Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 271/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 1, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt II SO/Ol 22/10 odrzucające wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej w Olsztynie grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt II SO/Ol 22/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek A. Z. o wymierzenie Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej w Olsztynie grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż A. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej w Olsztynie grzywny, w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości. Zarzucił, że organ administracji przekazał Sądowi skargę na decyzję z dnia (...) czerwca 2010 r., w przedmiocie odmowy przyznania nagrody uznaniowej przyznawanej funkcjonariuszom Służby Więziennej w grudniu 2006 r., wraz niekompletnymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Spowodowało to konieczność zawieszenia postępowania sądowego i wezwania organu do dostarczenia kompletnych akt administracyjnych sprawy o sygn. akt II SA/Ol 661/10.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jego oddalenie. Organ wywiódł, że akta sprawy oraz odpowiedź na skargę, złożoną 30 czerwca 2010 r., przekazał niezwłocznie, gdyż uczynił to dnia 9 lipca 2010 r. Organ wyjaśnił również, że Sąd nie zawieszał postępowania, lecz odroczył rozprawę. Okoliczność ta nie uzasadnia wymierzenia grzywny w trybie art. 55 p.p.s.a.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w związku z wejściem w życie z dniem 13 sierpnia 2010 r. ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.) należało rozważyć, czy przedmiotowa skarga podlega kognicji sądu administracyjnego. Postępowanie przed sądami administracyjnymi toczy się bowiem zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania. Powołana wyżej ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej w sposób odmienny od dotychczasowego uregulowała zasady orzekania w sprawach dotyczących funkcjonariuszy Służby Więziennej. Z przepisów Rozdziału 20 tej ustawy, określających zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, wynika, że nie wszystkie sprawy podlegają załatwieniu w trybie postępowania administracyjnego i kontroli sądu administracyjnego. Część spraw, mimo że dotyczą stosunku służbowego, poddane zostały orzekaniu przez sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, zaś niektóre ze spraw służbowych zostały wyłączone z możliwości ich zaskarżania w jakimkolwiek trybie. Jak wynika z art. 217 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu sprawy takie rozstrzyga przełożony w formie pisemnej. Jednakże w ramach formy pisemnej ustawodawca przewidział różny tryb załatwiania spraw służbowych, a w konsekwencji również odmienny tryb zaskarżania rozstrzygnięć w tych sprawach. Zgodnie z art. 218 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej sprawy dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w formie decyzji, od której funkcjonariusz może, w terminie 14 dni, wnieść odwołanie do wyższego przełożonego. Do postępowań w tych sprawach stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnych, a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 218 ust. 4 i ust. 5 tej ustawy). Sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa oraz powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje (art. 219 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy). Zgodnie zaś z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i ust. 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Skarżący wniósł o ukaranie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie grzywną za przekazanie Sądowi niekompletnych akt sprawy ze skargi na decyzję tego organu administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., w przedmiocie odmowy przyznania nagrody uznaniowej przyznawanej funkcjonariuszom Służby Więziennej w grudniu 2006 r. Stosownie do art. 193 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, nagrody roczne i uznaniowe są świadczeniami pieniężnymi, które przysługują funkcjonariuszowi. Są to sprawy ze stosunku służbowego, jednakże nie zostały wymienione w art. 218 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. W obowiązującym stanie prawnym sprawa dotycząca nagrody uznaniowej nie jest rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji Sąd podniósł, iż skoro w niniejszej sprawie przedmiotem wniosku jest ukaranie grzywną w sprawie nie mieszczącej się w zakresie ustalonym w art. 218 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, to nie może ona zostać poddana kontroli sądowo administracyjnej, gdyż nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. Z. wskazał, iż narusza ono:

art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 p.p.s.a. na skutek art. 3 § 1 p.p.s.a., przez wadliwość przyjęcia, iż sprawa niniejsza nie podlega kognicji sądów administracyjnych oraz, że w świetle zaistniałych w sprawie faktów oraz powołanych wnioskiem skarżącego przepisów prawa i wynikających z nich dla ww. Sądu obowiązków i nakazów rozpoznania zakresu wniosku o wymierzenie grzywny wniesionego na zasadzie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. ww. Sąd jest uprawnionym i obowiązanym z mocy prawa, gdy nie jest to sprawa skargi na akt organu, dokonywać oceny i badać merytorycznie sprawę zakresem skargi na akt administracyjny organu, sprawa o sygn. akt II SA/Ol 661/10.

art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. na skutek użycia normy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z powodu, iż ww. Sąd nie wykonał ciążącego na nim obowiązku rozpoznania sprawy zakresem wniosku o wymiar grzywny i nie zbadał w zakresie wniosku o wymierzenie grzywny, gdyż dokonał oceny sprawy przez pryzmat aktu administracyjnego organu i wystosowanej na ten akt skargi, czyli zajął się badaniem zasadności skargi skarżącego na akt administracyjny organu, a nie sprawy w zakresie wniosku i podstawy zasadności lub jego niezasadności oraz przyczyny wniesienia wniosku o wymiar grzywny na mocy art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a..,

art. 154 § 6 w zw. z art. 55 § 1 w zw. z art. 55 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a., przez wadliwe przyjęcie, iż sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego gdy strona wystąpi o wymierzenie grzywny w zakresie naruszenia prze organ administracji procedury postępowania.,

art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., na skutek art. 135 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., przez błędne przyjęcie oraz wadliwość ustalenia faktów sprawy, iż w sprawie niniejszej, skarżący wniósł skargę i sąd był obowiązany rozpoznać tą

skargę a nie wniosek o wymiar grzywny oraz zbadać czy skarga ta podlega kognicji sądu administracyjnego, gdy skarżący nie wnosił w ogóle w przedmiocie niniejszej sprawy o sygn. akt II SO/O1 22/10 skargi a jedynie wniosek o wymierzenie ww. organowi grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca użył w treści przepisu zwrotu "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", co wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny, bowiem stwierdzenie, że wniosek strony o wymierzenie grzywny został złożony w sprawie nieobjętej właściwością sądu administracyjnego, powinno stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania wnioskowanej sankcji na gruncie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, str. 207 - 208).

W niniejszej sprawie sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi A. Z. na decyzję organu w przedmiocie odmowy przyznania nagrody uznaniowej, przyznawanej funkcjonariuszom Służby Więziennej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1443/12 ustawa z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej wprowadziła odmienne od dotychczasowych rozwiązania prawne w zakresie rozstrzygania sprawa z zakresu stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej ograniczające administracyjny tryb orzekania w tego typu sprawach, a co za tym idzie kognicję sądów administracyjnych w tym zakresie.

Przepisy rozdziału 20 nowej pragmatyki służbowej w przepisach art. 217-220 ustanawiają trzy rodzaje procedur regulujących postępowania w sprawach ze stosunku służbowego:

1. wedle treści art. 218 ust. 1-2 i 4-5, sprawy dotyczące: zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe i zawieszenia w czynnościach służbowych są rozstrzygane w formie decyzji (ust. 1). Od decyzji tych przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego (ust. 2). Do postępowań tych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (ust. 4), zaś od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (ust. 5);

2. art. 219 ust. 1 pkt 1-6 statuuje, że sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące: powołania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa i powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym, rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego. Zgodnie z art. 219 ust. 2 formę rozkazu personalnego stosuje się również do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego. Od rozkazu personalnego odwołanie nie przysługuje. W tego typu sprawach nie można także złożyć skargi do sądu administracyjnego;

3. zgodnie z dyspozycją art. 220 ustawy o Służbie Więziennej sprawy ze stosunków służbowych, wymienione w art. 217 ust. 2, a niewymienione w art. 218 ust. 1 i w art. 219 ust. 1 i 2. rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. W tej grupie znajdują się sprawy o realizację uprawnień wynikających ze stosunku służbowego.

Podkreślić więc należy, że przepis art. 220 ustawy o Służbie Więziennej w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje kognicję sądu pracy w zakresie roszczeń nieprzekazanych na drogę innych postępowań (por. Tadeusz Kuczyński, Wybrane problemy orzecznictwa sądowoadministracyjnego w sprawach z zakresu stosunków służbowych, ZNSA 2010/5-6, s. 257). Takie odesłanie wyklucza możliwość stosowania domniemań co do właściwości sądu powszechnego lub sądu administracyjnego w sprawach ze stosunków służbowych funkcjonariuszy Służby Więziennej.

Na podstawie powyższych przepisów, sprawa polegająca na realizacji uprawnień wynikających ze stosunku służbowego, a dotycząca nagrody uznaniowej, nie podlega kognicji sądów administracyjnych, bowiem nie została objęta katalogiem zawartym w art. 218 ustawy o Służbie Więziennej. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie mógł wymierzyć organowi grzywny w sprawie nie należącej do kognicji sądów administracyjnych, Wniesiony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny organowi, podlegał więc odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest sąd powszechny - sąd pracy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.