Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1025/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 60, art. 61, art. 64
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 sierpnia 2019 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 60 ust.1 i 2 pkt 2, art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - po rozpatrzeniu odwołania I. Z. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] 2019 r. w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt Z. Z. w Domu Pomocy Społecznej uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i orzekło, że I. Z. zobowiązana jest do odpłatności za pobyt jej syna Z. Z. w Domu Pomocy Społecznej w wysokości: 1.794,44 zł miesięcznie - za okres od 3 grudnia 2018 r. do 31 stycznia 2019 r. i 1.823,66 zł miesięcznie - za okres od 1 lutego 2019r. do 2 czerwca 2019 r. Ponadto orzekło że za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r. różnicę między średnim kosztem utrzymania mieszkańca w DPS wynoszącym 3.361,68 zł miesięcznie, a opłatami wnoszonymi przez Z. Z. i I. Z. w łącznej kwocie 3.197,17 zł miesięcznie, ponosić będzie Miasto w wysokości 164,51 zł miesięcznie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Burmistrza Miasta decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] ustalił I. Z. odpłatność za pobyt syna Z. Z. w Domu Pomocy Społecznej. Z. Z. został umieszczony w DPS dnia 3 grudnia 2018 r. Całkowity koszt pobytu w DPS do dnia 31 stycznia 2019 r. wynosił 3.167,95 zł miesięcznie, natomiast, od miesiąca lutego 3.361,68 zł miesięcznie. Zgodnie z decyzją z dnia [...] 2018r Nr [...]. Z. Z. ponosi opłatę za pobyt w DPS w kwocie 1.373,51 zł miesięcznie, a pozostałą kwotę w wysokości 1.794,44 zł miesięcznie - za okres od 3 grudnia 2018 r. do 31 stycznia 2019 r. oraz 1.988,17 zł miesięcznie - za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r., zobowiązana jest ponosić wstępna Z. Z., jego matka I. Z.

MOPS uzyskał informację, że dochód I. Z. wynosi 3.926,66 zł. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej odpowiada kwocie 701 zł, a zatem, jak stwierdzono, dochód I. Z. znacznie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i w konsekwencji jest spełniona przesłanka do możliwości ponoszenia przez nią opłaty za pobyt jej syna w domu pomocy społecznej w wysokości 1.794,44 zł miesięcznie - za okres od 3 grudnia 2018r. do 31 stycznia 2019r. oraz 1.988,17 zł miesięcznie - za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r.

Od tej decyzji I. Z. wniosła odwołanie zarzucając naruszenie art. 6, art. 7 i art. 77 K.p.a. oraz art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zarzuciła też błędne ustalenie wysokości przychodów osiąganych przez Z. Z. oraz błędne ustalenie, że I. Z. jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w sytuacji, gdy istnieją przesłanki do zwolnienia jej z obowiązku alimentacyjnego. Stwierdziła, że niedopuszczalne jest określenia wcześniejszej daty ponoszenia przez zobowiązanego odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, niż od daty wydania decyzji o jej ustaleniu. Odwołująca się zarzuciła organowi, iż nie ustalił kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt Z. Z. w DPS. Ponadto podniosła, że organ nie odniósł się do złożonego wniosku o zwolnienie od ponoszenia opłaty z uwagi na niepełnosprawność i jej zły stan zdrowia, podeszły wiek oraz fakt, że posiada ona zaświadczenie przyznające jej uprawnienia do ulg i świadczeń określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, co stanowi przesłankę z art. 64 ustawy o pomocy społecznej do zwolnienia z opłaty. Wskazała również, że syn znęcał się nad nią psychicznie, co uzasadnia brak z jej strony obowiązku alimentacyjnego wobec niego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie ustaliło, że Z. Z. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej na czas określony 6-ciu miesięcy i przebywa tam od dnia 3 grudnia 2018 r. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, (zwanej dalej "ustawą"), pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Średni miesięczny koszt pobytu w DPS do dnia 31.01.2018r. wynosił 3.167,95 zł miesięcznie, a od miesiąca lutego 2019r. wynosi 3.361,68 zł.

W myśl art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym małżonek, zstępni, wstępni i gmina, nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Przepis art. 61 ust.2 ustawy określa wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. I tak, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej niż 70% swojego dochodu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust.2 ustawy, przy czym: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli posiadany dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty, nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty, nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez wyżej wym. osoby.

W swojej decyzji organ I instancji stwierdził, że wstępna Z. Z., jego matka I. Z. od dnia 3 grudnia 2018 r. winna wnosić opłatę za pobyt syna w DPS w wysokości 1.794,44 zł miesięcznie, a za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019 r. 1.988,17 zł miesięcznie, które to kwoty stanowią różnicę pomiędzy miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a opłatą ponoszoną przez mieszkańca Domu, czyli przez Z. Z. W aktach przedmiotowej sprawy zaznaczono, że decyzją z dnia [...] 2018 r. ustalono Z. Z. opłatę za swój pobyt w DPS w wysokości 1.373,51 zł miesięcznie, a to stanowi 70% jego dochodu wynoszącego 1.962,16 zł.

I. Z. jest osobą samotnie gospodarującą, a zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej odpowiada kwocie 701 zł. W myśl z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi wstępny, jeżeli jego dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Niewątpliwie więc, zważywszy na dochód I. Z. osiągany w wysokości 3.926,66 zł, w świetle wyżej wskazanego przepisu ustawy, organ mógł zobowiązać ją do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS. Zdaniem Kolegium ustalenie opłaty w wysokości 1.988,17 zł miesięcznie za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r. nastąpiło z naruszeniem art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy, gdyż kwota dochodu I. Z. pozostająca po wniesieniu opłaty, będzie wynosić 1.938,49 zł i będzie niższa od kwoty 2.103,00 zł, stanowiącej 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W związku z tym za wyżej wskazany okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019r. opłata ponoszona przez I. Z. za pobyt syna Z. w DPS, nie może przewyższać kwoty 1.823,66 zł miesięcznie, aby kwota dochodu pozostająca po wniesieniu tej opłaty, nie była niższa niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. I w takiej to kwocie 1.823,66 zł Kolegium ustaliło I. Z. opłaty miesięczne za okres od 1 lutego do 2 czerwca 2019 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, ponieważ obowiązek ponoszenia opłaty wynika z mocy samej ustawy z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, a decyzja w tej sprawie tylko konkretyzuje ten obowiązek, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ ustalił, iż w przedmiotowej sprawie jedyną osobą zobowiązaną do ponoszenia odpłatności w wysokości różnicy między miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a opłatą ponoszoną przez Z. Z., jest właśnie jego wstępna, czyli jego matka. Kolegium wskazało że organ I instancji nie odniósł się do złożonego wniosku o zwolnienie od ponoszenia opłaty ponieważ rozpoznanie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w dps gdyż jest możliwe dopiero po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej ten obowiązek. Postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia odpłatności i wysokości opłat.

I. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie:

1/ art. 59 ust. 1 w związku z art. 64 b ustawy o pomocy społecznej poprzez nierozpoznanie w zaskarżonej decyzji wniosku skarżącej o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia części odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej;

2/ art. 6 K.p.a. poprzez ustalenie w decyzji obowiązku ponoszenia przez skarżącą części odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej od dnia 3 grudnia 2018 r. czyniąc to decyzją wydaną po tej dacie, bo w dniu 14 maja 2019 r. tym samym nadając decyzji moc wsteczną;

3/ art. 7 i 77 K.p.a. w związku z art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak rozstrzygnięcia o przedmiocie sprawy w całości, bez dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego pomimo, że nie jest dopuszczalne arbitralne wybieranie adresata tego rodzaju decyzji przez organ z kręgu osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej;

4/ art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 28 K.p.a. poprzez brak skierowania decyzji do wszystkich osób, które winny być stronami w sprawie pomimo, że z ustawy o pomocy społecznej wynika obowiązek określenia kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej i wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ustawy;

5/ błędne ustalenie wysokości przychodów osiąganych przez syna skarżącej, a co za tym idzie kwoty, którą powinien on ponosić w związku z odpłatnością za swój pobyt w domu pomocy społecznej;

6/ błędne ustalenie, że skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy występują przesłanki do zwolnienia odwołującej się z obowiązku alimentacyjnego syna z uwagi na liczne wyroki karne za znęcanie się nad skarżącą.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej: P.p.s.a.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, a opłatę tę ustala w drodze decyzji organ gminy właściwy dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej, który wydaje również decyzję o skierowaniu do tej placówki (art. 59 ust.1). Stosownie do treści art. 61 ust.1 ustawy, do wnoszenia omawianej opłaty obowiązani są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy

z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym podmioty te nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi odpłatność.

Wynikająca z powyższego przepisu zasada kolejności oznacza, że obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża wszystkich podmiotów zobowiązanych jednocześnie, ale według porządku określonego przez ustawodawcę, przy czym zasada ta ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest wstanie ponosić kosztów pobytu w placówce. W myśl art. 61 ust. 2 ustawy, opłaty za pobyt wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust.2 ustawy,

a/ w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli posiadany dochód osoby samotnie gospodarującej jest wyższy niż 300%o kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b/ w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium na osobę w rodzinie,

3) gmina z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy miedzy średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt.1 i 2.

Z przepisów powyższych wynika, że zarówno skierowanie do domu pomocy społecznej, jak i ustalenie opłaty za pobyt w tym domu osoby skierowanej, następuje

w drodze decyzji administracyjnej. Przewidziany w art. 61 ust.1 ustawy obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej musi być jednak skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust.1 ustawy, poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby lub osób zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w podanych wyżej przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64 ustawy, w całości lub w części z ustalonej opłaty. Adresatami decyzji ustalającej opłaty może być zatem zarówno osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także osoba z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust.1 pkt.1 i 3 tj. małżonek oraz zstępni przed wstępnymi. W sytuacji zatem, gdy kwota odpowiadająca 300% dochodu mieszkańca jest niższa od kosztu pobytu w domu pomocy społecznej, rolą organu prowadzącego postępowanie jest wszczęcie poszukiwania osób wymienionych w art. 61 ust.2 pkt.2 ustawy, które uzyskują status stron w postępowaniu kończącym się decyzją ustalającą odpłatność za pobyt.

Kolejnym etapem jest ustalenie możliwości finansowych tych osób i obliczenie, czy suma opłat ponoszonych przez mieszkańca i jego rodzinę jest wystarczająca na pokrycie całości należnej opłaty. Dopiero na tej podstawie może nastąpić wymierzenie opłaty, ze wskazaniem poszczególnych zobowiązanych oraz odpowiadających im części udziału w tej opłacie. Osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty może przy tym ubiegać się o wydanie decyzji o zwolnieniu z tego obowiązku w trybie i na zasadach określonych w art. 64 ustawy, przewidującym możliwości częściowego lub całkowitego z niej zwolnienia w sytuacjach, których otwarty katalog wskazany został w pkt.1- 4 tego przepisu, między innymi gdy występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność. Z powyższego bezsprzecznie wynika, że skoro kwestia umieszczenia w domu pomocy społecznej, i ewentualnej opłaty za pobyt w takim domu jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej to jej wydanie musi być poprzedzone przeprowadzeniem dokładnego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego, zebraniem dowodów oraz rzetelnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 61 ust. 1 i ust.2 ustawy, dotyczące ustalenia I. Z. opłaty za pobyt syna Z. Z. w Domu Pomocy Społecznej.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy prowadzące postepowanie nie wyjaśniły dokładnie i wszechstronnie stanu faktycznego sprawy, co więcej nie rozważyły możliwości, które w sprawie dają przepisy ustawy o pomocy społecznej. Przede wszystkim wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W myśl art. 54 ust. 2 osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Typy domów pomocy społecznej określa art. 56 ustawy, wyróżniając, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, domy pomoc społecznej dla: 1) osób w podeszłym wieku; 2) osób przewlekle somatycznie chorych; 3) osób przewlekle psychicznie chorych; 4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; 5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie; 6) osób niepełnosprawnych fizycznie; 7) osób uzależnionych od alkoholu.

Należy zauważyć, że przepisy ustawy o pomocy społecznej zupełnie odrębnie traktują osoby wymagające "wzmożonej opieki medycznej", które stosownie do art. 54 ust. 3 ustawy powinny być kierowane na podstawie art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego. Analiza przytoczonych wyżej przepisów, w kontekście rozpatrywanej sprawy, prowadzi do kilku istotnych spostrzeżeń. Po pierwsze osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Chodzi także o skierowanie do specjalistycznych domów pomocy społecznej, świadczących pomoc medyczną, w tym dla osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób przewlekle psychicznie chorych (art. 56 pkt 2 i 3). Jednak w sytuacji, w której wymaga ona "wzmożonej" opieki medycznej, powinna być kierowana nie do domu pomocy społecznej, ale do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego. Po drugie - w sytuacji, w której osoba wymaga całodobowej opieki medycznej, ale szczególnej (wzmożonej), skierowanie do właściwej placówki, świadczącej nie tyle opiekę socjalną, co medyczną, należy do właściwości innych organów i następuje w odrębnym trybie od trybu określonego w art. 54 ust. 1, 2, 2a i ust. 4 w związku z art. 56 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych skierowanie do odpowiedniego zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego następuje podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Po trzecie - jeśli do organu pomocy społecznej wpływa wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej to w pierwszej kolejności powinien ustalić czy wnioskodawca spełnia wymogi ustawowe do uzyskania takiego skierowania, a jeśli są one spełnione to w następnym etapie, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, dokonać oceny do jakiego typu domu pomocy społecznej wnioskodawcę należy skierować, i dopiero po tym wydać stosowaną decyzję. Wskazać bowiem należy, ze sama ustawa mówi o domu pomocy społecznej właściwego typu. Po czwarte - jeśli na pierwszym etapie rozpoznawania sprawy okaże się, że wnioskodawca wymaga wzmożonej opieki medycznej, to sprawa pozostaje poza zakresem kompetencji organu pomocy społecznej i nie może on w takiej sprawie orzekać.

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w sprawie organy nie ustaliły podstawowych kwestii, a mianowicie tego na jakiej podstawie Z. Z. powinien być skierowany do domu pomocy społecznej oraz czy wymaga on wzmożonej opieki medycznej. Z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 19 lutego 2019 r. jednoznacznie wynika, że Z. Z. został skierowany do dps dla osób przewlekle chorych somatycznie na czas określony 6 miesięcy. Tym samym organ przyznaje, ze podstawą skierowania Z. Z. była choroba somatyczna. Jednocześnie organy nie wskazały i nie wyjaśniły jaka to była choroba, na ile poważana i czy faktycznie można wnioskować, że stan zdrowia Z. Z. ulegnie znaczącej poprawie w ciągu sześciu miesięcy, bowiem na taki okres został on umieszczony w dps. Można zatem przypuszczać, że na czas leczenia. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż Z. Z. był także uzależniony od alkoholu. Jest on osobą niepełnosprawną o orzeczonym czasowo znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku złamania prawej kości udowej i złamania rzepki lewej poddany był operacyjnemu zespoleniu kości w związku z tym porusza się na wózku inwalidzkim. Uznać zatem należy, że stan zdrowia Z. Z. wymaga opieki medycznej, jednak organy w swoich decyzjach nie ustaliły czy ta opieka medyczna ma mieć charakter wzmożony, co więcej z akt administracyjnych sprawy, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika kto zawnioskował o skierowanie Z. Z. do domu pomocy społecznej. W tym przedmiocie ani organ I instancji, ani też organ odwoławczy nie przeprowadziły żadnych ustaleń. Na pewno nie zrobiła tego matka. Z informacji uzyskanych od siostry Z. Z. wynika, że brat funkcjonował poprawnie o ile chodzi o potrzeby dnia codziennego, a pracownik MOPS-u pomagał mu w związku z faktem ograniczonego poruszania się po wypadku.

W ocenie Sądu stan faktyczny niniejszej sprawy nie został ustalony poprawnie. Nadto na wstępnym etapie postępowania nie została ustalona przesłanka decydująca o dalszym jego biegu, a mianowicie powód skierowania Z. Z. do domu opieki społecznej, a nie do odpowiedniego zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego oczywiście już na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Organy nie ustaliły czy Z. Z. nie spełnia przesłanek od umieszczenia w zakładzie opiekuńczo – leczniczym lub pielęgnacyjno – opiekuńczym, w szczególności, czy wymaga wzmożonej opieki medycznej, jak stanowi art. 54 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Ustalenie to wiązałoby się z podjęciem w tym zakresie rozstrzygnięcia przez uprawniony do tego podmiot (lekarz ZUS), co jednocześnie wykluczałoby możliwość skierowania z urzędu przez MOPS do któregokolwiek z typów domu pomocy społecznej, bowiem żaden z nich nie zapewnia wzmożonej opieki medycznej, czego wymaga ustawodawca (art. 54 ust. 3).

Biorąc powyższe pod uwagę organy przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy naruszyły przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 54 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu organ obciążając daną osobę (w tym wypadku 95 letnią matkę) opłatą za pobyt syna w domu pomocy społecznej musi posiadać dokładne i rzetelne ustalenia, a także właściwie ustalony stan faktyczny sprawy.

Na marginesie wskazać należy, że z punktu widzenia sprawiedliwości społecznej trudno uznać, że właściwym w niniejszej sprawie byłoby obciążanie schorowanej matki, nad którą syn się znęcał kosztami jego pobytu w domu pomocy społecznej. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że syn nigdy nie opiekował się matką, co więcej znęcał się nad nią psychicznie. Skarżąca powołuje, że w aktach Sądu Rejonowego do sygn. akt [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zalegają wyroki dotyczące negatywnego zachowania syna wobec skarżącej co powinno uzasadniać brak obowiązku alimentacyjnego wobec niego.

Jednocześnie zaznaczyć wypada, że już po wydaniu zaskarżonej decyzji znowelizowany został art. 64 a ustawy o pomocy społecznej. W jego treści dodano, że osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi (...) prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu za umyślne przestępstwo popełnione z użyciem przemocy na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej małoletniego rodzeństwa lub jej rodzica. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej (art. 64a zmieniony przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1690) zmieniającej nin. ustawę z dniem 4 października 2019 r.).

Co więcej podnieść należy, ze istotne wątpliwości z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 K.p.a. wywołuje obciążenie częściową opłatą Miasta skoro, decyzję w tym przedmiocie wydał organ II instancji po rozpoznaniu odwołania, a nie było to przedmiotem rozpoznania i orzekania organu I instancji. Tym samym uznać należy, że organ ten w tym zakresie wyszedł poza swój zakres orzekania i poza zakres sprawy administracyjnej.

Organ ponownie rozpoznając sprawę powtórnie i wnikliwie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające i dowodowe oraz wyda rozstrzygnięcie biorąc pod uwagę wskazane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej.

W tym stanie rzeczy WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylił zaskarżona decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.