Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1234/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 3,  par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. G. (dalej: "podatnik" lub "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] wydane w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Postanowieniem z dnia [...] r., [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. (dalej również "organ pierwszej instancji" lub "organ egzekucyjny"), działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201) dalej "u.p.e.a.", umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku podatnika na podstawie tytułów wykonawczych Starosty B.:

- nr [...] z dnia [...] r. dotyczącego opłaty za pobyt w rodzinach zastępczych w kwocie [...] zł,

- nr [...] z dnia [...] r. dotyczącego zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł,

- nr [...] z dnia [...] r. dotyczącego "innej podstawy prawnej niedostępnej chwilowo w słowniku centralnym" w kwocie [...] zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na brak możliwości zaspokojenia dochodzonych należności.

2. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D., podnosząc że bez żadnego tytułu wykonawczego został poinformowany o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Oświadczył, że nie pobierał alimentów i regularnie je płaci. Przyznał, że kiedyś zalegał z zapłatą alimentów i były one ściągane przez komornika. Podniósł, że w sytuacji, kiedy zostały nadpłacone, to owa nadpłata powinna zostać mu zwrócona.

3. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej również "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) dalej "k.p.a." oraz art. 17, 18 i art. 59 § 2 i 3 u.p.e.a, uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej rodzaju należności przypisanych do tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] i w tym zakresie określił jako rodzaj należności nimi objętych – opłatę za pobyt dziecka w rodzinach zastępczych, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] r.

Prezentując motywy tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stanął na stanowisku, że sprawie zastosować należy art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którymi postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ odwoławczy zaznaczył, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Starosty B. o numerach [...], [...] i [...] z powodu bezskuteczności podejmowanych działań zmierzających do zaspokojenia należności nimi objętych było z założenia słuszne i zasadne. Argumentował, że – jak dowodzi treść tychże trzech tytułów wykonawczych – należność nimi objęta dotyczyła tej samej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Tym samym organ egzekucyjny nieprawidłowo podał, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a tytuł wykonawczy nr [...] należności z innej podstawy prawnej niedostępnej chwilowo w słowniku centralnym. Organ odwoławczy stwierdził, że koniecznym było zatem wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego prawidłowo określającego rodzaj należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], którymi jest opłata za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. G. i M. G. zarzucili organowi odwoławczemu wydanie dwóch sprzecznych ze sobą postanowień. Podnieśli, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Starosty B. nastąpiło wskutek bezskuteczności egzekucji. Argumentowali, że nie wzięto pod uwagę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sygn. akt IV SA/Gl 920/13) stwierdzającego nieważność decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji Starosty B. z dnia [...] r. nr [...]. Podkreślili, że we wszystkich postanowieniach powielany jest błąd co do roku. tj. 2011 r., który nie ma znaczenia po wyrokach Sądu Rejonowego w D. i Sądu Okręgowego w K..

5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zmienił jedynie rodzaj obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi na prawidłowy, wskazany przez wierzyciela jako opłata za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Argumentował, że w rzeczywistości żaden z tytułów wykonawczych Starosty B. nie dotyczył świadczeń alimentacyjnych, podobnie jak nie obejmował należności, których podstawa prawna byłaby niedostępna w słowniku centralnym.

6. Postanowieniem starszego referendarza WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2018 r. przyznano M. G. i M. G. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

7. Pismem z dnia 29 marca 2018 r. pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że skarżąca M. G. nie posiada interesu prawnego w sprawie, a złożenie przez nią skargi wynikało z błędnego założenia, iż jej interes prawny jest tożsamy z interesem prawnym małżonka.

8. Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r. tut. Sąd odrzucił skargę M. G. ze względu na wspomniany brak interesu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego, którym dokonano korekty oznaczenia rodzaju należności przypisanych do tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] względem wydanego postanowienia organu egzekucyjnego i jednocześnie utrzymano w mocy rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia postępowania.

Wskazać zatem przyjdzie, iż w niniejszej sprawie tytuły wykonawcze objęte zaskarżonym postanowieniem prawidłowo wskazują jako rok wydania decyzji obejmujących zobowiązanie dotyczące opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej datę [...] r. Należy bowiem przypomnieć, że we wskazywanym przez skarżącego wyroku tut. Sądu z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 920/13 stwierdzono nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...]r., nr [...]. Ostatnia z tych decyzji, tj. decyzja Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] r., orzekała o zmianie pkt 1 decyzji tego organu z dnia [...] r., nr [...] poprzez zmianę okresów oraz wartości odpłatności dziecka skarżącego za pobyt w rodzinie zastępczej. Powyższe powoduje, że podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych, jak to zostało prawidłowo w nich wskazane, była decyzja Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] r., nie zaś żadna inna decyzja, w szczególności żadna z decyzji, wobec których tut. Sąd stwierdził nieważność.

Jednocześnie w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę organ odwoławczy prawidłowo skorygował wydane postanowienie organu egzekucyjnego co do oznaczenia rodzaju należności przypisanych do tytułów wykonawczych o nr [...] i [...], albowiem ze znajdujących się w aktach sprawy ww. tytułów wykonawczych wynika niezbicie, że dotyczą one opłaty za pobyt dziecka w rodzinach zastępczych. Jednocześnie zmiana ta nie wpłynęła na ocenę prawidłowości umorzenia postępowania w sprawie, co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a.

To ustalenie powoduje, że możliwym było ocenienie prawidłowości zastosowania przez organy egzekucyjne w sprawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Należy przy tym zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że użycie w tym przepisie zwrotu "może być umorzone", oznacza, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki niemożności uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne organ egzekucyjny nie jest zobligowany do umorzenia postępowania. Dopiero ustalenie, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpiła przeszkoda o charakterze trwałym, która powoduje, że dalsze prowadzenie postępowania stało się niemożliwe lub niecelowe, pozwala na umorzenie postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 642/16). Zasadą jest bowiem doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym, albowiem na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek zastosowania wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Ustalenie zatem, że przesłanka z art. 59 § 2 ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone, pozwala dopiero na umorzenie postepowania egzekucyjnego na tej podstawie.

Należy zatem wskazać, że uzasadniając wydane postanowienie z dnia [...] r. organ egzekucyjny stwierdził, iż jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest renta w kwocie [...] zł miesięcznie, jednakże jest ona przyznana czasowo, tj. do końca lipca 2017 r. Ponowne otrzymanie renty jest przy tym uzależnione od opinii komisji lekarskiej. Ponadto organ egzekucyjny ustalił, że skarżący zamieszkuje w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność A, za który zobligowany jest uiszczać opłaty tytułem czynszu i mediów w wysokości [...] zł miesięcznie, przy czym skarżący oświadczył, że zalega z opłatami za czynsz. Jednocześnie organ egzekucyjny stwierdził, że zajęty rachunek bankowy należący do skarżącego nie wykazuje obrotów i brak jest możliwości realizacji dokonanych zajęć. Organ egzekucyjny wskazał nadto, iż brak jest informacji o innym majątku skarżącego, z którego zostałyby zaspokojone dochodzone należności. Powyższe, zdaniem organu egzekucyjnego, powoduje, że brak jest możliwości zaspokojenia należności, a tym samym prowadzone w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Jednocześnie wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy uznał wydane rozstrzygnięcie za słuszne i zasadne w świetle ustalonego stanu faktycznego.

W ocenie Sądu, tak ustalony stan faktyczny uzasadniał umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego, albowiem stan majątkowy skarżącego ustalony przez organy nie tylko nie pozwalał na skuteczne wyegzekwowanie objętych ww. tytułami kwot, ale również nie wskazywał by w przyszłości zgromadził on środki pozwalające na ich uregulowanie. Podkreślić przy tym należy, że stan ten utrzymuje się nadal, albowiem postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił skarżącego i jego żonę od kosztów sądowych i ustanowił im pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, wskazując jednocześnie, że wynikająca z przedłożonych kopii decyzji wysokość świadczeń jakie otrzymują, jest niewielka i z pewnością nie pozwala im wygospodarować jakichkolwiek środków na potrzeby postępowania sądowego, co wynika również z przedłożonej kopii decyzji o przyznaniu im dodatku mieszkaniowego.

Ostatecznie, w zakresie podnoszonego zarzutu sprzeczności twierdzeń organów odnośnie spisanego protokołu o stanie majątkowym i braku majątku, trzeba wskazać, że to właśnie konsekwencją spisania tego protokołu było ustalenie, że brak jest majątku pozwalającego na zaspokojenie należności objętych tytułami. Nie zachodzi zatem sprzeczność w tym zakresie.

Przez wzgląd na powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), skargę oddalił.