Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1035/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. spraw ze skarg P.P. i M.W. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia: – [...] lipca 2019 r. nr [...], – [...] lipca 2019 r. nr [...], – [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg P. P. i M. W. (dalej: Skarżący) są decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia:

1) [...] lipca 2019 r. nr [...],

2) [...] lipca 2019 r. nr [...],

3) [...] lipca 2019 r. nr [...],

- wydane w sprawach wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniach 16 i 17 listopada 2015 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego, przeprowadzili kontrole w lokalu "C." znajdującym się w O. [...] i w lokalu "R.", mieszczącym się w B., przy ul. [...].

W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono, że w ww. lokalach znajdują się automaty do gier odpowiednio: MAX CASH nr [...], APOLLO GAMES nr [...] i APEX nr [...].

W wyniku przeprowadzonych eksperymentów stwierdzono, że ww. urządzenia są automatami do gier, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.; zwanej dalej: u.g.h.). Przeprowadzone eksperymenty wykazały bowiem, że na badanych automatach, będącymi urządzeniami elektronicznymi - można przeprowadzać gry o charakterze losowym o wygrane rzeczowe oraz wygrane pieniężne, wypłacane bezpośrednio z wyrzutnika monet automatu - hoppera. Ustalenia te znalazły potwierdzenie w sprawozdaniach z badań ww. automatów przeprowadzonych przez Laboratorium Celne Izby Celnej.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: NUCS) włączył do akt spraw dokumentacje zgromadzone w toku postępowań karno-skarbowych.

W ramach prowadzonych czynności funkcjonariusze zabezpieczyli:

- ramową umowę dzierżawy powierzchni (podpisaną przez strony tej umowy w dniu 31 maja 2015 r. i 1 czerwca 2015 r.). Z treści tej umowy wynika, że M. R. wydzierżawiła H. sp. z o.o. z siedzibą w [...] część lokalu "C.", znajdującego się w O. [...], umożliwiającą zainstalowanie urządzeń do gier, na których H. sp. z o.o. będzie prowadziła działalność gospodarczą. Z treści listy aktualizacji urządzeń do ww. umowy dzierżawy wynika, że urządzenie MAX CASH nr [...] na podstawie ww. umowy zostało wstawione w kontrolowanej lokalizacji w dniu 1 czerwca 2015 r.

- ramową umowę dzierżawy powierzchni (podpisaną przez strony tej umowy w dniu 31 maja 2015 r. i 1 czerwca 2015 r.). Z treści tej umowy wynika, że firma "A." sp.j. A. M., G. P. wydzierżawiła H. sp. z o.o. z siedzibą w [...] część lokalu "R." w B., przy ul. [...], umożliwiającą zainstalowanie urządzeń do gier, na których H. sp. z o.o. będzie prowadziła działalność gospodarczą. Z treści listy aktualizacji urządzeń do ww. umowy dzierżawy wynika, że urządzenia odpowiednio: APOLLO GAMES nr [...], APEX nr [...] na podstawie ww. umowy zostały wstawione w kontrolowanej lokalizacji w dniu 1 czerwca 2015 r.

Pozyskano również umowę w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych zawartą z dniu 2 stycznia 2015 r. pomiędzy zleceniodawcą – J. sp. z o.o. z siedzibą w [...], a zleceniobiorcą – T. s.c. w [...]. Z treści ww. umowy wynikało, że jej przedmiotem było: 1) świadczenie usług transportowych, 2) pobieranie gotówki z urządzeń, 3) prowadzenie stałego serwisu urządzeń zapewniającego utrzymanie urządzeń do gier rozrywkowych w dobrym stanie technicznym. Umowa zawarta została na czas nieokreślony. Za świadczone usługi ustalono wynagrodzenie ryczałtowe liczone od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia w kwocie 200 zł brutto miesięcznie.

1) Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] NUCS wymierzył solidarnie M. W. i P. P. - wspólnikom byłej spółki cywilnej T. w [...], karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie MAX CASH nr [...] - poza kasynem gry w lokalu "C." znajdującym się w O. [...].

2) Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] NUCS wymierzył solidarnie M. W. i P. P. - wspólnikom byłej spółki cywilnej T. w [...], karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie APOLLO GAMES nr [...] - poza kasynem gry w lokalu "R." w B., przy ul. [...].

3) Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] NUCS wymierzył solidarnie M. W. i P. P. - wspólnikom byłej spółki cywilnej T. w [...], karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie APEX nr [...] - poza kasynem gry w lokalu "R." w B., przy ul. [...].

Od tych decyzji odwołania złożyli M. W. i P. P., wnosząc o ich uchylenie i umorzenie postępowań, jako bezprzedmiotowych.

Decyzjami opisanymi na wstępie z dnia [...] lipca 2019 r. i [...] lipca 2019 r. DIAS - utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniach decyzji DIAS wskazał, że w przedmiotowych sprawach wydanie rozstrzygnięć nastąpiło według stanu prawnego obowiązującego w dniu ujawnienia zdarzeń oraz istniejących w tych dniach stanów faktycznych. Wyjaśnił, że art. 89 u.g.h. został zmieniony z dniem 1 kwietnia 2017 r. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji jest względniejszy dla stron Skarżących, dlatego w tym brzmieniu znalazł zastosowanie w sprawach.

DIAS uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. urządzenia umożliwiały prowadzenie gier na automatach, których istotne prawnie elementy ujęte zostały tak w art. 2 ust. 3, jak i w art. 2 ust. 5 u.g.h. DIAS wskazał, że grami na automatach w rozumieniu tego przepisu są gry spełniające łącznie następujące przesłanki: 1) gry są urządzane na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, 2) są to gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, 3) gry zawierają element losowości. W ocenie DIAS w sprawach spełnione zostały wszystkie przesłanki.

DIAS przychylił się do stanowiska NUCS, że M. W. i P. P. jako wspólnicy spółki cywilnej T. swoimi działaniami w pełni wypełniali znamiona pojęcia "urządzania gier" na ww. automatach, gdyż wykorzystując prowadzoną przez nich działalność gospodarczą współdziałali na podstawie umowy zawartej w dniu 2 stycznia 2015 r. z J. S. sp. z o.o. z siedzibą w [...] w procesie urządzania gier na ww. automatach. W ocenie DIAS, umowa ta była elementem przedsięwzięcia, w ramach którego H. sp. z o.o. udostępniała graczom należące do niej automaty do gier (w tym automaty będące przedmiotem sporów) w ww. lokalach i odpowiedzialna była za logistyczną stronę tego przedsięwzięcia, korzystając przy tym z usług spółki cywilnej T. Wszyscy uczestnicy tego przedsięwzięcia w celu zapewnienia sobie korzyści wspólnie organizowali działalność polegającą na udostępnianiu urządzeń do gier graczom poza kasynem gry, zapewnieniu nieprzerwanego, prawidłowego funkcjonowania tych urządzeń oraz dystrybucji uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych.

W świetle powyższych wywodów DIAS uznał Skarżących jako wspólników spółki cywilnej T. za urządzających gry na przedmiotowych automatach w ww. lokalach poza kasynem gry, bez zezwoleń.

W ocenie DIAS, organ I instancji słusznie przyjął, że sankcję za naruszenie przepisów u.g.h. powinni ponieść wspólnicy byłej spółki cywilnej, nie zaś sama spółka. Słusznie także zastosowano zasadę odpowiedzialności solidarnej, a to z mocy art. 91 Ordynacji podatkowej i art. 369 Kodeksu cywilnego. Odnosząc się do zarzutów odwołań DIAS podniósł, że powyższa sankcja dotyczy czynności podejmowanych przez wspólników spółki cywilnej w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego. Tym samym, późniejsze przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie ma żadnego znaczenia dla prowadzonych w tym zakresie postępowań.

M. W. i P. P. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odrębne skargi, ale tożsame w treści - na opisane na wstępie decyzje DIAS z dnia [...] lipca 2019 r. i [...] lipca 2019 r. wnosząc o ich uchylenie i stwierdzenie ich nieważności lub umorzenie postępowań jako bezprzedmiotowych.

Zaskarżonym decyzjom zarzucono, że zgodnie z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa) są one nieważne, gdyż zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawach.

Skarżący zauważyli, że wymierzenie kary bez wskazania legalnej definicji pojęcia "urządzający", stanowi zaprzeczenie wartościom konstytucyjnym, jako że takie postępowanie może powodować dowolność w zakresie karania, co jest sprzeczne z zasadą państwa prawa. Z natury prawa nałożenie sankcji winno być precyzyjnie określone tak, aby obywatel wiedział ze źródeł prawa, co i za co mu grozi.

Skarżący podnieśli również zarzut niewskazania, jakie konkretnie czynności wykonywały strony, a które były związane z "urządzaniem" gier - co winno lec u podstaw wymierzenia kary administracyjnej. Sam fakt bycia wspólnikiem spółki nie pozwala na nałożenie kary.

Nadto Skarżący podnieśli, że orzeczenie o nałożeniu kary administracyjnej, pomimo, że w sprawie P. P., sąd rejonowy, sąd okręgowy, a także Sąd Najwyższy dokonał wykładni pojęcia "urządzający" i stwierdził, że ogół działań Skarżących nie wypełnia tego pojęcia, co czyni zarzuty skarg zasadnymi.

W uzasadnieniu skarg Skarżący podnieśli, że postępowania zakończone zaskarżonymi decyzjami prowadzone były względem wspólników spółki cywilnej, podczas gdy na mocy orzeczenia sądu z dnia 8 grudnia 2016 r. doszło do przekształcenia spółki cywilnej T. s.c. w spółkę jawną – T. P. sp. j. W tym stanie rzeczy skierowanie decyzji do wspólników spółki cywilnej zamiast do spółki jawnej, jest w ocenie skarżących pozbawione podstawy prawnej oraz stanowi wypełnienie przesłanki nieważności decyzji. Nadto podkreślili, że nie urządzali gier na automatach poza kasynem gry. W tym aspekcie dodali, że pojęcie osoby urządzającej gry nie zostało nigdzie zdefiniowane, co stwarza pole do nadużyć ze strony organów.

Odnośnie swojej roli w procesie urządzania gier Skarżący zaznaczyli, że należy go wykluczyć, z uwagi na całkowitą ich zależność od zleceniodawcy. Podnieśli, że organ w uzasadnieniach decyzji nie wskazał ich ról w zaistniałym procederze.

Dodatkowo podnieśli, że organy nie wskazały jakie konkretnie czynności wykonywali wspólnicy spółki cywilnej, związane z nielegalnym urządzaniem gier, a sam fakt bycia takim wspólnikiem nie może, w ocenie Skarżących, stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej.

Do skarg dołączono kserokopie wyroków wydanych w sprawach karnych, na mocy których Sądy uniewinniły P. P. od zarzutów popełnienia przestępstw z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm.; dalej: K.k.s.), tj. od zarzutu urządzania gier hazardowych.

W odpowiedziach na skargi DIAS wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Rozpoznając sprawy w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji nie są dotknięte wadami lub uchybieniami, które w myśl przytoczonych wyżej regulacji obligowałyby Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem sporu w niniejszych sprawach jest prawidłowość wymierzenia Skarżącym, jako wspólnikom spółki cywilnej, solidarnie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W skargach Skarżący zarzucili, że z uwagi na przekształcenie T. s.c. w "T. P." spółka jawna, stroną przedmiotowych postępowań powinna być ta spółka jawna, nie zaś oni indywidualnie. Nadto podnieśli, że nie można im zasadnie przypisać organizowania gier na automatach poza kasynem gry.

Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji stwierdzić należy, że Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, w których organ ten odniósł się do podnoszonej przez Skarżących w postępowaniach administracyjnych kwestii przekształcenia spółki cywilnej "T." w podmiot "T. P." spółka jawna.

Podstawą odpowiedzialności Skarżących jest to, że brali oni udział w procesie urządzania gier hazardowych, poza kasynem gry. Im też przysługiwały prawa procesowe w postępowaniach dotyczących wymierzenia kar.

W tej kwestii należy stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że z uwagi na brak zdolności prawnej, zwłaszcza na gruncie przepisów u.g.h., spółka cywilna nie była stroną postępowań w sprawach wymierzenia kary pieniężnej, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postępowania te od początku prowadzone były bowiem w stosunku do Skarżących - osób fizycznych i zakończyły się wymierzeniem im solidarnie kar pieniężnych, jako osobom fizycznym - wspólnikom spółki cywilnej. W tej sytuacji przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostawało bez wpływu na stronę procesową rozpatrywanych spraw.

Skoro więc spółka cywilna nie miała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, nie mogła zostać na nią nałożona kara, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Kara ta została prawidłowo nałożona na wspólników i to oni byli stronami prowadzonych w tym przedmiocie postępowań.

Z przedstawionych względów zarzut naruszenia przepisów postępowania, w opisanym wyżej zakresie, Sąd uznał za niezasadny. Nie można więc stwierdzić, że spełniona została przesłanka nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Sąd nie podziela poglądu, że odpowiedzialność z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry należy kwalifikować w kategoriach obowiązku stanowiącego majątek spółki. Źródłem tej odpowiedzialności jest bowiem nie stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez określone osoby warunków urządzania gier na automatach. Oceny tej nie zmienia fakt, że umowę o świadczenie usług z J. zawarli Skarżący, jako wspólnicy spółki cywilnej, albowiem umowa ta rodziła jedynie skutki na gruncie prawa cywilnego, które pozostają poza zakresem niniejszych spraw. Wprawdzie na podstawie ww. umowy Skarżący podjęli się czynności, kwalifikowanych na gruncie u.g.h., jako współorganizowanie gier, jednakże nie ma to wpływu na zasady ich administracyjnej odpowiedzialności z tego tytułu oraz zagadnienia procesowe, w prowadzonych w tym przedmiocie postępowaniach.

W tym miejscu należy też zaznaczyć, że ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 505 ze zm., zwana dalej: K.s.h.) stanowi ze swej istoty regulację cywilnoprawną, normującą stosunki cywilnoprawne pomiędzy jego podmiotami (osobami prawnymi i fizycznymi, a także określonymi jednostkami organizacyjnymi, nieposiadającymi osobowości prawnej). Potwierdza to między innymi jego art. 2, nakazujący w kwestiach nieuregulowanych tym aktem, stosować przepisy Kodeksu cywilnego. K.s.h. nie zawiera więc, co do zasady, regulacji z zakresu prawa administracyjnego, za wyjątkiem art. 553 § 2, zgodnie z którym spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Regulacja ta jednak odnosi się jedynie do kwestii ściśle w niej wskazanej, nie sposób więc na jej podstawie wywodzić przejścia praw, a zwłaszcza obowiązków, o których w przepisie tym nie wspomniano. Przepis ten nie stanowi też podstawy modyfikowania podmiotowej strony spraw, dotyczących kwestii, pozostających poza zakresem jego regulacji.

Tak samo z art. 26 § 5 K.s.h. nie sposób wywodzić przejścia odpowiedzialności za delikt administracyjny na nowo powstały podmiot. Stoi temu na przeszkodzie nie tylko cywilnoprawny charakter wskazanego przepisu, ale również to, że odpowiedzialność tego rodzaju, nawet w nieskonkretyzowanej formie, nie spoczywała na spółce cywilnej.

Postępowania prowadzone były w stosunku do Skarżących - osób fizycznych -

i zakończyły się wymierzeniem im kar pieniężnych jako wspólnikom (byłej) spółki cywilnej na zasadzie solidarności, stosownie do art. 91 Ordynacji podatkowej

w związku z art. 369 k.c.. Zatem przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie spowodowało zmiany strony postępowań.

Jeżeli chodzi o kwestię charakteru przepisów stanowiących podstawę wymierzenia kary na urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, to zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r., wydaną w sprawie II GPS 1/16, w sposób wiążący stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto Sąd ten sformułował wiążący pogląd, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Pogląd jakoby niedopełnienie procedury notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej uniemożliwiało stosowanie jakichkolwiek przepisów zawartych w tym akcie prawnym, czy też, że wszystkie przepisy zawarte w tym akcie mają charakter "techniczny", nie znajduje uzasadnienia choćby w świetle wyroku TSUE z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15, który przesądził, że badany w sprawie art. 6 ust 1 u.g.h. nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.

Poza sporem w niniejszych sprawach pozostaje ustalony w postępowaniach zakres zaangażowania Skarżących w proces organizowania gier na automatach, wynikający z zawartej przez nich umowy. Sąd podziela stanowisko rozstrzygających niniejsze sprawy organów, że Skarżący stanowili istotny element mechanizmu polegającego na organizowaniu gier na automatach. Na podstawie umowy z dnia 2 stycznia 2015 r. świadczyli usługi na rzecz J. spółki z o.o., która odpowiadała za logistyczną stronę przedsięwzięcia, w ramach którego, właściciel automatów udostępnił graczom automaty do gier. Rola Skarżących polegała na świadczeniu usług w zakresie dystrybucji urządzeń do gry i zapewnienia sprawnego ich działania, za wynagrodzeniem ryczałtowym, liczonym od każdego aktywnego w danym miesiącu automatu, w kwocie 200 zł brutto. Bez ich udziału w przedsięwzięciu proces urządzania gier nie byłby możliwy. W tej więc sytuacji, nawet działanie na zlecenie J. S. sp. z o.o. nie pozwala na wyłączenie odpowiedzialności Skarżących, którzy, jak wynika z zawartej przez nich umowy, a w szczególności załącznika do niej, mieli pełną świadomość, co do tego, że aktywnie uczestniczą w nielegalnym przedsięwzięciu. Mimo to podjęli się uczestnictwa w nim, we współpracy z innymi jego uczestnikami, realizując niezwykle istotny fragment tej działalności, odnoszący się do faktycznie realizowanych czynności. Tak więc mając to na względzie, nie sposób jest pominąć ich udziału w przedsięwzięciu, jedynie w oparciu o formalną podstawę nawiązania współpracy z pozostałymi wspólnikami, jaką stanowiła umowa zlecenia. Istotą tej umowy, niezależnie od jej nazwy, było bowiem podjęcie współpracy z pozostałymi podmiotami, których działanie łącznie składało się na efekt w postaci stworzenia warunków umożliwiających zainteresowanym osobom korzystanie z gier na automatach poza kasynem gry. Zakres obowiązków Skarżących nie ograniczał się więc do samego świadczenia usług stricte serwisowych.

Podnoszona przez Skarżących kwestia tzw. zależności od zleceniodawcy również nie może stanowić okoliczności wyłączających ich odpowiedzialność za delikt administracyjny, gdyż w tym zakresie ocenie podlega ich faktyczny udział w całościowo rozumianym przedsięwzięciu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a nie wzajemne zależności poszczególnych, realizujących je podmiotów, wynikające z uregulowań prawa cywilnego.

Skarżący zarzucili w swoich skargach także to, że organ nie wyszczególnił w zaskarżonych decyzjach, na czym polegał ich udział w procesie urządzania gier, w ujęciu indywidulanym, tj. w odniesieniu do każdego z nich. Odnosząc się do tej kwestii stwierdzić należy, że rozważając udział Skarżących w mechanizmie urządzania gier organy powołały się na fakt wspólnego ich przystąpienia do mechanizmu współpracy podmiotów realizujących to przedsięwzięcie, na podstawie umowy, którą zawarli jako wspólnicy spółki cywilnej. Ten fragment aktywności gospodarczej realizowali wspólnie, a ich odpowiedzialność względem kontrahenta była solidarna. Tak więc taki sposób ujęcia ich działalności i jego prawna kwalifikacja nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji.

W związku z powyższym w niniejszych sprawach organy słusznie uznały Skarżących za "urządzających" gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., sankcjonując ich działanie karą przewidzianą w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., w wysokość 12 000 zł od każdego automatu.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 89 u.g.h., który został zmieniony z dniem 1 kwietnia 2017 r. przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r., poz. 88). Ustawa nowelizująca nie wprowadziła przepisów o charakterze intertemporalnym. Organy za zasadne uznały rozstrzygnięcie spraw na podstawie przepisów z daty zdarzeń, tj. z dnia 16 listopada 2015 r. i 17 listopada 2015 r., czyli według art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. Sąd to stanowisko podziela. Nielegalne urządzanie gier na automatach, poza kasynem gry, przed dniem 1 kwietnia 2017 r. objęte było względniejszą sankcją, gdyż urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegał karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu. Aktualnie kara ta jest w wysokości 100.000 złotych od każdego automatu. Z tego też względu właściwie zastosowano przepisy dla Skarżących korzystniejsze.

Nadmienić jeszcze należy, że poza sporem pozostawała dokonana przez organy kwalifikacja ww. urządzeń jako automatów do gier spełniających kryteria z art. 2 ust. 3 u.g.h., co nie było zresztą tak w toku postępowań administracyjnych, jak i sądowego przez Skarżących kwestionowane.

Argumentem przemawiającym za stwierdzeniem nielegalności zaskarżonych decyzji, a tym samym za wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego nie może być też fakt, że Skarżący został uniewinniony przez sąd karny od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. Wynika to przede wszystkim z tego, że zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej oparte są na zupełnie innych regułach. Odpowiedzialność administracyjna, z którą mamy do czynienia w niniejszych sprawach, ma bowiem charakter zobiektywizowany i jest niezależna zarówno od ustalenia winy objętego nią podmiotu, jak i wykazania spełnienia przez niego określonych przesłanek, składających się na stronę podmiotową czynu, w ujęciu prawnokarnym. Natomiast w przypadku odpowiedzialności karnej elementy te są niezwykle istotne. Jeżeli chodzi o stronę podmiotową czynu zabronionego o charakterze umyślnym, niezbędnym jest wykazanie, że Skarżący miał świadomość znamion określonego czynu zabronionego i działał w tym zakresie z zamiarem ich realizacji oraz nie zachodzą inne okoliczności odpowiedzialność tę wyłączające, takie jak działanie w warunkach błędu.

Kolejnym warunkiem pociągnięcia określonej osoby do odpowiedzialności karnej jest przypisanie jej znamion winy, w odniesieniu do konkretnego czynu. To stanowi niezwykle istotny warunek zmaterializowania się odpowiedzialności karnej, nieznajdujący odpowiednika na gruncie prawa administracyjnego.

Jak wynika z przedłożonych przez Skarżącego kopii wyroków, powodem uniewinnienia go od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. było nie tyle wykluczenie zrealizowania przez niego znamion czynu zabronionego, składających się na urządzanie gier, ale niezrealizowanie przez niego znamion podmiotowych przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. Sąd wykluczając uznanie realizowanych przez Skarżącego czynności za urządzanie gier, w rozumieniu art. 107 § 1 K.k.s. stwierdził, że mogłyby one być zakwalifikowane jako jedna z form zjawiskowych tego czynu, w postaci pomocnictwa do jego popełnienia przez inną osobę. Jednocześnie Sąd wykluczył możliwość pociągnięcia Skarżącego do odpowiedzialności karnej, z uwagi na to, że działał on w warunkach usprawiedliwionego błędu (art. 10 § 4 K.k.s.), co do karalności swojego czynu. Błąd ten związany był z kontrowersjami prawnymi, co do możliwości powoływania się na określone regulacje u.g.h., wynikającymi z ewentualnego stwierdzenia technicznego ich charakteru.

Zasady odpowiedzialności administracyjnej, zgodnie z którymi wymierzono Skarżącym karę w niniejszych sprawach, nie uwzględniają działania w ramach błędu, co do znamion określonego deliktu administracyjnego. Nie pozwalają też na rozróżnianie, w oparciu o wzajemne relacje i zależności, ról poszczególnych podmiotów składających się na cały proces urządzania gier, wbrew przepisom ustawy, czy też stopniowanie odpowiedzialności za nie, ze względu na ich doniosłość i znaczenie. W tej więc sytuacji nawet wyłączenie odpowiedzialności karnej Skarżących nie pozwala na stwierdzenie, że nie powinni oni odpowiadać na podstawie przepisów u.g.h.

W tym miejscu dodać też należy, że zgodnie z art. 11 P.p.s.a., sąd administracyjny wiążą jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa. Wyroki na które powołuje się Skarżący, nie są wyrokami skazującymi, wobec czego poczynione w sprawie, w której zostały wydane ustalenia, nie są wiążące na gruncie przedmiotowych spraw.

Tak więc stwierdzenia sądu karnego nie stoją w sprzeczności z ustaleniami rozstrzygających w niniejszych sprawach organów. Nie mogą być też argumentem wskazującym na to, że stanowisko tychże organów stanowi w istocie naruszenie prawa.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.