Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 690/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M.P. na zarządzenie A w M. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odwołania wicedyrektora A w M. 1. uchyla zaskarżone zarządzenie; 2. zasądza od A w M. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

“A" w M. (dalej: organ, Dyrektor) zarządzeniem z [...]r., Nr [...], na podstawie art. 64 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 910, dalej: ustawa) odwołał z dniem [...] r., bez wypowiedzenia, M. P. (dalej: skarżąca) ze stanowiska Wicedyrektora tego Liceum.

W uzasadnieniu zarządzenia, Dyrektor wskazał, że stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy, jeżeli w szkole utworzono stanowiska wicedyrektora lub inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej. Art. 66 ustawy określa w sposób wyczerpujący sytuacje, w których wicedyrektor może zostać odwołany ze stanowiska. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy, organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Okoliczności uzasadniające odwołanie ze stanowiska na wyżej wskazanej podstawie nie muszą być zawinione przez daną osobę; wystarczy, że zachodzi obiektywna przyczyna całkowitego braku możliwości dalszego sprawowania funkcji kierowniczej. Przyjmuje się, że likwidacja stanowiska kierowniczego jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mnowa w art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy. Arkusz organizacji szkoły ze zmianami wprowadzonymi aneksem na rok szkolny 2020/2021 nie przewiduje stanowisk dwóch wicedyrektorów szkoły. Zmiany organizacyjne wynikają z przyczyn oszczędności nałożonych na placówkę w dobie COVID-19. Zgodnie z art. 97 ust. 1 i ust. 2 ustawy w szkole, która liczy co najmniej 12 oddziałów tworzy się stanowisko wicedyrektora. Dodatkowe stanowisko wicedyrektora tworzone jest za zgodą organu prowadzącego. W “A" na rok szkolny 2020/2021 jest 20 oddziałów i nie ma zgody na dodatkowe stanowisko wicedyrektora. Zatem z dniem [...] r. stanowisko jednego wicedyrektora “A" w M. ulegnie likwidacji.

O wyborze skarżącej do odwołania ze stanowiska wicedyrektora zdecydowały obiektywne przesłanki, a mianowicie fakt krótszego stażu pracy od drugiego wicedyrektora oraz mniejszego doświadczenia na zajmowanym stanowisku. Drugi wicedyrektor zajmuje to stanowisko od 2004 r.

Dyrektor wskazał, że stosownie do przepisów art. 64 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy wydanie zarządzenia zostało poprzedzone uzyskaniem opinii organu prowadzącego, rady pedagogicznej oraz kuratora oświaty.

Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na ww. Zarządzenie nr [...] z dnia [...] r. Dyrektora w sprawie odwołania jej ze stanowiska Wicedyrektora w trybie natychmiastowym na podstawie art. 64 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy.

Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła:

naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych poprzez jego błędne niezastosowanie i dokonanie przez organ jednostronnej zmiany warunków płacy na niekorzyść skarżącej bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej;

- art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że wskazana w zaskarżonym akcie przyczyna odwołania z zajmowanego stanowiska stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu powołanego przepisu, a w konsekwencji odwołanie skarżącej pomimo braku zaistnienia ustawowych przesłanek, w trakcie trwania roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zarządzenia w całości i zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że została objęta szczególną ochroną stosunku pracy w związku z członkostwem w związku zawodowym pracowników oświaty "B" z siedzibą w D., a okoliczność ta jest znana organowi i wynika z akt osobowych. W związku z powyższym na organie ciążył obowiązek uzyskania zgody organizacji związkowej na odwołanie skarżącej ze stanowiska wicedyrektora. Brak zgody stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych (Dz.U. z 2019r., poz. 263 ze zm.), zgodnie z którym, pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może zmienić jednostronnie warunków pracy lub wynagrodzenia na niekorzyść osoby wykonującej pracę zarobkową o której mowa w pkt 1), tj. m.in. ze wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem.

Dalej, skarżąca przywołała orzecznictwo sądowe w podobnych sprawach, podkreślając wyjątkowy charakter podstawy prawnej odwołania skarżącej, o którym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Skarżąca zarzuciła, że likwidację stanowiska wicedyrektora organ uzasadnił lapidarnie zmianami organizacyjnymi wynikającymi z przyczyn oszczędności nałożonych na placówkę w dobie C0VID-19. Podniosła, że tak lakonicznie sformułowana przyczyna odwołania powoduje, że w zasadzie możemy mówić o zaniechaniu uzasadnienia zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska. Skarżąca została pozbawiona możliwości merytorycznego odniesienia się do tak wskazanej przyczyny, albowiem nie wiadomo przede wszystkim o jaką skalę oszczędności chodzi, w oparciu o jakie kryteria organ podjął decyzję, że najlepszym rozwiązaniem będzie odwołanie wicedyrektora, jakie inne decyzje zostały podjęte w związku z poszukiwaniem oszczędności. A przede wszystkim jaki wpływ i związek ma COVID-19 na działalność szkoły. Organ nie wywiązał się z obowiązku wykazania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wskazaną przez siebie przyczyną, a dalszą działalnością liceum. Ponadto skarżąca wskazała, że budżet na rok 2020 został zatwierdzony uchwałą Zarządu Powiatu w dniu [ r. i nie był zmieniany. Zatem nie wprowadzono żadnych nowych wydatków do budżetu, które określono w kwocie [...] zł. Kluczowym pozostaje, iż koszt utrzymania wicedyrektora stanowi [...] zł rocznie, a zatem nie jest to istotne obciążenie dla budżetu szkoły (zaledwie 0,31 % tego budżetu). Podkreśliła, że wykonała ogrom pracy związanej z rekrutacją do liceum na nowy rok szkolny 2020/2021. Jako wicedyrektor była bowiem odpowiedzialna za ten zakres działalności szkoły. W trakcie jej kadencji zwiększyła się liczba oddziałów - z 16 w 2016 r. (moment powołania skarżącej na wicedyrektora) do 20 w 2020 r. Tym samym osobistym staraniem skarżącej zwiększyła się subwencja szkoły, która jest uzależniona od liczby uczniów (w roku 2020 wysokość subwencji na jednego ucznia wynosi [...] zł).

Skarżąca podniosła, że rada pedagogiczna negatywnie zaopiniowała odwołanie jej ze stanowiska wicedyrektora oraz negatywnie aneks arkusza organizacyjnego roku szkolnego 2020/2021. Do dyrekcji został również skierowany przez prezesa Ognisk ZNP przy “A" w M. sprzeciw wobec odwołania skarżącej. Ponadto, w dniu [...] r. odbyła się Rada Pedagogiczna, poświęcona zatwierdzeniu przygotowanego przez dyrektora planu finansowego na rok szkolny 2020/2021. Plan ów nie zawiera żadnych oszczędności, co stoi w rażącej sprzeczności z uzasadnieniem odwołania skarżącej.

Dodatkowo wskazała, że w uzasadnieniu zarządzenia, jako przyczynę odwołania wskazano również brak zgody organu prowadzącego na stanowisko drugiego wicedyrektora, przy czym brak jest jakiegokolwiek dowodu na brak zgody organu prowadzącego - dyrektor nie przedstawił żadnego pisemnego, wyraźnego oświadczenia o braku zgody organu prowadzącego (w tym przypadku zgodnie z ustawą Prawo oświatowe- zarządu powiatu), które mogłyby uprawniać go następczo do likwidacji stanowiska drugiego wicedyrektora. Ze stanu faktycznego wynika, że pomysłodawcą likwidacji stanowiska wicedyrektora był dyrektor liceum (zgodnie z kompetencjami przygotował aneks do arkusza organizacyjnego szkoły) i zgodnie z art. 64 ust. 1 pomysł ten poddał pod opinię starosty (art. 29 ust. 1 pkt 3) oraz kuratora oświaty (art. 66 ust. 1 pkt 2). Zatem podawanie przyczyny w postaci braku zgody organu prowadzącego świadczy o kompletnym niezrozumieniu zasad i procedur odwołania wicedyrektora oraz o pozorności wskazanych przyczyn. szkoły, która jest uzależniona od liczby uczniów (w roku 2020 wysokość subwencji na jednego ucznia wynosi [...] zł).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca została powołana na stanowisko drugiego wicedyrektora na czas określony od [...] r. do [...] r. Panująca w 2020 r. pandemia COVID - 19 wymusiła zmiany organizacyjne szkoły, w związku z czym doszło do likwidacji jednego z dwóch stanowisk wicedyrektorów szkoły. Organ prowadzący szkołę nie zatwierdził dwóch stanowisk wicedyrektorów w aneksie do arkusza organizacji "A"go na rok szkolny 2020/2021. Konieczność wprowadzenia takiej zmiany organizacji wynikła z przyczyn oszczędności w dobie COVID-19 nałożonych na placówkę. Środki zaoszczędzone wskutek odwołania skarżącej mają służyć poprawie funkcjonowania szkoły w dobie pandemii. O odwołaniu skarżacej zadecydowały obiektywne przesłanki takie jak staż pracy I doświadczenie na zajmowanym stanowisku, krótsze niż pierwszy wicedyrektor szkoły.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych wskazał, że do dnia odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora, "A" nie zostało poinformowane przez Międzyzakładową Komisję Związku Zawodowego "B" Pracowników Oświaty, o liczbie członków związku zawodowego na dzień 30 czerwca 2020 r. Zgodnie z art. 25 1 ust. 6 w związku z art. 34 ust. 1 tej ustawy, organizacji, która nie wypełniła w terminie obowiązków, o których mowa w ust. 2 lub 3, nie przysługują uprawnienia zakładowej organizacji związkowej do czasu wykonania tych obowiązków. Zgodnie zaś z art. 251 ust. 2 ww. ustawy, organizacja, o której mowa w ust. 1, przedstawia pracodawcy, co 6 miesięcy - według stanu na dzień 30 czerwca i 31 grudnia - w termmie do 10. dnia miesiąca następującego po tym okresie, informację o liczbie członków, o których mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 3.

Powyższy obowiązek został wypełniony przez Międzyzakładową Komisję Związku Zawodowego "B" Pracowników Oświaty dopiero w dniu [...] r. W tym dniu do "A" wpłynęło pismo z dnia [...] r., w którym ww. organizacja związkowa informuje o tym, iż w dniu [...] r. przesłała na skrzynkę mailową szkoły informację o liczbie swoich członków, oraz załącza screen o wysłaniu w w. informacji. Dyrektor oświadczył, iż powyższa mformacja nie wpłynęła na skrzynkę mailową szkoły. Do dnia i na dzień odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły Dyrektor nie był w posiadaniu informacji o liczbie członków Międzyzakładowej Komisji Związku Zawodowego "B" Pracownikówków Oświaty. Z tej przyczyny związkowi temu nie przysługiwały uprawnienia zakładowej organizacji związkowej co wiązało się również z brakiem uprawnień do wyrażenia zgody na odwołanie skarżącej z funkcji wicedyrektora szkoły z dniem [...] r., a Dyrektor nie miał obowiązku o taką zgodę występować.

Dalej organ stwierdził, że odwołanie skarżącej nastąpiło z powodu likwidacji stanowiska wicedyrektora i likwidacja ta rzeczywiście nastąpiła z dniem [...] r., a konieczność wprowadzenia takiej zmiany organizacji szkoły wynikła z przyczyn oszczędności w dobie COVID-19 co stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo Oświatowe, bowiem jest to okoliczność, która uniemożliwia nauczycielowi sprawowanie funkcji, choć z przyczyn od niego niezależnych.

W piśmie procesowym z [...] r., organ podtrzymując zajęte stanowisko przedłożył szereg dokumentów w tym faktur zakupowych, projektu planu finansowego i innych dla uzasadnienia zwiększenia kosztów szkoły związanych z pandemią.

W piśmie procesowym z [...]r., pełnomocnik skarżącej również złożył wnioski dowodowe, m.in. dla wykazania, że związek zawodowy wbrew twierdzeniom dyrektora szkołypowiadomił organ o liczbie członków związku na dzień [...]r. Ponadto zarzucił , że skarżaca została powołana na stanowisko drugiego wicedyrektora zgodnie z art. 97 ust. 2 I 3 ustawy Prawo Oświatowe. Zgodnie z tym przepisem dyrektor uzuskał zgodę na tę nominację organu prowadzącego tj. Zarządu powiatu, zatem odwołanie powinna również poprzedzać zgoda tego organu, a nie starosty. Podniesiono, że do momentu odwołania skarżącej nie zostały wprowadzone zmiany do plany finansowego, a dyrektor nie wykazał na co zostały przeznaczone oszczędności wynikajace z odwołania skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej (...). Stwierdzenie, iż zaskarżony akt (tu: zarządzenie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność aktu w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać należy, że na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Strony wcześniej poinformowano o możliwości wypowiedzenia się w sprawie na piśmie.

Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżone zarządzenie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest zarządzenie (akt) z dnia [...] r., którym organ odwołał skarżącą z dniem [...] r. ze stanowiska wicedyrektora szkoły.

Akt dyrektora szkoły o odwołaniu wicedyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień i obowiązków z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega kontroli sądów administracyjnych. Od odwołania ze stanowiska wicedyrektora nie przysługuje odwołanie, lecz można wnieść na ten akt skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 53 § 2a p.p.s.a. W świetle przepisów art. 64 i art. 66 Prawa oświatowego nie ma wątpliwości, że stanowisko wicedyrektora szkoły ustawodawca zaliczył do kategorii stanowisk kierowniczych.

Stanowisko wicedyrektora szkoły ma z jednej strony niewątpliwie charakter kompetencji władczej związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny, jednak z drugiej strony łączy się ono także z interesem prywatnoprawnym. W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżone zarządzenie narusza interes prawny skarżącej, gdyż z chwilą pozbawienia dotychczasowo pełnionej funkcji wicedyrektora szkoły, pozbawiono ją powierzonych obowiązków i uprawnień.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi zatem o jego prywatnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej. Okoliczność, że akt taki wywołuje również konsekwencje w sferze prawa pracy, ma jedynie ten skutek, że osoba odwołana może własnego interesu prawnego w sferze stosunków pracowniczych dochodzić przed sądem pracy (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r., I OSK 296/05, LEX nr 186659).

Na gruncie obecnie obowiązującego Prawa oświatowego aktualność zachowuje orzecznictwo sądowoadministracyjne wydane w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 i 2 oraz art. 38 ust. 1 i 2 poprzednio obowiązującej ustawy z 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. 2018r., poz. 1457). Przyjmuje się zatem w orzecznictwie, że zarządzenie w sprawie odwołania z funkcji dyrektora szkoły jest aktem o charakterze administracyjnoprawnym. Skoro art. 66 ust. 1 Prawa oświatowego nie wskazuje formy decyzji administracyjnej dla odwołania wicedyrektora szkoły, to oznacza to, że następuje ono w formie zarządzenia. Od aktu o odwołaniu wicedyrektora wymaga się, aby zawierał uzasadnienie szczegółowo wyjaśniające podstawę prawną oraz motywy odwołania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2012 r., I OSK 1664/12).

Stanowi on bowiem akt z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art.3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2030/14 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 200/17 i z 16 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1729/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 23 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 547/17 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obsada stanowiska dyrektora jest formą zarządzania szkołą publiczną, co wchodzi w zakres administracji publicznej. Dlatego odwołany dyrektor może kwestionować sam akt odwołania (zarządzenie organu gminy) przed sądem administracyjnym, natomiast własnego interesu w sferze skutków, jakie ów akt wywołuje w zakresie praw pracowniczych może dochodzić przed sądem pracy (uchwała 7 sędziów NSA z 16 grudnia 1996 r., OPS 6/96 oraz wyrok z 30 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 439/04).

Zgodnie z art. 97 ust. 2 ustawy, dyrektor szkoły, z zgodą organu prowadzacego szkołę, może tworzyć dodatkowe stanowiska wicedyrektorów lub inne stanowiska kierownicze.

Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Jeżeli jednak ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy o odwołaniu ze stanowiska wicedyrektora szkoły skarżąca dowiedziała się w dniu [...] r. Sporządzona przez nią skarga wpłynęła do organu w dniu [...]r. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nadała ją za pośrednictwem operatora pocztowego, w dniu [...]r., co pozwala stwierdzić, że skarga została wniesiona z zachowaniem terminu.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 97 ust. 2 ustawy, dyrektor szkoły, z zgodą organu prowadzacego szkołę, może tworzyć dodatkowe stanowiska wicedyrektorów lub inne stanowiska kierownicze. Tryb powoływania i odwoływania nauczycieli pełniących funkcję wicedyrektora szkoły regulują przepisy ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 64 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w szkole utworzono stanowisko wicedyrektora lub inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej.

Z kolei, na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy, organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:

1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:

a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,

b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,

c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa

w art. 56 ust. 3;

2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

W przedmiotowej sprawie podstawę odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły stanowił art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Trzeba zatem wyjaśnić, co należy rozumieć pod pojęciem "przypadek szczególnie uzasadniony". Powołany przepis nie precyzuje tego pojęcia i w każdym przypadku rzeczą dyrektora szkoły jest dokonanie oceny, czy działanie bądź zaniechanie wicedyrektora uniemożliwia jego pozostawanie na stanowisku.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że skoro ww. przepis wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze w szkole - powinien być interpretowany ściśle. "Przypadki szczególnie uzasadnione" są wąsko ujmowane w orzecznictwie - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Omawiana przesłanka dotyczy sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, bo naruszenie prawa przez dyrektora (wicedyrektora) jest na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 933/10, wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1797/12- dostępne w CBOSA). Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym, odwołanie w szczególnie uzasadnionym przypadku powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Chodzi o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor (wicedyrektor) utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Warto przykładowo wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych za przyczyny "szczególnie uzasadnione" uznano np. błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (por. wyrok WSA w Gliwicach z 17 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 970/13), notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 10 maja 2006r. sygn. akt II SA/Rz 624/05), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację ( por. wyrok NSA, sygn. I OSK 365/17).

Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca, w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy, posłużył się słowem "może", co oznacza, że odwołanie ze stanowiska jest fakultatywne i oparte na uznaniu, które nie może być dowolne i nieuzasadnione.

W ocenie Sądu orzekającego, w okolicznościach niniejszej sprawy, z uzasadnienia zarządzenia organu nie wynika, aby zaistniała przyczyna, która stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie ulega wątpliwości, przyczyna odwołania powinna mieć charakter wyjątkowy, a jej wystąpienie powinno uniemożliwiać dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej. Należy podkreślić, że odwołanie ze stanowiska ze skutkiem natychmiastowym – bez wypowiedzenia, jako środek szczególnie dotkliwy, powinno być stosowane wyłącznie w uzasadnionych przypadkach. Tryb ten nie służy natomiast usunięciu z funkcji nauczyciela, który należycie wywiazuje się z obowiazków. Potrzeba oszczędności związana z sytuacją wywołaną pandemią w ocenie Sądu nie stanowi przypadku szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Z uzasadnienia zarządzenia nawet nie wynika czy I jakie oszczędności zostały nałożone na szkołę. Przypadek szczególnie uzasadniony, skutkujący odwołaniem bez wypowiedzenia, powinien być należycie udokumentowany i nie chodzi tutaj o faktury i inne dokumenty przedłożone przez organ w toku postępowania sadowoadministracyjnego, które na tym etapie nie podlegają kontroli i ocenie Sądu.

A zatem dokonując oceny okoliczności stanowiących podstawą odwołania skarżącej, Sąd nie podzielił stanowiska organu, że stanowiły one szczególny przypadek w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Zasadne są również zarzuty skarżącej wydania zaskarżonego zarządzenia bez wymaganych prawem opinii. W szczególności dyrektor jak słusznie zarzuca skarżąca powinien zasięgnąć opinii Zarządu Powiatu, który pozytywnie zaopiniował powołanie skarżącej na stanowisko wicedyrektora szkoły, czego nie uczynił. Ponadto wbrew ustawowym obowiązkom, organ zaniechał uzyskania zgody organizacji związkowej, która jak wynika z akt sprawy, w wymaganym terminie przesłała organowi wiadomość dotyczącą ilości członków. Organ w uzasadnieniu nie odniósł się w żaden sposób do treści pozostałych opinii, w tym opinii Rady Pedagogicznej, która negatywnie zaopiniowała odwołanie skarzącej z funkcji wicedyrektora.

Podsumowując, zaskarżone zarządzenie nie może się ostać, bowiem zdaniem Sądu, wskazana w kontrolowanym zarządzeniu przyczyna nie stanowiła "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy, a co więcej zarządzenie zostało wydane z naruszeniem zasad dotyczących opiniowania odwołania wicedyrektora i wymogu zgody organizacji związkowej.

A zatem słuszne okazały się zarzuty skargi naruszenia przez organ zarówno prawa materialnego jak i zasad postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego Zarządzenia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

-----------------------

3