Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 980/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-10-31 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1, 2, 3,  art. 246 par. 1 pkt 1, 2 i  par. 3,  art. 258 par. 1, 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący A.B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego żądania podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielem, w ¼ udziału, domu o powierzchni 213 m² i wartości 630.000 zł, trzech działek o powierzchni odpowiednio 1.519 m², 1.078 m², 6.683 m², z których jedna jest obciążona hipoteką przymusową na kwotę 15.950,77 zł, oraz 50 akcji [...] SA o nominalnej wartości 5.000 zł. Nadto skarżący oświadczył, że opłacenie kosztów sądowych pozbawia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż na skutek długotrwałego braku pracy i dochodów jest w trudnej sytuacji materialnej. Wskazał na ciągły i powszechny charakter usług odprowadzania i oczyszczania ścieków, które świadczył mimo narastających zaległości płatniczych jego kontrahentów. Podał skarżący również, iż posiada zaległości w zapłacie podatków, składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i FPiFGŚP oraz zadłużenie względem rodziny.

W treści wniosku skarżący zawarł oświadczenie, że w postępowaniu toczącym się przed sądem innym niż administracyjny jest reprezentowany przez adwokata z wyboru.

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, skarżący przesłał pismo procesowe z dnia 3 października 2016 r., w którego treści oświadczył, że w latach 2014 i 2015 poniósł stratę w kwocie odpowiednio 120 zł i 304,56 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 5.260,07 zł i 60 zł).

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Z kolei wedle art. 246 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjny-mi adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego moż-na ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku praw-nym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (zd. 1). Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 zd.2 ustawy procesowej). Z przywołanego wyżej unormowania wynika, że zatrudnianie lub pozostawanie przez stronę skarżącą, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w stosunku prawnym z takim pełnomocnikiem (pochodzącym z wyboru adwokatem, radcą prawnym, doradcą podat-kowym lub rzecznikiem patentowym) stanowi przesłankę negatywną, wyłączającą przy-znanie jej prawa pomocy w tym zakresie. Wniosek ten pozostaje aktualny również w sytuacji, gdy profesjonalny pełnomocnik procesowy z wyboru występuje w imieniu wnioskodawcy w postępowaniu innym niż przedmiotowe, w tym w innym postępowaniu niż toczące się przed sądem administracyjnym. Fakt korzystania przez skarżącego z usług adwokata z wyboru w innej sprawie świadczy bowiem o tym, że posiada środki finansowe na opłacenie usług tego adwokata.

Mając na uwadze przywołane przepisy prawa i wynikające z nich zasady rządzą-ce instytucją ustanowienia dla strony adwokata z urzędu, referendarz sądowy stwierdził, że A.B., jak wynika z jego oświadczenia zawartego na formularzu wniosku, pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem reprezentującym go w postępowaniu przed sądem powszechnym oraz, że ten adwokat nie został wyznaczony dla skarżącego z urzędu, w ramach przyznanego prawa pomocy. Na tej podstawie referendarz sądowy ustalił, że skarżący pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym pochodzącym z wyboru. Tym samym nie mógł przyznać wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Dla tej przyczyny referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.

Przechodząc do rozważań na zasadnością przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należało stwierdzić, że wyżej powołane unormowanie winno być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności ponoszenia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad oraz reguł logicznego myślenia i doświadczenia życiowego referendarz sądowy ocenił, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji materialnej i rodzinnej zaistniała przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Istotna dla oceny argumentacji strony w zakresie uzasadnienia rozpoznawanego wniosku pozostaje wątpliwość wynikająca z oświadczenia skarżącego, wedle którego w latach 2014 i 2015 nie uzyskał dochodu, przeciwnie poniósł stratę, natomiast obecnie nadal nie osiąga żadnego dochodu. Jednocześnie nie korzysta on z pomocy społecznej ani innych form wsparcia państwowego w utrzymaniu swojego jednoosobowego gospodarstwa domowego. Oznacza to, że posiadał on i nadal posiada inne zasoby majątkowe lub źródła, z których czerpał i czerpie środki finansowe przeznaczane na ponoszenie kosztów utrzymania siebie. Z akt sprawy nie wynika, jakie to były lub są zasoby, ani jaka była lub jest ich aktualna wartość. Dlatego w sprawie nie sposób mówić o wykazaniu przez skarżącego utraty zdolności wygospodarowania, w drodze korzystania ze zgromadzonego majątku lub innych źródeł, środków na utrzymanie siebie oraz, jednoczesne, ponoszenie kosztów sądowych. Powyższe stwierdzenia prowadzą do wniosku, że skarżący nie wykazał w sposób spójny i nie budzący wątpliwości, że takiej zdolności aktualnie nie posiada.

Oceny tej nie zmienia stwierdzenie skarżącego, że korzysta z pomocy rodziny, w tym matki, w ponoszeniu swoich wydatków. Temu oświadczeniu wnioskodawcy nie towarzyszy wskazanie wysokości tego wsparcia oraz możliwości finansowych osób wspierających wnioskodawcę, które pozwoliłoby na ocenę, czy w ramach uzyskiwanych w ten sposób środków pieniężnych skarżący jest w stanie ponosić koszty sądowe w sprawie bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania.

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy, działając na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.