Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1594/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 145 § 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 7, art 70, art 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: aart 17 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 69/21 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę [...] (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] (Kolegium) z [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca 27 lutego 2020 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem - [...] (dalej jako mąż strony).

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Wójt Gminy [...] (Wójt) odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad mężem.

Podstawą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji było ustalenie, że mąż strony w wieku 36. lat został zaliczony orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] marca 2017 r. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 marca 2022 r. z powodu upośledzenia narządu ruchu, które istnieje od dnia 31 marca 2014 r. Przeprowadzając rodzinny wywiad środowiskowy ustalono, że mąż strony nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie, jedynie w okresach zaostrzenia choroby wymaga pomocy przy korzystaniu z toalety. Strona w ramach sprawowania opieki pomaga mężowi w porannej toalecie, przygotowuje ubrania i pomaga je założyć, podaje mu leki, realizuje recepty, zawozi męża do lekarzy, robi zakupy, przygotowuje obiad, sprząta, prasuje, wieczorami pomaga mężowi w czynnościach higienicznych i toalecie. W dniu przeprowadzania wywiadu mąż strony swobodnie poruszał się, spacerując na terenie swojej posesji.

W konsekwencji organ uznał, że Skarżąca nie spełnia przesłanek umożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki brak jest związku pomiędzy opieką a nie podejmowaniem przez nią zatrudnienia. Zdaniem organu Skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej opieki uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ uznał, że czynności opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad osobą chorą nie zajmują takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby strona przy należytej organizacji opieki nad mężem nie mogła podjąć pracy zarobkowej. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie kolidują z podjęciem zatrudnienia, podobnie jak wizyty u lekarza - osoby pracujące również prowadzą gospodarstwa domowe, chodzą na zakupy, do lekarza, gotują obiady. Zakres opieki, który polega na prowadzeniu prac w gospodarstwie domowym, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, robieniu zakupów czy załatwianiu spraw urzędowych nie wymusza rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Niepełnosprawność męża strony spowodowana jest martwicą stawu skokowego, dlatego też nie jest on osobą leżącą na stałe, niesprawną całkowicie ruchowo, a także nie ma innych schorzeń i nie jest osoba upośledzoną umysłowo. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym mieszka także strona, nie kolidują z podjęciem zatrudnienia, podobnie jak zakupy czy wizyty u lekarza. W przekonaniu GOPS-u taki zakres opieki, który polega na typowych pracach współmałżonka w gospodarstwie domowym, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, robieniu zakupów czy załatwianiu spraw urzędowych nie wymusza rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Nie można na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień strony uznać, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem zatrudnienia strony a sprawowaniem przez nią opieki, co przesądza o niespełnieniu, zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej :"ustawa o świadczeniach rodzinnych") przesłanki pozytywnej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Kolegium decyzją z [...] października 2020 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniło, że w przypadku Skarżącej spełniony został warunek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci wymaganego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osoby, nad która jest sprawowana opieka, jednakże dla sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy istotne znaczenie miała okoliczność, czy stopień i zakres opieki sprawowanej przez stronę nad swoim mężem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Kolegium podkreśliło, że nie zawsze osoba nieaktywna zarobkowo oraz zarazem opiekująca się osobą niepełnosprawną spełnia ustawową przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Znaczenie ma bowiem charakter i zakres sprawowanej opieki, który rzeczywiście czyni niemożliwym podjęcie lub kontynuowanie aktywności zarobkowej. Kolegium zauważyło, mając w szczególności na uwadze twierdzenia zawarte w odwołaniu, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich. Takie stwierdzenie dotyczy właśnie męża strony, ponieważ z treści wywiadu środowiskowego wynika, że strona pomaga mężowi w porannej toalecie, ubraniu się, umawianiu i odbywaniu wizyt lekarskich oraz w wieczornej toalecie. Pozostałe czynności wymienione w wywiadzie tj. robienie zakupów, realizacja recept, gotowanie, pranie, sprzątanie dotyczą prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby aktywne zarobkowo i zawodowo. Czynności te mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo i nie dotyczą zapewniania opieki i pomocy w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Inne czynności mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, tzn. przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej (np.: pomoc przy czynnościach higienicznych, przygotowanie posiłków).

Ponadto zdaniem Kolegium mąż strony jest osobą, która - wedle obserwacji poczynionych przez pracownika socjalnego - porusza się o własnych siłach, bez pomocy i udziału innych osób. W tym kontekście organ odwoławczy podkreślił, że uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ma mieć na celu opiekę, stanowiącą pieczę nad osobą. Opieka ta musi w związku z tym mieć charakter trwały lub długotrwały oraz być wykonywana osobiście. Tylko taka opieka uniemożliwia podjęcie lub kontynuowanie aktywności zarobkowej przez opiekuna. Opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia zgodnego z oczekiwaniami osoby zarejestrowanej jako poszukującej pracy. Osoba sprawująca długotrwałą opiekę lub niosąca długotrwałą pomoc musi być zmuszona do porzucenia zamiaru podjęcia pracy zarobkowej, mimo istniejących na rynku miejsc pracy i zdolności do pracy lub zmuszona do rezygnacji z kontynuowania danej pracy zarobkowej.

Mając powyższe na względzie, Kolegium uznało, że Skarżąca nie spełnia zasadniczego warunku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci zakresu i charakteru opieki sprawowanej względem jej męża, który wykluczałby aktywność zawodową i zarobkową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżąca zakwestionowała decyzję organu odwoławczego w całości, zarzucając jej naruszenie:

1) prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznanie, że w sprawie nie występuję związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, podczas gdy prawidłowa zastosowana wykładnia ww. przepisu powinna doprowadzić do wniosku, że osoba która ma obiektywną możliwość podjęcia zatrudnienia, ale tego nie czyni z uwagi na podjęcie się stałej opieki nad osobą niepełnosprawną staje się uprawniona do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

2) przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywołał brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podzielił stanowisko organów, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza dla określenia potrzeb osoby niepełnosprawnej w zakresie opieki, pielęgnacji czy wsparcia. Sąd zaaprobował również stanowisko organu odwoławczego, że na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca przewidział specyficzny instrument badania i weryfikacji, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zarobową i zawodową jej opiekuna. Zgodnie bowiem z przepisem art. 23 ust. 4aa ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876, ze zm.) w celu weryfikacji tych wątpliwości. Można dodać ponadto, iż stosownie do przepisu art. 23 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, o którym mowa w ust. 4aa, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, jeżeli okoliczności te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji. Rację ma zatem Kolegium twierdząc, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich.

Sąd wyjaśnił również, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiało by się odbyć ze szkodą dla niej. Tymczasem zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane w jej ramach nie są na tyle angażujące, aby strona nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia.

Sąd uznał zatem, że organ odwoławczy zasadnie przyjął, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem swojego niepełnosprawnego męża nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Nie zaistniał więc związek przyczynowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami, w niewielkim tylko stopniu wspomagającymi męża w jego codziennym funkcjonowaniu, a biernością zawodową skarżącej, niewywołaną ich realizacją. W związku z tym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca zaskarżyła skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji w całości zarzucając mu :

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art, 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 70, 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że osoba niepełnosprawna porusza się samodzielnie, i co za tym idzie, nie jest wymagane od Skarżącej zapewnienie mu stałej obecności i nieustannego zaangażowania, podczas gdy prawidłowe ustalenia powinny prowadzić do wniosku, że osoba niepełnosprawna ma trudności w poruszaniu i w związku z tym osoba niepełnosprawna wymaga całodziennej opieki.

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nim opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą, podczas gdy prawidłowo dokonana wykładnia powinna doprowadzić do uznania, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej wymaga sprawowania nad nią stałej opieki.

Skarżąca wniosła na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i w konsekwencji uchylenie decyzji Kolegium z [...] października 2020 r. o i poprzedzającą ją decyzje Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2020 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

Skarżąca wniosła na podstawie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów to jest konsultacji lekarskiej z 20 kwietnia 2021 r., opinii lekarskiej Lekarza Orzecznika ZUS z [...] czerwca 2021 r, o nr [...] oraz orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...] czerwca 2021 r. o nr [...] na okoliczność ustalenia stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, poruszania się obecnie przez osobę niepełnosprawną na wózku inwalidzkim, wydania 2 czerwca 2021 r. orzeczenia o całkowitej niezdolności do zatrudnienia.

Skarżąca wniosła również o przyznanie jej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Na posiedzeniu w dniu 1 marca 2022 r. sąd kasacyjny oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na zaaprobowaniu przez Sąd wadliwych zdaniem strony Skarżącej ustaleń faktycznych poczynionych przez organy Skarżąca powoływała się na dokumenty dołączone do skargi kasacyjnej i wynikające z nich okoliczności faktyczne.

Wszystkie dokumenty dołączone przez Skarżącą do skargi kasacyjnej sporządzone zostały zarówno po dacie wydania decyzji przez organ drugiej instancji jak i po dacie wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji : konsultacja lekarska – 20 kwietnia 2021 r., zaś opinia i orzeczenie lekarza orzecznika ZUS – 2 czerwca 2021 r. Dokumenty te i wynikające z nich okoliczności nie mogą zatem stanowić podstawy do poważenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji w decyzjach z [...] sierpnia i [...] października 2020 r. Nie mogą również prowadzić do podważenia przyjęcia tych ustaleń za prawidłowe przez Sąd pierwszej instancji w wyroku z 30 marca 2021 r. Sąd kasacyjny wskazuje dodatkowo, że sama Skarżąca formułując wniosek dowodowy w skardze kasacyjnej podnosiła, że dokumenty te wykazać mają poruszanie się obecnie (a więc w dacie sporządzania skargi kasacyjnej) osoby niepełnosprawnej na wózku inwalidzkim.

W aktach administracyjnych, na podstawie których orzekał sąd pierwszej instancji znajdowały się dokumenty z których wynikało, że mąż skarżącej porusza się samodzielnie (wywiad środowiskowy z 12 marca 2020 r.), jak również, że jedynie okresowo w razie zaostrzenia choroby wymaga pomocy osób trzecich przy przejściu do toalety (wywiad środowiskowy z 17 lipca 2020 r.). Organy poczyniły również ustalenia co do czynności wykonywanych przez Skarżącą w ramach sprawionej przez nią opieki nad mężem. Co istotne, Skarżąca nie kwestionowała ustalonego przez organy zakresu sprawowanej przez nią opieki.

Sąd pierwszej instancji nie naruszył zasad wynikających z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i 80 k.p.a. podzielając stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym opisany przez samą Skarżącą zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia. Sąd kasacyjny podziela w pełni stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym jedyne czynności Skarżącej związane z bezpośrednio z opieką nad mężem to pomoc w porannej toalecie, przygotowanie ubrań i pomoc w ich założeniu oraz wieczorna pomoc w czynnościach higienicznych i toalecie. Dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę powyższych ustaleń faktycznych, zgodnie z którą czynności wykonywane przez Skarżącą nie wykluczają podjęcia przez nią działalności zawodowej uznać należy za w pełni zasadną. Z ustaleń faktycznych poczynionych przez organy i zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji wynika bowiem, że Skarżąca zajmuje się mężem jedynie rano i wieczorem, pomagając mu w ubraniu i toalecie. Pozostałe czynności takie jak robienie zakupów, realizowanie recept, gotowanie, pranie i sprzątanie są zwykłymi czynnościami życia codziennego wykonywanymi również przez osoby pracujące zawodowo.

Sąd kasacyjny podziela również stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym skoro mąż Skarżącej porusza się samodzielnie, brak było podstaw do uznania, że musi się ona zajmować nim w sposób wykluczający podjęcie pracy.

Skarżąca na etapie postępowania kasacyjnego nie przedstawiła żadnych argumentów pozwalających na podważenie prawidłowości stanowiska Sądu co do ustaleń faktycznych organów obu instancji. Przywołane przez nią dowody i okoliczności dotyczą stanu faktycznego zaistniałego już po wydaniu ostatecznej decyzji. Nie mogą one zatem spowodować uznania oceny tej decyzji dokonanej przez Sąd w zaskarżonym wyroku za nieprawidłową. Sąd pierwszej instancji kontrolował zgodność z prawem decyzji wydanej w określonym stanie faktycznym. Okoliczność, że już po wydaniu tej decyzji (oraz wyroku sądu) stan faktyczny mógł ulec zmianie, nie oznacza możliwości przyjęcia, że wyroku sądu pierwszej instancji uznający decyzję za zgodną z prawem był wynikiem wadliwej oceny stanu faktycznego.

Skarżąca powiązała zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. również z art. 70 k.p.a. Prawidłowość zastosowania tego przepisu postępowania przez organy nie była jednak badana przez Sąd pierwszej instancji. Również skarżąca w skardze kasacyjnej nie wyjaśniła, na czy miałoby polegać ewentualne naruszenie tego przepisu przez organy, którego to naruszenia Sąd pierwszej instancji miałby nie dostrzec.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art. 17 ust. 4 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotowa sprawa dotyczyła kontroli zgodności z prawem decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni przywołanego przez Skarżącą przepisu prawa materialnego.

Dodatkowo zauważyć należy, że Skarżąca podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego kwestionowała ustalenia faktyczne poczynione przez organy. Wywodziła, że przedstawione przez nią dokumenty oraz harmonogram opieki potwierdzają, że jej mąż potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej stałej opieki. Innymi słowy, stawiając powyższy zarzut Skarżąca polemizuje z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez organy i zaakceptowanymi przez Sąd pierwszej instancji. Kwestionowanie ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd pierwszej instancji możliwe jest tymczasem tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Jak już wyżej wskazano, zarzuty podniesione przez Skarżącą w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne. W tym miejscu wskazać należy jedynie dodatkowo, że za niezasadny należało uznać argument Skarżącej, zgodnie z którym fakt zaliczenia jej matki do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności potwierdza, że jej mąż nie może samodzielnie funkcjonować.

Odnosząc się do dalszych argumentów podniesionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Sąd kasacyjny wskazuje, że w rozpoznawanej przez Sąd pierwszej instancji nie miał zastosowania art. 17 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczący osób zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy. Ani organy ani Sąd nie powoływały się na ten przepis, stąd też zawarte w skardze kasacyjnej rozważania dotyczące tego przepisu uznać należy za nie mające związku ze sprawą.

Również argumenty podniesione w końcowej części skargi kasacyjnej a dotycząc konieczności dokonywania wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji nie pozostawały bez wpływu na wynik sprawy. Sąd kasacyjny nie kwestionuje przywołanych przez Skarżącą zasad wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych Dotyczą one jednak wyłącznie osób, które rezygnują lub też nie podejmują pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Sąd kasacyjny w pełni podziela pogląd, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku jednego współmałżonka względem drugiego, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania (wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. I OSK 351/21). W sytuacji, w której nie zachodzi faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu sprawowania opieki, brak jest podstaw do przyznania świadczenia.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji za podstawę kontroli zaskarżonej decyzji przyjął ustalenia faktyczne z których wynika, że Skarżąca w związku ze sprawowaną opieką nie była zmuszona do rezygnacji z pracy zarobkowej, miała bowiem możliwość podjęcia jej z uwagi na ograniczony czasowo zakres sprawowanej przez nią opieki nad mężem. W konsekwencji, nie było podstaw do zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.