Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 814/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Asesor WSA - Marian Wolanin, Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 15 stycznia 2007 r. wniesionej przez A. M. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 25 lipca 2006 r. (data prezentaty) A. M. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu składek emerytalnych, rentowych i zdrowotnych. W niniejszym wniosku A. M. przytoczył argumenty natury finansowej oraz zdrowotnej.

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, iż po otrzymaniu wniosku strony o umorzenie należności, celem dokonania szczegółowych ustaleń na temat sytuacji materialnej i rodzinnej, w której obecnie się znajduje wnioskodawca, skierowane zostało pismo z dnia 11 sierpnia 2006 r. W piśmie tym A. M. został wezwany do przedłożenia dokumentów dotyczących wielkości osiąganego przez rodzinę dochodu w miesiącu, wielkości ponoszonych przez rodzinę wydatków w miesiącu, a także innych dokumentów uzasadniających trudną sytuację materialną i dotyczących ewentualnej przewlekłej choroby, bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym. Organ podkreślił, że w ww. piśmie przedstawiono szczegółowo przepisy normujące zasady umarzania należności, do poboru których zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Dalej organ I instancji wskazał, iż w związku z otrzymanym pismem z dnia 11 sierpnia 2006 r. A. M. przedłożył kwestionariusz o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych płatnika składek, oświadczenie płatnika o nie korzystaniu z pomocy publicznej oraz oświadczenie o ponoszonych kosztach i dochodach w ciagu miesiąca.

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, iż celem umożliwienia wnioskodawcy zapoznania się ze zgromadzonym w trakcie prowadzonego postępowania materiałem oraz umożliwienia wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów w dniu 1 września 2006 r. skierowano do niego pismo informacyjne o uprawnieniach wynikających z przepisu art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Jak wynika ze zgromadzonych akt A. M. z uprawnienia tego nie skorzystał.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż z treści wniosku wynika, że trudności finansowe wnioskodawcy spowodowane są złą kondycją finansową jego firmy oraz stanem zdrowia matki. Dalej podał, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w ramach egzekucji w administracji oraz że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a co za tym idzie nie zostały stwierdzone przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ I instancji podkreślił również, że jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji A. M. pozostaje w zatrudnieniu osiągając wynagrodzenie podlegające egzekucji administracyjnej.

Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w świetle powyższego zasadne jest uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w przepisie art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie można bowiem uznać, że przeprowadzona egzekucja nie doprowadzi do uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie organu badając całość materiału zgromadzonego w sprawie pod kątem spełnienia przesłanek umorzenia należności wynikających z przepisu § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. należy przede wszystkim stwierdzić, że umorzeniu w trybie przedstawionej normy prawnej podlegają należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie przedmiotem ewentualnego umorzenia mogłyby być składki dotyczące A. M. - jako ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek, nie mogą natomiast w tym trybie podlegać umorzeniu składki dotyczące zatrudnionych pracowników obejmujące zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego za miesiąc luty 2004 r. w kwocie 17,10 zł oraz tytułu Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc luty 2004 r. w kwocie 0,19 zł.

Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie udokumentowano poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, nie udokumentowano też okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę Płatnika lub najbliższych członków rodziny, a co za tym idzie konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Reasumując, organ wskazał, że niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające podjęcie decyzji o umorzeniu należności, nie są bowiem spełnione przesłanki nieściągalności zobowiązań wynikające z przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia podjęcia decyzji o umorzeniu należności z przyczyn unormowanych w przepisie § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

Pismem z dnia 10 października 2006 r. A. M. zwrócił się Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż w związku ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca został wezwany do dostarczenia dodatkowych dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową oraz że w odpowiedzi na powyższe pismo w dniu 31 października 2006 roku wpłynęło pismo informujące o dochodach i ponoszonych wydatkach w ciągu miesiąca. Następnie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że celem umożliwienia stronie zapoznania się ze zgromadzonym w tracie prowadzonego postępowania materiałem oraz umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w dniu 8 listopada 2006 r. skierowano do niej pismo informujące o uprawnieniach wynikających z przepisu art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Jak wynika ze zgromadzonych akt z uprawnienia tego A. M. skorzystał i w dniu [...] listopada 2006 r. dostarczył fakturę za abonament telefoniczny wystawioną na kwotę [...] zł oraz dowód zapłaty abonamentu Cyfrowego Polsatu S.A. wystawionego na kwotę [...] zł.

Organ II instancji zaznaczył, że wszystkie przedłożone w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania dokumenty, zarówno przed organem pierwszej instancji, jak i w toku jej ponownego rozpoznawania, zostały zbadane pod kątem ich wiarygodności i mocy dowodowej. Podkreślił, iż uznano że nie budzą one wątpliwości i jako takie są wiarygodne, a zatem wynikające z nich fakty winny być uwzględnione w toku dalszego postępowania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił ponadto, że prowadząc postępowanie wziął pod uwagę również wszystkie podnoszone przez A. M. okoliczności we wniosku o umorzenie z dnia 25 lipca 2006 r., we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 października 2006 r. oraz w piśmie z dnia 31 października 2006 r. Wskazał, że badaniu w trakcie rozpoznawania sprawy poddane zostały również informacje przedstawione w kwestionariuszu o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ podniósł, że wobec A. M. prowadzone jest przymusowe dochodzenie zobowiązań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. oraz że Naczelnik nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Stwierdzenia tego nie dokonał również komornik sądowy. Zdaniem organu II instancji w sprawie nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie zostały więc spełnione przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto zauważył, że badając ponownie całość materiału zgromadzonego w sprawie pod kątem spełnienia przesłanek umorzenia należności wynikających z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku, że w sprawie nie udokumentowano poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, co uzasadniałoby umorzenie należności.

Organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie przedmiotem ewentualnego umorzenia mogłyby być składki dotyczące A. M. - jako ubezpieczonego będącego jednoczenie płatnikiem składek, nie mogą natomiast w tym trybie podlegać umorzeniu składki dotyczące zatrudnionych pracowników.

W uzasadnieniu decyzji zostało podniesione również to, że A. M. nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym idzie konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ podkreślił, że jak wynika ze zgromadzonych akt matka wnioskodawcy jest chora, jednak schorzenie to nie pozbawia A. M. możliwości uzyskiwania dochodu.

Organ wskazał również, że osiągany w rodzinie A. M. dochód przypadający na członka rodziny nie uzasadnia podjęcia decyzji o umorzeniu należności oraz że jak wynika z informacji posiadanych przez organ łączny osiągany przez rodzinę miesięczny dochód wynosi [...] zł brutto. Z powyższego wynika więc, że na członka rodziny przypada miesięcznie [...] zł brutto.

W ocenie organu, brak jest podstaw do uznania, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby wnioskodawcę i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Zdaniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające podjęcie decyzji o umorzeniu należności, nie są bowiem spełnione przesłanki nieściągalności zobowiązań wynikające przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, także sytuacja materialna A. M. nie uzasadnia podjęcia decyzji o umorzeniu należności z przyczyn unormowanych z przepisie § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

Organ podsumowując uznał, że dokonana w pierwszej instancji ocena materiału dowodowego oraz ustalenia dotyczące braku okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek były prawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r. A. M. wniósł o uchylenie decyzji [...] grudnia 2006 r. Skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca. Podał, że jego dochód wynosi [...] zł na członka rodziny oraz że z tej kwoty spłaca kredyt w SKOK i daje na bardzo skromne utrzymanie, ponieważ rodzice mają dochód tylko z renty w wysokości [...] zł brutto.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzupełniając zarzuty skargi skarżący pismem procesowym z 23 lutego 2007 r. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu ww. pisma procesowego skarżący podał, że prowadzi działalność gospodarczą, ale w związku z jej całkowitą nieopłacalnością planuje w najbliższym czasie likwidację tej działalności. Podał również, że nie posiada żadnych cennych ruchomości, akcji, nieruchomości, obligacji. Posiada natomiast w prowadzonym sklepie: lady chłodnicze z 1998 r. sztuk 2 i kasę fiskalną z 1999 r.

A. M. podkreślił, że wraz z żoną uzyskują dochód w wysokości łącznej [...] zł brutto miesięcznie, co jest wartością niższą niż przeciętne dla pracownika w gospodarce narodowej. Podkreślił także, że zaprzestanie działalności nastąpiło w związku z rozbudową sieci supermarketów, co spowodowało całkowity spadek klientów i obrotu sklepu.

Zdaniem skarżącego w sytuacji, która zaistniała znalazł się nie ze swojej winy, a wyłącznie z przyczyn rynkowych.

W dalszej części pisma procesowego A. M. wskazał, że nie zachodzą możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu ustawy - Ordynacja podatkowa, a egzekucja z wynagrodzenia skarżącego i jego małżonki przy ich dochodach jest w całości niemożliwa. Wartość odsetek narastających od zadłużenia będzie wyższa niż koszty policzone w drodze egzekucji.

Skarżący ponadto podkreślił, że nie uiszczał składek wyłącznie z przyczyn ekonomicznych, pragnąc utrzymać działalność gospodarczą i stanowisko pracy. Wyjaśnił, że nie było w jego zamierzeniu uchylanie się od płacenia gdyż liczył na poprawę dochodów z prowadzonej działalności jednakże realia gospodarcze spowodowały jego całkowitą zapaść finansową.

Konkludując w ocenie A. M. za umorzeniem składek przemawia zarówno podstawa prawna art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak i zasady współżycia społecznego nakazujące uwzględnić specyfikę sprawy i aspekty poza formalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi.

Przed przejściem do oceny kolejnych zarzutów przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa) uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01) jak i na gruncie Kpa. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku w/s I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie pozostaje on aktualny także w odniesieniu

do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącej oraz jej rodziny nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by rodzina skarżącego znajdowała się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zatem organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącego i jego rodziny, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.

Sąd podziela argumentację organu II instancji, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego oraz że nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Mimo tego, iż skarżący nie formułuje zarzutów w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzić należy, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.