Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 426/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Diana Trzcińska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi P. P. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. P. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 maja 2021 r., którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 marca 2021 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych w celu usunięcia nieprawidłowości – w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku wyznaczając nowy termin, a w pozostałym zakresie utrzymano decyzję organu I instancji w mocy.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 7 marca 2017 r. na działce nr [..] w C., gmina K., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że na nieruchomości tej znajduje się budynek mieszkalny o wymiarach zewnętrznych 14,0 m x 9,40 m. Budynek jest częściowo użytkowany – jego użytkownikiem jest Z. R., zaś współwłaścicielami są P. F. oraz E. G. W toku oględzin ustalono, że budynek jest w złym stanie technicznym - pokrycie dachowe azbestowo-cementowe jest nieszczelne, występują ubytki tynku, brak jest rynien i rur spustowych. Komin jest w złym stanie technicznym. W pomieszczeniu kuchni, w której znajduje się piec węglowy, brak jest wentylacji, w budynku brak jest łazienki i toalety - woda zimna doprowadzona jest tylko do pomieszczenia kuchennego. W pozostałych pomieszczeniach także brak jest wentylacji. W dwóch pomieszczeniach strychowych stwierdzono uszkodzenia stropów.

W tak ustalonym stanie faktycznym, decyzją z dnia 9 marca 2017 r. organ I instancji nakazał wyłączenie z użytkowania części budynku obejmującej pomieszczenia strychowe, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia 21 maja 2018 r.

Następnie, decyzją z dnia 7 czerwca 2018 r. organ I instancji nakazał współwłaścicielom budynku wykonanie ekspertyzy stanu technicznego budynku oraz przeprowadzenie przez uprawnione osoby kontroli instalacji elektrycznej i kontroli przewodów kominowych. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2018 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Rozstrzygnięcia te zostały poddane kontroli sądowej, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 628/18, oddalił skargę.

W konsekwencji nałożonego obowiązku, przy piśmie z dnia 12 sierpnia 2019 r. P. P. F. przedłożył opinię kominiarską z dnia 19 lipca 2019 r., protokół z kontroli okresowej stanu technicznego obiektu z dnia 24 lipca 2019 r. oraz opinię dotyczącą stanu instalacji elektrycznej z dnia 31 lipca 2019 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził kolejne oględziny w dniu 4 grudnia 2019 r., podczas których potwierdzono zły stan techniczny budynku, tj. stwierdzono, że występują nieszczelności pokrycia dachowego (azbestowego). W dwóch pomieszczeniach strychowych (skrajnych) sufity uległy znacznemu ugięciu na skutek erozji i wilgoci. Dwa kominy znajdujące się powyżej połaci dachowej są w bardzo złym technicznym i wymagają remontu i czyszczenia. Stwierdzono zły stan techniczny i ubytki w orynnowaniu budynku, brak rur spustowych. Stwierdzono ubytki tynku w gzymsie nad otworem okiennym i drzwiowym od strony południowej budynku oraz występujące spękania tynków ścian zewnętrznych.

W związku z tym, decyzją z dnia 3 marca 2021 r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego:

1) nakazał właścicielom budynku, tj. P.F. i E.G., wykonanie w terminie do 31 sierpnia 2020 r. (pod kierunkiem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane), następujących robót w celu usunięcia nieprawidłowości w budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym zlokalizowanym na działce nr [..], położone przy ulicy J. w C.:

- przemurować komin 3- przewodowy od podstawy do wylotu z nowej cegły pełnej lub

wybudować komin systemowy 3-przewodowy typu Schidel lub Leier;

- zainstalować kratkę wentylacyjną o przekroju 140 x 210 mm bez żaluzji w kuchni;

- zainstalować drzwiczki kominowe o przekroju 140 x 210 mm z wkładką stalową na strychu i u podstawy komina;

- dokonać naprawy schodów wejściowych do lokali;

- zamontować rury spustowe;

- wymienić stropu nad lokalem nr 1;

- naprawić stropu nad lokalem nr 2;

- wymienić instalację elektryczną w lokalach.

2) zakazał użytkowania lokalu nr 1 zlokalizowanego w ww. budynku do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z przedłożonego protokołu z kontroli okresowej stanu technicznego obiektu sporządzonego przez inż. K. W. wynika, że strop nad parterem drewnianym w lokalu mieszkalnym nr 1 jest zniszczony i grozi zawaleniem. Z przedłożonej opinii dotyczącej stanu instalacji elektrycznej sporządzonej przez A. R. wynika, że instalacja jest w złym stanie technicznym, a jej eksploatacja zagraża osobom zamieszkującym tę nieruchomość. W przedłożonej opinii kominiarskiej sporządzonej przez uprawnionego mistrza kominiarskiego A.B. wskazano konieczność przemurowania komina 3-przewodowego od podstawy do wylotu z nowej cegły lub wybudowanie komina systemowego 3-przewodowego typu Schidel lub Leier, zainstalowania kratki wentylacyjnej o przekroju 140 x 210 mm bez żaluzji w kuchni, zainstalowania drzwiczek kominowych na strychu i u podstawy komina - przewody 1, 2, 3. Ponadto, organ przypomniał, że zgodnie z przepisami rozdziału 6 Prawo budowlane utrzymanie obiektów budowlanych w odpowiednim stanie technicznym, jak również użytkowanie obiektów zgodnie z zasadami Prawa budowlanego jest obowiązkiem właściciela lub zarządcy obiektu.

Po rozpatrzeniu odwołania P. P. F., decyzją z dnia 13 maja 2021 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 31 grudnia 2021 r., a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie mają przedłożone do akt (zgodnie z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 czerwca 2018 r.): protokół z kontroli okresowej stanu technicznego obiektu sporządzony przez K. W., opinia dotycząca stanu instalacji elektrycznej sporządzona przez A. R. oraz opinia kominiarska sporządzona przez A. B. Z analizy powyższych dokumentów wynika, że do wykonania kwalifikuje się: wymiana stropu nad parterem drewnianym w lokalu nr 1 mieszkalnym, który jest zniszczony i grozi zawaleniem, zamontowanie rynien i rur spustowych, przemurowanie komina 3- przewodowego od podstaw do wylotu lub zamontowanie komina systemowego, zainstalowanie kratki wentylacyjnej w użytkowanej kuchni, naprawa schodów wejściowych do lokali, ze względu na bezpieczeństwo użytkowania, wykonanie nowej instalacji elektrycznej, ze względu na jej nieodpowiedni stan, który zagraża użytkownikom budynku. Ponadto, zgodnie z protokołem kontroli okresowej naprawy wymagają m.in. ściany zewnętrzne ze względu na ubytki tynku i popękania, posadzki w lokalach mieszkalnych, elewacja budynku, nie zagrażają jednak na obecnym etapie bezpieczeństwu użytkowania. Z powyższego wynika, że ze względu na przedstawiony nieodpowiedni stan techniczny obowiązki zaskarżonej decyzji zostały nałożone prawidłowo. Ponadto, zgodnie z art. 61 ustawy Prawo budowlane właściciel obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.

Natomiast ze względu na argumenty odwołania dotyczące utrudniania wykonania obowiązku przez Z. R. oraz ze względu na aktualną sytuację związaną z pandemią COVID-19 i wnioskiem o przedłużenie terminu wykonania obowiązku, organ II instancji przedłużył ten termin do dnia 31 grudnia 2021 r. Organ stwierdził również, że postępowanie cywilne w sprawie o zniesienie współwłasności, prowadzone przez sąd powszechny, na które powoływał się odwołujący, jest niezależne od postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o ustawę Prawo budowlane. Jak podkreślano w poprzednich decyzjach, użytkownik nie ma prawa utrudniać wykonywania nakazów decyzji administracyjnych kierowanych do właścicieli. Ponadto, już z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt [..] (załączonego do odwołania), wynika, że zobowiązano użytkownika do udostępnienia współwłaścicielowi nieruchomości.

W skardze na powyższą decyzję P. P. F. zarzucił naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, że skarżący uchyla się od obowiązku nałożonego decyzją, podczas gdy podejmował liczne kroki bezpośrednio zmierzające do wykonania nakazanego obowiązku, jak również zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z 77 § 1 k.p.a. poprzez ocenę okoliczności uniemożliwiania przez Z. R., zajmującego sporną nieruchomość, przeprowadzenia w tym budynku, przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane o odpowiedniej specjalności, określonych w decyzji robót budowlanych jako indyferentną na gruncie prowadzonego postępowania, podczas gdy ma ona kluczowe i decydujące znaczenie z uwagi na brak faktycznej możliwości wykonania ww. czynności wywołany wieloletnim oporem Z. R., a obecnie utrudnioną komunikacją. Skarżący wyjaśnił, że Z. R. tymczasowo przebywa w Domu Opieki, w związku z pogorszeniem stanu zdrowia. W maju 2021 r. wraz z siostrą Z. R. odwiedził go w S. W bezpośredniej rozmowie nie mógł uzyskać potwierdzenia, że Z. R. rozumie sytuację domu w C. Z powodu pogorszonego słuchu oraz zaawansowanego wieku, rozmowa była trudna i nie można było uzyskać jego stanowiska co do remontu domu. Skarżący wyjaśnił, że kontaktował się również pisemnie z prawdopodobnym doradcą tymczasowym Z. R.- R. F., który zapewnia w piśmie, że w przypadku próby samowolnego wejścia do domu w C. będzie zmuszony poinformować Policję.

Skarżący wniósł o zwrócenie się do Sądu Rejonowego o przesłanie akt sprawy dotyczącej stron niniejszego postępowania w sprawie o zniesienie współwłasności i odwołanie darowizny (połączonych do jednego rozpoznania sygn. [..]).

Skarżący ponownie wskazał, że z uwagi na postawę i zachowanie Z. R., jak i z uwagi na orzeczenie Sądu Rejonowego w sprawie [..], na podstawie którego skarżący nie ma prawa wstępu do przedmiotowej nieruchomości, nie jest możliwe wykonanie nałożonego na niego obowiązku. Z uwagi na skomplikowaną sytuację prawną nieruchomości skarżący wyjaśnił, że nie ma praktycznie żadnych możliwości podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do poprawy stanu technicznego przedmiotowej nieruchomości, jak i do wykonania nakazanych czynności. Przede wszystkim, co jasno wynika z protokołu kontroli, i co podnoszone było w odwołaniu, nieruchomość, w tym dom, zamieszkiwana i w całości zajmowana jest przez Z. R., który jako jedyny włada całą nieruchomością. Od 2012 r. skarżący nie ma faktycznej możliwości korzystania z tej nieruchomości, chociaż płaci za nią daniny publiczne.

Skarżący podkreślił, że nie jest dla niego zrozumiałe postępowanie i procedowanie Sądu Rejonowego w sprawie [..]. Jak wynika z nadesłanej decyzji to Sąd Rejonowy powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 17 listopada 2017 r. o stanie nieruchomości, w której mieszka uczestnik postępowania Z. R. Zawiadomienie to skierowano celem rozważenia podjęcia działań mogących zapobiec ewentualnej katastrofie budowlanej. Zwrócił uwagę, że ten sam sąd odmówił skarżącemu prawa wstępu do przedmiotowego budynku. W trakcie postępowania cywilnego skarżący wystąpił do sądu o wydanie tej nieruchomości i w ramach tego postępowania wnosił o zezwolenie na zapewnienie możliwości wejścia i poruszania się po części zagrodzonej nieruchomości, jak i siedliska oraz o udostępnienie części nieruchomości mieszkalnej położonej po prawej stronie nieruchomości (patrząc od wejścia na posesje przez bramę) składających się z odrębnych pomieszczeń mieszkalnych (kuchni i spiżami, pokoju oraz poddasza), jak i połowy budynku gospodarczego). Sąd nie przychylił się jednak do wniosku skarżącego. Skarżący otrzymał zgodę jedynie na wejście na teren ogrodzonej nieruchomości przez umożliwienie mu wejścia na podwórze i poprzez nakazanie wujowi uwiązanie psów podczas jego pobytu. Przy czym, nawet z tego uprawnienia skarżący nie mógł w pełni korzystać, gdyż do 2020 r. wuj nie wpuszczał go za ogrodzenie i nie wiązał psów. Skarżącego nie wpuszczono nawet do budynków mieszkalnych podczas kontroli nieruchomości, w obecności i przy udziale członków Państwowej Inspekcji Nadzoru Budowlanego, co jest zapisane w protokołach z kontroli.

Wobec powyższego, skarżący nie ma możliwości wejścia do zabudowań, nie ma fizycznej możliwości poczynienia jakichkolwiek na niej napraw czy zabezpieczeń, gdyż sąd nie zezwolił na to. Co więcej, rzeczy osobiste Z. R. nadal zalegają w obu częściach domu. Inspektor Budowlany miał trudności z poruszaniem się po całym budynku z powodu nadmiernej ilości przedmiotów, mebli, które stanowią własność użytkownika budynku. Skarżący podkreślił, że postawa jego wuja, który w żaden sposób nie dba o nieruchomość i co więcej nie chce przyjmować żadnej pomocy ze strony skarżącego, doprowadziła do tego, że nieruchomość jest w takim złym stanie.

Dodatkowo skarżący wskazał, że przez szereg lat próbował wraz ze swoją matką H. F., zwrócić uwagę na sytuację osobistą i mieszkaniową Z. R. władz Gminy wskazując, że wuj nie chce pomocy rodziny, odmawia jakiejkolwiek współpracy z bliskimi i nie przejmuje się ani swoim zdrowiem, ani stanem budynku, w którym mieszka, jednakże bezskutecznie. W szczególności w piśmie do Wójta wskazano, że stan nieruchomości - nieczyszczone, zapchane kominy, brak wentylacji zagrażający zaczadzeniem i walący się strop, stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia Z. R. Jednakże bezskutecznie. Skarżący uzyskał informację od sąsiadów Z. R., że GOPS podejmował próby skierowania go do domu opieki społecznej, ale on odmówił przyjęcia pomocy.

Skarżący wyjaśnił, że jest świadomy faktu, że niedostosowanie się do decyzji grozi wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie nie może on liczyć na pomoc władz, opieki społecznej ani sądu powszechnego w przedmiotowej sprawie. Dlatego też w razie nieuwzględnienia pierwotnego wniosku skarżący wniósł o nakazanie wujowi opróżnienia lokalu celem umożliwienia skarżącemu przeprowadzenia odpowiednich remontów, a w razie utrudnień z opróżnieniem objętego wyżej wymienionym nakazem budynku zastosowanie znaleźć mogą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do jego zarzutów odnośnie odpowiedzialności Z. R. za bezpośrednie przyczynienie się do pogorszenia stanu nieruchomości, które w opinii skarżącego są istotne również dla uwzględnienia ewentualnego roszczenia.

Skarżący zauważył, że organy obu instancji znając skomplikowaną sytuację prawną nieruchomości przy ulicy J. w C. w wydanych decyzjach nie wskazali kto ze współwłaścicieli i w jakim zakresie ma dokonać prac remontowych. Pominięto też fakt, że budynek wymaga opróżnienia ze znajdujących się tam przedmiotów oraz całkowitego osuszenia go. Osuszenie wewnętrznych ścian budynku jest konieczne przed wykonaniem nowej instalacji elektrycznej, co wskazał w ekspertyzie elektryk. Mocne zawilgocenie ścian jest spowodowane nieszczelnym poszyciem dachowym. Biorąc pod uwagę powyższe oraz obecną sytuację epidemiologiczną (wprowadzone obostrzenia) wykonanie kapitalnego remontu w wyznaczonym terminie wydaje się niewykonalne.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 30 marca 2022 r. skarżący wyjaśnił, że Z. R. umarł w sierpniu 2021 r. Obecnie nieruchomość stanowiącą działkę nr [..] w C. przejął bezprawnie jego brat R. F. Skarżący zgłosił ten fakt na Policję. Skarżący wyjaśnił również, że powyższe okoliczności objął złożonym w dniu rozprawy w Biurze Podawczym tutejszego Sądu wniosku dowodowym wraz z dokumentami potwierdzającymi opisane zdarzenia. Skarżący dodatkowo wyjaśnił, że aktualnie dom na działce jest nieużytkowany, a skarżący nie ma do niego dostępu pomimo tego, że jego status jako właściciela tej nieruchomości nie zmienił się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi, a ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W przeciwnym razie oddala skargę.

W niniejszej sprawie Sąd przeprowadził kontrolę legalności decyzji wydanych przez organy nadzoru budowlanego w stosunku do budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [..], przy ul. J. w C., w konsekwencji stwierdzenia, że obiekt ten znajduje się w złym stanie technicznym. Stan potwierdziły przedłożone przez stronę ekspertyzy i orzeczenia techniczne. Ustaleń w tym zakresie ani zasadności wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia robót usuwających nieprawidłowości w stanie technicznym nie kwestionuje skarżący, a jedynie sprzeciwia się nałożeniu tego obowiązku na niego jako współwłaściciela budynku.

Zdaniem Sądu, ze względu na charakter przedmiotowego postępowania, zarzuty w tym zakresie nie mogły odnieść skutku.

Na wstępie należy wskazać, że kontrolowane postępowanie jest konsekwencją decyzji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 7 czerwca 2018 r., utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, której prawidłowość potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 628/18. Decyzją tą organ zobowiązał współwłaścicieli budynku – P. P. F. i E. G., do kontroli polegającej na sprawdzeniu przewodów kominowych i wewnętrznej instalacji elektrycznej – przeprowadzonej przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia w tych dziedzinach oraz przedstawienia wykonanej przez osobę posiadającą prawo do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie ekspertyzy stanu technicznego przedmiotowego budynku, która określi zakres robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. Orzeczenie to było wynikiem oceny, że budynek na działce nr [...] jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Z oceną tą zgodził się sąd wojewódzki, który nie miał też wątpliwości co do tego, że obowiązki przedłożenia wskazanych dokumentów powinny był nałożone na współwłaścicieli budynku i to niezależnie od podnoszonych zarzutów w zakresie braku dostępu do budynku.

Przedmiotowe postępowanie było prowadzone w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym. Obowiązujące przepisy Prawa budowlanego nakładają na właścicieli i zarządców obiektów budowlanych obowiązek utrzymywania budynków w należytym stanie technicznym i estetycznym oraz zapewnienia bezpieczeństwa ich użytkowania. Zgodnie bowiem z art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 ustawy. Wymagania te dotyczą w szczególności nośności i stateczności konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwa użytkowania, możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego.

Z obowiązkami właścicieli i zarządców nieruchomości w powyższym zakresie korelują kompetencje nadzoru budowlanego, które zostały zobowiązane do nadzorowania, czy obiekty budowlane znajdują się w odpowiednim stanie technicznym i mogą być bezpiecznie użytkowane. W razie stwierdzenia uchybień i zagrożeń, organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do podjęcia działań, w tym przewidzianych w art. 66 Prawa budowlanego, który stanowił podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Przepis ten przewiduje, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Z powyższego wynika, że decyzja, o której mowa w art. 66 Prawa budowlanego, jest konsekwencją ciążącego na właścicielu (współwłaścicielach) czy zarządcy obiektu obowiązku określonego w art. 61 ust. 1 ustawy. W związku z tym, w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że tego rodzaju decyzja ma charakter związany. Organ nadzoru budowlanego po ustaleniu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w powyższym przepisie jest bowiem nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Obowiązek wykonania nałożonych robót budowlanych ma przy tym charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zakres zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości (zob. m.in. wyroki NSA z dnia: 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1328/09; z dnia 29 sierpnia 2019 r., II OSK 2405/17; z dnia 5 października 2021 r., II OSK 202/21, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne, celem tej regulacji jest jak najszybsze usunięcie stanu, który zagraża bezpieczeństwu zdrowia lub życia ludzkiego. Zastosowanie art. 66 Prawa budowlanego ma prowadzić do zapewnienia właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów budowlanych oraz użytkowania ich w sposób niezagrażający wskazanym w ustawie dobrom chronionym. Nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do stanu wypełniającego przesłanki określone w tym artykule (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., II OSK 838/14, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych samych względów wskazany przepis nie uzależnia nałożenia stosownego obowiązku (nakazu) od tego, kto spowodował taki stan, jak i kto powinien ponieść koszty związane z wykonaniem nakazu. Nie zamyka to jednak współwłaścicielom prawa do dochodzenia swoich roszczeń z tego tytułu, ale już na zasadach ogólnych wynikających z prawa cywilnego. Ponadto, sam fakt uniemożliwienia przez nałożony nakaz dostępu lokalu mieszkalnego współwłaścicielom nie przesądza to tym, że nakaz ten nie powinien być nałożony i do nich skierowany (zob. wyrok NSA z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II OSK 309/16, dostępny jw.).

Jak wynikało z niekwestionowanych ustaleń poczynionych przez organy w niniejszej sprawie, budynek na działce nr [..] jest w nieodpowiednim stanie technicznym: pokrycie dachowe azbestowo-cementowe jest nieszczelne, w związku z tym, w dwóch pomieszczeniach strychowych (skrajnych) sufity uległy znacznemu ugięciu na skutek erozji i wilgoci, występują ubytki tynku w gzymsie nad otworem okiennym i drzwiowym od strony południowej budynku oraz występujące spękania tynków ścian zewnętrznych, w orynnowaniu budynku występują ubytki, brak jest rur spustowych. Także dwa kominy znajdujące się powyżej połaci dachowej są w bardzo złym technicznym i wymagają remontu i czyszczenia. W pomieszczeniu kuchni, w której znajduje się piec węglowy, brak jest wentylacji, w budynku brak jest łazienki i toalety - woda zimna doprowadzona jest tylko do pomieszczenia kuchennego. W pozostałych pomieszczeniach także brak jest wentylacji. Niewątpliwie zatem stan ten odpowiada dyspozycji art. 66 Prawa budowlanego, co uzasadniało wdrożenie właściwej procedury nadzorczej, a uzyskane w jej toku opinie i ekspertyzy wykonane przez podmioty posiadające odpowiednie uprawnienia potwierdziły ocenę organu i wskazały zakres prac niezbędnych dla poprawy stanu technicznego obiektu, który zapewniać będzie bezpieczeństwo jego użytkowania.

Wątpliwości Sądu nie budzi także wybór adresata nałożonych obowiązków naprawczych, tj. współwłaścicieli budynku. Jak już bowiem wskazano, przepisy jednoznacznie określają podmioty, które ponoszą odpowiedzialność za utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym, czyli aktualnego właściciela lub zarządcę. Ze względu zaś na charakter dóbr, których ochronie służy tryb art. 66 Prawa budowlanego, tj. zdrowie i bezpieczeństwo ludzi oraz konieczność szybkiego zapewnienia realizacji tej ochrony, irrelewantne są kwestie związane z tym, kto i jak przyczynił się do złego stanu technicznego budynku oraz z przeszkodami w dostępie do budynku stawianymi przez osoby trzecie, o ile nie mają one charakteru prawnego. Kryterium wyboru adresata decyzji nakładającej obowiązki z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego powinno być więc związane z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością, gdyż tylko podmiot, który posiada określone prawa do wejścia na teren nieruchomości i wykonania określonego obowiązku, może być adresatem takiej decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2019 r., II OSK 1791/17, dostępny na stronie).

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący jest współwłaścicielem budynku, którego stan techniczny wzbudził uzasadnione wątpliwości organów nadzoru budowlanego. Dlatego też, w świetle art. 61 ust. 1 w zw. z art. 66 Prawa budowlanego, niewątpliwie to on, wraz z drugim współwłaścicielem, powinni być adresatami przedmiotowych obowiązków i wniosku tego nie mogą podważać podnoszone w toku postępowania i w skardze okoliczności związane ze skomplikowaną sytuacją faktyczną dotyczącą posiadania budynku i brakiem dostępu do niego przez skarżącego.

Przedstawiana przez skarżącego argumentacja nawiązująca do postanowienia zabezpieczającego wydanego w toku postępowania o zniesienie współwłasności, w sprawie o sygn. akt [..], nie świadczy o wadliwości zaskarżonej decyzji. W razie ziszczenia się przesłanek z art. 66 Prawa budowlanego organ nadzoru nie ma wyboru i zobowiązany jest przedsięwziąć kroki zmierzające do usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego obiektu. Podmiotem zobowiązanym w pierwszej kolejności do usunięcia nieprawidłowości jest właściciel (współwłaściciele), następnie zarządca, jeśli jest. W tej sprawie nie było wątpliwości, że zobowiązanymi do utrzymania budynku są współwłaściciele nieruchomości i to oni wyposażeni są w możliwości prawne niezbędne do realizacji tych obowiązków. Niezaprzeczalnie legitymują się bowiem tytułem prawnym (współwłasność) będącym podstawą prawną dostępu do obiektu.

Zabezpieczenie roszczenia o wydanie nieruchomości w postępowaniu o zniesienie współwłasności i odwołanie darowizny (spór o prawo), tylko poprzez nakazanie Z.R. umożliwienia skarżącemu wejścia na działkę nr [..] w C. (nakaz uwiązania psów), a nie – jak wnioskował skarżący – poprzez udostępnienie mu części nieruchomości budynkowej, nie ma wpływu na prawne możliwości realizacji obowiązków budowlanych skierowanych m.in. do skarżącego jako współwłaściciela. Zabezpieczenie w sprawie cywilnej ma znaczenie jedynie w tym postępowaniu i nie tworzy przeszkód prawnych nie do przezwyciężenia, które świadczyłyby o niewykonalności obowiązków nałożonych decyzją administracyjną. Niewykonalność prawna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. oznacza istnienie prawnych nakazów bądź zakazów, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu obowiązków ustanowionych w decyzji. Oznacza to brak możliwości zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący zakaz bądź nakaz zachowania. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Jeżeli właścicielowi nieruchomości zobowiązanemu do wykonania obowiązków administracyjnych przeszkadza w ich wykonaniu osoba trzecia (np. użytkownik) bądź podmiot zupełnie nieuprawniony do nieruchomości, to może on skorzystać z instrumentów ochrony własności wynikających z obowiązującego prawa. Spór taki nie może jednak wpływać na ocenę potrzeby przedsięwzięcia działań zmierzających do usunięcia stanu zagrożenia w budynku ze względu na jego zły stan techniczny. Z tych przyczyn również okoliczności ujawnione przez skarżącego na rozprawie, odnoszące się do śmierci Z. R. i pozbawienia skarżącego przez jego brata możliwości władania nieruchomością, nie mają wpływu na wynik sprawy. Tym samym dowody objęte wnioskiem skarżącego złożonym w Biurze Podawczym Sądu w dniu rozprawy, tj. 30 marca 2022 r., na wskazane wyżej okoliczności, były nieprzydatne procesowo.

W oparciu o wyjaśnienia skarżącego stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie, w dacie wydawania zaskarżonych decyzji, nie istniał stan trwałego pozbawienia możliwości wykonania przez skarżącego jako współwłaściciela obowiązków nałożonych na niego decyzją. Niezależnie więc od niewątpliwie skomplikowanej sytuacji i przeszkód faktycznych czynionych przez użytkownika budynku, współwłaściciele powinni podjąć takie kroki prawne, które zapewnią im realizację obowiązków orzeczonych w decyzji. Natomiast kwestie ochrony naruszonej własności i przywrócenia stanu zgodności z prawem pozostają poza zakresem kompetencji organów nadzoru budowalnego, jak i sądu administracyjnego.

W toku postępowania nie podważono skutecznie, aby prawo własności przedmiotowej nieruchomości w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie należało do osób objętych przedmiotowym nakazem, w tym skarżącego. Stąd w okolicznościach tej sprawy zaistniała potrzeba skierowania nakazu do wszystkich właścicieli budynku. Współwłaściciele mają prawne możliwości wykonania skierowanych do nich obowiązków. Natomiast kwestie związane z postawą użytkownika budynku dotyczą dostępu faktycznego, który pozostaje poza kognicją organów nadzoru budowlanego i kontrolującego Sądu. W tym zakresie Sąd zajmuje stanowisko zbieżne ze stanowiskiem wyrażonym uprzednio przez tutejszy Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 628/18, dotyczącej obowiązku przedłożenia ekspertyz technicznych.

Na marginesie, wskazać należy, że po śmierci Z. R. przedmiotowa nieruchomość nie jest już obciążona żadnymi prawami osób trzecich.

Wbrew zarzutom skargi, w decyzji z art. 66 Prawa budowlanego, w sytuacji obciążania obowiązkami kilku współwłaścicieli, organ nie jest zobligowany do wskazania, kto i w jakim zakresie ma dokonać prac naprawczych. Co do zasady bowiem obowiązki te obciążają współwłaścicieli solidarnie, niezależnie od ich udziałów czy podziału budynku do użytkowania (quo ad usum). W sytuacji, gdy obiekt budowlany stanowi współwłasność w częściach ułamkowych i nie ustanowiono w odpowiednim trybie zarządcy, to nakazy i zakazy sformułowane w decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego powinny być skierowane do wszystkich współwłaścicieli. Organ nie może więc dokonać podziału obowiązków, gdyż wymagałoby to rozstrzygania zagadnień cywilistycznych, związanych ze sposobem wykonywania współwłasności, co zaś nie jest rolą organu nadzoru, lecz sądu cywilnego. W przypadku obiektów budowlanych stanowiących przedmiot współwłasności zasadą jest więc, że decyzja wydawana na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego jest kierowana do wszystkich współwłaścicieli tego obiektu, niezależnie od wielkości udziałów we wspólnym prawie oraz niezależnie od stopnia osobistej odpowiedzialności lub przyczynienia się danego współwłaściciela do powstania stanu odpowiadającego przesłankom materialnoprawnym z art. 66 ust. 1. Kwestie ewentualnych rozliczeń cywilnoprawnych pomiędzy współwłaścicielami lub ich osobistej odpowiedzialności (np. deliktowej lub karnej) nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego i nie stanowią przesłanek wydania rozstrzygnięcia konkretyzującego obowiązki określone w art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 ustawy (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2020 r., II SA/Rz 865/19, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Te same uwagi odnoszą się także do obowiązku zakazu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Reasumując, zdaniem Sądu, wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu. W toku postępowania organ I instancji pozyskał odpowiednią dokumentację techniczną i poddał ją ocenie, a także przeprowadził kontrolę w terenie, ustalając w sposób bezsporny zły stan techniczny budynku mieszkalnego na działce nr [..] wymagający podjęcia działań naprawczych. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 i ust 2 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu, prawidłowo też ustalono adresata obowiązku przeprowadzenia robót naprawczych.

Przeprowadzone przez organy postępowanie nie narusza przy tym reguł wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem zebrany materiał jest kompletny, a jego ocena nie narusza granic swobody wyznaczonych w art. 80 k.p.a. Także uzasadnienia wydanych decyzji odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Oceny dokonanej przez Sąd nie zdołały podważyć zarzuty skargi, co wynika z powyższych rozważań. Dodatkowo należy wskazać, że nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), albowiem organy prowadzące niniejsze postępowanie przepisu tego nie stosowały, a więc nie mogły go naruszyć.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.