Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 316/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 208 ust. 1, art. 210 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 827
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
article: § 6 ust. 1 pkt 1, § 8  ust. 1, § 9 ust. 1, § 12 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 181 poz 1872
law: Rozporządzenie  Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r.  w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 462/18 w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od T. Z. na rzecz Wojewody Zachodniopomorskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 462/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę T. Z. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...], którą przeznaczono będący w posiadaniu skarżącego samochód osobowo-ciężarowy [...] nr. rej. [...] do oddania w używanie na rzecz [...] Grupy Zabezpieczenia Medycznego ([...]) wskazując, że w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przedmiot ten powinien być dostarczony do Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] przy Al. [...] do chwili ustania potrzeby jego używania.

W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania skarżący nie wskazał okoliczności, które podważałyby właściwość organu pierwszej instancji do wydania decyzji i pozwalały na uznanie jako uzasadnionego zarzutu naruszenia § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. Nr 181 poz. 1872 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem. Samo oświadczenie skarżącego, że objęty przedmiotem obowiązku pojazd porusza się również poza siedzibą przedsiębiorcy nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości zastosowania ww. przepisów rozporządzenia. Skarżący, poza negowaniem właściwości organu nie udowodnił, aby przedmiotowy pojazd znajdował się w oddziale, placówce lub filii poza siedzibą posiadacza oraz nie wykazał, aby prowadzona przezeń Firma [...] posiadała jakiekolwiek oddziały, placówki lub filie poza siedzibą przy ul. [...].

W ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. polegający na przekroczeniu granic uznaniowości poprzez niewskazanie okoliczności faktycznych, ze względu na które samochód skarżącego stał się przedmiotem świadczenia rzeczowego na wypadek ogłoszonej mobilizacji lub wojny. Podkreślono, że żaden z przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 827 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie u.p.o.o. ani z przepisów rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju nie nakłada na organ orzekający szczególnego obowiązku uzasadnienia, dlaczego konkretna rzecz ruchoma została objęta obowiązkiem świadczenia rzeczowego. Organ (Wójt Gminy [...]) nie może posiadać dostatecznej wiedzy na temat potrzeb służących celom przygotowania obrony Państwa. Organem takim jest Wojskowy Komendant Uzupełnień, który pełni rolę organu wykonawczego Ministra Obrony Narodowej. To w jego właściwości pozostaje planowanie i organizowanie mobilizacyjnego uzupełniania jednostek wojskowych środkami transportowymi i maszynami pobieranymi z gospodarki narodowej (art. 14 ust. 1 i 4 u.p.o.o.). Nie sposób oczekiwać od Wójta Gminy [...], aby posiadał on szczegółowe informacje na temat potrzeb poszczególnych jednostek wojskowych co do ilości i rodzaju środków transportowych i aby zgłaszane w tym zakresie zapotrzebowanie przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] mógł weryfikować pod kątem jego celowości.

W analizowanej sprawie organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...] września 2017 r. o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, prawidłowo zweryfikował podstawę prawną żądania oraz jego zakres poprzez należyte ustalenie swojej właściwości miejscowej oraz czy wymienione we wniosku podmioty są posiadaczami lub właścicielami przedmiotów świadczeń. W ocenie Sądu podanie we wniosku, że pojazd osobowo-ciężarowy marki [...] posiada określoną klasę wysokiej mobilności jest wskazaniem wystarczającym dla organu orzekającego, który w tej mierze opiera się na wiedzy właściwego Wojskowego Komendant Uzupełnień, organu powołanego do zapewnienia potrzeb sił zbrojnych na wypadek ogłoszonej mobilizacji lub wojny.

Z tych samych przyczyn Sąd nie podzielił również formułowanych w toku postępowania oczekiwań skarżącego, aby organy miały wykazać czy lub jakie inne podmioty zostały również objęte tożsamym obowiązkiem wykonania świadczeń rzeczowych.

Odnosząc się zaś do argumentacji skarżącego związanej z powinnością powstrzymywania się od jakichkolwiek świadczeń na cele wojskowe z uwagi na jego przynależność do [...] Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2017 r. poz. 1153) duchowni oraz osoby zakonne kościołów i innych związków wyznaniowych, ustanowione według przepisów prawa wewnętrznego kościoła lub innego związku wyznaniowego, korzystają z praw i podlegają obowiązkom na równi z innymi obywatelami we wszystkich dziedzinach życia państwowego, politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego. Są oni w ramach obowiązujących przepisów ustaw zwolnieni z obowiązków niemożliwych do pogodzenia z pełnieniem funkcji duchownego lub osoby zakonnej. Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia z dnia [...] listopada 2017 r., podpisanego przez koordynatora grona starszych i sekretarza [...] nie wynika, aby skarżący był powołany przez Ciało Kierownicze na członka Wspólnoty [...]. Jako sługa pomocniczy ([...] nie sprawuje zatem w Związku wyznaniowym [...] urzędu duchowego w rozumieniu art. 51 i art. 52 Statutu [...]. Skoro więc przedłożone przez stronę zaświadczenie nie potwierdza, aby skarżący był starszym lub członkiem Wspólnoty [...], to niecelowym było przesłuchiwanie skarżącego na okoliczność wykazania niemożności wykonania obowiązku określonego decyzją Wójta Gminy [...], jako niemożliwego do pogodzenia z pełnieniem przezeń funkcji duchownego lub osoby zakonnej, bowiem funkcji takowej skarżący nie pełni.

Zaakcentowano nadto, że nałożony na skarżącego obowiązek dotyczy realizacji świadczenia o charakterze rzeczowym, nie zaś osobistym. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby realizacja obowiązku polegająca na dostarczeniu pojazdu we wskazane miejsce i w określonym czasie na wypadek mobilizacji albo na wypadek wojny musiała być wykonana przez skarżącego osobiście, czy też była związana z koniecznością służby skarżącego i podporządkowania się dowodzącym Siłami Zbrojnymi. Będący przedmiotem wykonania obowiązku pojazd, jako pojazd zabezpieczenia medycznego, ma być wykorzystywany przez [...] Grupę Zabezpieczenia Medycznego, a więc w celu ratowaniu zdrowia i życia ludzi.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., oddalił ją.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. Z., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:

1) art. 208 ust. 1 u.p.o.o. polegającą na błędnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, że obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa, może być nałożony na dowolnie wybrane podmioty wymienione w art. 208 ust. 1 ww. ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że przed nałożeniem przedmiotowego obowiązku na przedsiębiorcę konieczne jest rozważenie przez organ, czy zrealizowanie obowiązku byłoby możliwe przy wykorzystaniu jedynie zasobów urzędów i instytucji państwowych;

2) art. 210 ust. 1 u.p.o.o. polegającą na błędnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, że organ wydający decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jest całkowicie związany treścią wniosku organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1. ww. ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że organ wydający decyzję nie jest w żaden sposób zwolniony od przeprowadzenia postępowania na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym usuwania wszelkich wątpliwości pojawiających się na tle porównania treści wniosku i przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, tak aby przeprowadzone postępowanie i wydana decyzja administracyjna spełniały wymagania określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności by decyzja odpowiadała regułom przekonywania określonym w art. 11 K.p.a.;

II) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., art. 136 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 106 § 3 P.p.s.a., polegające na zupełnym pominięciu zarówno pisemnej deklaracji zawartej w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jak i przede wszystkim dokumentów w postaci ewidencji przebiegu pojazdu dla celów VAT załączonych do skargi z dnia [...] marca 2018 r., które to środki dowodowe wskazywały jednoznacznie, że przedmiotowy pojazd porusza się poza Gminą [...] i stacjonuje w placówce firmy położonej również poza tą gminą, a naruszenie to doprowadziło do powielenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny niesłusznych ustaleń dokonanych przez organy administracyjne pierwszej i drugiej instancji, że pojazd znajduje się na terenie Gminy [...], a wójt tej gminy jest organem właściwym miejscowo do wydania decyzji w sprawie wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony, czyli tym samym naruszenie przepisów postępowania doprowadziło do utrzymania w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie decyzji wydanej z naruszeniem § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a także o zasądzenie od Wojewody Zachodniopomorskiego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Pismem z dnia 11 czerwca 2019 r. oraz z dnia 17 lipca 2019 r. T. Z. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wierzytelnej kopii dowodu rejestracyjnego pojazdu [...]o nr rej. [...] na okoliczność zmiany właściciela przedmiotowego pojazdu, a tym samym istnienia dodatkowej przesłanki do uwzględnienia wniosków skargi kasacyjnej i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2017 r.

W piśmie z dnia 4 marca 2021 r. pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie podniósł, że podtrzymuje wszystkie zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej i że odrębną decyzją Wójt Gminy [...] nałożył na nowego właściciela przedmiotowego pojazdu marki [...], tj. na Firmę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółkę komandytową obowiązek przeznaczenia tego pojazdu na cele obrony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżąca kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty administracyjne na datę ich wydania. Tym samym okoliczności stanu faktycznego, które powstały już po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie mogły być zarówno przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji, jak i nie mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Strona skarżąca kasacyjnie zarzucając naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., art. 136 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 106 § 3 P.p.s.a. podniosła pominięcie pisemnej deklaracji zawartej w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz dokumentów w postaci ewidencji przebiegu pojazdu dla celów VAT załączonych do skargi z dnia [...] marca 2018 r., które to dowody miały jednoznacznie wskazywać, że przedmiotowy pojazd poruszał się poza Gminą [...] i stacjonował w placówce firmy położonej poza Gminą [...].

Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie z uzasadnienia odwołania wynika tylko tyle, że ww. pojazd był samochodem firmowym znajdującym się na terenie miast [...][...][...] używanym w tych miastach do wykonywania działalności gospodarczej przez T. Z..

Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. Nr 181, poz. 1872 z późn. zm.) decyzję o przeznaczeniu do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy według siedziby posiadacza albo jego miejsca zameldowania na pobyt stały lub miejsca pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące.

Przepis te określa podstawowe kryterium ustalenia właściwości miejscowej organu, jakim jest siedziba, miejsce zamieszkania, miejsce pobytu stałego lub czasowego posiadacza pojazdu.

Właściwość miejscowa ulega zmianie w przypadku objętym § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku, gdy przedmiot świadczenia znajduje się w oddziale, placówce lub filii poza siedzibą posiadacza, decyzję wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy według siedziby oddziału, placówki lub filii i doręczą ją posiadaczowi bądź upoważnionej przez niego osobie. Ani rozporządzenie, ani też ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej nie definiują pojęcia oddziału, filii lub placówki. Zgodnie z definicją oddziału zawartą w słowniku języka polskiego oddziałem jest dział fabryki, urzędu lub biura wyodrębniony ze względu na rodzaj produkcji lub wykonywaną pracę (Słownik Języka Polskiego L-P, pod red. M. Szymczaka Warszawa 1996, s. 430). Placówką jest zakład lub instytucja pełniąca rolę ośrodka w jakiejś dziedzinie, np. placówka gospodarcza, placówka handlowa w tym sklep, magazyn, dom towarowy (Słownik Języka Polskiego L-P, pod red. M. Szymczaka Warszawa 1996, s. 653). Filia to oddział większego przedsiębiorstwa (Słownik Języka Polskiego A-K, pod red. M. Szymczaka Warszawa 1996, s. 550). Na podstawie powyższych definicji można wskazać, że w języku potocznym takie pojęcia jak oddział, placówka i filia łączy jedna wspólna cecha: są to wyodrębnione organizacyjnie od siedziby głównej przedsiębiorcy miejsca prowadzenia działalności. Także w języku prawnym można znaleźć analogiczne definiowanie ww. pojęć. Zgodnie z art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1068 z późn. zm.) pod pojęciem jednostki lokalnej należy rozumieć zorganizowaną całość (zakład, oddział, filia) położoną w miejscu zidentyfikowanym odrębnym adresem, pod którym lub z którego prowadzona jest działalność co najmniej przez jedną osobę pracującą.

Zgodnie z art. 5 pkt 4 obowiązującej w dacie wydania w tej sprawie decyzji przez organ odwoławczy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829) pod pojęciem oddziału należało rozumieć wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Także z art. 25 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynikało, że wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej podlegał adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi była wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony.

Uznanie właściwości miejscowej organu wykonawczego gminy do wydawania decyzji w oparciu o § 12 ust. 2 rozporządzenia wymagało spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze organizacyjnego wyodrębnienia w ramach danej działalności gospodarczej oddziału (filii lub placówki), a po drugie ustalenia, że przedmiot świadczenia znajduje się w takim oddziale, placówce lub filii. Wynika to wprost z powołanego § 12 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym tylko w przypadku, gdy przedmiot świadczenia znajduje się w oddziale, placówce lub filii poza siedzibą posiadacza, właściwym będzie wójt miejsca siedziby oddziału, filii lub placówki. Wskazane w tym przepisie "znajdowanie się" oznacza, że dany przedmiot służy przede wszystkim do prowadzenia działalności gospodarczej w danym oddziale, filii lub placówce i nie podlega on swobodnemu dysponowaniu w jakiejkolwiek innej jednostce organizacyjnej niż ta, do której został przez przedsiębiorcę oddany do korzystania na potrzeby działalności gospodarczej. Nie można bowiem uznać, że dany przedmiot znajduje się w oddziale (placówce, filii), a jednocześnie podlega dowolnemu dysponowaniu przez osoby niezależnie od miejsca prowadzenia danej działalności.

Przenosząc powyższe ustalenia do oceny ww. zarzutu skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że ani z oświadczenia zawartego w odwołaniu, ani też z dołączonej do skargi dokumentacji ewidencyjnej przebiegu pojazdu o nr rej. [...] nie wynika, aby pojazd ten był przeznaczony do jego wykorzystywania w prowadzonej działalności gospodarczej w oparciu o oddział, filię lub placówkę inną niż miejsce siedziby przedsiębiorcy prowadzącego działalność pod firmą [...] Z analizy wyjazdów ww. pojazdu wynika, że pojazd ten służył wykonaniu prac na zlecenie firmy (czyli Firmy [...]). Także żaden dokument nie potwierdza utworzenia wyodrębnionego oddziału (placówki, filii) przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Firma [...]jak i przyporządkowania pojazdu tylko do wykonywania działalności gospodarczej w danym oddziale (filii, placówce). Okoliczność, że przedmiotowy pojazd poruszał się po [...] wynika jedynie z zakresu prowadzonej działalności gospodarczej.

Ponadto stanowisko strony skarżącej kasacyjnie sprowadzałoby się do braku możliwości w okolicznościach tej sprawy ustalenia jakiejkolwiek właściwości miejscowej organu administracyjnego, ponieważ to od samego skarżącego kasacyjnie uzależnione byłoby, gdzie w danej chwili przebywa pojazd i mając na uwadze obowiązek przestrzegania właściwości miejscowej przez cały czas prowadzenia postępowania, taki pojazd mógłby zmieniać miejsca na obszarze różnych gmin. Skutkiem tego byłaby praktyczna niemożliwość ustalenia właściwości miejscowej w tej sprawie.

Mając powyższe należy stwierdzić, że tylko wówczas, gdy strona jest w stanie wykazać w sposób nie budzący wątpliwości zarówno trwałe organizacyjnie wyodrębnienie swojej działalności z podziałem na oddziały (filie, placówki) jak i znajdowanie się danego przedmiotu w danym konkretnych oddziale (filii, placówce) służącym do prowadzenia działalności w oparciu o tak wyodrębnioną jednostkę, wówczas mogłaby być ustalana właściwość w oparciu o § 12 ust. 2 rozporządzenia. Skoro w tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie w żadnych z przedkładanych dokumentów nie wykazała spełnienia przesłanek dotyczących właściwości miejscowej wynikającej z § 12 ust. 2 rozporządzenia, to nie narusza prawa stanowisko Sądu pierwszej instancji stwierdzające brak naruszenia właściwości miejscowej przez wójta Gminy [...].

Tym samym Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 7 K.p.a. i trafnie uznał, że w tej sprawie organy administracyjne ustaliły prawidłowo stan faktyczny sprawy, ani też art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. nakazującym uznania za dowód wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozważał zarzut naruszenia przez organy administracyjne § 12 ust. 2 rozporządzenia i ustalił na podstawie także dowodów przedłożonych przez samego skarżącego, że z nich nie wynika, aby skarżący jako przedsiębiorca miał utworzony oddział, filię lub placówkę a tym samym aby przedmiotowy pojazd znajdował się w takiej filii, oddziale lub placówce. Stanowisko to, w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, jest trafne. Nie budzi również wątpliwości i to, że to sam skarżący jako przedsiębiorca mógł dokonywać utworzenia odrębnych struktur swojej działalności gospodarczej i tak przyporządkować organizacyjnie składniki majątkowe, aby służyły one do prowadzenia działalności w danym oddziale (filii, placówce).

Nieznacznym uchybieniem Sądu pierwszej instancji było wydanie postanowienia na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a o odmowie dopuszczenia dowodów zawnioskowanych w skardze (akta sądowe, karta nr 58) mimo, że częściowo na te dowody Sąd powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 12-13 uzasadnienia wyroku) wskazując, że z tych dowodów nie wynika udowodnienie okoliczności wynikających z § 12 ust. 2 rozporządzenia. Wadliwość ta nie ma istotniejszego znaczenia, ponieważ wniosek dowodowy zawarty w skardze obejmował także przesłuchanie skarżącego w charakterze strony a przeprowadzenie takiego dowodu przed sądem administracyjnym jest niedopuszczalne z mocy prawa na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.

Także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. nie może uzasadniać uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Pod pojęciem okoliczności mającej znaczenie dla sprawy należy rozumieć taką, która pozwala na dokonanie ustalenia okoliczności wpływającej na stan faktyczny sprawy. Zarówno treść odwołania, jak i załączone do skargi dokumenty nie zawierały informacji pozwalających na ustalenie stanu faktycznego zgodnego z oczekiwaniem strony. Z tych dokumentów nie wynikało, aby skarżący utworzył odrębny oddział (filię, placówkę) prowadzącą działalność gospodarczą w ramach firmy Firma [...] i nie wskazywały, aby samochód objęty wydanymi w sprawie decyzjami znajdował się w takim oddziale (filii, placówce). Zgodnie z art. 80 K.p.a. na podstawie całokształtu materiału dowodowego organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że właściwym miejscowo w tej sprawie był Wójt Gminy [...] i trafnie takie stanowisko utrzymał Sąd pierwszej instancji.

Również zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a., art. 136 K.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. nie jest zasadny. Zaskarżona decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] zawiera uzasadnienie faktyczne oraz uzasadnienie prawne zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. W skardze kasacyjnej nie wskazano przy tym, na czym miałoby polegać naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. Również zarzut naruszenia art. 136 K.p.a. jest niezasadny, ponieważ przepis ten reguluje uzupełniające postępowanie dowodowe prowadzone przez organ odwoławczy. Do odwołania dołączono dwa dokumenty dotyczące wyznania religijnego odwołującego się, które były przedmiotem szczegółowej analizy organu odwoławczego. Pominięcie przez organ odwoławczy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania samego skarżącego jako strony na okoliczność miejsca, w którym znajduje się samochód i jego posiadacza nie miały istotniejszego znaczenia w tej sprawie. W tej sprawie okolicznością istotną wpływającą na właściwość miejscową organu pierwszej instancji nie było to, gdzie faktyczne znajdował się samochód, ale okoliczność, czy skarżący utworzył wyodrębniony organizacyjnie oddział (filię, placówkę) i czy taki samochód został przeznaczony do wykonywania działalności gospodarczej w oparciu o dany oddział (filię, placówkę). Takiej okoliczności nie dotyczył zawnioskowany w odwołaniu dowód w postaci przesłuchania strony. Mając powyższe należy także stwierdzić, że nie stanowiło naruszenia prawa wydanie przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 208 ust. 1 u.p.o.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na tym, że obowiązek świadczeń rzeczowych polegających na oddaniu do używania posiadanych rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa, może być nałożony na dowolnie wybrane podmioty wymienione w art. 208 ust. 1 ww. ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że przed nałożeniem przedmiotowego obowiązku na przedsiębiorcę konieczne jest rozważenie przez organ, czy zrealizowanie obowiązku byłoby możliwe przy wykorzystaniu jedynie zasobów urzędów i instytucji państwowych.

Art. 208 ust. 1 u.p.o.o. wymienia podmioty, na które mogą być nałożone obowiązki świadczeń rzeczowych i z jego treści nie wynika, aby warunkiem obciążenia takim obowiązkiem konkretnego podmiotu było uprzednie ustalenie braku możliwości spełnienia świadczenia przez inny podmiot.

Tryb postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony uregulowany został częściowo w § 6-10 rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z wnioskiem o przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń planowanych do wykorzystania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny występuje - za jednostki organizacyjne Sił Zbrojnych - wojskowy komendant uzupełnień. Wzór takiego wniosku określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, w którym wyszczególnia się przedmioty świadczeń oraz dane o ich posiadaczu lub właścicielu.

Po otrzymaniu takiego wniosku właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wszczyna postępowanie i w toku tak prowadzonego postępowania organ ten może dokonywać oględzin rzeczy ruchomych które, stosownie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb, mogą być przedmiotem świadczeń (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W przypadku stwierdzenia w toku oględzin nieprzydatności rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń, wójt (burmistrz, prezydent miasta) odstępuje od nałożenia obowiązku świadczenia i zawiadamia o tym organ wnioskujący o nałożenie świadczeń (§ 9 ust. 1 rozporządzenia).

Tym samym jak wynika z powołanych przepisów, wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadząc postępowanie nie może dokonywać oceny, czy zasadnym było wskazanie danej rzeczy ruchomej będącej własnością lub w posiadaniu konkretnego podmiotu jako właściwej na potrzeby mobilizacji i potrzeby w czasie wojny. Nie jest warunkiem wydania decyzji nakładającej obowiązek przeznaczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny konkretnej rzeczy ruchomej będącej w posiadaniu przedsiębiorcy do używania na rzecz konkretnej jednostki wojskowej ustalenie, czy inny podmiot mógłby takie świadczenie spełnić. Z treści art. 208 ust. 1 u.p.o.o. nie wynika, że warunkiem obciążenia danych świadczeniem przedsiębiorcy jest uprzednie ustalenie, że urząd lub instytucja państwowa nie może danego świadczenia spełnić.

Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II OSK 76/20, opubl. w LEX nr 3117217 stwierdzając, że na podstawie art. 208 ust. 1 u.p.o.o. obowiązek wynikający z tego przepisu może być nałożony na każdą, wyodrębnioną i wymienioną w tym przepisie jednostkę. Nie oznacza to przyzwolenia na nierównomierne obciążanie konkretnych podmiotów świadczeniami z ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 210 ust. 1 u.p.o.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ wydający decyzję administracyjną o przeznaczeniu rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jest całkowicie związany treścią wniosku organów i kierowników jednostek organizacyjnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że organ wydający decyzję nie jest w żaden sposób zwolniony od przeprowadzenia postępowania na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym usuwania wszelkich wątpliwości pojawiających się na tle porównania treści wniosku i przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, tak aby przeprowadzone postępowanie i wydana decyzja administracyjna spełniały wymagania określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności by decyzja odpowiadała regułom przekonywania określonym w art. 11 K.p.a.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, ani Sąd pierwszej instancji, ani też organy prowadzące w sprawie postępowanie nie twierdziły, że postępowanie wszczęte w tej sprawie z wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] nr [...] z daty [...]września 2017 r. nie było prowadzone zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. O wszczęciu tego postępowania została zawiadomiona strona i umożliwiono jej wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. Strona wniosła także odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji i w toku postępowania odwoławczego także stosowano przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sam skarżący kasacyjnie podnosi, że wniosek wojskowego komendanta uzupełnień co do zgłoszonego zapotrzebowania nie mógł być weryfikowany przez wójta pod względem celowości. To zaś oznacza, że wójt po otrzymaniu wniosku zawierającego wskazane konkretne pojazdy konkretnych właścicieli (posiadaczy) nie mógł oceniać, czy takie pojazdy są zasadne na potrzeby jednostki wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Nie budzi także wątpliwości, że w razie powstania wątpliwości dotyczących np. stanu technicznego pojazdu, wójt winien przeprowadzić oględziny stosownie do powołanego § 8 i § 9 rozporządzenia. Stwierdzenie nieprzydatności rzeczy ruchomej na potrzeby świadczenia prowadziłoby do wydania decyzji o odmowie nałożenia obowiązku świadczenia (§ 9 ust. 1 rozporządzenia).

W razie pojawienia się wątpliwości organy miały obowiązek je wyjaśnić i tej zasady nie kwestionowały w tej sprawie ani organy administracyjne, ani Sąd pierwszej instancji. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] nr [...] nie tylko skarżący został wskazany jako podmiot będący właścicielem pojazdów samochodowych. Wojskowy Komendant Uzupełnień wskazał także innych przedsiębiorców, których pojazdy zostały wskazane jako przewidziane do oddania w używanie w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Zawarta w art. 11 K.p.a. zasada przekonywania nakazuje wyjaśnianie stronie zasadność przesłanek w oparciu o które zostały wydane decyzje w toku postępowania administracyjnego tak, aby w miarę możliwości przekonać stronę do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Z zasady tej wynika nakaz uzasadniania decyzji celem wyjaśnienia stronie zasadności i podstaw jej wydania. Zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego spełnia ten wymóg i zawiera uzasadnienie przesłanek, w oparciu o które zostały wydane decyzje w tej sprawie. Natomiast przekonanie samej strony o potrzebie wykonania decyzji bez stosowania postępowania egzekucyjnego ma charakter wysoce subiektywny i nie można zarzucić naruszenia organowi administracyjnego art. 11 K.p.a. tylko dlatego, że strona nie akceptuje zasadności przesłanek wydania decyzji nakładającej na nią obowiązek.

Mając powyższe należy stwierdzić, że skoro wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, a zarzuty skargi kasacyjnej nie uzasadniają uznania naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadził, na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. dowodu z dołączonych do pisma procesowego strony skarżącej kasacyjnie z dnia 11 czerwca 2019 r. oraz do pisma z dnia 17 lipca 2019 r. wierzytelnych kopii dowodu rejestracyjnego samochodu marki [...] nr rej. [...]na okoliczność zmiany właściciela tego pojazdu. Jak wynika z powszechnie dostępnej Centralnej Ewidencji Pojazdów pojazd ten został zbyty na rzecz Spółki [...] sp. z o.o. sp. k. przez skarżącego kasacyjnie w dniu 25 października 2018 r., a więc już po wydaniu w tej sprawie decyzji przez organy administracyjne jak i po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji. Dowód ten nie mógł, w rozumieniu art. 106 § 3 P.p.s.a., być uznany za niezbędny do wyjaśnienia wątpliwości w tej sprawie.

W tej sprawie Wojewoda Zachodniopomorski w terminie złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W związku z tym o kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej, strona która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok oddalający skargę. Na tej podstawie należało od T. Z. zasądzić na rzecz Wojewody Zachodniopomorskiego kwotę 240 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty te obejmują wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony przeciwnej do strony skarżącej kasacyjnie, obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).