Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 951/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1856
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: par. 2 ust. 1, par. 4 ust. 1, par. 6 ust. 1, par. 26 ust. 1, par. 39 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Asystent Sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 17 września 2019 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2137), po rozpatrzeniu odwołania K.G. wniesionego dnia 11 kwietnia 2018 r. od decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 26 marca 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji organ przypomniał, że w dniu 16 maja 2011 r. K.G. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, deklarując realizację pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone, wariantu 1.1 Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni 301,43 ha, na działkach rolnych o oznaczeniach:

- A, B, C oraz F położonych na działce ewidencyjnej o numerze [...],

- D, E oraz L położonych na działce ewidencyjnej o numerze [...],

- G położonej na działkach ewidencyjnych o numerze [...] oraz [...],

- H położonej na działce ewidencyjnej o numerze [...],

- K położonej na działce ewidencyjnej o numerze [...].

Ponadto rolnik wskazał, iż realizuje pakiet 8 Ochrona gleb i wód wariant 8.2.1. Międzyplon ozimy na powierzchni 189,58 ha, na działkach rolnych o oznaczeniach:

- A, B, oraz F położonych na działce ewidencyjnej o numerze [...],

- H, położonej na działce ewidencyjnej o numerze [...],

a także pakiet 8 Ochrona gleb i wód wariant 8.3.1. Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 9,85 ha, na działkach rolnych o oznaczeniach:

- G położonej na działkach ewidencyjnych o numerze [...] oraz [...] oraz

- K położonej na działce ewidencyjnej o numerze [...].

Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia 6 grudnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 w łącznej wysokości 120.433,28 zł, w tym z tytułu:

- wariantu 1.1 w wysokości 57.651,48 zł do powierzchni 301,43 ha,

- wariantu 8.2.1 w wysokości 60.811,80 zł do powierzchni 189,58 ha,

- wariantu 8.3.1 w wysokości 1.970,00 zł do powierzchni 9,85 ha.

Decyzję doręczono w dniu 13 grudnia 2011 r.. Strona nie wniosła od niej odwołania, w związku czym stała się ona ostateczna. Płatność przyznana przedmiotową decyzją została w dniu 22 grudnia 2011 r. przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu 15 maja 2012 r. K.G. wystąpił z wnioskiem do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w którym zadeklarował realizację wariantu 1.1 na powierzchni 423,93 ha, w tym 301,43 ha na gruntach zadeklarowanych we wniosku na rok 2011 oraz 122,50 ha na działkach rolnych o oznaczeniach:

- I, położonej na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...] oraz [...],

- J, K, L oraz Ł położonych na działce ewidencyjnej nr [...], niezadeklarowanych w 2011 roku.

Jednocześnie rolnik zadeklarował realizację wariantu 8.2.1 na powierzchni 109,85 ha, w tym 66,85 ha na gruntach zadeklarowanych we wniosku na rok 2011 oraz 43 ha na działkach rolnych o oznaczeniach L oraz Ł, położonych na działce ewidencyjnej nr [...], niewykazanej we wniosku na rok 2011.

W zakresie wariantu 8.3.1 strona wskazała działki rolne o powierzchni 64,00 ha położone na gruntach zadeklarowanych do programu rolnośrodowiskowego w 2011 roku.

Ponadto K.G. zadeklarował realizację nowego pakietu - pakietu 6 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 130,58 ha, na działce ewidencyjnej nr [...], będącej przedmiotem deklaracji w pierwszym wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Pismem z dnia 5 lipca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał rolnika do złożenia wyjaśnień, stwierdziwszy, iż K.G. zadeklarował we wniosku działki ewidencyjne o numerach [...],[...],[...] oraz [...], które nie zostały przez niego wykazane w poprzednim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego. Ponadto organ wskazał, iż suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych w wariancie 1.1 w 2012 roku uległa zwiększeniu względem areału wskazanego przez stronę w roku 2011.

W dniu 6 lipca 2012 r. rolnik dostarczył korektę wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w której, w sekcji VIII dokumentu wskazał, iż realizuje wariant 1.1 na działkach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych niezadeklarowanych w pierwszym wniosku. Ponadto K.G., zrezygnował z ubiegania się o płatności rolnośrodowiskowe do działek rolnych I, J, K, L oraz Ł, poprzez usunięcie deklaracji poszczególnych pakietów oraz wariantów przypisanych do tych działek w kolumnie 9 formularza korekty wniosku.

W dniach 22 grudnia 2012 r. - 6 marca 2013 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono czynności kontrolne wykonane metodą inspekcji terenowej. W trakcie sprawdzenia dokonano pomiarów działek rolnych, wykonano dokumentację fotograficzną oraz zbadano, czy rolnik przestrzega wymogi w ramach poszczególnych wariantów. Z kontroli sporządzono dwa odrębne protokoły przekazane rolnikowi drogą pocztową.

Decyzją nr [...] z dnia 16 maja 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 w łącznej wysokości 166.064,00 zł, w tym z tytułu:

- wariantu 1.1 w wysokości 53.480,10 zł do powierzchni 294,16 ha,

- wariantu 6.1 w wysokości 65.076,90 zł do powierzchni 125,11 ha,

- wariantu 8.2.1 w wysokości 28.077,00 zł do powierzchni 66,85 ha,

- wariantu 8.3.1 w wysokości 19.430,00 zł do powierzchni 64,00 ha.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż na podstawie wyników kontroli na miejscu stwierdził, iż powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza o deklarowanej, skutkiem czego było pomniejszenie płatności przyznanych w ramach poszczególnych wariantów o kwoty przypadające na dwukrotność różnic stwierdzonych pomiędzy deklaracją, a stanem faktycznym.

Decyzję doręczono w dniu 17 maja 2013 r., strona nie wniosła od niej odwołania, w związku czym stała się ona ostateczna. Płatność przyznana przedmiotową decyzją została w dniu 29 maja 2013 r. przekazana na rachunek bankowy rolnika.

W dniu 20 maja 2013 r. K.G. wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował:

- w wariancie 1.1 działki rolne o powierzchni 293,35 ha, w tym 170,85 ha na gruntach zadeklarowanych we wniosku na rok 2011 oraz 122,50 ha na gruntach niezadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej,

- w wariancie 6.1 działkę rolną N o powierzchni 2,00 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], niewykazanej w pierwszym wniosku o przyznanie płatności,

- w wariancie 8.2.1 działki rolne o łącznej powierzchni 45,85 ha, położone na gruntach wskazanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej,

- w wariancie 8.3.1 działkę rolną B położoną na gruntach wskazanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

W przedmiotowym wniosku rolnik nie zadeklarował żadnej działki rolnej na działce ewidencyjnej nr [...], która była począwszy od 2011 roku objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w pakietach 1.1 oraz 6.1.

Decyzją nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w łącznej wysokości 97.232,66 zł, w tym z tytułu:

- wariantu 1.1 w wysokości 56.052,46 zł do powierzchni 291,12 ha,

- wariantu 6.1 w wysokości 1.140,00 zł do powierzchni 2,00 ha,

- wariantu 8.2.1 w wysokości 19.240,20 zł do powierzchni 45,81 ha,

- wariantu 8.3.1 w wysokości 20.800,00 zł do powierzchni 52,00 ha.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż na podstawie wyników kontroli administracyjnej stwierdził, iż powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza o deklarowanej, skutkiem czego było pomniejszenie płatności przyznanych w ramach poszczególnych wariantów o kwoty przypadające na dwukrotność różnic stwierdzonych pomiędzy deklaracją, a stanem faktycznym.

Decyzję doręczono w dniu 17 grudnia 2013 r., strona nie wniosła od niej odwołania, w związku czym stała się ona ostateczna. Płatność przyznana przedmiotową decyzją została w dniu 8 stycznia 2014 r. przekazana na rachunek bankowy rolnika.

Pismem z dnia 18 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował stronę o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2012 w wariancie 1.1, w odniesieniu do działki ewidencyjnej o numerze [...].

Decyzją nr [...] z dnia 17 czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił K.G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu 1.1 w wysokości 48.903,27 zł z uwagi na brak deklaracji działki ewidencyjnej o numerze [...]. Na przedmiotową kwotę składały się płatności w wariancie 1.1 za 2011 oraz 2012 r. przyznane stronie do przedmiotowej działki.

Pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił K.G. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r..

Decyzją nr [...] z dnia 25 czerwca 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r..

W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru wskazał m.in. że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatność w ramach wariantu 1.1 do działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...] i [...] oraz w ramach wariantu 6.1 do działek ewidencyjnych nr [...] które nie zostały zadeklarowane przez rolnika w pierwszym roku trwania programu rolnośrodowiskowego. Wobec tego stwierdzono, iż organ pierwszej instancji rażąco naruszył § 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, jak i zasadę praworządności.

Decyzję nr [...] doręczono w dniu 2 lipca 2015 r., strona nie wniosła od niej odwołania, w związku czym stała się ona ostateczna.

Decyzją nr [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w łącznej wysokości 88.486,00 zł, w tym z tytułu:

- wariantu 1.1 w wysokości 48.429,00 zł do powierzchni 169,05 ha, wariantu 8.2.1 w wysokości 19.257,00 zł do powierzchni 45,85 ha, wariantu 8.3.1 w wysokości 20 800,00 zł do powierzchni 52,00 ha, oraz odmówił przyznania stronie płatności w ramach wariantu 6.1.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., iż postanowił odmówić przyznania stronie płatności w ramach wariantu 1.1 do działek rolnych I, J, K, L, Ł A oraz N oraz w ramach wariantu 6.1 do działki rolnej N, położonych na działkach ewidencyjnych, które nie zostały zadeklarowane we wniosku rolnośrodowiskowym pierwszo rocznym.

Decyzję doręczono w dniu 19 sierpnia 2015 r., strona nie wniosła od niej odwołania, w związku czym stała się ona ostateczna.

W dniu 15 maja 2014 r. K.G. wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, w którym zadeklarował:

- w wariancie 1.1 działki rolne o powierzchni 292,29 ha, w tym 171,81 ha na gruntach zadeklarowanych we wniosku na rok 2011 oraz 120,48 ha na gruntach niezadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej,

- w wariancie 6.1 działkę rolną M - o powierzchni 1,00 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], niewykazanej w pierwszym wniosku o przyznanie płatności,

- w wariancie 8.2.1 działki rolne o łącznej powierzchni 62,81 ha, położone na gruntach wskazanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej,

- w wariancie 8.3.1 działkę rolną K położoną na działce ewidencyjnej nr [...], niewykazanej w pierwszym wniosku o przyznanie płatności.

W przedmiotowym wniosku rolnik nie zadeklarował żadnej działki rolnej na działce ewidencyjnej nr [...], która była począwszy od 2011 roku objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w pakietach 1.1 oraz 6.1.

Pismem z dnia 9 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie zadeklarowania we wniosku działek ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...], które nie były objęte pierwszym wnioskiem rolnika z 2011 roku. Wezwanie doręczono w dniu 18 lutego 2014 r..

W dniu 26 lutego 2014 r. rolnik dostarczył korektę wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, w której w ramach wariantu 1.1 oznaczył działki rolne położone na działkach ewidencyjnych będących przedmiotem wezwania jako działki bez płatności, tj. takie, co do których strona nie ubiega się o płatność rolnośrodowiskową. Przedmiotowy dokument nie wprowadził zmian co do deklaracji pozostałych wariantów.

Decyzją nr [...] z dnia 27 kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w łącznej wysokości 74.809 zł, w tym z tytułu wariantu 1.1 w wysokości 48.429,00 zł do powierzchni 169,05 ha, wykluczając z płatności powierzchnię 2,76 ha, stwierdziwszy, iż nie jest ona objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W zakresie wariantu 8.2.1 rolnikowi przyznano płatność w wysokości 26 380,20 zł do powierzchni wnioskowanej wynoszącej 62,81 ha.

Jednocześnie odmówiono przyznania stronie płatności w ramach wariantu 6.1 oraz 8.3.1, uzasadniając ten fakt tym, iż zadeklarowane działki rolne nie są położone na gruntach wykazanych we wniosku złożonym przez rolnika w 2011 roku. Decyzję doręczono w dniu 19 maja 2015 r..

W dniu 13 maja 2015 r. K.G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w wyniku rozpatrzenia którego, decyzją nr [...] z dnia 30 września 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na 2014 rok w ramach:

- wariantu 1.1 w wysokości 48.753,00 zł do powierzchni 170,85 ha, która była zadeklarowana w pierwszym wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej,

- wariantu 8.2.1 w wysokości 26.380,20 zł do powierzchni wnioskowanej wynoszącej 62,81 ha. Organ odwoławczy również odmówił przyznania stronie płatności w ramach wariantu 6.1 oraz 8.3.1, stwierdzając, iż zadeklarowane działki rolne nie są położone na gruntach wykazanych we wniosku złożonym przez rolnika w 2011 roku. Decyzję doręczono w dniu 7 października 2015 r..

W dniu 10 lutego 2015 r. K.G. przekazał część zobowiązania rolnośrodowiskowego, którym w ramach wariantu 1.1 objęte były działki rolne położone na działce ewidencyjnej nr [...]na rzecz A.L.

W dniu 15 czerwca 2015 r. rolnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, a następnie w dniu 17 czerwca 2015 r. dokonał zmiany danych przedmiotowego wniosku. W 2015 roku strona ubiegała się zatem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej:

- w wariancie 1.1 do powierzchni 101,05 ha,

- w wariancie 8.2.1 do powierzchni 5,53 ha,

- w wariancie 8.3.1 do powierzchni 64,24 ha,

objętych pierwszym wnioskiem rolnika o przyznanie płatności, a także

- w wariancie 6.1 do powierzchni 1,00 ha nie objętej pierwszym wnioskiem rolnika o przyznanie płatności.

Decyzją nr [...] z dnia 13 listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał K.G. płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości 46.080,53 zł, w tym z tytułu:

- wariantu 1.1 w wysokości 18.061,93 zł, do powierzchni 101,05 ha, jednocześnie pomniejszając tę płatność wobec braku przestrzegania przez rolnika prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym,

- wariantu 8.2.1 w wysokości 2.322,60 zł, do powierzchni 5,53 ha, wariantu 8.3.1 w wysokości 25.696,00 zł, do powierzchni 64,24 ha.

Ponadto organ odmówił przyznania stronie płatności w wariancie 6.1, ponieważ deklarowana działka rolna nie była zadeklarowana we wniosku rolnośrodowiskowym pierwszorocznym. Decyzję doręczono w dniu 30 listopada 2015 r..

W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez K.G. w dniu 14 grudnia 2015 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na 2015 rok w ramach:

- wariantu 1.1 w wysokości 36.189,00 zł do powierzchni 101,05 ha (w tym zakresie uwzględniono odwołanie rolnika stwierdziwszy w postępowaniu odwoławczym, iż strona zachowała stosowne wymogi pakietu),

- wariantu 8.2.1 w wysokości 2.322,60 zł, do powierzchni 5,53 ha,

- wariantu 8.3.1 w wysokości 25.696,00 zł, do powierzchni 64,24 ha, a także odmówił przyznania rolnikowi płatności w wariancie 6.1, bowiem zadeklarowane grunty nie były wykazane w pierwszym wniosku rolnika.

Zawiadomieniem nr [...] z dnia 5 października 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił K.G. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych stronie na mocy decyzji nr [...] z dnia 16 maja 2013 r. oraz decyzji nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r. w związku z zaniechaniem kontynuacji realizacji pakietu 6 wariantu 6.1 oraz z uwagi na stwierdzenie nieważności drugiej z powyższych decyzji. Organ wskazał również, iż w wariancie 1.1 zwrotowi podlega nienależna płatność stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą wypłaconą na mocy decyzji nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r., a kwotą płatności przyznaną na podstawie decyzji nr [...] z dnia 14 maja 2015 r.. Ponadto organ poinformował stronę o dyspozycji wynikającej z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawiadomienie doręczono w dniu 21 października 2016 r..

W dniu 4 listopada 2016 r. strona wniosła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o umorzenie postępowania wszczętego ww. zawiadomieniem. K.G. przedstawił przebieg kolejnych postępowań prowadzonych przez organy ARiMR w latach 2011-2015 w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz płatności rolnośrodowiskowych. Rolnik wyjaśnił, iż przystąpiwszy do realizacji planu działalności rolnośrodowiskowej w 2011, przez 5 lat dokładał wszelkich starań, aby realizować założenia wariantu 1.1, a także wskazał, iż w 2012 roku podjął zobowiązanie w wariancie 6.1, które realizował zgodnie z informacjami uzyskiwanymi od pracowników Biura Powiatowego ARiMR. K.G. zwrócił uwagę, iż w wyniku dokonanych sprawdzeń składanych wniosków niejednokrotnie otrzymywał płatności w pomniejszonych wysokościach, będąc zmuszonym zaakceptować rozstrzygnięcia organów ARiMR. Ponadto rolnik wskazał, iż dokumentacja związana z realizacją programu rolnośrodowiskowego została skontrolowana w jego gospodarstwie w 2013 roku, bez stwierdzenia żadnych uchybień w tym zakresie.

K.G. podniósł również, iż w decyzjach w sprawie płatności rolnośrodowiskowych za lata 2013-2015 odmawiano przyznania stronie płatności w wariancie 6.1, podczas gdy przez okres 4 lat ARiMR nie wymagała zwrotu płatności za rok 2012 z tego tytułu, a Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie podjął żadnych działań w tej sprawie.

Strona, powołując się na treść art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 79/2004, w związku z wyrokiem WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/G1 1006/15 podniosła, iż ARIMR wszczęła wobec niej postępowanie w sprawie zwrotu nienależnych płatności po 4 latach, w odniesieniu do wariantu 6.1 oraz po upływie 3 lat w zakresie wariantu 1.1. Tym samym rolnik wniósł o umorzenie postępowania, argumentując, iż zostało ono wszczęte po upływie ponad 12 miesięcy od daty otrzymania płatności.

Ostatecznie K.G. stwierdził, iż działał w dobrej wierze, kierując się wnioskami oraz planem działalności rolnośrodowiskowej przygotowanymi przez doradcę rolnośrodowiskowego oraz zwrócił uwagę, iż w chwili obecnej nie jest w stanie zwrócić nienależnie pobranych płatności. Ponadto rolnik podniósł, iż zmianie uległa interpretacja przepisów dotyczących wariantu 6.1.

Decyzją nr [...] z dnia 7 czerwca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił K.G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 73.840,36 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, iż na powyższą sumę składa się kwota w wysokości 8.763,46 zł (7.623,46 zł w wariancie 1.1 oraz 1.140,00 zł w wariancie 6.1), po wstała jako różnica pomiędzy płatnościami rolnośrodowiskowymi przyznanymi stronie na mocy decyzji nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r., a kwotą płatności przyznaną po stwierdzeniu jej nieważności, w ostatecznej decyzji nr [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r..

Jak wskazał organ, pozostała kwota do zwrotu - w wysokości 65.076,90 zł - wynika ze zmniejszenia powierzchni użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, położonych na działce ewidencyjnej nr [...], która została przekazana innemu producentowi, bez cesji zobowiązania ciążącego na tychże gruntach.

Organ przeanalizował przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w sytuacji, gdy suma środków do odzyskania nie przekracza kwoty 100 euro stwierdziwszy, iż nie ma ku temu podstaw.

W zakresie sytuacji, o której mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. organ stwierdził, iż wypłata płatności na mocy decyzji [...] z dnia 16 maja 2013 r. (dotyczy to kwoty 65.076,90 zł) nie wynikała z jego błędu, bowiem nie posiadał on informacji, z których wynikało, iż K.G. w kolejnym wniosku kontynuacyjnym zadeklaruje działki rolne, nie będące objęte pierwszą płatnością rolnośrodowiskową.

W odniesieniu do kwot wypłaconych w wariantach 1.1 i 6.1 na mocy decyzji nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r. - łącznie 8.763,46 zł - organ uznał, iż popełnił błąd, bowiem pierwotnie przyznał stronie płatności do działek ewidencyjnych, które nie były zadeklarowane w pierwszym roku trwania programu. Niemniej jednak organ stwierdził, iż brak jest podstaw do zastosowania dyspozycji wynikającej z ww. normy prawnej, bowiem nie sposób uznać, że rolnik nie mógł wykryć błędu organu. W tym zakresie organ podniósł, iż producent, znając zasady realizacji programu rolnośrodowiskowego, mógł z łatwością dostrzec błąd ARiMR i zrzec się części płatności uzyskanych w ramach wariantów 1.1 i 6.1.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał ponadto, iż pierwsze powiadomienie rolnika o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło w decyzji nr [...] doręczonej stronie w dniu 19 sierpnia 2015 r., natomiast stwierdzenie zaniechania realizacji zobowiązania podjętego na części gruntów nastąpiło w dniu złożenia przez stronę wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, tj. w dniu 13 listopada 2015 r.. Ponadto organ podniósł, iż nie może uznać, iż K.G. działał w dobrej wierze, a zatem nie sposób przyjąć krótszego, czteroletniego okresu wyznaczonego na powiadomienie rolnika o konieczności zwrotu.

W konkluzji organ uznał, iż kwota 65.076,90 zł jest płatnością nienależną (wypłaconą bez winy organu), natomiast kwota 8.763,46 zł stanowi płatność nadmierną, wypłaconą z winy organu, przy jednoczesnym stwierdzeniu braku przesłanek do zaniechania dochodzenia tej kwoty zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.. Tym samym w ocenie organu pierwszej instancji powyższe płatności podlegają zwrotowi na zasadach określonych w przepisach prawa.

Decyzję doręczono w dniu 8 czerwca 2017 r..

Pismem z dnia 22 czerwca 2017 r. i rozszerzonym w dniu 28 lipca 2017 r. K.G. wniósł odwołanie od ww. decyzji.

Decyzją nr [...] z dnia 30 listopada 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, uznawszy, iż w sprawie ziściły się przesłanki określone w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy zalecił, aby organ pierwszej instancji w szczególności zbadał, czy w sprawie zaszły okoliczności uzasadniające przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. Ustalenia wymagała data dopuszczenia się nieprawidłowości przez K.G., a w tym moment, w którym rolnik utracił posiadanie działki ewidencyjnej objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją Nr [...] z dnia 26 marca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR umorzył postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w części dotyczącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w zakresie wariantu 1.1 w kwocie 7.623,46 zł oraz wariantu 3.1 w kwocie 1.140,00 zł, jak również ustalił K.G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 65.076,90 zł. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał przepisy prawodawstwa krajowego i unijnego mające zastosowanie w sprawie.

Organ wyjaśnił, m.in., że z dniem 15 marca 2011 r. K.G. rozpoczął realizację 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które w 2011 roku obejmowało:

- w ramach wariantu 1.1 grunty rolne o powierzchni 301,43 ha, położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...] i [...];

- w ramach wariantu 8.2.1 grunty rolne o łącznej powierzchni 189,58 ha, położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...]oraz [...];

- w ramach wariantu 8.3.grunty rolne o łącznej powierzchni 9,85 ha, położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...] oraz [...].

Kolejno organ wskazał, iż w 2012 roku rolnik na działce ewidencyjnej nr [...]zadeklarował realizację wariantu 6.1, natomiast z ustaleń kontroli na miejscu przeprowadzonej na przełomie 2012 i 2013 roku wynikało, że rzeczywista powierzchnia gruntów rolnych na ww. działce ewidencyjnej wynosi 125,11 ha, a obszar ten został uznany za areał zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 6.1. Ponieważ w kolejnych latach K.G. nie deklarował działki ewidencyjnej nr [...], która była objęta wnioskami innych rolników, kwota w wysokości 65.076,90 zł przyznana w wariancie 6.1 za 2012 rok została uznana za płatności nienależną w rozumieniu przepisów prawa unijnego.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał również, iż w sprawie doszło do ustalenia nadmiernie przyznanych płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości 8.763,46 zł, w tym 7.623,46 zł w wariancie 1.1 oraz 1.140,00 zł w wariancie 6.1, których wypłata wynikała z pomyłki ARiMR. W decyzji nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego, stronie przyznano bowiem ww. kwoty niezgodnie z przepisami prawa krajowego tj. do gruntów rolnych, które nie były objęte wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Organ uznał, iż błąd ten nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach, a wobec tego umorzył postępowanie w części dotyczącej kwoty 8.763,46 zł.

Następnie organ przeanalizował przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W szczególności uznano, iż wypłata kwoty do zwrotu nie wynikała z pomyłki ARiMR, lub innego organu, jak również ustalono, iż nie ziściły się warunki do umorzenia należności z uwagi na upływ terminu przedawnienia wynikający z prawodawstwa unijnego.

W konkluzji organ uznał, iż kwota 65.076,90 zł jest płatnością nienależną podlegającą zwrotowi na zasadach określonych w przepisach prawa.

W dniu 11 kwietnia 2018 r., działając przez pełnomocnika, K.G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji w części ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 65.076,90 zł.

Organ odwoławczy utrzymując w dniu 17 września 2018 r. decyzję organu pierwszej instancji w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym, że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a - 96n ustawy zmienianej w art. 1. Natomiast stosownie do treści art. 18 w/w ustawy, ustawa wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2017 r..

W rezultacie w sprawach wszczętych przed dniem 1 czerwca 2017 r. będą miały zastosowanie przepisy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. z 2016 r. poz. 868, 1579, 996 i 2138) oraz art. 96a - 96n ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r..

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1856), zwanej dalej "ustawą", pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej, a właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.

Stosownie do art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U z 2017 r. poz. 2137), zwanej dalej "ustawą o Agencji", Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2. krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

W niniejszym postępowaniu zastosowanie będą miały także przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2. łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4. spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia, zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów:

1) Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone;

2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

3) Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone;

4) Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;

5) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000;

6) Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie;

7) Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie;

8) Pakiet 8. Ochrona gleb i wód;

9) Pakiet 9. Strefy buforowe.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany, w szczególności gdy zmiana ta polega na:

1) zwiększeniu obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, lub zmniejszeniu tego obszaru, jeżeli mimo tego zmniejszenia zobowiązaniem tym będzie objęty obszar gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009;

2) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 lub 6;

3) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7;

4) zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej;

4) zmianie:

a) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, lub

b) rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach któregokolwiek z tych wariantów, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, lub

c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2;

- jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie;

5) zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach:

a) wariantu pierwszego, drugiego lub trzeciego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6,

b) wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8

- jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i bez względu na zmianę wielkości obszaru, na którym to zobowiązanie jest realizowane;

6) zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

a) pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub

b) płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r.;

7) zmianie wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inny z tych wariantów;

7) (uchylony);

8) zmianie wariantu pierwszego lub drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 realizowanych na gruntach rolnych, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, na wariant trzeci lub czwarty tego pakietu, jeżeli grunty rolne, na których są uprawiane te mieszanki, stały się trwałymi użytkami zielonymi;

9) zmianie wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 na inny z wariantów tego pakietu.

Zgodnie z § 26 ust. 1 rozporządzenia, rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

W myśl § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem.

Stosownie do § 54 rozporządzenia:

1. Rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33 poz. 262 ze zm.), w zakresie wariantu pierwszego pakietu 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie na gruntach, na których jest uprawiane proso, może kontynuować realizację tego zobowiązania.

2. Do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że płatności te są przyznawane, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58.

Zgodnie z art. 43 rozporządzenia delegowanego komisji 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L 2014.181.48), rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do: a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.; b) wniosków o płatność złożonych w odniesieniu do roku 2014; oraz c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Ponadto zgodnie z art. 78 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) NR 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. U. UE L z dnia 20 czerwca 2014 r.) rozporządzenia (WE) nr 1120/2009 i (WE) nr 1121/2009 tracą moc. Obowiązują one jednak nadal w stosunku do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących się do lat kalendarzowych przed rokiem kalendarzowym 2015.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 2988/95":

1. Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Wskazano, że przedmiotem weryfikacji w niniejszej sprawie jest postępowanie w sprawie ustalenia kwoty (nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego wszczęte z urzędu w dniu 5 października 2016 r. przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Na wstępie wyjaśniono, iż stosownie do przepisu § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33 poz. 262 ze zm.) z dniem 15 marca 2011 r. K.G. przystąpił do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005.

Powyższy akt prawny został uchylony na mocy § 58 rozporządzenia, natomiast zgodnie z § 5 ust. 1, w zw. z § 26 ust. 1 rozporządzenia zobowiązanie, o którym mowa powyżej obejmowało począwszy od 2011 roku następujące obszary gruntów:

- w ramach wariantu 1.1 obszar gruntów rolnych o łącznej powierzchni 301,43 ha, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...] oraz [...];

- w ramach wariantu 8.2.1 obszar gruntów rolnych o łącznej powierzchni 189,58 ha, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...] oraz [...];

- w ramach wariantu 8.3.1 obszar gruntów rolnych o łącznej powierzchni 9,85 ha, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...] oraz [...].

Co do zasady, zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie, niemniej jednak § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dopuszcza możliwość jednorazowego dodania w drugim albo trzecim roku jego realizacji poszczególnych wariantów m.in. pakietu 6 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem w 2012 roku K.G. na działce ewidencyjnej o numerze [...] zadeklarował realizację wariantu 6.1 na powierzchni 130,58 ha.

W dniu 5 czerwca 2013 roku w gospodarstwie rolnika przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w trakcie których m.in. określono faktyczną powierzchnię użytków rolnych na działce ewidencyjnej nr [...], na której rolnik realizował warianty 1.1 oraz 6.1 i która wyniosła 125,11 ha. Wyniki kontroli zawarto w raporcie, nr dokumentu [...], którego kopię przekazano rolnikowi listem poleconym w dniu 6 maja 2013 r..

Ponadto w dniach 22 grudnia 2012 r. - 6 marca 2013 r. skontrolowano, czy rolnik prawidłowo realizuje program rolnośrodowiskowy, a z czynności kontrolnych sporządzono raport nr [...], w którym nie wykazano żadnych nieprawidłowości w tym zakresie.

Ostatecznie K.G. przyznano płatność na rok 2012 w wariancie 6.1 w wysokości 65.076,90 zł, a wielkość zobowiązania w tym wariancie określono jako powierzchnię 125,11 ha, objętą obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 65/2011.

W kolejnych latach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego K.G. nie zadeklarował żadnych gruntów na działce ewidencyjnej o numerze [...]. Jak wynika z danych Zintegrowanego Systemu Kontroli i Zarządzania, przedmiotowe grunty zostały w dniu 6 maja 2013 r. zadeklarowane przez innych rolników, a w sprawie nie nastąpiło przejęcie zobowiązania na rzecz nowych posiadaczy gruntów zgodnie z art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006. Ponadto z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, iż do zaprzestania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce nr [...] doszło już w 2012 roku. Powyższe świadczy o tym, iż K.G. zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariancie 6.1, co stosownie do § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia winno skutkować zwrotem płatność rolnośrodowiskowej. Co więcej, nastąpiło to jeszcze zanim rolnik otrzymał decyzję nr [...] z dnia 16 maja 2013 r., która została doręczona w dniu 16 maja 2013 r..

Stwierdzono, że aktualna linia orzecznictwa wskazuje, iż ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.

Zatem w niniejszej sprawie, w przypadku kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012 wynoszącej 65.076,90 zł i podlegającej zwrotowi z tytułu zmniejszenia obszaru realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego mamy do czynienia z płatnością ustaloną w toku postępowania, prowadzonego w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Natomiast drugą ze składowych nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych będącą przedmiotem weryfikacji w niniejszym postępowaniu jest kwota stanowiąca różnicę pomiędzy:

- płatnościami przyznanymi K.G. na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r., która została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku stwierdzenia jej nieważności oraz

- płatnościami przysługującymi stronie na mocy ostatecznej decyzji ww. organu nr [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r..

W tym zakresie, kwota do zwrotu wynosi łącznie 8.763,46 zł, w tym:

7.623,46 zł w wariancie 1.1 oraz

1.140,00 zł w wariancie 6.1.

Kwota ta stanowi płatność nadmierną w rozumieniu przepisów ustawy o ARiMR, a wiec taką, której wypłata wynika z pomyłki ARiMR. Jak wynika bowiem z akt sprawy, organ pierwszej instancji, w decyzji nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r. przyznał stronie płatności w wariancie 1.1 oraz 6.1 wbrew treści § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 6 ust. 1 pkt 5 lit. a rozporządzenia, zgodnie z którym rolnik może zwiększyć obszar gruntów rolnych w ramach pakietu 1 oraz zmienić miejsce uprawy w ramach pakietu 6.1, ale tylko na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

Tymczasem w powyższej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał K.G. płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 1.1 i 6.1 do gruntów położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...] i [...], których rolnik nie zadeklarował w pierwszym wniosku rolnośrodowiskowym.

Organ odwoławczy odnosząc się do kwoty płatności nadmiernej w wysokości 8.763,46 zł, wyjaśnił, iż stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku dokonania płatności nienależnej w rozumieniu art. 5 ust. 1 ww. rozporządzenia (prawodawstwo unijnie nie rozróżnia pojęć płatności nienależnej lub nadmiernej) nie podlega ona zwrotowi jeżeli:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu,

- błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Ponadto, w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W niniejszej sprawie błąd organu nie dotyczył elementów stanu faktycznego - organ odwoławczy nie kwestionował tego, iż na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...] i [...] rolnik prowadził działalność rolniczą zgodnie z wymogami wariantów 1.1 oraz 6.1. Jednakże pomimo tego, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym (por. § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 6 ust. 1 pkt 5 lit. a rozporządzenia), stronie nie przysługiwała płatność do tych gruntów. Zatem art. 5 ust. 3 zdanie 2 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, iż błąd w tym zakresie nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez K.G.

W oparciu o powyższe, postępowanie w części dotyczącej kwoty płatności rolnośrodowiskowej pobranej nadmiernie na mocy decyzji nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r. wyeliminowanej z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR podlega umorzeniu w trybie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W zakresie kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 65.076,90 zł, ustalonej w niniejszym postępowaniu w oparciu o § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia organ odwoławczy w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na fakt, iż rolnik zobowiązał się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne przyznanie płatności, jak i o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności, gdy zmiana ta dotyczy przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego. Treść oświadczenia w tej kwestii zawarta jest w sekcji IX wniosku, która została własnoręcznie podpisana przez skarżącego.

Tymczasem w treści odwołania z dnia 10 kwietnia 2018 r., jak również w pisemnych wyjaśnieniach z dnia 28 maja 2018 r. zawarto informację, iż K.G. utracił posiadanie gruntów położonych na działce nr [...] prawdopodobnie z końcem sierpnia 2012 roku. Ponadto z zapisów rejestru działań agrotechnicznych wynika, iż ostatnią czynnością agrotechniczną, jaką rolnik podjął na działce nr [...] był zbiór prosa, co miało miejsce w dniu 26 września 2012 r.. W ocenie organu zatem, z dniem następującym po tej dacie rolnik faktycznie zaprzestał realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na tych gruntach, a tym samym w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia utracił prawo do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych w wariancie 6.1 do tychże terenów.

Z protokołu z czynności kontrolnych, nr [...] oraz nr [...], jak i z pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby skarżący w jakikolwiek sposób poinformował ARiMR o fakcie utraty posiadania gruntów rolnych usytuowanych na działce ewidencyjnej nr [...] przed otrzymaniem decyzji nr [...] z dnia 16 maja 2013 r.. Wyjaśniono, iż możliwości określenia stanu faktycznego w zakresie posiadania danego gruntu rolnego w trakcie oględzin działek rolnych w terenie są ograniczone. Jeśli źródłem takiej informacji nie będzie sam rolnik, to nie sposób ustalić, iż na danym gruncie doszło do zmiany osoby nim władającej, tym bardziej, iż z dokumentacji fotograficznej nie wynika, aby jakikolwiek inny podmiot w chwili kontroli prowadził czynności agrotechniczne na działce nr [...].

Faktem jest, iż kontrola przeprowadzona w gospodarstwie K.G. nie wykazała żadnych uchybień w zakresie przestrzegania poszczególnych warunków, wymagań i wymogów realizacji wariantu 6.1. Niemniej jednak w chwili przeprowadzania czynności kontrolnych, inspektorzy terenowi nie byli w stanie przewidzieć, jakich zmian posiadania rolnik dokona w swoim gospodarstwie w kolejnych latach trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego, i czy zmiany te będą zgodne z przepisami rozporządzenia.

Co do braku poinformowania rolnika o braku możliwości zmiany działek w trakcie trwania zobowiązania w ramach wariantu 6.1 zauważono, iż faktycznie nie wynika to bezpośrednio z treści wniosku, czy też z przedstawionej w toku postępowania odwoławczego broszury. Niemniej jednak, skarżący, przystępując do realizacji wieloletniego programu rolnośrodowiskowego, był zobowiązany do zapoznania się ze szczegółowymi zasadami przyznawania płatności, co stanowiło jeden z warunków uzyskania tej pomocy.

Plan działalności rolnośrodowiskowej prowadzonej przez K.G. został sporządzony w dniu 6 czerwca 2011 r. przez G.B., która ponadto w 2012 roku wprowadziła zmianę do tego planu, zgodną z przepisami rozporządzenia, która polegała na dodaniu realizacji wariantu 6.1 w okresie realizacji zobowiązania, o czym w szczególności świadczą zapiski zawarte w tabeli 4 planu (oznaczenie stron - Og s3b (str. 1 z 2 oraz str. 2 z 2). W przedmiotowych zestawieniach w latach 2012 -2016 uwzględniono, iż wariant 6.1 będzie realizowany wyłącznie na działce ewidencyjnej nr [...]. Zatem rolnik miał świadomość jakie grunty rolne powinny pozostawać w jego posiadaniu przez cały okres trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego, podczas gdy rzeczywiście przestał on nimi władać, już w roku wprowadzenia ww. korekt do planu działalności rolnośrodowiskowej.

Kolejne zmiany wprowadzone do ww. planu przez M.P., przedstawicielkę firmy "A" zostały dokonane w dniu 30 maja 2015 r., a zatem w chwili, kiedy rolnik definitywnie zaprzestał realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce ewidencyjnej nr [...]. Korekty dokonane przez M.P. potwierdzają taki stan rzeczy, w szczególności w tabeli 3a planu, oznaczenie strony Og s3a (str. 1 z 1) zawarto m.in informację o tym, iż działka rolna H (działka, na której w 2012 roku rolnik realizował wariant 6.1, położona na działce ewidencyjnej nr [...]) została wycofana.

Zauważono, iż strona była informowana o braku możliwości zadeklarowania działek ewidencyjnych, które nie były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym w 2011 roku. Miało to miejsce dwukrotnie - w wezwaniu do złożenia wyjaśnień z dnia 5 lipca 2012 r. oraz w wezwaniu do złożenia wyjaśnień z dnia 9 lutego 2014 r.. W latach 2013-2015 rolnik deklarował realizację wariantu 6.1 na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...], które jako działki nieobjęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym były wymienione w przedmiotowych wezwaniach.

Powyższe rozważania zdaniem organu pozwalają dojść do wniosku, iż strona nie realizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 6.1 w całości. Pomimo deklaracji tego wariantu w kolejnych latach, na innych gruntach niż te, którym objęty był pierwszy wniosek rolnośrodowiskowy (tj. na działce ewidencyjnej nr [...] w 2013 oraz 2014, a także na działce ewidencyjnej nr [...] w 2015 roku), w świetle § 5 ust. 1, w związku z § 6 ust. 1 pkt 5 lit. a rozporządzenia należy uznać, iż w sprawie nastąpiło zaprzestanie realizacji tego zobowiązania ze strony K.G..

Zatem w oparciu o powyższe nie sposób uznać, iż wypłata kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wariancie 6.1 w wysokości 65.076,90 zł wynikała z pomyłki organu ARiMR, lub też innego organu takiego jak doradca rolnośrodowiskowy, a tym samym zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 jest bezzasadny.

W toku postępowania odwoławczego skarżący podniósł zarzut naruszenia ww. normy prawnej także z tej przyczyny, iż organ pierwszej instancji ustalił zbyt niską kwotę do zwrotu w decyzji nr [...] z dnia 17 czerwca 2014 r., obejmującą jedynie część nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych do działki nr [...], a mianowicie tych, które zostały przyznane w ramach wariantu 1.1 w latach 2011 oraz 2012, w kwocie wynoszącej 48.903,27 zł. Następnie organ pierwszej instancji ponownie wszczął kolejne postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, również związane z uchybieniem realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce nr [...], jednakże w zakresie wariantu 6.1, a także w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji nr [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r..

Wskazano, że ugruntowaną praktyką organów ARiMR jest, aby nienależnie lub nadmiernie pobrane płatności powstałe w ramach pojedynczego instrumentu Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, takiego jak np. program rolnośrodowiskowy były ustalane łącznie dla wszystkich pakietów i wariantów w toku pojedynczego postępowania administracyjnego. W przypadku nienależnych środków pobranych przez K.G. wszczęto i przeprowadzono w istocie dwa odrębne postępowania w powyższym zakresie, co jednak nie miało negatywnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięć podjętych w ich toku.

Zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. Z brzmienia art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 wynika wprost, iż wystąpienie pomyłki organu jako przesłanki do odstąpienia od dochodzenia nienależnych lub nadmiernych płatności ma zastosowanie tylko w odniesieniu do wypłaty nieprawidłowych kwot płatności, jeśli została ona dokonana na skutek błędu właściwej władzy. Powyższa norma prawna w żaden sposób nie odnosi się do omyłki organu powstałej w toku postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i nie istnieją żadne podstawy do tego, by w taki sposób rozszerzać zakres stosowania przepisu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011.

K.G. wskazał również, że dokonał zwrotu płatności określonych w decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] o rozłożeniu na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej z dnia 14 sierpnia 2014 r. i wniósł o przeprowadzenie dowodu z tejże decyzji. W ocenie organu odwoławczego, wniosek ten jest niezasadny, ponieważ okoliczność zwrotu kwoty 48.903,27 zł obejmującej nienależnie pobrane płatności w wariancie 1.1, których powstanie wynikało z zaprzestania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego nr gruntach rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...], nie ma znaczenia dla niniejszego postępowania. Zakresem tejże sprawy jest bowiem ustalenie kwoty do zwrotu w wariancie 6.1 z analogicznego tytułu, co nie było przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji nr [...] z dnia 17 czerwca 2014 r..

Ponadto zauważono, iż postępowanie zakończone wydaniem decyzji nr [...] z dnia 14 sierpnia 2014 r. stanowi odrębne, niezależne postępowanie administracyjne prowadzone w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r. poz. 258 nr 1747). Jego przedmiot jest odrębny niż w niniejszej sprawie i dotyczy on umarzania przez właściwy organ ARIMR, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności od osób fizycznych przypadających agencjom płatniczym z tytułu wypłaconych przez nie środków. Wobec powyższego nie było podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego z powyższej decyzji.

Wyjaśniono, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 65/2011, ponieważ decyzja o zwrocie płatności została przekazana skarżącemu po upływie 12 miesięcy od dnia dokonania nienależnej płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 6.1, co miało miejsce w dniu 29 maja 2013 r. Należy przy tym wyjaśnić znaczenie powyższego przepisu. Zakładając hipotetyczny stan, w którym powstał obowiązek zwrotu, zaistniał niewykrywalny przez rolnika błąd organu dotyczący elementów stanu faktycznego, to w tej sytuacji nie dojdzie do odstąpienia od dochodzenia należności, jeśli organ w odpowiednim terminie doręczy rolnikowi decyzję o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest także to, czy ARiMR powinna dochodzić zwrotu powyższej kwoty, czy raczej powinno nastąpić odstąpienie od dochodzenia należności z uwagi na upływ terminu przedawnienia na odzyskiwanie kwoty nienależnie pobranych płatności. Art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi, iż okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, a w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Ponadto w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Jednocześnie w ww. normie prawnej zapisano możliwość przerwania okresu przedawnienia, które powodowane jest przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary.

Stwierdzono, że zgodzić się ze stroną, iż w niniejszej sprawie w istocie nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, po którym czteroletni okres, o którym mowa powyżej liczony jest na nowo. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r., w tym jej fragment, na który powołano się w zaskarżonej decyzji nie odnosi się w wyraźny sposób do postępowania w sprawie zaniechania realizacji zobowiązania w wariancie 6.1 na działce nr [...], a dotyczy tego samego uchybienia jednakże wyłącznie w wariancie 1.1.

Niemniej jednak, w ocenie organu odwoławczego powyższe uchybienie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ nieprawidłowość jakiej dopuścił się rolnik miała charakter ciągły.

Z treści § 2 ust. 1 pkt 3, w związku z art. 26 ust. 1 rozporządzenia wynika wprost, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe trwa pięć lat, począwszy od 15 marca roku, w którym rozpoczęto jego realizację. Zatem uwzględniając usankcjonowaną prawnie zmianę zobowiązania, polegającą na dodaniu w 2012 roku realizacji wariantu 6.1 na działce nr [...] (deklarowanej w wariancie 1.1 już w 2011 roku), K.G. winien był realizować program rolnośrodowiskowy od dnia 15 marca 2011 r. do dnia 15 marca 2016 r.. Tymczasem, skoro rolnik utracił posiadanie gruntów rolnych położonych na działce nr [...] w zadanym okresie i do końca trwania zobowiązania nie odzyskał faktycznego władztwa nad nimi, to należy uznać, iż powstała w ten sposób nieprawidłowość miała charakter ciągły.

W związku z powyższym czteroletni okres przedawnienia w niniejszej sprawie biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała, a więc z dniem następującym po dacie ukończenia realizacji programu rolnośrodowiskowego przez K.G., tj. od dnia 16 marca 2016 r. i trwa on maksymalnie do dnia 16 marca 2020 r..

Odnosząc się do okoliczności wskazanych w piśmie z dnia 28 maja 2018 r. wyjaśniono, iż przepisy rozporządzenia nie wiążą przyznania płatności rolnośrodowiskowych z istnieniem jakiegokolwiek tytułu prawnego do gruntów rolnych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, znaczenie ma natomiast faktyczne ich posiadanie. Nie ma przy tym podstaw aby negować fakt, iż rolnik począwszy od dnia złożenia pierwszego wniosku o przyznanie płatności był w rzeczywistym władaniu ww. gruntów, a stan ten trwał aż do momentu chwili utraty ich posiadania.

W konkluzji stwierdzono, że termin przedawnienia określony w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 2988/95 nie upłynął, a tym samym w toku postępowania nie doszło do naruszenia tej normy prawnej.

Organ uznał także, że w niniejszej sprawie nie doszło również do obrazy przepisów postępowania oraz zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazał, że nie może być mowy o naruszeniu zasady praworządności określonej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organy ARiMR w niniejszym postępowaniu działały wyłącznie w oparciu o przepisy prawodawstwa unijnego oraz krajowego, a w tym zgodnie z normami prawa procesowego i materialnego, co znajduje potwierdzenie w sposobie prowadzenia czynności procesowych jak i w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji uzupełnił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, który został prawidłowo oceniony z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej zapisanej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podjęte rozstrzygnięcie jest również zgodne z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, ponieważ istotnym w tym kontekście jest, aby w przypadku, gdy doszło wypłaty nienależnych środków, zostały one odzyskane.

Nie można uznać, aby w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej określonej w art. 8 Kpa. Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie administracyjne bez nadużywania własnych uprawnień, a zaskarżona decyzja nakłada na stronę obowiązek zwrotu płatności, który jest proporcjonalny do nieprawidłowości wykrytych w sprawie i powstałych po stronie skarżącego, jako że suma nienależnych płatności jest równa kwocie pomocy wypłaconej rolnikowi.

Strona miała zapewniony czynny udział w toku sprawy, jak i umożliwiono jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i odwoławczym, jako że przed wydaniem decyzji oba organy ARiMR zawiadomiły pisemnie skarżącego o dyspozycji wynikającej z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym zarzut obrazy normy art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego nie może się ostać.

W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie doszło także do naruszenia zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał przesłanki, którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie, jak również wyczerpująco przedstawił stan faktyczny i prawny mający zastosowanie w sprawie oraz odniósł się do okoliczności i zarzutów podniesionych w toku postępowania przez rolnika. Tym samym nie sposób również uznać, aby uchybiono przepisowi art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W toku postępowania jako dowód dopuszczono każdy dokument zgromadzony w aktach sprawy, w tym wyjaśnienia strony, wyniki kontroli na miejscu, które przyczyniły się do precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy, co szczegółowo opisano w uzasadnieniu niniejszej decyzji. Cały zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a w związku z tym wypełnione została dyspozycje art. 75 § 1 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W oparciu o powyższe, w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, organ drugiej instancji stwierdził, iż z uwagi na zaprzestanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 6.1 na gruntach rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...], zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości 65.076,90 zł.

Art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547) stanowi, iż w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:

a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony,

i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub

ii) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;

b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

W przypadku gdy decyzja, o której mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, podejmowana jest zanim pozostająca kwota należna podlegała przepisom, o których mowa w ust. 2, skutki finansowe nieodzyskania kwot ponosi budżet Unii.

Z kolei na podstawie art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r., w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005 ze zm.), odpowiednikiem którego jest art. 54 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, juk również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW(Dz. Urz. UE L 171 z 23 czerwca 2006 r. ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 2014.255.18, z późn. zm.), który stanowi, iż - w odniesieniu do każdej operacji płatności lub odzyskania - stosuje się przedostatni kurs walutowy ustalony przez Europejski Bank Centralny sprzed miesiąca, w którym operacje zapisuje się w księgach agencji płatniczej.

Uwzględniając powyższe, od dnia 1 stycznia 2014 r. należy stosować odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dokonanych po dniu 1 stycznia 2007 r., gdy kwota płatności nie jest wyższa od równowartości 100 euro w kontekście płatności indywidualnej w ramach danego programu pomocy lub środka wsparcia.

Kwota nienależna w wysokości 65.076,90 zł kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014. Wypłata środków miała bowiem miejsce w dniu 29 maja 2013 r., natomiast kurs euro na dzień 29 kwietnia 2013 r. wynosi 4,1309 zł.

Stosownie do art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13 października 2012 r., str. 2), odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 201), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tymże termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni.

Zgodnie zatem z art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty.

Wskazano, że stosownie do art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Zgodnie zaś z art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54 Ordynacji podatkowej, naliczane są odsetki za zwłokę. Z art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej wynika natomiast, ze odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływy terminu płatności podatku.

Zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2% z tym, że stawka ta nie może być niższa niż 8%. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych na dzień wydania niniejszej decyzji wynosi 8% kwoty zaległości w stosunku rocznym - obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 4 stycznia 2016 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (M. P. z dnia 8 stycznia 2016 r. poz. 20) i może ulec zmianie.

Po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego i zarzutów strony, organ odwoławczy nie znalazł zatem podstaw do ich uwzględnienia, a zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji podlegała utrzymaniu w mocy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona na podstawie przepisu art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. obrazę przepisów prawa materialnego tj.:

a) naruszenie art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (zwane dalej "rozporządzeniem nr 2988/95) poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, iż czteroletni okres przedawnienia liczony od daty dopuszczenia się nieprawidłowości nie ma zastosowania, bowiem jest to nieprawidłowość ciągła;

b) naruszenie art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25 z 28 stycznia 2011 r., str. 8) (zwane dalej Rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011) poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, a błąd nie mógł zostać wykryty przez skarżącego;

c) naruszenie art. 5 ust. 3 zd. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy decyzja o zwrocie płatności nie została przekazana skarżącemu w terminie 12 miesięcy od dnia dokonania płatności;

2. obrazę przepisów o postępowaniu mających wpływ na treść zaskarżonej decyzji w postaci przepisów:

a) art. 6, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania jej uczestników do władzy publicznej, w szczególności zaś poprzez brak wyjaśnienia uczestnikom postępowania przyczyn nieuwzględnienia wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania i w sposób naruszający zasadę pewności prawa;

b) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że nieprawidłowości jakich dopuścił się skarżący mają charakter ciągły, w przedmiotowej sprawie doszło do wypłacenia nienależnej i nadmiernej płatności, a skarżący mógł z łatwością dostrzec i zrzec się części płatności do wariantu 6.1 i 1.1., podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że skarżący wypełniając przyjęte na siebie zobowiązanie nie zdawał sobie sprawy, iż wypłacona mu środki zostały naliczone w sposób nieprawidłowy;

c) art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie, mimo, że organ drugiej instancji winien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie z uwagi upływ 4-letniego okres pomiędzy datą płatności a datą pierwszego powiadomienia skarżącego o nieuzasadnionym charakterze płatności.

Na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 145 § 3 oraz art. 200 p.p.s.a., wniesiono o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także na zasadzie przepisu art. 135 p.p.s.a. również poprzedzającej jej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dni 26 marca 2018 roku nr [...] i umorzenie postępowania administracyjnego;

2. zasądzenie od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na powyższą skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sporu między stronami na etapie postępowania przed Sądem w sytuacji potwierdzenia przez skarżącego okoliczności, że działka nr [...] nie jest w jego posiadaniu od sierpnia 2012 r. - jest ocena legalności decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Ronośrodowiskowego.

W tym zakresie skarżący podniósł - wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego - zarzut przedawnienia oraz zarzut wypłaty płatności na skutek popełnienia omyłki przez organ.

W ocenie Sądu oba powyższe zarzuty nie są zasadne.

Przede wszystkim - prawidłowy jest pogląd organu odwoławczego, że nieprawidłowość, której dopuścił się skarżący miała charakter ciągły w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.

Zgodnie z powołanym przepisem okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. (...)

Zobowiązanie rolnośrodowiskowe trwa pięć lat, począwszy od 15 marca roku, w którym rozpoczęto jego realizację, tym samym skarżący winien był realizować program rolnośrodowiskowy od dnia 15 marca 2011 r. do dnia 15 marca 2016 r.. Skoro rolnik utracił posiadanie gruntów rolnych położonych na działce nr [...] w tym okresie (czego nie kwestionuje) i do końca trwania zobowiązania nie odzyskał faktycznego władztwa nad to należy uznać, iż powstała w ten sposób nieprawidłowość miała charakter ciągły. Nie można bowiem wykluczyć, że rolnik w wyniku odzyskania posiadania działki zdeklaruje ją w roku 2013 oraz w kolejnych latach w ramach wariantu 6.1.

Tym samym, czteroletni okres przedawnienia w niniejszej sprawie biegnie od dnia, w którym widłowość ustała, a więc z dniem następującym po dacie ukończenia realizacji programu rolnośrodowiskowego, tj. od dnia 16 marca 2016 r. i trwa on maksymalnie do dnia 16 marca 2020 r..

Zauważyć należy, że ostateczne zakończenia programu nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (por. wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 2017 r. sygn. akt C-436/15). Termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1, akapit drugi, zdanie drugie rozporządzenia Rady nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie jego skrócenie.

W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z nieprawidłowością, która ustała ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu i która skutkowałaby przyjęciem, że upłynął termin przedawnienia.

Z tej przyczyny Sąd podzielił pogląd wyrażony w decyzji, iż w sprawie nie upłynął okres przedawnienia.

Podobnie nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w skardze, iż konieczność zwrotu płatności przyznanej skarżącemu na 2012 rok wynika z błędu organu administracji, bowiem dopiero w 2017 r. doszło do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie doszło do błędnego ustalenia płatności w ramach wariantu 1.1. i 6.1., dla działek ewidencyjnych, które nie były deklarowane przez skarżącego w pierwszym roku trwania programu rolnośrodowiskowego. Co do zasady, zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie, niemniej jednak § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) dopuszczał możliwość jednorazowego dodania w drugim albo w trzecim roku jego realizacji poszczególnych wariantu 6. A zatem, skarżący mógł w 2012 roku zadeklarować na działce ewidencyjnej nr [...] realizację wariantu 6.1. na powierzchni 130,58 ha Trudno zatem uznać, iż wypłata środków do działki nr [...] w ramach wariantu 6.1. w roku 2012 nastąpiła na skutek błędu organu.

Podkreślić należy, że skarżący przystępując do realizacji wieloletniego programu rolnośrodowiskowego, był zobowiązany do zapoznania się z zasadami przyznawania płatności, co stanowi jeden z warunków uzyskania pomocy. Skarżący składając wniosek złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem oraz podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR, między innymi o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie przyznanie płatności do gruntów rolnych, a także realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. W związku z tym, przerzucanie w chwili obecnej na organy Agencji, czy też doradcę rolnośrodowiskowego odpowiedzialności za swoje postępowanie należy uznać za bezpodstawne.

Obowiązku takiego nie mieli również pracownicy wykonujący kontrolę u skarżącego w 2013 r.. Pomijając fakt, co już zaznaczono powyżej, iż rolnik mógł w 2012 roku zadeklarować działkę o nr [...] w ramach wariantu 6.1. to trudno uznać, iż kontrolujący mogli mieć wiedzę, iż rolnik nie będzie kontynuował realizacji tego wariantu w latach następnych. Ponadto, wniosek za rok 2013 został złożony w dniu 20 maja 2013 r. a kontrola odbyła się w gospodarstwie rolnika w dniach 22 grudnia 2012 - 6 marca 2013 r.. A zatem i ten argument skarżącego należy uznać za chybiony.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż fakt wydania decyzji nr [...] z dnia 17 czerwca 2014 r. mógł spowodować przeświadczenie, iż nie naraża się on na niekorzystne skutki prawne swoich działań w ramach realizacji pozostałych wariantów programu. Niniejsza decyzja wprost wymienia konsekwencje nie zadeklarowania przez rolnika we wniosku na rok 2013 działki o nr [...] w ramach wariantu 1.1.. Ponadto, decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 23 czerwca 2014 r., a rolnik zaprzestał deklaracji do płatności wspomnianej działki już w 2013 roku.

Z tych wszystkich przyczyn art. 5 ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia nr 65/2011 nie ma również zastosowania w niniejszej sprawie.

Reasumując, Sąd uznał, że argumenty skargi (będące powtórzeniem zastrzeżeń strony złożonych w dniu 28 lipca 2017 r.) nie podważyły skutecznie legalności zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, jak też uznając, że w sprawie nie naruszono wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.