Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 912/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: § 47 ust. 3 i § 64 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,  art. 152, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P spółki z o.o. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji inspektora pracy z dnia [...] r. nr [...] i orzekającej o podstawie prawnej oraz terminie wykonania decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz skarżącej P spółki z o.o. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W rezultacie przeprowadzonej kontroli nakazem nr [...] z [...] września 2014r. inspektor pracy w Okręgowym Inspektoracie Pracy, działając na podstawie art. 11 pkt 1-3, 6-6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2012 r., poz. 404, dalej: u.P.I.P), nakazał "P" Sp. z o.o.:

1. Udostępnić pracownikom do stałego korzystania instrukcję bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącą transportu ładunków dźwigiem towarowo - osobowym znajdującym się w budynku "pralni" w [...]. Uwzględnić w ocenie ryzyka zawodowego opracowanej dla stanowiska "barwiarza" zagrożenia związane z obsługą dźwigu oraz transportem towarów z jego użyciem.

2. Uwzględnić w ocenie ryzyka zawodowego opracowanej dla stanowiska "barwiarza" zagrożenia związane z obsługą dźwigu oraz transportem towarów z jego użyciem.

3. Dostosować środki transportu wewnątrzzakładowego tj. czterokołowe wózki transportowe do przemieszczania ich w kabinie dźwigu towarowo – osobowego, uwzględniając m.in. ich wymiary zewnętrzne oraz zabezpieczeniem przed zmianą położenia; podstawa prawna:

- art. 11 pkt 1 u.P.I.P,

- art. 215 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm. oraz z 2014 r. poz. 208, dalej: K.p),

- § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 ze zm. oraz z 2011 r. Nr 173, poz. 1034),

- § 8 ust. 1.2 § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U., nr 26, poz. 313 ze zm. oraz z 2009 r. nr 56, poz. 462).

4. Zapewnić wykonywanie zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy przez osobę mającą wymagane kwalifikacje.

Jednocześnie organ wyznaczył dzień 31 października 2014 r. jako termin wykonania powyższych obowiązków.

Pismem z [...] września 2014 r. "P" Sp. z o.o. wniosła odwołanie od nakazu inspektora pracy z [...] września 2014 r. w zakresie pkt 3 tego nakazu, podnosząc, iż obowiązek ten nie wynika z przepisów prawa.

Uzasadniając odwołanie strona wskazała, że wózki do przewożenia wełny nigdy, z uwagi na ich przeznaczenie, nie wymagały hamulców, zaś obowiązek tego rodzaju nie wynika również z przepisów prawa. Zgodnie z dyspozycją § 21 ust. 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r., przy ręcznych pracach transportowych wyłącznie wózki przemieszczane na szynach oraz wózki kołowe przemieszczane na pochyleniach powinny posiadać sprawnie działające hamulce. Ponadto żadna z powołanych przez Inspektora w pkt 3 nakazu norm prawnych, które miały być naruszone przez stronę w związku z brakiem hamulców wózka, nie wskazuje na taką konieczność. W ocenie odwołującej się sposób eksploatacji wózków zapewnia bezpieczeństwo użytkowników, jeśli uwzględni się, że wózki przemieszczane są bardzo powoli (2,3 km/h), wyłącznie po płaskiej powierzchni oraz na niewielkiej odległości. W razie prawidłowego z nich korzystania nie ma zatem możliwości, aby wózki przesuwały się niekontrolowalnie, powodując zagrożenie. Podkreślono dalej, że obsługą dźwigu używanego do transportu wózków z wełną zajmowały się osoby posiadające stosowne przeszkolenie w tym zakresie, zaś osoba obsługująca dźwig w sposób prawidłowy, podczas jazdy winna stać przy pulpicie sterowniczym, a nie (jak dokonał tego poszkodowany pracownik Spółki) przechodzić w kierunku blokady drzwi na parterze. Ponadto, samoczynne przesunięcie wózka jest niemożliwe, gdyż podłoga w windzie jest z blachy ryflowanej, a do tego należy jeszcze uwzględnić tarę i masę ładunku.

Ponadto Spółka nie zgodziła się z ustaleniami inspektora PIP, jakoby przestrzeń pozostała w kabinie dźwigu po umieszczeniu w nich wózka była nieodpowiednia. Zwrócono uwagę na nieprecyzyjność pomiarów przedstawianych przez inspektora w jego pismach formułowanych w toku kontroli, a także podkreślono, że z wielokrotnych pomiarów wykonanych przez Spółkę wynika, że operatorowi dźwigu, po wstawieniu wózka do środka, pozostaje powierzchnia szeroka na ponad 60 cm, która jest wystarczająca dla przebywania tam osoby dorosłej i prawidłowego przetransportowania wózka z surowcem. Z kolei obowiązujące w tej materii przepisy techniczne nie określają precyzyjnie, ile miejsca musi pozostać w windzie po umieszczeniu w niej towaru, posługując się w tej materii pojęciem "bezpieczna odległość". Zwrócono uwagę, że § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. wskazuje jedynie na konieczność zapewnienia "wystarczającej przestrzeni" do transportu. W ocenie Skarżącego, prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż normy w nim zawarte nie mogą być odnoszone do analizowanej sytuacji.

Niezależnie od powyższego, w ocenie strony skarżącej, kognicja inspektora do wydawania nakazów, o których mowa w art. 11 u.P.I.P obejmować może wyłącznie sytuacje, w których pracodawca narusza obowiązki precyzyjnie określone, dające się wyinterpretować z treści przepisów prawa pracy. Nakaz nie może być oparty na subiektywnym przekonaniu inspektora pracy, że dane rozwiązanie nie jest dobre, ponieważ inne mogłoby być wygodniejsze.

Po rozpoznaniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy decyzją nr [...] z [...] października 2014r., działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 u.P.I.P, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej: podstawy prawnej w zakresie określonym § 8 ust. 1.2 § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26, poz. 313 ze zmianami oraz z 2009 r. Nr 56, poz. 462) oraz terminu wykonania decyzji i w tym zakresie orzekł: "podstawa prawna decyzji:

- art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012r. poz. 404 ze zmianami oraz z 2014r. poz. 768),

- art. 215 pkt. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2014r. poz. 208),

- § 47 ust.. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami oraz z 2011 r. Nr 173, poz. 1034),

- § 64 ust.3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami oraz z 2011 r. Nr 173, poz. 1034) (...)

Termin wykonania decyzji: do 31.12.2014r.". W pozostałym zakresie organ II instancji zaskarżoną decyzję nr [...] z nakazu nr [...] utrzymał w mocy.

Uzasadniając decyzję Okręgowy Inspektor Pracy wskazał, że w procesie transportu wewnątrzzakładowego w "P" Sp. z o.o., przy transporcie wełny z magazynu na poszczególne kondygnacje budynku środkiem transportu jest dźwig, natomiast ładunek przemieszczany za pomocą dźwigu to wózek czterokołowy z wełną lub bez wełny. W kabinie musi przebywać również operator, gdyż dźwig sterowany jest z kabiny.

W przepisach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy pojęciem maszyny lub urządzenia technicznego określa się wszelkie maszyny i inne urządzenia techniczne, narzędzia oraz instalacje użytkowane podczas pracy. Potwierdza to np. treść § 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz.U. z 2002r. Nr 191, poz. 1596 ze zm.) wskazując, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o "maszynie" należy przez to rozumieć wszelkie maszyny i inne urządzenia techniczne, narzędzia oraz instalacje użytkowane podczas pracy, a także sprzęt do tymczasowej pracy na wysokości, w szczególności drabiny i rusztowania. W świetle powyższego zarówno dźwig towarowo-osobowy użytkowany w Spółce, jak i wózki czterokołowe przewożone w kabinie dźwigu są urządzeniami technicznymi.

Odnosząc się do podstawy prawnej kwestionowanego przez stronę obowiązku - w zakresie odnoszącym się do konieczności uwzględnienia wymiarów zewnętrznych środków transportu wewnątrzzakładowego - organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 215 K.p pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane maszyny i inne urządzenia techniczne zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami, szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy oraz uwzględniały zasady ergonomii. Sposób realizacji wskazanych obowiązków określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. Jak wskazano w § 1 ust. 2 przepisy rozporządzenia nie dotyczą środków transportu kolejowego, lotniczego, morskiego i wodnego śródlądowego. Transport wewnątrzzakładowy ręczny i zmechanizowany (w tym przy użyciu dźwigu towarowo-osobowego) nie został wyłączony z obowiązków określonych w tym rozporządzeniu. Jak określa § 51 ust. 1 rozporządzenia maszyny i inne urządzenia techniczne, zwane dalej "maszynami", powinny spełniać wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy określone w odrębnych przepisach przez cały okres ich użytkowania. W związku z powyższym, zdaniem organu II instancji, wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy powinny spełniać również użytkowany przez stronę dźwig towarowo-osobowy oraz wózki transportowe, które przewożone są w kabinie dźwigu.

Z kolei, zgodnie z § 2 pkt. 8 ww. rozporządzenia, ilekroć jest mowa o "stanowisku pracy" rozumie się przez to przestrzeń pracy wraz z wyposażeniem w środki i przedmioty pracy, w której pracownik lub zespół pracowników wykonuje pracę. W świetle tej definicji kabina dźwigu (ze sterowaniem wewnętrznym i pulpitem sterowniczym umieszczonym na ścianie kabiny) jest dla operatora dźwigu stanowiskiem pracy. W kabinie dźwigu znajduje się stanowisko pracy, ponieważ dźwig sterowany jest z kabiny, więc w kabinie w czasie transportu musi również przebywać operator. W treści § 47 ust. 3 cyt. rozporządzenia wskazano, że przejścia między maszynami, a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko do obsługi tych urządzeń powinny mieć szerokość co najmniej 0,75 m. Powyższe uzasadnia zatem treść decyzji w zakresie nakładającym na pracodawcę obowiązek dostosowania środków transportu wewnątrzzakładowego, tj. czterokołowych wózków transportowych do przemieszczania ich w kabinie dźwigu towarowo - osobowego uwzględniając m.in. ich wymiary zewnętrzne. Wykonaniem decyzji będzie w tym przypadku np. używanie w kabinie dźwigu takich wózków lub innych opakowań, pojemników do wełny, które zapewnią operatorowi dojście do ściany z pulpitem sterowniczym o szerokości minimum 75 cm. Celem nałożonego obowiązku jest ochrona życia lub zdrowia operatora dźwigu, który w czasie jazdy będzie znajdował się w kabinie, a przepis wymaga, aby zapewnić operatorowi dojście o szerokości minimum 75 cm.

W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego, nie stanowi nadinterpretacji inspektora pracy zastosowanie jako podstawy prawnej § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., gdyż treść tego przepisu nie posługuje się pojęciem stale posadowionych w określonym miejscu maszyn, jak argumentuje odwołujący. Natomiast wskazany w decyzji przepis § 8 ust. 1.2 § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000r. nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż operator dźwigu (jedyna osoba jaka zgodnie z argumentacją w odwołaniu może znajdować się w kabinie) nie wykonuje ręcznych prac transportowych, lecz przewozi ładunek na poszczególne kondygnacje budynku.

Odnosząc się w dalszej kolejności do podstawy prawnej kwestionowanego obowiązku - w zakresie odnoszącym się do konieczności zabezpieczenia środków przed zmianą położenia – Okręgowy Inspektor Pracy wskazał, że w procesie transportu wewnątrzzakładowego w "P" Sp. z o.o., przy transporcie wełny z magazynu na poszczególne kondygnacje środkiem transportu jest dźwig, natomiast ładunek przemieszczany za pomocą dźwigu to wózek czterokołowy z wełną lub bez wełny. Bezspornym jest, co wynika zarówno z treści protokołu kontroli, zastrzeżeń pracodawcy do protokołu, jak i z treści odwołania, że u pracodawcy nie stosuje się żadnego typu zabezpieczeń ładunku w czasie transportu w kabinie dźwigu.

Organ II instancji zgodził się z argumentacją zawartą w odwołaniu, że przedmiotowe wózki nie są przemieszczane na szynach lub pochylniach, co wyklucza zastosowanie § 21 ust. 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. Ponadto podzielona została argumentacja Spółki, że żaden z przepisów wskazanych jako podstawa prawna decyzji nie zobowiązuje do stosowania hamulców przy wózkach do transportu ręcznego używanych na potrzeby Spółki. Zaznaczono jednakże, że obowiązek wskazany w decyzji inspektora to obowiązek dostosowania czterokołowych wózków transportowych do przemieszczania ich w kabinie dźwigu towarowo - osobowego z uwzględnieniem m.in. zabezpieczenia przed zmianą położenia. Zatem tylko w przypadku, gdy wózek będzie wstawiany do kabiny dźwigu należy zabezpieczyć wózek przed zmianą położenia. Zabezpieczenie to może być trwałe (np. hamulce) lub doraźne (np. kliny), ale musi skutecznie uniemożliwiać zmianę położenia ładunku w kabinie dźwigu. Celem nałożonego obowiązku jest ochrona życia lub zdrowia operatora dźwigu, który w czasie jazdy będzie znajdował się w kabinie.

Powołując się na dyspozycję przepisu art. 215 K.p Inspektor wskazał, że pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane maszyny i inne urządzenia techniczne zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami, szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy oraz uwzględniały zasady ergonomii. Ogólne wymagania w tym zakresie wskazuje Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r., zaś szczegółowe wymagania dotyczące zasad transportu wewnątrzzakładowego (w tym za pomocą transportu zmechanizowanego jakim jest dźwig towarowo-osobowy) określa rozdział 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. precyzując w § 64 ust. 3, że ładunek powinien być zabezpieczony w szczególności przed upadkiem, przemieszczeniem i zsypywaniem się ze środka transportu. Wymienione przepisy wskazują, że wszelkie ładunki nie przemieszczane w szynach, prowadnicach (czyli również wózek czterokołowy ustawiony na podłodze kabiny dźwigu) powinny posiadać zabezpieczenie zapobiegające przemieszczeniu się ładunku (tj. wózka). Warunku tego nie zapewnia sama podłoga w kabinie, pomimo, że wykonana jest z blachy ryflowanej, czego dowodem jest, że pomimo takiej podłogi wózek zmienił swoje położenie w dniu [...] lipca 2014r. w czasie wypadku. W związku z niewyszczególnieniem w podstawie prawnej decyzji ww. przepisu, treść podstawy prawnej uzupełniono o przepis § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r.

Pismem z [...] listopada 2014r. Spółka "P" wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy nr [...] z [...] października 2014 r., zarzucając tejże decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, poprzez:

- przyjęcie, że ww. przepis określa minimalną odległość między ścianą dźwigu towarowo-osobowego, a wózkiem transportowym napędzanym ręcznie, który znajduje się w tymże dźwigu, podczas gdy kwestia przestrzeni jaką należy zapewnić pracownikowi przy ręcznych pracach transportowych uregulowana jest w przepisie szczególnym, tj. § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000r. wyłączającym zastosowanie przepisu ogólnego jakim jest § 47 ust. 3 ww. rozporządzenia;

- przyjęcie, że przestrzeń między wózkiem transportowym, a ścianą dźwigu towarowo-osobowego, w której przebywa pracownik podczas transportu wózka za pomocą dźwigu stanowi "przejście" w rozumieniu § 47 ust. 3, podczas gdy przestrzeń ta nie zawiera cech "przejścia", bowiem "przejście" zgodnie z literalnym brzmieniem tegoż pojęcia tworzy wyodrębniony fragment przestrzeni, który posiada "wejście" i "wyjście", pozwalające na przejścia z punktu "A" do punktu "B", natomiast przestrzeń między wózkiem towarowym, a ścianą dźwigu towarowo-osobowego stanowi wyodrębniony fragment przestrzeni w którym chwilowo przebywa pracownik obsługujący dźwig, przez który nie jest możliwe "przejście", bowiem nie ma ono "wyjścia", a jego funkcja nie polega na przejściu z punktu "A" do punktu "B", lecz na chwilowym przebywaniu w tym miejscu celem obsług dźwigu;

- przyjęcie, że wózek towarowo - osobowy stanowi urządzenie techniczne w rozumieniu przepisu § 47 ust. 3, podczas gdy wózek, zgodnie z definicją legalną zawartą § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000r., stanowi "sprzęt pomocniczy",

2) § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że wózek transportowy wykorzystywany do transportu wełny i umieszczony w tym celu w dźwigu towarowo-osobowym stanowi "ładunek" w rozumieniu § 64 ust. 3 ww. rozporządzenia, podczas gdy zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000r. wózek stanowi "sprzęt pomocniczy" wykorzystywany do transportu ręcznego ładunku, jakim na gruncie niniejszej sprawy jest wełna znajdująca się w tymże wózku transportowym.

Zdaniem skarżącej Spółki powyższe naruszenie miały wpływ na wynik sprawy, bowiem w ich efekcie na skarżącą został nałożony obowiązek, który nie wynika z przepisów prawa i który przy właściwym zastosowaniu prawa nie zostałby na stronę nałożony.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż stanowisko organu o konieczności zapewnienia odległości 0,75 m pomiędzy wózkiem transportowym, a ścianą dźwigu wynika z błędnej subsumpcji stanu faktycznego sprawy do normy prawnej zawartej w § 47 ust. 3 rozporządzenia z dnia 26 września 1997r. Przepis ten nie ma bowiem zastosowania do odległości między ścianą dźwigu towarowo- osobowego, a wózkiem umieszczonym w tymże dźwigu, w której to przestrzeni przebywa pracownik obsługujący panel sterujący dźwigiem. Podkreślono, że wózek transportowy wykorzystywany do przewożenia wełny przez skarżącą jest napędzany ręcznie, a zatem prace wykonywane przy użyciu tegoż wózka należy zaliczyć do ręcznych prac transportowych, podczas których wózek transportowy jest sprzętem pomocniczym w rozumieniu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2014r.

Zdaniem strony skarżącej dokonując subsumcji powyższego stanu faktycznego pod konkretna normę prawną należy mieć na względzie m.in. ogólne dyrektywy wykładni prawa. Jedną z nich jest zasada lex specialis derogat legi generali, która winna mieć zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy. Mając na uwadze powyższą zasadę, podkreślono, iż rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp ma charakter aktu ogólnego, który ma zastosowanie, jeżeli w konkretnym stanie faktycznie nie mają zastosowania przepisy szczególne. Dlatego też przepis § 47 ust. 3 powyższego rozporządzenia, który powołał Organ w skarżonej decyzji, będzie miał zastosowanie, jeżeli dana sytuacja nie jest regulowana przez przepis szczególny.

Z kolei uwzględniając charakter prac związanych z przemieszczaniem wełny za pomocą wózków transportowych w zakładzie skarżącej, Spółka uznała, iż są to "ręczne prace transportowe" w rozumieniu definicji zawartej w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2014 r. Dlatego też zasady bezpieczeństwa i higieny pracy związane z transportem wełny w zakładzie skarżącej określa przede wszystkim ww. rozporządzenie, a dopiero wówczas, gdy dana kwestia nie jest uregulowana w tymże rozporządzeniu, zastosowanie znajdą przepisy o charakterze ogólnym, tj. rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp.

Skarżąca podniosła dalej, iż kwestia związana z przestrzenią jaka winna zostać zapewniona pracownikowi przy ręcznych pracach transportowych uregulowana została w § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, przy pracach związanych z ręcznym przemieszczaniem przedmiotów należy zapewnić wystarczającą przestrzeń, zwłaszcza w płaszczyźnie pionowej, umożliwiającą zachowanie prawidłowej pozycji ciała pracownika podczas pracy. Powyższy przepis nie określa zatem konkretnej odległości wyrażonej w jednostkach miary, tj. centymetrach lub metrach, lecz stanowi o wystarczającej przestrzeni. Dokonując oceny tego, czy dana przestrzeń jest wystarczająca należy każdorazowo oceniać konkretne warunki w jakich odbywa się przemieszczanie określonych przedmiotów. Oceny tej dokonuje pracownik, który jest uprawniony do obsługi dźwigu i który posiada niezbędne kwalifikacje pozwalające na zapewnienia bezpieczeństwa pracy w czasie obsługi dźwigu, w tym zachowanie prawidłowej pozycji ciała pracownika.

Uwzględniając powyższe stwierdzono w skardze, iż przestrzeń miedzy wózkiem transportowym, a ścianą dźwigu towarowo-osobowego wynosząca w zakładzie Skarżącej ponad 60 cm jest przestrzenią wystarczającą w rozumieniu § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia. Podniesiono, iż nawet gdyby przyjąć hipotetyczne założenie, że ww. przepis o charakterze szczególnym nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, skarżona decyzja nadal narusza przepis § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem przyjmuje, iż przestrzeń powstająca między wózkiem transportowym, a dźwigiem towarowo-osobowym posiada cechy "przejścia", o którym stanowi ww. przepis. Zestawiając znaczenie ww. pojęcia ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, podniesiono, iż przestrzeń powstająca między wózkiem transportowym, a ścianą dźwigu towarowo-osobowego, nie stanowi "przejścia" w rozumieniu powyższego przepisu. Wniosek taki wynika z faktu, iż miejsce w którym przebywa pracownik obsługujący dźwig towarowo-osobowy w zakładzie skarżącej, stanowi fragment przestrzeni w którym możliwe jest tylko przebywanie pracownika, nie jest natomiast możliwe "przejście" tegoż miejsca, ponieważ nie zawiera ono "wyjścia", nie prowadzi do żadnego innego pomieszczenia. Podkreślono, iż treść § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp stanowi o przejściach, które mają charakter trwały. Tymczasem przestrzeń między wózkiem transportowym, a ścianą dźwigu towarowo-osobowego w analizowanym stanie faktycznym nie tylko nie jest "przejściem" w rozumieniu ww. normy prawnej, ale też nie ma charakteru trwałego. Powstaje chwilowo, w czasie przemieszczania wewnątrzzakładowych środków transportu, tj. ręcznie poruszanych wózków z wełną.

Autor skargi nie zgodził się także ze stanowiskiem organu, w zakresie, w jakim podając motywy zastosowania § 47 ust. 3 rozporządzenia wskazał, iż wózek transportowy wykorzystywany w zakładzie skarżącej stanowi "urządzenie techniczne". Skarżąca Spółka wskazała, że zgodnie z definicją legalną zawartą w § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie zasad bhp, przy ręcznych pracach transportowych "wózek" jest jednym z desygnatów pojęcia "sprzęt pomocniczy". Zgodnie bowiem z powołanym przepisem ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o "sprzęcie pomocniczym" - rozumie się przez to środki mające na celu ograniczenie zagrożeń i uciążliwości związanych z ręcznym przemieszczaniem przedmiotów, ładunków lub materiałów oraz ułatwienie tych czynności; do środków tych zalicza się w szczególności: pasy, liny, łańcuchy, zawiesia, dźwignie, chwytaki, rolki, kleszcze, uchwyty, nosze, kosze, legary ręczne wciągniki i wciągarki, krążki i wielokrążki linowe, przestawne pochylnie, taczki i wózki. Dlatego też przepis § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawie, bowiem nie obejmuje zakresem regulacji "sprzętów pomocniczych".

Odnosząc się do zarzucanego Okręgowemu Inspektorowi Pracy naruszenia § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r., strona skarżąca zauważyła, iż wskazana norma prawna stanowi o zabezpieczeniu ładunku. Tymczasem ładunkiem na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy nie jest wózek transportowy, lecz wełna znajdująca się w tymże wózku. Wniosek taki wprost wynika ze znaczenia pojęcia "ładunek", który - zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN – oznacza m.in. towar przewożony środkami transportu. Dodano, iż ładunek (wełna) w zakładzie skarżącej, zgodnie z dyspozycją § 64 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp, jest w odpowiedni sposób zabezpieczona w szczególności przed upadkiem, przemieszczaniem i zsypywaniem się ze środka transportu, tj. wózka transportowego. Owe zabezpieczenie wynika z konstrukcji wózka transportowego, w którym znajduje się przewożona wełna, która skutecznie chroni wełnę przed zsypaniem, czy przemieszczeniem z wózka transportowego.

Niezależnie od powyższego Spółka wyjaśniła, iż sam wózek transportowy - pomimo tego, iż nie jest ładunkiem - jest w odpowiedni sposób zabezpieczony przed przemieszczaniem się w dźwigu towarowo-osobowym. Zabezpieczenie przed przemieszaniem się wózka gwarantowane jest bowiem jego właściwym usytuowaniem w dźwigu przez wykwalifikowanego pracownika oraz zastosowaniem blachy ryflowanej. Środki te, zdaniem autora skargi, są wystarczające do tego, aby zapewnić stabilne usytuowanie wózka w dźwigu.

Z uwagi na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga okazała się uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, poza ogólnie (zadaniowo) sformułowanymi przepisami art. 11 pkt 1 u.P.I.P oraz art. 215 pkt 1 K.p, stanowiło unormowanie § 47 ust. 3 oraz § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 ze zm.). Organ odwoławczy uchylił bowiem nakaz wydany przez inspektora pracy m.in. w zakresie jego podstawy prawnej, określonej § 8 ust. 1.2 i § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz.U. z 2000 r., nr 26, poz. 313 ze zm.).

§ 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. stanowi, że przejścia między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko do obsługi tych urządzeń powinny mieć szerokość co najmniej 0,75 m; jeżeli w przejściach tych odbywa się ruch dwukierunkowy, szerokość ich powinna wynosić co najmniej 1 m. Powyższe - zdaniem organu odwoławczego - uzasadnia treść decyzji inspektora pracy w zakresie nakładającym na pracodawcę obowiązek dostosowania środków transportu wewnątrzzakładowego, tj. czterokołowych wózków transportowych do przemieszczania ich w kabinie dźwigu towarowo - osobowego uwzględniając m.in. ich wymiary zewnętrzne.

W ocenie Sądu z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Rację ma natomiast strona skarżąca, iż przepis ten nie ma zastosowania do odległości między ścianą dźwigu towarowo-osobowego a wózkiem umieszczonym w tym dźwigu. W cytowanym przepisie mowa jest bowiem jedynie o przejściach między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami, a więc takich przestrzeniach przez które można przedostać się z jednego pomieszczenia czy też punktu do drugiego. Odległość między wózkiem transportowym a ścianą dźwigu towarowo-osobowego z całą pewnością takiej przestrzeni nie tworzy.

Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi trzeba powiedzieć, że bezspornym w sprawie jest, że wózek uczestniczący w zdarzeniu - wypadku który miał miejsce [...].07.2014r. - przeznaczony jest do transportu wełny owczej pomiędzy poszczególnymi działami produkcyjnymi zakładu. Wózek ten jest przystosowany do transportu wewnątrzzakładowymi zmechanizowanymi środkami transportu zakładowego a także do ręcznego przemieszczania surowców. Praca obsługującego wózek polega na ręcznym załadunku wełny do skrzyni transportowej wózka, przepchaniu go w okolice drzwi szybu dźwigu a następnie umieszczeniu wózka wewnątrz kabiny dźwigu. Niewątpliwie zatem uznać należy, że wózek ten stanowi środek mający na celu ułatwienie wykonywania czynności związanych z ręcznym przemieszczaniem ładunku jakim jest wełna. W takiej sytuacji za słuszne uznać należało stanowisko skarżącej, iż wózek wykorzystywany w zakładzie skarżącej stanowi sprzęt pomocniczy. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. przez sprzęt pomocniczy rozumie się środki mające na celu ograniczenie zagrożeń i uciążliwości związanych z ręcznym przemieszczaniem przedmiotów, ładunków lub materiałów oraz ułatwienie wykonywania tych czynności; do środków tych zalicza się w szczególności: pasy, liny, łańcuchy, zawiesia, dźwignie, chwytaki, rolki, kleszcze, uchwyty, nosze, kosze, legary, ręczne wciągniki i wciągarki, krążki i wielokrążki linowe, przestawne pochylnie, taczki i wózki. Tym samym, skoro ww. rozporządzenie wprost zalicza wózki do sprzętów pomocniczych, błędne jest stanowisko organu, iż wózki wykorzystywane w zakładzie skarżącej są urządzeniami technicznymi, o których mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy.

Zgodnie z § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ładunek powinien być zabezpieczony w szczególności przed upadkiem, przemieszczeniem i zsypywaniem się ze środka transportu. Treść tego przepisu jest jednoznaczna i wynika z niej, że reguluje on zasady zabezpieczenia ładunku, którym w rozpoznawanej sprawie jest wełna umieszczana w skrzyni transportowej wózka, nie zaś - jak słusznie podnosi strona skarżąca - samego wózka.

Reasumując stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie na skarżącą zostały nałożone obowiązki na podstawie przepisów które nie mogły mieć w sprawie zastosowania. W takiej sytuacji koniecznym było uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uchylenia decyzji inspektora pracy z [...] września 2014 r. nr [...] i orzekającej o podstawie prawnej oraz terminie wykonania decyzji.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a), orzekł, jak w sentencji wyroku. O tym, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi Sąd - na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, przyjmując - stosownie do treści art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżącą wpis sądowy od skargi (200 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (wynagrodzenie adwokata – 240 zł). Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd ustalił na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461).

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ powinien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.