Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2426/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 78 ust. 2, art. 79 ust. 7, art. 79 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 916
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzeczeniem z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204) – dalej zwanej "ugn", po rozpatrzeniu wniosku E. B. o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu położonego w W. przy ul. [...] – działka nr [...] z obrębu [...], jest nieuzasadnione, na podstawie art. 79 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 916) – dalej zwanej "ustawą przekształceniową" umorzyło postępowanie w sprawie.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wypowiedzeniem dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości będącej własnością Miasta W. z [...] listopada 2018 r. Prezydent W. wypowiedział E. B. wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu, położonego w W. przy ul. [...] – działka nr [...] z obrębu [...] (związanej z miejscem postojowym nr [...]) i zaproponował nową wysokość opłaty rocznej w kwocie [...] zł od 1 stycznia 2019 r. Wypowiedzenia dokonano z uwagi na wzrost wartości gruntu.

[...] stycznia 2018 r. E. B. złożyła wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione.

Kolegium podało, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa przekształceniowa. Zgodnie z jej art. 1 z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów.

Z kolei art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej nakazywał prowadzenie postępowań aktualizacyjnych, wszczętych i niezakończonych przed dniem przekształcenia, nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych.

Jednak [...] lutego 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 270) – dalej zwanej "ustawą zmieniającą".

Art. 4 ustawy zmieniającej przewiduje (ust.1), że jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. W ust. 2 przewidziano, że postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się.

W tym stanie – z woli ustawodawcy - postępowanie aktualizacyjne jako wszczęte po 5 października 2018 r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do 13 lutego 2019 r. podlega umorzeniu.

W orzeczeniu Kolegium pouczyło strony o prawie wniesienia od orzeczenia sprzeciwu do sądu powszechnego (art. 80 ust. 1 ugn).

Sąd Rejonowy dla W.- [...] w W. postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. sygn. akt [...], po rozpoznaniu powództwa E. B., odrzucił sprzeciw.

Pismem z [...] września 2021 r. od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2020 r. Miasto W. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 112 kpa i art. 9 kpa poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] błędnego pouczenia w zaskarżonym orzeczeniu w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie Miastu W. wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej oraz ustawy przekształceniowej poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone; 3 art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie, czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego skarżący wniósł o: 1. przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2020 r. w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; 2. uchylenie w całości orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2020 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ; 3. zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi. Kolegium wskazało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1981/20 w analogicznej sprawie odrzucił skargę wskazując, że w wyniku złożonego sprzeciwu sprawę przejmuje sąd powszechny, zatem orzeczenie SKO nie może podlegać kontrolki sądu administracyjnego. Zarzut błędnego pouczenia stron w jest zatem nieuzasadniony.

Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. sygn. akt [...] oddalił zażalenie E. B. od postanowienia Sądu Rejonowego dla W.- [...] w W. z [...] czerwca 2021 r. sygn. akt [...] wskazując, że od postanowienia Kolegium o umorzeniu postępowania sprzeciw nie przysługuje. Postanowienie stało się prawomocne [...] stycznia 2022 r.

Zarządzeniem z 15 marca 2022 r. WSA w Warszawie pozostawił wniosek o przywrócenie terminu bez nadawania mu dalszego biegu, uznając skargę za dopuszczalną, mając na uwadze art. 112 kpa (stosowany odpowiednio w sprawach aktualizacyjnych na mocy art. 79 ust. 7 ugn) w zw. z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec prawomocnego odrzucenia sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem.

W niniejszej sprawie sporne pomiędzy Miastem W. (właścicielem nieruchomości), a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] było to, czy w niniejszej sprawie spełniły się przesłanki do umorzenia postępowania aktualizacyjnego, zainicjowanego przez E. B.

Sąd zauważa, że podstawę prawną orzeczenia SKO w [...] z [...] kwietnia 2020 r. stanowił art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej. Zgodnie z tym przepisem postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się. Z kolei ust. 1 art. 4 ustawy zmieniającej przewiduje, że jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją.

Po pierwsze trzeba wskazać, że postępowanie dotyczące aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste zostaje wszczęte z dniem złożenia do właściwego sko za pośrednictwem organu właściwego (organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego w przypadku gruntów komunalnych) wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 ugn w zw. z art. 61 § 3 kpa i art. 79 ust. 7 ugn).

SKO w [...] w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo przyjęło, że niniejsze postępowanie aktualizacyjne zostało wszczęte po 5 października 2018 r.

Na gruncie niniejszej sprawy postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu, położonego w W. przy ul. [...] – działka nr [...] z obrębu [...] (związanej z miejscem postojowym nr [...]) zostało wszczęte przed SKO w [...][...] stycznia 2019 r. na skutek złożenia w tej dacie Kolegium za pośrednictwem Prezydenta W. przez E. B. wniosku z [...] stycznia 2019 r., o którym mowa w art. 78 ust. 2 ugn.

Spełniła się zatem przesłanka z art. 4 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy zmieniającej dotycząca wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego po 5 października 2018 r. (po dacie wejścia w życie ustawy przekształceniowej).

W niniejszej sprawie spełniona została także przesłanka z art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej dotycząca niezakończenia postępowania aktualizacyjnego do 13 lutego 2019 r. (do daty wejścia w życie ustawy zmieniającej). Z akt sprawy wynika, że postępowanie aktualizacyjne 13 lutego 2019 r. było w toku. W tej dacie nie doszło do zawarcia ugody przez strony, ani do wydania przez SKO w [...] orzeczenia o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty rocznej (art. 79 ust. 3 ugn).

Sąd nie podziela natomiast stanowiska Miasta W., że umorzenie postępowania aktualizacyjnego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej uzależnione jest od spełnienia wynikającej z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej przesłanki niedoręczenia wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r.

Sąd zwraca uwagę, że art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w zakresie zwrotu: "a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją." - dotyczy problematyki ustalania wysokości rocznych opłat przekształceniowych, podobnie jak art. 7 ustawy przekształceniowej. W tym zakresie art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej dotyczy kwestii materialnoprawnej, tj. zapewnienia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe rocznej opłaty przekształceniowej równej, co do wysokości dotychczasowej opłacie rocznej, jeżeli po wejściu w życie ustawy przekształceniowej (po 5 października 2019 r.), a przed 1 stycznia 2019 r. (datą przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności) właściwy organ skierował do współużytkowników wieczystych wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej i zaoferował im nową wysokość opłaty rocznej i jednocześnie do 1 stycznia 2019 r. czynności dotyczące doręczania wszystkim współużytkownikom wieczystym wypowiedzeń dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały zakończone. Regulacja z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w opisanym wyżej zakresie ma charakter gwarancyjny dla współużytkowników wieczystych i chroni ich przed ustalaniem przez właściwy organ wysokości rocznych opłat przekształceniowych wyższych niż dotychczasowa (przedaktualizacyjna) wysokość opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego.

Wobec tego art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w opisanym wyżej zakresie ma zastosowanie w procedurze wydawania na podstawie ustawy przekształceniowej zaświadczeń informujących m.in. o wysokości i okresie wnoszenia opłat przekształceniowych (art. 4 ust. 4 ustawy przekształceniowej), a także decyzji administracyjnych, w przypadku kwestionowania przez właściciela nieruchomości wysokości rocznej opłaty przekształceniowej (art. 6 ust. 1 ustawy przekształceniowej).

Art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w opisanym wyżej zakresie (materialnoprawnym) nie ma zatem odniesienia do administracyjnych postępowań aktualizacyjnych toczących się w trybie art. 78 ust. 2 ugn, które maja charakter odrębny w stosunku do postępowań toczących się w trybie ustawy przekształceniowej.

Art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej stosowany w zw. z art. 79 ust. 7 ugn i art. 105 § 1 kpa dotyczy administracyjnych postępowań aktualizacyjnych toczących się przed właściwymi sko, które zostały wszczęte po dacie wejścia w życie ustawy przekształceniowej (po 5 października 2018 r.) i na skutek art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej toczyły się nadal po dacie jej wejścia w życie. Wprowadzenie art. 4 ust. 2 do ustawy zmieniającej miało zatem na celu definitywne wygaszenie toczących się 13 lutego 2019 r. administracyjnych postępowań aktualizacyjnych, o których wspomina art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej, jeżeli zostały wszczęte po 5 października 2018 r.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.