Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 53/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 24  ust. 2 a  pkt 2, 24 ust. 2b pkt 1  lit. h
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: Art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 listopada 2021 r., znak:IG-II.7221.69.2020.KB w przedmiocie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. P.-S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez I. K., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 8 listopada 2021 r., znak: IG-II.7221.69.2020.KB, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia 11 lutego 2020 r. w przedmiocie aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 6 grudnia 2018 r. Nr [...] Starosta K. orzekł o aktualizacji w bazie danych ewidencyjnych dla obrębu S. gm. K. polegającej na:

1) zmianie przebiegu granicy działki nr 1 o pow. 1.18 ha (stan prawny działki wymaga dalszej regulacji, gdyż działka objęta jest między innymi [...] Lwh [...] S., [...]) z działką nr 2/2 objętej księgą wieczystą [...] – bez zmiany powierzchni i oznaczenia,

2) zmianie przebiegu granicy działki nr 2/2 objętej księgą wieczystą [...] bez zmiany powierzchni i oznaczenia,

3) zmianie przebiegu granicy działki nr 3/2 objętej księga wieczystą [...] bez zmiany powierzchni i oznaczenia.

Decyzją z dnia 25 marca 2019 r., znak: [...], Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia 11 lutego 2020 r., znak: [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy prowadzonej w związku z wnioskami M. M., D. N., M. N. i P. K., Starosta K. orzekł o aktualizacji w bazie danych ewidencji gruntów i budynków obrębu S., gmina K. polegającej na: zmianie przebiegu granicy działki nr 1 o pow. 1,18 ha z działką nr 2/2 objętą księgą wieczystą [...] oraz z działką nr 3/2 objętą księgą wieczystą [...] - bez zmiany powierzchni i oznaczenia tych działek, na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego w dniu 14 maja 2018 r. pod nr [...], sporządzonego przez geodetę uprawnionego mgr inż. L. D.

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wnioski dotyczyły zgłoszenia zmian danych ewidencji gruntów i budynków w operacie ewidencji gruntów obrębu ewid. S. zgodnie z operatem [....] ([...]) odpowiednio dla działki ewidencyjnej nr 1, nr 2/2, nr 3/2 oraz, że ich rozpatrywanie zostało rozłożone na II etapy. Obecnie prowadzone postępowanie, znak: [...], dotyczy etapu l - aktualizacji przebiegu granic działki ewidencyjnej nr 1 dokonane w części wynikającej z postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział l Cywilny z 20 czerwca 2006 r. o zasiedzeniu, sygn. akt [...] (karta 159 akt). Rozdzielenie w przedmiotowej działce ewidencyjnej nr 1 nieruchomości o odmiennym stanie prawnym zostanie przeprowadzone w ramach odrębnego postępowania. Starosta wskazał także, że uzupełnił materiał dowodowy sprawy zgodnie z zaleceniami organu drugiej instancji, zawartymi w decyzji z 25 marca 2019 r., znak: [...] oraz odniósł się do nich szczegółowo.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała w szczególności, że decyzja ta nic nie zmienia. Stwierdziła, że sprawa załatwiana jest o sfabrykowane dokumenty geodezyjne. Po raz kolejny poinformowała, że działka nr 1 nigdy nie istniała – została stworzona fikcyjnie w gminie. Kolejna kwestia dotyczy przesyłek listów poleconych, dotyczących załatwiania, wytyczania granic, wchodzenia bez jej wiedzy na działki, które kierowane były na jej nazwisko i zwracane z powodu ich nieodbierania przez nią, w sytuacji gdy cały czas jest w domu i z niego nie wychodzi. Podniosła, że otrzymała uwierzytelnioną kopię decyzji. Zwróciła się o wnikliwe rozpatrzenie sprawy.

Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2020 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 861/20, uchylił zaskarżone postanowienie.

Rozpatrując odwołanie oraz całość zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że prowadzenie przez starostę operatu ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz obowiązującego od 31 lipca 2021 r. rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 – zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków). § 47 tego rozporządzenia stanowi, że do prac geodezyjnych zgłoszonych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia dopuszcza się stosowanie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2021 r.

Przed wejściem w życie rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a więc także na dzień sporządzenia operatu technicznego [...] oraz wydania zaskarżonej decyzji obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r., poz. 393 - zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r.).

Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek właścicieli nieruchomości (art. 20 ust. 2 pkt 1)

i władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z kolei tryb dokonania aktualizacji wynika z przepisu art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w brzmieniu obowiązującym od 31 lipca 2020 r. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje zawsze w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

Organ odwoławczy wskazał, że wnioski (zgłoszenia zmian danych ewidencji gruntów i budynków) D. N. i M. N. (w zakresie działki nr 3/2), P. K. (w zakresie działki nr 2/2) oraz M. M. (w zakresie działki nr 1) wpłynęły do organu ewidencyjnego 15 maja 2018 r., czyli przed zmianą stosownych przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W ówczesnym ich brzmieniu, jeśli nie wszystkie zainteresowane strony złożyły wniosek o aktualizację danych ewidencyjnych na podstawie dokumentacji geodezyjnej, nie zachodziła możliwość dokonania jej w drodze czynności materialno-technicznej. Przepis art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego i kartograficznego wskazywał wówczas bowiem, że aktualizacji można dokonać na podstawie: wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców. Oznaczało to, że w przedmiotowej sprawie, z uwagi na brak wniosków wszystkich zainteresowanych, Starosta K. zobowiązany był do dokonania żądanej aktualizacji w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

W ocenie organu odwoławczego, mimo nowelizacji art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w przedmiotowej sprawie nadal zasadne jest zastosowanie przepisu art. 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego i przeprowadzenie postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji merytorycznej. Żądanej zmiany można bowiem dokonać na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, ale z równoczesnym uwzględnieniem wyników dokonanej przez organ szczegółowej analizy dokumentów dotyczących prawa własności do nieruchomości objętych tym opracowaniem geodezyjnym.

Z uwagi na przedmiot sprawy (aktualizacja przebiegu granic działek ewidencyjnych) istotne są również przepisy § 36 - § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r., obowiązującego w trakcie sporządzenia operatu technicznego oraz wydania zaskarżonej decyzji. Obecnie czynności ustalania przebiegu granic regulują przepisy w § 30 - § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

W dacie wykonywania czynności na gruncie obwiązywał przepis § 37 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r., który wskazywał, że w przypadku gdy brak jest dokumentacji określającej przebieg granic, wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne dane dotyczące przebiegu granic działek pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Jak stanowi § 39 może dokonać go wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek. W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek zgodnego oświadczenia, przebieg granic działek, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, wykonawca ustala według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Natomiast w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek obejmujących te grunty, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków.

W myśl przepisu § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. spory graniczne (informacje o spornych odcinkach granic) nie wstrzymywały czynności prowadzonych w związku z aktualizacją ewidencji gruntów i budynków, a jedynie podlegały ujawnieniu w bazie danych ewidencyjnych oraz na wyrysach z mapy ewidencyjnej. Nie stanowią przeszkody dla aktualizacji także po wejściu w życie rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków: informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych ujawnia się na szkicach granicznych będących integralną częścią protokołu ustalenia (§ 33 ust. 6 pkt 4 tego rozporządzenia).

Ewidencję gruntów dla obrębu ewidencyjnego S., gmina K., założono na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 1955 r. Nr 6 poz. 32) oraz zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (Monitor Polski z 1969 r. nr 11 poz. 98).

Dotychczasową ewidencję prowadzoną na oznaczeniach katastralnych z mapą katastralną w skali 1:2880 zastąpiono nowa ewidencją z wykorzystaniem mapy zasadniczej w skali 1:2000 obrazującej szczegóły terenowe i zasięg władania faktycznego użytkowania na gruncie. O założeniu ewidencji obwieszczono w Dzienniku Urzędowym Województwa Krakowskiego z dnia 1 lipca 1985 r. Nr 10, poz. 72.

Aktualnie w rejestrze gruntów obrębu S., jednostka ewidencyjna K.:

- działka nr 2/2 o pow. 0,21 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] figuruje w jednostce rejestrowej nr [...] jako współwłasność P. K. oraz nieżyjącej K. G. (akt zgonu - karta 108 akt). Jak ustalił organ pierwszej instancji następcą prawnym K. G. jest D. G. i L. G. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. A Nr [...] z 4 listopada 2019 r. (karta 164 akt);

- działka nr 3/2 o pow. 0,10 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] figuruje w jednostce rejestrowej nr [...] jako współwłasność D. i M. N.;

- działka nr 5 o pow. 0,07 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] figuruje w jednostce rejestrowej nr [...] jako własność B. J.;

- działka nr 1 o pow. 1,18 ha figuruje w jednostce rejestrowej nr [...] jako przedmiot współwładania na zasadach samoistnego posiadania (na podstawie: sygn. akt [...] z 30 października 1985 r.) następujących osób: A. F., B. J., I. K., E. M., J. M., J. M., K. M. (akt zgonu karta 106), M. M., S. M., B. N. (wypis z rejestru gruntów karta 97 akt).

Organ ustalił, że stan prawny działki (nr 1) wymaga dalszej regulacji prawnej, gdyż działka objęta jest między innymi [...], Lwh [...] S., [...].

Działka nr 1 odpowiada: pb 8/1, 9, pgr l. kat. 10/1, 11/1, 11/2, 12/1, 14/3, 15/2 obj. KW [...], pb 16/2, pgr l. kat. 14/1, 17/6 obj. Lwh [...] S., pgr l. kat. 18 obj. Lwh [...] S. cd KW [...], pb 19, pgrl. kat. 12/2 obj Lwh [...] cd KW [...], pb 8/2, pgrl.kat. 13 obj. Lwh [...] S. (zaginione), pgr l. kat. 14/2, 15/3, 15/4, 21 obj. zaginionym Lwh [...] S. ZD 20 oraz pgr l. kat. 10/2 obj. zaginionym Lwh [...] S. cd ZD 22 (karty 150-159) – por. opinia biegłego sądowego z dnia 20 lutego 2006 r.

Przedmiotowa praca geodezyjna (rozdzielona przez Starostę jako etap l i II) polega na wyodrębnieniu z dz. nr 1 obr. S. nieruchomości, którą zgodnie z postanowieniem, sygn. akt [...], nabyła przez zasiedzenie M. M. W ww. postanowieniu figurują parcele katastralne wobec czego wykonano porównanie mapy ewidencyjnej z katastralną dla całej działki nr 1. Zbadano protokół parcelowy, księgi wieczyste i zbiory dokumentów dla wszystkich parcel wchodzących w skład dz. nr 1.

Istniejące w sprawie materiały uprawniony geodeta uznał za niewiarygodne i ustalił protokolarnie 17 sierpnia 2017 r. na gruncie w obecności zainteresowanych stron przebieg granicy działki ewidencyjnej nr 1 z działkami ewidencyjnymi nr: 3/2, 2/2 i 5. O czynnościach na gruncie zainteresowani (w tym skarżąca) zostali prawidłowo zawiadomieni, tj. przynajmniej 7 dni przed wyznaczonym terminem, listownie - za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (karty 38-54 operatu) oraz poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej. W ustaleniach uczestniczyli: P. K. (współwłaściciel działki ewid. nr 2/2), M. M. (współwładająca działką nr 1), B. J. (właścicielka działki nr 5), przedstawiciel Gminy K. (właściciela działki nr 6/2) oraz B. O. (użytkownik działki nr 7/1). Odwołująca się – skarżąca - (współwładająca działką nr 1) w czynnościach na gruncie nie uczestniczyła.

Z ww. protokołu wynika, że granice działki nr 1 z działkami nr 2/2 i nr 3/2 zostały ustalone przez geodetę uprawnionego na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w § 39 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. w sposób przedstawiony na szkicu granicznym nr 1 (karta 64 operatu), stanowiącym integralną część protokołu. Z kolei granicę działki nr 1 z działką nr 5 wykonawca ustalił zgodnie z mapą ewidencyjną (na podstawie § 39 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r.). Opis przebiegu ustalonej granicy geodeta zawarł także w sprawozdaniu technicznym. Ustalana była także granica działki nr 1 z działką nr 6/2 stanowiącą własność Gminy K. oraz z działką nr 7/1 figurującą w jednostce rejestrowej nr [...] jako przedmiot władania H. K.

Punkty oznaczone na szkicu polowym nr 1 jako punkty 1, 7g i 13 zostały pozyskane z operatu [...] natomiast położenie punktów 103, 102, 101, 113, 114, 115, i 116 jest zgodne z mapą ewidencyjną w granicach dopuszczalnego błędu. Z uwagi na stwierdzony przez organ ewidencyjny brak zmian w stosunku do przebiegu ujawnionego w mapie ewidencyjnej przedmiotowe postępowanie aktualizacyjne nie obejmuje odcinka granicy działki nr 1 z działką nr 6/2 oraz z działką nr 7/1. W wyniku opisanych wyżej prac geodezyjnych powstała m.in. mapa uzupełniająca do aktualizacji operatu ewidencji gruntów dla działki nr 1 oraz wykaz współrzędnych punktów granicznych.

W ocenie organu odwoławczego podjęcie przez geodetę upragnionego czynności ustalenia przebiegu granic działki nr 1 z działkami sąsiednimi było w pełni uzasadnione. Zaś dokumentacja o identyfikatorze [...], sporządzona przez geodetę uprawnionego L. D., przyjęta do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 14 maja 2018 r., może stanowić podstawę do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie wyznaczonym tym postępowaniem. Organ wyjaśnił, że ustalenie przebiegu granicy ewidencyjnej kończy się z chwilą opracowania operatu technicznego i przyjęcia go do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. To operat techniczny jest dokumentem geodezyjnym stanowiącym podstawę decyzji, a nie oświadczenia zainteresowanych składane na etapie prowadzenia postępowania ewidencyjnego, w tym również postępowania odwoławczego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących powstania działek nr 23 i 24 organ odwoławczy wskazał, że wykraczają one poza zakres przedmiotowego postępowania. Jeśli zaś chodzi o zarzut nieuprawnionego wstępu geodety na grunt organ wskazał na przepis art. 13 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zgodnie z którym osoby wykonujące prace geodezyjne i kartograficzne mają prawo: wstępu na grunt i do obiektów budowlanych oraz dokonywania niezbędnych czynności związanych z wykonywanymi pracami". Zaś zgodnie z art. 14 ww. ustawy "właściciel lub inna osoba władająca nieruchomością są obowiązani umożliwić podmiotom, o których mowa w art. 11 [wykonawcom prac geodezyjnych], wykonanie prac geodezyjnych i kartograficznych określonych w art. 13 ust. 1". Prace geodezyjne podlegają obowiązkowi ich zgłoszenia właściwemu staroście w trybie opisanym w art. 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zgłoszenie zawiera m. in. dane identyfikujące wykonawcę oraz obszar i cel zgłaszanych prac. Wykonawca przedmiotowych prac geodezyjnych dokonał zgłoszenia prac prawidłowo.

W konsekwencji organ odwoławczy przyjął, że organ pierwszej instancji zasadnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w oparciu o całokształt materiału dowodowego orzekł o aktualizacji w zakresie przedmiotowej sprawy. W ocenie organu odwoławczego okoliczności istotne dla niniejszego postępowania zostały dostatecznie wyjaśnione i udowodnione przez Starostę K. Zaskarżona decyzja posiada odpowiadające treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie, przedstawiające w sposób kompletny i zrozumiały tok rozumowania organu. Starosta w przeprowadzonym postępowaniu nie naruszył podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Przed wydaniem decyzji zrealizował przepis art. 10 § 1 k.p.a. zawiadamiając strony postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, uzupełnienia go, jak również wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Z uprawnienia skorzystała skarżąca, czego dowodzą sporządzone na tę okoliczność protokoły, zawierające także informację o wydaniu kopii dokumentów, wykonania zdjęć dokumentacji, a także korespondencja organu pierwszej instancji ze skarżącą. Nadto przeprowadzone postępowanie administracyjne w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w żaden sposób nie ingerowało w podmiotowy stan prawny nieruchomości i nie zmieniło go, a stan prawny działki ewidencyjnej nr 1 wymaga dalszej stosownej regulacji.

Organ odwoławczy dodał, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny, a nie konstytutywny. W przypadku zaistnienia sporów własnościowych dotyczących działek właściwy jest tryb postępowania rozgraniczeniowego przed organami administracji lub sądem powszechnym. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wyraźnie odróżniają regulacje związane z aktualizacją ewidencji gruntów i budynków (art. 20-26), z którą mamy obecnie do czynienia od problematyki rozgraniczenia nieruchomości (art. 29-39). Postępowanie rozgraniczeniowe należy ponadto do kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta). Przeprowadzone postępowanie ustalenia przebiegu granic do celów ewidencyjnych nie wyklucza późniejszego ustalenia granic nieruchomości w trybie rozgraniczeniowym.

Na powyższą decyzję, pismem z dnia 9 grudnia 2021 r., skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2022 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła organowi naruszenie przepisów:

- art. § 38 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez niezawiadomienie wszystkich, właścicieli w tym skarżącej, o czynnościach podjętych w celu ustalenia przebiegu granic działek;

- § 39 ust. 2. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez ustalenie przez wykonawcę przebiegu granic działek ewidencyjnych według ostatniego spokojnego stanu posiadania, pomimo że ten stan posiadania jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów;

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ kompleksowej kontroli prawidłowości przeprowadzenia postępowania w sprawie przez organ pierwszej instancji;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść skarżącej, niedokładne wyjaśnienie sprawy, rozpatrzenie i dokonanie oceny materiału dowodowego z pominięciem całokształtu sprawy oraz z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności:

• ustalenie stanu faktycznego wyłącznie w oparciu o dokumentację sporządzoną przez geodetę L. D. przyjętą do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego

• brak prawidłowej analizy mapy katastralnej skala 1:2880 wraz z materiałami archiwalnymi.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wobec wniosku organu i postanowień art. 119 § 2 P.p.s.a.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona bowiem według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że nie tkwią w nich wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Organy nie naruszyły też przy ich wydawaniu przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, w stopniu skutkującym ich uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy - rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001r.), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

Ewidencja gruntów i budynków jest zatem specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw, co jasno wynika z regulacji art. 20, 22 i 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Powyższe jest niezbędne do zrozumienia prawidłowości kontrolowanych decyzji. Ewidencja rejestruje więc jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ma zatem charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Dokonanie zatem aktualizacji, czy to na wniosek określonego podmiotu, czy to z urzędu, ewidencji gruntów i budynków nie może stanowić podstawy dochodzenia, ani udowadniania przez dany podmiot jego praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.

W świetle treści art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie budzi wątpliwości kwestia, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, czyli właścicieli nieruchomości (lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania).

Zgodnie zatem z art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

W niniejszej sprawie administracyjnej wnioski o dokonanie zmian danych ewidencji gruntów i budynków: D. N. i M. N. (w zakresie działki ewid. nr 3/2), P. K. (w zakresie działki ewid. nr 2/2) oraz M. M. (w zakresie działki ewid. nr 1) wpłynęły do organu ewidencyjnego w dniu 15 maja 2018 r.(k. 1-3 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), czyli przed zmianą stosownych przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W ówczesnym ich brzmieniu, jak prawidłowo orzekające organy je ustaliły i odczytały (zinterpretowały), jeśli nie wszystkie zainteresowane strony złożyły wniosek o aktualizację danych ewidencyjnych na podstawie dokumentacji geodezyjnej, nie zachodziła możliwość dokonania jej w drodze czynności materialno-technicznej. Przepis art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowił bowiem, do dnia 31 lipca 2020 r. (został zmieniony z tym dniem przez art. 1 pkt 21 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 782), że aktualizacji można dokonać na podstawie: wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców.

Skoro w przedmiotowej sprawie nie wszyscy zainteresowani złożyli wnioski

o aktualizację danych, to zgodzić się należało ze stanowiskiem, że z uwagi

na to Starosta K. zobowiązany był do dokonania żądanej aktualizacji w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Zasadnie wywiódł organ odwoławczy, że mimo wskazanej nowelizacji art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w przedmiotowej sprawie nadal należało zastosować przepis art. 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, przeprowadzić postępowania administracyjne i zakończyć je wydaniem decyzji merytorycznej.

Przeprowadzenie aktualizacji danych ewidencyjnych na wniosek zainteresowanego podmiotu można dokonać na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, ale wówczas gdy po pierwsze, została ona wskazana w tym wniosku, a po drugie, gdy wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców. W niniejszym przypadku tak nie jest, gdyż choćby działka ewidencyjna nr 1 jest we współwładaniu na zasadach samoistnego posiadania szeregu osób, z których jedynie M. M. złożyła wniosek o aktualizację danych ewidencyjnych. Niewątpliwie więc aktualizacji danych ewidencyjnych w pozostałych przypadkach (art. 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego) organ dokonuje wydając decyzję i wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany. Można więc dokonać aktualizacji danych wykorzystując również w tym celu dokumentację geodezyjną przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego z równoczesnym uwzględnieniem wyników dokonanej przez organ szczegółowej analizy dokumentów dotyczących prawa własności do nieruchomości objętych tym opracowaniem geodezyjnym (§ 35 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r.).

Podkreślić należy, że istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi (tak m.in. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 202/08, LexPolonica nr 2154794). Utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi wynika nie tylko z art. 7 ust. 1 pkt 3 i 22 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ale i też z treści § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r.

Ewidencyjna funkcja katastru nieruchomości jest realizowana przez stosowanie określonych przepisami ustawy i rozporządzenia procedur, ustalających zasady aktualizacji danych podlegających uwidocznieniu w operacie ewidencyjnym. Przepisy rozdziału 3 rozporządzenia dotyczą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. oraz zawierają szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych.

W myśl § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r., aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Jak stanowi ust 2 tego paragrafu przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio.

Przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 37-39 stosuje się odpowiednio (ust. 3 § 45 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r.

Mając na względzie powyższe regulacje Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów wykonawczych, w ocenie Sądu, podjęte w niniejszej sprawie działania organów w celu aktualizacji w drodze decyzji administracyjnej operatu ewidencyjnego, należało ocenić w stanie faktycznym

i prawnym sprawy, za prawidłowe.

Skoro z postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział l Cywilny z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt [...] (karta 159 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), wynika, że jedna wnioskodawców – M. M. – nabyła przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 2005 r. prawo własności nieruchomości, które weszły w skład działki ewidencyjnej nr 1, składającej się z wymienionych w nim z nr działek, to obowiązkiem organów było przeprowadzenie postępowania aktualizacyjnego z wniosków: D. N. i M. N., P. K., M. M.

Podkreślić przy tym należy, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie aktualizacyjne dotyczy zmian przebiegu granic działek 1, 2/2, 3/2 bez zmian ich powierzchni i oznaczenia.

Organ prowadzący postępowanie podzielił je na dwa etapy. W pierwszym dokonał jedynie ustalenia przebiegu granicy działki ewid. nr 1 z działkami przyległymi w zakresie wynikającym ze wskazanego powyżej postanowienia sądu powszechnego o zasiedzeniu, czyli z częścią działki ewid. nr 2/2 od pkt 109 poprzez pkt 110 do pkt 111 (istniejące w ternie ogrodzenie), z działką ewid. nr 3/2 (po istniejącym w terenie ogrodzeniu) poprzez pkt 109, 108, 107, 106 i do ogrodzenia działki ewid. nr 5 (pkt 105a). Punkty 1´, 7g´, 13´ zostały pozyskane z operatu [...] (tj. wyodrębnienia z działki ewid. nr 1 nieruchomości, które zgodnie ze wskazanym postanowieniem nabyła przez zasiedzenie M. M.).

Drugi z etapów będzie obejmował natomiast rozdzielenie nieruchomości o odmiennym stanie prawnym w działce ewid. nr 1 (działki nr 25 i nr 24, wydzielone z działki ewid. nr 1).

Organy zobowiązane przepisem § 37 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r., musiały rozważyć i ocenić, czy w świetle przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego i rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r., istnieją podstawy do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, polegającej na zmianie przebiegu granic wskazanych działek na podstawie przedmiotowego operatu przyjętego do zasobu.

Oczywiście, przyjęcie operatu do zasobu nie zwalnia organu z jego oceny pod kątem przydatności do dokonania aktualizacji danych ewidencyjnych, jak trafnie zauważyła w piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej. Istotnie, "...organ prowadzący ewidencję obowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geodezyjno-kartograficzny - przyjęty do zasobu - jest wystarczający jako podstawa do wprowadzenia zmian z uwagi na ich przedmiot" (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 277/09; LEX nr 756924).

Organy wskazały jednakże, że dokumentacja o identyfikatorze [...], sporządzona przez geodetę uprawnionego L. D., przyjęta do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 14 maja 2018 r., może stanowić podstawę do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie wyznaczonym tym postępowaniem.

W uzasadnieniach kontrolowanych decyzji w sposób wyraźny organy odnoszą się do wskazanego operatu.

Organ odwoławczy wprost pisze na str. 5 uzasadnienia decyzji, że: "Ze sprawozdania w operacie technicznym wynika, iż przedmiotowa praca geodezyjna (rozdzielona przez Starostę jako etap l i II) polega na wyodrębnieniu z dz. nr 1 obr. S. nieruchomości, którą zgodnie z postanowieniem, sygn. akt [...], nabyła przez zasiedzenie M. M. W ww. postanowieniu figurują parcele katastralne wobec czego wykonano porównanie mapy ewidencyjnej z katastralną dla całej działki nr 1. Zbadano protokół parcelowy, księgi wieczyste i zbiory dokumentów dla wszystkich parcel wchodzących w skład dz. nr 1.

Istniejące w sprawie materiały uprawniony geodeta uznał za niewiarygodne i ustalił protokolarnie 17 sierpnia 2017 r. na gruncie w obecności zainteresowanych stron przebieg granicy działki ewidencyjnej nr 1 z działkami ewidencyjnymi nr: 3/2, 2/2 i 5."

W ocenie Sądu zasadnie wskazał więc organ odwoławczy, że podjęcie przez uprawnionego geodetę czynności ustalenia przebiegu granic działki ewid. nr 1 z działkami sąsiednimi było w pełni uzasadnione. W świetle bowiem wskazanego, co dopiero § 37 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r., w przypadku gdy brak jest dokumentacji określającej przebieg granic, wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne (jak w tym przypadku) dane dotyczące przebiegu granic działek pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Jak stanowi § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. może dokonać go wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek. W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek zgodnego oświadczenia, przebieg granic działek, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, wykonawca ustala według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Natomiast w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek obejmujących te grunty, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków.

Z protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych z dnia 17 sierpnia 2017 r. wynika, że granice działki ewid. nr 1 z działkami ewid. nr 2/2 i nr 3/2 zostały ustalone przez geodetę uprawnionego na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w § 39 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r. (k. 62 i 63 operatu), co zostało przedstawione na szkicu granicznym nr 1 (karta 64 operatu), stanowiącym integralną część protokołu. Z kolei granicę działki ewid. nr 1 z działką ewid. nr 5 wykonawca ustalił zgodnie z mapą ewidencyjną (na podstawie § 39 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r.). Opis przebiegu ustalonej granicy geodeta zawarł także w sprawozdaniu technicznym. Ustalana była także granica działki ewid. nr 1 z działką ewid. nr 6/2 stanowiącą własność Gminy K. oraz z działką ewid. nr 7/1 figurującą w jednostce rejestrowej nr [...] jako przedmiot władania H. K.

Punkty oznaczone na szkicu polowym nr 1 jako punkty 1, 7g i 13 zostały pozyskane z operatu [...] natomiast położenie punktów 103, 102, 101, 113, 114, 115, i 116 jest zgodne z mapą ewidencyjną w granicach dopuszczalnego błędu. Z uwagi na stwierdzony przez organ ewidencyjny brak zmian w stosunku do przebiegu ujawnionego w mapie ewidencyjnej przedmiotowe postępowanie aktualizacyjne nie obejmuje odcinka granicy działki ewid. nr 1 z działką ewid. nr 6/2 oraz z działką ewid. nr 7/1. W wyniku opisanych wyżej prac geodezyjnych powstała m.in. mapa uzupełniająca do aktualizacji operatu ewidencji gruntów dla działki ewid. nr 1 oraz wykaz współrzędnych punktów granicznych.

Mając powyższe na względzie zarzut zatem postawiony przez pełnomocnika skarżącej, że organy nie dokonały oceny operatu i przyjęły go bezkrytycznie nie jest uzasadniony, tym bardziej, iż organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji odnosi się do przedmiotowego operatu i poszczególnych podjętych w związku z nim czynności geodezyjnych na gruncie i innych konstatując to właśnie stwierdzeniem, że: "Zaś dokumentacja o identyfikatorze [...], sporządzona przez geodetę uprawnionego L. D., przyjęta do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 14 maja 2018 r., może stanowić podstawę do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie wyznaczonym tym postępowaniem. Stąd w sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącej posłużył się jedynie ogólnikowym stwierdzeniem bez rozwinięcia argumentacji popierającej ten zarzut i bez wskazania co świadczy o tym, iż organy nie dokonały oceny operatu, trudno uznać było ten zarzut za zasługujący na uwzględnienie.

Podobnie, jak i pozostałe podniesione zarzuty. To że skarżąca podważa zasadność wyodrębnienia działki ewid. nr 1 wobec postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział l Cywilny z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt [...] (k. 159 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), zgodnie z którym – M. M. – nabyła przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 2005 r. prawo własności nieruchomości, które weszły w skład działki ewid. nr 1, jak i to, iż nie zgadza się ona również na wydzielenie działek nr 25 i 24 z działki ewid. nr 1 w sposób oznaczony przez geodetę, jest pozbawione racji. Sama nawet pełnomocnik skarżącej zauważyła, że organ odwoławczy wskazał, iż ten z ostatnich zarzutów dotyczy drugiego etapu, który dopiero będzie przeprowadzany, a związany jest z tym, że po pierwsze, wykracza to poza przedmiot tego postępowania, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, zaś organ pierwszej instancji wskazał - w działce nr 1 są nieruchomości o odmiennym stanie prawnym. W takiej sytuacji obowiązkiem organu z uwagi na czuwanie nad aktualnością operatu jest rozdzielenie tych nieruchomości.

Zasadnie więc argumentuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, że jeżeli skarżąca twierdzi, iż operat i czynności geodety zostały przeprowadzone nieprawidłowo, to nie wystarczą same twierdzenia, lecz należy przedłożyć stosowną dokumentację geodezyjną, opracowaną przez uprawnionego geodetę podważającą wiarygodność, adekwatność i przydatność przedmiotowego operatu do dokonania aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków.

Podnieść również należy, że operat został zgłoszony w dniu 4 grudnia 2017 r. do właściwego organu prowadzącego powiatowy zasób geodezyjny i kartograficzny i zawiera wymagane dokumenty, co wynika z zawiadomienia o wykonaniu zgłoszonych prac geodezyjnych i protokołu dokonanej weryfikacji pod względem kompletności rezultatów przekazywanych prac geodezyjnych, zawartych w przedmiotowym operacie.

Zgodnie też z art. 13 Prawa geodezyjnego i kartograficznego osoby wykonujące prace geodezyjne i kartograficzne mają prawo do: 1) wstępu na grunt i do obiektów budowlanych oraz dokonywania niezbędnych czynności związanych z wykonywanymi pracami; 2) dokonywania przecinek drzew i krzewów, niezbędnych do wykonywania prac geodezyjnych; 3) nieodpłatnego umieszczania na gruntach i obiektach budowlanych znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych oraz urządzeń zabezpieczających te znaki, 4) umieszczania na gruntach i obiektach budowlanych budowli triangulacyjnych (...). Zgodnie z art. 14 ustawy właściciel lub inna osoba władająca nieruchomością są obowiązani umożliwić jednostkom wykonawstwa geodezyjnego, wykonanie prac geodezyjnych i kartograficznych określonych w ustawie. Stąd zastrzeżenia skarżącej w tych kwestiach, podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji rzeczywiście były również pozbawione racji.

Nie jest też zasadny zarzut pełnomocnika skarżącej, że geodeta nie powiadomił o czynnościach na gruncie wszystkich właścicieli działek, w tym w szczególności skarżącej. Pełnomocnik, jak wskazał w piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2022 r. - skarżąca uważa, że zawiadomienie o czynnościach na gruncie było nieprawidłowe. Twierdzi, bowiem że nie otrzymała ani zawiadomienia ani powtórnego zawiadomienia od operatora pocztowego o pozostawieniu zawiadomienia w placówce pocztowej. Pełnomocnik podniósł, że zawiadomienie o czynnościach na gruncie nie zostało fizycznie doręczone skarżącej za zwrotnym poświadczeniem odbioru lub za pokwitowaniem. Analiza akt administracyjnych nie pozwala jednak uznać tego zarzutu za trafny. W przedmiotowym operacie znajduje się dowód zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o czynnościach na gruncie, kierowanego do skarżącej, z adnotacją o podwójnym jego awizowaniu. W kontekście tego podnieść należy, że nieusprawiedliwione niestawiennictwo podmiotów, o których mowa w ust. 1 § 32 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 r., nie wstrzymuje czynności ustalenia przebiegu granic. Sam udział w czynnościach przebiegu granic jest prawem, z którego strona może skorzystać lub z niego zrezygnować. Skarżąca w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej twierdzi natomiast w odniesieniu do korespondencji "wytyczania granic", że albo nie ma awiza, albo jest wrzucane po dwóch miesiącach. Nie stwierdziła więc wprost, że w tym wypadku doręczyciel nie pozostawił awiza. Ani skarżąca, ani pełnomocnik poza podniesieniem w tym zakresie zarzutu i twierdzeniami nie przedstawiły jednakże argumentów podważających prawidłowość doręczenia tego zawiadomienia o ustaleniu granic na gruncie. Ca najważniejsze, nie wykazały, że podjęły czynności reklamacyjne do właściwego naczelnika poczty wraz ze zwróceniem uwagi na nieprawidłowości w pozostawianiu tzw. awiza. Jak trafnie podniósł NSA w wyroku z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1493/10; LEX nr 784355, "Charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. Nie można jednak przyjąć, by do obalenia tego domniemania wystarczy twierdzenie strony, że doręczenie przesyłki było nieskuteczne. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym. "Samo zatem niepoparte rzetelnymi dowodami oświadczenie o braku awiza, nie może prowadzić do obalenia skutków doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a."(por. wyrok WSA w Opolu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Op 453/19; LEX nr 2785207). Nadto geodeta, jako upoważniony do dokonania czynności ustalenia przebiegu granic, nie może też ponosić odpowiedzialności za np. wadliwe druki potwierdzenia odbioru przesyłek pocztowych. Skarżąca i jej pełnomocnik nie przedstawiły też argumentów, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia miałoby ewentualne uchybienie w tym zakresie, skoro jak trafnie podniósł organ odwoławczy skarżąca została w ramach postanowień art. 10 k.p.a. zawiadomiona przed wydaniem decyzji z całym materiałem dowodowym dotychczas zgromadzonym i z tego prawa zaznajomienia się skorzystała. Dowodzą tego sporządzone na tę okoliczność protokoły, zawierające także informację o wydaniu kopii dokumentów, wykonania zdjęć dokumentacji, a także korespondencja organu pierwszej instancji ze skarżącą, jak trafnie podniósł organ odwoławczy. Zgodzić się też należy ze stwierdzeniem organu odwoławczego, biorąc pod uwagę istotę aktualizacji danych ewidencyjnych, że przeprowadzone postępowanie administracyjne w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w żaden sposób nie ingerowało w podmiotowy stan prawny nieruchomości i nie zmieniło go, a stan prawny działki ewid. nr 1 wymaga dalszej stosownej regulacji. Racje ma organ odwoławczy podkreślając, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny, a nie konstytutywny. W przypadku zaistnienia sporów własnościowych dotyczących działek właściwy jest zaś tryb postępowania rozgraniczeniowego przed organami administracji lub sądem powszechnym.

Również pozostałe zarzuty pełnomocnika skarżącej, wskazane w piśmie procesowym, nie zasługiwały na uwzględnienie. Poza ogólnikowym stwierdzeniem naruszenia artykułów: 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i wskazaniem, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wątpliwości organu odwoławczego wskazane w uprzednio wydanej w sprawie decyzji kasacyjnej, nie przedstawiła żadnych innych argumentów. Organ odwoławczy uznał decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową. Nie znalazł podstaw do zakwestionowania wyjaśnień organu pierwszej instancji, że położenie punktów jest zgodne z mapą ewidencyjną w granicach dopuszczalnego błędu. Pełnomocnik nie wskazała, czego poza kwestią przebiegu granicy według wskazanych punktów, nie wyjaśnił i przede wszystkim jeszcze nie ustalił organ pierwszej instancji, a co ma znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, na czym polega, zdaniem pełnomocnika, i skarżącej, niespójność ustalenia przebiegu granicy działek według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Stwierdziła jedynie w piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2022 r., że ustalony przebieg granic przedstawionych na mapie ewidencyjnej w skali 1: 2880 z ich przebiegiem ujawnionym w operacie technicznym, jest niezgodny z przebiegiem na mapie katastralnej 1:2880. Uważa, też, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił dostatecznie wątpliwości i zastrzeżeń organu odwoławczego w decyzji kasacyjnej, w tym ustalonej granicy od punktu nr 110p przez punkt nr 109 i nr 108 do pkt nr 107 z uwagi na przebieg parceli 21 i 16/2. W ocenie organu odwoławczego, jak wskazuje treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, istotne okoliczności dla niniejszego postępowania zostały dostatecznie wyjaśnione i udowodnione przez Starostę K. Organ pierwszej instancji wskazał zaś, że: "... mimo złej jakości mapy katastralnej, można z niej odczytać, że pgr l. kat. 21 dochodzi do granicy pb 16/2, dlatego zdaniem tut. Wydziału jej przebieg został ustalony prawidłowo przez geodetę mgr inż. L. D. Potwierdza to także odszukany plan sytuacyjny z 1905 r. (oczywiście brak na nim późniejszych podziałów), gdzie wyraźnie widać dokąd sięgała pgr l. kat. 21, a także jaki miała przebieg pgr l. kat., co do której wnosiła zastrzeżenia Pani I. K. w odwołaniu od decyzji Starosty K.". Wobec powyższego w ocenie Sądu twierdzenia skarżącej i jej pełnomocnika nie zostały dostatecznie poparte argumentacją i dokumentacją geodezyjną, by można je uznać za zasługujące na uwzględnienie, zwłaszcza, że trafnie podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na co Sąd już wskazywał, iż podstawę dokonania zmian danych ewidencyjnych może stanowić przewidziana prawem dokumentacja, a nie odmienna ocena stanu faktycznego. Przedmiotowe postępowanie nie ingerowało w stan prawny nieruchomości i nie zmieniło go, zaś stan prawny działki ewid. Nr 1 wymaga dalszej stosownej regulacji. Zdaniem Sądu podkreślić też należy, że oświadczenia złożone przez obecnych podczas ustalania przebiegu granicy na gruncie to oświadczenia wiedzy co do przebiegu granicy, które stanowią podstawę do podjęcia dalszych czynności ustalenia przebiegu kończące się opracowaniem operatu, włączeniem go następnie do zasobu. To ten operat stanowi dokument, na podstawie którego organ wydaje decyzję. Jest też on, jak Sąd już podkreślił sprawdzany, weryfikowany. Twierdzenia zaś skarżącej i jej pełnomocnika i odnoszenie ich do archiwalnej mapy katastralnej nie są przekonywujące. Tego rodzaju mapy są obarczone znacznymi błędami i zniekształceniami. Są mało dokładne. Wreszcie na podstawie dokumentów archiwalnych nie można skutecznie kwestionować prawidłowości wykonanych czynności geodezyjnych przez uprawnionego geodetę. Należało więc przedstawić, co Sąd już także podnosił, dokument sporządzony przez uprawnionego geodetę podważający przedmiotowy operat i dokonane w ramach jego czynności geodezyjne, czego nie uczyniła skarżąca.

Mając powyższe na uwadze za odpowiadającą prawu uznać należało zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w pełni mógł skorzystać ze swych kompetencji ustanowionych art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Skarga nie mogła zatem odnieść zamierzonego skutku, gdyż w przekonywujący i zgodny z przedstawionymi regulacjami Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów wykonawczych organ przeprowadził i dokonał aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, a Sąd nie stwierdził takich naruszeń przepisów postępowania i prawa materialnego, które by skutkowały koniecznością uchylenia kontrolowanych decyzji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.