Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2177/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,8,77,107 PAR. 3 W ZW. Z ART. 84
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P., J.R., W.R., M.R., J.R., S.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 375/16 w sprawie ze skargi M.P., W.R., J.R. i W.R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 375/16 oddalił skargę M.P., W.R., J.R. i W.R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,4320 ha b. gm. kat. B., objętą księgą wieczystą [...], stanowiącą uprzednio własność J.R. s. P. i F., wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego w B. orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] września 1965 r., nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wydając decyzję z [...] grudnia 2014 r. Prezydent Miasta K. przyjął, że niniejsza sprawa dotyczy sprawy już wcześniej zakończonej decyzją ostateczną. Wskazał, że ostatecznym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (dalej jako PWRN) z [...] września 1965 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w gm. kat. B., w tym m. in. nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,4320 ha obj. księgą wieczystą [...], stanowiącą własność J.R.. Odpis orzeczenia doręczono J.R. w dniu [...] września 1965 r. W treści orzeczenia zawarto zapis, iż zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości zostanie przyznane odrębnym orzeczeniem. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że orzeczenie o odszkodowaniu za przedmiotową nieruchomość zostało wydane i doręczone J.R. [...] grudnia 1965 r.

Ponadto PWRN Urząd Spraw Wewnętrznych Oddział Wywłaszczeń w piśmie z [...] lutego 1966 r., nr [...] skierowanym do Komisji Odwoławczej do spraw wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w związku z odwołaniem wniesionym przez M.C. i P.C. od orzeczenia z [...] grudnia 1965 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w B. koło K. oraz o ustaleniu odszkodowania wyjaśniło, iż wywłaszczeniu zgodnie z orzeczeniem z dnia [...] września 1965 r. uległy 42 nieruchomości. Odszkodowania dla wywłaszczonych właścicieli orzeczono według identycznych zasad, a tylko dwie osoby tj. M.C. i P.C. wniosły odwołania.

Do materiału dowodowego włączono rękopis orzeczenia o odszkodowaniu nr [...] opatrzony nr [...] z datą "[...].11.65" ze wskazaniem PWRN jako organu orzekającego. Wskazano w nim, iż na rzecz Jana Raźnego przyznaje się odszkodowanie w wysokości 10368,00 zł, za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...], wywłaszczoną orzeczeniem tego organu z dnia [...] września 1965 r.

Organ I instancji wyjaśnił, iż nie udało się odnaleźć oryginału decyzji o odszkodowaniu za nieruchomość, stanowiącą własność J.R. Również kwerenda akt sądowych nie doprowadziła do odnalezienia sprawy dotyczącej złożenia do depozytu sądowego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przyznanego na rzecz J.R. Pomimo tego Prezydent Miasta K. uznał, że w stosunku do J.R. zapadło ostateczne orzeczenie o odszkodowaniu za wywłaszczoną parcelę. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności pisma z [...] lutego 1966 r. jednoznacznie wynika, że za wszystkie wywłaszczone orzeczeniem z [...] września 1965 r. nieruchomości zostało ustalone odszkodowanie, w tym również za nieruchomość stanowiącą własność J.R. Zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy potwierdza, że orzeczenie o odszkodowaniu za nieruchomość zostało wydane i doręczone adresatowi [...] grudnia 1965 r. Pismo z [...] lutego 1966 r. potwierdza, iż od orzeczenia o odszkodowaniu nie złożono odwołania (odwołanie wnieśli jedynie M.C. i P.C.). W świetle powyższego Prezydent Miasta Krakowa uznał, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone orzeczeniem, które stało się ostateczne z dniem [...] stycznia 1966 r.

Organ wskazał, iż prawo do spadku po J.R., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. w K. z [...] maja 2009 r., sygn. akt [...], nabyli: W.R., J.R. i J.R. Z kolei zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. w K. z [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...], spadek po J.R. nabyli: M.P. i W.R. Osoby te złożyły wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w B., oznaczoną jako parcela l. kat. [...], stanowiącą własność J.R. i wywłaszczoną w 1965 roku.

W ocenie organu I instancji nie było możliwe ponowne orzeczenie o odszkodowaniu za tę nieruchomość, bowiem sprawa była już przedmiotem orzekania i została zakończona decyzją ostateczną.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli W.R., W.R., M.P. oraz J.R.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., znak [...] - działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015 r., poz. 1774) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] grudnia 2014 r.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że zgodnie z przepisami k.p.a. ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już uprzednio decyzją ostateczną jest niedopuszczalne. Tożsamość spraw istnieje wtedy, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W opinii Wojewody wszystkie te przesłanki zaistniały w niniejszej sprawie.

Postępowanie wyjaśniające wykazało, że za przejętą nieruchomość przyznano w trybie administracyjnym odszkodowanie. Wojewoda podzielił w tym zakresie ustalenia organu I instancji, podkreślając, że w przypadku nieodnalezienia w postępowaniu dokumentów o charakterze pierwotnym, tzn. takich, które mogłyby stanowić najbardziej bezpośrednie i precyzyjne źródło informacji na temat ustalenia i wypłaty odszkodowania, organ I instancji mógł skorzystać z innych dowodów. W sprawie takimi dowodami pośrednimi były pismo PWRN Urząd Spraw Wewnętrznych Oddział Wywłaszczeń z [...] lutego 1966 r., nr [...] oraz zwrotne potwierdzenie odbioru orzeczenia PWRN z dnia [...] grudnia 1965 r. o odszkodowaniu.

Zdaniem organu odwoławczego ponowna decyzja merytoryczna w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną, jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,4320 ha b. gm. kat. B. naruszałaby zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, wskazujących, że "na dokumencie widnieje podpis odbierającego, J.R., który nie jest faktycznie podpisem J.R. zamieszkałego w B. [...], organ wskazał, iż badanie autentyczności podpisu nie leży zakresie kompetencji Prezydenta Miasta K., ani w zakresie kompetencji innych organów administracji publicznej, w tym Wojewody, zaś strona odwołująca się nie przedstawiła dowodu podważającego autentyczność podpisu J.R.

Oddalając powołanym na wstępie wyrokiem skargę M.P., W.R., J.R. i W. R. na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, iż kluczowym w sprawie było ustalenie, czy postępowanie o odszkodowanie nieruchomość, stanowiącą uprzednio własność J.R. s. P. i F., wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem PWRN z [...] września 1965 r., zostało zakończone decyzją ostateczną.

Sąd w całości podzielił ocenę dowodów dokonaną w postępowaniu administracyjnym przez organy obu instancji, a także prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych na podstawie zebranego materiału dowodowego, wskazując, iż w piśmie PWRN Urząd Spraw Wewnętrznych Oddział Wywłaszczeń z [...] lutego 1966 r. stwierdzono, że dotyczy odwołań P.C. i M.C. od orzeczenia z dnia [...] grudnia 1965 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w B. oraz o ustaleniu odszkodowania. W piśmie tym zawarto informację, iż "(...) wywłaszczeniu uległy 42 nieruchomości stanowiące dawniej własność lub współwłasność stu kilkudziesięciu właścicieli - odszkodowanie dla nich orzeczono według identycznych zasad, a tylko wymienione dwie osoby wniosły odwołania". Ponadto fakt określenia odszkodowania za nieruchomość dla J.R. znajduje potwierdzenie w kopii zwrotnego poświadczenia odbioru. Jako rodzaj doręczanego pisma wskazano w nim: "zawiadom. o wszczęciu postęp., orzeczenie o wywł. i odszkodow., postanowienie - decyzja nr [...] ". Przesyłka została wysłana na adres "[...] ". Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis "R. J" i data doręczenia "[...] /XII 65".

Dlatego Sąd zgodził się z organami i uznał zestawienie tych dowodów za pozwalające na ustalenie, że orzeczenie o odszkodowaniu z dnia [...] grudnia 1965 r. obejmowało także odszkodowanie za parcelę l. kat. [...], które przyznane zostało J. R., a ten otrzymał odpis orzeczenia, co potwierdził własnoręcznym podpisem i nie wniósł od niego odwołania.

Zasadnie zatem w ocenie Sądu stwierdzono, że odszkodowanie za nieruchomość zostało ustalone orzeczeniem, które stało się ostateczne z dniem [...] stycznia 1966 r.

W kwestii podnoszonych przez strony zastrzeżeń co do prawidłowości doręczenia, a w szczególności kwestionowania autentyczności podpisu znajdującego się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma, Sąd wskazał, że argument ten pojawił się na etapie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu porównanie podpisu znajdującego się na Akcie Własności Ziemi oraz na zwrotnym poświadczeniu odbioru z dnia [...] grudnia 1965 r. nie daje podstaw do przyjęcia, że podpisy te pochodzą od dwóch różnych osób. Przy czym Sąd wyjaśnił, że pomimo ciążącego na organie administracji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, strony postępowania również mogą wykazywać inicjatywę dowodową. Tym samym nie można uznać, że samo zakwestionowanie autentyczności podpisu na zwrotnym poświadczeniu odbioru orzeczenia sprzed pół wieku rodzi po stronie organu obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii grafologa na tę okoliczność. Zarzucanie braku autentyczności podpisu, bez poparcia tego jakimkolwiek materiałem dowodowym, bez choćby uprawdopodobnienia wątpliwości, nie jest wystarczające do podważenia prawidłowości doręczenia orzeczenia o odszkodowaniu - tym bardziej, że podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru dla osoby nieposiadającej wiadomości specjalnych z zakresu grafologii jest bardzo podobny do podpisu znajdującego się na Akcie Własności Ziemi. Dlatego brak było podstaw do zakwestionowania autentyczności podpisu J. R. na zwrotnym poświadczeniu odbioru orzeczenia o odszkodowaniu, a zarzut skargi, iż organy rozstrzygające sprawę winny były przeprowadzić dowód z opinii grafologa jest bezzasadny.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zastrzeżeń, jakoby odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość miało zostać ustalone orzeczeniem z dnia [...] listopada 1965 r., Sąd wskazał, że kopie rękopisu z tej daty, w których stwierdzono przyznanie na rzecz J.R. odszkodowania w wysokości 10368,00 zł, za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...], wywłaszczoną orzeczeniem z dnia [...] września 1965 r. nie są podpisane i nie noszą cech orzeczenia organu administracji. Ich treść nie stoi w sprzeczności z ustaleniem, że odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostało przyznane orzeczeniem z [...] grudnia 1965 r.

Zdaniem Sądu nie zasługiwały także na uwzględnienie zarzuty skargi wskazujące na wadliwości postępowania dowodowego z powodu braku orzeczenia o odszkodowaniu z dnia [...] grudnia 1965 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia istotnych ustaleń stanu faktycznego w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej, a następnie rozstrzygnięcia sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli J.R., M.P., W.R. i W. R. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucili istotne naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, iż:

1. w sprawie nie zachodziła konieczność powołania dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia osoby, od której pochodzi podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru z dnia [...] grudnia 1965 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, a nieustalenie tej okoliczności doprowadziło do nieprawidłowego uznania, iż decyzja ustalająca wysokość odszkodowania stała się ostateczna wobec J.R. zam. w B., podczas gdy przedłożony przez skarżącą dnia [...] lipca 2011 r. w Urzędzie Miasta K. akt własności ziemi (nr [...]) opatrzony był podpisem J.R. różnym od ww. podpisu, wobec czego organ administracji publicznej w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy zobowiązany był do weryfikacji grafologicznej tożsamości podpisów poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, gdyż dowód ten mógł zostać przeprowadzony jedynie w oparciu o wiadomości specjalne, a czynności tej zaniechano;

2. w toku postępowania sporządzono operat szacunkowy w celu ustalenia wartości parceli 1. Kat. [...] o pow. 0,4320 ha b. gm. B., a okoliczność ta wskazuje na fakt, iż organ administracji publicznej podejmował czynności w celu ustalenia i wypłaty należnego skarżącym odszkodowania, co wprowadziło skarżących w błąd, albowiem mogli oni twierdzić, iż organ takim zachowaniem zmierza do zaspokojenia ich roszczenia, a działanie to organ administracji publicznej powziął pomimo posiadanej wiedzy, iż zgodnie z pismem Prezydium - Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. - Urząd Spraw Wewnętrznych Oddział Wywłaszczeń z dnia [...] lutego 1966 r. stwierdzono, że wywłaszczeniu uległy 42 nieruchomości (w tym należąca do J.R. zam. w B.), a odszkodowanie ustalono dla nich według identycznych zasad, a także mając wiedzę o zwrotnym potwierdzeniu odbioru orzeczenia o odszkodowaniu z dnia [...] grudnia 1965 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. opatrzonego podpisem J. R., a działanie organów wskazywało na fakt, iż postępowanie wywłaszczeniowe wobec J. R. zam. w B. nie zakończone zostało decyzją ostateczną;

3. wobec J.R. zam. w B. prowadzone były inne postępowania wywłaszczeniowe, a kwerenda z archiwalnych akt sądowych w zapisach z lat 1963 i 1972 wskazuje, iż kwoty pieniężne przyznane tytułem odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości złożone zostały do depozytu sądowego, co nie było przez skarżących kwestionowane i potwierdza, że fakty te miały miejsce, podczas gdy ww. akta sądowe nie zawierają informacji o depozytach sądowych złożonych na rzecz J.R. zam. w B. tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co uzasadnia twierdzenie, że żadna suma nie została złożona do depozytu albowiem żadne odszkodowanie nie zorało wypłacone;

4. zwrotne potwierdzenie odbioru orzeczenia o odszkodowaniu z dnia [...] grudnia 1965r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. odnosi się do decyzji, która wydana została w dniu [...] grudnia 1965 r., podczas gdy zgodnie z zalegającą w sprawie kopią roboczą decyzji ustalającej wysokość odszkodowania data jej wydania określona została na [...] listopada 1965 r., a zatem WSA w Krakowie błędnie uznał iż decyzja ustalająca wysokość odszkodowania została doręczona J.R., gdyż na fakt ten nie wskazuje potwierdzenie odbioru decyzji;

5. zalegające w aktach sprawy pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych Oddział Wywłaszczeń z dnia [...] lutego 1966 r., na podstawie którego WSA w Krakowie przyjął, iż postępowanie wywłaszczeniowe wobec J.R. zam. w B. zakończone zostało decyzją ostateczną, wskazuje jedynie, iż dwie osoby spośród wszystkich wywłaszczonych wniosły skutecznie odwołanie od decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, jednakże przedmiotowy dokument nie stanowi podstawy do stwierdzenia, iż odszkodowanie z tytułu wywłaszczonej nieruchomości zostało ustalone i wypłacone wobec J.R. zam. w B. (brak związku przyczynowo-skutkowego).

Ze względu na przytoczone podstawy skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie zawiadomił o śmierci W.R. oraz o wstąpieniu w jego miejsce do niniejszego postępowania spadkobierców ustawowych, tj. M.R., J.R. i S.R.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły wyłącznie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a oceniając treść tych zarzutów nie można zaakceptować stanowiska skarżących kasacyjnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. albowiem Sąd ten w sposób prawidłowy uznał, że Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył norm postępowania zawartych w przywołanych w skardze kasacyjnej przepisach art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 3 w zw. z art. 84 k.p.a.

Stosownie do tej ostatniej normy organ może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii wówczas, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 8 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z kolei z art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Z powyższych przepisów wyraźnie wynika, że czynności podejmowane przez organ administracyjny i przeprowadzane dowody muszą dotyczyć okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a więc mających znaczenie dla sprawy i z tego punktu widzenia organ powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skoro organy nie dysponowały wiarygodnymi dowodami mogącymi podważać autentyczność podpisu J.R. na potwierdzeniu odbioru orzeczenia o odszkodowaniu z dnia [...] grudnia 1965 r., to nie można im skutecznie zarzucać naruszenia zasad postępowania dowodowego i dowolnej oceny stanu faktycznego sprawy, a tym samym uchybienia przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego grafologa.

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania tego doręczenia - [...] grudnia 1965 r. - pisma urzędowe doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 39 § 1), a odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia (art. 43 § 1). Potwierdzenie składa się z dwu elementów: podpisu odbierającego oraz oznaczenia daty doręczenia przez odbierającego. Podpis odbierającego musi bezwzględnie mieć charakter własnoręczny (ma być "swój"). Jednak organ administracji nie ma obowiązku badać autentyczności podpisu. Jak wskazuje się w doktrynie, aktualność w tym względzie zachowuje pogląd Austriackiego Trybunału Administracyjnego, który przyjął, że "badanie autentyczności podpisu na pocztowych recepisach zwrotnych, udowadniających doręczenie, nie należy do władz; władze są uprawnione dotąd przyjąć autentyczność podpisów, dopóki nie będzie udowodnione, że podpis na recepisie zwrotnym jest fałszowany, względnie nie pochodzi od strony" (Orzeczenie TA z dnia 19 lutego 1889 r., I. 706, B. 4516, cyt. w: Grzegorz Łaszczyca, Czesław Martysz, Andrzej Matan: Kodeks postępowania administracyjnego: Komentarz. Tom I. Wyd. 3, 2010 r., komentarz do art. 46).

Także w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone, jednak nie wystarczy do tego samo twierdzenie, że widniejący podpis nie jest podpisem adresata (por. np. wyroki NSA z dnia 27 września 2013 r., I FSK 1411/12, z dnia 23 stycznia 2013 r., I GSK 16/13, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2010 r., I FSK 1929/09). Skuteczne zakwestionowanie dokumentów urzędowych wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2007 r., I OSK 1704/06).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy domniemanie prawdziwości dowodu doręczenia orzeczenia o odszkodowaniu z dnia [...] grudnia 1965 r. J.R. w dniu [...] grudnia 1965 r. nie zostało obalone, a samo podniesienia w odwołaniu wątpliwości czy podpis na potwierdzeniu odbioru jest podpisem J.R., nie było wystarczające do przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego grafologa. Wprawdzie bowiem w postępowaniu administracyjnym organy mają obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, to jednak nie oznacza to przerzucania na nie całego ciężaru dowodzenia w sprawie.

Zauważyć przy tym należy, że jak trafnie zauważył Sąd I instancji, samo porównanie kwestionowanego podpisu na potwierdzeniu odbioru z dnia [...] grudnia 1965 r. z podpisem znajdującym się na Akcie Własności Ziemi nie daje podstaw do przyjęcia, że podpisy te pochodzą od dwóch różnych osób. Podobnie porównanie kwestionowanego podpisu na potwierdzeniu odbioru z dnia [...] grudnia 1965 r. z niekwestionowanym podpisem znajdującym się na potwierdzeniu odbioru orzeczenia o wywłaszczeniu w dniu [...] września 1965 r., nie daje podstaw do wątpliwości co do autentyczności spornego podpisu.

Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do przyjęcia na podstawie pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1966 r., że postępowanie wywłaszczeniowe wobec J.R. zakończone zostało decyzją ostateczną.

Wobec braku orzeczenia o odszkodowaniu z dnia [...] grudnia 1965 r. organ prawidłowo na podstawie innych dowodów ustalił: po pierwsze, że orzeczenie to zostało doręczone J.R. (tego ustalenia dokonano na podstawie dowodu doręczenia w dniu [...] grudnia 1965 r., o którym to dowodzie była mowa wyżej) oraz po drugie, że orzeczenie to stało się ostateczne, gdyż J.R. nie wniósł od niego odwołania (to ustalenie zostało dokonane właśnie na podstawie pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1966 r., z którego wynika, że spośród właścicieli 42 wywłaszczonych nieruchomości, odwołania wniosły tylko dwie inne osoby, a nie J.R.).

Te istniejące dowody i wyprowadzone z nich w sposób uprawniony (tj. spójny, logiczny i zgodny z doświadczeniem życiowym) wnioski wskazywały zatem, że wydane zostało orzeczenie z [...] grudnia 1965 r. oraz, że orzeczenie to stało się ostateczne.

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji nie stoi w sprzeczności z tymi ustaleniami treść rękopisu orzeczenia z dnia [...] listopada 1965 r., w którym stwierdzono przyznanie na rzecz J.R. odszkodowania w wysokości 10368,00 zł, za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...], wywłaszczoną orzeczeniem z dnia [...] września 1965 r., gdyż ten dokument nie miał cech orzeczenia organu administracji i jego treść nie wyklucza, że orzeczenie o odszkodowaniu zostało wydane w dniu [...] grudnia 1965r.

Nie ma również znaczenia dla ustalenia, że odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostało przyznane orzeczeniem z [...] grudnia 1965 r. podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że kwerenda z archiwalnych akt sądowych nie wykazała, by kwota odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] złożone zostało do depozytu sądowego. Organy bowiem nie ustalały kiedy i w jaki sposób zostało wypłacone odszkodowanie, a jedynie, że wydane zostało ostateczne orzeczenie o przyznaniu odszkodowania.

Również podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że w toku postępowania organ podejmował czynności w celu ustalenia wysokości należnego skarżącym odszkodowania, co wprowadziło skarżących w błąd, nie ma znaczenia dla dokonanego prawidłowo ustalenia, że ostateczne orzeczenie o odszkodowaniu zostało wydane w 1965 r.

Jak wskazano wyżej organ wyprowadził te istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń, dokumentów, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela w okolicznościach sprawy ocenę Sądu I instancji, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia tych istotnych ustaleń.

W sytuacji, gdy organ prawidłowo ustalił, że wydane zostało ostateczne orzeczenie o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. 243/9, postępowanie w sprawie kolejnego wniosku o przyznanie odszkodowania za tę samą wywłaszczoną nieruchomość, jako bezprzedmiotowe, prawidłowo zostało umorzone.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.