sądu w sprawie uczynił i czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Skarżący naruszył przepisy wynikające z rozporządzenia nr 1924/2006 oraz rozporządzenia nr 1169/2011, a więc podlegał odpowiedzialności za czyn opisany w art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 b lit. c) ustawy. Sąd za właściwą uznaje ocenę GIS, że stopień szkodliwości czynu, jakiego dopuścił się skarżący jest znaczny. Naruszenie przepisu, który ma na celu ochronę konsumenta należy do jednych z cięższych przewinień w zakresie prawa żywnościowego. Przypisywanie właściwości leczniczych produktom, które takich właściwości nie mają, może mieć istotny wpływ na zdrowie i życie ludzkie, gdyż informacje te mogą decydować o wyborze takich produktów przez konsumenta w stanach chorobowych. Również w grupie nabywców tych produktów mogą znaleźć się osoby chore.

Oceniając stopień zawinienia, organy wzięły pod uwagę okoliczność, że skarżący, prowadzi działalność poprzez stronę internetową oraz serwis aukcyjny o zasięgu ogólnopolskim. Sąd zgadza się z oceną organów, że przypisywanie suplementom diety właściwości o charakterze medycznym, tj. zapobiegania chorobom oraz leczenia tych chorób na stronie internetowej [...], a także za pośrednictwem internetowego portalu aukcyjnego Allegro.pl, miało ewidentnie charakter marketingowy, który zapewne prowadził do chęci osiągnięcia większych zysków finansowych przez skarżącego.

Podsumowując, wymierzając karę organ wskazał dokładnie jakie elementy, o których mowa w art. 104 ust. 2 ustawy, wziął pod uwagę ustalając wymiar kary, a to świadczy o jego działaniu w ramach przyznanego uznania administracyjnego. Uwzględnił przy tym zarówno aspekty działające na korzyść jak i na jego niekorzyść, stąd nie znajduje aprobaty zarzut naruszenia tego przepisu.

Nie można tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 17 ust. 2 tiret 3 rozporządzenia nr 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zatem nałożona kara powinna pełnić funkcję represyjną, tzn. stanowić dolegliwość za na naruszenie przepisu, a także prewencyjną i dyscyplinującą – zapobiegającą podobnym naruszeniom w przyszłości.

Odnosząc się do zarzutu niepowołania przez organ biegłego Sąd stwierdza, że skarżący na żadnym etapie postępowania takiego wniosku do organu nie składał. Sąd nie dostrzega, by w świetle zebranego materiału dowodowego i poczynionych ustaleń, zachodziła w sprawie taka konieczność. Art. 84 § 1 k.p.a stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie jest obowiązkiem organu, a uprawnieniem. Organ administracji ma swobodę w korzystaniu z tego środka dowodowego gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych. Jeżeli natomiast skarżący chciał z takiej opinii fachowców skorzystać, to mógł sam (na swój koszt) zlecić jej sporządzenie.

Sąd nie znajduje również uznania dla zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Organy inspekcji sanitarnej w procedowanej sprawie w sposób wyczerpujący wyjaśniły podstawy prawne decyzji, przytaczając przy tym zastosowane w sprawie przepisy prawa i jednocześnie spełniły wymogi co do zgodnego z przepisami postępowania administracyjnego wymogu uzasadnienia faktycznego decyzji.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.