Wyrok NSA, sygn. akt OSK 497/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2a, art. 13 ust. 2b
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski, Jerzy Sulimierski /spr./, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." Zbigniew B. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 28 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 643/02 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." Zbigniew B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 marca 2002 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej 1) Oddala skargę kasacyjną 2) Zasądza od Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." Zbigniew B. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. 120 /sto dwadzieścia/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

OSK 497/04

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2003 r. II SA/Lu 643/02 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie oddalił skargę Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 marca 2002 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w B. z dnia 12 lutego 2002 r. (...) w przedmiocie pobrania kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Dyrektor Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia 12 lutego 2002 r. na podstawie art. 13 ust. 2a i ust. 2b, art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia postanowił pobrać karę pieniężną od Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." za przejazd po drogach publicznych pojazdem bez właściwego zezwolenia, określonego przepisami prawa o ruchu drogowym i wymaganego w związku z przekroczeniem normy określonej w załączniku do ustawy. Podstawą wydania decyzji o "pobraniu kary pieniężnej" stanowił protokół z kontroli pojazdu przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 125 poz. 1371/ oraz art. 40b cyt. ustawy o drogach publicznych.

W odwołaniu od powyższej decyzji Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." wskazało na niewłaściwe przeprowadzenie pomiarów kontrolnych, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego. Zdaniem odwołującego się, wobec przedstawionych wątpliwości co do wyników kontroli, pomiar powinien zostać powtórzony.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 29 marca 2002 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071/ oraz art. 13 ust. 2a i ust. 2b, art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w B.

W uzasadnieniu decyzji, odpowiadając na zarzut niezgodnego ze stanem faktycznym wyniku kontroli, Prezes Głównego Urzędu Ceł podkreślił, że pomiar kontrolny pojazdu odbył się zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa przy użyciu urządzeń spełniających wymogi techniczne i posiadających ważne świadectwa legalizacji: "(...) wynik ważenia dynamicznego, będącego podstawą do wydania decyzji o karze pieniężnej odzwierciedla stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, czyli wskazuje, z jakim faktycznym obciążeniem osi przemieszczał się po drodze". W konkluzji stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanego pomiaru wobec tego ponowny pomiar nie jest uzasadniony.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo Transportowo-Handlowego "T." Zbigniew B. wniosło o uchylenie w całości powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 2 i 42 Konstytucji RP, jak również art. 6, 7, 80, 97 par. 1, 100 par. 1 oraz 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podniesiono, że art. 13 ust. 2a i 2b powołanej ustawy wprowadza zakaz poruszania się pojazdami nienormatywnymi bez zezwolenia po drogach publicznych pod groźbą kary pieniężnej. Zdaniem skarżącego jest to czyn, który podlega odpowiedzialności karnej z art. 42 Konstytucji RP, a o tym stosownie do art. 42 ust. 3 Konstytucji RP orzeka sąd w formie prawomocnego wyroku. Zaskarżona decyzja wymierza karę, a więc orzeka o odpowiedzialności karnej bez stwierdzenia winy przez co narusza powołany art. 42 ust. 3.

Ponadto, zdaniem skarżącego, organy celne naruszyły zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Powołując się ogólnie na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze podniesiono, że wielokrotnie w orzecznictwie tym wskazywano, iż "(...) wymiar sankcji za przejazd pojazdem nienormatywnym, dokonywany w oderwaniu od przebytej trasy narusza wspomnianą zasadę".

W skardze podtrzymano również zarzut błędnych ustaleń stanu faktycznego sprawy.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Lublinie stwierdził, że wbrew twierdzeniu skarżącego korzystanie z dróg publicznych bez zezwolenia, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, nie stanowi czynu z art. 42 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu o pojęciu winy w rozumieniu powołanego przepisu, możemy mówić wyłącznie w postępowaniu karnym w odniesieniu do osób fizycznych. Sąd za nietrafny uznał również zarzut bezzasadnego pobrania kary pieniężnej bez wcześniejszej decyzji wymierzającej wysokość kary. Wskazał, że organ celny nie miał uprawnień do wydawania decyzji w tym zakresie z tej przyczyny, że wysokość kary została przewidziana przez ustawodawcę w art. 13 ust. 2b i załączniku do ustawy. Nie ulga więc wątpliwości, że stosownie do art. 13 ust. 2a za przejazd pojazdem bez zezwolenia właściwe w sprawie organy celne były zobligowane do pobrania kary pieniężnej w wysokości przewidzianej w załączniku do ustawy.

Odnośnie zarzutu naruszenia wskazanych w skardze zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń organów celnych co do stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu wynik kontroli nie budzi zastrzeżeń, a sama kontrola została przeprowadzona prawidłowo.

Od powyższego wyroku Zbigniew B. właściciel Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." wniósł w trybie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ skargę kasacyjną podtrzymując wcześniejsze zarzuty zawarte w skardze do Naczelnego Sąd Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie, a ponadto dodatkowo wskazał na naruszenie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez błędną interpretację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach podstaw wskazanych w skardze kasacyjnej oraz z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.

Nie jest zasadny przytoczony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./. Art. 13 ust. 2a i 2b stanowił, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach poruszających się po drogach publicznych, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, pobiera się kary pieniężne. Zezwolenie takie wydawane było na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ i dotyczyło także pojazdów, których masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych. Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określał załącznik do ustawy o drogach publicznych. Należy podzielić stanowisko Sądu zawarte w zaskarżonym wyroku, że była to wystarczająca podstawa prawna do określenia wysokości kary za przejazd pojazdem nienormatywnym. Obecnie obowiązujące w tym zakresie przepisy art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych również zobowiązują do uiszczenia stosownych opłat za korzystanie z dróg publicznych przez pojazdy nienormatywne. Opłata ta pobierana jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 8 poz. 60/. Chybiony jest więc zarzut, że decyzja o "pobraniu kary pieniężnej" powinna zostać poprzedzona decyzją o wymierzeniu kary. Jak trafnie zauważył Sąd, przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidywały wydania w tym zakresie innej decyzji niż decyzja o pobraniu kary pieniężnej. Organy celne działając więc wyłącznie w granicach prawa mogły, stwierdzając naruszenie zasad korzystania z dróg publicznych, wydać jedynie decyzję o pobraniu kary pieniężnej. W sprawie będącej przedmiotem rozważań, pobranie kary pieniężnej było więc skutkiem niezgodnego z Prawem o ruchu drogowym korzystania z drogi publicznej, co potwierdzał protokół z kontroli pojazdu.

Także zarzut naruszenia art. 42 Konstytucji RP nie może być uwzględniony. Należy podzielić stanowisko Sądu, że pojęcie winy w rozumieniu powołanego przepisu może mieć zastosowanie jedynie w postępowaniu karnym i nie może być utożsamiane z działaniem naruszającym zasady korzystania z dróg publicznych w zakresie przewidzianym przez art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./. Pogląd, że pobranie kary pieniężnej mogłoby nastąpić dopiero po orzeczeniu winy przez sąd jest w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów bezzasadny.

Podważanie przez skarżącego stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnego poprzez kwestionowanie wykazanego w wyniku kontroli pojazdu przekroczenia norm jest nieuzasadnione. Z akt sprawy wszak wynika, że protokół z kontroli został podpisany przez wykonującego transport z adnotacją o braku uwag do zawartych w protokole wyników. Podpisanie więc protokołu jest nie tylko przyjęciem do wiadomości wyników kontroli, ale również ich potwierdzeniem. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu, iż stan faktyczny został przez organy w należyty sposób wyjaśniony i nie było żadnych podstaw do ponownego przeprowadzenie oceny materiału dowodowego. Nie można wobec tego podzielić zarzutu skarżącego, iż w ten sposób naruszono wskazane w skardze kasacyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z wyżej przytoczonych powodów, na podstawie art. 184 i art. 204 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.