Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 735/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2002 r. znak [...] Burmistrz Miasta i Gminy S., ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie kurnika o powierzchni [...] m2 i obsadzie [...]DJP na terenie działki nr [...] w miejscowości K..

Dnia [...] października 2006 r. A. W. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza.

Decyzją z dnia [...]lutego 2007 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku skarżącego, decyzję tę utrzymało w mocy decyzją z dnia [...] maja 2007 r. znak [...].

Na skutek skargi A. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia [...]grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Po 349/07 uchylił decyzję SKO z dnia [...] maja 2007 r. wskazując, że została ona wydana przez osoby, które brały udział w wydawaniu decyzji z dnia 13 lutego 2007 r., co stanowiło naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 §3 Kpa.

Po kolejnym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. znak [...] ponownie utrzymało w mocy wcześniejszą decyzję organu z dnia [...] lutego 2007 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza.

W wyniku autokontroli przeprowadzonej na skutek skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, decyzją z dnia [...] marca 2008 r. znak [...] SKO uchyliło obie wcześniejsze decyzje własne z dnia [...]lutego 2007 r. i z dnia [...]stycznia 2008 r.

Następnie pismem z dnia [...] maja 2009, r. znak [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. powiadomiło strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza.

W wyniku wszczęcia postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, a rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] wydaną na skutek wniosku odwołującego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolejna skarga A. W. spowodowała, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...]listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 89/10 uchylił obie ww. decyzje. W uzasadnieniu prawomocnego wyroku Sąd podzielił stanowisko organu, iż decyzja o warunkach zabudowy, której stwierdzenia nieważności żądał skarżący, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej, jednak orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, ponieważ organ prowadząc postępowanie ograniczył się wyłącznie do zbadania przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.P.A. Brak było analizy pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 K.P.A i to pod tym kątem organ miał przeprowadzić postępowanie po raz kolejny.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. znak [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza. Na skutek wniesionego od ww. decyzji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium, decyzją z [...] kwietnia 2011 r. znak [...], utrzymało w mocy decyzję z [...] stycznia 2011 r. znak [...].

Na powyższe decyzje A. W. wniósł kolejną skargę do Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 września 2011r. sygn. akt IV SA/Po 520/11 uchylił obie zaskarżone decyzje. W prawomocnym wyroku Sąd podzielił stanowisko SKO, iż decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] września 2002r. nie jest także obarczona wadami, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 lub pkt od 3-6 K.P.A. W pozostałym zakresie Sąd stwierdził, że "jedynie w odniesieniu do przesłanki nieważności opisanej w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. (wada decyzji powodująca jej nieważność z mocy prawa) Sąd przychylił się do stanowiska skarżącego, iż w tym zakresie uzasadnienie Decyzji I - ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, iż Decyzja Burmistrza" nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Tym samym nie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 pkt 5 (...) 7 k.p.a."- jest nadmiernie lakoniczne i rodzi istotne wątpliwości co do tego czy organ administracji przeprowadził w zakresie tej przesłanki jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające. Treść uzasadnienia uniemożliwia też Sądowi kontrolę działania organu administracji w omawianym zakresie. Ponadto daje asumpt do wniosku, iż SKO w swych rozważaniach całkowicie pominęło okoliczność, iż Decyzja Burmistrza została wydana pod rządem art. 11 ustawy z 27.04.2001 Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62 poz. 627 ze zm.) dalej P.o.ś, który stanowił, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna.

Nie ulega wątpliwości, iż cytowany przepis, w świetle kodeksowych podstaw stwierdzenia nieważności orzeczeń (art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a.), a zwłaszcza przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. ("rażące naruszenie prawa"), stanowi dalej idący wyjątek od zasady trwałości ostatecznych rozstrzygnięć (art. 16 k.p.a.) i jako taki nie może być interpretowany rozszerzająco (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.10.2007 r., IV SA/Wa 862/07; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Ponieważ celem działania ustawodawcy ustanawiającego przepis art. 11 p.o.ś. było bezspornie zwiększenie ciężaru gatunkowego określonych wad decyzji (wad "środowiskowych") i wzmocnienie ich skutków (nieważność decyzji), to sam fakt przesądzenia, iż dana decyzja (tu: Decyzja Burmistrza) nie narusza prawa w sposób "rażący" (art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a), nie uchyla jeszcze konieczności odrębnego rozważenia przez organ administracji, czy decyzja ta nie jest obciążona naruszeniem prawa w stopniu wprawdzie "nierażącym", ale dostatecznie uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 11 p.o.ś. (w zw. z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.).

Sąd w wytycznych stwierdził, że obowiązkiem organu jest wnikliwe przeanalizowanie decyzji Burmistrza z [...]09.2002 r. oraz procedury, która doprowadziła do jej wydania, pod kątem ewentualnego wystąpienia naruszeń, o których mowa w art. 11 P.o.ś, oraz danie wyrazu tej analizie oraz wynikom w uzasadnieniu swojej decyzji. W szczególności zdaniem Sądu organ jest obowiązany ustosunkować się do zarzutów, jakie podniósł skarżący, w tym co do treści raportu oraz nie zapewnienia wymaganego udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 520/11 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji i po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...]lutego 2013r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2012 r.

Kolegium wskazało, że jest związane oceną prawną i wskazaniami co do zakresu postępowania wyrażonymi w wyroku z dnia 15 września 2011r. Sygn. IV SA/Po 520/11.

Przytaczając przepisy: art. 11, art. 51 - 53 i art. 31 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy przez Burmistrza tj. w dniu [...] września 2002 r.) wskazało, że nie dopatrzyło się naruszeń przepisów dotyczących ochrony środowiska skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności, bądź stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji Burmistrza. Organ wskazał, że przed wydaniem decyzji ustalającej warunki zabudowy Burmistrz wniósł do właściwych organów-Starosty S. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o zaopiniowanie obowiązku sporządzenia i zakresu raportu oddziaływania przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. We wniosku tym został określony zakres raportu oraz dołączona została do niego kopia wniosku inwestora. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził obowiązek sporządzenia raportu oraz zaopiniował pozytywnie zakres raportu przedstawiony z wnioskiem (opinia sanitarna z [...] lipca 2002 r. znak [...]). Starosta orzekł, że istnieje obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla przedmiotowej inwestycji określając jego zakres pokrywający się z zakresem zawartym we wniosku Burmistrza (postanowienie z [...] lipca 2002 r. znak [...]). Kolegium podkreśliło, że postanowieniem z [...] sierpnia 2002 r. Burmistrz zobowiązał inwestora do sporządzenia raportu dla projektowanego zadania inwestycyjnego, wskazując, że zakres raportu określono w ww. opinii sanitarnej i postanowieniu Starosty. Inwestorzy przedłożyli organowi pierwszej instancji raport sporządzony przez biegłego w zakresie oceny oddziaływania na środowisko. Zdaniem Kolegium zawiera on wszelkie elementy określone w przepisach ustawy Prawo o ochronie środowiska, a także wyczerpuje zakres regulacji nałożony postanowieniem Burmistrza z [...] sierpnia 2002 r. W raporcie zawarto dane dotyczące zarówno już istniejącego na działce obiektu (kurnika) jak i planowanej inwestycji charakteryzując wpływ obu inwestycji na środowisko. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uzgodnił pozytywnie projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy dla planowanej inwestycji oraz raport (z zastrzeżeniem, że na etapie sporządzenia dokumentacji technicznej należy wykonać raport oddziaływanie na środowisko i uzyskać pozytywną opinię Państwowego Inspektora Sanitarnego (postanowienie z [...]września 2002 r. [...]). Postanowieniem z [...] września 2002 r. znak [...]Starosta na podstawie przedłożonego raportu zaopiniował pozytywnie projekt decyzji. W ocenie Kolegium zachowana została zatem określona w przepisach ustawy Prawo ochrony środowiska procedura.

Odpowiadając na zarzuty w przedmiocie udziału społeczeństwa w tzw. postępowaniu środowiskowym Kolegium podniosło, że obwieszczeniem wydanym na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 i art. 46 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska Burmistrz podał do publicznej wiadomości złożenie wniosku o ustalenie warunków zabudowy oraz wskazał, że każdy ma prawo składanie uwag i wniosków w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, informując o terminie i miejscu składania wniosków. Obwieszczenie zostało wywieszone dnia [...] lipca 2002 r. zaś zdjęte dnia [...] sierpnia 2002 r. Tymczasem z akt sprawy organu pierwszej instancji wynika, że w toku postępowania nie zostały wniesione jakiekolwiek uwagi ani wnioski. W ocenie Kolegium zatem nie doszło do naruszenia przepisów związanych z ochroną środowiska, które to naruszenia obliguje organ administracji publicznej, na podstawie art. 11 ustawy Prawo o ochronie środowiska w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji, do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył A. W., wnosząc o unieważnienie decyzji Burmistrza bądź uwzględnienie skargi. W ocenie skarżącego decyzja Burmistrza jest dotknięta wadami, które powodują jej nieważność z mocy prawa. Przedstawiając wyliczenia skarżący podniósł, że raport, zgodnie z Uchwałą Rady Miasta i Gminy z dnia [...] marca 2002r nr...., powinien być opracowany dla przedsięwzięcia o [...] DJP tj. [...]szt. drobiu, co - zdaniem skarżącego - potwierdza autor raportu na str. 5.

Według skarżącego, który powołał się na orzecznictwo, planowana inwestycja powinna być rozpatrywana sumarycznie z istniejącym już kurnikiem, tymczasem w raporcie poszczególne źródła emisji czynników mających negatywny wpływ na środowisko ocenione są oddzielnie dla każdego kurnika, zamiast łącznie dla całego obiektu. Jest to sprzeczne z Uchwałą Rady Miasta i Gminy. Skarżący podkreślił, że emisja zanieczyszczeń przekracza dozwolone normy (strona 21, 22, 30 raportu) z naruszeniem art. 222 Prawa ochrony środowiska. Opracowany raport mimo, że był najważniejszym dokumentem w sprawie nie został oceniony w postępowaniu dowodowym, z naruszeniem art. 7, 77 i 80 Kpa. Nie uwzględniono w raporcie wariantowości przedsięwzięcia wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Skarżący postawił również zarzuty naruszeń w zakresie opiniowania raportu przez powołane do tego organy. Skarżący wskazał, że Starosta w postanowieniu z dnia [...] września 2002r postanowił pozytywnie zaopiniować raport odstępując od uzasadnienia w oparciu o art. 107 § 4 Kpa., gdyż uwzględnia on żądanie strony, a postanowienie to zostało następnie unieważnione (postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2008 r.). Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w postanowieniu z dnia [...] września 2002 r. postanowił: "przedłożony projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz raport oddziaływania na środowisko zaopiniować z następującymi zastrzeżeniami" nie wymieniając żadnego. W zamian za nie wymienione zastrzeżenia zamieścił następujący akapit: "Na etapie sporządzania dokumentacji technicznej należy wykonać raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i uzyskać pozytywną opinię Powiatowego Inspektora Sanitarnego". Tymczasem sporządzenie raportu jest obowiązkiem wynikającym z art. 51 ust. 6 Prawa ochrony środowiska. Z postanowienia także nie wynika, że raport był przedmiotem analizy, gdyż fakt ten nie ma potwierdzenia w uzasadnieniu postanowienia. Odwołując się do orzecznictwa sądowego skarżący wskazał, że brak w uzasadnieniu odzwierciedlenia przeprowadzenia analizy raportu wskazuje, że raport nie był przedmiotem takiej analizy.

Kolejno skarżący podnosił, że z raportu, a także z żadnego dokumentu nie wynika, kiedy raport był opracowany, kiedy był dostarczony do organu, czy był oceniany, na raporcie brak podpisu inwestora, pracownika organu, który raport przeczytał. Nadto wskazał, że organ w zaskarżonej decyzji użył określenia "uzgodnił pozytywnie" podczas, gdy w postanowieniu słowa "pozytywnie" nie ma.

Skarżący sformułował również zarzuty w zakresie zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzony jest raport, wskazując, że organ wydał Obwieszczenie nieopatrzone datą, w którym nie zawarł informacji o zamieszczeniu w wykazie danych o decyzjach wymagających udziału społeczeństwa, w trybie określonym w art. 32 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Podkreślił również, że społeczeństwo nie miało do czego składać uwag i wniosków, gdyż raportu w owym czasie jeszcze nie było. Inwestor został zobowiązany do jego opracowania dopiero postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. tj. 15 dni po terminie przeznaczonym na składanie wniosków i uwag. Brak również dowodów, że obwieszczenie było zamieszczone w internecie i w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia (art. 3 ust. 19 Prawa ochrony środowiska). Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżący wskazał na konieczność podania do publicznej wiadomości w trojaki sposób tj. przez ogłoszenie informacji w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz poprzez obwieszczenie w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia. Jedynie bowiem poinformowanie społeczeństwa łącznie we wszystkich trzech wymienionych formach o toczącym się postępowaniu stanowi gwarancję zapewnienia mu udziału w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów dotyczących ochrony środowiska obligujących organ administracji do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2013r. sygn.akt IV SA/Po 561/13 oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że należy wprawdzie przyznać rację skarżącemu, że raport nie przedstawia wariantów przedsięwzięcia, w tym wariantu polegającego na jego niepodejmowaniu, a także nie zawierał analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, nie są to jednak wady, które odpowiadałyby naruszeniom przepisów art. 156 § 1 pkt 7 K.P.A., a także czy też stanowiły istotne naruszenie przepisów o ochronie środowiska w rozumieniu art. 11 p.o.ś. Zdaniem Sądu opisane braki raportu nie miału wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Kontrolując zaskarżoną decyzję SKO należy również stwierdzić, że organ ten nie zauważył, że w roku 2009 nr [...] stwierdzono nieważność postanowienia Starosty S. nr [...] z [...].09.2002 roku opiniującego projekt decyzji o warunkach zabudowy. Należy jednak stwierdzić, że podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia nie było naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska, a naruszenie procedury K.P.A. a konkretnie art. 124 § 2 K.P.A. Nie można było również podzielić zarzutu skarżącego, dotyczącego braku udziału społeczeństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w decyzji z [...] lutego 2013 r. wskazało, że obwieszczeniem wydanym na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 i 45 ust. 4 pkt 1 ustawy P.o.ś. Burmistrz Miasta i Gminy S.podał do publicznej wiadomości, że "w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach dotyczących środowiska i jego ochrony, w Wydziale Urbanistyki i Architektury zamieszczono wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy kurnika o pow. [...] m2 i obsadzie [...] DJP na działce nr [...] w K.. W obwieszczeniu wskazano, że każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy określono termin dla powyższego do [...]08.2002 r., a obwieszczenie było wywieszane od [...]07.2002 r. do [...]08.2002 r. Brak zatem było podstaw do zastosowania art. 11 P.o.ś. i art. 156 § 1 pkt 2 KPA.

A. W. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie;

– art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na poinformowaniu społeczeństwa o możliwości składania uwag i wniosków w terminie 15 dni, podczas gdy przepis wymaga aby termin wynosił 21 dni, przez wprowadzono społeczeństwo w błąd i uniemożliwiono jemu realizację swoich praw, co miało istotny wpływ na wynik postępowania;

– art. 3 pkt 19 ustawy p.o.ś. przez jego niezastosowanie polegające na zaniechaniu obwieszczenia w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia i poprzestanie wyłącznie na podaniu informacji w siedzibie organu właściwego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania;

– art. 52 ust. 1 pkt 3 ustawy p.o.ś. w zw. z art. 11 ustawy p.o.ś. poprzez jego niezastosowanie polegające na pominięciu w raporcie przedstawienia wariantów przedsięwzięcia; błędnie Sąd przyjął, iż nie każde naruszenie przepisów może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności, w sytuacji przepis nie wymaga, aby naruszenie było istotne;

– art. 53 ustawy p.o.ś. przez jego niezastosowanie polegające na niezapewnieniu społeczeństwu możliwości udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie kurnika pow. [...] m2, albowiem obwieszczenie o możliwości składania uwag i skarg zostało wywieszone w dniu [...]lipca 2002 r., podczas gdy obowiązek opracowania raportu został nałożony na inwestora dopiero postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2002 r., co miało istotny wpływ na wynik postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 czerwca 2015r. sygn. akt II OSK 2844/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 183 § 2 p.p.s.a. nieważność postępowania sądowoadministracyjnego zachodzi m.in. jeżeli strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw (pkt 5). Do sytuacji przewidzianej w wymienionym przepisie zachodzi wówczas gdy wskutek wadliwości procesowych sądu strona nie brała udziału w postępowaniu sądowym. Zastrzec przy tym należy, że regulacja art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. odnosi się nie tylko do stron w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., ale też do podmiotów, którzy uzyskują status uczestnika na podstawie art. 33 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zaznaczyć bowiem należy, że zgodnie z art. 12 p.p.s.a., ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Oznacza to, że jeżeli uczestnik postępowania sądowego został wskutek uchybień proceduralnych wyłączony od udziału w sprawie, to zachodzi podstawa nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie taka właśnie sytuacja wystąpiła. Mianowicie postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowanie skargą A. W. toczyło się tylko z udziałem skarżącego oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.. Tymczasem w sprawie tej uczestnikami z mocy prawa stały się również osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Przede wszystkim status strony w postępowaniu administracyjnym mieli inwestorzy, na rzecz których wydana była decyzja Burmistrza z dnia [...] września 2002 r. ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy kurnika o powierzchni [...] m2 i oznaczonej obsadzie. Ponadto stronami postępowania stali się właściciele nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji. Z akt administracyjnych wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. pismem z dnia [...] maja 2009 r. powiadomiło strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2002 r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji. Zawiadomienie skierowane zostało do: 1) Z. W., 2) M. K.-J.(inwestora), 3) W. J., 4) R. K., 5) H. W. 6) R. N., 7) B. C., 8) Z. K., 9) Urzędu Miasta i Gminy w S.. W toku postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wymienionym osobom doręczało wydawane decyzje.

Mianowicie Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. (sygn. akt IV SA/Po 520/11) decyzje SKO z dnia [...] stycznia 2011 r. i [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji – wskazało w pierwszej kolejności na występujące w sprawie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Sąd Wojewódzki stwierdził, że za stronę postępowania administracyjnego uznany był m.in. Z. K., którego zgon nastąpił przed wszczęciem postępowania, a Kolegium nie zawiadomiło następców prawnych zmarłego. W konsekwencji – w ocenie WSA – zachodziła podstawa do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Kolegium prowadziło postępowanie dodatkowo z udziałem J. K., R. K. i B. K.. Wszystkim stronom (11 osób) doręczone zostały decyzje SKO z dnia [...] grudnia 2012 r. i [...]lutego 2013 r.

Po złożeniu skargi przez A. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało Sądowi akta sprawy oraz odpowiedź na skargę, w treści której zaznaczono, że jako załącznik dołączono 11 odpisów odpowiedzi na skargę. Z akt sądowych zarejestrowanych pod sygn. IV SA/Po 561/13 wynika, że w zarządzeniu wstępnym jako strony wpisano tylko skarżącego i organ, natomiast osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, w tym właściciele przedmiotowej inwestycji, nie zostały zaliczone w krąg uczestników postępowania sądowego. W rezultacie nie doręczono im odpisów skargi, odpisów odpowiedzi na skargę oraz nie zawiadomiono ich o rozprawie. W takim stanie sprawy niewątpliwie doszło do wyłączenia uczestników od udziału w postępowaniu sądowym, co stanowi podstawę nieważności określoną w art. 183 § 2 pkt 5 k.p.a.

Dodatkowo NSA wskazało, że w toczących się w tej samej sprawie wcześniejszych postępowaniach sądowych, zakończonych wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r. (sygn. akt IV SA/Po 89/10) i wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. (sygn. akt IV SA/Po 520/11) – brały udział osoby mające status uczestników, zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. Brak było jakichkolwiek podstaw do ich pominięcia przy kolejnym rozpoznawaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stwierdzenie kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa procesowego, przewidzianego m.in. w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku, bez możliwości merytorycznej oceny podstaw skargi kasacyjnej (por. System prawa administracyjnego pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, tom 10, C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2014, s. 459).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ponownie rozpoznając sprawę zawiadomił wszystkich uczestników postępowania o terminie rozprawy doręczając im odpis skargi i odpowiedzi na skargę.

Zawiadomienie o rozprawie skierowane do uczestniczki postępowania H. W. powróciło z adnotacją, że adresat zmarł (k.156 tom I akt).

Sąd zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w P. o nadesłanie odpisu aktu zgonu H. W., a postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r. postępowanie w sprawie zawiesił (k.165).

Następnie pełnomocnik skarżącego Z. W. zobowiązany do podania następców prawnych H. W., pismem z dnia [...].11.2015r. wskazał T. L., R. K. i A. K. jako jedynych następców prawnych zmarłej (k.204 i 227). Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015r. Sąd podjął zawieszone postępowanie w sprawie wyznaczając termin rozprawy i zawiadamiając strony oraz wszystkich uczestników postępowania i następców prawnych zmarłej uczestniczki postępowania doręczając im odpis skargi i odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi, odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W kontrolowanej sprawie Sąd rozpoznający po raz kolejny sprawę musiał mieć również na uwadze art. 153 P.p.s.a, który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność, lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Również Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art.190 P.p.s.a.), choć należy zauważyć, jak wskazał NSA nie badał sprawy pod względem merytorycznej oceny podstaw kasacyjnych.

W niniejszej sprawie decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności od daty złożenia wniosku tj. od [...] października 2006r. poddawane były kontroli sądowej czterokrotnie, z tym, że po raz pierwszy decyzje uchylono że względów proceduralnych (vide: wyrok z 5.12.2007 r. – sygn. II SA/Po 349/07). Drugi raz skarżone decyzje zostały uchylone w wyniku autokontroli na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a.

Natomiast dla istoty sprawy z punktu widzenia przestrzegania przepisów art. 153 P.p.s.a. mają znaczenie dwa wyroki, które uprawomocniły się w pierwszej instancji. Pierwszy wyrok z 17.11.2010 r. sygn. IV SA/Po 89/10, który przesądził, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z . września 2002 r. nr [...] nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Drugi wyrok z 15 września 2011 r. sygn. IV SA/Po 520/11 wykluczył to by przy wydaniu decyzji Burmistrza doszło do naruszenia przepisów art. 156 § 1 pkt 1 i 3-6 K.P.A. Ostatecznie organ miał do naprawienia kwestie proceduralne poprzez ustalenie następców prawnych zmarłego uczestnika i rozważenie – co jest istotne w sprawie kwestii merytorycznej polegającej na sprawdzeniu czy przy wydawaniu decyzji przez Burmistrza, nie wystąpiła wada, która powodowała nieważność decyzji z mocy prawa. Przed przejściem do merytorycznych rozważań dotyczących kontroli zaskarżonych decyzji należy podkreślić, że w dacie wydawania obu zaskarżonych decyzji zastosowanie miały przepisy art. 156 § 2 K.P.A., który stanowi, że "nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne". Jest niespornym, że decyzję o warunkach zabudowy doręczono Skarżącemu [...].10.2002 r., a więc dziesięć lat upłynęło [...]10.2012 r. Toteż, gdyby organ stwierdził, że przy wydaniu decyzji Burmistrza, doszło do wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, musiałby stosować art. 158 § 2 K.P.A., a więc ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

Nie bez znaczenia dla sprawy pozostają też rozważania zawarte w uzasadnieniu do wyroku z dnia 14 sierpnia 2013r. sygn. akt IV SA/Po 561/13, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela i przyjmuje za własne.

Merytorycznie oceniając zaskarżone decyzje należy podkreślić, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] jest ogólnikowa i lakoniczna. Z niezrozumiałych względów odnosi się do wytycznych wyroku z 17.11.2010 r. sygn. IV SA/Po 89/10, zamiast do wyroku z dnia 15 września 2011 r. sygn. IV SA/Po 520/11.

Dopiero wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, spowodował, że decyzja z dnia [...]lutego 2013 r. nr [...] r. omawia zarzuty odwołania, odnosi się do wytycznych ze sprawy IV SA/Po 520/11 i analizuje stan, który wyjaśnia, że rozpoznawanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pozwoliło na ustalenie, że decyzja Burmistrza z dnia [...] września 2002 r. nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Art. 11 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. nr 129 poz. 902 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia 30 września 2002 r. przez Burmistrza Miasta i Gminy S., przewidywał, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela jednak stanowisko, że naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska o którym mowa w art. 11 p.o.ś. nie może być utożsamiane z jakimkolwiek naruszeniem przepisów, bez względu na wagę czy też wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok WSA w Warszawie z 13.12.2006 IV SA/Wa 443/06 CBOSA).

Toteż należy podzielić wywód SKO, że opracowany przez inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie naruszał przepisów dotyczących ochrony środowiska.

Co prawda rację ma skarżący, że raport nie przedstawia wariantów przedsięwzięcia, w tym wariantu polegającego na jego niepodejmowaniu, a także nie zawierał analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, nie są to jednak wady, które odpowiadałyby naruszeniom przepisów art. 156 § 1 pkt 7 K.P.A., czy też stanowiły istotne naruszenie przepisów o ochronie środowiska w rozumieniu art. 11 p.o.ś. Opisane zatem braki raportu nie miału wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Kontrolując zaskarżoną decyzję SKO należy również stwierdzić, że organ ten nie zauważył, że w roku 2009 nr [...] stwierdzono nieważność postanowienia Starosty S. z [...].09.2002r. nr [...] opiniującego projekt decyzji o warunkach zabudowy. Należy jednak stwierdzić, że podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia nie było naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska, a naruszenie procedury K.P.A. a konkretnie art. 124 § 2 K.P.A.

Nie można również podzielić zarzutu skarżącego, dotyczącego braku udziału społeczeństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w decyzji z [...] lutego 2013 r. wskazało, że obwieszczeniem wydanym na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 i 45 ust. 4 pkt 1 ustawy P.o.ś. Burmistrz Miasta i Gminy Sz. podał do publicznej wiadomości, że "w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach dotyczących środowiska i jego ochronie, w Wydziale Urbanistyki i Architektury zamieszczono wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy kurnika o pow. [...] m2 i obsadzie [...]DJP na działce nr [...] w K.". W obwieszczeniu wskazano, że każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy określono termin dla powyższego do [...].08.2002 r., a obwieszczenie było wywieszane od [...].07.2002 r. do [...].08.2002 r.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska wskazywał trzy odrębne sposoby ogłaszania informacji tj. ogłoszenie w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie, ogłoszenie w siedzibie organu właściwego w sprawie, ogłoszenie przez obwieszczenie w pobliżu planowanego przedsięwzięcia. Rzeczą organu jest wybranie takiego sposobu ogłoszenia, który zapewni by obwieszczenie o planowanym przedsięwzięciu było dokonane w sposób skuteczny. Nie ma też przeszkód prawnych by wykorzystać wszystkie trzy formy ogłoszenia (vide: wyrok NSA z 18 grudnia 2007 r. sygn. II OSK 1061/07). W takiej sytuacji należało podzielić pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, że organ wypełnił obowiązek informacyjny zapewniający udział społeczeństwa w postępowaniu. Zatem zarzut skarżącego, że informacji nie umieszczono na stronie internetowej Urzędu (jeżeli Urząd w Szamotułach taką stronę posiadał w 2002 r.) nie może być potraktowany jako naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na stan środowiska.

Z tych też powodów, zdaniem Sądu prawidłowo Samorządowe Kolegium w Poznaniu uznało, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...] września 2002 r. brak było podstaw do zastosowania art. 11 P.o.ś. i art. 156 § 1 pkt 2 KPA.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.