Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 218/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.157 §1, art. 17 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 i 15 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia del. NSA Jacek Hyla, Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Łodzi a Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. B. , J. B., A. M. , P. B. i M. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Terenowego Oddziału Likwidacyjnego w Łodzi z dnia 4 maja 1955 r. nr K.U.3321/55 o uznaniu, że nieruchomość położona w Łodzi przy ulicy [...] stanowi majątek opuszczony w rozumieniu przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich postanawia: wskazać Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, działając na podstawie art. 22 § 2 i § 3 pkt 2 k.p.a. oraz art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2, art. 63, art. 64 p.p.s.a. wniosło o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, dotyczącego sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Terenowego Oddziału Likwidacyjnego w Łodzi z dnia 4 maja 1955 r. nr K.U.3321/55 o uznaniu, że nieruchomość położona w Łodzi przy ul. [...] stanowi majątek opuszczony w rozumieniu przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zm.), przez wskazanie, iż organem właściwym do rozpatrzenia tej sprawy jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 19 lipca 2012 r. działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Łodzi wniosek złożony przez T. B., J. B., A. M., P. B. i M. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Terenowego Oddziału Likwidacyjnego w Łodzi z dnia 4 maja 1955 r. o uznaniu, że nieruchomość położona w Łodzi przy ul. [...] stanowi majątek opuszczony w rozumieniu przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. W uzasadnieniu przekazania wniosku powołał się na okoliczność, iż w jego ocenie to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo do rozpatrzenia sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stoi natomiast na stanowisku, iż organem właściwym do rozpatrzenia sprawy stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji jest organ przekazujący, czyli Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, co jest równoznaczne z zaistnieniem negatywnego sporu kompetencyjnego w rozumieniu art. 22 § 2 k.p.a. i art. 4 p.p.s.a. oraz wiąże się z koniecznością wystąpienia z niniejszym wnioskiem.

Jak wskazało Kolegium, kwestionowana decyzja Terenowego Oddziału Likwidacyjnego w Łodzi, jak wynika z jej treści, została wydana na podstawie art. 7 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, § 6 i § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Skarbu i Ziem Odzyskanych z dnia 23 grudnia 1948 r. o zakresie działania i organizacji urzędów likwidacyjnych (Dz.U. Nr 62, poz. 485 ze zm.) oraz art. 72, art. 73, art. 78 i art. 80 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Sentencja decyzji sprowadza się zaś do uznania, że nieruchomość położona w Łodzi przy ul. [...] stanowi majątek opuszczony w rozumieniu przepisów powołanego dekretu. W świetle art. 7 ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich organami właściwymi w sprawach uregulowanych w tym akcie prawnym były rejonowe urzędy likwidacyjne jako władze I instancji i okręgowe urzędy likwidacyjne – jako władze II instancji, podlegające – stosownie do art. 8 – Ministrowi Skarbu, a na obszarze Ziem Odzyskanych – Ministrowi Ziem Odzyskanych. Unormowania te pozostawały w korelacji z § 2 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministrów Skarbu i Ziem Odzyskanych, wydanego w oparciu o art. 9 dekretu, zgodnie z którym odwołanie od orzeczenia rejonowego urzędu likwidacyjnego służyło do okręgowego urzędu likwidacyjnego, zaś od orzeczenia okręgowego urzędu likwidacyjnego wydanego w I instancji – do Ministra Skarbu, a na obszarze Ziem Odzyskanych – do Ministra Ziem Odzyskanych. Zdaniem Kolegium, wspomnieć jednak należy, że pomimo braku formalnego uchylenia przytoczonych przepisom prawa, w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie funkcjonowały już rejonowe okręgowe urzędy likwidacyjne, gdyż organy te z mocy uchwały nr 223 Rady Ministrów z dnia 17 marca 1951 r. – Instrukcji nr 14 w sprawie terminu zniesienia okręgowych i rejonowych urzędów likwidacyjnych (M.P. Nr A-28, poz. 358) zostały zniesione, a dotychczasowy zakres ich działania włączono do zakresu działania odpowiednio: właściwych wydziałów finansowych prezydiów powiatowych rad narodowych i rad narodowych miast stanowiących powiaty, co dotyczy zadań rejonowych urzędów likwidacyjnych oraz właściwych wydziałów finansowych prezydiów wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych m.st. Warszawy i m. Łodzi), co dotyczy zadań okręgowych urzędów likwidacyjnych. W myśl § 1 pkt 4 ppkt 11 i § 2 pkt 2 ppkt 10 uchwały Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 1950 r. – Instrukcji nr 8 w sprawie organizacji wewnętrznej i etatów wydziałów prezydiów rad narodowych (M.P. Nr A-70, poz. 814), w brzmieniu nadanym uchwałą nr 209 Rady Ministrów z dnia 17 marca 1951 r. o zmianie Instrukcji Nr 8. (M.P. Nr A-28, poz. 357), sprawy majątków opuszczonych oraz mienia przechodzącego z mocy obowiązujących przepisów na rzecz Państwa i rozliczeń z tym związanych były załatwiane przez samodzielne referaty likwidacyjne, funkcjonujące w ramach wydziałów finansowych prezydiów wojewódzkich rad narodowych oraz referaty likwidacyjne, funkcjonujące w ramach wydziałów finansowych prezydiów powiatowych rad narodowych, przy czym dodano dwa zastrzeżenia o następującej treści: 1) jeżeli rozmiar agend likwidacyjnych to uzasadniał, prezydium wojewódzkiej rady narodowej mogło za zgodą Ministra Finansów powołać oddział likwidacyjny zamiast samodzielnego referatu likwidacyjnego, 2) w wydziałach finansowych Prezydiów Rad Narodowych m.st. Warszawy i m. Łodzi utworzono terenowe oddziały likwidacyjne dla spraw należących dotychczas do rejonowych urzędów likwidacyjnych. Przedstawiona struktura organizacyjna rad narodowych znalazła też odzwierciedlenie w instrukcji Ministra Finansów z dnia 10 lipca 1951 r. w sprawie tymczasowego podziału funkcji w wydziałach, oddziałach i referatach finansowych prezydiów rad narodowych (M.P. Nr A-78, poz. 1073), wydanej na podstawie § 11 uchwały z dnia 10 czerwca 1950 r.

Reasumując, w dacie wydania kwestionowanej decyzji nr K.U.3321/55 Terenowy Oddział Likwidacyjny w Łodzi funkcjonował w ramach Wydziału Finansowego Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi, będącej terenowym organem władzy państwowej szczebla wojewódzkiego (por. art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej – Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.). Zgodnie natomiast ze stosownymi przepisami powołanej ustawy (art. 5, art. 15 ust. 2, art. 9 ust. 2) wojewódzkie rady narodowe i ich organy podlegały bezpośrednio Radzie Ministrów i właściwym ministrom. Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, którego przepisy stanowiły m.in. podstawę prawną orzekania o uznaniu, że określone nieruchomości były majątkami opuszczonymi, utracił moc z dniem 1 sierpnia 1985 r., na podstawie art. 100 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Jeszcze wcześniej, bo z dniem 30 grudnia 1972 r., przestała obowiązywać uchwała Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 1950 r. – Instrukcja nr 8 w sprawie organizacji wewnętrznej i etatów wydziałów prezydiów rad narodowych, m.in. określająca kompetencje wydziałów finansowych prezydiów rad narodowych w sprawach dotyczących majątków opuszczonych, która uchylona została uchwałą nr 304 Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utraty mocy obowiązującej niektórych uchwał Rady Ministrów, Prezydium Rządu, Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów i Komitetu Ministrów do Spraw Kultury, ogłoszonych w Monitorze Polskim (M.P. Nr 58, poz. 311).

Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Jednocześnie w art. 17 k.p.a. ustawodawca wskazał organy wyższego stopnia w stosunku do poszczególnych organów administracji publicznej. Kryteria tam zamieszczone pozwalają na określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają wówczas, gdy ma ono dotyczyć decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a wzmagają się one w przypadku, gdy jednocześnie w prawie materialnym przestał istnieć rodzaj spraw, których dotyczyły te decyzje. Z tego rodzaju sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, ponieważ obecna struktura organów administracji publicznej, ukształtowana w wyniku kolejnych reform ustrojowych, nie obejmuje prezydiów rad narodowych (w ramach których działały terenowe oddziały likwidacyjne), a równocześnie nie obowiązują już przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną orzekania w przedmiocie ustalenia, że określone nieruchomości były majątkami opuszczonymi w rozumieniu dekretu z dnia 8 marca 1946 r.

Wychodząc z założenia, iż właściwość organów do prowadzenia postępowań w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać według przepisów i prawa materialnego obowiązujących w dacie ich wydania, Kolegium podniosło, iż w stanie prawnym istniejącym w dniu wydania decyzji Terenowego Oddziału Likwidacyjnego w Łodzi z dnia 4 maja 1955 r. nr K.U.3321/55 do wydania decyzji o ustaleniu, że nieruchomość stanowiła majątek opuszczony powołany był w obu "instancjach" ten sam terenowy organ władzy państwowej działający na szczeblu wojewódzkim, czyli Wydział Finansowy Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi, w którego strukturze organizacyjnej funkcjonował Terenowy Oddział Likwidacyjny w Łodzi. Zarówno z przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, jak i z przepisów ustawy o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, przytoczonych we wcześniejszej części uzasadnienia, wynika, że organy orzekające w sprawach określonych w dekrecie podlegały nadzorowi właściwych ministrów. Konsekwentnie, mając na względzie, iż w ówczesnym stanie prawnym uchylenie decyzji jako nieważnej, będące odpowiednikiem stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 k.p.a., należało do kompetencji władzy nadzorczej (zgodnie z art. 101 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem), zasadne jest przyjęcie, że organem właściwym w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej, że nieruchomość stanowiła majątek opuszczony, jako nieważnej, był w tym czasie właściwy przedmiotowo minister. Prowadzi to do wniosku, że organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał kwestionowaną decyzję, powołanego w świetle art. 157 § 1 K.p.a. do rozpatrzenia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji, należy poszukiwać pośród aktualnie funkcjonujących organów administracji rządowej szczebla centralnego. W ocenie wnioskodawcy organem właściwym jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, ponieważ na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz.U. Nr 250, poz. 1503) do jego kompetencji należy m.in. kierowanie działem administracji rządowej budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa, który – stosownie do art. 9a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 ze zm.) – obejmuje sprawy gospodarki nieruchomościami, jeżeli odrębne ustawy nie stanowią inaczej. Ustalanie, że nieruchomość była majątkiem opuszczonymi w rozumieniu przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. bez wątpienia należy do kategorii spraw z zakresu gospodarki nieruchomościami, co należy rozciągnąć na prowadzenie postępowań nadzorczych w odniesieniu do decyzji wydanych w tym przedmiocie. Równocześnie brak jest w systemie prawa przepisu szczególnego rangi ustawowej, który ustanawiałby we wskazanych sprawach kompetencję innego organu administracji publicznej.

Ze względu na całokształt przedstawionych argumentów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uważa, iż Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, będąc organem właściwym do rozpatrzenia wniosku T. B. , J. B., A. M., P. B. i M. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Terenowego Oddziału Likwidacyjnego w Łodzi z dnia 4 maja 1955 r., nie miał podstaw do przekazania tego podania w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi swoje stanowisko przedstawił Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, wnosząc o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczym w Łodzi jako organu właściwego w sprawie rozpatrzenia wniosku T. B., J. B., A. M. M., P. B., M. B.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister wskazał, iż w związku z faktem, że decyzja z dnia 4 maja 1955 r. nr K.U. 3321/55 została wydana przez organ nieistniejący Terenowy Oddział Likwidacyjny w Łodzi, zaś dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, będący podstawą wydania ww. decyzji z dnia 4 maja 1955 r., utracił moc obowiązującą na podstawie odrębnych przepisów, a przedmiot dotyczący majątków opuszczonych, nie jest przedmiotem regulacji obecnie obowiązujących przepisów, to art. 157 § 1 k.p.a. powiązaniu z art. 17 k.p.a. nie udzielają odpowiedzi na pytanie, jaki organ jest organem wyższego stopnia w ww. okolicznościach. W ocenie Ministra należy zatem odwołać się do ustaw wprowadzających reformę administracyjną w 1990 r., dokonujących podziału zadań, które dotychczas należały do terenowych organów administracji państwowej, pomiędzy administrację rządową i samorządową. W związku z tym podziałem administracja samorządowa stała się wyłącznie właściwa w sprawach, które zostały określone jako zadania własne gminy. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że jeżeli sprawa, w której orzekał terenowy organ administracji państwowej, została objęta zadaniem własnym gminy, to do wszelkich spraw objętych tym zadaniem właściwe są organy administracji samorządowej, a w związku z tym organem wyższego stopnia w stosunku do terenowego organu administracji państwowej w takich sprawach jest organ administracji samorządowej. Zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a., organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze. Terenowe oddziały likwidacyjne były organami administracji państwowej pierwszej instancji, rozstrzygającymi m.in., czy mienie stanowi majątek opuszczony. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów, a jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzyganie w ww. sprawach, należy do właściwości gminy.

Podsumowując Minister podniósł, iż skoro sprawa dotyczy kwestii obecnie nieuregulowanej przepisami prawa, zaś akty prawne i inne przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają do właściwości jakich organów należy obecnie omawiana kategoria spraw (rozstrzyganie w przedmiocie, czy nieruchomość stanowi mienie opuszczone), należy w tym zakresie należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy, zgodnie art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Tym samym organem wyższego stopnia w stosunku do terenowego urzędu likwidacyjnego jest samorządowe kolegium odwoławcze. Zatem sprawę należało niezwłocznie przekazać do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożony w tej sprawie wniosek przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi o rozstrzygniecie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) podlega rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozstrzygając ten spór Sąd podzielił stanowisko wnioskodawcy i przyjął w tej sprawie właściwość Ministra Transportu , Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Decyzja, której stwierdzenia nieważności domagają się strony została wydana w dniu 4 maja 1955 r. przez Terenowy Oddział Likwidacyjny w Łodzi i orzekała o uznaniu, że nieruchomość położona w Łodzi przy ul. [...] stanowi majątek opuszczony w rozumieniu przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zm.).

W myśl dekretu w jego pierwotnym brzmieniu do wydawania decyzji w tych sprawach zostały powołane rejonowe urzędy likwidacyjne, jako organy pierwszej instancji i okręgowe urzędy likwidacyjne, jako organy drugiej instancji (art. 7).

Urzędy likwidacyjne zostały poddane nadzorowi Ministerstwa Skarbu, a na obszarze Ziem Odzyskanych – Ministrowi Ziem Odzyskanych (art. 8). Po wejściu z życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) i na podstawie aktów wykonawczych do niej sprawy majątków opuszczonych i poniemieckich zostały przekazane do właściwości samodzielnych referatów likwidacyjnych funkcjonujących w ramach wydziałów finansowych odpowiednio prezydiów powiatowych rad narodowych (I instancja) i wojewódzkich rad narodowych (II instancja). Z uwagi na szczególne usytuowanie organów funkcjonujących w m.st. Warszawie w mieście Łodzi, które miały pozycję terenowych organów władzy państwowej szczebla wojewódzkiego (art. 38 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej), Terenowy Oddział Likwidacyjny w Łodzi był organem stopnia wojewódzkiego, podległym właściwemu ministrowi. Decyzja z dnia 4 maja 1955 r. została wydana w pierwszej instancji przez organ stopnia wojewódzkiego.

Zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wywodzi we wniosku, że przepisy dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich przestały obowiązywać z dniem 1 sierpnia 1985 r. wobec uchylenia tego aktu prawnego przez ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99).

Wobec usunięcia z polskiego systemu prawnego tego rodzaju spraw nie zostały one wymienione w aktach prawnych porządkujących właściwość organów przy zmianach w strukturze organów państwowych dokonanych w wyniku reformy przeprowadzonej w 1990 r., a następnie w 1998 r.

Z uwagi na powyższe w tej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, kiedy zostały zniesione organy administracji wydające decyzje w trybie postępowania zwykłego, a także zostały uchylone przepisy prawa materialnego, na podstawie których ta decyzja została wydana.

Zarówno w dacie wydania decyzji z dnia 4 marca 1955 r. – na podstawie art. 101 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) jak i obecnie na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia.

Właściwość organów określa przepis art. 17 k.p.a. stanowiąc w pkt 1, że w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze, a w stosunku do wojewodów – właściwi w sprawie ministrowie (pkt 2).

Zważyć należy, że sprawy wymienione w dekrecie z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie zostały wymienione jako przekazane do właściwości organów samorządu terytorialnego ani w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organami gminy a organami administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) ani w ustawie z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668 ze zm.).

Nie stały się zatem sprawami należącymi do właściwości organów samorządu terytorialnego, a tym samym w sytuacji gdy do wydania decyzji w pierwszej instancji właściwy był organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego nie można właściwości samorządowego kolegium odwoławczego wyprowadzać z art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, który ustanawia zasadę domniemania właściwości organów gminy w sprawach o znaczeniu lokalnym. Jeżeli więc w dacie wydania decyzji z dnia 4 maja 1955 r. przez Terenowy Oddział Likwidacyjny w Łodzi do stwierdzenia jej nieważności zarówno na podstawie art. 8 dekretu jak i art. 101 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej był właściwy minister, to pomimo zniesienia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi, w ramach którego działał Terenowy Oddział Likwidacyjny istnieje nadal w strukturze organów powiatowych minister, posiadający kompetencje do wydawania decyzji w postępowaniu nadzorczym.

Powyższy tok rozumowania znajduje potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OPS 1/2 (ONSAiWSA 2012, nr 4, poz. 60), jak również w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrok z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 984/11 (dostępny w Internecie – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym tę sprawę podzielając powyższe stanowisko jednocześnie nie podziela poglądu wyrażonego we wcześniejszym wyroku NSA z dnia 6 listopada 2008 r. 1160/08 m.in. z uwagi na argumentację, w której odwołano się do regulacji dotyczącej dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), która charakteryzuje się daleko idącymi odrębnościami, a rozstrzygane na jego podstawie sprawy dotyczą odmowy ustanowienia prawa własności czasowej do gruntów warszawskich.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 4 i 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.