Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 146/99
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2000-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 6, art. 23 ust. 1, art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 62, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących załącznik Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./, ma na celu uniemożliwienie podmiotom dokonującym obrotu towarowego z zagranicą uchylania się od wymiaru stawek celnych od wyrobów gotowych, poprzez ich zgłaszanie do odprawy celnej w stanie rozmontowanym.

TEZY

Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących załącznik Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./, ma na celu uniemożliwienie podmiotom dokonującym obrotu towarowego z zagranicą uchylania się od wymiaru stawek celnych od wyrobów gotowych, poprzez ich zgłaszanie do odprawy celnej w stanie rozmontowanym.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jerzego P. i Włodzimierza W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 23 grudnia 1997 r., (...) w przedmiocie wymiaru cła na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 1999 r., I SA/Po 232/98 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Poznaniu do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 1 marca 1997 r., wydaną na wniosek Jerzego P. i zawartą w dowodzie odprawy celnej (...), dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym podzespoły samochodu osobowego marki Ford Fiesta, a mianowicie: silnik wysokoprężny (...) wraz ze skrzynią biegów, układem kierowniczym, zawieszeniem przednim i tylnym oraz kompletem kół jezdnych. Następnie w dniu 4 marca 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. wydał na wniosek Włodzimierza W. decyzję dopuszczającą do obrotu na polskim obszarze celnym nadwozie (...) samochodu osobowego marki Ford Fiesta. Jednakże, w wyniku przeprowadzonej przez organ celny kontroli oraz weryfikacji akt obu spraw ustalono, że części objęte odprawą celną na podstawie obu wymienionych decyzji stanowiły kompletny samochód marki Ford Fiesta w stanie rozmontowanym, który po jego zmontowaniu został zarejestrowany w Urzędzie Miasta Cz. na nazwisko Dariusza Ch., który odkupił części rozmontowanego samochodu od obu wymienionych wyżej importerów. W tej sytuacji, Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. postanowieniem z dnia 14 października 1997 r. wznowił postępowanie celne w obu wymienionych wyżej sprawach, a następnie decyzją z dnia 31 października 1997 r., wydaną na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1 i art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm. - powoływanej nadal jako: Prawo celne/ i adresowaną do obu importerów, uchylił obie wymienione decyzje z dnia 1 marca 1997 r. i z dnia 4 marca 1997 r. oraz dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki Ford Fiesta w stanie rozmontowanym, naliczając od niego należności celne, na poczet których zaliczył równocześnie wymierzone uprzednio i uiszczone należności celne z tytułu importu części samochodowych. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 23 grudnia 1997 r. W wyniku skargi Jerzego P. i Włodzimierza W., Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 15 stycznia 1999 r. /I SA/Po 232/98/ uchylił powyższą decyzję Prezesa Głównego Ceł oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 31 października 1997 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że powodem uchylenia obu decyzji organów celnych było to, iż - wedle opinii tego Sądu - w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności za należności celne z tytułu sprowadzenia przez obu importerów części samochodowych, które w wyniku wznowienia postępowania zostały zakwalifikowane zgodnie z regułą 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej /załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy - Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm. powoływanego nadal jako: Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej/ jako wyrób gotowy w stanie rozmontowanym. Tymczasem, zgodnie z art. 2 pkt 6 Prawa celnego, nie można przyjąć, że Jerzy P. i Włodzimierz W. sprowadzili we własnym imieniu i na własny rachunek samochód osobowy marki Ford Fiesta, bowiem przeczą temu ujawnione okoliczności, w tym w szczególności fakt zarejestrowania tego samochodu na nazwisko Dariusza Chwały. Przypisanie obu importerom części samochodowych, obowiązku uiszczenia należności z tytułu importu jednego "składaka" - zdaniem Sądu - nie jest w tym wypadku uzasadnione.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 1 września 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 15 stycznia 1999 r. /I SA/Po 232/98/, zarzucając mu rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjny /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 62 Kpa oraz art. 1 ust. 2 i art. 23 ust. 1 Prawa celnego, a w konsekwencji wniósł o uchylenie powyższego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że w zaskarżonym wyroku Sąd nie kwestionuje ani zasadności wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, ani też faktu, że obaj importerzy sprowadzili na polski obszar celny kompletny samochód osobowy marki Ford Fiesta w częściach, a więc w stanie rozmontowanym /reguła 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej/. Okoliczność ta uzasadniała także rozpatrzenie sprawy obu skarżących łącznie w jednym postępowaniu, a to na podstawie art. 62 Kpa. Wprawdzie, zgodnie z art. 2 pkt 6 Prawa celnego, za dokonującego obrotu towarowego z zagranicą uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie posiadająca osobowości prawnej, która na własny rachunek dokonuje obrotu towarowego z zagranicą. Nie oznacza to jednak, że: "dwie lub więcej osób nie mogą łącznie sprowadzić określony towar celny. Podmioty gospodarcze mogą być niekiedy zainteresowane w tym, aby jakiś towar zakupić za granicą i aby decyzja o wymiarze cła była wystawiona na oba podmioty, co może mieć znaczenie dla celów podatkowych".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Reguła 2/a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, która ma charakter przedmiotowy, stanowi jednoznacznie, że wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż obaj importerzy w dowodach odprawy celnej deklarowali wwiezienie na polski obszar celny jedynie części samochodowych, chociaż - jak się następnie okazało - stanowiły one kompletny samochód osobowy marki Ford Fiesta w stanie rozmontowanym, który po odprawie celnej został przez nich sprzedany osobie trzeciej i po zmontowaniu został zarejestrowany na jej nazwisko, na podstawie dokumentów tej odprawy celnej. Dowodzi to, że przy zgłoszeniu towaru do odprawy celnej obaj importerzy nie ujawnili tego, że świadomie wwożą oni części kompletnego samochodu osobowego marki Ford Fiesta w stanie rozmontowanym i to w celu przeznaczenia ich do zmontowania po dokonaniu odprawy celnej, a więc w celu uniknięcia zakwalifikowania zgłaszanych do odprawy celnej części, jako części kompletnego samochodu w stanie rozmontowanym lub nie zmontowanym, a tym samym w celu uniknięcia obowiązku uiszczenia należności celnej obliczanej wedle wyższej stawki celnej, która obejmuje import samochodów /było to typowe działanie w celu obejścia prawa - in fraudem legis/. Okoliczność ta nie była wcześniej znana organowi celnemu. Została ona ujawniona i mogła zostać udokumentowana dopiero w chwili zarejestrowania samochodu osobowego marki Ford Fiesta, zmontowanego z przywiezionych przez obu importerów kompletu części i zarejestrowanego na podstawie dokumentów odprawy celnej tych części. Dlatego, wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przesądzało to tym samym o spełnieniu w danym wypadku przesłanki wznowienia postępowania celnego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa w związku z art. 3 i art. 23 ust. 1 Prawa celnego i w konsekwencji upoważniało organ celny do dokonania z urzędu korekty pierwotnych deklaracji celnych obu importerów, skoro każdy z nich świadomie uczestniczył we wwiezieniu kompletnego samochodu osobowego marki Ford Fiesta w stanie rozmontowanym, deklarując jedynie wwiezienie odpowiedniego zestawu części tego samochodu. W tej sytuacji spełnione zostały także przesłanki prawne określone w art. 62 Kpa, co upoważniało organ celny do załatwienia powyższej sprawy w ramach jednego postępowania administracyjnego i przy zastosowaniu reguły 2 /a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[13] par. 1 Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.