Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1165/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant st, insp. Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z [...].04.2010 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...].01.2010 r. nr [...] odmawiającą zwrotu części nieruchomości o pow. ok. [...] m2 z działki gruntu o ogólnej powierzchni [...] m2 oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] z obrębu [...], położonej w G. przy ul. [...].

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania została przejęta na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu W. z dnia [...].08.1983 r. na wniosek Przedsiębiorstwa P. z dnia [...].11.1980 r. w trybie przepisów art. 3, 5, 8 i 10 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64). Całkowita powierzchnia nieruchomości wynosiła [...] m2, lecz wywłaszczeniu pod budowę zajezdni samochodowej towarowo-osobowej P., zgodnie z decyzją lokalizacji szczegółowej Nr [...] podlegała część gruntu o pow. [...] m2. Na wniosek właściciela M.S. wywłaszczeniem została objęta jednak cała nieruchomość o pow. [...] m2, w tym część nieruchomości o pow. [...] m2 nieznajdująca się w lokalizacji inwestycji.

Powyższą decyzją wywłaszczeniową M. S. została przyznana:

- działka budowlana zamienna o pow. [...] m2 położona w G. przy ul. [...], oznaczona jako działka Nr [...] z obrębu [...];

- odszkodowanie w formie pieniężnej w kwocie [...] zł, przypadające z tytułu różnicy pomiędzy wartością nieruchomości wywłaszczonej a wartością nieruchomości zamiennej.

Z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości o pow. około [...] m2 wystąpiła była właścicielka M.S..

Organ powołał treść art. 136 i 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które określają przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zostało także ustalone, że decyzja wywłaszczeniowa objęła nieruchomość o całkowitej powierzchni [...] m2, z czego [...] m2 zostało przeznaczone na budowę zajezdni samochodowej towarowo-osobowej P. – zgodnie z decyzją lokalizacji szczegółowej nr [...]. W toku postępowania wywłaszczeniowego M.S. zgłosiła wniosek o objęcie wywłaszczeniem pozostałej części nieruchomości o pow. [...] m2.

Organ ustalił, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na większej części wywłaszczonego terenu tj. na obszarze o pow. około [...] ha. Na pozostałej części gruntu o pow. około [...] ha cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Wprawdzie rozpoczęto budowę stołówki oraz budynku socjalnego ale inwestycja ta nie została ukończona. W chwili obecnej na tej części terenu znajduje się skup złomu. Natomiast pozostała część wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...] m2, o zwrot której ubiega się M.S., znajduje się poza ogrodzeniem, jest niezagospodarowana.

Teren ten pokrywa się z terenem wywłaszczonym na wniosek M.S., a więc jest to teren nie objęty decyzją lokalizacyjną. W związku z tym nie można stwierdzić, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, gdyż teren ten nie był wywłaszczony w celu ulokowania inwestycji. Nie jest więc możliwe ustalenie podstawowej materialnoprawnej przesłanki zwrotu tej części nieruchomości.

Zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej była właścicielka M.S. otrzymała odszkodowanie oraz nieruchomość zamienną oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] położoną w G.. Na działce zamiennej został wybudowany dom mieszkalny, który został oddany do użytku w 1986 r.

Z treści art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że nieruchomość, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu może być zwrócona tylko wówczas, gdy istnieją obiektywne możliwości zwrotu nieruchomości zamiennej. Organ ustalił, że aktami notarialnymi z [...].03.1995 r. M.S. przeniosła przysługujące jej do działki zamiennej prawo użytkowania wieczystego na rzecz syna T.S. oraz na rzecz wnuków P.S. i E.S.. Na mocy decyzji z [...] lutego 2001 r. w nr [...] Urzędu Miejskiego G. prawo użytkowania wieczystego przekształcono w prawo własności. Ponieważ M.S. obecnie nie posiada żadnych praw do nieruchomości zamiennej, to nie ma prawnej możliwości wypełnienia znamion art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami co uniemożliwia orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

W skardze na decyzję Wojewody [...] M.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty G. zarzucając decyzji rażące naruszenie art. 136, 140 i 142 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez odmowę zwrotu części nieruchomości o pow. [...] m2 działki gruntu o ogólnej powierzchni [...] m2oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...], położonej w G. podczas, gdy prawidłowa wykładnia powyższych norm prawnych uzasadnia zwrot tej części nieruchomości poprzedniej właścicielce.

W uzasadnieniu skargi, stwierdzono, że część działki, o której zwrot wnioskuje skarżąca tj. [...] m2 nie została przeznaczona na cel wywłaszczenia i znajduje się niewykorzystana poza ogrodzeniem bazy P., która powstała na pozostałym terenie. Ta okoliczność, zdaniem skarżącej winna stanowić o pozytywnym dla skarżącej zwrocie tej części nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna. Przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określone są w art. 136 ust. 3 i 137 ustawy z 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.).

Przepis art. 136 ust. 3 stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 137 powołanej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń organu, co również potwierdza decyzja wywłaszczeniowa z [...].08.1983 r. wywłaszczona nieruchomość o pow. [...] m2 w tym pod budowę zajezdni samochodowej P., zgodnie z decyzją lokalizacji szczegółowej Nr [...], nieruchomość o pow. [...] m2 zaś nieruchomość o pow. [...] m2 została wywłaszczona na wniosek właścicielki i nie była objęta lokalizacją inwestycji.

Z ustaleń organu wynika również, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na terenie o pow. około [...] m2. Natomiast na pozostałej części wywłaszczonego terenu objętego decyzją lokalizacji szczegółowej tj. na obszarze o powierzchni około [...] m2 nie zrealizowano celu wywłaszczenia, gdyż rozpoczęto budowę stołówki i budynku socjalnego ale inwestycji nie zakończono i obecnie prowadzony jest tam skup złomu.

Natomiast działka o pow. [...] m2 jest niezagospodarowana i pokrywa się z nieruchomością, która została wywłaszczona na wniosek właścicielki M.S.. Ta powierzchnia nie była objęta decyzją lokalizacyjną i nie można do niej odnieść przesłanek materialnoprawnych zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, określonych w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami jakimi jest zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż w ogóle nie był określony cel wywłaszczenia tej części nieruchomości. Wywłaszczona na żądanie właściciela część nieruchomości samodzielnie nie podlega zwrotowi w trybie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż w odniesieniu do takiej nieruchomości nie można mówić o zbędności lub niezbędności na cel wywłaszczenia.

Nieruchomość wywłaszczona na żądanie właściciela niejako dzieli los nieruchomości wywłaszczonej na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu w takim znaczeniu, że jeżeli nieruchomość objęta celem wywłaszczenia podlega zwrotowi jako zbędna na cel określony w decyzji to i zwrotowi podlega nieruchomość wywłaszczona na żądanie właściciela.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie ma zastosowanie art. 140 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż w ramach odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość M.S. otrzymała nieruchomość zamienną, która w przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlega zwrotowi.

Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie jest możliwa do zrealizowania, gdyż skarżącej nie przysługują żadne prawa do nieruchomości zamiennej, które umożliwiłyby jej zwrot. Wynika bowiem z ustaleń organów, że skarżąca aktami notarialnymi z 1995 r. przeniosła prawo użytkowania wieczystego, które przysługiwało jej do nieruchomości zamiennej na rzecz innych osób.

Nie istnieją więc obiektywne możliwości zwrotu nieruchomości zamiennej. Konstrukcja przepisu art. 140, jest taka, że nie dopuszcza możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez jednoczesnego zwrotu nieruchomości zamiennej otrzymanej jako część odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Przepis ten nie przewiduje również możliwości zamiany obowiązku zwrotu nieruchomości zamiennej na obowiązek zwrotu odszkodowania w formie pieniężnej.

Dlatego też odmowa zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, mimo istnienia co do tej części wywłaszczonej nieruchomości materialnoprawnych przesłanek uzasadniających zwrot tej części wywłaszczonej nieruchomości, znajduje uzasadnienie w przepisach prawa i w potwierdzającym zasadność takiego rozstrzygnięcia stanie faktycznym, który nie jest kwestionowany przez skarżącą.

Zwrot części wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy również i z tego powodu, że Skarb Państwa, który jest właścicielem nieruchomości objętej wywłaszczeniem nie dysponuje tą nieruchomością. Wynika bowiem z materiału dokumentacyjnego, że przedmiotową nieruchomością zostało uwłaszczone Przedsiębiorstwo P. z siedzibą w G. co stwierdzone zostało decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 1998 r. nr [...]. Na mocy umowy o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania zawartej z Wojewodą [...] w dniu [...] października 2001 r. w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] we wszelkie prawa i obowiązku Przedsiębiorstwa P. wstąpiło Przedsiębiorstwo K. Spółka z o.o. w G. Potwierdza to odpis z księgi wieczystej nr [...].

Pozostawanie nieruchomości w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej uniemożliwia zwrot wywłaszczonej nieruchomości mimo, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Należy więc stwierdzić, że odmowa zwrotu objętej zaskarżoną decyzją nieruchomości jest zgodna z prawem co czyni zarzuty skargi bezzasadnymi.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.