Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3922/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust.2 pkt 8
journal: Dz.U. 1990 nr 30 poz 179
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 146/20 w sprawie ze skargi L. M. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 lipca 2020 r., VIII SA/Wa 146/20 oddalił skargę L.M. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z 9 grudnia 2019 r., nr 4083 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Komendant Powiatowy Policji w [...] (dalej: "KPP" lub "organ pierwszej instancji") rozkazem personalnym nr 488 z 17 października 2019 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm., dalej: "ustawa o Policji"), zwolnił L.M. (dalej: "skarżący") ze służby w Policji z 24 października 2019 r.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że skarżący od 8 marca 2016 r. do 13 lutego 2017 r., działając w krótkich odstępach czasu, będąc [...] w [...], przekroczył swoje uprawnienia służbowe. Jego działania polegały na tym, że uzyskiwał dane dotyczące zdarzeń: kolizji i wypadków drogowych, bez podstawy prawnej i faktycznej, które następnie, w celu uzyskania korzyści majątkowej dla innej osoby, ujawniał osobie nieuprawnionej, wykorzystującej je podczas pozyskiwania klientów w ramach współpracy z kancelarią prawną w [...]. Działania te prowadzone były na szkodę interesu publicznego oraz na szkodę interesu prywatnego osób pokrzywdzonych. We wskazanym okresie skarżący uzyskał dostęp i przekazał informację dotyczącą 73 zdarzeń drogowych. Skarżący, w prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową [...] w [...] postępowaniu, przyznał się w całości do zarzucanego mu czynu, opisał cały proces przekazywania danych innej osobie oraz opisał swą rolę w przestępczym procederze. Wskazał w jaki sposób kontaktował się z osobą trzecią i jakie dane udostępniał. Nadto wyjaśnił, że zdawał sobie sprawę z tego, że udostępnienie danych jest przekroczeniem jego uprawnień.

Organ pierwszej instancji wskazał także, że Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] [...] września 2019 r. przedstawił skarżącemu zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 266 § 2 k.k. w zw. z art. 11 2 k.k.

Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] rozkazem personalnym z 9 grudnia 2019 r., nr 4083, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, uchylił rozkaz personalny organu pierwszej instancji w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i ustalił datę zwolnienia na 31 października 2019 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że od 8 marca 2016 r. do 13 lutego 2017 r. w miejscowości [...], powiat [...], skarżący działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc funkcjonariuszem Komendy Powiatowej Policji w [...] - pełniącym służbę na stanowisku [...], przekroczył swoje uprawnienia służbowe, w ten sposób, że działając bez podstawy prawnej i faktycznej, logując się do policyjnego elektronicznego Systemu Ewidencji Wypadków i Kolizji (SEWiK), uzyskał dostęp do kolizji i wypadków i tym samym naraził na szkodę interes prawnie chroniony, tj. o czyn z art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 266 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zw. z art. 12 § 1 k.k. Wskazał, że skarżący, jak wynika z protokołu przesłuchania podejrzanego, przyznał się do przedstawionego mu zarzutu.

KGP podał, że pismem z 27 września 2019 r. poinformowano skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Podniósł, iż zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ograniczają trzy przesłanki w nim zawarte, które dotyczą popełnienia czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia czynu oraz niemożności pozostania policjanta w służbie. Wywiódł, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie policjanta w służbie są warunkami koniecznymi i wystarczającymi do zastosowania przytoczonego przepisu. Organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z zasadami określonymi w art. 77 k.p.a., tak aby z zebranego materiału dowodowego w sprawie można było wywieść oczywistość popełnienia przez skarżącego zarzucanych mu przestępstw.

W ocenie organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ pierwszej instancji spełnił powyższe warunki. Z akt sprawy wynika, iż skarżący dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, a popełnienie tego czynu było oczywiste i uniemożliwia pozostanie policjanta w służbie. O fakcie popełnienia czynu świadczą przede wszystkim informacje zawarte w protokole przesłuchania podejrzanego.

Organ odwoławczy przypomniał, że z zawodem policjanta wiąże się szczególny stopień zaufania społecznego oraz zadania nałożone na Policję, jak chociażby obowiązek dbania o bezpieczeństwo publiczne, ochronę życia i zdrowia ludzi, a także obowiązek przestrzegania przepisów prawa. Z tych względów KGP instancji podzielił stanowisko KPP, iż w omawianym przypadku ze względów etycznych i formalnych dalsze pozostawanie policjanta w służbie jest niemożliwe i wypełnione zostały przesłanki art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Skarżący popełnił przestępstwo, tym samym utracił on przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii, co zgodnie z art. 25 ustawy o Policji, jest jednym z warunków koniecznych do pełnienia służby w Policji, a zatem zdaniem organów dalsze wykonywanie obowiązków służbowych przez Skarżącego stało się niemożliwe.

Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięcie organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na szczególny charakter służb mundurowych, który umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym jego utraty. Wśród służb mundurowych, Policja wyróżnia się bowiem zakresem przydzielonych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Jest przede wszystkim formacją uzbrojoną służącą społeczeństwu i przeznaczoną do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Istotne znaczenie ma w praworządnym państwie umożliwienie skutecznego wykonywania przez Policję zadań z zakresu bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Publiczny wymiar Policji powoduje też, że w znaczącym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do funkcjonariuszy. Z tego właśnie względu wymagania w stosunku do policjantów muszą być tak wysokie.

Dodatkowo Sąd pierwszej instancji zauważył, że art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji stanowi fakultatywną podstawę zwolnienia policjanta ze służby. Ustawodawca nadając mu charakter uznaniowy pozostawił decyzję o zwolnieniu ze służby ocenie właściwego organu. Dlatego też kontrola sądowa aktu administracyjnego o charakterze uznaniowym jest ograniczona do zbadania, czy orzeczenie takie nie nosi znamion dowolności. Sąd nie jest uprawniony do badania innych przesłanek podejmowania decyzji, w tym - względów celowości czy słuszności, jak również do sądu nie należy ciężar i zasadność merytorycznej oceny, czy w danym przypadku niemożliwe jest pozostawienie w służbie funkcjonariusza.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, dające podstawę do zwolnienia skarżącego ze służby, które organ zbadał i ocenił na podstawie dostępnego mu materiału dowodowego, że zaistniało popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa. Oczywistość ta wynika z wielu dowodów, m. in. z materiałów akt sprawy karnej prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową [...] w [...], sygn. akt [...], w tym na podstawie treści historii dostępu do zbiorów Krajowego Systemu Informacji Policji Komendy Głównej Policji Biura Wywiadu i Informacji Kryminalnej, raportu z analizy kryminalnej historii sprawdzeń w bazach SEWIK i PESEL oraz zestawień połączeń telefonicznych zgromadzonych w sprawie sygn. akt [...], grafiku służby funkcjonariuszy Posterunku Policji w [...] za miesiące marzec 2016 r. – luty 2017 r., przesłuchania skarżącego. Ponadto 24 września 2019 r. Prokurator postanowił zastosować wobec skarżącego jako środek zapobiegawczy zawieszenie w czynnościach służbowych i poręczenie majątkowe w kwocie 15000 zł, wpłacone na konto sum depozytowych Sądu Rejonowego w [...].

Zdaniem WSA w Warszawie na dzień wydania rozkazu personalnego w pierwszej instancji, organ dysponował wiedzą, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa. W ocenie Sądu zasadnie przyjęto, że z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu, co stanowi wystarczającą podstawę do uznania, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W sprawie brak jest dowodów przeciwnych. Wskazane dowody nie pozostawiają wątpliwości co do okoliczności popełnienia przez skarżącego przestępstw z art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 266 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zw. z art. 12 § 1 k.k. (przekroczenie uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych).

Skarżący, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem Sądu pierwszej instancji, zaskarżył go w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię i zwolnienie skarżącego ze służby pomimo braku ku temu podstaw oraz poprzez brak uzasadnienia podjętej decyzji, niepopartej konkretnymi podstawami, ograniczając się wyłącznie do formułowania ogólnych stwierdzeń, w sytuacji gdy w sprawie musi zaistnieć przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, zaś skarżący nie przyznaje się do stawianych zarzutów zaś przebieg postępowania karnego podważa ustalenia oczywistości popełnienia przestępstwa;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, poprzez brak wysłuchania skarżącego w niniejszej sprawie i wydanie zaskarżonego rozkazu personalnego 17 października 2019 r., w sytuacji gdy skarżący odebrał wezwanie na stawiennictwa dopiero 26 października 2019 r. Ponadto polegające na zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy i pominięciu dowodów znajdujących się w aktach postępowania Prokuratury Rejonowej [...], sygn. akt [...], Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny [...], pomimo, iż przeprowadzenie dowodu z tychże dokumentów pozwala na czynienie ustaleń w zakresie braku zaistnienia przesłanek do zwolnienia ze służby w Policji wymienionych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji;

3. naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez podjęcie decyzji administracyjnej wbrew zasadzie domniemania niewinności.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponowne rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Ponadto skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji. Jednocześnie w przypadku przesłania akt do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez ten sąd.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.

Jednocześnie skarżący w piśmie procesowym z 16 listopada 2020 r. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).

W piśmie z 3 stycznia 2023 r. skarżący kasacyjnie wnioskował o odroczenie terminu posiedzenia do chwili wydania orzeczenia w postępowaniu karnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wyrażona w tym przepisie zasada oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Konkretne, zawarte w skardze kasacyjnej, przyczyny zaskarżenia determinują zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty skargi kasacyjnej. Okazały się one pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty dwojakiego rodzaju. Pierwsze dotyczą dokonanej przez organ wykładni art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zaś drugie – postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy. To wykładnia przepisów prawa materialnego determinuje zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie, a tym samym zarzut dotyczący naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji musi zostać rozpatrzony w pierwszej kolejności. Kwestia ta rzutuje bowiem na ocenę prawidłowości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego analizy. Zarzut ten okazał się chybiony.

Powołany przepis przewiduje jedną z fakultatywnych podstaw zwolnienia policjanta ze służby. Decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. m.in. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja o rozwiązaniu z policjantem stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy zastosowaniu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna nadal pozostać funkcjonariuszem danej formacji, czy też mogła być wykluczona z tego grona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak zakreślone granice dla decyzji uznaniowych w rozpoznawanej sprawie nie zostały przekroczone.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organ, decydując się na skorzystanie z przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, dokonał prawidłowej jego wykładni, przyjmując, że zostały w nim określone dwie przesłanki, które muszą zaistnieć łącznie, aby możliwe było zwolnienie policjanta w oparciu o tę podstawę prawną, tj. popełnienie czynu o znamionach przestępstwa musi być oczywiste, czyli nie budzić żadnych wątpliwości, a charakter czynu zabronionego musi być tego rodzaju, że uniemożliwia pozostanie w służbie.

Skarżący kasacyjnie formułując zarzut błędnej wykładni tego przepisu nie wskazał jednak, jak przepis ten powinien być według niego rozumiany i związku z czym jaki jest błąd interpretacyjny Sądu pierwszej instancji.

Przede wszystkim należy zauważyć, że w powołanym przepisie nie ma mowy o popełnieniu przestępstwa, a jedynie o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa. Wobec czego celowym jest sięgnięcie do Kodeksu karnego, którego przepis art. 1 § 1-3 określa warunki odpowiedzialności karnej, dające podstawę do sformułowania ogólnej definicji przestępstwa, którym jest czyn zabroniony pod groźbą kary przez obowiązującą ustawę, zawiniony i szkodliwy społecznie w stopniu większym aniżeli znikomy. Uzupełnieniem powyższej definicji jest art. 115 § 1 k.k. stanowiący, że znamiona czynu zabronionego musi określać ustawa. Odnosząc powyższe uwagi do brzmienia przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie sposób nie dostrzec, że nie ma w nim mowy o popełnieniu przestępstwa w rozumieniu podanej wyżej legalnej definicji z kodeksu karnego, a jedynie o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa. A zatem czynu, w odniesieniu do którego wstępna kwalifikacja prawno-karna wskazuje na to, że wypełnia on cechy charakterystyczne (elementy wyróżniające) dla przestępstwa. To rozróżnienie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Aby można było mówić o przestępstwie, muszą wystąpić wszystkie przesłanki określające odpowiedzialność karną, obejmowane pojęciem formalnym definicji przestępstwa, tj. czyn zabroniony przez obowiązującą ustawę karną określającą jego znamiona, w tym czyn popełniony w warunkach wyłączających bezprawność albo winę jego sprawcy. Natomiast popełnienie czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie musi obejmować tych wszystkich elementów, o których mowa wyżej.

Trzeba przy tym zaznaczyć, że ustawodawca celowo posługuje się w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zwrotem "czyn o znamionach przestępstwa", a nie pojęciem "przestępstwa". Popełnienie przestępstwa badane jest bowiem w ramach postępowania karnego. Natomiast do zainicjowania procedury zwolnienia policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest konieczne uzyskanie wyroku karnego skazującego, o ile naturalnie spełnione są pozostałe przesłanki, o jakich mowa w wymienionym przepisie. Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy sformułowania czyn noszący znamiona przestępstwa, a nie pojęcia przestępstwa sprawia, iż poza zakresem zainteresowania organu pozostają zatem okoliczności różnicujące czyn noszący znamiona przestępstwa od przestępstwa, takie jak stopień społecznej szkodliwości (który w przypadku przestępstwa musi być wyższy niż znikomy – art. 1 § 2 k.k.), czy też wystąpienie po stronie sprawcy okoliczności wyłączających winę (art. 1 § 3 k.k.).

Wobec tego, skoro z treści powołanego przepisu nie wynika, aby przesłanką zwolnienia policjanta było popełnienie przez niego przestępstwa, organ Policji ani nie musi ustalać czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo (do czego zresztą nie jest uprawniony), ani czekać na rozstrzygniecie w tej sprawie właściwego sądu. Stąd też nie zasługiwał na uwzględnienie zgłoszony przez skarżącego w piśmie z 3 stycznia 2023 r. wniosek o odroczenie rozprawy i oczekiwanie na wydanie wyroku w postępowaniu karnym. Wystarczającym jest jedynie aby organ ustalił w sposób niebudzący wątpliwości, że funkcjonariusz popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa określone w przepisach części szczególnej Kodeksu karnego, czy też innych ustaw przewidujących odpowiedzialność karną oraz czy popełnienie takowego czynu uniemożliwia pozostawanie przez funkcjonariusza w służbie.

Celem regulacji z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest skazanie skarżącego, tak więc nie można w tym zakresie powoływać się na karnoprocesową zasadę domniemania niewinności, co oznacza, że zarzut naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji RP jest chybiony. Podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji, odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, szczegółowo odniósł się do zarzutu naruszenia zasady domniemania niewinności, zaś skarżący argumentacji Sądu nie podważył, a co więcej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w ogóle nie przedstawił swoich racji w tym zakresie. W świetle powyższego przepisu organ ma kompetencję do zwolnienia policjanta ze służby, o ile popełnieni on czyn o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu uzna za oczywiste, zaś czyn ten uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Norma ta może mieć zastosowanie wyłącznie przed prawomocnym skazaniem policjanta. Jeśli bowiem nastąpi prawomocne skazanie, organ będzie zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Ustawodawca przewidział także sytuację, w której organ zastosowałby dyspozycję z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, zaś następnie zwolniony policjant zostałby w procesie karnym uniewinniony. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 1 i 6 ustawy o Policji, organ zobowiązany jest w takim przypadku przywrócić zwolnionego do służby na stanowisko równorzędne.

Brak jest ustawowej definicji "oczywistości", o której stanowi art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, gdyż powinno się ją oceniać w okolicznościach indywidualnej sprawy i nie może wynikać tylko z przekonania organu prowadzącego postępowanie administracyjne. Oczywiste popełnienie przestępstwa to popełnienie niebudzące wątpliwości co do rzeczywistego wypełnienia jego znamion. O oczywistości popełnienia czynu można mówić wówczas, gdy stan faktyczny danej sprawy pozwala na stwierdzenie, kto dopuścił się danego czynu, zaś popełniony czyn musi stanowić czyn o znamionach przestępstwa. Oceny zaistnienia tych przesłanek muszą dokonać samodzielnie organy Policji. Wskazać należy, iż słowo "oczywistość" to coś pewnego i niebudzącego wątpliwości. W judykaturze przyjmuje się, że oczywistość popełnienia czynu ustala się na podstawie analizy okoliczności konkretnego przypadku. Ocena taka jest możliwa nie tylko wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, ale także w sytuacji, gdy stan faktyczny danej sprawy pozwala na stwierdzenie, kto dopuścił się takiego czynu. Każdorazowo "oczywistość" musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych i można mówić o niej jedynie wówczas, gdy wynika z ustalonych okoliczności w sposób ewidentny, "na pierwszy rzut oka", co nie wyklucza prowadzenia nawet obszernego postępowania dowodowego w tym zakresie (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r., I OSK 735/12). Należy jeszcze raz zaakcentować, iż oczywistość musi być przekonująca dla organu, nie jest jednak konieczne wykazanie winy w rozumieniu prawa karnego. Postępowanie w tej materii nie jest bowiem postępowaniem karnym.

W rozpoznawanej sprawie organy Policji miały pełne podstawy do przejęcia, że skarżący dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa oraz że popełnienie przez niego takiego czynu było oczywiste. Zauważyć przy tym należy, że określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Celem każdego postępowania wyjaśniającego nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się z daną sprawą, lecz okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia norm prawa materialnego znajdujących w tej sprawie zastosowanie. Żaden organ nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie środków dowodowych na wskazane przez stronę okoliczności, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające – w ocenie organu procesowego a nie strony postępowania – znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tryb zbierania i oceny dowodów w sprawie zwolnienia policjanta ze służby regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący kasacyjnie, zarzucając pominięcie dowodów znajdujących się w aktach ww. postępowania prokuratorskiego, nie określił jakie istotne w sprawie dowody znajdujące się w tych aktach nie zostały przez organ zbadane. Nie jest zatem możliwe odniesienie się do takich ewentualnych braków postępowania wyjaśniającego.

Zgromadzone w sprawie niniejszej dowody, na które wskazał tez Sąd pierwszej instancji pozwalały na uznanie, że skarżący dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa oraz że popełnienie przez niego tego czynu było oczywiste, Do akt postępowania administracyjnego włączono uwierzytelnione kopie materiałów zgromadzonych w aktach sprawy karnej sygn. akt [...], prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową [...] w [...], w tym treść historii dostępu do zbiorów Krajowego Systemu Informacji Policji Komendy Głównej Policji Biura Wywiadu i Informacji Kryminalnej, raport z analizy kryminalnej historii sprawdzeń w bazach SEWIK i PESEL oraz zestawienia połączeń telefonicznych, grafik służby funkcjonariuszy Posterunku Policji w [...] za marzec 2016 r. – luty 2017 r., protokół przesłuchania skarżącego. W oparciu o ten materiał dowodowy Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w [...] [...] września 2019 r. wydał postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231§ 2 kk w zb. z art. 231§ 1 kk w zb. z art. 266 § 2 kk w zw. z art. 11 2 kk o to, że w okresie od 8 marca 2016 r. do 13 lutego 2017 r. w miejscowości [...], powiat [...], działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc funkcjonariuszem Komendy Powiatowej Policji w [...] - pełniącym służbę na stanowisku kierownika Posterunku Policji w [...], przekroczył swoje uprawnienia służbowe, w ten sposób, że działając bez podstawy prawnej i faktycznej, logując się do policyjnego elektronicznego Systemu Ewidencji Wypadków i Kolizji (SEWiK), uzyskał dostęp do 73 kolizji i wypadków i tym samym naraził na szkodę interes prawnie chroniony. 23 września 2019 r. skarżący przesłuchany w charakterze podejrzanego przyznał się w całości do przedstawionego mu zarzutu z tym, że przyznał się do tego, że uzyskiwał dane dotyczące różnych osób, lecz z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie podać dokładnie danych do jakich uzyskał dostęp i złożył wyjaśnienia w sprawie. 24 września 2019 r. Prokurator postanowił zastosować wobec skarżącego jako środek zapobiegawczy zawieszenie w czynnościach służbowych i poręczenie majątkowe w postaci pieniędzy w kwocie 15000 zł, wpłacone na konto sum depozytowych Sądu Rejonowego w [...]. Tak ukształtowany materiał dowodowy był wystarczający do przyjęcia zaistnienia przesłanek z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Nie ulega wątpliwości, że policjant, aby mógł pozostawać w służbie, powinien wyróżniać się nieskazitelną postawą moralną oraz pozostawać "niekarany". W świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. W sprawie niniejszej organ swoje rozważania odniósł do konkretnego czynu, którego dopuścił się skarżący jako funkcjonariusz Policji. Jest to formacja, która ma służyć społeczeństwu i przeznaczona jest do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej zadań w szczególności należy inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Rodzaj i zakres zadań powierzonych tej formacji wymaga, aby służbę w niej pełnili wyłącznie funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii, wolni od podejrzeń o łamanie prawa (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolnie podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się m.in. do godnego zachowania zarówno podczas służby jak i w czasie wolnym od zajęć służbowych oraz do należytej dbałości o dobry wizerunek formacji, do której przystępuje. Oczywistym jest, że właściwi przełożeni nie mogą tolerować w szeregach Policji policjantów, których postawa mogłaby podważyć autorytet organów państwa i macierzystej formacji, a także narazić Policję na utratę zaufania do jej funkcjonariuszy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie miał jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, że przypisane skarżącemu działania kolidują z podstawowymi zadaniami Policji i obowiązkami policjantów, od których obywatele maja prawo oczekiwać pomocy w sytuacjach zagrożenia, a nie obawiać się, że staną się ofiarami ataku z ich strony. Nie jest zatem możliwe pozostawienie skarżącego w służbie.

Uwzględniając zakres materiału dowodowego i wyprowadzone z niego ustalenia i wnioski, nie można zarzucić organom zaniechania zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, w tym nieuwzględnienie zgłoszonego przez skarżącego dowodu z przesłuchania strony. Zwrócić przy tym należy uwagę na regulację art. 86 zd. pierwsze k.p.a., stosownie do której jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Dowód z przesłuchania stron, zgodnie z art. 86 k.p.a., jest dowodem subsydiarnym (posiłkowym), dopuszczanym w postępowaniu administracyjnym w ostateczności, co wynika z tego, że źródłem informacyjnym jest w tym przypadku podmiot bezpośrednio zainteresowany w sprawie. Jego dopuszczenie jest uwarunkowane łącznym spełnieniem dwóch przesłanek, tzn. wyczerpano inne środki dowodowe lub ich brak oraz pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla wyjaśnienia sprawy (por. wyrok NSA z 25 października 2016 r., II GSK 867/15). Tak więc sam fakt nie przesłuchania stron w sprawie, nie może być podstawą do stwierdzenia, że decyzję wydano z naruszeniem prawa procesowego (por. wyrok NSA z 2 września 2016 r., II OSK 2659/14). W przedmiotowej sprawie wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia normy prawa materialnego znajdującej w niej zastosowanie zostały ustalone i poddane wszechstronnemu badaniu. Skarżący miał zapewniona możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji zostało wszczęte 27 września 2019 r., o czym skarżący dowiedział się 30 września 2019 r. Rozkaz personalny zwalniający skarżącego ze służby w Policji został wydany 17 października 2019 r., a do jego wydania skarżący nie zajął stanowiska w sprawie.

Powyższe pozwala na ocenę, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. jest niezasadny.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.