Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 477/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 23 ust. 1 i ust. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 451
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
article: art. 80, art. 77 par. 1, art. 11
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta S., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odmówił M. S. umorzenia należności głównej w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z tytułu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że sytuacja materialna strony jest niewątpliwie trudna, lecz nie można przypisać jej charakteru nadzwyczajnego zdarzenia losowego, niezależnego od działania strony. Powstanie zobowiązania nie jest skutkiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych, lecz następstwem niedopełnienia obowiązków przez wnioskodawczynię.

W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta S., M. S. podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez uznanie, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny odwołującej, odwołująca jest wyłącznie winna powstałej sytuacji a poza tym jest osobą młodą i zdrową, mogłaby więc podjąć działania zmierzające do poprawy sytuacji ekonomicznej w jakiej się znalazła, podczas gdy strona w sposób wyczerpujący uzasadniła, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku. Oprócz braku środków finansowych, wnioskodawczyni wykazała, że wykorzystuje swoje możliwości zarobkowe w najlepszy możliwy dla niej sposób. Zdaniem strony, organ I instancji pominął ponadto okoliczność, że M. S. nie posiada kwalifikacji zawodowych pozwalających jej na znalezienie innej pracy, która będzie przynosiła wyższe wynagrodzenie, a jednocześnie pozwoli na wykonywanie opieki nad synem.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności bezpodstawne uznanie, że odwołująca ukrywa przed organem I instancji swój majątek, gdyż jej wydatki przekraczają osiągany dochód, w sytuacji gdy odwołująca poinformowała organ, że otrzymuje pomoc finansową ze strony swojej matki pracującej za granicą, jak też ze strony chrzestnej małoletniego K. S., stąd nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu w tym zakresie.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzją z dnia [...] r.,

nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło,

że z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, iż skarżąca ma [...] lata, jej rodzina składa się z wnioskodawczyni i jej syna. Mieszkają wraz z matką strony I. S.

w mieszkaniu przy ul [...], ale prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Wydatki comiesięczne to w sumie [...] zł (energia – [...] zł, gaz – [...] zł, telefon komórkowy – [...] zł, internet – [...] zł, podatek od nieruchomości – [...] zł, woda i kanalizacja – [...] zł, telewizja – [...], kredyt na lodówkę – [...] zł, wyżywienie – [...] zł), zaś comiesięczne dochody to kwota [...]zł (dochód strony

– [...] zł, alimenty od babci – [...] zł, alimenty od ojca dziecka – [...] zł).

Z akt sprawy nie wynika, by w rodzinie występowała choroba, czy niepełnosprawność.

Analiza sytuacji finansowej i rodzinnej odwołującej się doprowadziła Kolegium do przekonania, że brak jest podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie najdalej idącej ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń. Nie zachodzą bowiem w rodzinie strony szczególne okoliczności dotyczące sytuacji finansowej, czy zdrowotnej rodziny strony. Wnioskodawczyni jest osobą młodą, w wieku produkcyjnym, zatem jest w stanie spłacić zasądzoną do zwrotu kwotę. Fakt, że nie ma na dzień dzisiejszy kwalifikacji do wykonywania lepiej płatnej pracy nie przesądza, iż nie zdobędzie innej pracy z wyższym wynagrodzeniem. Ponadto, jak wynika z "analizy wniosku sytuacji ekonomicznej strony" z dnia 24 lipca 2017 r. w części "inne dane/uwagi wnioskodawcy" – strona wpisała, że w celu podniesienia kwalifikacji zawodowych planuje rozpocząć studia na kierunku budownictwo, jak również zapisać się na kurs języka niemieckiego.

Kolegium podkreśliło, że na sytuację życiową składają się nie tylko wysokość osiągniętych dochodów, ale również takie elementy jak stan rodzinny, zdrowotny, wiek oraz zdolność do podjęcia zatrudnienia. Występowanie bowiem samej tylko trudnej sytuacji majątkowej nie stanowi wystarczającej przesłanki umorzenia nienależnie pobranych świadczeń.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r., organ odwoławczy dodał, że zasady przyjęte na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazują, że trudna sytuacja materialna rodziny jest przesłanką przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie może zatem stanowić samodzielnej i wyłącznej przesłanki do zastosowania instytucji umorzenia nienależnie pobranych świadczeń.

Zdaniem Kolegium, taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdzie poza trudną sytuacją finansową (która może ulec poprawie po płacie kredytu za lodówkę, czy też poprzez zmniejszenie wysokości abonamentu za telefon komórkowy) nie występują inne szczególne okoliczności dotyczące sytuacji w rodzinie (choroba, niepełnosprawność). Organ zaznaczył, że strona może zwrócić się do organu I instancji o rozłożenie żądanej kwoty na dogodne raty lub o odroczenie terminu jej spłaty.

M. S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarżąca podniosła zarzuty analogiczne do zarzutów przedstawionych

w odwołaniu od decyzji z dnia [...] r. Dodatkowo wskazała na pominięcie przez organ okoliczności, że strona nie posiada środków finansowych wystarczających do tego, aby rozpocząć studia na kierunku budownictwa czy też zapisać się na kurs języka niemieckiego, jak również na bezpodstawne uznanie przez organ II instancji faktu, że zmniejszenie abonamentu komórkowego pozwoliłoby na pokrycie wszelkich potrzeb rodziny skarżącej.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że doszło do zmiany jej sytuacji rodzinnej w związku z tym także sytuacji finansowej, bowiem obecnie jest w [...], przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje zasiłek chorobowy. Skarżąca dowiedziała się o [...]., a zatem już po złożeniu odwołania od decyzji organu I instancji.

Strona podkreśliła, że organ w przedmiotowej sprawie pominął zupełnie konieczność poddania ocenie i odniesienia się do argumentów strony podnoszonych we wniosku o umorzenie zaległości "wywodzących, że bez jej winy doszło do pobrania nienależnych świadczeń". Nie należy także pomijać okoliczności, że to właśnie M. R. (dłużnik alimentacyjny) "zgłosił" do organu fakt, że M. S. pobiera alimenty z funduszu alimentacyjnego mimo otrzymywanych od niego comiesięcznych niewielkich wpłat.

Zdaniem skarżącej, organ w żaden sposób nie odniósł się do przywoływanych przez nią okoliczności, które w jej uznaniu stanowią przesłankę szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej. Wskazywała ona bowiem, że nie otrzymuje świadczenia wychowawczego, wstrzymano jej wypłatę świadczeń

z funduszu alimentacyjnego, a ponadto nie otrzymuje pomocy żadnej instytucji, w tym MOPR. Organ nie ustalił ponadto żadnych okoliczności powstania po jej stronie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, w szczególności relacji rodzinnych ze zobowiązanym do alimentów, nieutrzymywanie z nim kontaktów przez rodzinę odwołującej, które były przyczyną pobrania nienależnych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skarżąca zaznaczyła, że w niniejszej sprawie organy nie rozważyły, czy odmowa umorzenia przedmiotowych należności nie doprowadzi de facto do nieodwracalnych strat dla strony i biorąc pod uwagę konkretną bardzo trudną jej sytuację nie spowoduje zagrożenia dla możliwości jej dalszej egzystencji, albo uniemożliwi zaspokajanie jej oraz syna i nowonarodzonego dziecka, podstawowych potrzeb bytowych, w tym także wynikających z potrzeby zapewnienia leczenia, pożywienia, odzieży i obuwia, edukacji, czy utrzymania gospodarstwa domowego bez zadłużenia.

W ocenie strony, trudno też zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż odwołująca jest osobą młodą, w wieku produkcyjnym, a zatem jest w stanie spłacić zasądzoną do zwrotu kwotę. Skarżąca posiada jedynie wykształcenie średnie, nie ukończyła żadnych studiów czy kursów, chociaż chciałaby rozpocząć studia na kierunku - budownictwo jak też kurs języka niemieckiego. Nie posiada jednak wystarczających środków pieniężnych aby pokryć koszty dodatkowego kształcenia, a pomimo tego organ II instancji twierdzi, że w przyszłości jest ona w stanie zdobyć pracę z wyższym wynagrodzeniem skoro planuje podnieść swoje kwalifikacje zawodowe.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej M. S. podtrzymał skargę i wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci [...] - na okoliczność zmiany sytuacji rodzinnej skarżącej oraz odpisu wyroku z dnia [...] r.

(sygn. akt [...]) wraz z uzasadnieniem - na okoliczność dalszego przebiegu postępowania w przedmiocie alimentów na rzecz małoletniego syna skarżącej.

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił przeprowadzić dowód z opisanych wyżej dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje :

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryterium kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. o odmowie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie narusza przepisów prawa

w stopniu, który uzasadniałby konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz. 554), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Z kolei w myśl art. 23 ust. 1 cytowanej ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje przy tym okoliczność, że decyzjami z dnia [...] r. i [...] r. zostało przyznane prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna skarżącej K. S. na kolejne okresy: od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. w kwotach po [...] zł miesięcznie.

Niesporne jest także i to, że decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia

[...] r., uznano świadczenie alimentacyjne pobrane przez M. S. w okresie od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł za nienależne oraz zobowiązano wymienioną do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia we wspomnianej wysokości. Powyższa decyzja została następnie uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia

[...] r., jednocześnie organ ten uznał za nienależne świadczenie pobrane przez M. S. w opisanym wyżej okresie w kwocie [...]zł. Decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., za nienależne uznano ponadto, pobrane przez M. S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej syna K. S. w okresie od [...] r. do [...] r., a także od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł. Wspomnianą decyzją orzeczono także o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w wymienionej wyżej kwocie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wyliczonymi na dzień wydania ww. decyzji.

Należy zaznaczyć, że decyzja z [...] r. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. , zaś skarga M. S. na wspomnianą decyzję Kolegium została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 747/17).

Wobec powyższego, nie ulega wątpliwości, że skarżąca jest zobowiązana do zwrotu opisanych wyżej nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W sprawie sporne jest natomiast czy w wypadku strony zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności o jakich mowa w art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – uzasadniające umorzenie kwoty wspomnianych świadczeń.

Wykładnia językowa art. 23 ust. 1 i 8 ustawy prowadzi do wniosku,

że w pierwszej kolejności organ zobowiązany jest do dochodzenia zwrotu tych należności, a zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 23 ust. 8 oraz jej wysokość uzależnione są – w drugiej kolejności – przede wszystkim od wystąpienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". Zauważyć należy,

że ustawodawca nie zawarł w ww. ustawie definicji powyższego pojęcia. Ustalenie wystąpienia tej przesłanki w każdym przypadku wymaga zatem od organu odniesienia się do ocen pozaprawnych. Przesłanka ta powinna być więc badana po kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację osoby i jego rodziny jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji zobligowany jest zbadać sytuację życiową wnioskodawcy oraz rodziny, którą tworzy (rozumianą jako sytuacja materialna, stan rodziny, stan zdrowotny czy zdolność podjęcia zatrudnienia – vide: NSA w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1593/13). Podkreślenia wymaga również to, że ustawodawca wskazał, że organ "może" umorzyć należności z tytułu wypłaconych nienależnie świadczeń, pozostawiając tym samym organowi uznanie co do wyboru prawnych możliwości.

W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji

z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w prawidłowo zebranym

i ocenionym materiale sprawy.

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wskazanym wyżej powinnościom w toku postępowania administracyjnego uchybiono. Wniosek skarżącej został rozpatrzony przy uwzględnieniu jej sytuacji dochodowej, rodzinnej i osobistej, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Organ administracji poczynił zatem ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.).

W ocenie Sądu, słusznie organy uznały, że instytucja umorzenia przedmiotowych należności jest wyjątkowa, co oznacza, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności.

W przypadku nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych ich umorzenie oznacza całkowitą rezygnację z prawa do dochodzenia w przyszłości ich zwrotu. Umorzenie ww. świadczeń powinno mieć zatem miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny jest ciężka, i nie rokująca poprawy.

Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które strona nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby takie szczególne okoliczności miały

w tym wypadku miejsce. Okolicznością taką nie są aktualne problemy finansowe skarżącej ponieważ jest to, w ocenie Sądu, stan przejściowy, który może ulec zmianie. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy, dochody skarżącej nie są wysokie, lecz mają one charakter stały (wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia). Ponadto, część wykazywanych przez nią wydatków stanowi m.in. kredyt na zakup lodówki – w kwocie [...]zł, który w [...] r. powinien zostać już spłacony. Jak wynika z dokumentów przedstawionych przez skarżącą, umowa kredytu na zakup lodówki została zawarta

do dnia [...] r., przy czym spłata kredytu obejmowała [...] rat po [...] zł, zaś ostatnia rata wynosić miała [...] zł. Niewątpliwie dzięki spłacie wspomnianego kredytu w budżecie skarżącej pozostaną dodatkowe środki do wykorzystania na inne niezbędne cele, których wcześniej jej brakowało. Strona będzie też mogła skorzystać

z możliwości obniżenia ceny abonamentu telefonicznego, który obecnie jest dość wysoki bowiem obejmuje spłatę wartości urządzenia telefonicznego.

Skarżąca podnosi, że otrzymywane przez nią najniższe krajowe wynagrodzenie jest standardowym wynagrodzeniem dla osób posiadających jedynie wykształcenie średnie, bez żadnego wyuczonego zawodu. W ocenie Sądu, powyższe nie oznacza jednak, że strona nie ma żadnej możliwości podjęcia pracy lepiej płatnej. Należy podkreślić, że skarżąca jest (w aktualnym miejscu pracy) pracownikiem [...] r. Nabyła zatem dość duże doświadczenie, które może okazać się pomocne w podjęciu pracy u innego pracodawcy na podobnym stanowisku jednak z wyższym wynagrodzeniem. Dodatkowo należy też wskazać, że minimalne wynagrodzenie miesięczne w 2017 r. wynosiło 2.000 zł, jednak od początku bieżącego roku zostało podniesione do kwoty 2.100 zł, zaś od początku przyszłego roku planowane jest kolejne podwyższenie tego wynagrodzenia.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym niejednokrotnie wskazywano, na tle konkretnych przypadków, że ani powody zdrowotne, ani nawet bezrobocie nie mogą być uznane za wystarczające do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Białymstoku z 31 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 728/10, wyrok WSA w Lublinie z 25 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 559/10).

Za nietrafne, w ocenie Sądu, należy też uznać argumenty skarżącej zmierzające do wykazania, że bez jej winy doszło do pobrania nienależnych świadczeń. Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju okoliczności były już przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 747/17 i Sąd ten jednoznacznie stwierdził, że skarżąca nie mogła zastosować w odniesieniu do otrzymanych wpłat – ogólnych, wynikających z Kodeksu cywilnego reguł, bowiem przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawierają całkowitą i kompletną regulację w tym zakresie, stanowiącą lex specialis w stosunku do przepisów wskazywanych przez stronę (art. 451 k.c.). Sąd ten stwierdził także, że w okolicznościach tej sprawy nie można mówić o braku winy, czy braku świadomości skarżącej w odniesieniu do obowiązku informowania organu o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń. Strona o obowiązkach wynikających z ustawy została wyczerpująco pouczona. Z tych samych względów nie można czynić organom zarzutu, że nie wzięły pod uwagę składanych przez M. S. oświadczeń, dotyczących sposobu zaliczenia otrzymanych wpłat.

Niejasne są przy tym argumenty skarżącej wskazujące, że nie zdawała sobie sprawy, iż kwoty wpłacane przez dłużnika alimentacyjnego w wysokości [...] zł mogą być potraktowane jako alimenty oraz że traktowała je jako jałmużnę. Należy bowiem zaznaczyć, że w okresie objętym decyzją – tj. w okresie [...] r. – [...] r. kwoty należnych alimentów były wpłacane przez matkę M. R. - G. R. w wysokości [...] zł, a zatem dziesięciokrotnie wyższej niż podawana przez stronę.

W ocenie Sądu, za nietrafny należy uznać zarzut skarżącej dotyczący niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego a w efekcie bezpodstawne uznanie, że nie ujawniła ona swoich wszystkich źródeł dochodu, w sytuacji gdy wskazywała na pomoc ze strony swojej matki jak i chrzestnej syna K. S..

Kolegium co prawda istotnie wskazało, że w wypadku skarżącej kwota wydatków przewyższa kwotę dochodów, jednak dostrzegło także i to, że w trudnej sytuacji finansowej pomaga jej mama oraz chrzestna syna, z tym że strona nie podała czy jest to pomoc doraźna czy stała, jak również nie oszacowała wysokości tejże pomocy.

O ile należy zgodzić się ze skarżącą, że kwota dysproporcji między dochodem

a wydatkami wyliczonymi przez organ I instancji wynosi zaledwie [...] zł i z pewnością jest to kwota, którą strona jest w stanie uzyskiwać od swojej najbliższej rodziny w ramach pomocy o tyle nie sposób zaaprobować pogląd, że organ może w tym wypadku działać w oparciu o domysły. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w swoim wniosku z dnia [...] r. skarżąca nie wskazała jaki jest zakres pomocy uzyskiwanej od wspomnianej rodziny. Podała jedynie, że "w tej trudnej sytuacji finansowej pomaga jej matka i chrzestna jej syna, które kupują najpotrzebniejsze rzeczy". Z powyższego niewątpliwie nie wynika w żadnym razie jakiego rzędu kwoty wymienione osoby przeznaczają na pomoc dla skarżącej.

Zdaniem Sądu, nie sposób też uznać za szczególnie uzasadnioną okoliczność dotyczącą sytuacji rodziny faktu, że ojciec syna skarżącej K. S. próbuje uchylać się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Powyższe jest bowiem przesłanką przyznania stronie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jest to okoliczność z reguły występująca w tego typu sprawach.

Nie sposób natomiast odnieść się do stwierdzeń strony dotyczących faktu,

że nie korzysta ona pomocy żadnych instytucji w tym MOPR. Wymieniona nie podaje bowiem, czy nie starała się o taką pomoc, czy też nie otrzymała jej pomimo starań,

a jeśli tak to z jakiego powodu.

Niejasny jest też argument dotyczący bezpodstawnego przyjęcia przez organ II instancji, że zmniejszenie abonamentu komórkowego pozwoliłoby na pokrycie wszelkich potrzeb rodziny skarżącej.

Należy bowiem zaznaczyć, że tego typu stwierdzenie nie znalazło się

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Kolegium wskazało jedynie, że trudno wyobrazić sobie w dzisiejszych czasach funkcjonowanie bez telefonu, jednak "jeśli strona ma trudną sytuację materialną może

z takiego udogodnienia, jakim jest telefon zrezygnować, albo znacząco obniżyć abonament". Nie sposób przy tym zarzucać organowi, że nie uwzględnił faktu,

że wysokość tego abonamentu była związana ze spłatą rat za telefon komórkowy, skoro skarżąca taką informację zawarła dopiero w skardze na decyzję Kolegium.

Nietrafny jest także argument nierozważenia przez organ, czy odmowa umorzenia przedmiotowych należności nie doprowadzi do nieodwracalnych strat dla strony i biorąc pod uwagę konkretną bardzo trudną jej sytuację nie spowoduje zagrożenia dla możliwości jej dalszej egzystencji, albo uniemożliwi zaspokojenie jej oraz syna i nowonarodzonego dziecka, podstawowych potrzeb bytowych.

Podkreślenia wymaga bowiem, że organ nie miał najmniejszej możliwości uzyskania jakichkolwiek informacji dotyczących zmiany sytuacji rodzinnej skarżącej.

Jak podaje sama strona, dowiedziała się o ciąży dopiero w dniu [...] r.,

a zatem już po złożeniu odwołania od decyzji organu I instancji. Wobec tego ani organ I instancji, ani też Kolegium, do powyższych okoliczności w żaden sposób nie mogły się ustosunkować.

W ocenie Sądu zadaniem Kolegium było rozpoznanie sprawy według stanu aktualnego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, natomiast wszelkie nowe okoliczności mogą być podstawą złożenia kolejnego wniosku o umorzenie przedmiotowych należności, który winien być rozpoznany z uwzględnieniem zmiany sytuacji rodzinnej strony.

Na marginesie jedynie należy wskazać, że nie sposób odnieść się do argumentu skarżącej jakoby organy odstąpiły od zbadania jej sytuacji rodzinnej, opierając się jedynie na stwierdzeniu, że w rodzinie nie ma żadnej choroby, ani też stwierdzonej niepełnosprawności.

Strona nie przedstawiła bowiem dokumentów wskazujących na to, że cierpi na jakiekolwiek poważne schorzenia, zaś we wniosku z dnia [...] r. podała, że jej syn "[...]". Z powyższego nie wynika zatem jakie schorzenia wymagające wzięcia pod uwagę przez organ skarżąca miała na myśli.

W tych okolicznościach zasadnie organy uznały, że sytuacja dochodowa

i osobista skarżącej, jakkolwiek jest trudna, to nie uzasadnia umorzenia nienależnie pobranych przez nią świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dodatkowo należy wskazać, że w świetle dyspozycji art. 23 ust. 8 ww. ustawy, ewentualne zastosowanie jednej z wymienionych w tym przepisie form złagodzenia (bądź zniesienia) należności obciążających stronę uzależnione jest od jej wniosku. Wniosek skarżącej złożony do organu w niniejszej sprawie dotyczył umorzenia nienależnie pobranych należności

z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ, będąc związanym tym wnioskiem, nie mógł zatem rozważać ewentualnego zastosowania innych możliwości przewidzianych w art. 23 ust. 8 ustawy, tj. odroczenia terminu płatności bądź rozłożenia należności na raty. Skarżąca, jeśli uzna to za właściwe, uprawniona jest zatem do złożenia odrębnych wniosków o zastosowanie określonych w ustawie ulg, ewentualnie kolejnego wniosku o umorzenie należności z uwagi na zmianę jej sytuacji rodzinnej.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu organy należycie zbadały i oceniły sytuację rodziny skarżącej, a wyprowadzone przez nie wnioski nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i uzasadniały odmowę umorzenia przedmiotowych należności. Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną