Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 594/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.24 ust.4. i ust.5 , art 28 ust 1-3
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi Ż.M na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją [...] z dnia 25 marca 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną [...] z dnia 23 października 2013 r., którą odmówiono M.Z. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami.

Z zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że zapadła ona w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2013 r. M.Ż. (zwany dalej "Stroną", bądź "Skarżącym") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "Zakładem" bądź "Organem") o umorzenie należności z tytułu składek powstałych w latach 1994-1995, podnosząc, że przedawnienie przedmiotowych należności nastąpiło po 10 latach. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2008 r. o sygn. akt V SA/Wa 662/08.

Decyzją Nr [...] z dnia 23 października 2013 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek, z uwagi na brak całkowitej nieściągalności zadłużenia o którym mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W wyniku rozpoznania wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją Nr [...] z dnia 20 grudnia 2013 r., Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia 23 października 2013 r. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Wyrokiem z dnia 29 października 2014 r. o sygn. akt I SA/Sz 803/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżona decyzję Zakładu.

W uzasadnieniu na wstępie, Sąd nakreślił ramy prawne sprawy, wskazując, że w sprawie niesporne jest, iż należności będące przedmiotem postępowania dotyczą okresu 07-1994 r. - 08.1994 r. i 12.1994 r. - 05.1995 r., i zaległości te powstały pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. nr 25, poz. 137 ze zm., zwanej dalej: "u.o.f.u.s."). Zgodnie zaś z art. 35 ust. 3 u.o.f.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Natomiast stosownie do art. 35 ust. 4 zdanie 2 u.o.f.u.s., składek nie można dochodzić, jeżeli od momentu ich płatności upłynęło 10 lat. W związku z powyższym zobowiązanie uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne przedawnia się najpóźniej w terminie 10 lat od chwili, kiedy stało się wymagalne.

Sąd wskazał także, że powyższa ustawa została uchylona ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; zwanej dalej: "u.s.u.s."), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. W ustawie tej, według pierwotnego brzmienia art. 24 ust. 4 i ust. 5 u.s.u.s., przewidziano, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Natomiast z dniem 1 stycznia 2003 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.), nastąpiła zmiana art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s., w wyniku której należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponadto bieg terminu przedawnienia uzyskał nowe cechy w zakresie podstaw przerwania i zawieszenia. Ustało również ograniczenie skutków przerwania terminu przedawnienia związane z upływem czasu od daty płatności składek i niemożnością dochodzenia należności.

Sąd odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r. o sygn. II GSK 835/08, który zapadł w sprawie analogicznej do rozpatrywanej (w sprawie ze skargi kasacyjnej M.Ż.) i w którym rozstrzygnięto kwestię wpływu zmian stanu prawnego na bieg terminu i inne cechy przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w sytuacji, gdy wymagalność i terminy płatności składek przypadały pod rządami ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

Sąd przywołał także stanowisko Sądu Najwyższego w kwestii dopuszczalności wydłużania terminu przedawnienia, wyrażone m.in. w: wyroku z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I UK 37/07 (OSNP 2008, Nr 17-18, poz. 266); uchwale z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 17); uchwale z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16), gdzie przyjęto generalnie, że: dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych.

Przyjmując za własne przedstawione powyżej stanowisko, Sąd uznał za prawidłową argumentację Organu, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli i ocenie, czy zaszły okoliczności powodujące przerwanie względnie zawieszenie terminu przedawnienia, co jest niezbędne dla pełnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Akta sprawy nie zawierają bowiem żadnych dokumentów pozwalających na ustalenie przerwania, ewentualnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Sąd wskazał na brak w aktach sprawy: 1) tytułów wykonawczych z 1994 r. i 1995 r., które potwierdzałyby skuteczne prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co powodowałoby przerwanie biegu przedawnienia należności; 2) dokumentacji potwierdzającej zawarcie w dniu 19 sierpnia 1996 r. układu ratalnego, jak też wskazania, na jaki okres układ ten zawarto, co czyni niemożliwym ustalenie, czy i kiedy nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia; 3) tytułów wykonawczych z 1999 r.; 4) dokumentacji ilustrującej postępowanie restrukturyzacyjne oraz decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, w związku z którą nastąpić miało zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że, wbrew twierdzeniom Organu, nie sposób w oparciu o zgromadzony materiał ocenić, czy i jakie czynności podejmowane w sprawie skutecznie przerwały 5-letni, a następnie 10-letni bieg przedawnienia należności, co uzasadniałoby dalsze ich dochodzenie. W tej sytuacji Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ winien zgromadzić i ocenić cały materiał dowodowy, pozwalający na zweryfikowanie kwestii przedawnienia.

Sąd w dniu 26 stycznia 2015 r. przekazał ww. wyrok wraz z aktami do Zakładu (wpływ do Organu - 29 stycznia 2015 r.), a Strona, pismem z dnia 3 lutego 2015 r., powołując się na to orzeczenie, ponownie zwróciła się do Organu z wnioskiem o umorzenie należności.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Zakład wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 25 marca 2015 r., w której nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska.

W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że analizie zostały poddane dokumenty zgromadzone w sprawie, w tym przedłożone w dniu 29 sierpnia 2013 r. oraz 19 listopada 2013 r., tj. zaświadczenie o pomocy de minimis z dnia 5 sierpnia 2013 r., zajęcie wierzytelności z dnia 24 lutego 2011 r., postanowienie z dnia 9 grudnia 2002 r. w trybie zarządzenia tymczasowego zasądzające alimenty na rzecz syna Skarżącego oraz dokumenty znajdujące się w aktach płatnika oraz w systemie informatycznym Zakładu, w tym z zakresu: przymusowego dochodzenia należności, udzielonych układów ratalnych, postępowania restrukturyzacyjnego (wskazano tu przeanalizowane dokumenty).

Następnie, przywołując brzmienie art. 23 ust. 1 (dotyczącego odsetek) oraz art. 28 ust. 1 -3 u.s.u.s. (regulującego kwestę umarzania oraz definiującego przypadki całkowitej nieściągalności), Zakład stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż figurujące zadłużenie zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym obecnie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 29 czerwca 2001 r. i dotychczas organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto w 2013 r. zostały przekazane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłaty egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł, które zostały rozksięgowane na składki w kwocie [...] zł oraz odsetki w kwocie [...] zł. W związku z powyższym Organ uznał, że na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia. Organ wyjaśnił przy tym, że z uwagi na fakt, iż należności których dotyczy postępowanie nie są należnościami z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Organ nadmienił także, że na koncie rozliczeniowym Strony obecnie, po uwzględnieniu ww. wpłat egzekucyjnych, figuruje zadłużenie w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników za okres: 07.1994 r.-08.1994 r., 01.1995 r.-05.1995 r. w kwocie [...] zł, co skutkowało powstaniem odsetek.

Odnosząc się do podnoszonych zarzutów przedawnienia przedmiotowych należności, Organ stwierdził, że figurujące na koncie Strony należności na dzień złożenia wniosku (tj. 29 sierpnia 2013 r. za okres 07-08.1994 r., 12.1994 r.-05.1995 r.) były nadal wymagalne, natomiast zarzut ich przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie. Przywołując brzmienie art. 35 u.o.f.u.s., Zakład wskazał na podejmowane czynności, które skutkowały przerwanie biegu terminu przedawnienia należności, tj.:

– w latach 1994-1996 prowadzone było postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] z dnia 16.09.1994 r. za okres 07.1994 r., [...] z 24.10.1994 r. za okres 08.1994 r., [...] z dnia 22.03.1995 r. za okres 01.1995 r., [...] z dnia 24.04.1995 r. za okres 02.1995 r., [...] z dnia 18.07.1995 r. za okres 05.1995 r., [...] z dnia 19.07.1995 r. za okres 12.1994-04.1995 r. zakończone z powodu braku majątku, stwierdzone spisanymi protokołami o stanie majątkowym z dnia 07.12.1995 r. i 13.03.1996 r.;

– rozłożenie na raty należności z tytułu składek za okres 06.1993 r., 07.1994 r. -05.1995 r. - na wniosek Strony z dnia 08.05.1996 r. Pismo z dnia 21.08.1996 r. w sprawie udzielonego układu ratalnego ze wskazaniem harmonogramu spłaty rat na należności z tytułu składek za okres 06.1993 r., 07.1994 r.-05.1995 r. z terminem spłaty ostatniej raty do 10.08.1998 r., pismo z dnia 01.10.1996 r. w sprawie wyrażenia zgody na przesunięcie terminu spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 06.1993 r., 07.1994 r.-05.1995 r., pismo z dnia 12.12.1996 r. o wyrażeniu zgody na ponowne przesunięcie terminu spłaty układu ratalnego, pismo z dnia 09.06.1997 r. o zerwaniu układu ratalnego z uwagi na niedotrzymanie warunków umowy. W związku z rozłożeniem na raty należności z tytułu składek bieg 5-letniego terminu przedawnienia należności został skutecznie przerwany, a składka za miesiąc 07.1994 r. uległaby przedawnieniu w dacie 16.08.2004 r., a kolejne składki odpowiednio w kolejnych terminach płatności.

Organ wskazał, że w związku z wejściem przepisów u.s.u.s. od 1 stycznia 1999 r. nastąpiła zmiana zasad liczenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia wejścia ustawy do 2000 r., tj. do dnia zakończenia relacją poborcy z 6 czerwca 2000 r. postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika III Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych [...] do [...] z 29 listopada 1999 r. za okres od 12.1994 r. do 05.1995 r. bieg terminu przedawnienia wynosił 5 lat, a w przypadku przerwania poprzez odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każdą inną czynność zmierzająca do ściągnięcia należności -10 lat.

Kolejną czynnością przerywającą bieg terminu przedawnienia było rozłożenie na raty należności za okres 07.1994 r.-05.1995 r., w drodze umowy Nr [...] z dnia 29 listopada 2001 r. z terminem spłaty ostatniej raty – 25 czerwca 2003 r.

Na obecnym etapie postępowania należności za okres 07.1994 r.-05.1995 r. objęte są przymusowym dochodzeniem prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29 czerwca 2001 r. o nr od [...] do [...] .

Organ wskazał także, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek uległ również zawieszeniu wskutek złożonego przez Stronę w dniu 15 listopada 2002 r. wniosku o restrukturyzację - na okres od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wydania decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego, tj. 30 kwietnia 2004 r. (postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 15 stycznia 2003 r., decyzja z dnia 30 kwietnia 2004 r. o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego). Dla przedmiotowych należności zawieszenie trwało 533 dni, stąd składka za miesiąc 07.1994 r. uległaby przedawnieniu 31.01.2006 r., kolejne składki odpowiednio.

Opisane powyżej czynności, w ocenie Organu, świadczą o tym, że należności pozostają nadal wymagalne, a bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony, co potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II UK 313/10, zgodnie z którym: "Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia (art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie.".

Organ zauważył także, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt. V SA/Wa 662/08, w którym uznano, że zobowiązania ulegają przedawnieniu po 10 latach, został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 835/08, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 675/09 oddalił skargę Strony w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

W związku z powyższym do oceny przedawnienia należności z tytułu składek figurujących na koncie Strony Organ przyjął przepisy aktualnie obowiązujące.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną Zakładu, Skarżący zaskarżył ją w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o:

1) zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez umorzenie postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należnych za zatrudnionych pracowników wraz z odsetkami za okresy 07-08.1994 i 12.1994 -05.1995 jako bezprzedmiotowego w związku z przedawnieniem tych należności,

2) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż należności z tytułu składek za okresy 07.-08.1994 i 12.1994-05.1995 są nadal wymagalne podczas, gdy uległy one przedawnieniu najpóźniej w czerwcu 2006 roku, a zatem zobowiązanie z tego tytułu wygasło,

a to wskutek:

2) naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 109 u.s.u.s., poprzez jego niezastosowanie przy ocenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należnych za okres do dnia 31 grudnia 1998 r., a w konsekwencji:

b) art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. u.o.f.u.s. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z art. 109 u.s.u.s. wynika, że do składek na ubezpieczenie społeczne za okres 07-08.1994 i 12.1994-05.1995 - jako składek należnych za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. stosować należy przepisy dotychczasowe,

c) art. 24 ust. 4, 5a, 5b u.s.u.s. poprzez ich zastosowanie, podczas gdy zgodnie z art. 109 u.s.u.s. do składek należnych za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. stosować należy przepisy dotychczasowe, a zatem przepisy, które obowiązywały przed wejściem w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2015 r., poz. 658), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, sprowadzający się zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) do kryterium jej zgodności z prawem, ma istotne znaczenie dla katalogu możliwych rozstrzygnięć sądu, który został wskazany w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten bowiem stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na decyzję sąd może ją uchylić w całości albo w części (pkt 1), stwierdzić jej nieważność w całości lub w części (pkt 2) lub też stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa (pkt 3). Przy czym, zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

Przeprowadzone w powyżej zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.

W ocenie Sądu w sprawie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Jak stanowi wskazany przepis ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie, należy rozumieć wyrażony przez sąd pogląd co do wartości prawnej sprawy w jej warstwie materialnej i procesowej. Pogląd ten wyrażony zatem na gruncie prawa materialnego lub procesowego dotyczyć będzie wykładni przepisów prawa materialnego lub procesowego, prawidłowości ustalenia przez organ stanu faktycznego oraz prawidłowości zastosowania przepisów mających w sprawie zastosowanie. Ocena prawna może także dotyczyć poprawności skorzystania przez organ administracji z uznania administracyjnego (vide: T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, 2005; wyrok NSA-OZ w Poznaniu z dnia 16 października 1997 r. o sygn. akt I SA/Po 263/97, LEX nr 30884).

Dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego. Jak podkreślał niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, konsekwencją związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, że stanowisko sądu pierwszej instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim orzeczeniu, a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wcześniejszym poglądem (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2008 r. o sygn. akt I OSK 886/07, LEX nr 541851).

W sprawie z wniosku Skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek, pierwotnie wydane przez Zakład rozstrzygnięcie z dnia 20 grudnia 2013 r. zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2014 r. o sygn. akt I SA/Sz 803/14. Sąd ten podzielił w pełni stanowisko Organu co do tego, iż do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia. Jednocześnie jednak uznał, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli i ocenie w tym zakresie, albowiem akta sprawy nie zawierają żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie przerwania, ewentualnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji, Sąd wskazał Organowi na konieczność takiego zgromadzenia materiału dowodowego i rozpoznania sprawy, aby możliwe było zweryfikowanie kwestii przedawnienia ciążących na Skarżącym należności wobec Zakładu.

W tym miejscu podkreślić należy, że z uwagi na niewniesienie przez żadną ze stron postępowania skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia, wyrok ten stał się prawomocny i wiąże zarówno skarżony Organ, jak i Sąd orzekający w niniejszym składzie. Oznacza to, że skoro w sprawie nie nastąpiła zmiana przepisów, Sąd nie mógł poddać ocenie tych zarzutów skargi, które de facto zmierzały do podważenia oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 29 października 2014 r. Niezastosowanie się przez Sąd do oceny prawnej przewidzianej w art. 153 p.p.s.a. stanowiłoby bowiem naruszenie prawa stanowiące podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

Oceniając natomiast sprawę pod kątem wywiązania się przez Zakład z zaleceń zawartych w wyroku z dnia 29 października 2014 r., Sąd stwierdził, że Organ nie sprostał w pełni temu zadaniu.

W wyroku z dnia 29 października 2014 r., określając niedostatki materiału dowodowego, Sąd wskazał na brak m.in. tytułów wykonawczych wystawionych w latach 1994-1995, które potwierdzałyby skuteczne prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co powodowałoby przerwanie biegu przedawnienia należności. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie, o ile Organ wskazał na przeanalizowanie 6 tytułów wykonawczych z tego okresu, o tyle w przedstawionym Sądowi materiale dowodowym znajduje się tylko 5 z nich (k. 54-63 akt administracyjnych). Brak jest bowiem tytułu nr [...] z dnia 22 marca 1995 r. za okres 01.1995 r. Podobnie materiał dowodowy nie zawiera wymienionych przez Organ tytułów wykonawczych od [...] do [...] z dnia 29 czerwca 2001 r. za okres 07-08.1994 r. i 12.1994 r.-05.1995 r. Nie sposób bowiem dokonać ich oceny tylko na tej podstawie, że o tytułach tych wzmiankuje się w innych pismach (k. 53, 100 akt administracyjnych), zwłaszcza, że niektóre z tych pism nie sposób uznać za dokument urzędowy (mają postać komputerowego wydruku, nie są opatrzone ani urzędową pieczęcią, ani własnoręcznym podpisem osoby je sporządzającej).

Jednakże, co istotniejsze, z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, w jaki sposób Zakład dokonał analizy zgromadzonego materiału pod kątem przedawnienia przedmiotowych należności, i jak doszedł do ogólnego wniosku, że należności Skarżącego pozostają nadal wymagalne, a bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany bądź zawieszony. W części odnoszącej się do kwestii przedawnienia, Zakład zasadniczo wymienił tylko podjęte czynności bądź dokumenty świadczące o ich podjęciu, które w świetle właściwych przepisów oznaczać miały zaistnienie zdarzeń wywołujących ww. skutki. W jednym tylko miejscu Organ przedstawił swoją analizę, wskazując, że z uwagi na toczące się postępowanie restrukturyzacyjne bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu na przedmiotowych należności zawieszenie trwało 533 dni, stąd składka za miesiąc 07.1994 r. uległaby przedawnieniu 31.01.2006 r., kolejne składki odpowiednio. W treści uzasadnienia brak jest takiej oceny w odniesieniu do innych podnoszonych przez Organ zdarzeń. Ślady takiej oceny znaleźć można natomiast w aktach administracyjnych (vide: pisma z dnia 8 stycznia 2015 r. i 12 lutego 2015 r. – k. 53 i 54, a także pismo na k. 105 z załącznikami), jednakże nie mogą one uzupełnić braków decyzji. Wynik poczynionych przez organ administracji ustaleń faktycznych i ich ocena prawna winny bowiem znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które - w myśl art. 107 § 3 k.p.a. - powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne decyzji), a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (uzasadnienie prawne).

Uzasadnienie powinno zatem wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają, którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. Uzasadnienie decyzji powinien też cechować logiczny związek z rozstrzygnięciem oraz kompletność użytych motywów, które do tego rozstrzygnięcia posłużyły. Motywy decyzji, zredagowane w sposób należyty, powinny akceptować zasadność wszystkich przesłanek faktycznych i prawnych, którymi organ administracyjny kierował się przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Bez zachowania tego elementu decyzji, strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), jak też w skardze do Sądu. Ponadto prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze. W prawidłowym uzasadnieniu wyraża się zasada zarówno zasada działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), jak i przekonywania (art. 11 k.p.a.). Stanowi ono również jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny.

Zaskarżona decyzja, w jej obecnym kształcie, nie poddaje się zaś ocenie, czy zaszły okoliczności powodujące przerwanie bądź zawieszenie terminu przedawnienia, co jest niezbędne dla pełnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu i co ewentualnie mogłoby przesądzić o konieczności podjęcia przez Sąd rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 145 § 3 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na uwadze zarówno wskazania płynące z wyroku z dnia 29 października 2014 r., jak i wyroku podjętego przez Sąd w niniejszym składzie, Organ winien zatem zgromadzić i ocenić cały materiał dowodowy pozwalający na zweryfikowanie kwestii przedawnienia, a w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia jednoznacznie wskazać, czy i jakie czynności podejmowane w sprawie skutecznie przerwały bądź zawieszały 5-letni, a następnie 10-letni bieg przedawnienia należności, co uzasadniałoby dalsze ich dochodzenie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd zasądził od Zakładu na rzecz Skarżącego kwotę 240 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składają się koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).