Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 508/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 8 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi D. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4 ust. 2 pkt. 1, art. 10 ust. 1 i ust. 2, art. 13a ust. 1, ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm., zwanej dalej: ustawa 500+), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2019, poz. 1177, zwanego dalej Rozporządzenie) oraz art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2019r., poz. 1460 ze zm., zwanego dalej: Kpc) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. W. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Ś. W. odmówił D. H. (zwanemu dalej: skarżący) przyznania świadczenia wychowawczego na córkę A. H..

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. D. H. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę A. H.. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy 500+ świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. Tymczasem organ jest w posiadaniu wyroku Sądu Okręgowego w P., Wydział [...] Cywilny z dnia [...] kwietnia 2016r. sygn. akt [...] (zwanego dalej: wyrok SO), w którym Sąd miejscem stałego pobytu A. H. ustanowił miejsce zamieszkania matki.

Kolejno organ wskazał, że w dniu [...] września 2019 r. wpłynęła informacja od pełnomocnika skarżącego, zgodnie z którą w dniu [...] lutego 2019 r. córka A. przeprowadziła się do miejsca zamieszkania skarżącego. W związku z powyższym wniósł on do Sądu Rejonowego w Ś. W. pozew o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego (złożony w dniu [...] kwietnia 2019r.), pozew o alimenty (złożony w dniu [...] czerwca 2019r.) oraz wniosek o zmianę wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] kwietnia 2016r. w części dotyczącej władzy rodzicielskiej poprzez ustalenie, że miejscem pobytu małoletniej A. H. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ojca - D. H. (złożony w dniu [...] maja 2019 r.). organ skonstatował, że zgodnie z załączonymi dokumentami, wszystkie powyższe sprawy były wówczas w toku.

Na tle tak ustalonego stanu faktycznego organ odniósł, iż znany jest mu fakt pobytu córki A. w miejscu zamieszkania skarżącego. Przy podejmowaniu decyzji dokumentem wiążącym dla organu w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania dziecka jest jednak prawomocny wyrok SO, który ustala miejsce stałego pobytu córki w miejscu zamieszkania matki. W tej mierze organ powołała się na art. 365 § 1 Kpc, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W opisanych okolicznościach organ doszedł do przekonania, że należało odmówić przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę A. H..

W dniu [...] października 2019 r. D. H. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia oraz zarzucając naruszenie:

1. art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy 500+ poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że świadczenie wychowawcze przysługuje temu z rodziców, u którego miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone w wyroku sądowym, nie zaś temu z rodziców, z którym dziecko faktycznie wspólnie zamieszkuje i na utrzymaniu którego faktycznie pozostaje;

2. art. 365 § 1 Kpc, poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że prawomocny wyrok rozwodowy, w którym ustalono miejsce pobytu małoletniej A. H. w miejscu zamieszkania matki jest dla organu wiążący w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania dziecka, podczas gdy zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, przez co należy rozumieć faktyczne miejsce zamieszkania dziecka, nie zaś miejsce zamieszkania dziecka ustalone w prawomocnym wyroku rozwodowym.

Uzasadniając tak postawione zarzuty pełnomocnik podniósł, że "w orzecznictwie" (bez wskazania sygnatur) wskazuje się, że świadczenie wychowawcze wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ustawodawca przypisuje zatem istotne znaczenie rzeczywistemu wspólnemu zamieszkiwaniu dziecka wraz z osobą uprawnioną do omawianego wsparcia finansowego, przy czym dziecko to powinno znajdować się na utrzymaniu osoby uprawnionej. Innymi słowy, zdaniem pełnomocnika, dla przyznania świadczenia wychowawczego konieczne jest ustalenie z kim (z którym rodzicem po rozwodzie) dziecko faktycznie mieszka.

Wskazano jednocześnie, że miejsce faktycznego pobytu dziecka należy odróżnić od miejsca jego zamieszkania w prawnym znaczeniu tego określenia. Powołując się na judykaturę Pełnomocnik wywodził, że w art. 26 Kodeksu cywilnego chodzi o prawne miejsce zamieszkania, które w stosunku do dziecka jest tzw. domicilium necessarium, tj. miejscem zamieszkania określonym ustawowo w zależności od miejsca zamieszkania innych osób bez względu na to, czy dziecko w rzeczywistości w danej miejscowości przebywa. Co więcej, istotą prawomocnego wyroku sądu rodzinnego jest to, że władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, natomiast sposób wykonywania tej władzy może być przedmiotem wzajemnych uzgodnień między rodzicami, których celem jest dobro dziecka, bez konieczności ingerowania sądu. Przeciwna wykładnia prowadziłaby do skutku niezgodnego z celami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Rodzice dzieci z różnych związków traciliby prawo do świadczenia wychowawczego, istotnej formy pomocy państwa, tylko dlatego, że nie poddali kontroli sądu zasad wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnym dzieckiem.

W ocenie pełnomocnika o ustaleniu prawa do tego świadczenia nie może decydować jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W konsekwencji zaś nie może determinować oceny tej okoliczności sytuacja dziecka ukształtowana w tym aspekcie w orzeczeniu rozwodowymi. Istotne pozostaje bowiem rzeczywiste (faktyczne) wspólne jego zamieszkiwanie z rodzicem lub opiekunem faktycznym bądź prawnym i pozostawanie na jego utrzymaniu.

Pełnomocnik wywodził również, że w orzecznictwie wskazuje się, iż zgodnie z treścią przepisu art. 4 ust. 1 ustawy 500+ celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Tak więc wyznacznikiem uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia przez podmioty uprawnione jest sprawowanie przez nich opieki, utożsamiane z wychowaniem małoletniego dziecka, a w konsekwencji warunkiem takim jest zamieszkiwanie, czy też wychowanie i sprawowanie opieki nad małoletnim i zaspokajanie jego potrzeb życiowych.

Pełnomocnik podkreślił, że matka małoletniej A. H., która nie partycypuje obecnie w kosztach utrzymania córki, wyraziła zgodę na to, aby małoletnia zamieszkiwała z ojcem, który jest jej faktycznym opiekunem, a ponadto organ sam przyznał, że jest mu to okoliczność znana. Skarżący sprawuje opiekę nad małoletnią, a także całkowicie zaspokaja jej potrzeby życiowe.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło utrzymać w mocy decyzję Burmistrza.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przywołał podstawy prawne rozstrzygnięcia wskazując, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407), zwanej dalej ustawą, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a ustawy i przysługuje do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Kolejno SKO wskazało, że wyrokiem SO wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem - A. H. pozostawiono obu stronom ustalając miejsce stałego pobytu dziecka w miejscu zamieszkania matki. Sąd nie ustanowił opieki naprzemiennej rodziców.

Kolegium wyjaśniło również, że w 2015 r. weszły w życie nowelizacje przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także kodeksu postępowania cywilnego w zakresie wprowadzenia instytucji opieki naprzemiennej. Jest to system sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem, w którym to systemie dziecko, po rozstaniu rodziców, przebywa raz u jednego, raz u drugiego rodzica w podobnych okresach czasowych (np. po dwa tygodnie lub po miesiącu). Jeżeli rodzic ubiegający się o świadczenie wychowawcze sprawuje opiekę nad dzieckiem/dziećmi w takim systemie, wówczas do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć orzeczenie sądu, na podstawie którego ustanowiono opiekę naprzemienną nad dziećmi. Nie stanowi zatem opieki naprzemiennej sytuacja, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, stale zamieszkuje z jednym z rodziców, a drugi rodzic ma jedynie ustalone w określonym wymiarze i okresie kontakty z dzieckiem.

Opieka naprzemienna jest bowiem instytucją prawa rodzinnego pozwalającą na pozostawienie władzy rodzicielskiej i sprawowanie opieki nad dzieckiem, jego obojgu rodzicom. W takiej sytuacji, sąd orzekając o opiece wskazuje okresy, w jakich rodzice naprzemiennie będą zamieszkiwać z dzieckiem i sprawować nad nim opiekę, np. w oparciu o plan wychowawczy. I w tych okresach, na podstawie ustawy 500+ każdemu z rodziców przysługuje odpowiednio świadczenie wychowawcze na dziecko objęte opieką naprzemienną.

W świetle powyższego, mając na uwadze wyrok SO, zdaniem SKO, nie można stwierdzić, aby Sąd ten orzekł opiekę naprzemienną K. H. i D. H., a tym samym A. H. nie może być uznana za członka rodziny zarówno K. H. jak i D. H..

W kontekście art. 6 Kpa organy administracji nie mają możliwości dowodzenia w jakikolwiek sposób sprawowania przez rodziców takiej opieki. Co więcej, zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi - jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny - są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego a dokładnie tę jego część, którą stanowi prawo rodzinne i opiekuńcze. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. W szczególności zatem, na zasadzie art. 2 § 1 Kpc, ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać.

Ponieważ sprawy dotyczące ustalenia wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego, o alimenty oraz o ustalenie miejsca pobytu małoletniej są w toku, organy administracji publicznej orzekające w sprawie świadczenia wychowawczego na rzecz A. H. są związane pozostającym w obrocie prawnym wyrokiem SO, a decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem.

Pismem z dnia [...] maja 2020 r. D. H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO zaskarżając ją w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: Kpa) poprzez ich niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co było konsekwencją błędnego przyjęcia, że organy administracji publicznej, realizując zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która powinna zostać uchylona;

3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy 500+ poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że świadczenie wychowawcze przysługuje temu z rodziców, u którego miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone w wyroku sądu powszechnego, nie zaś temu z rodziców, z którym dziecko faktycznie wspólnie zamieszkuje i na utrzymaniu którego faktycznie pozostaje;

4. art. 365 § 1 Kpc poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że prawomocny wyrok rozwodowy, w którym ustalono miejsce pobytu małoletniej A. H. w miejscu zamieszkania matki, jest dla organu wiążący w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania dziecka, podczas gdy zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy 500+ świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, przez co należy rozumieć faktyczne miejsce zamieszkania dziecka, nie zaś miejsce zamieszkania dziecka ustalone w prawomocnym wyroku rozwodowymi.

Skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący zasadniczo podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację, nie podzielając stanowiska Kolegium.

Odnosząc się do wywodów SKO w zakresie opieki naprzemiennej, skarżący zaznaczył, że nie podnosił okoliczności, iż opieka nad małoletnią A. H. jest wykonywana przez niego i K. H. naprzemiennie, nie twierdził też, że istnienia takiego rodzaju opieki należy domniemywać. Oczywistym jest, jego zdaniem, że stosownie do treści wyroku SO opieka naprzemienna nie została przez Sąd ustanowiona.

Skarżący opierał swoje żądanie na treści art. art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy 500+ wskazując, że w przepisie tym chodzi o osobę faktyczne sprawującą opiekę nad dzieckiem.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/G1 953/16 skarżący wywodził, że powyższe potwierdza treść art. 22 ustawy (regulujący kwestię zbiegu prawa do świadczenia wychowawczego), z którego jasno i wprost wynika, że istotnym kryterium nie jest tu rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej, ale faktyczne przebywanie dziecka u danego rodzica. Nadto argumentował, że z treści definicji ustawowej rodziny (art. 2 pkt 16 ustawy 500+ wynika, że odnosi się ona do faktycznego zamieszkiwania. Oznacza to, że dziecko jest członkiem rodziny ojca, matki, opiekuna prawnego albo faktycznego, jeżeli z nim zamieszkuje".

W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, należy wskazać, że w sprawach dotyczących świadczenia wychowawczego nie ma znaczenia rozstrzygnięcie sądu powszechnego w zakresie powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej ani nawet ustalenia miejsca pobytu dziecka w miejscu zamieszkania danego rodzica. Zupełnie nieuzasadnione są zatem, według niego, twierdzenia organu, zgodnie z którymi organy administracji publicznej, realizując zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Wręcz przeciwnie - przepisy ustawy nakładają na organy realizujące zadania w powyższym zakresie obowiązek ustalenia okoliczności kto sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, np. poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Powyższe potwierdza, w ocenie pełnomocnika, bogate orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych.

Końcowo skarżący wywodził, że w sprawie doszło do tego, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny - sam stwierdził bowiem, że "Fakt pobytu córki w miejscu Pana zamieszkania jest tutejszemu organowi znany" — jednak błędnie uznał, że okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia, bowiem prawomocny wyrok rozwodowy, w którym ustalono miejsce pobytu małoletniej A. H. w miejscu zamieszkania matki, jest dla niego wiążący w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania dziecka.

Organ II instancji nie dopełnił natomiast obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, bowiem błędnie stwierdził, że nie jest do tego uprawniony realizując zadania w zakresie świadczenia wychowawczego i w sposób bezzasadny dokonał oceny stanu faktycznego wyłącznie w oparciu o treść wyroku rozwodowego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił raz jeszcze, że ponieważ opisane wcześniej - założone przez skarżącego sprawy sądowe pozostają w toku, organy administracji publicznej orzekające w sprawie świadczenia wychowawczego na rzecz A. H. były związane pozostającym w obrocie prawnym wyrokiem SO.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. organ I instancji zawiadomił SKO, że w dniu [...] września 2020 r. wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lipca 2020 r. sygn. [...] [...] dotyczące ustalenia opieki naprzemiennej nad małoletnią A. H. (zwane dalej: postanowienie SR). Organ poinformował również, że K. H. w dniu [...] lipca 2020 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę A. H..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i należało ją oddalić.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w omawianej sprawie stanowi przepis art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195 z późn. zm.), dalej p.p.w.d. W myśl powołanego przepisu celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.

Legalna definicja "rodziny" została unormowana w art. 2 pkt 16 p.p.w.d., który przewiduje, że pod pojęciem "rodziny" ustawodawca rozumie w tym przypadku odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi – jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny - są sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego a dokładnie tę jego część, którą stanowi prawo rodzinne i opiekuńcze. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. Zgodnie bowiem z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego, kodeks ten normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisu Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

Z powyższych konstatacji można wyprowadzić wniosek, znajdujący odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (n.p. wyrok z dnia [...] listopada 2017 r. wydany w sprawie [...]), że organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Z poglądem tym sąd orzekający w niniejszej sprawie w zasadzie się zgadza. Nie można oczywiście tracić z pola widzenia kształtującej się linii orzeczniczej, prezentowanej w wyrokach wskazywanych przez skarżącego w uzasadnieniu skargi i odwołania, zgodnie z którą skoro przesłanką przesądzającą o uprawnieniu rodzica do przedmiotowego świadczenia jest faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem, to ocena stanu faktycznego nie może opierać się wyłącznie na treści wyroku sądu rozwodowego. Jednakże w realiach niniejszej sprawy Sąd przyjął za organami I i II instancji, że treść wyroku Sądu Okręgowego w P., Wydział I Cywilny z dnia [...] kwietnia 2016r. sygn. akt [...] [...] (zwanego dalej: wyrok SO), w którym Sąd miejscem stałego pobytu A. H. ustanowił miejsce zamieszkania matki była dla organów wiążąca.

Sąd nie podziela wywodów SKO w zakresie, w jakim organ omówił kwestie związane z opieką naprzemienną. Bezsporne było bowiem w sprawie, że w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji opieka taka nad małoletnią A. H. nie została ustanowiona przez sąd, ani tez rodzice małoletniej nie uzgodnili jej między sobą. Jak słusznie zauważył skarżący, organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, z którego wynika ustalenie, że małoletnia A. H. od [...] lutego 2019 r. zamieszkuje u ojca. Jednak, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie stało się tak na podstawie zgodnych ustaleń rodziców małoletniej. Matka małoletniej, K. H. w oświadczeniu załączonym do wywiadu środowiskowego oświadczyła, że to działania ojca spowodowały, że małoletnia przeprowadziła się do niego i nastąpiło to bez zgody matki("uciekła do ojca"). Przeprowadzone postępowanie przed sądem powszechnym zakończyło się ustaleniem pieczy naprzemiennej oraz ustaleniem miejsca zamieszkania małoletniej A. H. u ojca – skarżącego (postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. W. z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. [...] [...] – kopia k. 29 akt).

W tego rodzaju sytuacji – konfliktu między rodzicami dziecka co do jego miejsca zamieszkania –w ocenie sądu nie powinno się nakładać na organ obowiązku ustalania faktycznego miejsca pobytu dziecka. Nie da się bowiem wykluczyć sytuacji, gdy miejsce takie zmienia się w wyniku sprzecznych z dobrem dziecka działań rodziców, a organy pomocy społecznej miałyby w takich wypadkach niejako sankcjonować ten fakt przez przyznanie świadczenia. Z tego względu w omawianej sprawie słusznie w ocenie sądu organy ustalając, któremu rodziców należy wypłacać świadczenie wychowawcze kierowały się treścią cytowanego wyżej wyroku, tym bardziej, że toczyło się już zainicjowane przez skarżącego postępowanie przed sądem rodzinnym o ustalenie miejsca pobytu córki i ograniczenie władzy rodzicielskiej nad córką K. H., oraz z wniosku K. H. o ograniczenie władzy rodzicielskiej nad córką skarżącemu.

W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę przesłanka faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem, unormowana art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. nie może być ustalana w oderwaniu od prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego ustalającego, przy którym z rodziców małoletnie dziecko ma mieć miejsce zamieszkania. Niewątpliwie w przypadku zgodnej współpracy wychowawczej rodziców możliwe jest ustalenie faktycznego miejsca pobytu dziecka odmiennie niż w zapadłym wcześniej orzeczeniu. Można sobie wyobrazić także, że ustalenie takie obejmie również to, które z rodziców będzie pobierało w związku z faktyczną opieką nad dzieckiem świadczenie wychowawcze. Jednakże w przypadku braku porozumienia rodziców i konieczności sądowego ustalenia sposobu wykonywania opieki nad dzieckiem i jego miejsca zamieszkania kierowanie się przez organ wyłącznie przesłanką faktycznego pobytu, bez uwzględnienia orzeczenia sądu kwestię tę regulującego wydaje się sprzeczne z intencją ustawodawcy, a może być sprzeczne z dobrem małoletniego dziecka. Nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności, że sąd rodzinny, ustalając miejsce pobytu dziecka czyni to w oparciu o ustalenia dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców, a dobrem najsilniej chronionym w takich sprawach jest właśnie dobro małoletniego dziecka.

Z przedstawionych względów podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d okazały się niezasadne.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia wymienionych w zarzutach skargi przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy przeprowadziły bowiem wyczerpujące postępowanie dowodowe i prawidłowo oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Zasadnie także zastosowały przepis art. 365 § 1 Kpc i przyjęły, że prawomocny wyrok rozwodowy, w którym ustalono miejsce pobytu małoletniej A. H. w miejscu zamieszkania matki, jest dla organu wiążący w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania dziecka

W przedstawionym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 Ppsa.