Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1577/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 9, art. 18, art. 20, art. 29
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 9, art. 7, art.  77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki NSA Krystyna Kutzner Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez B. R. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 24 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 2, 4, 5 i 5a, 11, art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) w zw. z art. 3 pkt 1 i2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), uchyliło decyzję wydaną w l instancji i orzekło w ten sposób, że przyznało "N. P." świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 4 sierpnia 2017 r. skarżąca złożyła w organie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Do wniosku dołączyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 25 maja 2017 r., sygn. akt [...], którym udzielono zabezpieczenia do czasu zakończenia sprawy o alimenty z powództwa córki skarżącej przeciwko jej ojcu D. P., przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki po 600 zł miesięcznie. Skarżąca przedłożyła nadto informację Sądu Okręgowego potwierdzającą, że 3 sierpnia 2017 r. złożyła wniosek o poszukiwanie dłużnika (D. P.) na terenie Wielkiej Brytanii i sprawa jest w toku.

Decyzją z dnia [...] 2017 r., znak: [...], Wójt Gminy odmówił skarżącej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla małoletniej córki N. P., na okres od 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ l instancji wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej w przypadku alimentów od rodzica zasądzonych na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11 ustawy). Według definicji, zawartej w art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Za bezskuteczną uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika; b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

Zgodnie z informacją z dnia 3 sierpnia 2017 r., wystawioną przez Sąd Okręgowy skarżąca złożyła wniosek o poszukiwanie dłużnika (D. P.) na terytorium Wielkiej Brytanii i sprawa jest w toku. W związku z tym, w ocenie organu do czasu ostatecznego załatwienia wniosku dotyczącego ustalenia adresu dłużnika, nie można stwierdzić czy egzekucja wobec dłużnika jest bezskuteczna, w związku z tym świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej nie przysługują.

Po rozpoznaniu sprawy - na skutek odwołania skarżącej, opisaną na wstępie decyzją z 24 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję wydaną w l instancji i orzekło w ten sposób, że przyznało N. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł miesięcznie, ha okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

W ocenie Kolegium kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jednakże materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy pozwolił na wydanie rozstrzygnięcia co do istoty. Kolegium wskazało, że w świetle art. 2 pkt 2 b ww. ustawy za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Taka też sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, co wykazała skarżąca przedłożonymi dokumentami sądowymi. Ponadto organ zaznaczył, nawiązując do art. 2 pkt 11 ww. ustawy, że przez osobę uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy rozumieć osobę uprawnioną do alimentów od rodzica i to jemu a nie drugiemu rodzicowi należą się świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Nadto, stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Organ, posiłkując się przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalił, że dochód skarżącej z tytułu zatrudnienia w 2016 r. należy uznać za dochód utracony. Skarżąca nie pracuje, jest studentką, zatem należy przyjąć, że 2-osobowa rodzina skarżącej nie uzyskała w 2016 r. żadnego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i spełnia kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ zaznaczył, że w przypadku świadczeń z funduszu alimentacyjnego okresem świadczeniowym (zasiłkowym) jest okres od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego. Zatem dla ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, dla których okres świadczeniowy rozpoczął się z dniem 1 października 2017 r., bierze się pod uwagę dochód rodziny uzyskany w roku 2016.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła Kolegium:

brak uwzględnienia przy ustalaniu wysokości świadczenia kwoty wynikającej z postanowienia Sądu Rejonowego z 25 maja 2017 r., sygn. akt [...], którym zasądzono od dłużnika na rzecz jej córki kwotę 600 zł miesięcznie począwszy od dnia 8 maja 2017 r.;

przyjęcie okresu wypłaty świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 sierpnia 2018 r. w sposób niezgodny z obowiązującymi zasadami postępowania administracyjnego, z naruszeniem interesu jednostki i dobra dziecka, wynikającym z niedopełnienia obowiązku przez urzędnika gminnego, który wielokrotnie błędnie informował skarżącą o trybie i sposobie załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła m.in., że przed datą złożenia wniosku, tj. przed 4 sierpnia 2017 r. wielokrotnie, błędnie informowano ją w Urzędzie Gminy, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego jej nie przysługuje. Dopiero w dniu 4 sierpnia 2017 r. podano jej do wypełnienia dokumenty jednakże wyłącznie, te jakie dotyczą świadczeń alimentacyjnych od dnia 1 października 2017 r. W ocenie skarżącej, pomimo wiedzy o wydanym postanowieniu zabezpieczającym, celowo nie informowano jej o możliwości uzyskania świadczenia za okres wcześniejszy. Podniosła, że "w obecności jej matki oraz kierownika jednostki, pracownica urzędu przyznała, że nie poinformowała o możliwości ubiegania się o świadczenia alimentacyjne za okres poprzedzający złożenie wniosku - od daty postanowienia Sądu".

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Odpowiadając na zarzuty skarżącej Kolegium wskazało, że skarżąca własnoręcznie zaznaczyła we wniosku, że dotyczy on okresu 2017/2018, tj. okresu który zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów trwa od 1 października do 30 września 2018 r. Tym samym rozpoznanie sprawy nastąpiło zgodnie ze złożonym wnioskiem. Nadto maksymalna kwota przyznanego świadczenia nie może być - zgodnie z ustawą, wyższa niż 500 zł.

Na rozprawie w dniu 21 maja 2018 r., reprezentująca skarżącą matka – E. R. - przyznała, że skarżąca do sierpnia 2017 r. nie złożyła formalnie żadnego pisma do Urzędu Gminy. Podała nadto, że wcześniej skarżąca była parokrotnie w Urzędzie Gminy, przedstawiała postanowienie z Sądu Rodzinnego, jednakże nie dostała do wypełnienia żadnych formularzy wniosku o alimenty. Zdaniem pełnomocnika "od początku urzędniczki twierdziły, że skarżącej się świadczenie nie należy, wprowadzając ja w błąd, dopiero kiedy 3 sierpnia, jako matka, pojechała z córką do urzędu i kategorycznie zażądała wydania formularzy, udało im się skutecznie złożyć wniosek".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r. poz. 554 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Ustawa ta przewiduje wsparcie przez państwo osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów od dłużnika zobowiązanego do ich uiszczania. Wsparcie to realizowane jest m.in. poprzez przyznanie osobom uprawnionym do alimentów świadczenia pieniężnego wypłacanego z funduszu alimentacyjnego w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł (art. 10 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Podstawowym warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia, obok zaistnienia stanu bezskuteczności egzekucji alimentów, jest brak przekroczenia w rodzinie osoby ubiegającej się o nie w roku poprzedzającym okres świadczeniowy określonego wart. 9 ust. 2 ustawy miesięcznego progu dochodowego na osobę w rodzinie, wynoszącego 725 zł. Dochód członka rodziny, oznaczał przy tym, w myśl art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a, gdzie zawarto regulacje odnoszące się do sposobu rozliczenia dochodu uzyskanego i utraconego.

Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Przez okres świadczeniowy ustawodawca rozumie okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy).

W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaca się w okresach miesięcznych. Wnioski o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy są przyjmowane od dnia 1 sierpnia (art. 20 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). W przypadku gdy osoba ubiegająca się oświadczenia z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z dokumentami do dnia 31 sierpnia, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc październik następuje do dnia 31 października (art. 20 ust. 4). W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenia na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z dokumentami w okresie od dnia 1 września do dnia 31 października, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc październik następuje do dnia 30 listopada (art. 20 ust. 5 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie spór koncentruje się wokół dwóch kwestii. Pierwsza dotyczy wysokości świadczenia alimentacyjnego. Skarżąca domagała się bowiem przyznania na rzecz córki świadczenia w kwocie wynikającej z postanowienia Sądu Rejonowego, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 25 maja 2017 r., sygn. akt [...], tj. kwoty 600 zł. Z kolei druga kwestia dotyczy okresu na jaki przyznane zostało świadczenie. Zdaniem skarżącej świadczenie winno być bowiem przyznane na okres od dnia wydania postanowienia zabezpieczającego.

W ocenie Sądu zarzut skarżącej dotyczący obowiązku przyznania świadczenia w kwocie orzeczonej postanowieniem zabezpieczającym jest niezasadny. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 10 ust. 1 w sposób jasny określa maksymalną wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z tym przepisem "Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł." Kwota ta nie może być więc wyższa niż 500 zł. SKO w tym zakresie prawidłowo więc orzekło przyznając skarżącej świadczenie jedynie w tej wysokości mimo, że postanowieniem Sąd Rejonowy, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt [...], przyznał córce skarżącej kwotę 600 zł tytułem zabezpieczenia alimentów, a zatem w wysokości przekraczającej kwotę wskazaną w art. 10 ust. 1 ustawy.

Wprawdzie art. 29 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że: "Zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów.", to jednak nie mogło to spowodować przyznania skarżącej z funduszu świadczenia w wyższej niż 500 zł miesięcznie kwocie. Przepis ten odczytywać należy w ten sposób, że oznacza to, iż pomiędzy wysokością zasądzonych alimentów, a kwotą uzyskiwaną z funduszu alimentacyjnego zachodzi ścisła korelacja. Ustawodawca powiązał wysokość kwot miesięcznego świadczenia wypłacanego przez organ z wysokością kwoty, jaką dłużnik uiszczałby wierzycielowi, gdyby egzekucja była prowadzona skutecznie. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów "zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów." W myśl natomiast art. 29 ust. 2 ustawy "w przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu bez odsetek. Przepis art. 23 stosuje się odpowiednio." Podkreślić więc należy, że co do zasady ustawodawca wykluczył możliwość uznania za świadczenia podlegające zwrotowi, świadczeń alimentacyjnych wypłaconych w kwocie odpowiadającej wysokości zasądzonych za dany okres alimentów. Ustawodawca nałożył wprawdzie obowiązek zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na te osoby, które wskutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów otrzymały świadczenia z funduszu w kwocie wyższej aniżeli zasądzone za dany okres alimenty, jednakże konieczność zwrotu nadpłaconej sumy odniesiono do różnicy, o której mowa w cytowanym art. 29 ust. 2 ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że pojęcia "zmiany", o którym mowa w tej normie, nie można było odnieść do dokonanego przez sąd rodzinny obniżenia wysokości alimentów z datą wsteczną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2015 r, sygn. akt l OSK 2081/13, zam. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOIS).

Reasumując celem przepisów art. 10 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy jest więc aktualizacja na bieżąco wypłacanych świadczeń alimentacyjnych. Nie oznacza to jednak, że kwota miesięcznie wypłacanych uprawnionej osobie świadczeń z funduszu alimentacyjnego może być wyższa niż 500 zł, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy.

W odniesieniu do drugiej kwestii spornej stwierdzić należy, że istotnie skarżąca złożyła w dniu 4 sierpnia 2017 r. w organie l instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy trwający od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. i na ten też okres zaskarżoną decyzją Kolegium przyznało skarżącej żądane świadczenie.

Przeprowadzona jednakże analiza akt niniejszego postępowania administracyjnego wskazuje, że zamiarem skarżącej było uzyskanie świadczenia również za część poprzedniego okresu świadczeniowego - 2016/2017 -jak podniesiono w skardze - od daty wydania postanowienia z dnia 25 maja 2017 r. przez Sąd Rejonowy, III Wydział Rodzinny i Nieletnich.

Jak już wskazano powyżej, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela. Rzeczywiście poza sporem jest, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie ww. świadczenia w sierpniu 2017 r. Z akt sprawy wynikają również i okoliczności, że skarżąca kilkakrotnie przed datą złożenia wniosku przychodziła do Urzędu Gminy, aby zasięgnąć informacji w sprawie dotyczącej świadczenia alimentacyjnego, jednakże nie została pouczona o możliwości uzyskania świadczenia również za część wcześniejszego okresu zasiłkowego, jak tego wymagają postanowienia art. 9 k.p.a. Jak twierdzi bowiem w skardze skarżąca pracownica urzędu w rozmowie ze skarżącą i jej matką, w obecności kierownika jednostki, "...przyznała, że nie poinformowała ją o możliwości ubiegania się o świadczenie alimentacyjne za okres poprzedzający złożenie wniosku - od daty postanowienia Sądu." (vide: uzasadnienie skargi; k. 3 akt sądowych). Okoliczności związane z wizytami w urzędzie oraz błędnymi pouczeniami, jak i niewydaniem skarżącej stosownych formularzy wniosku podniósł także pełnomocnik skarżącej - jej matka - na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r.,

Podkreślenia więc wymaga, że obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę i rozporządzenie wykonawcze, spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia.

Nie oznacza to jednak, że organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jest zwolniony z obowiązku udzielenia wyczerpujących informacji osobie uprawnionej do złożenia wniosku. Organ ten, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. - zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, zobowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Trafnie stwierdził więc WSA w Krakowie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 107/18; Lex nr 2482815, że: "Zasada informowania w każdym stadium postępowania powinna przyświecać organom administracji publicznej załatwiającym indywidualne sprawy, a nie powinna być przez organ stosowana dopiero na jego ostatnim etapie. Nie należy bowiem pozbawiać strony wpływu na tok postępowania. Dzięki stosowaniu zasady informowania, strona nie będzie traktowała organu jak przeciwnika, da to szansę na zwiększenie dla obywatela przejrzystości postępowania, a co za tym idzie ułożenia prawidłowych stosunków między organem, a obywatelem."

Obowiązek organów administracji czuwania nad słusznym interesem strony, o którym mowa w art. 9 k.p.a., przejawia się także w tym, że nawet w sytuacji, gdy sformułowane przez stronę żądanie podjęcia przez organ określonego działania wyrażone zostało w sposób jednoznaczny organ powinien dostosować podejmowane przez siebie czynności do etapu toczącego się postępowania administracyjnego i dopuszczalnych w danym momencie środków prawnych, (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 607/17, LEX nr 2435964).

W piśmiennictwie i judykaturze ugruntowany jest pogląd, że do organu, do którego o załatwienie sprawy zwróciła się strona, należy szczegółowe wyjaśnienie zamiaru wnioskodawcy. Żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści wniesionego przez nią pisma. W razie wątpliwości, sprecyzowanie żądania (interpretacja zamiaru) należy do strony, a nie do organu administracji. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma bezwzględny obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Wszak strona postępowania administracyjnego może nie mieć świadomości co do przysługujących jej uprawnień i instytucji, z których może skorzystać, zaś to organy administracji, właśnie z mocy art. 9 k.p.a., mają obowiązek czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Zgodzić się w pełni należy z Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob., wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt l OSK 1815/14; Lex nr 1499814), że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wymaga od wnioskodawcy precyzowania okresu na jaki żąda ona przyznania świadczenia. Początek i koniec okresu świadczeniowego jest bowiem ustalany na podstawie art. 2 pkt 8 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tym więc zakresie ani wnioskodawca ani organ nie mogą samodzielnie decydować. Początek okresu świadczeniowego zależy od miesiąca, w którym zostanie złożony wniosek. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się zatem od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Wobec tego postępowanie organów, a zwłaszcza SKO, wobec wniosku skarżącej, złożonego w dniu 4 sierpnia 2017 r. było niewłaściwe. Mimo wypełnienia przez skarżącą w odpowiedniej rubryce formularza wniosku okresu świadczeniowego "2017/2018" organy powinny należycie przedstawić skarżącej jej sytuację faktyczną i prawną i poinformować ją po pierwsze, o możliwości ubiegania się przez nią o przyznanie świadczenia na okres od miesiąca złożenia wniosku do 30 września 2017 r., po drugie, o możliwości ubiegania się także o przyznanie przedmiotowego świadczenia również i na kolejny okres świadczeniowy - od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., tak by mogła ona samodzielnie wyrazić swoją wolę w tym zakresie, bacząc by nie poniosła wskutek nieznajomości prawa szkody. W tym celu pracownik organu przyjmujący

skarżącą powinien wręczyć jej formularz osobnego wniosku i podkreślić, że jeżeli jest także wolą skarżącej ubieganie się o świadczenie i na ten okres, to koniecznym jest wypełnienie i złożenie w tym celu właśnie przedstawionego, odrębnego wniosku. Niewskazanie więc w dniu 4 sierpnia 2017 r. możliwości złożenia i wypełnienia dwóch odrębnych wniosków, jednego dotyczącego okresu zasiłkowego od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. i drugiego dotyczącego okresu zasiłkowego od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. było naruszeniem zasad procedury administracyjnej. Gdyby bowiem skarżącą w sposób należyty poinformowano o możliwości złożenia wniosku o przyznanie jej przedmiotowego świadczenia, obejmującego również część wcześniejszego okresu zasiłkowego (od miesiąca sierpnia 2017 r.) i następnego, to niewątpliwie takie wnioski skarżąca z pewnością by złożyła. Brak więc pouczenia w tym względzie stanowił, w ocenie Sądu, naruszenie postanowień art. 9 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie postanowień artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią zatem powyżej zaprezentowany pogląd prawny i rozważą, czy w tych okolicznościach skarżącej nie powinno być przyznane świadczenie z funduszu od sierpnia 2017 r. do 30 września 2017 r., oraz od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. z uwzględnieniem treści art. 20 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym, wprowadzającym pewne modyfikacje w stosunku do postanowień art. 18 ust. 1 ustawy, jeżeli ten znajduje swe zastosowanie.

Takie postępowanie organów orzekających wobec skarżącej jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa i wymogów funkcjonowania "dobrej administracji." W kontekście okoliczności przedstawionych w skardze, podniesionych następnie także na rozprawie, a dotyczących uprzednich wizyt skarżącej w Urzędzie Gminy, postępowanie organu l instancji, który nie udziela należytej informacji petentowi, a wręcz udziela błędnej informacji z pewnością nie buduje zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Wynikającemu ż art. 9 k.p.a. obowiązkowi organu odpowiada bowiem prawo strony do domagania się właściwej informacji, ale organ ten nie może się bronić biernością strony, czy też jej niedostatecznym zainteresowaniem zabezpieczenia swoich interesów czy statusem społecznym związanym z wykształceniem i pełnionymi funkcjami zawodowymi. Powtórnie podkreślić więc należy, że to organ administracji ma bowiem czuwać by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (por. wyroki m. in.: NSA z 7 czerwca 1996 r., sygn. akt SA/Gd 850/95; z 12 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA/Łd 1080/99, dostępne na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz z 3 grudnia 1999 r., sygn. akt l SA/Gd 1627/97, LEX nr 40161, a także postanowienie SN z 20 czerwca 1995 r, sygn. akt III ARN 21/95, LEX nr 11128).

Mając zatem na uwadze, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.