Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 395/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 1i 5
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 185 par. 1 art. 207 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie Małgorzata Borowiec NSA Jolanta Szaniecka Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 481/06 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 481/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie, po rozpoznaniu skargi Z. K., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] nr [...].

Decyzjami tymi odmówiono Z. K. przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na to, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu przy ul. [...] w L., bowiem umowa najmu lokalu nr [...] w tym samym budynku została skutecznie wypowiedziana na dzień 1 listopada 2005 r., zaś skutki tego wypowiedzenia przeniosły się na lokal nr [...], który Z. K. zajmuje na skutek zamiany tych lokali, a także, że nie jest osobą oczekującą na przysługujący mu lokal zamienny lub socjalny, a posiada jedynie status ubiegającego się o przydział lokalu socjalnego.

Uchylając decyzję organów obu instancji, Wojewódzki Sąd stwierdził, że naruszają one art. 7, 77 § 1 i art. 88 k.p.a., bowiem nie zostało wyjaśnione czy przesłanki przewidziane w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), z których do skarżącego mają zastosowanie przewidziane w pkt 1 i 5 tego ustępu rzeczywiście nie są przez niego spełnione. Wojewódzki Sąd wyjaśnił, że nie ulega wątpliwości, że pisemna umowa najmu następnie zmieniona umową dotyczącą przeniesienia się Z. K. z lokalu nr 5 do lokalu nr [...] wygasła w dniu 1 listopada 2005 r., jednakże organ nie czynił ustaleń czy między wynajmującym, a Z. K. dochodziło do zawarcia umowy ustnej, wobec tego, że na rozprawie przed Sądem skarżący oświadczył, że nadal zamieszkuje w lokalu nr [...] i opłaca czynsz. Natomiast co do statusu osoby oczekującej na przysługujący mu lokal zamienny lub socjalny Wojewódzki Sąd podkreślił, że najpierw trzeba wyjaśnić kwestię, wg których przepisów gminnych organ powinien był dokonać ustalenia w tym zakresie, bowiem Z. K. zainicjował starania o przyznanie lokalu socjalnego oraz złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego pod rządami uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy, zaś organy powołały się na obowiązującą w dacie orzekania uchwałę tej Rady z dnia 29 grudnia 2005 r., o takim samym tytule i uznał, że rozważania co do statusu osoby oczekującej należało oprzeć na uchwale z 2001 r., a co za tym idzie zastosowanie jako podstawy prawnej uchwały z 2005 r. narusza przepisy postępowania. Sąd podniósł także, że organy powołały się na to, iż Z. K. nie jest objęty wykazem ostatecznym osób oczekujących na przydział lokalu zamiennego i socjalnego, sporządzonym w 2001 r., jednak starania o przydział rozpoczął on w 2003 r. i niezakończone one zostały do dnia orzekania o dodatku mieszkaniowym, a wobec tego kwestia prejudycjalna dla dodatku mieszkaniowego nie została rozstrzygnięta. Skoro w tej konkretnej sytuacji obie sprawy – tj. główna i prejudycjalna należą do kompetencji tego samego organu, powinny były zostać załatwione w odpowiedniej kolejności, a nieuczynienie tego i uznanie, że nieposiadanie statusu osoby oczekującej na lokal było – zdaniem Wojewódzkiego Sądu – błędne. W konkluzji Sąd uznał, że obie przesłanki, tj. tytuł prawny do zajmowanego lokalu i status osoby oczekującej na przydział lokalu zamiennego lub socjalnego nie zostały w sposób niewątpliwy wyjaśnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi i zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organy naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, gdy takiego naruszenia nie było.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że nie było konieczności badania czy pomiędzy Z. K., a właścicielem budynku – wynajmującym- istniała ustna umowa najmu, bowiem w aktach sprawy znajdują się dowody na to, iż umowa najmu została skutecznie rozwiązana, a co wynajmujący we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wyraźnie potwierdził, zaś sam Z. K. nigdy nie powoływał się na okoliczność istnienia ustnej umowy najmu, natomiast jego oświadczenie złożone na rozprawie co do opłacania czynszu oznacza tylko, że płacił on odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Natomiast co do statusu osoby oczekującej na przydział lokalu podniesiono, że kwestię tę należy rozpatrywać w świetle uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia [...] grudnia 2005 r., a nie uchwały nią uchylonej, obowiązującej w dniu składania przez Z. K. wniosku o przydział lokalu i dodatek mieszkaniowy, a w jej świetle osoby są uprawnione do zawarcia umowy w przypadku objęcia ich wykazem ostatecznym. Z. K. nie jest umieszczony w wykazie, co w postępowaniu wykazano, a choć jego wniosek nie został załatwiony, to rozstrzygnięcie w tej kwestii nie jest zagadnieniem, które winno być rozpoznane wcześniej niż wniosek w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, bowiem są to dwa niezależne postępowania – stwierdzono.

Z. K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwioną podstawę, bowiem zgodzić należy się ze skarżącym Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L., że, wbrew zarzutom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, organy nie naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a tym samym Sąd nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Wojewódzki Sąd stwierdził, że w sprawie istotne są dwie przesłanki, od których spełnienia zależało przyznanie Z. Puszczowi dodatku mieszkaniowego, przewidziane w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 21 marca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, dodatek mieszkaniowy przysługuje najemcom lub podnajemcom lokali mieszkalnych (pkt 1) lub osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny (pkt 5) i rozpoznając skargę Sąd uznał, iż okoliczności te nie zostały przez organy wyjaśnione w postępowaniu.

Organy stwierdziły, że Z. K. nie posiada tytułu do zajmowanego lokalu, bowiem umowa najmu wygasła, a nadto, iż nie jest osobą oczekującą na przydział lokalu zamiennego i socjalnego. Co do pierwszej okoliczności Wojewódzki Sąd uznał, że nie ma wątpliwości co do tego, że pisemna umowa o najem lokalu wygasła z dniem 11 listopada 2005 r., jednak zarzucił organom, że nie zbadały czy w sprawie nie została zawarta ustna umowa najmu, wobec tego, że Z. K. na rozprawie wyjaśnił, że lokal nadal zajmuje i opłaca czynsz. O ile z pierwszym stwierdzeniem co do wygaśnięcia umowy najmu lokalu należy się zgodzić, o tyle niemożliwe jest to co do drugiej konstatacji Sądu. Rację ma wnoszące skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż takiego zarzutu organom postawić nie można.

Z akt sprawy wynika w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że umowa najmu rozwiązała się z dniem 1 listopada 2005 r. i że żadna inna, ani pisemna, ani ustna nie została po tej dacie zawarta pomiędzy właścicielem budynku, a Z. K.. Oświadczenia właściciela budynku złożone w sprawie dodatku mieszkaniowego nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do jego stanowiska, że umowa najmu nie istnieje, wobec jej rozwiązania, z kolei z postawy Z. K. w całym postępowaniu nie da się nawet domyślić aby sugerował on istnienie jakiejkolwiek umowy najmu, a tym samym negował niewątpliwy fakt jej rozwiązania. Zgodzić się zatem należy z Samorządowym Kolegium, iż organy nie miały żadnych podstaw do prowadzenia badań nad istnieniem ew. ustnej umowy najmu skoro bez żadnych wątpliwości wykazały – co było ich zadaniem – że umowa najmu lokalu nie istniała wobec jej rozwiązania. To zatem, nie organy naruszyły przepisy postępowania nie wyjaśniając okoliczności istnienia umowy najmu, tylko Wojewódzki Sąd niezasadnie zarzucił im błąd, którego nie popełniły.

Z kolei jeśli idzie o ustalenie statusu Z. K., tj. czy jest on osobą oczekującą na przysługujący mu lokal zamienny lub socjalny, to nie można zgodzić się z Wojewódzkim Sądem, który czyni zarzut organom, iż nie rozpatrzyły sprawy w świetle przepisów prawa miejscowego, nieobowiązującego w dacie orzekania w sprawie dodatku mieszkaniowego. Jeśli w trakcie rozpoznawania sprawy zmienią się przepisy, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, to załatwia się ją wg nowych przepisów, obowiązujących w dacie orzekania, chyba że stanowią one wyraźnie, iż do spraw wszczętych a niezakończonych stosuje się przepisy dotychczasowe. Tylko zatem wskazanie takiego przepisu intertemporalnego uzasadniałoby zarzut orzekania na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej. Wojewódzki Sąd takiego przepisu prawa miejscowego, obowiązującego w dacie orzekania przez organy, nie wskazał, a zatem to Sąd nie ma racji, gdyż nie ma przepisu przejściowego, który nakazywałby rozpoznanie sprawy wg starych przepisów. Gdyby zatem organy rozpoznały sprawę w świetle uchwały Rady Miasta w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Gminy z 6 grudnia 2001 r. tylko dlatego, że wniosek o dodatek mieszkaniowy został pod jej rządami złożony, a nie dlatego, że przewiduje to uchwała o takim samym tytule z [...] grudnia 2005 r., to wówczas dopuściłyby się naruszenia prawa i to naruszenia, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozpoznanie sprawy według przepisów uprzednio obowiązujących może mieć miejsce tylko z wyraźnego upoważnienia przepisów nowoobowiązujących, a nie z faktu złożenia wniosku przed ich wejściem w życie. Organy orzekające nie popełniły zatem błędu rozpoznając sprawę w świetle uchwały Rady Miejskiej z [...] grudnia 2005 r., natomiast Sąd niezasadnie im taki błąd wytknął.

Jeśli idzie o status osoby oczekującej na przydział lokalu zamiennego lub socjalnego, to jest jeszcze kwestia umieszczenia w wykazie osób uprawnionych oczekujących. Z. K. nie został w wykazie umieszczony i bez znaczenia jest z czyjej winy się to stało, jak również i to, że sprawa sporządzenia wykazu leży w kompetencji tego samego organu, który orzeka w sprawach dodatku mieszkaniowego.

W postępowaniu o dodatek mieszkaniowy istotne jest tylko czy osoba ubiegająca się o ten dodatek została umieszczona w wykazie czy nie. W sprawie organy wykazały, że nie jest, a przyczyny takiego stanu rzeczy nie mają znaczenia. Zgodzić się więc należy z Samorządowym Kolegium, iż co do statusu osoby oczekującej na przydział ustalenia zostały przez organy poczynione i status ten wykazany, a tym samym i ten zarzut Sądu jest niesłuszny.

Ponieważ organy nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, jak to zarzucił im Sąd i dla której to przyczyny uchylił decyzję, zatem w ponownym postępowaniu Wojewódzki Sąd rozpozna sprawę co do meritum.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 i art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).