Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 596/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 129
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: par.10, par.14
journal: Dz.U. 2003 nr 102 poz 946
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz strony skarżącej – P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją dnia [...] czerwca 2011 r.

Nr [...]utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ł., z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...], o cofnięciu rejestracji automatu do gry o niskich wygranych o nazwie F., nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...]. U podstaw rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

W wyniku eksperymentu, przeprowadzonego w dniu [...].10.2010 r., w trakcie kontroli dokonanej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w B. w punkcie gier na automatach o niskich wygranych: B., ul. [...],S., a następnie w opinii biegłego sądowego dr inż. A. C. z dnia [...].12.2010 r., stwierdzono iż dopuszczalna stawka za udział w jednej grze, jak też wartość jednorazowej wygranej, jakie umożliwia ww. automat, znacznie przekraczają wartości dopuszczalne określone w art. 129 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako u.g.h.). W konsekwencji organ I instancji orzekł o cofnięciu rejestracji ww. automatu.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. Spółka z o.o. w W. (dalej powoływana także jako skarżąca Spółka) zarzuciła między innymi naruszenie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako o.p.), poprzez rezygnację

z podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; naruszenie ustawy o grach hazardowych oraz § 10 w zw. z § 14 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 102, poz. 946 ze zm., dalej powoływane w skrócie jako: rozporządzenie w sprawie gier i zakładów wzajemnych), poprzez przyjęcie, iż stan rzeczywisty automatu jest niezgodny z warunkami rejestracji oraz, że organ jest uprawniony do cofnięcia poświadczenia rejestracji; naruszenie § 8 w zw. z § 14 rozporządzenia w sprawie gier i zakładów wzajemnych, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego, który zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma uprawnienia do przeprowadzania badań automatów do gier

o niskich wygranych.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed wejściem w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 129 ust. 3 u.g.h. przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektrycznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż

0,50 zł.

Ustalenia, zawarte w protokole z czynności sprawdzających przeprowadzonych przy użyciu eksperymentu przez zespół kontrolujący z Urzędu Celnego w B. w dniu [...].10.2010 r. w lokalu: B., ul. [...],S., dotyczące możliwości gry na automacie do gry, będącym przedmiotem niniejszego postępowania, za stawki przekraczające 0,50 zł, tj. wyższe niż dopuszcza to art. 129 ust. 3 u.g.h., dały podstawę do poddania tego automatu szczegółowemu badaniu przez biegłego sądowego, w celu zweryfikowania powyższych ustaleń. Opinia biegłego sądowego dr inż. A. C., z dnia [...].12.2010r, potwierdziła, iż automat do gry F., nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], umożliwia grę za stawki przekraczające 0,50 zł, oraz wykazała, iż na przedmiotowym automacie możliwe jest uzyskiwanie wygranych wyższych niż równowartość 60 zł, tj. wyższe niż dopuszcza to art. 129 ust. 3 u.g.h.

Zgodnie z § 14 ust. 5 rozporządzenia w sprawie gier i zakładów wzajemnych, w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację takiego automatu lub urządzenia do gier. Na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 października 2009 r. w sprawie wyznaczenia naczelników urzędów celnych właściwych do dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier oraz określenia obszarów ich właściwości miejscowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 180 poz. 1397), dla obszaru właściwości miejscowej Izby Celnej w B. do wykonywania powyższych zadań wyznaczony został Naczelnik Urzędu Celnego w Ł.

Opisane wyżej ustalenia zespołu kontrolnego Naczelnika Urzędu Celnego

w B. z dnia [...].10.2010 r. oraz biegłego sądowego dr. inż. A. C. z dnia [...].12.2010r. wskazują jednoznacznie, iż stan rzeczywisty automatu do gry F., nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], jest niezgodny z warunkami jego rejestracji. Nie spełnia on bowiem wymogów określonych w cytowanym wyżej art. 129 ust. 3 u.g.h., obowiązujących w dniu kontroli automatu, które nieznacznie zostały zwiększone w porównaniu do wymogów obowiązujących w dniu badania automatu przed jego rejestracją.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej Spółki, że opinia biegłego sadowego A. C. nie może stanowić dowodu w niniejszym postępowaniu. Wskazano, że przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w żaden sposób nie odnosi się do zasad stosowania środków dowodowych

w postępowaniu prowadzonym dotyczącym automatów o niskich wygranych. Przepis ten nie ogranicza zasady równej mocy środków dowodowych wyrażonej w art. 75 k.p.a., który stanowi, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W skardze na tę decyzję skarżąca Spółka zarzuciła organom naruszenie: zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8, 9, 11, 75, 77, 78, 80, 86 k.p.a.; zasad zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej z dnia

2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z dnia 16 lipca 1997 r.), w szczególności zakazu ograniczania swobody gospodarczej (art. 22) zasady państwa prawa (art. 2), zasad działania organów państwa (art. 7); przepisów ustaw oraz niektórych aktów wykonawczych a w szczególności: art. 129 u.g.h., § 8, § 14, § 10 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier

i zakładów wzajemnych.

Zdaniem skarżącej Spółki organy obu instancji prowadząc postępowanie dopuściły się rażącego naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, gdyż nie podjęty działań wystarczających do stwierdzenia stanu faktycznego, w szczególności nie podjęły kroków zmierzających do zdobycia środków dowodowych, które mogłyby stanowić uzasadnienie decyzji. Zdaniem skarżącej Spółki biegły A.C. nie jest osobą posiadającą odpowiednie kompetencje do badania automatów ze względu na przepisy rozporządzenia

w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych. Wskazano także, że organ nie podjął prób przesłuchania w charakterze świadka biegłego

A. S., osoby, która wydała kwestionowaną przez organ opinię techniczną. Wskazano także, że działania organów uniemożliwiają skarżącej Spółce prowadzenie kluczowej dla niej działalności gospodarczej oraz sprawiają, że dochody Spółki sukcesywnie spadają.

Zdaniem skarżącej Spółki kwestionowana decyzją powinna zostać uchylona

a postępowanie w zakresie cofnięcia rejestracji umorzone.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B., wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skardze nie można było odmówić słuszności albowiem organ nie dostrzegł potrzeby przeprowadzenia pogłębionego postępowania dowodowego na okoliczność działania spornego automatu do gier, co nastąpiło z naruszeniem zasad dowodowego postępowania administracyjnego. W konsekwencji nastąpiło w sprawie naruszenie § 14 ust. 5 rozporządzenia w sprawie gier i zakładów wzajemnych, przewidującego – w dacie wydawania zaskarżonej decyzji – cofnięcie rejestracji automatu lub urządzenia do gier w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że przyczyną cofnięcia rejestracji automatu do gier na podstawie § 14 ust. 5 rozporządzenia w sprawie gier i zakładów wzajemnych, mogła być wyłącznie niezgodność stanu rzeczywistego automatu

z warunkami jego rejestracji. Treść powyższego przepisu wymagała więc ustalenia na jakich warunkach sporny automat zarejestrowano. Z akt postępowania wynika, że sporny automat został dopuszczony do eksploatacji w dniu [...].07.2008r. rejestracją dokonaną przez Ministra Finansów, numer [...], po uprzednim badaniu przez upoważnioną przez Ministra Finansów jednostkę badającą – P. W., przeprowadzonym w dniu [...].06.2008 r. Jak wynika z treści opinii technicznej poprzedzającej rejestrację, poddany badaniu przedrejestracyjnemu sporny automat, został uznany za automat do gier o niskich wygranych. Ówcześnie obowiązująca ustawa z dnia 29.07.1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) definiowała gry na automatach o niskich wygranych jako gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro, przy czym równowartość 15 i 0,07 euro ustalało się według kursu kupna, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego. Tak więc, uznanie badaniem przedrejestracyjnym, że sporny automat jest automatem do gier o niskich wygranych i oparcie rejestracji automatu na powyższym badaniu, było równoznaczne ze stwierdzeniem przez kompetentny organ, że automat ten umożliwia gry, w których wartość jednorazowej wygranej nie jest wyższa niż 15 euro a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie jest wyższa niż 0,07 euro. Brzmienie rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych konkretyzując w § 8 ust. 2, jakie elementy powinno objąć badanie poprzedzające rejestrację, stanowiło w dacie rejestracji automatu, że przedmiotem badania jest między innymi prawidłowe ustalenie wartości maksymalnej stawki i wartości maksymalnej jednorazowej wygranej (§ 8 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia). Zmodyfikowanie opisanego wyżej wymogu badania przedrejestracyjnego o badanie pod kątem "uniemożliwiania przekraczania wartości maksymalnej stawki w wyniku kontynuacji gry za uzyskane wygrane" i "uniemożliwienia uzyskania jednorazowej wygranej w kwocie wyższej niż 15 euro, o której mowa w art. 2 ust. 2 "b" ustawy", nastąpiło dopiero z dniem 21.03.2009 r. na skutek wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.02.2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. z 2009 r. Nr 36, poz. 280). Zatem wymóg powyższy nie mógł dotyczyć badania przedrejestracyjnego automatu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania. Rozporządzenie zmieniające z dnia 24.02.2009 r. nie zawierało przy tym przepisów przejściowych odnośnie konieczności poddania zarejestrowanych automatów ponownemu badaniu pod kątem sprawdzenia czy automat zapewnia "uniemożliwianie przekraczania wartości maksymalnej stawki w wyniku kontynuacji gry za uzyskane wygrane". Z tych przyczyn dowodom mającym stwierdzać niezgodność stanu rzeczywistego spornego automatu z warunkami jego rejestracji należało przyglądać się starannie i bez zatracania spojrzenia na wymogi rejestracji obowiązujące w dniu badania przedrejestracyjnego, tym bardziej, gdy Skarżąca twierdziła, iż w trakcie eksploatacji

i użytkowania automatu nie miało miejsca naruszenie plomby zabezpieczającej dostęp do płyty głównej. Podważenie trafności pierwotnej rejestracji winno nastąpić na podstawie wiedzy specjalistycznej, zrównanej z wiedzą upoważnionych jednostek badających.

Tymczasem ustalenie, co do niezgodności stanu rzeczywistego spornego automatu do gier o niskich wygranych z warunkami jego rejestracji, organy oparły na wynikach eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych w dniu [...].10.2010 r. oraz na opinii biegłego A. C. sporządzonej na potrzeby innego niż przedmiotowe postępowania, bo przygotowawczego postępowania karno-skarbowego. Treść tych dowodów - zdaniem organu – wykazała, że automat umożliwia grę za stawki wyższe od stawki maksymalnej, przewidzianej definicją art. 129 ust. 3 u.g.h., stanowiącą co do zasady przeniesienie definicji z art. 2 ust. 2 "b" ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Organy obu instancji bezkrytycznie uznały wnioski eksperymentu i opinii za miarodajne dla oceny braku zgodności stanu automatu z warunkami rejestracji, pomijając całkowicie potrzebę zweryfikowania tych ocen przez kompetentną jednostkę badającą, uprawnioną do przeprowadzania badań przedrejestracyjnych a także do weryfikowania prawidłowości działania automatów już zarejestrowanych. Z obowiązującego w dacie orzekania przez organ § 14 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego wynikało uprawnienie naczelników urzędów celnych do żądania przeprowadzenia na koszt podmiotu eksploatującego automat do gier, badań kontrolnych automatów i urządzeń do gier przez jednostkę badającą. Zlecenia przeprowadzenia takich badań domagała się skarżąca Spółka.

Z art. 78 k.p.a. wynika, że co do zasady żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 kpa). Nieuwzględnienie żądania przeprowadzenia dowodu może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy nie zostało zgłoszone w toku postępowania albo dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, które to ustalenia są oczywiste i nie budzą najmniejszych wątpliwości. W świetle treści art. 78 k.p.a. ma znaczenie dla sprawy istotny dowód zgłaszany na tezę odmienną od tezy uznawanej przez organ za dostatecznie wyjaśnioną. Ignorowanie przez organ tej oczywistej reguły postępowania dowodowego może wskazywać na świadome unikanie konfrontacji dowodów już zebranych z wynikiem dowodu, którego przeprowadzenia domagała się strona. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca Spółka zwracała uwagę na potrzebę posiłkowania się opiniami osób lub jednostek wyspecjalizowanych w znajomości działania automatów i urządzeń do gier mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych, dysponujących wiedzą wystarczającą na dokonanie analizy przebiegu gry pod kątem wymogów ustawowych. Kierunek zmian przepisów regulujących cofnięcie rejestracji automatu do gier, wynikających z ustawy z dnia 26.05.2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 134, poz. 779) wskazuje już wprost jako właściwą dla cofnięcia rejestracji automatu, drogę poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostkę sprawdzającą.

Wprowadzenie na rynek gier, gier na automatach o niskich wygranych nastąpiło ustawą z dnia 10.04.2003 r. o zmianie ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.

z 2003 r. Nr 84, poz. 774) z mocą od 15.06.2003 r., natomiast wymóg badania przedrejestracyjnego automatów do gier o niskich wygranych pod kątem "uniemożliwiania przekraczania wartości maksymalnej stawki w wyniku kontynuacji gry za uzyskane wygrane" wprowadzony został Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. z 2009r. Nr 36, poz. 280) z mocą od 21.03.2009 r.

Z powodu oczywistego naruszenia przez organ zasad postępowania dowodowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżoną decyzję należało uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Uchyleniem sąd objął także decyzję organu

I instancji uznając, że taki zakres rozstrzygnięcia sądu przyczyni się do szybszego załatwienia sprawy przez organ (art. 134 § 1 w związku z art. 135 p.p.s.a.). Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się stwierdzenie o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.) oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącej spółki poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.)

W ponownie prowadzonym postępowaniu, o ile organ nadal będzie prezentował stanowisko, że zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w ustawie (vide: art. 23 "b" ust. 1 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym od 14.07.2011r.), będzie musiał zlecić konkretnej jednostce badającej, przeprowadzenie badań kontrolnych automatu (art. 23 "b" ust. 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym od 14.07.2011r. w związku z art. 11 ustawy z dnia 26.05.2011r. o zmianie ustawy

o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw). Ponadto organ rozważy dopuszczenie dowodu z zeznań świadka, jak wnioskuje skarżąca Spółka – A. S.– osoby, która wydała opinię techniczną w sprawie automatu.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.