Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 568/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. zo ust. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 79a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

ćSygn. akt III SA/Gl 568/21 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędzia WSA Marzanna Sałuda Protokolant Katarzyna Czabaj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...]; 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z [...]r. nr [...], odmawiającą skarżącej A w R. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za [...]r.

W podstawie prawnej Prezes ZUS powołał art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) – dalej powoływana jako ustawa.

W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskiem z [...]r. Spółka wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Decyzją z [...]r. organ I instancji odmówił zwolnienia, bo stwierdził, że strona nie spełniła ku temu przesłanek wynikających z art. 31 zo ustawy. Kod PKD działalności prowadzonej przez stronę w [...]r. i na dzień [...]r. lub [...]r. nie były bowiem zgodne.

Od tego rozstrzygnięcia strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniosła, że art. 31zo ust. 10 ustawy nie warunkuje uzyskania prawa do zwolnienia od prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w [...]r., lecz [...]r. Natomiast zmiana umowy spółki dokonana w [...]r. i ujawniona w KRS w [...]r. wskazuje, że w dacie wskazane w przepisie Spółka prowadziła działalność określoną w PKD 56.10.A i 56.10.B i spadek jej przychodów w roku 2020 jest odnoszony do przychodów z działalności o tym samym kodzie, uzyskanych w 2019r. Odmowa przyznania zwolnienia stoi również w sprzeczności z zamysłem ustawodawcy, który miał na celu zapewnienie pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność w branży gastronomicznej w związku z wprowadzonym stanem zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii. Natomiast wykładnia organu prowadzi do skutków, że będą ją mogli otrzymać tylko przedsiębiorcy, którzy prowadzili taką działalność wg PKD w 2019r.

W zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z (...) przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Zgodnie z art. 31zo ust. 11 ustawy, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Wskazał, że warunkiem uzyskania zwolnienia jest złożenie oświadczenia o spadku przychodów. Spadek ten dot. przeważającej działalności na dzień złożenia wniosku, co oznacza, że działalność taka musiała być prowadzona w analogicznym okresie roku ubiegłego, choć nie musiała być przeważająca. Natomiast w przypadku strony kod PKD wskazany we wniosku 56.10.A nie jest zgodny z KRS na dzień [...]r. lub [...]r. Z uwagi na tę rozbieżność zwolnienie nie przysługuje.

Strona - występując ze skargą do sądu administracyjnego – decyzji tej zarzuciła naruszenie:

a) art. 31zq ust. 7 ustawy w zw. z art. 31zy ust.1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26.02.2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371) i w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że dla udzielenia zwolnienia decydujący jest wpis w PKD a nie rzeczywiście prowadzona przez stronę działalność;

b) art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, z którego wynika, że Spółka prowadziła działalność objętą kodem 56.10.A zarówno w grudniu 2019r., jak i w grudniu 2020r.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasadzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Nadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Była to umowa najmu powierzchni - jak wynika z jej treści - na cele gastronomiczne z [...]r. wraz z załącznikami.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że § 10 ust. 1 rozporządzenia z 26.02. 2021r. odwołuje się do "płatnika składek prowadzącego na dzień 30.11.2020r. działalność oznaczoną wg PKD" określonymi kodami, z czego wywiodła, że dla zwolnienia miarodajny jest rodzaj prowadzonej działalności, a nie wpis w rejestrze. Tymczasem skarżąca co najmniej od [...]r. prowadzi restaurację i nie prowadzi innej działalności. Wpisuje się ona zatem w kod 56.10.A PKD co najmniej od tej daty. Jako dowód strona przedłożyła kopię umowy najmu z [...]r., z której wynika data otwarcia restauracji – [...]r. W sytuacji rozbieżności ZUS powinien je wyjaśnić, a nie decydować arbitralnie na niekorzyść strony, co wskazuje, że organ uchybił także zasadom rzetelnego postepowania i wymogom pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stoi to także w sprzeczności z art. 7a Kpa, a rozbieżność między danymi zawartymi we wniosku a danymi z rejestru nie powinna być rozstrzygana na niekorzyść strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że skarżąca twierdzi, iż prowadzi działalność oznaczoną kodem 56.10.A co najmniej od [...]r., podczas gdy ujawnienie tego faktu w KRS nastąpiło dopiero [...]r. Za bezzasadny uznał zarzut naruszenia § 10 ust. 1 rozporządzenia, albowiem dotyczy ono składek za [...]r. i [...] r., podczas gdy przedmiotem niniejszej sprawy są składki za listopad 2020r. Nieujawnienie kodu 56.10.A w KRS na dzień [...]r. lub [...]r. uniemożliwia porównanie przychodów z tej działalności z uzyskanymi w listopadzie 2020r. z tej samej działalności, co jest konieczne celem weryfikacji istnienia przesłanki zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej ramach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) – dalej powoływana jako "ustawa", płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z (...) przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Oceny spełniania warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12 w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na 30 września 2020r.

W ocenie Sądu sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej, a nie deklarowanej.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Ma on charakter formalny i opiera się na oświadczeniach podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Wpis do rejestru należy traktować raczej w kategoriach domniemania prawnego, które ma na celu uproszczenie postępowania o udzielenie ulgi, ale o charakterze wzruszalnym, zatem takiego, które może być obalone dowodami przeciwnymi.

Rodzaj deklarowanej działalności jest także oświadczeniem wiedzy i ma charakter faktów. Może być kwestionowany, ponieważ stan stwierdzony takim oświadczeniem jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu. (Tak Sąd Najwyższy w wyrokach z 7 stycznia 2013r., sygn. akt II UK 142/12 i z 23 listopada 2016r., sygn. akt II UK 402/15, publ. https://legalis.pl).

Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że sama treść wpisu do KRS w zakresie kodów PKD nie może świadczyć o przeważającej działalności podmiotu.

Należy także wziąć pod uwagę cel ustawy, który wynika wprost z jej tytułu, a jakim jest przeciwdziałanie sytuacjom kryzysowym spowodowanym pandemią COVID, a więc m. in. łagodzenie skutków społeczno – gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom wsparcia materialnego, mającego na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel ustawy, Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w art. 31zo ust. 10 ustawy winna trafić do podmiotów, które prowadziły działalność objętą kodami w nim wskazanymi [...]r., a jednocześnie zarówno w listopadzie 2020r., jak i listopadzie 2019r. faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w ustawie jako uprawniający do zwolnienia, zaś przychód z tej działalności był niższy co najmniej o 40 %.

Należy bowiem wziąć pod uwagę, że z treści art. 31zo ust. 10 ustawy wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność. Stanowi on bowiem o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie jest zatem decydująca sama treść wpisu do rejestru REGON. Wobec powyższego, jeżeli dowody wskazują, że przeważający rodzaj działalności mieści się w katalogu objętym zwolnieniem, to brak jest podstaw do odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

Formalistyczne podejście i ograniczenie pomocy tylko do tych podmiotów, które działalność opisaną kodami objętymi uprawnieniem do zwolnienia ujawniły w KRS niezależnie od faktycznie wykonywanej działalności naruszałoby zasadę proporcjonalności i równości wobec prawa w odniesieniu do tych przedsiębiorców, którzy prowadząc taką samą działalność uprawniającą do zwolnienia ujawnili ją w odpowiednim rejestrze i otrzymali wsparcie. Mogłoby też prowadzić do nadużyć, gdyby pomoc trafiała do podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność innego rodzaju, niż deklarowana w rejestrze, a uprawniająca do zwolnienia.

Natomiast strona wykazała, że prowadzi działalność gastronomiczną od 2017r. Faktem jest, że wykazała to dopiero dowodami załączonymi do skargi, tym niemniej nie można pominąć art. 79a K.p.a., zgodnie z którym: § 1. W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.

§ 2. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1

Organ powinien zatem przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji poinformować ją o konieczności wykazania przesłanek, których niewykazanie może narazić ją na negatywne konsekwencje prawne.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu.

Przeprowadzi postępowanie dowodowe w oparciu o art. 7 i 75 § 1 Kpa, mające na celu ustalenie, jakiego rodzaju działalność strony ma rzeczywiście charakter przeważający – czy istotnie jest to działalność gastronomiczna, jak wydaje się wynikać z przedłożonych do skargi dowodów, czy też obok niej prowadzi także działalność innego rodzaju, której rozmiary lub uzyskiwane z niej dochody wskazują, że to owa hipotetyczna inna działalność jest jednak przeważającą. Następnie organ wyda decyzję stosowną do wyniku poczynionych ustaleń, którym da wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Sąd stwierdził, że organ naruszył art. 31 zo ust. 10 ustawy oraz art. 79a K.p.a.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.