Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 48/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145,148,149
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2010 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania świadczenia specjalnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2009 r.; 2. uchyla postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. D. z Kancelarii Adwokackiej w W. ul. [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków pełnomocnika.


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmawiającą uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], w przedmiocie przyznania H. D. świadczenia specjalnego.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania H. D. renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja ta, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., a wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 512/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję.

Wnioskiem z dnia 30 marca 2006 r. H. D. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. wskazując na ustalenia wynikające z orzeczeń sądów powszechnych zapadłych w 2006 r., po wydaniu wskazanych decyzji. W piśmie z dnia 21 czerwca 2007 r. sprecyzował swoje stanowisko wnosząc o zmianę ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. w trybie art. 154 k.p.a.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. na podstawie art. 154 k.p.a. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania H. D., organ decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, a WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1443/07 oddalił skargę H. D. na powyższą decyzję.

Po uprawomocnieniu się ostatniego z przywołanych wyroków H. D. pismem z dnia 4 marca 2008 r., wniósł o wznowienie postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej zakończonego decyzją ostateczną Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. odmawiającą przyznania tego świadczenia.

We wniosku tym podniósł, że - jego zdaniem - "urzędnicy państwowi aparatu komunistycznego m.in. funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa złamali mu życie", a decyzja Prezesa Rady Ministrów odmawiająca przyznanie mu renty specjalnej i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalający skargę na ostateczną decyzję Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego "nie zostały wydane obiektywnie". W dalszej części uzasadnienia odniósł się do wyroku Sądu Okręgowego w L. z 2005, twierdząc m.in., że Sąd ten "nie kierował się niezawisłością sędziowską, gdyż sędzia z góry zaplanowała, iż sprawę przegra". Ponownie podniósł, że - jego zdaniem - "[...]" spowodowane były "najściami funkcjonariuszy" w latach 1978-1980 (około 20 razy), czego nie uznał Sąd. Ponieważ, według niego, funkcjonariusze komunistycznymi przeszkodzili mu zostać kapłanem i złamali mu życie, specjalny zespół urzędników w nowym rządzie powinien mu przyznać stosowne świadczenie, które wynagrodziłoby jego krzywdy. Do wniosku H. D. załączył świadectwa szkolne.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. wydaną na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a. Prezes Rady Ministrów odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. w przedmiocie przyznania H. D. renty specjalnej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2008 r.

Na skutek skargi wniesionej przez H. D., WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 662/08 uchylił powyższą decyzję Prezesa Rady Ministrów oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2008 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż Prezes Rady Ministrów oparł swoje decyzje o odmowie wznowienia postępowania na dokonanej przez siebie ocenie przyczyn wznowienia, przeprowadzonej przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc sprzecznie z § 3 w zw. z § 2 art. 149 k.p.a. Świadczy o tym uzasadnienie decyzji z dnia [...] marca 2008 r., w którym organ stwierdza, że zarówno wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, jak i akta sprawy nie wskazują na zaistnienie żadnej okoliczności, o których mowa w art. 145 lub 145a k.p.a., w tym okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tego rodzaju działanie organu jest niedopuszczalne, gdyż powodem odmowy wznowienia postępowania mogą być wyłącznie względy formalne. Wobec powyższego zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca są wadliwe, a przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisu art. 149 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie wniosek H. D. o wznowienie postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej, Prezes Rady Ministrów, powołując się na wyrok WSA w Warszawie, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. wydanym na podstawie art. 149 § 1 i art. 145 k.p.a. wznowił to postępowanie.

H. D. wezwany przez organ do wskazania i udokumentowania przesłanek mogących uzasadniać wznowienie postępowania w piśmie z dnia 27 lipca 2009 r. podał, że - jego zdaniem - przedstawił już wystarczające dowody uzasadniające wznowienie postępowania i nadesłał kopie dokumentów udostępnionych mu przez Instytut Pamięci Narodowej, które nie były znane organowi wydającemu decyzję w przedmiocie przyznania renty specjalnej.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. wydaną na podstawie art. art. 151 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. w przedmiocie przyznania H. D. renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż ani z wniosku o wznowienie postępowania ani z nadesłanych dokumentów udostępnionych wnioskodawcy przez IPN nie wynika, aby w sprawie istniały szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie H. D. renty specjalnej tj., aby wnioskodawca posiadał wybitne dokonania w jakiejkolwiek dziedzinie aktywności lub też aby jego obecna sytuacja bytowa była wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Zebrany materiał dowodowy, w tym w toku wznowionego postępowania, nie wskazuje też na to, aby obecna sytuacja bytowa i zdrowotna wnioskodawcy była spowodowana działaniami funkcjonariuszy SB. Jednocześnie z dokumentów sprawy, w tym z opinii [...] z dnia 15 sierpnia 2006 r. wynika, że początki choroby [...] ([...]) stwierdzono u H. D. już w 1970 r. a w roku 1975, w czasie popełniania zarzucanego mu wówczas czynu przestępczego, za który został skazany, miał całkowicie zniesioną zdolność rozumienia znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem. Według organu, żadne dokumenty nie potwierdzają, aby choroba [...] spowodowana była rozmowami z funkcjonariuszami SB, które, jak pisze wnioskodawca, miały miejsce w latach 1978-1980, a z nadesłanych obecnie dokumentów wynika, że został zdjęty z ewidencji KW MO w L. w 1982 r. z powodu choroby [...] i usunięcia z Wyższego Seminarium Duchownego.

Tak więc z zebranego w toku wznowionego postępowania materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia specjalnego mogła zapaść inna decyzja niż decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. D. stwierdził, że decyzja ostateczna z dnia [...] stycznia 2006 r. w przedmiocie przyznania świadczenia specjalnego powinna zostać uchylona i powinna mu zostać przyznana renta specjalna w żądnej wysokości, tj. w kwocie 3000 zł ponieważ - w jego ocenie - przedstawione fakty i dowody są wystarczające do przyznania mu tego świadczenia. Podniósł również, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny "być może powoła lekarzy biegłych [...]", którzy potwierdzą podnoszone przez niego okoliczności dotyczące stanu zdrowia. Wnioskodawca nadesłał ponadto kserokopię protokołu z dnia 29 grudnia 1999 r. sporządzonego w Sądzie Rejonowym w W. z przesłuchania świadków na okoliczność pobytu jego ojca w obozie koncentracyjnym. H. D. wyjaśnił, iż świadkowie ci potwierdzili, że jego ojciec był więźniem dwóch obozów koncentracyjnych, gdzie stracił zdrowie na skutek czego zmarł przedwcześnie, gdy on miał 16 lat, nie doczekawszy się przyznania renty. Okoliczność ta - zdaniem wnioskodawcy- powinna wpłynąć na przyznanie obecnie jemu renty specjalnej.

W pismach nadesłanych pod otrzymaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. H. D. poinformował dodatkowo, że w maju 2007 r. kupił dom z budynkami gospodarczymi za 30 000 zł, a na remont wydał 40 000 zł. Zaciągnął kredyty w różnych bankach na kwotę 50 000 zł, a więc jego potrzeby finansowe znacznie się zwiększyły. Poinformował również, że w październiku 2007 r. zawarł związek małżeński, a w 2009 r. urodził się z tego związku syn. Żona ma też dziecko urodzone w 2002 r. Obecnie jego rodzina liczy więc 4 osoby. Żona otrzymuje rentę socjalną w kwocie 567 zł brutto (362 zł netto). Dochód żony jest zatem niski, a potrzeby jego rodziny znacznie się zwiększyły.

Prezes Rady Ministrów, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. w przedmiocie przyznania H. D. świadczenia specjalnego.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. wskazując dodatkowo, iż pobyt ojca H. D. w obozie koncentracyjnym, jego przedwczesny zgon i brak prawa do renty oraz zmiana sytuacji rodzinnej i wzrost obciążeń finansowych wnioskodawcy nie stanowią okoliczności szczególnych w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzasadniających przyznanie świadczenia w trybie tego przepisu. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego nie wynika więc, aby w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia specjalnego mogła zapaść inna decyzja niż decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. D. stwierdził, iż przedłożone przez niego dokumenty są wystarczające do przyznania renty specjalnej. Podkreślił, że ostre [...] wystąpiły u niego w czasie studiów seminaryjnych, czyli w tym czasie, kiedy nachodzili go funkcjonariusze SB. Był wtedy leczony w [...]. Według skarżącego te [...] miały związek z nachodzeniem go przez funkcjonariuszy SB, a zatem jego wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, iż fakt, że skarżący posiada – w jego ocenie - niezadawalające środki na utrzymanie domu oraz czteroosobowej rodziny, a także na spłatę zaciągniętego zadłużenia, nie może być uznany za okoliczność uzasadniającą przyznanie świadczenia specjalnego.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 21 maja 2010 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, zarzucił organowi:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania renty specjalnej, tj. brak jest podstaw do ustalenia wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku";

2. niewłaściwe zastosowanie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 124 ww. ustawy wobec braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolności organu przy rozpoznawaniu i przeprowadzaniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie;

3. niewłaściwe zastosowanie art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 ww. ustawy poprzez niewystarczające wyjaśnienie i uzasadnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r., a także przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 150% stawki minimalnej oraz zwrotu innych udokumentowanych wydatków pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Na wstępie podkreślić należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia) może uwzględnić skargę nawet wtedy, gdy strona nie podniesie zarzutów, które uzasadniają wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia, w sytuacji, gdy przesłanki te istnieją. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Badając zaskarżoną decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2009 r. w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie może ono pozostać w porządku prawnym, bowiem została wydana z rażącym naruszeniem prawa .

Należy w tym miejscu przypomnieć, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu wznowieniowym w następstwie uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 662/08, wcześniejszych decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz z dnia [...] marca 2008 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. uchylając decyzje Prezesa Rady Ministrów o odmowie wznowienia postępowania wskazał, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w I instancji, bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. bądź w art. 145a k.p.a., a także czy został zachowany termin do złożenia podania. Jeżeli wymogi te są spełnione, wznawia postępowanie, a wydane w tym zakresie postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). W przeciwnym wypadku wydaje decyzję o odmowie wznowienia.

Sąd w uzasadnieniu tego wyroku nie przesądził, że w niniejszej sprawie z wniosku H. D. o wznowienie postępowania zostały spełnione przesłanki formalne do wznowienia tego postępowania. Zgodnie ze wskazaniami Sądu, do przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie zobowiązany był organ w ramach ponownego rozpoznania sprawy.

Organ rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o wznowienie postępowania miał zatem obowiązek zbadać w pierwszej kolejności dopuszczalność wznowienia z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych oraz kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Przy czym, z uwagi na zgłoszoną przez skarżącego podstawę wznowienia, do określenia terminu, w jakim strona mogła złożyć wniosek o wznowienie postępowania, powinien mieć zastosowanie art. 148 § 1 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem, w sytuacji określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, termin do złożenia podania o wznowienie biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Organ administracji właściwy w sprawie rozpatrzenia złożonego wniosku o wznowienie postępowania obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu, a stwierdzenie jego uchybienia jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Podkreślenia też wymaga, że to strona musi udowodnić kiedy, w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę prawną do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach. Organ swobodnie ocenia dowody w tej mierze i przedstawia stanowisko w tym zakresie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA we Wrocławiu z 19.05.2000 r. sygn. akt. I SA/Wr 1038/97 LEX nr 43046 ).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy podanie H. D. o wznowienie postępowania nie zawiera żadnych twierdzeń, a tym bardziej dowodów świadczących o zachowaniu terminu z art. 148 § 1 k.p.a. Prezes Rady Ministrów nie przeprowadzając żadnych ustaleń w tym zakresie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. wznowił postępowanie powołując się na "zalecenia" zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r. Postanowienie o wznowieniu postępowania nie zawiera żadnych ustaleń co do zachowania przez wnoszącego podanie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r., wbrew twierdzeniom organu, w żaden sposób nie przesądził natomiast, że warunki formalne do wznowienia postępowania, w tym termin z art. 148 § 1 k.p.a., zostały zachowane.

Bez prawidłowych ustaleń w przedmiocie zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania nie jest możliwe przejście do drugiego etapu postępowania wznowieniowego tj. merytorycznej oceny wskazanej podstawy wznowienia.

W chwili obecnej, w oparciu o poczynione przez organ ustalenia faktyczne, nie można natomiast przesądzić, czy w ogóle postępowanie wznowieniowe może być wszczęte. Stąd też należy uznać, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2009 r. rażąco naruszają prawo i należy stwierdzić ich nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Natomiast postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. o wznowieniu postępowania zostało przez Sąd uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. wobec nie wyjaśnienia przez Prezesa Rady Ministrów wszystkich niezbędnych przesłanek wznowienia postępowania tj. kwestii zachowania terminu do wniesienia podania, a tym samym naruszenia art. 148 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania i w zależności od jego wyników - bądź ponownie wyda postanowienie o wznowieniu, bądź też decyzją odmówi wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.).

Należy jednocześnie pamiętać, że tryb wznowienia postępowania jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji, nie może więc być rozumiany jako swoista odmiana środka odwoławczego, jak wydaje się sądzić skarżący. Kontrola ostatecznej decyzji musi odbywać się ściśle w ramach zakreślonych przez wskazaną podstawę wznowienia, zaś samo postępowanie może doprowadzić do skorygowania błędów w ustaleniach faktycznych tylko pod warunkiem, że znajdzie oparcie w nowych istotnych dla sprawy okolicznościach faktycznych lub nowych dowodach, które istniały w chwili wydawania decyzji, lecz nie były znane organowi. W innym bowiem wypadku ten nadzwyczajny środek wzruszania ostatecznych decyzji przekształciłby się w zwykłe odwołanie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).