Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 39/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31zq ust. 1, art 31zq ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 13 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] września 2020r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") [...] decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy I. S. (dalej: "strona") od decyzji z [...] września 2020 r., nr [...], odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r., utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Strona wystąpiła do ZUS z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłacająca składki wyłącznie za siebie.

ZUS [...] decyzją z [...] września 2020 r., nr [...], powołując się na art. 31zo ust. 2 i 4 oraz art. 31zq ust. 3 i 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"), odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2020 r. ZUS wskazał dodatkowo na art. 47 ust. 1, ust. 2g w zw. z art. 18c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s."). Analiza danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym potwierdza w ocenie organu, że jako osoba deklarująca opłacanie niższych składek na ubezpieczenie społeczne (MDG+): - strona złożyła deklarację rozliczeniową ZUS DR2 (z zakresu 40-49) na rok 2020 w dniu [...] lipca 2020 r., to jest po ustawowym terminie, - strona nie złożyła deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za miesiąc luty 2020 r. w terminie w konsekwencji nie zostały sporządzone poprawne deklaracje rozliczeniowe z urzędu na kolejne miesiące, - strona złożyła deklarację rozliczeniową ZUS DRA za miesiąc maj 2020 r. dnia [...] sierpnia 2020 r., to jest po ustawowym terminie.

W skardze skierowanej do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżąca podniosła, że ZUS powinien wziąć pod uwagę art. 47 ust. 2a u.s.u.s., który w kontekście wyjątków z art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 oznacza, że w przypadku przedsiębiorców opłacających składki za siebie, złożenie deklaracji rozliczeniowych nie stanowi warunku do przyznania zwolnienia ze składek za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Skarżąca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą – jeżeli zaś przedsiębiorca nie zatrudnia pracowników i decyduje się na opłacanie minimalnych składek ZUS, czy to preferencyjnych, czy też podstawowych, ale minimalnych, to nie dotyczy go comiesięczny obowiązek składania deklaracji ZUS DRA. Jeżeli w kolejnych miesiącach składki nie ulegają zmianie, to Zakład dopuszcza samo ich opłacenie, bez konieczności składania deklaracji. W przypadku jakichkolwiek zmian w wysokości opłacanych składek, przedsiębiorca jest zobowiązany złożyć deklarację za miesiąc, w którym zmiana nastąpiła. W przypadku skarżącej nie nastąpiła żadna zmiana skutkująca koniecznością składania korekty deklaracji.

Skarżąca wskazała także na konieczność poszanowania przez ZUS art. 8 i art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a.") i zwróciła uwagę, że została wprowadzona w błąd, przez umieszczenie w PUE ZUE informacji dotyczącej statusu wniosku jako: "zwolnienie z opłacania składek", co utwierdziło ją w przekonaniu o braku jakichkolwiek uwag, czy podstaw do odrzucenia wniosku.

Zakład w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ rentowy wskazał dodatkowo, że w przypadku skarżącej dokumenty za okres od marca 2020 r. powinny zostać złożone z uwagi na to, że zgłosiła się do ubezpieczeń korzystając z ulgi (niższe składki).

W piśmie procesowym z [...] stycznia 2021 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z mającym w tym względzie zastosowanie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżąca wystąpiła o rozpoznanie sprawy w rzeczonym trybie, a Zakład nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przewidziane w tym przepisie przesłanki. Jak przewiduje art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od ujętej w art. 10 P.p.s.a. zasady jawnego rozpoznania spraw.

Zaskarżona decyzja ZUS [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] września 2020 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19. W art. 31zo i nast. tej ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Jak stanowi art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie zaś z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

ZUS – w zaskarżonej decyzji – odmówił skarżącej zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. Organ rentowy uznał, że skarżąca złożyła po ustawowym terminie, to jest po [...] czerwca 2020 r., zarówno deklarację rozliczeniową ZUS DRA za sporny okres, jak i deklarację rozliczeniową ZUS DRA cz. II. Deklaracje te miały zostać złożone przez skarżącą odpowiednio 4 sierpnia i [...] lipca 2020 r. Skarżąca kwestionuje to, aby spoczywał na niej – w świetle przepisów ustawy z [...] października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowej, podkreślając, że w jej przypadku nie nastąpiła żadna zmiana w wysokości opłacanych składek. Ponadto, skarżąca stwierdza, że została przez Zakład wprowadzona w błąd poprzez informacje umieszczane na Platformie Usług Elektronicznych.

Uznać należy, że w realiach kontrolowanej sprawy zachodzą dwa kluczowe zagadnienia, które wymagają dalszego wyjaśnienia. Po pierwsze, czy na skarżącej spoczywał obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych za okres objęty zaskarżoną decyzją stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19, a jeżeli tak, to czy skarżąca faktycznie złożyła te deklaracje po terminie przewidzianym w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, a więc po [...] czerwca 2020 r. Po drugie, czy skarżąca została powiadomiona o braku deklaracji rozliczeniowych, o ile deklaracje te były wymagane, przed upływem wskazanego terminu ustawowego.

W ocenie tut. Sądu wydanie wobec skarżącej decyzji odmownej, w świetle wskazanych zagadnień, było co najmniej przedwczesne. W obecnej sytuacji, biorąc pod uwagę zarówno zgromadzony w sprawie – a znajdujący odzwierciedlenie w przekazanych do tut. Sądu aktach administracyjnych – materiał dowodowy, jak i przedstawioną przez Zakład w zaskarżonej decyzji argumentację, Sąd nie jest w stanie ocenić prawidłowości twierdzeń organu rentowego, jakoby skarżąca złożyła deklaracje rozliczeniowe po [...] czerwca 2020 r.

W tym miejscu zauważyć przede wszystkim trzeba, że stosownie do art. 133 § 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, jakie przekazane zostały przez organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Oznacza to, że sąd administracyjny nie przeprowadza własnego postępowania wyjaśniającego, a uwzględniając postępowanie wyjaśniające organu i dokonane przez ten organ ustalenia faktyczne, ogranicza się do oceny zgodności z prawem tak podjętych przez organ działań. Wyjątek w tym względzie przewidziany został w art. 106 § 3 i § 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak przewiduje zaś art. 106 § 4 P.p.s.a. fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony.

Tut. Sąd bierze pod uwagę to, że poddane obecnie kontroli postępowanie ZUS przypadło na okres trwającego od [...] marca 2020 r. stanu epidemii związanego z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (zob. rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r., poz. 491), co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Zdając sobie również sprawę z realiów rozpoznawania tego rodzaju wniosków, ich ogromnej liczby, ograniczeń związanych z trwającym stanem epidemii, Sąd uznał jednak, że nie mogą one uzasadniać niekorzystnych skutków jedynie dla jednej strony postępowania – skarżącej.

Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 7 K.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, to jest dotyczyć wszelkich okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 77 § 4 zd. 2 K.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).

Art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez sąd administracyjny, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Mając na względzie powołane przepisy Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zgromadzony materiał dowodowy, jak i uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji wydanych w kontrolowanej sprawie narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik.

Odnosząc się do pierwszego z nakreślonych powyżej zagadnień Zakład uznał, że skarżąca złożyła deklarację rozliczeniową ZUS DRA za sporny okres, jak i deklarację ZUS DR2, po [...] czerwca 2020 r. Zakład nie wykazał jednak w dostateczny sposób ani na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani w oparciu o materiał dowodowy (dokumentację ubezpieczeniową), dlaczego tak przyjął. Nie jest natomiast rolą tut. Sądu, kontrolującego legalność wydanych decyzji, rekonstrukcja procesu decyzyjnego organu, tym bardziej, że na rekonstrukcję taką nie pozwala w żadnym razie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Przedstawione przez Zakład akta są niekompletne, wskutek czego nie sposób zbadać, czy prawidłowo przyjęto, że skarżąca zobowiązana była złożyć deklaracje rozliczeniowe za okres objęty decyzją i uczyniła to dopiero po [...] czerwca 2020 r. W aktach sprawy brak jest dokumentacji ubezpieczeniowej skarżącej, w tym zwłaszcza dokumentacji rozliczeniowych złożonych przez skarżącą za pierwsze dwa kwartały 2020 r. (z pominięciem czerwca).

Niezbędne okazuje się, z uwagi na powyższe, powtórzenie postępowania celem ustalenia, czy skarżąca zwolniona była z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, a jeśli w świetle art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 na skarżącej taki obowiązek spoczywał – celem prawidłowego i dokładnego odtworzenia przebiegu złożenia przez nią rzeczonych deklaracji. W warunkach niniejszej sprawy kwestie te nie są możliwe do rozstrzygnięcia zarówno ze względu na braki w przedstawionym materiale dowodowym, jak i niewyczerpujące uzasadnienia wydanych decyzji. Nie dają one podstaw do oceny przez tut. Sąd, czy Zakład prawidłowo przyjął, że skarżąca złożyła wymagane w świetle art. 31zq ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy COVID-19 dokumenty rozliczeniowe po [...] czerwca 2020 r.

Odnosząc się do drugiego zagadnienia, jakie nakreślone zostało na wstępie do niniejszych rozważań, wskazać trzeba, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym w następstwie złożonego przez skarżącą wniosku Zakład – kierując się wyrażoną w art. 9 K.p.a. zasadą – powinien czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 K.p.a., organ powinien w rozsądnym terminie udzielić skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony.

W orzecznictwie wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (zob. wyrok NSA z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, dostępny w CBOSA, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (zob. teza pierwsza wyroku NSA z 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).

Należy dodać, że art. 9 K.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek.

Organy administracji publicznej obowiązane są także zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.

W świetle art. 15 zzzzzn pkt 1 ustawy COVID-19 w okresie stanu epidemii, w szczególności, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów, organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a. także w przypadku, gdy wszystkie strony zrzekły się swego prawa. Jak wynika z danych powszechnie dostępnych – strona internetowa ZUS (www.zus.pl) – ZUS od [...] maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach Zakładu, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ powinien realizować – od [...] maja 2020 r. – uregulowaną w przywołanym powyżej art. 10 K.p.a. zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie.

Z akt administracyjnych sprawy ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby Zakład wyjaśnił skarżącej – przed [...] czerwca 2020 r. – że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie – o ile na skarżącej spoczywał taki obowiązek, o czym była mowa powyżej – brakujących deklaracji rozliczeniowych. Z akt tych jak i uzasadnienia nie wynika także, aby Zakład przed wydaniem decyzji odmownej umożliwił skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również, aby wyjaśnił skarżącej przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącej. Zauważyć przy tym trzeba, że skarżąca podnosi, że pozostawała w błędzie, co do spełnienia wszystkich wymogów wniosku z uwagi na znajdującą się w PUE ZUS informację o "zwolnieniu z opłacania składek". Z wyjaśnień skarżącej wynika, że skierowała do Zakładu dwa wnioski – [...] kwietnia 2020 r. oraz [...] maja 2020 r., tymczasem w aktach przekazanych przez organ, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołany jest wyłącznie drugi z tych wniosków. Brak także korespondencji, czy pozostałych dokumentów, na jakie powołuje się skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy i jakie do tego wniosku miały być przez nią załączone. Nota bene, skarżąca w złożonym środku odwoławczym wskazała, że [...] czerwca 2020 r. otrzymała informację o nieodnotowaniu dokumentów rozliczeniowych, jednakże ze względu na to, że nie znajduje to potwierdzenia w stanowisku organu, a samej tej informacji nie ma w aktach administracyjnych, nie sposób na obecnym etapie stwierdzić, aby poprzez jej przesłanie Zakład dopełnił wymogów wynikających z art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 K.p.a. Powyższe braki stanowią zatem o naruszeniu przez ZUS – także i w obecnie rozważanym zakresie – art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Zauważyć przy tym trzeba, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 K.p.a. i wytycznych płynących z art. 79a § 1 K.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 K.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 K.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji także w aktach brakuje.

Uznać zatem należy, że względem obydwu wyróżnionych powyżej zagadnień doszło do istotnego uchybienia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Nie tylko w zgromadzonym materiale dowodowym zachodzą znaczące braki, lecz ponadto motywy podjętego przez organ rentowy rozstrzygnięcia pozostają nieczytelne. Nie jest natomiast rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia oraz – jak już powyżej wyjaśniono – w uzupełnianiu postępowania dowodowego. Obowiązki te spoczywają na organie.

Ponownie rozpoznając sprawę Zakład uwzględni ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Organ uzupełni materiał dowodowy o dokumenty źródłowe (pełną dokumentację ubezpieczeniową płatnika za okres, którego sprawa dotyczy), co pozwoli na ustalenie, czy skarżąca zobowiązana była do złożenia dokumentacji rozliczeniowej stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19, a jeżeli tak, to czy uczyniła to w terminie określonym w art. 31zq ust. 3 COVID-19.

Jednocześnie tut. Sąd zaleca organowi, aby w przypadku stwierdzenia, po pierwsze, że skarżąca złożyła wymagane deklaracje rozliczeniowe po [...] czerwca 2020 r., po drugie, że organ dochował wymogów z art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 P.p.s.a. – na podstawie obowiązującego od [...] grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 organ zawiadomił skarżącą o uchybieniu terminu do dokonania czynności kształtującej jej prawo (złożenie wymaganych dokumentów), wyznaczając termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia. Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć Sąd dostrzega, że powołany przepis wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, niemniej obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii, jak wspomniano, ogłoszono zaś od [...] marca 2020 r.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.