Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1739/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: M.P. 2006 nr 86 poz 880 art. 235-1 i art. 235-2
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: M.P. 2006 nr 86 poz 880 par.8 ust.3
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej

SENTENCJA

Dnia 25 listopada 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 maja 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 86/11 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r. o sygn. akt IV SA/Wr 86/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

I. G. w okresie od dnia 29 sierpnia 2005 r. do dnia 28 lutego 2006 r. odbywała staż przygotowawczy do zawodu w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., zaś od dnia 1 marca 2006 r. do dnia 13 grudnia 2008 r. pracowała w ww. zakładzie pracy jako operator wydziału montażu.

Pismem z dnia 23 lipca 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu zawiadomił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz I. G. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u I. G., związanej z wykonywaniem monotypowych ruchów rąk, powodujących przeciążenie układu ruchu.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu, stosując art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), stwierdził u I. G. występowanie choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki, która wymieniona jest w pozycji 19 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, załączonym do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu wskazał, że stwierdzenie choroby zawodowej u I. G. miało miejsce na podstawie orzeczenia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu Oddział w Wałbrzychu z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] oraz w oparciu o ocenę narażenia zawodowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji do Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie zgodziła się z zajętym przez organ I instancji stanowiskiem. W jej ocenie, czynności zawodowe wykonywane przez I. G. nie obciążały kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, a zatem nie mogły spowodować u niej choroby zawodowej. Na poparcie swojego twierdzenia, Spółka załączyła do odwołania opracowanie prof. Ryszarda Palucha "Ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...] i [...] [...] Sp. z o.o.".

W związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu Spółki, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu zwrócił się do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu Oddział w Wałbrzychu o skierowanie I. G. do Instytutu Medycy Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, celem wydania ostatecznego orzeczenia lekarskiego w niniejszej sprawie.

Orzeczeniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu orzekł o rozpoznaniu u I. G. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki (poz. 19 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, załączonego do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.). W uzasadnieniu stwierdzono, że biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego i udostępnionej dokumentacji medycznej z dotychczasowego leczenia, wyniki konsultacji ortopedycznej i badań przeprowadzonych w trakcie hospitalizacji w tutejszym Instytucie oraz potwierdzone przez państwowego inspektora sanitarnego narażenie zawodowe, można z przeważającym prawdopodobieństwem rozpoznać u badanej przewlekłą chorobę układu ruchu, wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia pochewki ścięgna mięśnia prostownika kciuka prawego.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, mając za podstawę art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t. j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie trzy warunki: po pierwsze, choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; po drugie, choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy; po trzecie, wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W przypadku I. G., dochodzenie sanitarno – epidemiologiczne wykazało, że wykonując swoje obowiązki zawodowe, narażona była ona na nadmierne obciążenie kończyn górnych w stawach nadgarstkowych. Organ podkreślił, że placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu Oddział w Wałbrzychu oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu były zgodne co do faktu, iż dane wywiadu chorobowego, zgromadzona dokumentacja medyczna, wyniki przeprowadzonych badań laboratoryjnych oraz konsultacji ortopedycznych i neurologicznych, a także sposób wykonywania pracy dają podstawy do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.

Odnosząc się zaś do załączonego do odwołania opracowania "Ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...] i [...] [...] Sp. z o.o.", Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wskazał, że Instytut Medycyny Pracy w Łodzi dokonał oceny opracowania dotyczącego innej sprawy choroby zawodowej. Wprawdzie ocena ta dotyczyła linii półautomatycznych ABCD i Fiat, jednakże charakter pracy na tych liniach jest niemalże identyczny i – w ocenie ww. Instytutu – sposób wykonywania pracy powoduje przeciążenia układu ruchu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 235¹ Kodeksu pracy, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że choroba I. G. ma charakter choroby zawodowej, oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez niepodjęcie wymaganych prawem działań, mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego wydania decyzji w niniejszej sprawie. Ponadto, Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 w związku z art. 7 kpa, poprzez pominięcie złożonego przez skarżącą opracowania "Ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...] i [...]"; art. 80 kpa, poprzez przekroczenie przez organ granic prawa do swobodnej oceny dowodów i wydania rozstrzygnięcia wbrew treści ww. dowodu; art. 81 w związku z art. 10 § 1 kpa, poprzez odwołanie się do niesprecyzowanej oceny Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z pominięciem uprawnienia pozwanej do zapoznania się z jego treścią i złożenia kolejnych wniosków dowodowych; art. 73 § 1 w związku z art. 10 § 1 kpa, poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z aktami sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jaką przedstawił w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając sprawę, uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Aby zatem określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie, winno być ono spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

W myśl natomiast § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W ocenie Sądu I instancji, w toku postępowania administracyjnego zgromadzono materiał dowodowy pozwalający zasadnie przyjąć, że I. G. podczas zatrudnienia w skarżącej Spółce pracowała w warunkach stwarzających ryzyko narażenia na nadmierne obciążenie kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, tj. powstania choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. Jego zdaniem, nie ulega też wątpliwości, że orzeczenia lekarskie w niniejszej sprawie zostały wydane przez uprawnione do tego specjalistyczne jednostki diagnostyczne na podstawie przeprowadzonych badań oraz analizy dokumentacji medycznej zainteresowanej. Organy administracji są zaś związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i – nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć – nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia osoby badanej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich.

WSA we Wrocławiu stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie odbyło się przy uwzględnieniu reguł wyznaczonych zarówno przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 77 kpa, jak i przepisami cyt. rozporządzenia. Organy inspekcji sanitarnej dokonały bowiem ustaleń w oparciu o wymagane prawem dowody (dochodzenie epidemiologiczne i orzeczenia lekarskie), a ocenę zebranego materiału uzasadniły w sposób przekonywujący.

Sąd I instancji wskazał również, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały, gdyż nie taka jest jej rola. Decyzja taka nie ustala także odpowiedzialności pracodawcy za ewentualne skutki szkodliwych warunków pracy. Podkreślił, że w okresie obowiązywania ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t. j.: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.), interes prawny pracodawców (zakładów pracy) w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wyrażał się w tym, że byli oni zobowiązani do wypłaty jednorazowych odszkodowań poszkodowanym pracownikom, niezależnie od świadczeń wypłacanych z tego tytułu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ten system świadczeń ustąpił jednak obecnej regulacji prawnej, zawartej w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.), zgodnie z którą to wyłącznie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługują świadczenia z tytułu choroby zawodowej. Doszło więc do zerwania z obowiązującym poprzednio dualizmem podmiotów zobowiązanych do wypłaty odszkodowań dla poszkodowanych pracowników. Wobec tego, że pracodawca nie jest już zobowiązany do wypłacenia pracownikowi jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej, odpadła materialnoprawna podstawa do udziału byłego pracodawcy w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej. Za taką materialnoprawną podstawę nie może być uważany przepis art. 444 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), na podstawie którego pracownik mógłby ewentualnie dochodzić od pracodawcy (względnie wszystkich pracodawców, u których był zatrudniony) renty uzupełniającej. Jest to kwestia odpowiedzialności cywilnoprawnej pracodawcy, z którą nie ma bezpośredniego związku interes prawny wymagany do udziału w sprawie administracyjnej, której przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej. WSA we Wrocławiu zaznaczył, że w postępowaniu przed sądem powszechnym, sąd ten nie jest związany decyzją stwierdzającą chorobę zawodową, jak i wydanym w takiej sprawie wyrokiem sądu administracyjnego. Z perspektywy odpowiedzialności cywilnej decyzja inspektora sanitarnego (pozytywna, jak i negatywna) ma charakter deklaratoryjny. Nie tworzy ona nowego stanu prawnego, lecz wręcz jest tylko dowodem zaistnienia określonego stanu faktycznego. Sąd I instancji przyjął zatem, że skoro decyzja inspektora sanitarnego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej nie wpływa w żaden sposób na ewentualną odpowiedzialność cywilną byłego pracodawcy, to tym bardziej brak podstaw do uwzględnienia skargi.

Dlatego też, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według obowiązujących norm.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrokowi zarzucono:

a) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, art. 77 § 1 w związku z art. 7 kpa, art. 80 kpa oraz art. 73 § 1 i art. 81 w związku z art. 10 § 1 kpa, poprzez ogólnikowe odniesienie się do zarzutów wskazanych w skardze, a w konsekwencji przyjęcie stanu faktycznego, który organ II instancji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i jego właściwej oceny, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niedokonanie oceny zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami znajdującymi zastosowanie w niniejszej sprawie oraz brak wnikliwego i pełnego rozpoznania zarzutów wskazanych w skardze, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa materialnego, a to art. 235¹ Kodeksu pracy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że choroba I. G. miała charakter choroby zawodowej wywołanej czynnikami szkodliwymi, znajdującymi się w środowisku pracy istniejącym w skarżącej Spółce.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, że nieuwzględnienie skargi przez Sąd I instancji w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona, wskazuje i świadczy zarazem o usprawiedliwionych podstawach wniesionej skargi kasacyjnej.

Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, udzielając odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie, argumentując, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest prawidłowy.

Na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną wskazał, że interes prawny do kierowania w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika z wadliwego przyjmowania przez sądy powszechne, iż były pracodawca jest obciążany odpowiedzialnością cywilnoprawną za choroby zawodowe, natomiast służy mu prawo regresu wobec poprzednich pracodawców.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t. j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei w myśl art. 235² Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Dokonując analizy cyt. przepisów, należy dojść do wniosku, że z punktu widzenia skutku w postaci stwierdzenia choroby zawodowej (ewentualnie wykluczenia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej) istotne jest, by choroba ta była spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy i była ujęta w wykazie chorób zawodowych. Istotne także jest, że rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić u pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub u byłego pracownika po zakończeniu pracy w takim narażeniu. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że stroną postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej jest pracownik lub były pracownik. Ta okoliczność ma znaczenie prawne dla oceny, czy były pracodawca osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej ma interes prawny w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wszak to jest zasadniczym przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie, zważywszy że w świetle § 8 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przesyła:

1) zainteresowanemu pracownikowi lub byłemu pracownikowi;

2) pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej;

3) jednostce orzeczniczej zatrudniającej lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie;

4) właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy.

Podobnie jest w przypadku decyzji wydanej przez właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego na skutek odwołania (ust. 4).

Przywołany przepis rozporządzenia expressis verbis wskazuje, kto jest zainteresowanym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, a tym samym – komu przysługuje przymiot strony w takim postępowaniu (pracownik lub były pracownik). Wprawdzie przepis ten ma charakter szczególny wobec unormowania zawartego w art. 109 § 1 kpa w zakresie doręczania decyzji stronom, niemniej ta jego szczególna właściwość nie powoduje, że podmioty wymienione w jego treści (od punktu 2 do 4) uzyskują przymiot strony jedynie poprzez fakt przesyłania im decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Konieczne bowiem jest istnienie interesu prawnego po ich stronie. O ile w przypadku aktualnego pracodawcy osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej interes prawny jest niewątpliwy, o tyle trudno mówić o interesie prawnym byłego pracodawcy, biorąc pod uwagę, że zawarte w Kodeksie pracy unormowania dotyczące obowiązków zakładu pracy w zakresie zapewnienia odpowiednich warunków pracy i ewentualnej potrzeby przesunięcia osoby, u której stwierdzono chorobę zawodową, na inne stanowisko pracy, określają jedynie materialnoprawne podstawy interesu prawnego aktualnie zatrudnianego pracownika, nie statuują natomiast obowiązków w odniesieniu do takiego pracownika, który już w danym zakładzie zakończył pracę.

Trzeba przy tym zaznaczyć, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest postępowaniem administracyjnym, w którym nie jest możliwe dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych. Decyzja podejmowana w tym postępowaniu ma charakter deklaratoryjny i przesłanie jej byłemu pracodawcy nie oznacza, że jest on winnym stwierdzonej choroby zawodowej, albowiem organ inspekcji sanitarnej ustala jedynie, czy jej istnienie jest wynikiem narażenia zawodowego. Obecny pracodawca, jak i były pracodawca, otrzymujący decyzję, nie są wobec tego zobowiązani na jej podstawie do wypłaty świadczeń z tytułu choroby zawodowej, wszak nie jest to sfera administracyjna, pozostająca w zakresie właściwości organów inspekcji sanitarnej. Źródłem interesu prawnego w sprawie administracyjnej nie może więc być twierdzenie skarżącej Spółki o przyjmowaniu przez sądy powszechne, iż były pracodawca jest obciążany odpowiedzialnością cywilnoprawną za choroby zawodowe.

Sąd I instancji wprawdzie dopiero w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, po przedstawieniu stanowiska merytorycznego w kwestii braku zasadności skargi, ale prawidłowo uznał, że skargę skutecznie może wnieść jedynie podmiot będący aktualnie pracodawcą strony, bowiem tylko w takiej sytuacji ma interes prawny w sprawie. Byli pracodawcy natomiast takiego interesu prawnego nie mają, a zatem jeżeli nawet dojdzie do wniesienia skargi, podlega ona oddaleniu. Kwestia legitymowania się interesem prawnym w sprawie jest kluczowa, gdyż stosownie do art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnionym do wniesienia skargi, a następnie skargi kasacyjnej, jest ten podmiot, który ma w tym interes prawny. Podmiot, który nie legitymuje się interesem prawnym w sprawie, nie może skutecznie wnieść skargi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2009 r. o sygn. akt II OSK 1407/09, publ. LEX nr 551968).

[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie zatrudnia strony, lecz jedynie w przeszłości była jej pracodawcą, nie ma więc interesu prawnego w korzystaniu z drogi sądowej w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej u zatrudnianego w przeszłości pracownika. Toteż zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należało uznać za nieuzasadnione.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.