Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1616/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c i art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia NSA Danuta Strzelecka Kuligowska Protokolant Joanna Janczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy poświadczenia własności gruntów rolnych I u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] Nr [...] II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. do Urzędu Miejskiego wpłynęło podanie T. O. zawierające wniosek o " poświadczenie własności gruntów rolnych o powierzchni około [...] ha położonych w działce nr [...] obrębie nr [...] miasta T.."

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz działając z upoważnienia Starosty na podstawie art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( tekst jedn. Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348) oraz porozumienia zawartego w dniu [...] r. pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego a Burmistrzem w sprawie powierzenia prowadzenia spraw oraz wydawania decyzji administracyjnych w związku z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872) - odmówił poświadczenia własności gruntów rolnych o powierzchni około [...] ha położonych w działce nr [...] obr. [...] miasta T.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że prawo do otrzymania państwowych nieruchomości rolnych na własność w drodze nadania na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) oraz dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta ( Dz. U. z 1946 r. Nr 49, poz. 279 i z 1947 Nr 66, poz. 410 ) przysługuje osobom, które użytkują te nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy. Do kategorii tych osób należą

- posiadacze nieruchomości, w stosunku do których wydane zostały orzeczenia komisji ziemskich o nadaniu im nieruchomości, chociażby orzeczenia te nie były jeszcze prawomocne,

- osadnicy i repatrianci wprowadzeni we władanie nieruchomości przez organy administracji rolnej z wyjątkiem dzierżawców oraz osób użytkujących grunty na podstawie umów o zagospodarowaniu.

Ponadto organ I instancji ustalił, że aktem nadania z dnia [...] r. Nr [...] nadano wnioskodawcy [...] ha, o które wówczas się ubiegał oświadczając jednocześnie : "zaznaczam, że innych gruntów nie posiadam".

Z powyższych względów organ uznał, że należało orzec jak w sentencji.

W odwołaniu od tej decyzji T. O. zarzucił, że nie wzięto pod uwagę faktów przedstawionych przezeń we wniosku, tj., że użytkuje przedmiotowy grunt od [...]. na co posiada świadków, których podczas rozpatrywania wniosku nie przesłuchano, wobec czego decyzja powinna zostać wydana na podstawie przepisów z [...] r. Wyjaśnił ponadto, że oświadczenie, którego żądał Urząd Miasta i Gminy w [...] r. od wszystkich, których uwłaszczono na podstawie przepisów ustawy z [...] r dotyczyło gruntów dzierżawionych od gminy położonych w obrębie . Natomiast grunty położone w działce nr [...] obrębu miejskiego nr [...] użytkował jako samoistny posiadacz i nie podlegały uwłaszczeniom na podstawie ustawy z [...] r.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewoda ustalił, że T. O. zwrócił się do Burmistrza Miasta o poświadczenie własności gruntów rolnych o pow. ok.[...] ha położonych na działce nr [...] obrębu Nr [...] Miasta twierdząc, że użytkuje te grunty nieprzerwanie od [...] r., nie przedkładając jednak żadnych dowodów na potwierdzenie tego oświadczenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy znajdują się natomiast [...] pisma T. O. :

- jedno z dnia [...] r. o treści:[...].",

- drugie bez daty, o treści: [...]

Wniosek T. O. o przyznanie prawa własności użytkowanych na podstawie umowy dzierżawy [...] ha gruntów rozpatrzono pozytywnie i aktem nadania z dnia [...] r. nr [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej ( tekst jedn. Dz.U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348 ze zm.) poświadczono prawo własności [...] ha gruntów.

Wojewoda przytoczył treść art. 21 powyższej ustawy, po czym wskazał, że w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że wnioskodawca uprawiał inne grunty niż te, które przyznano mu na własność w [ ...] r. i regulował należności wobec skarbu Państwa z tego tytułu.

Powołując się na notatkę służbową z dnia [...] r. dotyczącą lustracji działki nr [...], z której wynika, że działka stanowiąca sad w całości nie jest użytkowana, jest porośnięta wysoką [...] i [...], [...] ok. [...] letnie nie pielęgnowane, przy drodze ok. [...] szt. starych krzewów [...] organ zanegował twierdzenie T. O. zawarte w odwołaniu, iż użytkuje on nieprzerwanie część działki o pow. [ ...] ha [...] r.

Organ II instancji stwierdził ponadto, że brak jest również podstaw do rozpatrzenia sprawy w trybie przepisów dekretu z dnia 6 września 1951 r., co sugeruje T. O. w swoim odwołaniu. Przepisy te stanowią bowiem, że w dniu [...]r. tj. w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 6 września 1951r. osoby, które w tym dniu osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, prowadziły gospodarstwo nadane im w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych a nie nabyły jeszcze ich własności, stały się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. Akty nadania wydane na podstawie na podstawie dotychczasowych przepisów były poświadczeniem własności, o której mowa wyżej. W aktach sprawy brak jest dowodu na to, że T. O. został formalnie wprowadzony w posiadanie spornych gruntów o pow. [...] ha obrębu [...] m. T.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. O. zarzucił, że powyższa decyzja ostateczna "zawiera nieprawdę jest niezupełna i stronnicza". Podniósł, że nie jest prawdą, że nie przedstawił żadnych dowodów na to, że użytkuje przedmiotowe grunty od [...][ r. ponieważ przedstawił na tę okoliczność nazwiska [...] świadków, lecz organ I instancji ich nie przesłuchał, podobnie jak i Jego na okoliczność różnic oświadczeń, które złożył w [...] r.,a które dotyczyło gruntów wydzierżawionych a nie tych które przekazano Mu w [...]r. Umowy dzierżawy na te grunty przecież nie posiada, skoro otrzymał je w użytkowanie a nie w dzierżawę i uważał je za własne. Inne dokumenty takie jak np. rejestry gruntów, nakazy płatnicze znajdują się w Urzędzie.

Zdaniem skarżącego istota sprawy nie została wyjaśniona, skoro nie sprawdzono informacji, że jest użytkownikiem przedmiotowych gruntów od [...]r.

T. O. wyjaśnił, że przyjechał do Polski z [...] i [...] rodzeństwa jako repatriant. [...] dostała dla Ich rodziny kawałek gruntu i mieszkanie. Na to otrzymała akt nadania, a potem dokumenty wykonawcze, On dostał z tego [...]z [...] o pow. ok. [...] arów, bo w tym czasie zakładał rodzinę, ale nie otrzymał żadnych dokumentów. Grunty przydzielał pracownik Miejskiej Rady Narodowej w T.. Grunty o pow. [...] ha, które dzierżawił w innym miejscu tj. w obrębie wiejskim nadano mu w [...] r na podstawie ustawy z [...]r. Ogrodu wówczas mu nie nadano twierdząc, ze uwłaszczenia dotyczą tylko gruntów dzierżawionych w obrębie , a uwłaszczono wówczas [...] użytkowników w tym obrębie. Wszyscy, którzy byli uwłaszczani składali oświadczenia o dzierżawieniu gruntów w obrębie, aby możliwe było ustalenie powierzchni gruntów do uwłaszczenia. Złożone przezeń oświadczenie dotyczyło gruntów dzierżawionych, a [...] w działce [...] traktuje jako własny. Dlatego [...] użytkował spokojnie do chwili kiedy dowiedział się, że jego grunty trafiły w zarząd Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nie jest prawdą, że ogród ten jest zaniedbany. W rozmowie z pracownikiem Agencji Panem K. dowiedział się, że nie oglądał Jego działki, lecz tylko oglądał z drogi cały kompleks działki [...] i opinia dotyczy całego kompleksu.

Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ odwoławczy powołał się na wyjaśnienia zawarte w piśmie Burmistrza T., z których wynika, że T. O. użytkował [...], ale brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ten fakt. Syn skarżącego przez wiele lat był pracownikiem Urzędu Miasta w T. i zajmując stanowisko [...] ds. [...] był świadomy stanu prawnego działki i powinien był z urzędu dopilnować zawarcia umowy dzierżawy na grunt użytkowany przez ojca. Po przejęciu gruntów przez AWRSP skarżący powinien był zawrzeć z AWRSP umowę dzierżawy na przedmiotową działkę, czego do tej pory nie uczynił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji dokonana w granicach rozstrzygania sądu określonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, skarga jest zasadna, ponieważ decyzja ta narusza w istotny sposób przepisy postępowania administracyjnego.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało na wniosek T. O., który wniósł do organu, o " poświadczenie własności gruntów rolnych". Organ I instancji rozpatrzył ten wniosek w trybie art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (tekst jedn. Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ( art. 15 Kpa ) postępowanie organu II instancji polegać powinno na rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy rozpoznanej i rozstrzygniętej przez organ I instancji , a zatem zmierzać powinno do wyjaśnienia zarzutów podniesionych w odwołaniu, bez wychodzenia poza granice przedmiotowe sprawy rozstrzygniętej decyzją pierwszoinstancyjną. Tymczasem w sprawie niniejszej, jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy nie tylko nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 , 80, 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, ale rozpatrzył sprawę również w aspekcie przepisów " dekretu z dnia 6 września 1951 r." czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Dostrzeżenie powyższych uchybień wystarczające jest do uchylenia zaskarżonej decyzji, jednakże analiza akt sprawy dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że zachodzi potrzeba ingerencji sądu dalej idącej, tj. uchylenia również decyzji organu I instancji. Ten bowiem organ dysponując podaniem strony niedostatecznie precyzyjnym i jasnym, zamiast wezwać stronę do sprecyzowania wniosku, lub zamiast wyjaśnienia tej kwestii w drodze przesłuchania strony, rozstrzygnął sprawę w oparciu o posiadane dokumenty zgromadzone przy okazji innego postępowania w sprawie tej samej strony. Poza tym organ I instancji w ogóle nie ustosunkował się do wniosku dowodowego strony, nie przeprowadził dowodu z zeznań świadków oraz nie wyjaśnił powodów tak prowadzonego postępowania. W rezultacie, nie zostało w sprawie wyjaśnione w oparciu o jakie przepisy prawa skarżący domagał się " poświadczenia prawa własności" ani nie zgromadzono dowodów i nie poczyniono ustaleń mogących stanowić podstawę wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy utrzymując w mocy taką wadliwą decyzje organu I instancji, uchybienia te powielił.

Za całkowite nieporozumienie, oględnie rzecz ujmując, uznać przy tym trzeba treść udzielonej przez Wojewodę odpowiedzi na skargę. [...] skarżącego nie był adresatem decyzji, ani stroną postępowania. W takiej sytuacji zamieszczenie w odpowiedzi na skargę sugestii organu co do działań jakie powinien przedsięwziąć syn T. O. stanowi całkowite wypaczenie celu, któremu ma służyć odpowiedź na skargę.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie w pierwszej kolejności wyjaśnienie podstawy prawnej żądania strony, a następnie przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób umożliwiający wszechstronne wyjaśnienie sprawy.

Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c i art. 152 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.