Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 798/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61, art. 66 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej B. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] marca 2012 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku p. B. J. (skarżącej) z dnia [...] stycznia 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2012 r. o zwrocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów Nr [...], utrzymano zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy

W uzasadnieniu przypomniano, że pismem z dnia [...] listopada 2011 r. p. skarżąca zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów Nr [...].

Zaskarżonemu aktowi zarzucono rażące naruszenie prawa, wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz jej niewykonalność w dniu wydania mającą charakter trwały.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Minister Finansów, działając na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. zwrócił podanie wnoszącej.

Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła w terminie do Ministra Finansów wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na przebieg sprawy:

a. art. 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U., Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) Kodeks postępowania cywilnego poprzez uznanie, że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów Nr [...] nie jest sprawą administracyjną, lecz sprawą cywilną,

b. art. 6, 7, 8, 9 w związku z art. 104 K.p.a. i w zw. z § 14 i § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 r. w sprawie urządzenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 3, poz. 22) poprzez zupełnie dowolne uznanie, że decyzja Ministra Finansów Nr [...] nie jest decyzją,

c. art. 66 § 3 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie w sytuacji, gdy w sprawie ewentualnie winien być zastosowany art. 61 a § 1 K.p.a.

d. art. 156, 157, 158 K.p.a. poprzez ocenę przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej istniejących po dacie jej wydania,

e. art. 9 K.p.a. poprzez niepoinformowanie wnioskodawcy o okolicznościach prawnych, które organ I instancji przyjął za podstawę braku stanowiska co do podniesionych zarzutów,

f. art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w sprawie,

g. art. 75 § 1 w zw. z art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie co skutkowało bezzasadnym pominięciem dowodów przedstawionych przez stronę,

h. art. 66 § 3 w zw. z art. 61 § 1 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia o zwrocie podania, w sprawie w której istnieją wszelkie przesłanki do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów Nr [...].

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a. § 14 rozporządzenia w sprawie urządzenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw poprzez przyjęcie, że sprawy wskazane w tym rozporządzeniu nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy treść przepisu jest jasna, a jego wykładnia nie budzi wątpliwości,

b. § 15 ww. rozporządzenia poprzez przyjęcie, że Minister Finansów nie jest właściwy w sprawie w sytuacji, gdy przepisy jednoznacznie wskazują na właściwość tego organu.

Skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia, wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...];

- uchylenie ww. decyzji Nr [...],

- ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Minister Finansów rozpatrując przedmiotową sprawę zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 pkt 1 K.p.a. akt ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Aby jednak w ogóle organ administracji publicznej mógł merytorycznie odnieść się do żądania wnioskodawcy powinien w pierwszej kolejności ustalić, iż jest w sprawie organem właściwym rzeczowo i miejscowo. Zgodnie bowiem z art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. W sytuacji, gdy podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu - art. 66 § 3 w związku z art. 65 § 1 K.p.a.

Okoliczność, czy konkretny akt administracyjny stanowi czy nie stanowi decyzji administracyjnej, jest kategorią obiektywną.

Skarżąca słusznie wskazuje, iż decyzja administracyjna to indywidualny, konkretny, jednostronny i zewnętrzny akt organu administracji publicznej. Decyzja administracyjna wywołuje zatem określone skutki prawne, w tym sensie, że określa sytuację prawną skonkretyzowanej strony w indywidualnie oznaczonej sprawie.

Decyzja administracyjna, jako akt woli organu, przesądza o istnieniu stosunku prawnego i nie podlega, co do zasady, kontroli sądu cywilnego. Decyzja jest aktem stosowania prawa, czynnością prawną, która zmierza bezpośrednio do wywołania skutków prawnych, natomiast zaświadczenie jest czynnością faktyczną, aktem wiedzy, dokumentem mającym znaczenie dowodowe, potwierdzającym istnienie prawa lub faktów i nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty - por. G. Rząsa, (w) M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, KPA, Komentarz, Warszawa 2011, art. 104 Nb 7, str. 516.

W ocenie Ministra Finansów, przedmiotowe zaświadczenie nie stanowi decyzji administracyjnej. Stanowi ono, jak zresztą każde zaświadczenie, urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego.

Zaświadczenie, w przeciwieństwie do decyzji administracyjnej, nie kreuje żadnego uprawnienia lub obowiązku dla strony. Zaświadczenie nie stanowi zatem przejawu władczego działania prawnego organu, skierowanego na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, lecz jedynie potwierdza określony stan rzeczy.

Skoro zatem zaświadczenie występuje w obrocie prawnym, to posługiwanie się nim może pośrednio wpływać na kształtowanie stosunków prawnych. Stanowczego podkreślenia wymaga jednak fakt, że zaświadczenie jako dokument nie stanowi genezy, źródła dla konkretnego ukształtowania stosunku prawnego. Innymi słowy, zaświadczenie może stanowić jedynie element w procesie podejmowania odrębnej czynności, która to czynność dopiero wywoła określone skutki prawne.

Odnosząc powyższe ogólne stwierdzenia na grunt niniejszego postępowania, należy więc wskazać, iż skutki prawne wywołane zostały przez pojawienie się w obrocie umowy sprzedaży (akt notarialny z dnia [...] września 1960 r. Rep nr [...]), a nie przedmiotowego zaświadczenia. W konsekwencji, obalenie domniemania prawdziwości dokumentu (przedmiotowego zaświadczenia) powinno nastąpić w trakcie postępowania sądowego w przedmiocie uchylenia skutków prawnych wywołanych określoną czynnością, ukształtowania stosunku prawnego.

Ponadto, skoro jak podnosi skarżąca, przedmiotowe zaświadczenie miało zostać sfałszowane, to okoliczność ta stanowi przestępstwo i jako taka powinna być przedmiotem rozpoznania przez organy ścigania.

Na marginesie należy również zauważyć, iż zgodnie z art. 1991 K.p.c. sąd nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy jest organ administracji publicznej lub sąd administracyjny, jeżeli organ administracji publicznej lub sąd administracyjny uznały się w tej sprawie za niewłaściwe.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 80 K.p.a., poprzez zaniechanie czynności procesowych (brak zebrania pełnego materiału dowodowego) należy wyjaśnić, iż wydając postanowienie o zwrocie wniosku, Minister Finansów w pierwszej kolejności przeprowadził analizę swojej właściwości w sprawie.

Skoro z ustaleń poczynionych na podstawie dowodów przekazanych przez skarżącą wynikało, iż Minister Finansów nie jest organem właściwym do załatwienia sprawy, to bezcelowym było ewentualne dalsze zbieranie materiału dowodowego w sprawie, której rozpatrzenie leżało poza kompetencją Ministra Finansów.

Zarzuty naruszenia przepisów odnoszących się do stwierdzenia nieważności decyzji, tj. art. 156, 157, 158 K.p.a. nie mają w sprawie zastosowania, albowiem przedmiotowe zaświadczenie nie może stanowić przedmiotu postępowania nieważnościowego określonego w art. 156-158 K.p.a.

Poza tym niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności w stosunku do aktu, który nie stanowi decyzji administracyjnej albo zaskarżalnego postanowienia (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1082/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Odnosząc się do zarzutu brak właściwego trybu procesowania, tj. błędne zastosowanie w sprawie art. 66 § 3 K.p.a. zamiast ewentualnie art. 61a § 1 K.p.a., organ wyjaśnił co następuje.

Zgodnie z treścią art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Jak widać odmowa wszczęcia postępowania następuje w dwóch sytuacjach, tj. gdy żądanie jego wszczęcia nie pochodzi od strony postępowania, czyli od osoby określonej w art. 28 K.p.a. jako każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Drugi przypadek odnosi się do sytuacji, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, np. żądanie dotyczy sprawy już rozstrzygniętej lub w której prowadzone jest postępowanie administracyjne, przedawnienie.

Gdy żądanie dotyczy sprawy, w której właściwy jest sąd powszechny, organ zwraca podanie wnoszącemu, w formie zaskarżalnego postanowienia, i nie wydaje postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - por. Komentarz do art. 6la, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. 11, Warszawa 2011, Legalis.

Skoro zatem właściwość w sprawie sądu powszechnego jest szczególnym przypadkiem odrębnie uregulowanym w art. 66 § 3 K.p.a., to w razie zaistnienia tej okoliczności nie jest możliwe stosowanie art. 61a § 1 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia § 14 oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie urządzenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych należy wyjaśnić co następuje.

Przywołane wyżej przepisy regulowały postępowanie w sprawach rejestrowych wskazując m.in., iż w sprawach dotyczących rejestru organy rejestrowe wydają decyzje, a Ministerstwo Finansów jest organem rejestrowym właściwym do prowadzenia rejestru i dokonywania wpisów dla przedsiębiorstw podlegających wpisowi do działu A rejestru.

Przedmiotowe zaświadczenie zostało natomiast wydane na podstawie § 30 ust. 1 ww. rozporządzenia który stanowił, iż organ rejestrowy wydaje poświadczone wyciągi lub odpisy z rejestru albo stwierdza istnienie poszczególnych wpisów lub danych osobie, która udowodni swój interes prawny, na jej pisemne żądanie.

Podstawowa różnica pomiędzy przepisami § 14 i 15 oraz § 30 dotyczy tego, że wpis do rejestru następował w formie zaskarżalnej decyzji i kreował, generował nowy stosunek prawny, zaś wydane na podstawie § 30 ust. 1 zaświadczenie jedynie potwierdzało istniejący stan rzeczy. Dla swej skuteczności wydanie zaświadczenia musiało więc mieć swoje umocowanie w uprzedniej decyzji o wpisie.

Należy jednak zauważyć, iż na podstawie art. 67 ust. 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1981 r., Nr 24, poz. 122, z późn. zm.) organy prowadzące dotychczas rejestr przedsiębiorstw państwowych zostały zobowiązane do przekazania tego rejestru wraz z należącą do niego dokumentacją właściwym sądom, w terminie trzech miesięcy od daty wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 1 października 1981 r.

Mając powyższe na względzie, akty rejestrowe wraz z należącą do nich dokumentacją, będące w posiadaniu Ministra Finansów, zostały przekazane do sądów rejonowych właściwych ze względu na siedzibę danego przedsiębiorstwa.

Biorąc pod uwagę powyższe, stosownie do 138 § 1 pkt 1 K.p.a., postanowiono jak w sentencji.

Obszerną (22 str.) skargę na powyższe postanowienie Ministra Finansów wniosła do WSA w Warszawie skarżąca. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 1 pkt. 1 K.p.a. w zw. z art. 1 K.p.c. poprzez uznanie, że sprawa o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Ministra Finansów nie jest sprawą administracyjną, a należy do kategorii sprawy cywilnej,

b. art. 1 pkt. 4 K.p.a. poprzez jego pominięcie w sprawie polegające na przyjęciu przez Ministra Finansów, K.p.a. nie reguluje spraw wydawania zaświadczeń, przy czym zaznaczyć należy, że sprawa dotyczy aktu administracyjnego Ministra Finansów, który w rzeczywistości stanowi decyzję,

c. art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez pozbawienie skarżącej prawa do ochrony prawnej,

d. art. 15 K.p.a. poprzez brak ponownie przeprowadzonego postępowania w postępowaniu odwoławczym polegające na nie odniesieniu się organu do zarzutów i wniosków podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. naruszenia art. 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 1 K.p.c., wniosku strony o przedstawienie rzekomej decyzji wpisu przedsiębiorstwa państwowego H. w Z. do rejestru i innych,

e. art. 6, 7, 8, 9 w zw. z art. 104 K.p.a. i w zw. z § 14 i § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 r. w sprawie urządzenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych poprzez zupełnie dowolne uznanie, że decyzja Ministra Finansów znak: [...] nie jest decyzją, oraz że sprawa nie należy do kategorii sprawy administracyjnej,

f. art. 7 i 77, 80 K.p.a., poprzez zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego (Minister nie sporządził opinii grafologicznej, nawet nie zadał sobie trudu zbadania treści i formy aktu notarialnego, czym nie zauważył rażących braków formalnych, które na gołe oko potwierdzą jego sfałszowanie), w sytuacji gdy strona skarżąca wskazywała na istotne kwestię wymagające wyjaśnienia, oraz poprzez nieprzeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego a skutkujące tym, że Minister Finansów błędnie uznał, że w jego ocenie przedmiotowe zaświadczenie znak: [...] (główka oraz znak dopisany w innym czasie oraz postaje całkowicie w oderwaniu od innego pisma oraz innego organu, gdyż Ministerstwo Finansów nie używało nigdy znaków GM/BRP) nie jest ani decyzją administracyjną ani postanowieniem oraz że nie kreowało nowej sytuacji prawnej - w sytuacji gdy przedmiotowe zaświadczenie, będące decyzją, posłużyło do nadania przedsiębiorstwu państwowemu H. w Z. osobowości prawnej, oraz do podjęcia przez ww. przedsiębiorstwo dalszych czynności prawnych m. in. zawarcia umowy przeniesienia własności gospodarstwa rolnego oraz pastwiska nr [...] w formie sfałszowanego projektu aktu notarialnego z dnia [...] września 1960 r., Nr rep [...], w którym nie uczestniczyli sprzedający, a za kupujących podpisała się osoba trzecia J. F., dlatego notariusz sporządzający projekt aktu notarialnego nie podpisał tego projektu oraz nie pobrał taksy notarialnej, a zatem bez wątpienia kreowało nowe sytuacje prawne,

g. Minister Finansów w przypadku pojawienia się problemu wymagającego szczegółowej wiedzy powinien powołać biegłego ds. badania dokumentów celem jednoznacznego stwierdzenia podnoszonych przez wnioskodawcę zarzutów, a nie może bez szczegółowej wiedzy rozsądzać wbrew przepisom prawa.

h. art. 7 i 77, 80 K.p.a., poprzez zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego oraz przedwczesne wydanie postanowienia o czym świadczy czas rozpoznawania sprawy przez Ministra Finansów, co skutkuje nieważności w/w decyzji z mocy prawa;

i. art. 7 i 77, 80 w zw. z 136 K.p.a. poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienia sprawy wniosku strony zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o wykazanie i przedstawienie decyzji na podstawie której, rzekome przedsiębiorstwo państwowe H. w Z., zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw, skoro organ w obu postanowieniach uważa, że istniała jakaś inna decyzja o wpisie do rejestru to miał obowiązek, zgodnie z moim wnioskiem, taką decyzję dołączyć do materiału dowodowego przedmiotowej sprawy,

j. art. 15 K.p.a., poprzez brak ponownie przeprowadzonej przez organ II instancji oceny merytorycznej postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji, brak ponownie rzeczowo przeprowadzonej oceny materiału dowodowego oraz oceny żądań strony skarżącej zawartych we wniosku o ponowne rozparzenie sprawy i zgłaszanych w toku postępowania drugoinstancyjnego a powtórzenie jedynie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego,

k. art. 66 § 3 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie w sytuacji gdy w sprawie ewentualnie winien być zastosowany art. 61a §1 K.p.a.,

i. art. 9 K.p.a. poprzez niepoinformowanie wnioskodawcy o okolicznościach prawnych, które organ przyjął za podstawę braku stanowiska co do podniesionych zarzutów wnioskodawcy,

m. art. 156, 157, 158 K.p.a. poprzez ocenę przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej istniejących po dacie jej wydania,

n. art. 66 § 3 K.p.a. w zw. z art. 61 § 1 K.p.a., poprzez wydanie postanowienia o zwrocie podania, w sprawie w której istnieją wszelkie przesłanki do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów znak: [...],

o. art. 10 K.p.a., poprzez nie powiadomienie strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a w konsekwencji wydanie przedwczesnego i błędnego postanowienia,

p. art. 170 p.p.s.a. poprzez uznanie, przez Ministra Finansów, że nie jest związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1082/11, wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2005 r., sygn. akt: II SA/Kr 1158/02,

q. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez pozostawienie w obiegu prawnym decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa, tj. § 4 i § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 r. w sprawie urządzenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych, art. 2 w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1950 r., o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1960 r., Nr 18, poz. 111, t.j., w zw. z § 4 i § 14 rozporządzenie w sprawie rejestru przedsiębiorstw państwowych, art. 107 § 1 K.p.a., art. 63 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r., Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. z 1950 r., Nr 34, poz. 311) w zw. z art. 46 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. z 1946 r., Nr 57, poz. 319 z późn. zm.) w zw. z art. 99 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej: k.c).

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a. § 14 rozporządzenia w sprawie rejestru przedsiębiorstw państwowych poprzez przyjęcie przez Ministra Finansów, że sprawy wskazane w tym rozporządzeniu nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy treść przepisu jest jasna a jego wykładnia nie budzi wątpliwości,

b. § 15 rozporządzenia w sprawie rejestru przedsiębiorstw państwowych, poprzez przyjęcie, że Minister Finansów nie jest właściwy w sprawie w sytuacji gdy ww. przepisy jednoznacznie wskazują, na właściwość tego organu.

W związku z przedstawionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2012 r.. znak: [...], które jest sprzeczne z wiedzą Ministra Finansów, że nie zaistniał O. na ul. K. [...] w Z., które by przejmowało pastwisko [...] klasy nr [...]

Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o nakazanie organowi administracyjnemu wszczęcie i uchylenie decyzji będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności.

Ponadto wniosła o dopuszczenie w sprawie dowodów zgłaszanych poniżej.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji podniesionej w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżąca w dniu 20 lipca 2012 r. skierowała wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o włączenie akt postępowania akt sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt VII Sa/ Wa 534/12.

Przedmiotem wyżej wymienionego postępowania było postanowienie Ministra Finansów wydane w sprawie tej samej decyzji - odpisu zaświadczenia Ministersta Finansów nr [...]. Treść zaskarżonego w tej sprawie postanowienia była tożsama z treścią postanowienia zaskarżonego w sprawie niniejszej. Z tych względów zasadne wydaje się stwierdzenie, iż sprawa dotycząca takiego samego (lecz nie tego samego) postanowienia wydanego przez ten sam organ, została już rozstrzygnięta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Z uwagi na zasadę jednolitości linii orzecznictwa sądów administracyjnych, a jednocześnie podkreślając trafność i zgodność z prawem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt VII Sa/Wa 534/12, skarżąca wniosła o uwzględnienie przedmiotowego orzeczenia w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2012 r., którym po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2012 r. o zwrocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów Nr [...], utrzymano zaskarżone postanowienie w mocy.

Tut. Sąd rozpatrywał już skargę na podobne postanowienie Ministra Finansów, wydane na wniosek jednego z współwłaścicieli wywłaszczonej działki w Z. (p. A. M.). W sprawie tej dnia 26 czerwca 2012 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA 53/12, do treści którego odwołuje się skarżąca.

Sąd w szczególności nie zgodził się ze stanowiskiem organu co do konieczności zastosowania w art. 66 § 3 K.p.a. w okolicznościach rozpatrywanej sprawy.

W ocenie Sądu, analiza wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. nie pozostawia wątpliwości co do intencji wnioskodawcy - żąda ona stwierdzenia nieważności zaświadczenia wydanego przez Ministra Finansów znak: [...], przy czym w ocenie wnoszącej podanie zaświadczenie to nosi cechy decyzji administracyjnej. Innymi słowy, skarżąca żąda wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują formy wszczęcia postępowania. Art. 61 K.p.a. wskazuje jedynie, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§1), a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji (§3). Powyższe nie oznacza, że wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje z urzędu. Przeciwko takiemu stanowisku przemawia m.in. art. 61 a §1 k.p.a. który wskazuje, że w określonych w tym przepisie sytuacjach organ administracji zobowiązany jest - w formie postanowienia - odmówić wszczęcia postępowania. W tej sytuacji przed zawiadomieniem stron o wszczęciu postępowania (§ 4 ) organ ma obowiązek ocenić czy żądanie zawarte we wniosku dotyczy sprawy o charakterze indywidualnym oraz czy jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji (postanowienia). Przedmiotem postępowania administracyjnego mogą być bowiem jedynie sprawy rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej (postanowienia). Natomiast nie są objęte takim postępowaniem czynności materialno-techniczne ani podejmowane w formie rejestracji faktów w ewidencji, ani w formie wystawienia zaświadczenia (m.in. wyrok NSA z dnia 21 października 1983 r. I SA 794/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 92).

A zatem w sytuacji, gdy do organu administracji wpływa wniosek, organ winien ustalić m.in. czy wnoszący go podmiot domaga się wydania decyzji administracyjnej (postanowienia). Jeżeli organ ustali, że podmiot żąda załatwienia sprawy, która może być załatwiona jedynie w formie czynności cywilnoprawnej np. żądanie zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości a zatem, że sprawa należy do właściwości sądów powszechnych w rozumieniu art. 1 K.p.c. to winien zastosować przepis art. 66 § 3 K.p.a., a więc zwrócić wniosek wnioskodawcy. Tak samo winien postąpić organ gdy treść żądania nie pozwala na ustalenie organu administracji właściwego do rozpoznania sprawy.

Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Nie ulega wszak wątpliwości - co zostało wyżej wskazane, że p. B. J. żąda wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a zatem wydania rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnym.

W tej sytuacji jako uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 66 § 3 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie albowiem w sprawie ewentualnie winien mieć zastosowanie przepis art. 61a § 1 K.p.a.

Nie można natomiast podzielić zarzutów skarżącej zmierzających do wykazania, że zaświadczenie, którego stwierdzenia nieważności żąda, jest decyzją administracyjną. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowo-administracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, który podziela również Sąd co do tego, że wymogi decyzji spełnia także pismo lub rozstrzygnięcie nie nazwane wprawdzie decyzją, jeżeli zawiera minimum elementów charakteryzujących decyzję, o których mowa w art. 107 § 1 K.p.a. M.in. w wyroku z dnia 20 lipca 1981 r. w sprawie SA 1163/81 (OSPiKA 1982/9-10/169) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawach załatwianych w formie decyzji są decyzjami pomimo nie posiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 3 K.p.a. jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć oznaczenie organu administracji wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ. "Zaświadczenie" znak: [...] nie spełnia ww. cech. Rację ma organ administracji, że powyższe zaświadczenie nie zawiera rozstrzygnięcia, które kreowałoby nową sytuację prawną. Zaświadczenie to nie stanowi przejawu władczego działania organu. Z jego treści wynika, że podstawą jego wydania był § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 10 stycznia 1952 r. w sprawie urządzania i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych, który to przepis upoważniał organ rejestrowy do wydania poświadczonych wyciągów lub odpisów z rejestru albo stwierdzenia istnienia określonych wpisów. Taka rolę spełnia również zaświadczenie wydane w niniejszej sprawie. Organ poświadczył w nim jedynie, że przedsiębiorstwo państwowe "H. " zostało wpisane do rejestru i posiada osobowość prawną. Żadną miarą zatem - wbrew twierdzeniom skarżącego - zaświadczenie to nie stanowi rozstrzygnięcia kreującego prawa i obowiązki, nie jest także aktem indywidualnym. W konsekwencji jako nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 9 i 104 K.p.a. w zw. z § 14 i 15 ww. rozporządzenia z 10 stycznia 1952 r. Tym samym nie można organowi zarzucić nienależytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a zatem działania z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a.. Jako przedwczesne są także wszystkie zarzuty naruszenia tak przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które zmierzały do wykazania, że przedmiotowe zaświadczenie ("decyzja") zawierają wady, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. Dopiero w przypadku wszczęcia postępowania nieważnościowego i wydania decyzji co do istoty sprawy Sąd mógłby oceniać zasadność rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Niezasadnie także skarżąca wskazała na związanie - w oparciu o art. 170: p.p.s.a - wyrokami WSA w Warszawie i Krakowie. Wyroki te zostały wydane w zupełnie innych okolicznościach sprawy i stanowić mogą jedynie pogląd wyrażony w orzecznictwie, który nie wiąże w oparciu o wskazany wyżej przepis.

Podsumowując - zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania - art. 66 § 3 K.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy - skoro organ uznał, że "zaświadczenie" będące przedmiotem wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. o stwierdzenie nieważności nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem, to nie był uprawniony do zwrotu tego wniosku, a co najwyżej wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61 a § 1 K.p.a. Wobec braku decyzji administracyjnej (postanowienia), której miałby dotyczyć wniosek skarżącego o stwierdzenie jej nieważności, brak było tym samym formalnoprawnych przesłanek uzasadniających wszczęcie postępowania administracyjnego.

Nie zmienia powyższej oceny Sądu co do naruszenia art. 66 § 3 K.p.a. podnoszony we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzut dotyczący sfałszowania zaświadczenia objętego wnioskiem. O ile rację ma organ co do tego, że organy administracji nie są uprawnione do badania czy dokument został sfałszowany, o tyle nie może ujść uwadze, że skarżący nie domagał się rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia sfałszowania dokumentu (co faktycznie nie należałoby do właściwości organów administracji) lecz okoliczność tę przedstawiał jako dodatkowy argument, który miałby uzasadniać jego twierdzenie o nieważności "decyzji administracyjnej".

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r., jako wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa należy wyeliminować z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.