Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 996/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 128 ust. 1 pkt 7, art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2009 r., po rozpatrzeniu wniosku Z. S. A. [...] z dnia 28 września 2007 r. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie wprowadzania ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego oraz wód opadowych i roztopowych do rzeki S., Marszałek Województwa [...] udzielił wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego na:

- odprowadzanie wylotem [...] do rzeki S. w km [...] ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, po uprzednim ich oczyszczeniu w zakładowym systemie oczyszczania, w ilości średniej dobowej 25.000 m3/d i maksymalnej dobowej 37.000 m3/d, określając dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń dla substancji szczególnie szkodliwych oraz dla pozostałych substancji w ściekach (pkt 1.1);

- odprowadzanie wylotem [...] do rzeki S. w km [...] ścieków zawierających 1,2- dichloroetan, ustalając wartości dopuszczalne (pkt 1.2);

- odprowadzanie wylotem [...] do rzeki S. w km [...] ścieków z oczyszczania gazów odlotowych z procesu termicznego przekształcania odpadów, w ilości średniej dobowej 80 m3/d i maksymalnej dobowej 120 m3/d, ustalając najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń zawartych w ściekach z tej instalacji (pkt 1.3);

- odprowadzanie wylotem [...] do rzeki S. w km [...] w okresach stanów wody w W. powyżej 48 m n. p. m. ścieków oczyszczonych w zakładowym systemie oczyszczania w ilości, stanie i składzie jak dla wylotu [...] (pkt 1.4);

- odprowadzanie wylotem [...] do rzeki S. w km [...] wód opadowych i roztopowych, wód z częściowej wymiany wody krążącej w obiegach chłodniczych, pochodzących z przelewów burzowych kanalizacji [...], przy przepływach w kanalizacji [...] przekraczających wartość 22.000 m3/d, ustalając najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń (pkt 1.5).

Organ ustalił także w punktach II.1-II.5 decyzji miejsca pomiarów i poboru próbek dla określania ilości i jakości odprowadzanych ścieków oraz w pkt IV.3, IV.3a i IV.3b określił częstotliwość badania wymienionych w pozwoleniu wskaźników i substancji zanieczyszczających.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2009 r. wniósł J. K. - użytkownik obwodu rybackiego rzeki W. nr [...].

W odwołaniu wskazano, że:

- w decyzji wbrew art. 128 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j.: Dz. U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.), zwanej dalej "Prawem wodnym", nie ustalono obowiązków wnioskodawcy na rzecz odwołującego się jako uprawnionego do rybactwa, a narażonego na szkody w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie odwołującego się każde odprowadzenie ścieków do rzeki W., w tym przypadku przez jej dopływ - S., wpływa na nią niekorzystnie, pogarszając rozród i odchów ryb. Odwołujący się ponosi koszty związane z zarybianiem, wymuszonym złym stanem wody, w których partycypować powinien uprawniony z tytułu pozwolenia wodnoprawnego, co umożliwia art. 128 ust. 1 Prawa wodnego. Podniesiono także negatywny wpływ na stan rzeki awaryjnych zrzutów ścieków przewidzianych w pkt IV 1-2 decyzji,

- naruszono art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. d Prawa wodnego, gdyż operat nie wyszczególnia obowiązków ubiegającego się o wydanie pozwolenia w stosunku do osób trzecich. W ocenie odwołującego się ubiegający się o pozwolenie wodnoprawne przed sporządzeniem operatu powinien zawrzeć z odwołującym się porozumienie, którego istotne warunki w myśl art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. d Prawa wodnego zostaną zawarte w operacie, a potem - w decyzji, natomiast użytkownik obwodu rybackiego nie musi przedstawiać organowi swych oczekiwań wobec ubiegającego się o pozwolenia wodnoprawne.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylił:

- pkt I.1.1, I.3 oraz IV.3 decyzji organu pierwszej instancji w częściach dotyczących objaśnień pod tabelami nr 2, nr 3 i nr 5,

- pkt 1.5 decyzji organu pierwszej instancji w zakresie najwyższej dopuszczalnej wartości dla zawiesin ogólnych i ustalił tę wartość: 35 mg/l;

- pkt III decyzji organu pierwszej instancji,

- pkt IV.2 decyzji organu pierwszej instancji i orzekł jego następujące brzmienie:

"W przypadkach zaistnienia sytuacji odbiegających od normalnych, tj. uruchamiania i zatrzymywania instalacji lub wystąpienia awarii należy: prowadzić monitoring strumieni ściekowych powstałych w związku z wystąpieniem sytuacji odbiegającej od normalnej; zatrzymać ścieki w zbiornikach ściekowych umiejscowionych na terenie poszczególnych wytwórni produkcyjnych, a następnie po określeniu ich stanu i składu odprowadzać w sposób kontrolowany do kanalizacji zakładowej; w przypadku ilości ścieków przewyższającej pojemności zbiorników ściekowych zlokalizowanych na terenie poszczególnych wytwórni produkcyjnych, lub braku tego rodzaju zbiorników w rejonie wystąpienia sytuacji odbiegającej od normalnej, skierować ścieki do zbiornika ścieków specjalnych [...]; po ustaniu sytuacji odbiegającej od normalnej należy ścieki zgromadzone w zbiorniku ścieków specjalnych skierować do O. A. S. A,; powiadomić organ wydający pozwolenie wodnoprawne oraz Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska [...],

a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w trakcie postępowania odwoławczego wnioskodawca przedstawił:

- zestawienie wykresów pokazujących stężenia najbardziej charakterystycznych zanieczyszczeń odprowadzanych ze ściekami z A. S. A. w W. wraz z danymi o ilościach odprowadzanych zanieczyszczeń (zestawienie) oraz

- analizę połowów gospodarczych ryb w rejonie obwodów rybackich rzeki D. nr [...], [...] i [...] w okresie od 1998 do 2008 r. (analiza) jako uzupełnienie operatu w części dotyczącej naruszenia interesów osób trzecich.

Zdaniem organu odwoławczego celem analizy była ocena połowów gospodarczych w rejonie W. sąsiadującym z zakładami A. oraz próba ustalenia, czy w obwodzie rybackim nr [...], tj. w rejonie oddziaływania zakładów, obfitość i jakość połowów różniły się od notowanych w odcinkach porównawczych, o zbliżonych warunkach środowiskowych, położonych poniżej tego rejonu (obwody rybackie nr [...] i [...]). Analizą objęto obszar dolnej W. w rejonie zakładów A. (obwód rybacki nr [...]) oraz odcinki rzeki poniżej tego obwodu, w granicach obwodów rybackich nr [...] i [...], traktowane jako obszary porównawcze. Autorzy analizy przyjęli za lokalizację zakładów ujście do W. rzeki S., do której są wprowadzane ścieki, tj. [...] km biegu W. W podsumowaniu stwierdzili, że w rozpatrywanych okresach 1998-2008 na odcinku W., w obrębie którego usytuowany jest A., łowiono istotnie więcej ryb aniżeli w niżej położonych obwodach nr [...] i [...] oraz że elektropołowy badawcze wykonane w latach 1998-2000 na odcinku [...] km biegu W., tj. około 2-4 km poniżej ujścia ścieków z zakładów wykazały, że stan ichtiofauny pod względem gatunków i ich zagęszczenia nie odbiegał od notowanego w innych rejonach W. Na podstawie przeprowadzonych analiz wysnuto wniosek, że w tym czasie i w tym rejonie nie było oznak negatywnego oddziaływania zakładów na ichtiofaunę.

Organ odwoławczy podniósł, iż dołączył do akt sprawy "Operat rybacki" przedłożony Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej [...] przez J. K. w trakcie konkursu o objęcie w użytkowanie obwodu rybackiego rzeki W. nr [...] oraz informacji RZGW udostępnianych na potrzeby konkursu wszystkim oferentom. W pkt 9 tego operatu pt. "Określenie występujących źródeł i rodzajów zanieczyszczeń wód oraz inne czynniki mające wpływ na prowadzenie racjonalnej gospodarki rybackiej" opisano stan czystości rzeki W., stwierdzając m. in., że wyniki badań wykazały, że na całym odcinku objętym kontrolą jakości W. prowadzi wody ponadnormatywnie zanieczyszczone, a [...] producentem ścieków przemysłowych są zakłady [...]. Natomiast w pkt 10 tego operatu stwierdzono, iż "w obwodzie prowadzona była gospodarka rybacka. Rzeka była zarybiana, często cennymi gatunkami z rodziny S. Na przestrzeni wielu lat ryby dostosowały się do warunków panujących w rzece i znalazły dobre warunki do bytowania". Ponadto § 8 umowy o użytkowanie obwodu rybackiego nr [...], zwartej w dniu [...] czerwca 2008 r. [...] przez J. K., stanowi, że "użytkownik przyjmuje na siebie ryzyko gospodarcze związane ze skutkami wystąpienia w obwodzie rybackim niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, jak i negatywnych dla obwodu rybackiego skutkami działania osób trzecich i nie będzie z tego tytułu dochodził od RZGW [...] żadnych roszczeń odszkodowawczych". Podobnie w protokóle przekazania obwodu rybackiego zawarto zapis, zaakceptowany przez J. K., iż "użytkownik obejmuje obwód rybacki w użytkowanie w stanie na dzień podpisania niniejszego protokółu. Użytkownik nie wnosi zastrzeżeń co do stanu obwodu, zasobu ryb w nim bytujących". Należy zatem stwierdzić, że powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że J. K. znany był stan wód, ograniczenia i sposób wykorzystania wód obwodu.

J. K. wskazał, że zestawienie i analizę wykonały osoby do tego nieuprawnione, a on nie został zawiadomiony o fakcie powstawania takich dokumentów, bo nie zgodziłby się z ich wnioskami, a ponadto iż autorzy analizy nie byli uprawnieni do stwierdzeń, że wprowadzanie ścieków przez pojedynczy zakład nie ma wpływu na stan jakości wód w W.

W związku z tym organ odwoławczy zauważył, że analiza nie zawiera stwierdzeń o braku wpływu ścieków wprowadzanych z przedmiotowego zakładu na jakość wód w W., ponieważ nie to było jej celem. Podjęto w niej próbę ustalenia, czy w obwodzie rybackim nr [...], tj. w rejonie oddziaływania zakładu, obfitość i jakość połowów różniły się od notowanych w odcinkach porównawczych, o zbliżonych warunkach środowiskowych, położonych poniżej tego rejonu, tj. w obwodach rybackich nr [...] i [...]. Czym innym jest bowiem jakość wód w rzece obwodu, a czym innym możliwość gospodarowania w obwodzie, wyrażająca się m. in. wielkością i jakością połowów gospodarczych. Natomiast przedłożone przez zakład zestawienie obrazuje wpływ ilości faktycznie wprowadzanych zanieczyszczeń oraz ilości dopuszczalnych, ustalonych w poprzednich pozwoleniach wodnoprawnych, na jakość wód rzeki W. powyżej i poniżej miejsca ujścia S. Wykresy te wykonano dla najbardziej charakterystycznych zanieczyszczeń i wskaźników wprowadzanych ścieków, dla których - nawet przy wprowadzaniu różnych ich ilości - nie zanotowano istotnych wahań jakości wody W. poniżej i powyżej ujścia S., z wyjątkiem [...] w 2009 r. oraz w latach 2002-2003 ([...]) oraz w 2005 r. ([...]). Należy też zwrócić uwagę, że ilość wprowadzanych zanieczyszczeń zawsze była niższa aniżeli dopuszczalna, z wyjątkiem [...] w części 2003 r.

Odnosząc się do uwag odwołującego się, dotyczących autorów analizy, wskazano, że są oni naukowcami z U., posiadającymi odpowiednie przygotowanie do wykonania omawianego opracowania, a fakt, że nie pochodzą z instytucji wskazanych przez odwołującego się nie pozwala na ich dyskredytowanie. Autorzy analizy wzięli pod uwagę zarówno powierzchnię dawnego, jak i obecnego obwodu nr [...], który użytkuje odwołujący się, zastosowali formułę pozwalającą na ujednolicenie danych połowowych, uwzględniającą zarówno różnice w powierzchni obwodów, liczbę rybaków pracujących w analizowanych obwodach, wielkość połowów dla każdego obwodu, wydajność rybacką, aby te dane nie fałszowały wyników analizy. W tym też celu wykonano analizę statystyczną dla pomiarów powtarzanych. Wzięto zatem pod uwagę wszystkie istotne czynniki, na które wskazuje odwołujący się.

Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 128 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, a w szczególności obowiązki wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne lub uprawnionych do rybactwa, narażonych na szkody w związku z wykonywaniem tego pozwolenia wodnoprawnego. Jak wskazano w § 153 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. nr 100, poz. 908) definicję zakresową (wyliczającą elementy składowe zakresu) formułuje się w jednym przepisie prawnym i obejmuje się nią cały zakres definiowanego pojęcia, a jeżeli nie jest możliwe sformułowanie definicji w ten sposób, można objaśnić znaczenie danego określenia przez przykładowe wyliczenie jego zakresu, wyraźnie wskazując przykładowy charakter wyliczenia przez posłużenie się zwrotami: "w szczególności" albo "zwłaszcza". Określona art. 128 Prawa wodnego treść pozwolenia oraz użycie wyrażenia "w szczególności" dotyczy różnych rodzajów pozwoleń wydawanych na podstawie Prawa wodnego i w zależności od przedmiotu pozwolenia przykładowo wylicza jego elementy. Tym samym zawarcie w omawianym pozwoleniu "obowiązków wobec uprawnionych do rybactwa" nie jest dla organu obligatoryjne.

Ponadto wskazano, iż art. 128 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego wskazuje na uprawnionych do rybactwa, ale narażonych na szkody w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego, a z dokumentów posiadanych przez organ odwoławczy nie wynika, aby od czasu objęcia przez odwołującego się w użytkowanie obwodu rybackiego zgłaszane były przez niego jakiekolwiek szkody wynikające z wprowadzania ścieków z przedmiotowego zakładu. Na tę kwestię nie wskazują też pisma strony składane w omawianym postępowaniu. Podkreślono, że uprawniony z tytułu pozwolenia wodnoprawnego prowadzi działalność od lat siedemdziesiątych XX w. i wprowadza ścieki, co nie przeszkodziło w prowadzeniu gospodarki rybackiej poprzednim użytkownikom obwodu. Analiza przedłożona przez zakład również nie potwierdziła jego negatywnego oddziaływania na ichtiofaunę, a tym samym nie występuje "narażenie na szkodę". W tej sytuacji organ nie miał podstaw do nałożenia żądanych obowiązków wobec użytkownika obwodu rybackiego.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż kwestia awaryjnych zrzutów, wskazywanych w odwołaniu, a o której mowa w pkt IV. 1 decyzji organu pierwszej instancji dotyczy takich zrzutów tylko do kanalizacji zakładu, a nie do środowiska. Natomiast brzmienie pkt IV.2 decyzji Marszałka organ odwoławczy zmienił, wskazując na możliwości zakładu zabezpieczenia odbiornika - w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności bądź awarii urządzeń - przed ewentualnymi awaryjnymi zrzutami ścieków nieoczyszczonych. Tym samym została wypełniona regulacja art. 128 ust. 1 pkt 11 Prawa wodnego, co w przypadku przedmiotowego zakładu, wprowadzającego do środowiska ścieki o szerokim spektrum zanieczyszczeń, jest istotne.

Zdaniem organu odwoławczego o naruszeniu interesu osób trzecich można by mówić jedynie wtedy, gdyby zostały naruszone w tym względzie konkretne przepisy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ochrona uzasadnionego interesu osób trzecich powinna opierać się wyłącznie na przesłankach obiektywnych,, tj. ocenie przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności w tym przypadku wymagań, jakie powinny spełniać ścieki wprowadzane do wód z przedmiotowego zakładu. Jeżeli więc decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego nie wykazuje sprzeczności z powyższymi wymaganiami, to dolegliwości dla otoczenia spowodowane wprowadzaniem ścieków, czy też naruszenie interesów ekonomicznych osób trzecich nie mogą być kwalifikowane jako naruszające interesy osób trzecich. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść wprowadzanie ścieków z zakładu, a jedynie o takie, które mogą dotyczyć naruszeń interesów prawnych, czyli np. narazić na szkody użytkownika obwodu. Na podstawie przedłożonej analizy interesy J. K. jako użytkownika obwodu rybackiego nie zostały naruszone. Pozwolenie wodnoprawne wydano na podstawie stosownych przepisów, a ścieki wprowadzane przez zakład spełniają ich wymagania.

Kwestia podnoszona przez J. K., że wprowadzający ścieki powinien pokrywać koszty związane z przedsięwzięciami mającymi na celu minimalizację skutków ich działania, mogłaby w ocenie organu znaleźć odzwierciedlenie w decyzji na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 6 Prawa wodnego. Stosownie bowiem do tego przepisu w razie potrzeby w pozwoleniu wodnoprawnym dodatkowo ustala się obowiązek podjęcia działań służących poprawie stanu zasobów ryb lub uczestniczenia w kosztach zarybiania wód powierzchniowych, jeżeli w wyniku realizacji pozwolenia wodnoprawnego nastąpi zmniejszenie populacji ryb lub utrudnienie ich migracji. Oznacza to jednak, że użytkownik obwodu rybackiego zarybiający wody obwodu, odnotowujący zmniejszenie populacji ryb, czego przyczyną byłoby wprowadzanie ścieków z zakładu, powinien wystąpić do marszałka województwa z konkretną propozycją zobowiązania zakładu do "uczestniczenia w kosztach zarybiania". Na mocy tego przepisu nie jest bowiem możliwe zobowiązanie zakładu do uczestniczenia we wszelkich kosztach ponoszonych przez użytkownika rybackiego w związku z prowadzoną przez niego gospodarką rybacką, a wyłącznie do uczestniczenia w kosztach zarybiania. J. K. jednakże nie przedstawił żadnych dokumentów, które potwierdzałyby zmniejszenie populacji ryb ze względu na wprowadzanie ścieków z zakładu bądź zawierałyby uzasadnioną propozycję uczestniczenia zakładu w kosztach zarybiania, co stanowiłoby rekompensatę za udokumentowane szkody.

Zatem przepisy art. 128 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 pkt 6 Prawa wodnego byłyby naruszone, jeśli pomimo ustalenia przez organ istnienia uzasadnionych interesów użytkownika obwodu rybackiego, zasługujących na ochronę oraz zgłaszanych przez niego udokumentowanych żądań, organ nie określiłby w wydanej decyzji stosownych wymogów zapewniających poszanowanie takich interesów. Organ odwoławczy nie dopatrzył się podnoszonych przez stronę naruszeń jej interesów jako osoby trzeciej, tym bardziej, że twierdzenia w tym zakresie nie zostały w żaden sposób poparte stosowną argumentacją. J. K. miał możliwość uczestniczenia w postępowaniu, zgłaszania swoich uwag, był także zawiadomiony i wezwany na rozprawę, jednakże nie był na niej obecny, a wszelkie żądania o nałożenie obowiązków na zakład nie zostały w żaden sposób skonkretyzowane.

Zdaniem organu nie jest słuszne stanowisko strony, że nie ma ona obowiązku zgłaszania organowi swoich żądań, bowiem to zakład powinien zawrzeć z nią stosowne porozumienie, które będzie później elementem operatu wodnoprawnego i posłuży do nałożenia obowiązku w decyzji. Pozwolenie wodnoprawne nie jest wydawane na podstawie operatu wodnoprawnego, bowiem jest to tylko jeden z dowodów w sprawie, który podlega weryfikacji organu wydającego decyzję, natomiast to organ udziela pozwolenia mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa oraz m. in. zasadne żądania zgłaszane przez strony postępowania. Mając na uwadze, że koszty zarybiania wód czy też ponoszone szkody nie stanowią wartości abstrakcyjnych, stanowisko strony, iż możliwość nałożenia na zakład obowiązku przez organ pierwszej instancji zwalnia stronę z konieczności przedstawienia organowi swoich oczekiwań jest niezasadne, szczególnie w przypadku narażenia na szkody czy też wykazania już poniesionych szkód.

W tej sytuacji organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania J. K., by zobowiązać przedmiotowy zakład do przedłożenia ekspertyzy wykonanej przez jednostkę zawodowo zajmującą się rybactwem śródlądowym, dotyczącej wpływu ścieków z zakładu na stan ichtiofauny oraz określenie wielkości szkód w obwodzie rybackim. Jak wynika z pisma zakładu z dnia 7 grudnia 2009 r. J. K. ewentualne straty w rybostanie oszacował na ok. 100 tys. zł. Jednakże akta sprawy nie zawierają żadnego stosownego dokumentu skierowanego do organu z umotywowanym żądaniem nałożenia na zakład określonych obowiązków z tytułu poniesionych strat w rybostanie. Kwota deklarowana w ofercie konkursowej J. K. przeznaczona na zarybianie tego obwodu wynosi ok. 22 tys. zł rocznie, co w świetle żądania udziału w kosztach zarybiania w zaproponowanej wysokości wielokrotnie przewyższającej koszty ponoszone przez użytkownika obwodu jest nieuzasadnione.

Organ wskazał, że uchylił treść objaśnień znajdujących się pod tabelami nr 2, nr 3 i nr 5 w punktach 1.1.1, 1.3 i IV.3 decyzji organu pierwszej instancji, gdyż zamieszczone tam informacje wynikają z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. Ponadto przeniesienie do decyzji zapisów rozporządzenia, bez definicji próbki średniej dobowej mogłoby spowodować jej zastosowanie również do temperatury i pH, co byłoby sprzeczne ze zmianą rozporządzenia w tym zakresie, obowiązującą od 6 marca 2009 r.

Uchylony został także pkt 1.5 decyzji w zakresie najwyższej dopuszczalnej wartości dla zawiesin ogólnych ustalonej na 100 mg/l. Jak wynika z dokumentów wylotem [...] są wprowadzane do S. nie tylko ścieki opadowe, dla których zgodnie z rozporządzeniem wartość dopuszczalna zawiesin ogólnych wynosi 100 mg/l, ale mieszanina ścieków różnego rodzaju, co wymaga potraktowania jej jako ścieki przemysłowe, dla których dopuszczalna wartość tego wskaźnika wynosi 35 mg/l.

Punkt III decyzji został uchylony ze względu na niedopuszczalne odesłanie do operatu wodnoprawnego, tym bardziej, że w trakcie długotrwałego postępowania ulegał on zmianom i nie stanowi części decyzji. Zapis zawarty w tym punkcie nie wnosi żadnych istotnych informacji, chociażby z tego powodu, że miejsca poboru prób do badań są wskazane w innych punktach decyzji, a lokalizację wylotów określa kilometraż cieku.

Skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. wniósł J. K.

W uzasadnieniu skargi podniesiono analogiczne zarzuty, jak w odwołaniu. Skarżący wskazał, że w trakcie postępowania poinformował Urząd Marszałkowski (pismo z dnia 10 sierpnia 2009 r.), iż zakład powinien z nim dokonać uzgodnień, które nakłada na niego Prawo Wodne. Jednocześnie prowadził rozmowy z przedstawicielem zakładu, proponując projekt porozumienia, lecz bez odzewu ze strony zakładu. Skarżący podniósł, iż po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania poinformował Urząd Marszałkowski o treści art. 128 ust. 1 pkt 7 Prawa Wodnego, a w dniu 10 sierpnia 2009 r. oraz w dniu 30 września 2009 r. wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu ustalenia w operacie wodnoprawnym obowiązków przedmiotowego zakładu wobec niego jako użytkownika obwodu rybackiego. Pomimo tego w dniu [...] października 2009 r. wydano decyzję nie ustanawiając żadnych obowiązków zakładu wobec użytkownika rybackiego, co nakazuje Prawo Wodne. Na skutek odwołania skarżącego zakład zlecił grupie naukowców z T. wykonanie ekspertyzy mającej na celu udowodnienie, że zrzut ścieków nie wpływa negatywnie na stan pogłowia bytujących w W. ryb. Skarżący natomiast podczas rozmów z przedstawicielem zakładu wyraźnie podkreślał, że należy wykonać ekspertyzę określającą wysokość szkód, jakie powodują ścieki wprowadzane do W. W ocenie skarżącego jedyną uprawnioną i mającą w tym doświadczenie jednostką jest Katedra Ryb Rzecznych przy I. Śródlądowego lub Katedra Rybactwa Śródlądowego przy U. Jednakże organ odwoławczy wydał decyzję opierając jej uzasadnienie na analizie połowów gospodarczych ryb w rejonie obwodów rybackich rzeki dolna W. nr [...], [...] i [...], wykonanej przez bliżej nieokreśloną grupę naukowców z T., której dorobek dotyczący rybactwa jest niewielki, a pomimo ponad 10 letniej praktyki zawodowej nie znany. Analiza ta została wykonana na zlecenie zakładu, a naukowcom (niektórzy od dawna z zakładem współpracują) jasno określono, że to opracowanie nie może wykazać niekorzystnego wpływu ścieków na stan ichtiofauny. Owa grupa naukowców nawet nie skontaktowała się ze skarżącym, że takie opracowanie powstaje i czy ma jakieś uwagi. Opiera się jedynie na opracowaniach z lat poprzednich, bez ich analizy oraz na odłowach wykonanych przez związek wędkarski. Porównywanie w niej sąsiednich obwodów nr [...] i [...] jest nieporozumieniem. Stwierdzenia, że ścieki nie powodują niekorzystnych zmian, gdyż poniżej i powyżej zrzutu ścieków nie stwierdza się różnic w ichtiofaunie świadczą o elementarnym braku wiedzy. Ryby przez lata zrzutu ścieków dostosowały się do tego, jednakże nie można twierdzić, że ścieki na nie nie wpływają, bowiem pogarszają warunki rozrodu. Ponadto opieranie się na wynikach połowów z sąsiednich obwodów, oddalonych od zrzutu ścieków przez zakład o kilkadziesiąt km świadczy o braku wiedzy naukowców z T.

Przytaczanie zapisów umowy z RZGW, a w szczególności, że użytkownik rybacki przyjmuje na siebie ryzyko gospodarcze związane z niekorzystnymi skutkami działania osób trzecich jest w ocenie skarżącego nieporozumieniem. Użytkownicy rybaccy wygrywając konkurs na użytkowanie obwodu rybackiego stoją przed faktem dokonanym i nie mają żadnych praw do zmian wzoru umowy podanej przez RZGW. Przyjmując na siebie ryzyko gospodarcze skarżący wiedział, że swoich racji w sprawie zrzutu ścieków przez różne podmioty będzie dochodził na drodze administracyjnej. Podczas prowadzonych rozmów z pełnomocnikiem zakładu J. R. skarżący określił, że zakład powinien zlecić wykonanie analizy do Katedry Ryb Rzecznych przy I. lub do Katedry Rybactwa Śródlądowego przy U., a owa analiza ma określić wysokość szkód w ichtiofaunie powodowanych przez zrzut ścieków. Skarżący wskazał, że zaproponował teoretyczną wysokość odszkodowania z tego tytułu. Jednakże, wspólnie z pełnomocnikiem zgodzili się, że wysokość odszkodowania wyniknie z owej analizy. Tym samym skarżący nie zgodził się, iż podczas postępowania nie zgłaszałem swoich żądań. Niestety pełnomocnik zakładu fakt określenia żądań skarżącego zataił podczas postępowania w 2009 r.

Skarżący odrzucił także zarzuty, iż poprzedni użytkownik - związek wędkarski - do pozwoleń na zrzut ścieków nie wnosił uwag. Do czasu zmiany Prawa Wodnego użytkownicy rybaccy mieli niewielkie prawa. Podkreślił, iż zakład jest największym pracodawcą [...] i tym samym mógł swoim pracownikom - wędkarzom dać jasno do zrozumienia, że nie życzy sobie żadnych odwołań ze strony związku wędkarskiego. Jednocześnie skarżący nie rozstrzyga, czy związek wędkarski należycie dbał o swoje i swoich członków interesy nie przedstawiając swoich żądań wobec zakładu za zrzut ścieków. W ocenie skarżącego każdy zrzut ścieków negatywnie wpływa na środowisko, w szczególności na rozród ryb, a podmioty zrzucające ścieki powinny uczestniczyć w kosztach zarybiania.

Skarżący podniósł, że podawanie przez organ odwoławczy, iż zgodnie z umową skarżący powinien zarybiać obwód rzeki W. nr [...] za kwotę ok. 20.000 zł, co stoi w sprzeczności z teoretycznym roszczeniem w wysokości ok. 100.000 zł jest nieporozumieniem. Kwota 20.000 zł jest wyłącznie kwotą zaproponowaną przez skarżącego podczas konkursu, co nie znaczy, że jest to kwota potrzeb zarybieniowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 132 ust. 1 Prawa wodnego operat sporządza się w formie opisowej i graficznej, a zgodnie z ust. 2 pkt 2 lit. d tego artykułu część opisowa operatu zawiera wyszczególnienie obowiązków ubiegającego się o wydanie pozwolenia w stosunku do osób trzecich.

Co prawda operat nie zawierał wyszczególnienia tych obowiązków, lecz w postępowaniu przed organem odwoławczym, jako uzupełnienie operatu w części dotyczącej naruszenia interesów osób trzecich, dostarczono zestawienie wykresów pokazujących stężenia najbardziej charakterystycznych zanieczyszczeń odprowadzanych ze ściekami z A. S. A. w W. wraz z danymi o ilościach odprowadzanych zanieczyszczeń oraz analizę połowów gospodarczych ryb w rejonie obwodów rybackich rzeki D. nr [...], [...] i [...] w okresie od 1998 r. do 2008 r.

Z dokumentów tych wynika, że ścieki zrzucane przez zakład nie powodują pogorszenia warunków bytowania i rozrodu ryb w obwodzie rybackim nr [...]. Słusznie wskazał organ odwoławczy, że celem analizy była ocena połowów gospodarczych w rejonie W. sąsiadującym z zakładami A. oraz próba ustalenia, czy w obwodzie rybackim nr [...], tj. w rejonie oddziaływania zakładów, obfitość i jakość połowów różniły się od notowanych w odcinkach porównawczych, o zbliżonych warunkach środowiskowych, położonych poniżej tego rejonu (obwody rybackie nr [...] i [...]). Analizą objęto obszar dolnej W. w rejonie zakładów A. (obwód rybacki nr [...]) oraz odcinki rzeki poniżej tego obwodu, w granicach obwodów rybackich nr [...] i [...], traktowane jako obszary porównawcze. Za lokalizację zakładów przyjęto ujście do W. rzeki S., do której są wprowadzane ścieki, tj. [...] km biegu W. Wykazano, że w latach 1998-2008 na odcinku W., w obrębie którego usytuowany jest A., łowiono istotnie więcej ryb aniżeli w niżej położonych obwodach nr [...] i [...] oraz że elektropołowy badawcze wykonane w latach 1998-2000 na odcinku [...] km biegu W., tj. około 2-4 km poniżej ujścia ścieków z zakładów wykazały, że stan ichtiofauny pod względem gatunków i ich zagęszczenia nie odbiegał od notowanego w innych rejonach W.

Nie można się natomiast zgodzić z argumentami organu, że operat rybacki przedłożony Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej [...] przez J. K. w trakcie konkursu o objęcie w użytkowanie obwodu rybackiego rzeki W. nr [...] oraz treść umowy o użytkowanie obwodu rybackiego ma wpływ na rozstrzygnięcie. Dokumenty te dotyczą bowiem stosunku cywilnoprawnego nawiązanego przez użytkownika obwodu z jego dysponentem i nie mają wpływu na ustalenie jakichkolwiek obowiązków, o których mowa w Prawie wodnym. To, że - jak wskazuje organ odwoławczy - z dokumentów tych wynika, że znany był J. K. stan wód obwodu nie oznacza jeszcze, że nie może on próbować dowieść, że zrzut ścieków z przedmiotowego zakładu pogarsza stan wody w takim stopniu, który wpływa na wydajność gospodarki rybackiej. Nie ma więc także znaczenia kwota deklarowana w ofercie konkursowej J. K. przeznaczona na zarybianie obwodu w wysokości ok. 22 tys. zł rocznie. Uchybienie to nie miało jednak w ocenie Sądu wpływu na wynik sprawy.

Nieuzasadnione jest jednak zdaniem Sądu żądanie skarżącego, by stosowna analiza wpływu ścieków na gospodarkę rybacką w obwodzie przeprowadzona była jedynie przez wskazaną przez niego jednostkę naukową. Organ dokonuje bowiem swobodnej, ale nie dowolnej oceny dowodów, a ta wypadła w tym przypadku pomyślnie dla przedstawionej analizy. Wzięto w niej pod uwagę zarówno powierzchnię dawnego, jak i obecnego obwodu nr [...], który użytkuje odwołujący się, zastosowano formułę pozwalającą na ujednolicenie danych połowowych, uwzględniającą zarówno różnice w powierzchni obwodów, liczbę rybaków pracujących w analizowanych obwodach, wielkość połowów dla każdego obwodu, wydajność rybacką, aby te dane nie fałszowały wyników analizy. W tym też celu wykonano analizę statystyczną dla pomiarów powtarzanych.

W związku z tym, że poprzez przedstawienie zestawienia i analizy sanowano w postępowaniu odwoławczym braki dokumentów mogących być podstawą do ustalenia, czy zachodzą warunki do ustalenia w operacie obowiązków, o których mowa w art. 128 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego, uchybienie to w postaci braku takich materiałów na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji nie miało wpływ na wynik sprawy.

Ponadto wskazać należy, że stosownie do art. 128 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, a w szczególności obowiązki wobec uprawnionych do rybactwa, narażonych na szkody w związku z wykonywaniem tego pozwolenia wodnoprawnego.

Jak wskazano powyżej, nie wykazano negatywnego wpływu zrzutu ścieków z przedmiotowego zakładu do S. wpadającej do rzeki W., będącej na tym odcinku przedmiotem użytkowania rybackiego przez J. K., na możliwość gospodarczego wykorzystania tego obwodu.

W ocenie Sądu prawidłowe jest więc stanowisko organów, które nie ustaliły wobec J. K. w wydanych decyzjach obowiązków, o których mowa w art. 128 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego. Aby bowiem takimi obowiązkami obciążyć zrzucającego ścieki, konieczne jest wykazanie, że uprawniony do rybactwa jest narażony na szkody w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego.

W ocenie Sądu takie narażenie nie może być czymś abstrakcyjnym, będącym nawet w zgodzie z doświadczeniem życiowym mówiącym, że zrzut ścieków powoduje pogorszenie jakości wody, a tym samym powoduje pogorszenie warunków bytowania żyjących w niej organizmów żywych, w tym ryb. Musi ono być wykazane w postępowaniu konkretnymi dokumentami, a takich brak. Jak słusznie wskazał organ celem analizy nie było stwierdzenie braku wpływu ścieków wprowadzanych z przedmiotowego zakładu na jakość wód w W., lecz ustalenie, czy w obwodzie rybackim nr [...], tj. w rejonie oddziaływania zakładu, obfitość i jakość połowów różniły się od notowanych w odcinkach porównawczych, o zbliżonych warunkach środowiskowych, położonych poniżej tego rejonu, tj. w obwodach rybackich nr [...] i [...]. Czym innym jest bowiem jakość wód w rzece obwodu, a czym innym możliwość gospodarowania w obwodzie, wyrażająca się m. in. wielkością i jakością połowów gospodarczych.

W takim stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.