Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 304/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 140  ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant : Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r. sprawy ze skarg B. P., I. R. i S. R., w miejsce którego wstąpili następcy prawni G. B. i M. R. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi B. P., I. R. i S. R. .


UZASADNIENIE

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Opolskiego z dnia [...], nr [...], orzekającą kolejno o:

1. zwrocie poprzednim właścicielom – I. i S. R. – nieruchomości położonej w O., nr A, a ujawnionej w księdze wieczystej KW [...] jako własność Gminy [...]. i uznanej za zbędną na cel określony decyzją Prezydenta Miasta [...]. z dnia 16 maja 1978 r., zatwierdzającą plan realizacji budowy trasy [..] w O. przy ul. [...];

2. zobowiązaniu właścicieli zwracanej nieruchomości do dokonania zwrotu na rzecz Gminy [...]. kwoty, w wysokości 1094,50 zł, stanowiącej 50 % aktualnej wartości nieruchomości w terminie 14 dni od dnia ostateczności decyzji;

3. odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej geodezyjnie działką nr B i C

4. umorzeniu postępowania w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr D

jak również określającą, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz księdze wieczystej.

Wnosząc skargę na powyższą decyzję i wnioskując o jej uchylenie B. P. zarzucił decyzji rażące naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), poprzez uznanie, że roszczenie skarżącego oparte na art. 211 ustawy nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji i nie rozpoznaniu wniosków najemcy garażu o nabycie prawa własności nieruchomości. Skarżący podniósł, że organ swoje stanowisko w sprawie oparł wyłącznie na przepisach Działu III, Rozdziału VI ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie odnosząc się do przepisu art. 211 tejże ustawy podczas, gdy właściciel gruntu, tj. Gmina [...]., przyznał w postępowaniu zmierzającym do załatwienia jego wniosku, że spełnia on wymogi określone w tym przepisie. Wskazał przy tym, że sytuacja najemcy zabudowań posadowionych na nieruchomości (tj. garażu) i byłego właściciela, w odniesieniu do nieruchomości uprzednio wywłaszczonej, jest taka sama. Wywodził dalej, że ustawodawca przyznał najemcom garaży prawo do uwłaszczenia na mocy art. 211 ustawy, co oznacza, że w przypadku spełnienia przesłanek z tego przepisu to on ma pierwszeństwo przed byłym właścicielem. Skarżący wskazał, że w prawie cywilnym chronione są prawa osób dokonujących w dobrej wierze nakładów na nieruchomość, i przekraczających jej wartość, a osobom tym służy roszczenie o przeniesienie na ich rzecz prawa własności (art. 231 K.c.). Sytuacja najemców garaży jest przy tym taka jak osób, o których mowa w art. 231 K.c. Bez względu na wartość nakładów ich prawa są jednak silniejsze z uwagi na zapis art. 211 ustawy. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jednocześnie wniósł także o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego orzeczenia sądowego w sprawie wezwania Gminy [...]. do złożenia oświadczenia woli w sprawie nabycia przez niego nieodpłatnie własności garażu i ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego działką nr A , którą wniósł przed Sądem Rejonowym w Opolu.

Skargę na wskazaną decyzję wnieśli również I. i S. R. Wnioskując o uchylenie decyzji w całości, zarzucili jej "rażące naruszenie prawa i zasad sprawiedliwości społecznej". Skarżący powołali okoliczności faktyczne dotyczące nieruchomości objętych wywłaszczeniem i wskazali, że chodzi im o odzyskanie działek nr D i A. Zakwestionowali w związku z tym ustalenia organu co do tego, że z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpili w 1998 r. Wyjaśnili, że wniosek w tym przedmiocie złożyli w dniu 14 czerwca 1995 r., a następnie, kiedy dowiedzieli się, że gmina chce sprzedać garaże posadowione na nieruchomości, ponownie w dniu 4 marca 1997 r. Wniosek złożony zatem został przed sprzedażą działki nr D osobom trzecim, do której to doszło z naruszeniem prawa. Podnosząc zarzut niekompetencji i korupcji urzędników skarżący zarzucili organom orzekającym w sprawie, że te nie wyjaśniły jak doszło do sporządzenia aktu notarialnego sprzedaży działki na rzecz Państwa P. pomimo braku wymaganych dokumentów. Jednocześnie też odnosząc się do celu dokonanego wywłaszczenia wskazali, że natychmiast po podpisaniu aktu notarialnego w dniu 6 marca 1984 r., kazano im opuścić dom usytuowany na terenie objętym wywłaszczeniem. W trzy dni po tym wynajęto go jednak tapicerowi, który przez kilka lat prowadził tam działalność i wyraził zgodę na wybudowanie garaży. W ocenie skarżących wynika z tego, że na ten właśnie cel dokonano wywłaszczenia. Fakt iż, postępowanie o zwrot nieruchomości prowadzone jest od wielu lat godzi natomiast ich zdaniem w zasadę państwa prawa.

Rozpoznanie sprawy przez Sąd nastąpiło przy uwzględnieniu następujących okoliczności faktycznych wynikających z przedłożonych sądowi akt administracyjnych.

Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego [...] z dnia 6 marca 1984r., na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64, i z 1982r. Nr 11, poz. 79), Skarb Państwa nabył od I. i S. R. własność nieruchomości położonej w O., obręb [...], oznaczonej na karcie mapy 1 numerami działek E , F i C o łącznej pow. [...]ha.

W kolejnych latach nabyte przez Skarb Państwa nieruchomości były przedmiotem wielokrotnych podziałów geodezyjnych.

W 1986 r. działka nr F podzielona została na działki nr G i nr B. Działka nr E została natomiast podzielona w 1993 r. na działki o nr H i I.

W dniu 14 lipca 1995 r. I. i S. R. wystąpili do Prezydenta Miasta [...]. o umożliwienie odzyskania domu przy ul. [...] z zastosowaniem prawa pierwokupu.

W roku 1996 dokonano kolejnych podziałów nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa od I. i S. R. W wyniku tych podziałów z działek nr G i nr I powstały działki o nr J i nr K, zaś działka nr H podzielona została na działki o nr D i nr A.

Ostatecznie, jak wynika z wykazów zmian gruntowych, z działek nr F i nr E powstały działki o nr: B (o pow. [...]ha), J (o pow.[...]ha), K (o pow. [...] ha), D (o pow. [...] ha) i A (o pow. [...] ha). Działka o nr C (o pow. [...] ha) nie podlegała podziałowi.

Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 10 lutego 1997 r., zawartej w formie aktu notarialnego [...], I. i S. R. nabyli od Gminy [...]. nieruchomość stanowiącą teren zabudowany budynkiem mieszkalnym, oznaczoną jako działka nr J.

Pismem z dnia 4 marca 1997 r. I. i S. R. wystąpili do Zarządu Miasta [...]. o sprzedaż im gruntu przy ul. [...] w O. o pow.[...] ha.

Umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 7 kwietnia 1997 r., [...], Gmina [...]. oddała H. i M. P. w użytkowanie wieczyste grunt oznaczony w ewidencji nr D i jednocześnie przeniosła na wskazanych użytkowników wieczystych odrębną własność samodzielnego garażu, położonego na oddanym w użytkowanie wieczyste gruncie.

Pismem z dnia 14 stycznia 1998 r. I. i S. R. wystąpili ponownie o zwrot pozostałych nieruchomości składających się na całość wywłaszczonej posiadłości.

Na skutek wniosku M. i H. P. w dniu 4 sierpnia 1998 r. dla nieruchomości nr D urządzono nową księgę wieczystą Kw nr [...] i wpisano w niej wnioskodawców jako użytkowników wieczystych nieruchomości gruntowej oraz właścicieli budynku stanowiącego odrębną nieruchomość.

Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 5 maja 2000 r., zawartej w formie aktu notarialnego [...], I. i S. R. nabyli od Gminy [...]. nieruchomość oznaczoną jako działka nr K.

Decyzją z dnia 20 sierpnia 2001r., Prezydent Miasta [...]., orzekł zwrot na rzecz I. i S. R. działki nr A o pow.[...] ha, położonej w O., obręb [...], zbędnej na cel określony decyzją Prezydenta Miasta [...]. z dnia 16 maja 1978r., zatwierdzającą plan realizacyjny budowy trasy [...] w O. przy ul. [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Opolskiego. Zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego zostały jednak uchylone z przyczyn formalnych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 369/02. Sąd orzekł o zaistnieniu przesłanki wyłączenia Prezydenta Miasta [...]. od rozpoznania sprawy, określonej w art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a.

Postanowieniem Wojewody Opolskiego z dnia 13 grudnia 2004r., do dalszego prowadzenia sprawy zwrotu nieruchomości na rzecz małżonków R. wyznaczono Starostę Opolskiego.

Decyzją z dnia 24 marca 2005 r., nr [...], Starosta Opolski, działając na podstawie art. 136 ust. 3, art.137 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1,2 i 3, art. 216, art. 217 ust.2 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), orzekł o zwrocie poprzednim właścicielom – I. i S. R. nieruchomości położonej w O., obręb [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków na karcie mapy 1 numerem A oraz o zobowiązaniu właścicieli zwracanej nieruchomości do dokonania zwrotu na rzecz Gminy [...]. kwoty w wysokości 1.094,50 zł., stanowiącej 50% aktualnej wartości nieruchomości ( pkt 4 rozstrzygnięcia ). Jednocześnie w rozstrzygnięciu decyzji poinformowano, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 maja 1978r., nr [...], zatwierdzającą plan realizacyjny budowy trasy [...] w O. przy [...], na gruntach określonych jako działki nr E, F, C; oraz że nieruchomość ta podlega zwrotowi na rzecz poprzednich właścicieli w stanie w jakim się znajduje, tj. wraz z położonym na niej garażem nr 1 i częścią garażu nr 3 ( pkt 2 rozstrzygnięcia ). Ponadto poinformowano, że umowy najmu garaży nr 1 i 3 wygasają z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna ( pkt 3 rozstrzygnięcia ), a także że ostateczna decyzja stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Wskazano też sposób i termin rozliczeń finansowych.

Na skutek odwołania wniesionego przez uczestnika postępowania - B. P. – będącego najemcą garażu usytuowanego na działce nr A, decyzją z dnia [...]., [...], Wojewoda Opolski utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Po rozpoznaniu skargi B. P. na decyzję odwoławczą, wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 323/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności Sąd wskazał, iż przepisy art. 136 ust. 3 oraz art. 140 ust. 1 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), nie upoważniają organów do zawierania w treści decyzji o zwrocie nieruchomości, innych niż wynikające z nich rozstrzygnięć. Dlatego ujęte w osnowie decyzji Starosty Opolskiego punkty dotyczące wygaśnięcia umowy najmu garaży oraz zwrotu nieruchomości w stanie, w jakim znajdowała się w dniu jej zwrotu, uznać należało za błędne. Wadliwość ta w ocenie Sądu nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, z uwagi na jedynie informacyjny charakter wskazanych zapisów. Jak wskazał Sąd podstawę uchylenia decyzji stanowiło nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie zaktualizowania się przesłanki, o której mowa w art. 137 ustawy, a co za tym idzie, brak dokonania oceny żądania zwrotu odjętego prawa poprzednim właścicielom w aspekcie "zbędności" nieruchomości na cel wywłaszczenia. W tym zakresie skład orzekający uznał, iż stanowisko organów co do zaistnienia wskazanej przesłanki wyrażone zostało w sposób dowolny, a to z uwagi na brak poparcia go jakąkolwiek argumentacją. Wskazał, iż z regulacji art. 136 ust. 3 zd. i art. 137 wyraźnie wynika, że przesłanką faktyczną decyzji o zwrocie nieruchomości jest ustalenie przez orzekające w sprawie organy, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Przed wydaniem pozytywnej decyzji dla osoby ubiegającej się o zwrot, koniecznym jest zatem precyzyjne określenie w toku postępowania administracyjnego celu na jaki nieruchomość została wywłaszczona, a także wykazanie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zbędności nieruchomości na ten cel. Niedokonanie takiej analizy w wydanych decyzjach, zdaniem Sądu, skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm. ), zwanej dalej K.p.a., a także art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Jako błędne Sąd uznał ponadto skoncentrowanie się przez organy głównie na polemice z zarzutami stawianymi przez najemców garaży posadowionych na nieruchomości podlegającej zwrotowi. Podkreślił jednak prawidłowość stanowiska o braku podstaw do przyjęcia, iż zgłoszenie roszczeń, wynikających z postanowień art. 211 ustawy, pozbawia byłego właściciela nieruchomości uprawnienia do żądania jej zwrotu. Zdaniem Sądu w podjętych rozstrzygnięciach słusznie zwrócono uwagę, że przepisy ustawy pozwalają wyprowadzić wniosek o pierwszeństwie uprawnienia przewidzianego w art. 136 ust. 3 ustawy, przed żądaniem opartym na podstawie art. 211 ustawy. W zakresie przedstawionej oceny Sąd odniósł się do przepisów art. 229 ustawy i art. 138 ust. 2 i art. 139 ustawy. Stwierdził też, że wyrażone w nich reguły przemawiają za tym, by - przy zbiegu dwóch konkurujących ze sobą uprawnień - przyznać pierwszeństwo roszczeniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Co do dalszego postępowania Sąd wskazał na obowiązek organów przeprowadzenia postępowania zgodnego ze standardami procedury administracyjnej i wykazanie, w oparciu o zgromadzony w sposób prawidłowy materiał dowodowy, czy zaistniały wszystkie ustawowe przesłanki do odzyskania przez I. i S. R. prawa do wywłaszczonej nieruchomości.

W ponownym postępowaniu administracyjnym w dniu 9 sierpnia 2006 r. przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], celem ustalenia jej aktualnego stanu. W wyniku podjętych czynności ustalono m.in., że: działka nr B i C stanowią część jezdni i chodnika, działka nr L przylega do działki nr Ł stanowiącej własność Gminy [...]. i działki nr M stanowiącej własność Skarbu Państwa, działki nr D i A zajęte są pod garaże, przy czym garaż na działce nr D stanowi własność M. P. będącej jednocześnie użytkownikiem wieczystym gruntu pod tym garażem, a garaże posadowione na działce nr A są przedmiotem najmu na rzecz B. P. i M. S. Wyniki oględzin utrwalono w sporządzonym na tę okoliczność protokole.

Decyzją z dnia [...], Starosta Opolski, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1, 2 i 3, art. 216, art. 217 ust. 2 i art.142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł kolejno o:

1. zwrocie poprzednim właścicielom – I. i S. R. – nieruchomości oznaczonej nr A; wskazując że jest zbędna na cel określony decyzją Prezydenta Miasta [...]. z dnia 16 maja 1978 r.;

2. zobowiązaniu właścicieli zwracanej nieruchomości do dokonania zwrotu na rzecz Gminy [...]. kwoty, w wysokości 1094,50 zł, stanowiącej 50 % aktualnej wartości nieruchomości w terminie 14 dni o dnia ostateczności decyzji;

3. odmowie zwrotu nieruchomości nr B i C;

4. umorzeniu postępowania w części dotyczącej zwrotu nieruchomości nr D;

Ponadto w pkt 5 wyroku określił, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz księdze wieczystej.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powołał stan faktyczny sprawy, w tym ustalenia dokonane podczas oględzin w dniu 9 sierpnia 2006 r. Na podstawie okoliczności ustalonych w toku postępowania stwierdził, że działki nr B i C nie mogły być przedmiotem zwrotu z uwagi na zajęcie ich pod budowę części jezdni i chodnika. Działka nr A stanowiąca własność Gminy [...]. położona jest natomiast z dala od jezdni i chodnika, oddzielona od nich działką nr J zabudowaną domem. Wybudowany na niej garaż przylega do budynku mieszkalnego utrudniając korzystanie z niego. Okoliczność ta zdaniem organu, dowodzi, że działka nr A nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, tj. pod budowę trasy [...], ustalony w decyzji z dnia 16 maja 1978 r., a tym samym istnieją ustawowe przesłanki do jej zwrotu. Odnosząc się do kwestii zwrotu odszkodowania w oparciu o art. 217 ust. 2 ustawy organ wyjaśnił, iż aktualna wartość nieruchomości, której dotyczy zwrot, określona została w kwocie 2189 zł przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z dnia 14 marca 2005 r. Brak możliwości zastosowania zasad zwrotu odszkodowania przewidzianych w art. 140 ust. 2 ustawy i konieczność zastosowania art. 217 ust. 2 ustawy jest z kolei wynikiem braku w dokumentacji archiwalnej operatu szacunkowego na podstawie którego ustalono wartość nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa. Rozważając kwestię roszczeń zgłaszanych przez najemców garaży wzniesionych na działce nr A organ wskazał, iż roszczenie osób które wybudowały garaż oparte na art. 211 ustawy rozpoznawane jest w postępowaniu cywilnym i nie może stanowić przedmiotu decyzji administracyjnej. Uwzględniając ocenę wyrażoną w tym zakresie przez Sąd organ stwierdził, iż roszczenia najemców nie pozbawiają byłych właścicieli prawa żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Na podstawie art. 139 i art. 138 ust. 2 ustawy organ wywiódł ponadto, że decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości prowadzi do przeniesienia tytułu własności do nieruchomości w jej obecnym stanie, a rozliczenia z tytułu nakładów poniesionych na budowę garaży dokonywane są według zasad Kodeksu cywilnego. Ewentualne spory w tym zakresie rozstrzygają zatem sądy powszechne. Uzasadniając umorzenie postępowania co do zwrotu nieruchomości oznaczonej nr D organ odwołując się do zapisu art. 229 ustawy uznał z kolei, że jest ono wynikiem bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie z uwagi na pozostawanie nieruchomości w użytkowaniu wieczystym osoby fizycznej, co stanowi negatywną przesłankę postępowania o jej zwrot na rzecz poprzednich właścicieli. Zarzut dotyczący ustanowienia użytkowania wieczystego z naruszeniem prawa nie podlega natomiast rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym w sprawie o zwrot nieruchomości, lecz w sprawie z powództwa cywilnego.

W odwołaniu od decyzji I. i S. R. podnieśli, iż nie ubiegali się o zwrot działek nr B i C, które wykorzystane zostały na cele wywłaszczeniowe. Ponadto zgłosili zarzuty dotyczące przewlekłości postępowania, nieprawidłowości w działaniach podejmowanych przez osoby prowadzące postępowanie oraz naruszenia prawa w związku z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego na działce nr D.

B. P. odwołując się od decyzji zarzucił jej z kolei naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez uznanie, że roszczenie oparte na art. 211 nie stoi na przeszkodzie wydania decyzji, a także poprzez nierozpoznanie wniosków najemcy garażu o nabycie prawa własności nieruchomości. Wnosząc o jej uchylenie zawnioskował o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego orzeczenia przez Sąd w sprawie obowiązku Gminy [...] złożenia oświadczenia woli w sprawie nabycia przez niego nieodpłatnie własności garażu i ustanowienia użytkowania wieczystego na działce nr A.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...], Wojewoda Opolski, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, potwierdził ustalenia oraz podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu I. i S. R. dotyczącego braku wniosku o zwrot działek nr B i C zwrócił uwagę, iż pismem z dnia 31 maja 2006 r. odwołujący wystąpili do organu o zwrot "całości pozostałości wywłaszczonej nieruchomości z działek nr E, F i C". Z uwagi zaś na brak wpływu rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu tych działek na rozstrzygnięcie dotyczące pozostałych, niewyjaśnienie przez organ treści mogącego budzić wątpliwości wniosku, nie jest podstawą do uchylenia orzeczenia w tym zakresie. Dalej organ podał, że działka nr A zabudowana została dwoma garażami, przy czym jeden z nich częściowo posadowiony jest na działce nr A, a częściowo na stanowiącej własność Gminy [...], oddanej w użytkowanie wieczyste, działce nr M. Powoduje to konieczność uregulowania po zakończeniu niniejszego postępowania kwestii garażu wybudowanego na dwóch działkach. W odniesieniu do zarzutu B. P. dotyczącego roszczenia z art. 211 organ, odwołując się do stanowiska wyrażonego w tej kwestii przez Sąd, przyjął jako prawidłową ocenę wyrażoną przez organ pierwszej instancji. Co do wniosku o zawieszenie postępowania stwierdził z kolei, że wskazana przez odwołującego kwestia podlegając rozpoznaniu w postępowaniu cywilnym, nie stanowi zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie wymaga zawieszenia postępowania, ani też przeszkody w rozpoznaniu sprawy. Zgadzając się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji uznał także, że zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy zawieraniu umowy ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na działce nr D nie mogą być przedmiotem rozpoznania w toczącym się postępowaniu. Wskazał, iż co do tej działki spełniona została przesłanka z art. 229 ustawy, a brak roszczenia, które mogłoby być uwzględnione na drodze postępowania administracyjnego oznacza jego bezprzedmiotowość. Nieprawidłowe oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej może jedynie stanowić podstawę do ubiegania się o odszkodowanie za poniesioną szkodę.

Skarga wniesiona na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez B. P. wpisana została pod sygn. akt II SA/Op 457/07, a złożona przez I. i S. R. pod sygn. akt II SA/Op 458/07.

W sprawie ze skargi B. P., postanowieniem z dnia 12 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Op 457/07, Sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a., z uwagi na śmierć uczestników postępowania – S. R. i H. P.

Z powodu śmierci skarżącego postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Op 458/07, Sąd na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a zawiesił również postępowanie w sprawie ze skargi I. i S. R.

Do akt sprawy o sygn. akt II SA/Op 457/07 załączono odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Opolu z dnia [...], o zawieszeniu postępowania w sprawie o sygn. akt [...]na podstawie art. 177 §1 pkt 3 K.p.c.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 457/07 ustalono, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Opolu z dnia [...], sygn. akt [...], spadek po zmarłym H. P. nabyli: żona M. P. oraz dzieci E. M. i B. P. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Opolu stwierdził natomiast, że spadek po zmarłym S. R. nabyli: żona I. R. oraz dzieci G. B. i M. R.

Na skutek wskazania następców prawnych skarżącego S. R., postanowieniem z dnia 7 września 2009 r. Sąd podjął postępowanie w sprawie o sygn. akt II SA/Op 458/07. która oznaczona została nową sygnaturą II SA/Op 301/09.

W sprawie wpisanej pod sygn. akt II SA/Op 457/07 Sąd podjął postępowanie postanowieniem z dnia 14 września 2009 r., która z kolei oznaczona została sygnaturą II SA/Op 304/09.

Na rozprawie Sąd zarządził połączenie sprawy II SA/Op 301/09 ze sprawą II SA/Op 304/09 do wspólnego rozpoznania i wyrokowania pod sygn. akt II SA/Op 304/09.

Rozpoznanie sprawy nastąpiło na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Dostrzec przede wszystkim trzeba, iż sprawa której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem oceny sądowej. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się w wyrokach z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 369/02 oraz z dnia 18 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 323/05.

Stosownie też do tego wskazać należy, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem postępowania. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, iż orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Zauważyć przy tym należy, iż ocena prawna dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania, co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza z kolei, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu poglądowi w pełnym zakresie. Co więcej, nawet w wypadku sporu, co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie.

W myśl art. 153 P.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w wyrokach zapadłych w niniejszej sprawie związane były zatem zarówno organy administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie i to bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzecznictwie w innych sprawach. Dla oceny dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie miał jednak wyrok z dnia 18 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 323/05. Wyrażona w nim ocena prawna i wskazania odnosiły się bowiem bezpośrednio do postępowania wyjaśniającego prowadzonego w niniejszej sprawie, a ponadto sformułowane zostało w nim stanowisko Sądu w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii merytorycznej. W wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 369/02 Sąd natomiast odniósł się jedynie do zagadnienia związanego z zaistnieniem przesłanki wyłączenia Prezydenta Miasta [...] od rozpoznania sprawy, przy czym wyrażone w tym zakresie wskazania Sądu zostały w toku dalszego postępowania uwzględnione.

Mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 kwietnia 2006 r., w zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wskazać przyjdzie, iż w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd i czyni zadość wskazaniom zawartym w powołanym wyroku. Odnotować przede wszystkim należy, że wskazanym wyrokiem Sąd uchylił wcześniejsze decyzje w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, z uwagi na uchybienia proceduralne w postaci nieprzeprowadzenia w pełnym zakresie postępowania wyjaśniającego, skutkujące naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 §3 K.p.a. W związku z tym Sąd uznał też, jako niepoparte żadną argumentacją, za dowolne, wyrażone w decyzjach stanowisko merytoryczne. Uchylając decyzje podkreślił przy tym słuszność poglądu o braku podstaw do przyjęcia, iż zgłoszenie roszczeń, wynikających z art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) –zwanej dalej ustawą, pozbawia byłego właściciela nieruchomości uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W myśl art. 153 P.p.s.a pogląd ten należało podzielić w niniejszej sprawie.

Rozważając zatem w pierwszej kolejności, powstałą na gruncie niniejszej sprawy, kwestię sporną związaną z roszczeniem zgłaszanym przez B. P., a odnoszącą się do orzeczenia zaskarżoną decyzją o zwrocie na rzecz I. i S. R. działki oznaczonej nr A, wskazać należy, że podstawę prawną uprawnienia poprzednich właścicieli bądź ich spadkobierców, do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi art. 136 ust.3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest przy tym zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Jedyny wyjątek w zakresie uprawnienia wynikającego z art. 136 ust. 3 ustawy, określony został w art. 229 ustawy, zgodnie z którym roszczenie z art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Podstawą prawną żądania zgłaszanego przez B. P., stanowiącego jednocześnie przesłankę zarzutów podnoszonych przez niego, co do orzeczenia o zwrocie na rzecz poprzednich właścicieli działki nr A, jest z kolei art. 211 ust. 1 ustawy. Stanowi on, iż osoba, która na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała przed dniem 5 grudnia 1990 r. ze środków własnych garaż na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa lub własność gminy, a także jej następca prawny, mogą żądać nabycia tego garażu na własność oraz oddania w użytkowanie wieczyste gruntu niezbędnego do korzystania z tego garażu, jeżeli jest jego najemcą. Nabycie garażu na własność następuje nieodpłatnie. W świetle roszczenia skarżącego B. P. wynikającego z art. 211 ust. 1 ustawy nie sposób jednak uznać za niezgodne z prawem orzeczenia zaskarżoną decyzją o zwrocie I. i S. R. działki nr A. W przypadku zaistnienia przesłanek do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, określonych w art. 136 ust. 3 ustawy , trzeba przyjąć, iż roszczenie osoby uprawnionej na podstawie art. 211 ust. 1 ustawy, do żądania nabycia na własność garażu i oddania w użytkowanie wieczyste gruntu niezbędnego do korzystania z niego, wyprzedza roszczenie poprzednich właścicieli z art. 136 ust. 3 ustawy. Za wiążącym w niniejszej sprawie wyrokiem Sądu z dnia 18 kwietnia 2006 r. powtórzyć przyjdzie, że co prawda, ani przepisy rozdziału 6 działu III ustawy, ani też żaden inny jej przepis, nie zawierają wyraźnej regulacji poświęconej występującym w praktyce sytuacjom, w których dochodzi do kolizji między uprawnieniami byłego właściciela do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a uprawnieniami osoby, o której mowa w art. 211 ust. 1 ustawy, niemniej jednak przepisy ustawy pozwalają wyprowadzić wniosek o pierwszeństwie uprawnienia przewidzianego w art. 136 ust. 3 ustawy, przed żądaniem opartym na podstawie art. 211 ustawy. Zgodnie z art. 229 ustawy negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowią wyłącznie: sprzedaż nieruchomości oraz oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Jeżeli więc, w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonej, nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 226 ustawy i zaktualizowała się przesłanka jej zwrotu, organ administracji obowiązany jest wydać w tej sprawie pozytywną decyzję. Zwrócić przy tym należy uwagę na postanowienia art. 138 ust. 2 i art. 139 ustawy, które "porządkują" sytuację prawną i faktyczną zwracanej nieruchomości, w tym przesądzają o losach umów obligacyjnych dotyczących tej nieruchomości (wygaśnięcie praw ex lege), pozostawiając otwartą kwestię rozliczeń pomiędzy stronami umów. Reguły wyrażone w tych przepisach przemawiają za tym, by - przy zbiegu dwóch konkurujących ze sobą uprawnień - przyznać pierwszeństwo roszczeniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Nabycie z kolei uprawnień na podstawie art. 211 ustawy kosztem uprawnień do zwrotu nieruchomości, uznać należy za naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony własności.

W odniesieniu do roszczenia zgłaszanego przez skarżącego – B. P., dodatkowo odnotować przyjdzie, iż w niniejszej sprawie, jako nie mieszcząca się w jej graniach, nie podlegała badaniu i ocenie kwestia spełnienia przez niego przesłanek z art. 211 ustawy, dotyczących uprawnienia określonego w ust. 1 tego przepisu. Z informacji uzyskanych przez Sąd, w toku postępowania sądowoadministracyjnego wynika, iż żądanie skarżącego oparte na art. 211 ust. 1 ustawy stanowi przedmiot postępowania przed Sądem Rejonowym w Opolu, Wydział I Cywilny, z powództwa skarżącego przeciwko Gminie [...], które na mocy postanowienia tego Sądu z dnia [....], sygn. akt [...] zostało zawieszone. Nadmienić przy tym można, że ewentualne roszczenie skarżącego z art. 231 K.c. służy mu przeciwko każdemu właścicielowi nieruchomości, wobec czego nie ma dla niego znaczenia czy właścicielem działki nr A jest Gmina [...], czy też osoby na rzecz których dokonano zwrotu nieruchomości w oparciu o art. 136 ustawy.

Stosownie do powyższego, na podstawi okoliczności faktycznych sprawy, w pełni zaakceptować należy rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji o zwrocie na rzecz I. i S. R. działki nr A oraz zobowiązaniu ich w związku z tym do zwrotu na rzecz Gminy [...] kwoty stanowiącej 50% aktualnej wartości nieruchomości.

Z regulacji art. 136 ust. 3 zd. pierwsze wyraźnie wynika, iż przesłanką faktyczną decyzji o zwrocie nieruchomości jest ustalenie przez orzekające w sprawie organy, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Stosownie do treści art. 137 ust. 1 ustawy, o "zbędności" można mówić wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od daty ostateczności decyzji, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia ( pkt 1 ); lub w przypadku, gdy pomimo upływu 10 lat od daty ostateczności decyzji, cel ten nie został zrealizowany ( pkt 2 ). W art. 137 ust. 2 ustawy prawodawca z kolei zastrzegł, że jeżeli w przypadku o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega tylko pozostała część nieruchomości, przy czym zwrot części nieruchomości został uzależniony od spełnienia dwóch przesłanek: a) jeżeli istnieje możliwość zagospodarowania tej części zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo b) jeżeli część nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej zwrot.

Nawiązując do wyroku Sądu z dnia 18 kwietnia 2006 r. podzielić należy pogląd, że powołane regulacje wskazują na konieczność precyzyjnego określenia w toku postępowania o zwrot nieruchomości, celu na jaki nieruchomość została wywłaszczona, a także wykazanie stosowną argumentacją - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - zbędności nieruchomości na ten cel. Dokonując pod tym kątem w niniejszej sprawie oceny legalności, zdaniem składu orzekającego uznać należało, że organy czyniąc zadość wskazaniom zawartym w powołanym wyroku zbadały i oceniły żądanie I. i S. R. pod kątem przesłanek, o jakich mowa we wskazanym art. 137 ust. 1 i 2 ustawy. W tym celu przeprowadzony został, w toku ponownego rozpoznania, dowód z oględzin nieruchomości, a materiał dowodowy uzupełniony został o dokumentację fotograficzną i protokół z przeprowadzonych oględzin. W oparciu o całokształt materiału dowodowego dokonano również niebudzącej wątpliwości oceny okoliczności sprawy. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono w decyzjach, że działka nr A nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia tj. pod budowę trasy [...], ustalony decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 maja 1978 r., zatwierdzającej plan budowy trasy (jezdni oraz chodnika ul. [...]). Położona jest ona z dala od wybudowanej jezdni i chodnika, od których oddzielona jest działką nr A zabudowaną budynkiem mieszkalnym. Wybudowany na niej jeden z garaży przylega do budynku mieszkalnego, a drugi znajduje się na niej tylko częściowo. Garaże te obciążone są umowami najmu. Działka obciążona natomiast jest nieodpłatną służebnością drogi na rzecz każdoczesnego właściciela, użytkownika wieczystego i posiadacza działki nr D.

Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego, przeprowadzonego z uwzględnieniem wskazań Sądu, w szczególności na podstawie oględzin nieruchomości przeprowadzonych dnia 9 sierpnia 2006 r. oraz map geodezyjnych bezsprzecznie wynika, iż wskazana nieruchomość stała się zbędna na cele wywłaszczeniowe, a jednocześnie nie zaistniały w odniesieniu do niej przesłanki określone w art. 229 ustawy. Bez wątpienia spełniona zatem została w odniesieniu do działki nr A pozytywna przesłanka z art. 136 ust. 3 ustawy. Skoro natomiast nie było możliwe ustalenie wysokości odszkodowania, o którym mowa w art. 140 ustawy, a wywłaszczenie nastąpiło przed dniem 5 grudnia 1990 r., kwotę podlegającą zwrotowi na rzecz Gminy [...], prawidłowo określono na podstawie art. 217 ust. 2 ustawy.

Oceniając legalność umorzenia postępowania w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka D, w odniesieniu do zarzutów skarżących I. i S. R., w pełni zaakcentować należy także stanowisko organów, że negatywną przesłankę prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości stanowił fakt oddania jej w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym. Jak wynika z akt administracyjnych umową z dnia 7 kwietnia 1997 r., Gmina [...] oddała H. i M. P. w użytkowanie wieczyste grunt o nr D i jednocześnie przeniosła na wskazanych użytkowników wieczystych odrębną własność samodzielnego garażu, położonego na oddanym w użytkowanie wieczyste gruncie. Prawo wynikające z tej umowy ujawnione następnie zostało w księdze wieczystej. W odniesieniu do wskazanej działki zaistniała zatem negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości określona w art. 229 ustawy, wyłączająca skuteczne dochodzenie roszczenia z art. 136 ust. 3 ustawy. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że brak roszczenia, które mogłoby być uwzględnione na drodze postępowania administracyjnego oznacza jego bezprzedmiotowość (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 409/05, System Informacji Prawnej LEX nr 194018). Bezprzedmiotowość, oznacza bowiem brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego co skutkuje tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Zachodzi ona zawsze wtedy, gdy brak jest przedmiotu postępowania. Przedmiotem tym jest konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 1998 r., sygn. akt II SA 70/98, System Informacji Prawnej LEX nr 43205; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2004 r., sygn. akt IV SA 3439/02, System Informacji Prawnej LEX nr 156962). Jeżeli więc żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie takiego żądania, jest bezprzedmiotowe i winno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w zakresie zwrotu działki nr D było bezprzedmiotowe właśnie z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Zaistnienie przesłanek z art. 229 ustawy wyłącza bowiem uprawnienie gminy do orzekania w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wszelkie zarzuty i roszczenia odszkodowawcze związane z ewentualnym brakiem legalności działań gminy w zakresie oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie podlegają natomiast rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. W postępowaniu o zwrot nieruchomości organy dokonują ustaleń i oceny jedynie w odniesieniu do zaistnienia, bądź też nie, przesłanek z art.136 i art. 229 ustawy. Wszelkie zaś kwestie związane z jakąkolwiek ewentualną szkodą poprzednich właścicieli podlegają rozpoznaniu w odpowiednim postępowaniu cywilnym.

Stwierdzić wreszcie też trzeba, że w sprawie nie zaistniały także podstawy do zwrotu działek nr B i C. Wobec ustalenia, iż wykorzystane zostały one na cele wywłaszczeniowe słusznie odmówiono ich zwrotu. W tym zakresie nie zaistniały bowiem przesłanki z art. 136 ustawy warunkujące zwrot, jak również przesądzające o bezprzedmiotowości postępowania okoliczności wskazane w art. 229 ustawy.

Reasumując, zaakcentować przede wszystkim należy, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji organy nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. W świetle poprzedniego wyroku Sądu uznać ponadto trzeba, że zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem wyrażonej w nim oceny prawnej i czyni zadość określonym w nim wskazaniom. Organ dokonał całościowej oceny okoliczności sprawy i podjął rozstrzygnięcie nie naruszając przepisów prawa tak proceduralnego jak i materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. O ile bowiem niewątpliwie zarzucić można organom rozpoznanie sprawy z uchybieniem art. 35 i art. 36 K.p.a., określających termin rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym, stwierdzić należy, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, wobec zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa i braku podstaw do uwzględnienia skarg wniesionych w niniejszej sprawie przez I. i S. R. oraz B. P., na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.