Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 952/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, art. 8, art. 12, art. 15, art. 44
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędzia WSA Robert Adamczewski Protokolant starszy asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz M. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania. RL


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...], nr [...] o uznaniu M. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] orzekł o uznaniu M. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 5 ust. 3, ust. 3a i ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 670 ze zm., dalej jako: "ustawa"). W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż dłużnik alimentacyjny uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. W dniu 10 maja 2019 roku organ wystosował do M. K. zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych: M. K. i K. K.. Na podstawie wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, organ kilkukrotnie podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego z dłużnikiem. W dniu 1 kwietnia 2019 roku wysłano pisemne wezwanie do stawienia się w celu złożenia wywiadu alimentacyjnego oraz oświadczenia majątkowego. Wezwanie zostało zwrócone po awizacji, jako nieodebrane, dłużnik alimentacyjny także nie stawił się do organu. Z zaświadczenia Komornika Sądowego wynika, iż przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie wyższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Kwestionując powyższą decyzję M. K. wniósł odwołanie wskazując, że brak stawiennictwa na wezwanie organu spowodowane było brakiem wiedzy o przesyłce awizowanej z uwagi na to, iż nie jest jedynym użytkownikiem skrzynki pocztowej. Odwołujący, jak wskazał, nie unika płacenia alimentów, pracuje jako kierowca ale zły stan zdrowia uniemożliwia mu pozyskiwanie większych zarobków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy wskazał, iż obowiązek alimentacyjny odwołującego powstał na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w P. w dniu [...], sygn. akt [...]. Odwołujący w ugodzie zobowiązał się łożyć tytułem alimentów na rzecz małoletnich synów M. K. i K. K. w kwocie po 350 zł miesięcznie. Następnie na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w P. w dniu [...], sygn. akt [...] odwołujący zobowiązał się płacić na rzecz małoletniego K. K. alimenty w kwocie 600 zł miesięcznie. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 28 października 2014 roku na wniosek A. K.-S. (przedstawiciela ustawowego małoletnich) w zakresie egzekucji zaległych i bieżących alimentów w łącznej kwocie 750 zł miesięcznie na podstawie ugody z dnia [...]. W dniu 22 kwietnia 2015 roku pełnoletni uprawniony M. K., złożył wniosek o umorzenie egzekucji alimentów bieżących na jego rzecz od dnia 1 kwietnia 2015 roku wnosząc jednocześnie o kontynuacje postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekucji alimentów zaległych naliczonych do dnia 31 marca 2015 roku. Komornik w dniu 22 kwietnia 2015 roku w ww. zakresie wydał stosowne postanowienie i kontynuował postępowanie egzekucyjne w zakresie egzekucji alimentów zaległych na rzecz uprawnionych: M. K. i K. K. oraz alimentów bieżących na rzecz K. K. w kwocie 350 zł miesięcznie. W dniu 26 lipca 2018 roku A. S. (przedstawiciel ustawowy uprawnionego małoletniego K. K.) wniosła o rozszerzenie i kontynuację prowadzonej egzekucji w zakresie podwyższonych alimentów, zgodnie z treścią ugody z dnia [...]. W sprawie, z uwagi na bezskuteczność egzekucji, A. S. złożyła w dniu 11 marca 2019 roku wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego – M. K..

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ pierwszej instancji prawidłowo wezwał dłużnika alimentacyjnego, pismem z dnia 1 kwietnia 2019 roku, do osobistego stawiennictwa celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, wyznaczając termin 7 dni. Wezwanie zostało doręczone z dniem 17 kwietnia 2019 roku w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). W sprawie na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru operator pocztowy wskazał, iż zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru, w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczone zostało w oddawczej skrzynce pocztowej adresata w dniu 1 kwietnia 2019 roku oraz wskazał także informację o powtórnej awizacji w dniu 10 kwietnia 2019 roku. Z druku potwierdzenia odbioru wynika, iż zwrot przesyłki poleconej nastąpił w dniu 17 kwietnia 2019 roku. Także zawiadomienie z dnia 10 maja 2019 roku wszczynające z urzędu postępowanie zostało doręczone dłużnikowi z dniem 29 maja 2019 roku, w trybie art. 44 K.p.a.

W materiale dowodowym sprawy znajduje się pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia 14 maja 2019 roku, informujące iż podczas ostatnich 6 miesięcy trwania egzekucji wyegzekwowane zostały od dłużnika alimentacyjnego kwoty: 750 zł w grudniu 2018 roku, 150 zł w styczniu 2019 roku, 850 zł w lutym 2019 roku, 150 zł w marcu 2019 roku, 850 zł w kwietniu 2019 roku i 750 zł w maju 2019 roku. Na tej podstawie Kolegium przyjęło, że dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w wysokości nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, a co za tym idzie nie została spełniona przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy.

W toku postępowania – jak wskazało Kolegium – konieczne jest ustalenie kwalifikowanych okoliczności wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a wskazujących na negatywne zachowanie dłużnika. Fakt, iż odwołujący aż do chwili obecnej nie wypełnił obowiązku stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, nałożonego wezwaniem organu z dnia 1 kwietnia 2019 roku, wyczerpują – w ocenie Kolegium – znamiona negatywnego zachowania dłużnika opisane w art. 5 ust. 3 ustawy.

Odnosząc się do podnoszonej przez odwołującego kwestii braku wiedzy o nadanym przez organ wezwaniu do stawienia się w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, z uwagi na fakt, iż odwołujący nie jest jedynym użytkownikiem skrzynki pocztowej oraz nieprawidłowe działania listonosza poprzez pozostawienie przesyłki w skrzynce sąsiada, Kolegium napisało, że żadna z tych okoliczności nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Awizowane przesyłki pocztowe, zarówno z dnia 1 kwietnia 2019 roku (wezwanie do dłużnika alimentacyjnego), jak i z dnia 10 maja 2019 roku (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) zostały nadane na właściwy adres, wskazany przez odwołującego jako adres zamieszkania i ze skutkiem doręczenia zastępczego. Zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzone w przepisanej przez prawo formie przez uprawniony do tego podmiot stanowi dowód tego, co zostało na nim urzędowo poświadczone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może zostać obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, zatem przeciwdowody muszą być zdecydowanie przekonujące, a obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o oświadczenia strony, czy też jej sąsiadów w zakresie złego funkcjonowania doręczyciela, tj. Poczty Polskiej. Gołosłowne i niepoparte żadnymi dowodami twierdzenia strony, że nie umieszczono w skrzynce tych powiadomień nie obalają domniemania prawdziwości danych ujętych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru i skuteczności doręczenia zastępczego. Strona, dopatrując się nieprawidłowości w działaniach doręczyciela, powinna złożyć stosowne zastrzeżenia i przeprowadzić w urzędzie pocztowym postępowanie reklamacyjne. W sprawie, wobec braku przeprowadzenia w urzędzie pocztowym postępowania reklamacyjnego w tym zakresie przez odwołującego Kolegium uznało, iż powyższe pisma zostały doręczone prawidłowo.

W skierowanej do sądu administracyjnego skardze M. K. wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, które mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie:

- art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego;

- art. 5 ust. 3 ustawy, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż skarżący uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, w sytuacji, gdy nie miał wiedzy o wezwaniu do osobistego stawiennictwa, a także o wszczęciu postępowania, zaś ww. pisma doręczone zostały w trybie art. 44 K.p.a., co w świetle ugruntowanego orzecznictwa wyklucza możliwość przyjęcia tylko na tej podstawie negatywnego stosunku dłużnika.

Ponadto autor skargi wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, czyli naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności służących dokładnemu ustaleniu stanu faktycznego i wyjaśnieniu sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem, że skarżący uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odmówił złożenia oświadczenia majątkowego;

- art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie przez organy postępowania administracyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, polegające na bezkrytycznym przyjęciu, że skarżący miał negatywny stosunek do obowiązków, o których mowa w art. 5 ustawy, że wszczęto wobec niego postępowanie administracyjne i że doręczenie wezwania stronie mogło nastąpić w trybie przepisu art. 44 K.p.a. w sytuacji, gdy w istocie nie doszło do faktycznego doręczenia pierwszego pisma skarżącemu, z którego dowiedziałby się, że został wezwany do stawiennictwa i że wszczęto wobec niego postępowanie;

- art. 44 K.p.a., poprzez uznanie, że korespondencja związana z wezwaniem do stawiennictwa i wszczęciem postępowania była skutecznie doręczana w drodze doręczenia zastępczego;

- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie;

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo, iż orzeczenie to było wadliwe i nie odpowiadało prawu w związku z czym winno podlegać uchyleniu w całości.

Opierając się na wskazanych zarzutach autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia albo zlecenie organowi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odebranie od skarżącego oświadczenia majątkowego. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 9 stycznia 2020 roku, po rozpoznaniu wniosku skarżącego, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy, którą uznano skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej wcześniej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Jednocześnie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 5 ust. 3b ustawy).

Przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, które w istocie – łącznie z przesłanką negatywną z art. 5 ust. 3a ustawy – określają również warunki wydania decyzji w tym przedmiocie, zostały w sposób enumeratywny wymienione w art. 5 ust. 3 pkt 1 – 3 ustawy.

W tym miejscu należy zasygnalizować, że ustalenia dokonywane w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają doniosłe znaczenie, bowiem prowadzą nie tylko do zakwalifikowania dłużnika alimentacyjnego do określonej kategorii dłużników, ale powodują dalsze, poważniejsze jeszcze konsekwencje. Wspomniane konsekwencje zostały określone w art. 5 ust. 3b ustawy, który przewiduje w razie gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika:

1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku - Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1600 ze zm.) oraz

2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.

Bezspornie zatem postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań musi zostać przeprowadzone przez organy obu instancji z dużą starannością, w celu ustalenia każdej z niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy przesłanek. Sąd kontrolujący wydane w sprawie decyzje powinien mieć natomiast możliwość oceny ustaleń organu dokonanych na podstawie przedstawionych w aktach sprawy dowodów.

W ocenie organów obu instancji, w sprawie zaistniała przesłanka, o której stanowi art. 5 ust. 3 ustawy albowiem skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Skarżący, pismem z dnia 1 kwietnia 2019 roku, został zawiadomiony o konieczności osobistego stawiennictwa w organie – w terminie 7 dni – celem sporządzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Korespondencja zawierająca wspomniane pismo została wysłana listem poleconym na adres skarżącego, ale awizowana przesyłka wróciła do nadawcy. Na tej podstawie organ uznał, że korespondencja została doręczona w trybie zastępczym na podstawie art. 44 K.p.a. Podobnie kolejne pismo (z dnia 10 maja 2019 roku) stanowiące zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, także zostało wysłane listem poleconym na adres zamieszkania skarżącego, a po okresie awizowania, przesyłka wróciła do nadawcy, jako nieodebrana w terminie. Tą korespondencję organ także uznał za doręczoną w trybie zastępczym na podstawie art. 44 K.p.a.

Z akt administracyjnych wynika, że pierwszą korespondencją, którą odebrał skarżący była decyzja organu pierwszej instancji o uznaniu go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z lektury akt administracyjnych nie wynika, by skarżący – przed doręczeniem mu decyzji organu pierwszej instancji – posiadał wiedzę o złożonym wniosku o wszczęcie postępowania i o samym toczącym się postępowaniu w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Z tego powodu – w ocenie składu orzekającego – w sprawie doszło do naruszenia art. 6, art. 8, jak i art. 12 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Wynikająca z art. 6 K.p.a. zasada praworządności oraz zasada zaufania obywateli do organów państwa wyrażona w art. 8 K.p.a., nakładają na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Zasada ogólna z art. 8 § 1 in principio K.p.a., w myśl której organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, posiada konstytucyjne zakotwiczenie w zasadzie ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego oraz stosowanego przez nie prawa (utożsamianej często z zasadą pewności i bezpieczeństwa prawnego), stanowiącej istotny komponent klauzuli demokratycznego państwa prawnego w rozumieniu art. 2 Konstytucji RP. Uwzględnić więc trzeba, że – w myśl art. 12 K.p.a. – organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie.

Jak już wskazano, konsekwencje wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, mają bardzo poważny charakter, co obliguje organ do szczególnej staranności i aktywności w postępowaniu. Tych wymagań nie spełniło działanie organu polegające na wysłaniu na adres skarżącego korespondencji w formie listownej i to wyłącznie jednorazowo (jeden raz wysłano wezwanie do stawiennictwa i jeden raz wysłano zawiadomienie o wszczęciu postępowania).

A ponieważ, konsekwencje prawne działań określonych w art. 5 ust. 3 ustawy (w tym m.in. uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmowy złożenia oświadczenia majątkowego), mają istotną doniosłość prawną, a polegają najpierw na wszczęciu postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a w dalszej konsekwencji wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Gdy takowa decyzja uzyska przymiot ostateczności, organ właściwy składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 Kodeksu karnego oraz kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 3b ustawy). Zdaniem Sądu, by przyjąć zaistnienie tak poważnych konsekwencji prawnych, niezbędne jest by skarżący, jeszcze przed wydaniem decyzji o uznaniu go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, miał wiedzę o toczącym się postępowaniu w sprawie. Gdyby skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu i celowo uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy unikał złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, to wydanie decyzji oparte na uznanym za doręczone zawiadomieniu nie chroniłoby skarżącego przed wydaniem decyzji o uznaniu go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Co należy podkreślić w treści odwołania, a później w treści pisma z dnia 23 sierpnia 2019 roku skarżący usprawiedliwiając niestawiennictwo w organie, wnioskował o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Wniosek z dnia 23 sierpnia 2019 roku choć skierowany do Wójta Gminy wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy, choć w toku było postępowanie odwoławcze, zbagatelizował tenże wniosek, czym niewątpliwie naruszył wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Końcowo odnosząc się do argumentów Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy wyjaśnić, że podmiotem wyłącznie uprawnionym do złożenia reklamacji za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi pocztowej jest wyłącznie nadawca przesyłki (§ 2 ust. 1 i § 7 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 roku w sprawie reklamacji usługi pocztowej, tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 474 ze zm.). Nadawcą przesyłek kierowanych do skarżącego był organ pierwszej instancji, zatem to tylko on (a nie skarżący) był uprawniony do złożenia reklamacji za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi pocztowej.

Prowadząc ponownie postępowanie w niniejszej sprawie organ odwoławczy pisma kierowane do skarżącego powinien traktować jako kolejne pisma w sprawie, bowiem skarżący jest już świadomy, że toczy się postępowanie o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W podsumowaniu stwierdzić należało, że organy obu instancji dokonały błędnych ustaleń dotyczących wystąpienia przesłanki uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, określonej w art. 5 ust. 3 ustawy.

Odnosząc się do argumentów skarżącego należy wyjaśnić, iż zasadnicza ich część zyskała uznanie Sądu. Na etapie postępowania administracyjnego autor skargi wskazywał na swój stan zdrowia. Jednak decyzja w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w sprawie bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostały okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącego, jego sytuacją życiową i majątkową.

Konkludując, wobec istotnego naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", a w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stwierdzone uchybienia mogły mieć wpływ na wynik postępowania administracyjnego.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata oraz jego wydatki w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

RL