Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 66/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 zd. pierwsze, art. 1 § 2 , art. 3 § 1 , art. 145 § 1 pkt 2, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 366 ust. 2 ust. 1, art. 364 ust. 1, art. 6 ust. 1 ust. 5,
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędziowie NSA Maria Myślińska Cezary Pryca Protokolant Marzena Bal po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 959/13 w sprawie ze skargi A.O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] r. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. O. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] r. kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 959/13 oddalił skargę A.O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy M. S. od rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, przeprowadzonego w dniu [...] r. z dnia [...] r., nr [...] , w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w [...] r. z siedzibą w W. (dalej: Komisja Egzaminacyjna [...] ) uchwałą nr [...] z dnia [...] r. stwierdziła, że A. O. uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radach prawnych (j.t. Dz. U. z 2010 r., Nr 10. poz. 65 z ze zm., dalej: u.r.p.) stanowiący, że pozytywny wynik egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części tego egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. Komisja stwierdziła, że skarżąca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu ocenę dobrą, z czwartej części egzaminu ocenę dostateczną, z piątej części egzaminu ocenę dostateczną.

Komisja Odwoławcza stwierdziła, że w realiach zadania z zakresu prawa karnego obranie kierunku rozwiązania poprzez wniesienie apelacji, a nie sporządzenia opinii o niecelowości jej wniesienia – co uczyniła skarżąca - zabezpieczałoby interes osoby, którą skarżąca reprezentowała, jedynie w przypadku zaistnienia specyficznej sytuacji, wymagającej poczynienia całego szeregu i to niezwykle daleko idących założeń. W przypadku braku owych założeń - oczywiste i najlepiej zabezpieczające interes oskarżyciela posiłkowego, było sporządzenie opinii o niecelowości wniesienia apelacji. Wobec tego w interesie osoby, którą reprezentowała skarżąca było uzyskanie wyroku skazującego oskarżonego za obydwa zarzucane mu przestępstwa i taki wyrok uzyskała. Wniesienie środka odwoławczego w takiej sytuacji mogłoby spowodować stosowanie do treści art. 439 Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555 ze zm., dalej: k.p.k.), że sąd odwoławczy uchyliłby zaskarżone orzeczenie, w przypadku stwierdzenia występowania jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek, i to bez koniczności podnoszenia zarzutów przez stronę. Taka sytuacja w istocie polepszyłaby sytuację oskarżonego, działając niekorzystnie na sytuację oskarżycielki posiłkowej, którą reprezentowała skarżąca.

Komisja Odwoławcza nie podzieliła argumentu skarżącej w tej części, w której starała się wykazać, że zaproponowane przez nią rozstrzygnięcie z zakresu prawa karnego w postaci sporządzenia apelacji było korzystne dla jej mocodawczyni, z uwagi na fakt toczącego się równolegle procesu rozwodowego, gdyż eliminowało stan niepewności wynikający z możliwości uchylenia w trybie kasacji, czy wznowienia postępowania, a tym samym wykluczało możliwość wznowienia postępowania w sprawie rozwodowej, w której sąd czyniąc ustalenia byłby związany ustaleniami w sprawie karnej (art. 11 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 ze zm., dalej: k.p.c.). Komisja wskazała, iż choć skarżąca faktycznie dostrzegła podstawowy problem jaki występował w zadaniu prawa karnego, to jednakże zaproponowany przez nią kierunek rozstrzygnięcia, który w realiach zadania i bez poczynienia przez skarżącą wielu daleko idących założeń, trudno uznać za uwzględniający interesy osoby reprezentowanej .

W dalszej kolejności organ wskazywał, iż skarżąca w swej pracy wykazała się ewidentną nieznajomością przepisów procedury karnej jak i prawa karnego materialnego.

Konkludując, Komisja [...] uznała, że skarżąca nie tylko wadliwie zaproponowała sposób rozstrzygnięcia, który w realiach zadania i bez poczynienia wielu założeń faktycznie nie uwzględniał interesu strony, ale jeszcze wykazywała słabą znajomość przepisów prawa materialnego i procesowego oraz ich niewłaściwą interpretację.

Sąd I instancji uznał, iż wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy dokonał wyczerpującego zbadania zaskarżonej uchwały przy uwzględnieniu powyższych okoliczności. W szczególności skontrolował prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jej zgodność ze wskazanymi wyżej przepisami procesowymi i normami prawa materialnego.

Wskazał, że egzamin radcowski ma sprawdzić kwalifikacje skarżącego do samodzielnego świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej. Osoba oczekująca takiej pomocy ma prawo wymagać od radcy prawnego takich kwalifikacji. Oznacza to, że Sąd I instancji podzielił ocenę pracy egzaminacyjnej z prawa karnego, a w konsekwencji w ustalonym przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia wyniku końcowym egzaminu radcowskiego nie dopatrzył się mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto o zasądzenie kosztów procesu wg norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 36 5 ust. 3 i 4 u.r.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalnym jest ustalenie przez Komisję Egzaminacyjną [...] wyniku egzaminu na podstawie dwóch ocen niezależnych egzaminatorów w sytuacji, gdy ocena wystawiona przez jednego z nich nie dotyczyła pracy skarżącej, co skutkowało naruszeniem procedury ustalenia ostatecznej oceny pracy z zakresu prawa karnego;

- art. 36 5 ust. 2 u.r.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na dokonaniu oceny pracy skarżącej z zakresu prawa karnego przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia wyłącznie przez pryzmat opisu istotnych zagadnień i przyjęcia, przy ocenie pracy wyłącznie jednego sposobu rozwiązania, tj. sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji, bez rozważania innego alternatywnego rozwiązania w postaci apelacji, w sytuacji gdy Komisja Odwoławcza dopuszczała możliwość innego rozwiązania polecającego na sformułowaniu środka zaskarżenia w postaci apelacji.

- art. 36 4 ust. 1 i ust. 10 w zw. z art. 6 u.r.p. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu dopuszczalności dokonywania diametralnie odmiennej oceny przez Komisje Egzaminacyjne – prac aplikantów radcowskich z prawa karnego, zasadzających się na tym samym stanie faktycznym, a co za tym idzie dokonywanie zupełnie różnych rozstrzygnięć skutkujących oceną negatywną albo pozytywną w zależności do składu osobowego danej komisji egzaminacyjnej.

- art. 36 4 ust. 1 w zw. z art. 36 5 ust. 2 u.r.p. polegające na przyjęciu, że skarżąca rozwiązując zadanie przygotowane w ramach drugiej części egzaminu radcowskiego (tj. z zakresu prawa karnego), nie wykazała się właściwym przygotowaniem do samodzielnego świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej podczas gdy sporządzony przez nią projekt apelacji spełniał wymogi profesjonalnego opracowania (tj. pismo procesowe spełniało wymogi formalne apelacji, wskazano zakres i kierunek zaskarżenia), zostało wychwycone przez nią uchybienie polegające na wystąpieniu bezwzględnej przesłanki procesowej, przy czym projekt apelacji był sporządzony czytelnie i poprawnie językowo.

Naruszenie przepisów postępowania, tj:

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270, dalej p.p.s.a.) poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia polegającego na niewystarczającym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przyjęciu stanu faktycznego, który został ustalony przez Komisje Egzaminacyjne I jak i II stopnia bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów;

- art. 1 §1 i art. 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonywanie obowiązku kontroli oraz wadliwe skonstruowanie uzasadnienia polegającego na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168, dalej: k.p.a.) odnoszącego się do niewyjaśnienia przez Komisję Odwoławczą zasadniczej kwestii na jakiej podstawie została dokonana przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia ostateczna ocena z pracy z zakresu prawa karnego, w sytuacji gdy jedna z ocen cząstkowych nie dotyczyła pracy skarżącej, a w konsekwencji naruszenia procedury ustalenia ostatecznej oceny pracy zadania z drugiej części egzaminu, a tym samym obiektywizmu i rzetelności egzaminu radcowskiego oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i przedwczesne utrzymanie w mocy uchwały organu I instancji, a także nie ustosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów;

- art. 145 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. polegająca na niezasadnym oddaleniu skargi i w konsekwencji przyjęciu, iż rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania, podczas gdy już rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej I stopnia zostało podjęte z pominięciem oceny cząstkowej pracy z zakresu prawa karnego, co skutkowało niemożliwością dwukrotnego rozpoznania niniejszej sprawy przez organ odwoławczy, a co w realiach niniejszej sprawy skutkuje nieważnością postępowania zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 36 5 ust. 2 u.r.p. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia uchwały.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów wg norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia.

Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co nakazuje rozpoznać w pierwszej kolejności zarzut natury procesowej.

Przystępując do jego rozpoznania należy stwierdzić, że w świetle przyjętych w prawie krajowym rozwiązań prawnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.) i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, że do naruszenia wskazanych norm prawnych może dojść w bardzo wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, gdy sąd administracyjny dokona kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego na podstawie innego kryterium, niż kryterium legalności lub też rozpozna skargę na akt administracyjny nie podlegający kognicji sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o wspomniane kryterium. Natomiast, ewentualne wadliwe przeprowadzenie tej kontroli, jak podnosi wnosząca skargę kasacyjną, może jedynie wskazywać na naruszenie innych przepisów procesowych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nie można bowiem zgodzić się z twierdzeniem, że jedna z ocen pracy z zakresu prawa karnego nie odnosi się do pracy zdającej. Pominięcie w ocenie niektórych kwestii czy też przedstawienie ich w inny sposób może jedynie świadczyć o wadliwości tej oceny, a nie że dotyczy ona innego zdającego. Stąd też prawidłowo Komisja Egzaminacyjna [...] uznała, że brak zauważenia przez jednego z egzaminatorów tego, że zdająca zauważyła przedawnienie czynu z pkt 1 wyroku nie dyskwalifikuje dokonanej przez tego egzaminatora oceny pracy. Podstawą wystawienia oceny niedostatecznej przez obu egzaminatorów było bowiem wadliwe wybranie kierunku działania, a więc sporządzenie apelacji zamiast opinii, co w efekcie było działaniem na niekorzyść oskarżyciela posiłkowego, reprezentowanego przez zdającą.

Z powyższych względów za niezasadny należało więc uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i art. 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. (w zw. a art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.).

W konsekwencji za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 15 k.p.a.).

W stanie sprawy brak było bowiem podstaw do przyjęcia, aby przy rozpoznawaniu odwołania doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, co ewentualnie uzasadniałoby zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Wprowadzona w art. 15 k.p.a. reguła wyraża, że wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Wniesione przez stronę odwołanie zostało rozpoznane przez Komisję Egzaminacyjną [...] , a więc organ właściwy. Komisja rozpoznając odwołanie odniosła się wyłącznie do zakwestionowanej przez zdającą oceny niedostatecznej z pracy z zakresu prawa karnego i jej wpływu na końcową ocenę z egzaminu radcowskiego, co znajduje oparcie w przepisach regulujących egzamin radcowski.

Nie doszło też do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia wyroku oraz wybiórcze przedstawienie stanu sprawy oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia uchwały.

Zgodnie z art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Z punktu widzenia rozpoznawanej skargi kasacyjnej zasadnicze znaczenie mają zawarte w tym przepisie dwa zwroty normatywne "stan sprawy" oraz "podstawa prawna rozstrzygnięcia". Przez stan sprawy rozumie się zwięzłe (krótkie, lakoniczne) przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji oraz jako wyodrębniony element, stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd. Przedstawienie stanu faktycznego nie obejmuje oceny pod względem zgodności z prawem. Ocena prawna ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego dokonywana jest już w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W tej części uzasadnienia Sąd wskazuje zastosowane w sprawie przepisy prawne oraz wyjaśnia przyjęty przez sąd sposób ich wykładni i zastosowania.

Zaskarżony wyrok odpowiada tym wymogom.

Sąd I instancji w sposób jasny i pełny przedstawił stan faktyczny sprawy. Z jego opisu wynika, jaki był przebieg sprawy na poszczególnych etapach postępowania i jaki stan faktyczny został przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania. Brak odniesienia się, jak podnosi autor skargi kasacyjnej, do niektórych kwestii podniesionych w skardze nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zwłaszcza w sytuacji, gdy wyrok nie narusza wskazanych w skardze kasacyjnej innych przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 138 k.p.a.).

Zarówno bowiem wskazana Komisja, decydując o wyniku egzaminu na podstawie art. 366 ust. 2 u.r.p., jak też rozpatrująca na zasadzie art. 368 ust. 9 i 10 u.r.p. odwołania od tych rozstrzygnięć Komisja Egzaminacyjna [...] są związane treścią art. 366 ust. 1 u.r.p. Zgodnie z tym przepisem pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Z normy tej wynika jednoznacznie, że uzyskanie przez zdającego pozytywnych ocen z wszystkich części egzaminu radcowskiego stwarza dla komisji egzaminacyjnych obu instancji obowiązek podjęcia uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu (związanie administracyjne) i konsekwentnie uzyskanie z jednego zadania oceny niedostatecznej stanowić musi o negatywnym wyniku egzaminu. Dokonana przez obie Komisje Egzaminacyjne, jak też i Sąd I instancji kontrola pracy cząstkowej zdającej uwzględniała obowiązujące procedury egzaminacyjne, a w szczególności kryteria oceny pracy zdającego, wymienione w art. 365 ust. 2 u.r.p.

Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale, że o negatywnym wyniku końcowym z egzaminu radcowskiego zadecydowało otrzymanie przez zdającą oceny niedostatecznej z drugiej części egzaminu radcowskiego (dot. prawa karnego).

Istotą egzaminu radcowskiego, zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p., jest sprawdzenie przygotowania prawnego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, a więc zawodu, którego wykonywanie, jak wynika z treści art. 6 ust. 1 u.r.p., polega na świadczeniu pomocy prawnej, która ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na rzecz których jest wykonywana.

W myśl tego przepisu w ramach egzaminu radcowskiego sprawdzeniu poddawana jest, między innymi, wiedza zdającego z zakresu prawa i umiejętność jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego.

Zgodnie z art. 364 ust. 5 u.r.p., w brzmieniu obowiązującym w [...] r., druga część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo - w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia - na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Stosownie do art. 365 ust. 2 u.r.p., w brzmieniu obowiązującym w [...] r., ocena rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonywana jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, której dotyczy praca pisemna, a egzaminatorzy mają brać pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Zatem, w świetle powołanej regulacji prawnej decydujący dla uchwały w sprawie wyniku egzaminu radcowskiego jest zebrany w sprawie i podlegający ocenie według zasady swobodnej oceny dowodów, materiał dowodowy, który stanowią rozwiązane zadania ze wszystkich części egzaminu i wystawione przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów oceny cząstkowe z kolejnych zadań na etapie postępowania przed Komisją Egzaminacyjną oraz dodatkowo pisemne opinie dotyczące zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów wraz ze stanowiskiem opiniujących na etapie postępowania przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia.

Sąd I instancji wskazał, że prawidłowe rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego z części drugiej egzaminu sprowadzało się do napisania opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji, tymczasem zdająca wywiodła od powyższego wyroku apelację, co było niezgodne z interesem oskarżycielki posiłkowej, reprezentowanej przez nią, na co wskazali obydwaj egzaminatorzy oceniający pracę skarżącej.

Sąd, wskazał, że obaj egzaminatorzy zgodnie stwierdzili, że zdająca nie uwzględniła interesu reprezentowanej strony, co zadecydowało o wystawieniu negatywnych ocen przez egzaminatorów. Jeden z egzaminatorów podkreślił, jeżeli chodzi o właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, że mimo dostrzeżenia przez zdającą przedawnienia karalności czynu z art. 190 § 1 k.k., to jednak nie rozumie istoty tej instytucji. Uznał też za niezrozumiałe twierdzenie zdającej, że zaskarżone orzeczenie jest co prawda korzystne dla oskarżycielki posiłkowej, ale jest "niestabilne". W efekcie uznano, że wniesienie apelacji będzie skutkować rozstrzygnięciem Sądu odwoławczego na korzyść oskarżonego, z uwagi na zastosowanie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., tj. uchyleniem wyroku i umorzeniem postępowania co do czynu z art. 190 § 1 k.k. W ocenie Sądu I instancji zaproponowane przez zdającego rozwiązanie nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu karnym. Z treści uzasadnienia można wnioskować, że Sąd podzielił stanowisko Komisja Egzaminacyjnej [...] że mimo, iż wyrok dotknięty jest wadą, która może powodować jego wzruszenie nawet po uprawomocnieniu się - art. 17 § 1 pkt 6 k.p.a. (przedawnienie), to jednak wniesienie apelacji doprowadziłoby do sytuacji, w której upada orzeczenie z punktu I, a korzystnej z punktu widzenia oskarżonego, a ewentualne wzruszenie tego wyroku jest tylko hipotetyczne.

Gdyby nawet, jak podnosi wnosząca skargę kasacyjną spojrzeć na pracę z szerszej perspektywy – z powodu procesu rozwodowego – zaproponowane rozwiązanie i tak należałoby uznać za nietrafne.

W realiach sprawy i praktyki sądowej mało prawdopodobne jest, aby podstawą ewentualnego wznowienia postępowania w sprawie rozwodowej mogło być uchylenie wyroku karnego i umorzenie postępowania w odniesieniu do jednego czynu z pkt 1 (art. 537 § 1 k.p.k. czy art. 547 § 2 i 3 k.p.k.) w sytuacji, gdy prawomocne pozostałoby rozstrzygnięcie karne dotyczące znęcania się oskarżonego nad pokrzywdzoną.

Na marginesie wypada też zauważyć, że zaproponowane przez zdającą rozwiązanie nie wynika z założeń stanu faktycznego wskazanego w zadaniu z prawa karnego, a więc wymagało poczynienia przy rozwiązaniu zadania wielu i to daleko idących założeń, których w pracy zdającej zabrakło.

Tym samym zaskarżony wyrok nie narusza też art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. Przepisy te stanowią podstawę orzeczniczą dla Sądu I instancji, co oznacza, że ich zastosowanie wynika z działań podjętych na wcześniejszych etapach postępowania. Stąd oparcie zarzutu na tej podstawie wiąże się z koniecznością powiązania go z innymi przepisami postępowania sądowoadministracyjnego lub administracyjnego, które zdaniem skarżącego zostały naruszone i wykazania na czym to naruszenie miałoby polegać oraz że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 i art. 176 p.p.s.a.).

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 365 ust. 2, 3 i 4 oraz art. 364 ust. 1 i 10 u.r.p. w zw. z art. 6 i art. 365 ust. 2 tej ustawy, to należy wskazać, że z uwagi na jego treść oraz towarzyszącą mu argumentację należałoby raczej przyjąć, że autor skargi kasacyjnej postawił zarzut niewłaściwego ich zastosowania, a więc błąd w subsumcji tych przepisów do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a nie – błędną ich wykładnię, przez co należy rozumieć nieprawidłowe rozumienie przepisu. To czy przyjęta za podstawę oceny pracy cząstkowej opinia egzaminatora odnosi się do zdającej należy do elementów stanu faktycznego, a nie wykładni prawa materialnego. Podobnie w przypadku ocena przyjętego przez zdającą kierunku procedowania. Jego ocena nie może pomijać przedstawionego w kazusie stanu faktycznego i skutków wniesienia apelacji dla strony reprezentowanej. Również zarzut nierównego traktowania zdających – dokonywania diametralnie odmiennych ocen prac z zakresu prawa karnego – nie może być rozpatrywany w kategoriach błędnej wykładni prawa materialnego. Nadto, jak wcześniej zostało wskazane, obowiązujące procedury egzaminacyjne powinny zabezpieczać przed dowolnością oceny prac zdających, co nie zmienia faktu, że prace zdających egzamin radcowski są poddawane indywidualnej ocenie według przyjętego klucza rozwiązań. Wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała natomiast, aby zaproponowane przez autorów rozwiązanie kazusu nie miało oparcia w stanie faktycznym sprawy lub też naruszało przepisy prawa. Tym samym, wbrew twierdzeniom wnoszącej skargę kasacyjną, zaproponowane przez nią rozwiązanie procesowe chroniło interes strony reprezentowanej tylko pozornie, a tym samym mogło wskazywać na brak przygotowania do samodzielnego świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej.

Zatem za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego.

Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach prawnych.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.