Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 891/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant asystent sędziego Dominika Sain-Knothe, po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1558/13 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru podjęcia działalności gospodarczej przez aplikanta 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia od J.K. na rzecz Ministra Sprawiedliwości zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1558/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru podjęcia działalności gospodarczej przez aplikanta, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy sprzeciw (pkt 1); stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości (pkt 2).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

J.K. w dniu 14 lutego 2013 r. skierował do Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury prośbę o wyrażenie zgody na podjęcie działalności publicystycznej polegającej na redagowaniu autorskiego, internetowego portalu (bloga) prawniczego pod adresem www. [...].

Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. poinformował wyżej wymienionego, że nie zgłasza sprzeciwu na podjęcie powyżej określonej działalności publicystycznej.

W tym samym dniu, tj. [...] kwietnia 2013 r., Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, działając na podstawie art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1230 ze zm.), wyraził sprzeciw wobec prowadzenia przez J.K. działalności gospodarczej, a w szczególności korzystania z oferowanej przez korporację Google usługi reklamy kontekstowej Google AdSense.

W uzasadnieniu sprzeciwu podał m.in., iż z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że J.K. w dniu [...] stycznia 2013 r. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej, przy czym określił, iż działalność w przeważającej części odnosi się do portali internetowych (kod [...]), jak również do innej działalności określonej odpowiednimi kodami. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Zarobkowy charakter działalności oznacza, że zamiarem (celem) jej podjęcia jest osiągnięcie zysku. O zarobkowym charakterze działalności gospodarczej nie decyduje faktyczne osiągnięcie zysku, lecz zamiar jego osiągnięcia.

Stosownie do art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, aplikant co do zasady nie może podejmować zatrudnienia lub zajęcia. Wyjątkiem od tej zasady, jest zatrudnienie na stanowisku dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym oraz wykonywanie zajęcia o charakterze naukowym, dydaktycznym lub publicystycznym. W w/w przypadkach podjęcie zatrudnienia lub zajęcia jest jednak uzależnione od spełnienia warunku, aby czynności te nie przeszkadzały w wykonywaniu obowiązków aplikanta.

W ocenie organu, wskazane przez aplikanta rodzaje zajęć mają charakter działalności gospodarczej, gdyż posiadają cechę zarobkowości. W świetle ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury aplikant nie może prowadzić działalności gospodarczej, a Dyrektor Szkoły nie posiada kompetencji, pozwalającej na udzielenie mu zgody w tym przedmiocie.

J.K. w przewidzianym prawem terminie złożył do Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury odwołanie od w/w sprzeciwu. Zarzucił, iż organ naruszył art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że aplikant z mocy tej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego sprzeciwu i wyrażenie zgody na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na redagowaniu autorskiego, internetowego portalu (bloga) prawniczego, zawierającego bezpłatne i powszechnie dostępne informacje prawne, pod adresem www. [...].

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) w związku z art. 47 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, utrzymał "zaskarżoną decyzję" w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że po ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy oraz przeprowadzeniu kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego organu pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i odpowiada wymogom prawa.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie:

1) art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że z mocy samej ustawy aplikant nie może prowadzić działalności gospodarczej,

2) art. 47 ust. 1 cyt. ustawy, poprzez uczynienie podstawą rozstrzygnięcia nieadekwatnej normy prawnej – dotyczącej podejmowania przez aplikantów zatrudnienia – podczas gdy skarżący informował o zamiarze wykonywania zajęcia, a nie podjęcia zatrudnienia, co uzasadnia zastosowanie innej, zamieszczonej w tym przepisie normy prawnej,

3) art. 6, art. 7 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy niezgodnej z prawem decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżący, wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku przedstawił niesporny stan faktyczny sprawy i podał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Po przytoczeniu treści tego przepisu wskazał, że ustawodawca wprowadził nim zakaz podejmowania przez aplikanta zatrudnienia lub zajęcia z wyłączeniem przypadków w nim wskazanych i o ile nie będzie to przeszkadzało w obowiązkach aplikanta. Przez zatrudnienie należy rozumieć nie każde zajęcie zarobkowe, ale tylko odbywane w ramach stosunku pracy. Natomiast określenie "zajęcie" jest bardzo szerokie i obejmuje m.in. prowadzenie działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, ustawodawca w powołanym przepisie nie wprowadził zakazu prowadzenia przez aplikanta działalności gospodarczej, o ile działalność ta będzie odpowiadała warunkom określonym w tym przepisie. Jeżeli intencją ustawodawcy byłoby zakazanie prowadzenia przez aplikanta działalności gospodarczej, to zakaz ten wynikałby wprost z przepisu, tak jak uczyniono to np. w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. Nr 106, poz. 679 ze zm.).

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ dokonał błędnej interpretacji art. 47 ust. 1 cyt. ustawy, jak również naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie dokonać ponownej oceny materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności związanych z deklarowaną przez skarżącego działalnością gospodarczą w świetle dyspozycji zawartej w art. 47 ust. 1 cyt. ustawy. Swoje stanowisko organ powinien uzasadnić w sposób określony w art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto zauważył, iż zredagowanie sentencji sprzeciwu i zaskarżonej decyzji polegające na użyciu określenia "a w szczególności" było nieprawidłowe.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Minister Sprawiedliwości i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., przez wadliwe uzasadnienie wyroku, polegające na braku odniesienia się do argumentacji merytorycznej Ministra Sprawiedliwości zawartej w uzasadnieniu decyzji z dnia 27 maja 2013 r. oraz w odpowiedzi na skargę z dnia 6 sierpnia 2013 r., a dotyczącej okoliczności pozostających w związku z deklarowaną przez aplikanta działalnością gospodarczą oraz na pominięciu stanowiska organu odwoławczego w zakresie interpretacji przepisu art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a w konsekwencji błędne ustalenie, że ze strony organu doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a także przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., co skutkowało wadliwym uwzględnieniem skargi.

Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że sprawowana przez wojewódzki sąd administracyjny kontrola zaskarżonych decyzji powinna polegać na wszechstronnej analizie stanu faktycznego oraz stanu prawnego sprawy. W tym celu sąd powinien poddać ocenie wszystkie aspekty sprawy, w których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od stwierdzeń stron postępowania. Sąd pierwszej instancji nie wywiązał się z tego obowiązku, naruszając w ten sposób art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Przede wszystkim uzasadnienie sporządzone po wydaniu wyroku zawiera istotne braki, które nie pozwalają na przyjęcie, że w toku postępowania administracyjnego we wskazanej sprawie sąd zapoznał się argumentacją merytoryczną Ministra Sprawiedliwości, zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2013 r. oraz w odpowiedzi na skargę z dnia 6 sierpnia 2013 r., a dotyczącą okoliczności pozostających w związku z deklarowaną przez aplikanta działalnością gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swoich rozważaniach pominął również przedstawione przez organ odwoławczy stanowisko w zakresie interpretacji przepisu art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzestając w istocie na zacytowaniu dwóch ostatnich akapitów z uzasadnienia sprzeciwu wyrażonego przez Dyrektora Krajowej Szkoły w związku z zawiadomieniem aplikanta J.K. o zamiarze podjęcia innego zajęcia (działalności gospodarczej) oraz wskazaniu, że organ drugiej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji poprzestał na przytoczeniu treści uzasadnienia sprzeciwu i treści zarzutu podniesionego w odwołaniu oraz stwierdzeniu, że rozstrzygnięcie jest prawidłowe i odpowiada wymogom prawa. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, tym samym uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie tylko nie dostrzegł, ale również nie wziął pod uwagę najistotniejszego fragmentu argumentacji organu odwoławczego, która przemawiała za utrzymaniem sprzeciwu w mocy, czym naruszył kolejny przepis prawa procesowego, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a.

To właśnie w wyniku oceny okoliczności pozostających w związku z deklarowaną przez skarżącego działalnością zapadła decyzja utrzymująca w mocy sprzeciw Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 15 kwietnia 2013 r., przy czym istotą obu decyzji (zarówno Ministra Sprawiedliwości, jak i Dyrektora Krajowej Szkoły) było niezgłoszenie sprzeciwu co do podjęcia przez J.K. działalności publicystycznej (tj. zajęcia o charakterze publicystycznym), polegającej na redagowaniu portalu prawniczego pod adresem www.[...], wobec uznania, że deklarowane zajęcie w odniesieniu do tej części aktywności, która jak przyjęto w swojej "zasadniczej" postaci nie będzie generować dochodów, nie będzie przeszkadzać aplikantowi w wypełnianiu jego obowiązków. Dopiero równoczesne korzystanie z oferowanej przez Google usługi reklamy kontekstowej Google AdSense w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, które ma stanowić dla skarżącego potencjalne źródło dochodów przez powiązanie zarobkowego prezentowania reklam użytkownikom prowadzonego przez siebie portalu o tematyce prawniczej, która nie będąc zatrudnieniem o charakterze dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym ani naukowym lub też zajęciem o cechach wymienionych w art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury – w tym publicystycznym – oceniona została jako aktywność niezgodna ze statusem aplikanta.

Organ drugiej instancji wyraził przy tym pominięty przez Sąd pogląd, że istotą powołanego przepisu jest wyeliminowanie możliwości takiego zarobkowania przez aplikantów, które nie daje się pogodzić z prawidłowym i etycznym wykonywaniem ich obowiązków. Ekwiwalentem za to ograniczenie jest stypendium przyznawane na zasadach określonych w art. 42 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, niezależnie od powyższego, Minister Sprawiedliwości przedstawił stanowisko (które także znalazło się poza sferą rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie), że zasadniczo nie ma znaczenia, czy skarżący przedmiotową aktywność prowadzi w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej, czy np. niesformalizowanej stale powtarzalnej aktywności, albowiem aspekt ten dotyczy przede wszystkim poprawności rozliczeń fiskalnych, co nie wpływa na zakres przedmiotowy wyłączenia spod zakazu podejmowania dodatkowej działalności przez aplikantów, kluczowy dla art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

Sąd pierwszej instancji nie poddał również analizie faktów jednoznacznie wynikających z uzasadnienia sprzeciwu, a zaaprobowanych przez organ odwoławczy, tj. tego że:

- w dacie podjęcia decyzji przez Dyrektora Krajowej Szkoły w przedmiocie sprzeciwu, i według danych figurujących w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, działalność gospodarcza pod nazwą "J.K." została faktycznie zarejestrowana, przy czym w pozycji "przeważająca działalność" figurowała "działalność portali internetowych", natomiast w pozycji "pozostała działalność" zawiadamiający zgłosił dodatkowo 11 innych rodzajów działalności gospodarczej. Natomiast w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy, pod nazwą "J.K." w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej rejestrze figurowała "działalność portali internetowych",

- treść legalnej definicji działalności gospodarczej, która została zawarta w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w kontekście treści przepisu art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, stanowiły podstawę uznania przez Dyrektora Krajowej Szkoły, że z prowadzeniem działalności gospodarczej, a zatem także z deklarowaną przez skarżącego aktywnością, immanentnie związana jest cecha zarobkowania, przynajmniej w aspekcie potencjalnym,

- zajęcie objęte utrzymanym w mocy przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwem Dyrektora Krajowej Szkoły nie jest zajęciem charakterze dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym, czy publicystycznym, które może stanowić jedyny przewidziany przez ustawodawcę wyjątek od zakazu podejmowania przez aplikanta dodatkowej aktywności.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, dla oceny możliwości prowadzenia przez aplikantów działalności gospodarczej nie może mieć natomiast znaczenia nieujęcie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez aplikantów w jakiejś specjalnej ustawie (na zasadach analogicznych dla osób podlegających ograniczeniom ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne), czy w samej ustawie o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Pomijając fakt, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. dotyczy osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz sędziów Trybunału Konstytucyjnego (a aplikant aplikacji ogólnej nie pełni żadnego z tych stanowisk), to nawet sędziowie sądów powszechnych, którzy objęci są zakazem wynikającym z art. 86 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, nie zostali ujęci w wykazie zawartym w art. 2 ustawy.

Tymczasem, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, rozstrzygnięcie całokształtu zaprezentowanych w toku postępowania odwoławczego kwestii ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego także względu należało uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Powyższe niewątpliwie miało wpływ na błędne ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, że doszło do naruszenia przez organ prawa materialnego, tj. art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a także przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., a w konsekwencji na uwzględnienie skargi, poprzez wadliwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Jednocześnie autor skargi kasacyjnej zauważył, iż Sąd pierwszej instancji, formułując wskazania dla organu, nie wyjaśnił jakie w istocie okoliczności w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy "związane z deklarowaną przez skarżącego działalnością gospodarczą" organ ten ponownie rozpoznając sprawę w szczególności powinien uwzględnić. Takie wytyczne Sądu należy uznać za niewystarczające, a tym samym prowadzące do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza że organ ten zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę, obszernie powoływał się na tego rodzaju okoliczności w świetle dyspozycji zawartej w art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, wskazując te z nich, które legły u podstaw decyzji Ministra Sprawiedliwości o utrzymaniu w mocy sprzeciwu Dyrektora Krajowej Szkoły. To również nie stało się przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Niezależnie od powyższego wskazał, że Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie uzasadnił sformułowanego w uzasadnieniu wyroku zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., które w jego ocenie skutkowały wadliwym uwzględnieniem skargi. Brak wyjaśnienia, na czym w realiach przedmiotowej sprawy miałoby polegać naruszenie wymienionych reguł i norm procesowych, czyni niemożliwym odniesienie się przez Ministra Sprawiedliwości do tej części zarzutów.

J.K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Podkreślił, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny, bowiem jeśli nawet doszło do naruszenia tego przepisu, to nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionej podstawie i z tego względu zasługuje na uwzględnienie. Zasadny jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 141 § 4 p.p.s.a. Trafne jest również stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku sporządza się już po rozstrzygnięciu sprawy i ma ono charakter sprawozdawczy. Z tych względów sama ta czynność nie może wprawdzie wpłynąć na rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, to jednak nie budzi wątpliwości fakt, że tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki pozwala na ocenę, czy będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola legalności administracji publicznej rzeczywiście miała miejsce i czy prowadzone postępowanie sądowe odpowiadało przepisom prawa.

W uzasadnieniu wyroku sądu szczególne miejsce zajmuje wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Ta część uzasadnienia powinna mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na prześledzenie operacji logicznej, którą przeprowadził sąd pierwszej instancji, stosując w rozstrzyganej sprawie określone normy prawne. Ma ona także umożliwić stronom zapoznanie się ze stanem wiedzy sądu, które doprowadziło go do sformułowania przyjętych wniosków oraz wydania orzeczenia określonej treści. Wyjaśnienie w sposób jasny i wyczerpujący podstawy prawnej rozstrzygnięcia służy również umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości dowodząc, że sąd rozpatrzył daną sprawę z należytą starannością, po przeanalizowaniu wszystkich istotnych kwestii, konfrontując zarzuty zamieszczone w skardze z ustaleniami i stanowiskiem organu oraz z materiałem dowodowym sprawy. Wszelkie wątpliwości ujawnione na etapie postępowania muszą być właściwie zinterpretowane w uzasadnieniu wyroku, z powołaniem się na konkretne przepisy prawa i dokonanie ich analizy.

Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku pozwala poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia, prześledzić rozumowanie sądu pierwszej instancji. Pełni ono dwojaką funkcję. Z jednej strony ma ono charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego i jest niezbędne dla należytego wywiedzenia zarzutów skargi kasacyjnej. Strona, chcąc merytorycznie polemizować ze stanowiskiem sądu, musi mieć możliwość dokładnego poznania argumentów przemawiających za rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku. Z drugiej strony, uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że ogólnikowe uzasadnienie wyroku stanowi uchybienie, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w praktyce uniemożliwia stronie ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, a co za tym idzie – pozbawia ją możliwości polemizowania z oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I FSK 550/05).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia warunków określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji w lakonicznym uzasadnieniu podał jedynie, że ustawodawca w art. 47 ust. 1 cyt. ustawy nie wprowadził zakazu prowadzenia przez aplikanta działalności gospodarczej, o ile działalność ta będzie odpowiadała warunkom określonym w tym przepisie. Jeżeli intencją ustawodawcy byłoby zakazanie prowadzenia przez aplikantów działalności gospodarczej to zapewne zakaz ten wynikałby wprost z przepisu, tak jak to uczyniono np. w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Na tej podstawie uznał, że organ dokonał błędnej interpretacji art. 47 ust. 1 omawianej ustawy, jak również naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych przez Sąd pierwszej instancji orzeczeń stanowił art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Minister Sprawiedliwości wyraził pogląd, że istotą tego przepisu jest wyeliminowanie możliwości zarobkowania przez aplikantów, które nie daje się pogodzić z prawidłowym i etycznym wykonywaniem ich obowiązków. Ekwiwalentem za to ograniczenie jest stypendium przyznawane na zasadach określonych w art. 42 cyt. ustawy.

W przedmiotowej sprawie organy, uzasadniając rozstrzygnięcia podały, że nie zgłaszały sprzeciwu co do podjęcia przez aplikanta J.K. zajęcia o charakterze publicystycznym, polegającego na redagowaniu portalu prawniczego pod adresem www. [...]. Uznały, że ta część aktywności, która jak przyjęto w swojej "zasadniczej" postaci nie będzie generować dochodów, nie będzie przeszkadzać aplikantowi w wypełnianiu obowiązków. Oceniły, że dopiero równoczesne korzystanie z oferowanej przez Google usługi reklamy kontekstowej Google AdSense w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, które ma stanowić dla wyżej wymienionego aplikanta źródło dochodu przez powiązanie zarobkowego prezentowania reklam użytkownikom prowadzonego przez siebie portalu o tematyce prawniczej, a które nie będąc zatrudnieniem o charakterze dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym ani naukowym lub też zajęciem o cechach wymienionych w tym przepisie – w tym publicystycznym – jest aktywnością niezgodną ze statusem aplikanta. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że prowadzenie deklarowanej przez J.K. aktywności w postaci korzystania z oferowanej przez Google usługi reklamy kontekstowej Google AdSense nie jest związane z działalnością publicystyczną – jego istotą jest działalność reklamowa lub świadczenie usług elektronicznych. Na to pierwsze wskazuje art. 5 Płatności "Zasad i warunków AdSense, z którego wynika, że (...) z zastrzeżeniem postanowień art. 5 i 10 niniejszych Warunków AdSense użytkownikowi przysługuje wynagrodzenie związane z liczbą ważnych kliknięć reklam, ważnych wyświetleń reklam lub innych ważnych czynności wykonywanych w związku z wyświetlaniem reklam w jego składnikach majątku, przy czym liczby te każdorazowo określa Google". Na drugie – niewykluczające pierwszego – metoda nierozerwalnie związana z mechanizmem reklam (kliknięcia na stronie internetowej).

Ponadto organ zauważył, iż w sprawie nie ma nawet znaczenia, czy skarżący przedmiotową aktywność prowadzi w ramach działalności gospodarczej, czy np. niesformalizowanego zajęcia, albowiem przedmiotowy aspekt dotyczy przede wszystkim poprawności rozliczeń fiskalnych, lecz nie wpływa na zakres przedmiotowy, kluczowy dla art. 47 ust. 1 cyt. ustawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w żaden sposób nie odniósł się do prezentowanego przez Ministra Sprawiedliwości stanowiska w zakresie wykładni art. 47 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Nie poddał również analizie faktów wynikających z uzasadnienia sprzeciwu, a zaaprobowanych przez organ odwoławczy oraz odwołania od sprzeciwu. W istocie nie wyjaśnił w sprawie zagadnienia o znaczeniu podstawowym, a mianowicie, czy w świetle art. 47 ust. 1 omawianej ustawy, aplikant J.K., podejmując zajęcie publicystyczne polegające na redagowaniu internetowego portalu prawniczego, mógł jednocześnie korzystać z oferowanej przez Google odpłatnej usługi reklamy kontekstowej Google AdSense.

Wskazać należy, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera również jakichkolwiek rozważań dotyczących stwierdzonego naruszenia przez organ odwoławczy powołanych wyżej przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie tylko nie wyjaśnił przypisanych organowi naruszeń konkretnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również stosując przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie przeprowadził niezbędnej analizy wpływu potencjalnych uchybień na wynik sprawy.

Powyższe rozważania uprawniają do stwierdzenia, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie spełnia elementarnych wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a., nie realizuje celu i przypisanej mu funkcji jako integralnego elementu rozstrzygnięcia sądowego. Przede wszystkim jednak wyklucza możliwość dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.

Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie ponownie dokonać kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a jej ocenę przedstawić w uzasadnieniu spełniającym wymogi i standardy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia od J.K. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kosztów postępowania kasacyjnego.