Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 531/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 25 ust. 1, art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 767/16 w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez W. Z. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia

21 września 2016 roku, którym oddalono skargę w/w na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 roku w przedmiocie wymeldowania

z miejsca pobytu stałego.

Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne

i prawne:

Postępowanie w sprawie wymeldowania W. Z. z miejsca pobytu stałego w Bydgoszczy przy ulicy [...] zostało wszczęto

z wniosku [...] Spółka z o. o. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta jako niezamieszkana i przez kilka lat trwał jej remont. W. Z. od momentu nabycia nieruchomości przez wnioskodawcę w dniu 30 marca 2007 roku tam nie mieszkał ani nie przebywał czasowo. W trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ administracji publicznej ustalono, że W. Z. nie przebywa pod adresem zameldowania od co najmniej 10 lat. Skarżący kasacyjnie w piśmie skierowanym do organu podnosił, że opuszczenie przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne, ale wynikało ze złego stanu technicznego mieszkania, jak również całego budynku. Zostały odcięte wszystkie media, drzwi zostały zamurowane. Wskazał, że ma utrudniony dostęp do spornego lokalu, jak i całej posesji. Podczas przesłuchania, które miało miejsce w dniu 3 listopada 2015 roku skarżący powyższe okoliczności potwierdził dodatkowo zeznając, że opuścił ww. lokal w 2007 roku,

a opuszczenie to nie było dobrowolne i trwałe.

Do akt sprawy administracyjnej dołączono wyrok Sądu Okręgowego

w B. - II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] stycznia 2008 roku, sygn. akt [...], z którego wynika, że orzeczono wobec W. Z. eksmisję ze spornego lokalu przy jednoczesnym ustaleniu prawa do lokalu zamiennego, który powinna zapewnić Gmina B.. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że ówcześni właściciele budynku – M.S., J. S.-K. i B. K. skutecznie wypowiedzieli skarżącemu umowę najmu lokalu mieszkalnego na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie prawa lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. Stan kamienicy w której znajdował

się lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącego był na tyle w złym stanie technicznym, że stwarzał zagrożenie dla życia i zdrowia osób w nim zamieszkujących. W wyroku tym przyznano jednocześnie skarżącemu uprawnienie do lokalu zamiennego , który winna zapewnić Gmina B. Nadto, do akt został złożony wyrok Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia

[...] czerwca 2008 roku, sygn. akt. [...], z którego wynika, że odrzucono jego pozew w zakresie żądania nakazania zapewnienia lokalu zamiennego i oddalono powództwo z uwagi na brak posiadania legitymacji czynnej do wnoszenia tego rodzaju żądania.

W toku postępowania toczącego się przed organem I instancji wnioskodawca oświadczył, że sporny budynek został, jako pusty, zakupiony w 2007 roku przez [...] Spółka z o. o. W chwili nabycia był on zdewastowany i nie nadawał się do zamieszkania, obecnie dom jest wyremontowany w stanie deweloperskim.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Prezydent Miasta B. decyzją

z dnia [...] marca 2016 roku, na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz.388 ze zm.), orzekł

o wymeldowaniu W. Z. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B..

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu powinno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że W. Z. opuścił w 2007 roku trwale sporny lokal. Swoje sprawy socjalno-bytowe koncentruje w innym miejscu. Organ zwrócił uwagę na to, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których dotychczas zameldowany nie ma prawa przebywania w lokalu, w którym jest zameldowany. Opuszczenie natomiast spornego lokalu przez wymeldowanego spowodowane złym stanem technicznym w sytuacji, kiedy została orzeczona eksmisja z lokalu, organ potraktował, jako dobrowolne. Organ wskazał ponadto, że wymeldowany, pomimo przysługującego mu uprawnienia do lokalu zamiennego, nie złożył skutecznie wniosku o przydział takiego lokalu z zasobów Gminy B..

Zdaniem organu o trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego świadczy fakt, że wymeldowany dwukrotnie dokonywał wpisu do stałego rejestru wyborców na terenie gmin, w miejscach stałego zameldowania żony w 2005 i 2014 roku.

Organ wskazał, że ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, nie jest zatem możliwe utrzymanie zameldowania W. Z. przy ul. [...] w B., gdyż takie zameldowanie stanowiłoby fikcję meldunkową.

W. Z. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności i podnosząc, że fakt wyprowadzenie się w 2007 roku był skutkiem działań poprzednich właścicieli oraz obecnego właściciela i nie miał cech dobrowolności i trwałości.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 roku, Wojewoda [...], na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że dla oceny przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego na podstawie powołanego art. 35 ustawy doniosłość prawną ma wyłącznie okoliczność faktyczna polegająca na stwierdzeniu, czy opuszczenie przez odwołującego

się ostatniego miejsca pobytu stałego nastąpiło rzeczywiście i bez wykonania obowiązku meldunkowego. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ, skarżący opuścił omawiany lokal już na przełomie września i października 2004 roku i od tego czasu w nim nie mieszka. Okoliczności opuszczenia lokalu wyjaśnia uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 2008 roku, sygn. akt

[...], z którego wynika, że jesienią 2004 roku zaprzestano ogrzewania budynku, skutkiem czego temperatura w mieszkaniu wymeldowanego spadła do 7-8° C. Wojewoda stwierdził ponadto, że nie jest już możliwy powrót i zamieszkiwanie wymeldowanego we wskazanym lokalu. Wymeldowany utracił tytuł prawny do zamieszkiwania pod podanym adresem. W wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] stycznia 2008 roku, sygn. akt [...], W. Z. (pozwanemu) nakazano, aby opróżnił, opuścił i wydał powódkom przedmiotowy lokal mieszkalny, przy czym wykonanie eksmisji wstrzymano do czasu udostępnienia pozwanemu przez Gminę B. lokalu zamiennego, bowiem Sąd orzekł również, że pozwanemu przysługuje uprawnienie do takiego lokalu. W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono również, że zachodziły uzasadnione podstawy do wypowiedzenia pozwanemu stosunku najmu lokalu oraz że doszło do jego skutecznego wypowiedzenia.

Organ wskazał również, że wymeldowany mieszka obecnie poza dotychczasowym miejscem pobytu stałego i nie odbiera korespondencji pod wskazanym adresem korespondencyjnym w B.. W dniu 30 czerwca 2005 roku odwołujący się zawarł związek małżeński w USC w P. i zgłosił zameldowanie na pobyt czasowy w okresie od 1 września 2005 roku do 1 września 2007 roku w miejscowości [...] nr [...] (gmina P.). Odwołujący

się ponadto był dwukrotnie wpisywany do rejestru wyborców na terenie Gminy L.. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że ustalony stan faktyczny w niniejszej sprawie przekonuje o rzeczywistym i jednocześnie definitywnym opuszczeniu przez odwołującego spornego lokalu. Świadczą o tym takie okoliczności jak: trwający nadal generalny remont budynku, brak w lokalu rzeczy osobistych odwołującego się, okoliczności prawne (zmiany właścicielskie, wyrok eksmisyjny i utrata tytułu prawnego do zamieszkiwania), czy faktyczne utrzymywanie więzi z miejscem zamieszkania żony.

Następnie Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem

z zamiarem stałego przebywania. W związku z powyższymi ustaleniami organ stwierdził, że wymeldowany trwale opuścił przedmiotowy lokal w B. i swoje sprawy socjalno-bytowe koncentruje w innym miejscu. Opuszczenie przez odwołującego się przedmiotowego lokalu należy potraktować jako dobrowolne,

a także że z akt sprawy nie wynika, aby złożył on skutecznie wniosek o przydział takiego lokalu z zasobów Gminy B..

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Bydgoszczy wniósł W. Z.. Skarżący, zarzucając organowi naruszenie podstawie art. 35 ustawy, nie zgodził się z argumentacją zawartą w treści decyzji, ponieważ, jak wskazał, przez cały okres od opuszczenia lokalu walczy

o swoje prawo do jego powrotu i uzyskania prawa do lokalu zamiennego. Skarżący podniósł, że jego wyprowadzenie się było spowodowane brakiem możliwości dalszego zamieszkiwania z powodu działania właścicieli nieruchomości. Wskazał też, że po wykupie kamienicy została ona doprowadzona przez nowych właścicieli do skrajnej ruiny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, nie uwzględniając argumentacji zawartej w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 września 2016 roku oddalił skargę.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie dopatrzył

się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania

się. Z powyższego przepisu wynika, że gdy dana osoba opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, a opuszczenie to ma charakter trwały, organ administracji publicznej właściwy w przedmiocie wymeldowania, zobligowany jest do wydania decyzji orzekającej o wymeldowaniu osoby, która sama nie dopełniła tego obowiązku.

Zgodnie z art. 25 ust 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie

w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na definicję pojęcia "pobyt stały" składają się zatem dwa elementy: fakt zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem i zamiar stałego tam przebywania. Opuszczenie natomiast miejsca stałego pobytu następuje wówczas, gdy dana osoba nie zamieszkuje w konkretnym lokalu, nie przebywa tam, nie posiada swoich rzeczy, co świadczy o koncentracji centrum życiowego w innym miejscu, a na zachowanie takie wskazują okoliczności nie budzące wątpliwości.

Sąd jednocześnie podniósł, iż jedną z przesłanek stwierdzenia, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu w rozumieniu ustawy jest, oprócz trwałości tego opuszczenia, jego dobrowolność. Ocena, czy opuszczenie przez skarżącego spornego lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny nie ma jednak znaczenia w sytuacji, w której doszło do wydania wyroku eksmisyjnego, albowiem jego skutki zmieniają

w sposób zasadniczy status samego lokalu, jak również uprawnień skarżącego do tego lokalu. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej wyrokiem z dnia [...] stycznia 2008 roku, sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy nakazał skarżącemu, aby opróżnił, opuścił i wydał powódkom lokal mieszkalny, położony w B. przy ul. [...] nr [...]. Powyższy wyrok eksmisyjny ma w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie. Jak wskazał NSA w wyroku z 8 marca 2012 roku, sygn. akt II OSK 1515/10, prawomocny wyrok sądu powszechnego orzekający eksmisję potwierdza zaistnienie przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podobne stanowisko zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA

z 15 lutego 2012 roku, II OSK 2143/10, gdzie ponadto wyjaśniono, że z uwagi na prawomocny wyrok nakazujący eksmisję ewentualne powództwo o przywrócenie posiadania nie mogłoby doprowadzić do uwzględnienia tego powództwa, bowiem skarżący nie dysponuje żadnymi środkami prawnymi, które mogłyby doprowadzić do przywrócenia mu posiadania przedmiotowego lokalu. W tej sytuacji zamiar skarżącego powrotu do przedmiotowego lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. W przypadku istnienia wyroku eksmisyjnego nie jest zatem zasadne badanie przesłanki dobrowolności. Wyrok eksmisyjny, nakazujący skarżącemu opróżnienie, opuszczenie i wydanie lokalu mieszkalnego pozostaje w oczywistej sprzeczności z zaistnieniem obu warunków, jakie muszą być spełnione dla zdefiniowania pojęcia "pobyt stały". Wyrok eksmisyjny wyklucza bowiem zarówno fakt zamieszkiwania, jak i zamiar przebywania pod adresem, względem którego orzeczono eksmisję.

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i poczynione wyżej rozważania, Sąd I instancji podzielił stanowisko, że brak wymeldowania skarżącego powodowałby utrzymanie w ewidencji ludności wpisu niezgodnego ze stanem faktycznym, a zatem fikcję. Skarżący w przedmiotowym mieszkaniu nie przebywa już od co najmniej dziesięciu lat. Ponadto, przywołane w stanie faktycznym okoliczności pozwalają na powzięcie przekonania, że centrum swego życia związał

z innym miejscem (zawarcie związku małżeńskiego w województwie małopolskim, dwukrotne dokonywanie wpisu do stałego rejestru wyborców na terenie gmin

w województwach małopolskim i opolskim). Wskazane powyżej okoliczności potwierdzają, że brak decyzji o wymeldowaniu powodowałby utrzymanie fikcyjnego stanu faktycznego i prawnego, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności, która służy jedynie odzwierciedleniu stanu faktycznego i dostarcza wiedzy

o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Wynika to wprost z art. 28 ust. 4 ustawy

o ewidencji ludności. Sąd podzielił ustalenia dokonane podczas postępowania administracyjnego, że skarżący opuścił sporny lokal w sposób trwały i nie ma co do tego wątpliwości, w związku z czym zaskarżona decyzja jest decyzją prawidłową i nie ma podstaw do jej uchylenia.

W ocenie Sądu nie był również zasadny zarzut skarżącego związany

z toczącym się postępowaniem karnym dotyczącym sfałszowania podpisu pod wnioskiem o jego wymeldowanie. Okoliczność ta w świetle art. 28 ust. 1 ustawy, który stanowi, że organ wydaje decyzję w sprawie wymeldowania z urzędu lub na wniosek, nie miała znaczenia. Nawet zatem brak wniosku podpisanego przez uprawnioną osobę w tym zakresie nie uniemożliwiał organowi wszczęcia postępowania, a następnie wydania stosownej decyzji w przedmiocie wymeldowania skarżącego.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Bydgoszczy wniósł W. Z. wnosząc o jego uchylenie w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz

o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji, ponieważ skarżący kasacyjnie nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu mieszkalnego, a został do tego zmuszony przez bezprawne działania właścicieli.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono między innymi, że

w przedmiotowej sprawie mamy do czynienie z sytuacją, w której skarżący został oszukany obietnicą współwłaścicieli możliwością powrotu do lokalu po jego wyremontowaniu, uprzednio celowo zdewastowanego, a następnie uniemożliwiono powrót poprzez sprzedaż lokalu innej osobie. Skarżący przez cały ten okres domagał się powrotu do spornego lokalu mieszkalnego pomimo wyroku eksmisyjnego, ponieważ miał do tego prawo przyjmując stan przed opuszczeniem lokalu na krótki okres - do czasu zakończenia remontu. Sąd trzymając się ściśle litery prawa nie zauważył, iż przed wyprowadzeniem się skarżącego na krótki okres czasu właściciele lokalu w sposób celowy doprowadzili go do ruiny, odcinając dostęp wody

i ogrzewania, zmuszając go do wyprowadzenia się.

Następnie w skardze kasacyjnej podniesiono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych reprezentowany jest pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu lub uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie to nie można tego uznać za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.

Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd Wojewódzki dokonał właściwej oceny co do stanu faktycznego sprawy i podstawy prawnej wydanych w sprawie decyzji.

Stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej nie zostały skutecznie podważone ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest argumentacji mogącej prowadzić do zanegowania konkretnych ustaleń dotyczących faktów istotnych w sprawie, a mianowicie tego, że skarżący co najmniej od 2007 roku nie mieszka w spornym lokalu mieszkalnym i nie podjęła żadnych skutecznych działań prawnych w celu powrotu do miejsca zameldowania. Fakt opuszczenia lokalu mieszkalnego potwierdził skarżący kasacyjnie podczas składania zeznań w charakterze strony, uzasadniając to jednak stanem technicznym lokalu mieszkalnego będącego następstwem celowego działania właścicieli. Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego zamieszkał wspólnie

z żoną w miejscowości [...], co znajduje potwierdzenie zgłoszeniu pobytu czasowego we właściwym organie administracji publicznej na okres od 2005 do 2007 roku oraz późniejsze dwukrotne wpisanie na listę wyborców na terenie Gminy L.. Są to miejscowości leżące w znacznej odległości od B.. Do akt sprawy dołączono również wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] stycznia 2008 roku, którym orzeczono eksmisję skarżącego ze spornego lokalu mieszkalnego i przyznano mu prawo do lokalu zamiennego, a z treści tegoż wyroku wynika, że właściciel budynku wypowiedział mu skutecznie umowę najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie prawa lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego polegającego na niewłaściwym zastosowaniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności stwierdzić należy, że nie ma on usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (wyrok NSA z 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12).

Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażany jest pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym nie jest wymagane badanie przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego w stosunku do osoby, co do której orzeczono eksmisję z danego lokalu bez względu na to, czy osoba ta opuści dobrowolnie lokal mieszkalny czy też w następstwie wykonania wyroku orzekającego eksmisje. Wykonanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego orzekającego eksmisję ma oparcie w przepisach prawa i nie może być uznane za nielegalne. Opuszczenie lokalu mieszkalnego przez osobę, w stosunku do której został wydany wyrok orzekający eksmisję z tego lokalu jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Pogląd taki został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyrokach: z 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2996/14;

z 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 195/09; z 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10; z 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 526/11; z 4 lipca 2008 r., sygn. akt

II OSK 788/07; z 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 915/10; z 15 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10 i z 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05.

Część z tych orzeczeń dotyczy wprawdzie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, lecz pogląd w nich wyrażony ma zastosowanie także do przepisu art. 35 ustawy z 24 września 2010 roku.

Z kolei w wyroku II OSK 863/17 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że

w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd co do tego, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. W tym kontekście wskazać warto również na wyrok z dnia 20 maja 2016 roku, sygn. akt II OSK 2065/14, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu (w niniejszej sprawie przymus ten miał się przejawiać świadomym doprowadzeniem do dewastacji lokalu), to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. Sąd wskazał ponadto, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania.

W niniejszej sprawie po opuszczeniu spornego lokalu mieszkalnego skarżący przez okres ponad 10 lat nie podjął skutecznych prawnie kroków zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z ewidencja ludności, a w tym okresie związał swoje centrum życiowe z innym miejscem zamieszkania. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że aktualnie skarżący kasacyjnie nie ma możliwości prawnych ponownego zamieszkania w spornym lokalu mieszkalnym wobec skutecznego rozwiązania z nim umowy najmu co potwierdza powołany wyżej wyrok Sądu Okręgowego w B. orzekający eksmisję, jak również dokonanie sprzedaży tego lokalu osobie trzeciej. Postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Odmowa wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu mieszkalnego w realiach niniejszej sprawy stanowiłoby utrzymanie fikcji. Decyzja o zameldowaniu nie daje żadnych praw do lokalu ani też takich praw, jeśli strona jest w ich posiadaniu, nie pozbawia (np. prawa własności czy prawa użytkowania). Strona ochrony takich praw winna dochodzić przed sądem powszechnym.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie zarzutu skarżącego związanego z toczącym

się postępowaniem karnym dotyczącym sfałszowania podpisu pod wnioskiem o jego wymeldowanie. Organy, z uwagi na charakter ewidencji ludności, mają obowiązek orzekania w niniejszych sprawach zarówno na wniosek jak i z urzędu, w przypadku, gdy stwierdzą niezgodność między zapisami w ewidencji a stanem faktycznym. Nadto, skazanie określonej osoby za sfałszowanie podpisu pod wnioskiem

o wymeldowanie już po wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji, która jest decyzją ostateczną, może być przedmiotem postępowania o wznowienie postępowania.

Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd Wojewódzki dokonując kontroli decyzji wydanej przez organ odwoławczy kierował się właściwym rozumieniem przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.