Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1899/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 132 ust. 2 pkt 2, art. 315 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 141 § 4, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 12 ust. 1, § 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 212 poz 2076
law: Rozporządzenie MInistra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Caritas Polska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 820/16 w sprawie ze skargi Caritas Polska na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz Caritas Polska 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 820/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Caritas Polska w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 2016 r. w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia 16 lutego 2016 r. Urząd Patentowy, działając na podstawie art. 245 ust. 1 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.; dalej: p.w.p.), w punkcie 1. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 12 lutego 2015 r. o odmowie udzielenia Caritas Polska prawa ochronnego na znak towarowy słowny "Caritas", zgłoszony 10 września 2013 r. za nr Z-418825, w części wskazanych towarów i usług z klas: 16, 35, 36, 41, 43, 44 i 45, a w punkcie 2. stwierdził, że po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji udzieli prawa ochronnego na przedmiotowy znak (w pozostałym zakresie dla towarów i usług z klas: 4, 5, 6, 9, 14, 18, 21, 28, 35, 39, 44 i 45).

Urząd uznał, że zgłoszony znak jest podobny w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. do poniższych wspólnotowych znaków towarowych:

1/ słowno-graficznego "Caritas" nr CTM 003281946, zarejestrowanego na rzecz Caritas Espanola w Madrycie, z pierwszeństwem od dnia 23 lipca 2003 r., przeznaczonego do oznaczania towarów i usług w klasach 16 i 45,

2/ słownego "CARITAS INTERNATIONALIS" nr CTM 010072361, zarejestrowanego na rzecz Caritas Internationalis w Watykanie, z pierwszeństwem od dnia 23 czerwca 2011 r., przeznaczonego do oznaczania usług w klasach 35 i 41,

3/ słowno-graficznego "Caritas foundation europe" nr CTM 005857008, zarejestrowanego na rzecz Caritas-Stiftung Deutschland w Niemczech, z pierwszeństwem od dnia 11 kwietnia 2007 r., przeznaczonego do oznaczania towarów i usług w klasach: 16, 36 i 45,

4/ słownego "CARITAS ITALIANA" nr CTM 005319231, zarejestrowanego na rzecz Caritas Italiana associazione senza scopo du lucro w Rzymie, z pierwszeństwem od dnia 18 września 2006 r., przeznaczonego do oznaczania towarów i usług w klasach: 16, 41, 43, 44 i 45.

Organ nie podzielił argumentacji Caritas Polska, zgodnie z którą zgłaszający upatrywał możliwość uzyskania ochrony prawnej na oznaczenie Caritas ze względu na przynależność do organizacji Caritas Internationalis (jest jej członkiem), jak również w oparciu o zgody na rejestrację oznaczenia udzielone m.in. przez Caritas Internationalis, Caritas Espanola i Caritas Italiana. Odwołując się do stanowiska wypracowanego w judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), organ patentowy stwierdził, że instytucja listów zgody w stosunku do znaków pozostających w mocy nie została w prawie polskim przewidziana. Powiązania pomiędzy podmiotami nie mogą zatem być podstawą rejestracji bardzo podobnych oznaczeń na rzecz różnych przedsiębiorców. W ocenie organu, bez znaczenia pozostaje okoliczność, że Caritas Polska, zrzeszona w konfederacji Caritas Internationalis, posiada legitymację do uzyskania ochrony prawnej w charakterze znaku towarowego dla oznaczenia Caritas. Wszelkie bowiem powiązania pomiędzy firmami czy organizacjami mogą być jedynie podstawą, np. do uzyskania licencji na używanie znaków wcześniej uprawnionego, ustanowienia wspólnego prawa ochronnego, zbycia znaków towarowych na rzecz innego podmiotu. Organ zauważył, że w tym kontekście należy postrzegać pisemne upoważnienie udzielone Caritas Polska przez konfederację Caritas Internacionalis do posługiwania się logiem i słowem Caritas.

Mając na uwadze wskazane stanowisko NSA oraz to, że zgłoszony znak jest podobny do wymienionych wyżej wspólnotowych znaków towarowych Urząd uznał, iż zaistniały przesłanki do odmowy zarejestrowania znaku Caritas w części wynikające z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Jak stwierdził, istnieje możliwość realnej pomyłki, polegającej na przyjęciu przez odbiorców, iż towary i usługi sygnowane zgłoszonym oznaczeniem pochodzą z tego samego źródła co towary i usługi sygnowane wcześniejszymi znakami. W przeciwieństwie do profesjonalnych i powiązanych ze sobą podmiotów, przeciętny konsument nie posiada rzeczywistej wiedzy na temat aktualnej struktury istniejących pomiędzy spółkami zależnymi powiązań, co uniemożliwia mu właściwe zweryfikowanie pochodzenia towaru lub odpowiednio usługi, gdyż przeciętny konsument zwykle ustala pochodzenie w oparciu o umieszczone na towarze lub usłudze oznaczenia handlowe, których zadaniem jest identyfikacja komercyjnego źródła pochodzenia.

W skardze do sądu administracyjnego Caritas Polska domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i uchylenia decyzji pierwszej instancji w części odmownej.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Organ zasadnie przyjął, że towary i usługi, do oznaczania których zostały przeznaczone przeciwstawione znaki są w części identyczne lub podobne w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., bowiem mogą mieć tożsame przeznaczenie i sposób użytkowania oraz mogą być rozprowadzane tymi samymi kanałami dystrybucji, a krąg ich odbiorców jest tożsamy. Uznając, że w tej sprawie przesłanki podobieństwa towarów i usług oraz samych oznaczeń zostały spełnione, organ odniósł się do kwestii ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił krąg odbiorców przedmiotowych towarów i usług przyjmując model przeciętnego odbiorcy, wskazując, że nie są to osoby należycie poinformowane i uważne, które przy ich wyborze w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego nie będą w stanie odróżnić towarów bądź usług sygnowanych spornym znakiem i znakami przeciwstawionymi. Sąd podkreślił, że do stwierdzenia podobieństwa znaków nie jest konieczne ich pomylenie, wystarczy samo istnienie takiej możliwości. Urząd Patentowy prawidłowo przyjął w zaskarżonej decyzji istnienie ryzyka konfuzji. Współistnienie na rynku znaku zgłoszonego i znaków przeciwstawionych mogłoby wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług oferowanych przez posiadaczy znaków.

Sąd zaznaczył, że w toku postępowania skarżąca powoływała się na istnienie listów zgody, które pozwoliły na rejestrację znaków z podobnym oznaczeniem Caritas. Na tę okoliczność złożyła także wnioski dowodowe w postaci pism zwierających zgodę na rejestrację i używanie tego znaku, uzyskaną od podmiotów wcześniej uprawnionych z takiego znaku, jednak – jak słusznie uznał Urząd – listy te (zgody) nie są honorowane za wyjątkiem przypadku wygaśnięcia znaku, art. 133 p.w.p., co potwierdzają orzeczenia sądów administracyjnych oraz NSA o sygnaturach akt II GSK 279/07, II GSK 1261/10, II GSK 1687/12, II GSK 147/15 i II GSK 198/15. WSA podzielił te poglądy orzecznicze.

Ponadto, jak wskazał Sąd, skarżąca powołała się na okoliczność zmiany art. 133 p.w.p. i przytoczyła jego treść w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, w tej kwestii organ dokonał prawidłowej oceny stanu prawnego sprawy, wskazując na dyspozycję art. 315 p.w.p., zgodnie z którym warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu dokonania zgłoszenia tego znaku do ochrony. W tej sprawie zgłoszenie znaku miało miejsce w dniu 10 września 2013 r., czyli przed nowelizacją art. 133 p.w.p., w związku z czym przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2015 r., nie mógł znaleźć zastosowania.

Skargą kasacyjną Caritas Polska zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych, a także przeprowadzenia rozprawy, zarzucając naruszenie:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

I. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z naruszeniem ww. przepisu tj. ograniczenie uzasadnienia wyroku do powtórzenia stanowiska stron i doktryny, niewskazanie wadliwości w postępowaniu przed Urzędem Patentowym i nieskonkretyzowanie na czym polegały naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc zawarcie w uzasadnieniu wyroku bardzo ogólnych wytycznych informujących skarżącą o możliwości niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów (s. 13 wyroku), nieprawidłowej konstrukcji uzasadnienia wyroku, które to wady uzasadnienia powodują, że wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej, wprowadza niepewność skarżącej co do kierunku dalszych czynności postępowania;

II. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zbadania przez Sąd sprawy w odpowiednim zakresie:

– brak odniesienia się przez Sąd do poszczególnych (wszystkich) kwestii i zarzutów skarżącej;

– brak uwzględnienia zgody innych Caritas na rejestrację znaku przez Caritas Polska pomimo obowiązku prawnego;

– brak uwzględnienia zasięgu działalności Caritas Polska i struktury jednostek Caritas zrzeszonych w Caritas Internationalis;

– poprzez uznanie przez Sąd, iż skarżąca nie kwestionowała ustaleń organu w zakresie podobieństwa towarów i usług znaku spornego i znaków przeciwstawionych (s. 14 uzasadnienia) – co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona analiza faktów i dowodów prowadziłaby do wniosku, iż skarżąca kwestionowała dokonaną przez organ ocenę podobieństwa towarów i usług znaku spornego i znaków przeciwstawionych podając liczne przykłady towarów i usług których nie sposób uznać za podobne tylko dlatego, że przynależą do tej samej klasy;

III. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066; obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.):

– polegające na przesądzeniu przez Sąd o tym, że organ "powinien zbadać, czy nie występują inne okoliczności wpływające na zmniejszenie lub zwiększenie ryzyka konfuzji" (s. 14 wyroku). Jakkolwiek słusznie Sąd dostrzegł to naruszenie organu, to błędnie ocenił jego istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do nieuwzględnienia skargi i nieuchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż sąd administracyjny w ramach swojej właściwości dokonuje kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym, wskazując poczynione przez organ błędy i nie dokonując własnych ustaleń;

– przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów, a także nieskonfrontowanie tych zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;

IV. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi przez Sąd w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że postępowanie organu było dotknięte wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;

V. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd skargi i nieuchylenie decyzji organu z uwagi na naruszenie przepisów procesowych, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, w której były podstawy do takiego uchylenia, gdyż przeprowadzona przez organ analiza podobieństwa towarów i usług znaku spornego i znaków przeciwstawionych nie została przeprowadzona w sposób pełny, wyczerpujący i zgodny z powszechnie przyjętymi standardami tj. organ najpierw nieprawidłowo ocenił podobieństwo towarów, do oznaczania których przeznaczone są porównywane znaki towarowe, a następnie błędnie ustalił krąg odbiorców i nieprawidłowo ocenił ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd:

a) niepodjęcie przez Sąd wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w konsekwencji brak wnikliwego zbadania przez Sąd kwestii czy organ prawidłowo ocenił ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług i czy organ prawidłowo ustalił krąg odbiorców przedmiotowych towarów i usług wskazując, że nie są to osoby należycie poinformowane i uważne, które przy ich wyborze w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego nie będą w stanie odróżnić towarów bądź usług sygnowanych spornym znakiem i znakami przeciwstawionymi pomimo przyjęcia modelu przeciętnego odbiorcy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy prawidłowo interpretowane przepisy powinny prowadzić do wniosku, że przez przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny;

b) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przekroczeniu przez Sąd granic swobodnej oceny dowodów i niedokonanie wszechstronnej analizy podobieństwa towarów i usług znaku spornego i przeciwstawionych znaków, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona analiza podobieństwa towarów i usług prowadziłaby do wniosku, że część towarów i usług w której organ odmówił udzielenia prawa ochronnego dla spornego znaku nie pokrywa się z zakresem ochrony znaków przeciwstawionych;

c) nieuzasadnienie przez Sąd w sposób poprawny decyzji, a w szczególności:

– lakoniczne wskazanie faktów, które Sąd uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwia skarżącej zrozumienie motywów, którymi kierował się Sąd przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona analiza faktów i dowodów prowadziłaby do wniosku, iż dowody w postaci listów zgody od właścicieli znaków przeciwstawionych potwierdzają możliwość prawidłowego współistnienia na rynku znaku zgłoszonego i znaków przeciwstawionych oraz że nie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług;

– wadliwego sporządzenia uzasadnienia, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie tez wyroku NSA z dnia 20 grudnia 2007 r. o sygn. akt II GSK 279/07 i wyroku NSA z dnia 8 grudnia 2011 r. o sygn. akt II GSK 1261/10 oraz tez wyroku NSA z dnia 20 września 2007 r. o sygn. akt II GSK 113/07 jako własnych, pomimo całkowicie odmiennego stanu faktycznego w cytowanych wyrokach i w niniejszej sprawie i odmiennego stanu prawnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy prawidłowo sporządzone uzasadnienie prowadziłoby do wniosku, iż w przypadku odmiennego stanu faktycznego i prawnego nie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług;

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie mogące mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji:

I. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.:

– przyjęcie przez Sąd wadliwego znaczenia przepisu prawa w takim zakresie, w jakim Sąd uznał, że przy współistnieniu na rynku znaku zgłoszonego i znaków przeciwstawionych może zajść ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług oferowanych przez posiadaczy znaków, podczas gdy prawidłowo interpretowane przepisy powinny prowadzić do wniosku, że w sytuacji gdy wszyscy posiadacze znaków są zrzeszeni w tej samej organizacji Caritas Internationalis i wspólnie działają na rzecz walki z ubóstwem i nie konkurują ze sobą, nie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd i na zgłoszony znak towarowy powinno zostać udzielone prawo ochronne w pełnym wnioskowanym zakresie, skutkiem czego nastąpiło niesłuszne oddalenie skargi przez Sąd i podtrzymana została decyzja organu o częściowej odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak Z.418825;

– niewłaściwe zastosowanie przepisu polegające na tym, że rzeczywisty, ustalony w sposób niewątpliwy stan faktyczny nie odpowiada stanowi hipotetycznemu, wskazanemu w zastosowanym przepisie w takim zakresie, w jakim Sąd uznał, że przedstawione przez skarżącą zgody od Caritas Espanola w Madrycie, od Caritas Internationalis w Watykanie, od Caritas Stiftung Deutschland w Niemczech oraz od Caritas Italiana w Rzymie na rejestrację znaku towarowego Caritas we wszystkich klasach wymienionych w zgłoszeniu nr Z.418825, nie są ważnymi okolicznościami do prawidłowego współistnienia na rynku znaku zgłoszonego i znaków przeciwstawionych bez wprowadzania odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług oferowanych przez posiadaczy znaków, ponieważ wszyscy posiadacze znaków są zrzeszeni w tej samej organizacji Caritas Internationalis i wspólnie działają na rzecz walki z ubóstwem i nie konkurują ze sobą, skutkiem czego nastąpiło niesłuszne oddalenie skargi przez Sąd i podtrzymana została decyzja organu o częściowej odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak Z.418825, podczas gdy prawidłowo interpretowane przepisy powinny prowadzić do wniosku, że występują okoliczności wpływające na zmniejszenie ryzyka konfuzji, nie zachodzi możliwość wprowadzenia odbiorców w błąd i na zgłoszony znak powinno zostać udzielone prawo ochronne w pełnym wnioskowanym zakresie;

II. art. 133 p.w.p.:

– przyjęcie przez Sąd niewłaściwej interpretacji przepisów intertemporalnych wskazując na dyspozycję art. 315 p.w.p. na okoliczność zmian art. 133 p.w.p. i przedłożonych przez skarżącą listów zgody – poprzez uznanie przez Sąd, że organ dokonał prawidłowej oceny stanu prawnego przedmiotowej sprawy, podczas gdy prawidłowo interpretowane przepisy powinny prowadzić do wniosku, że przepisu art. 132 ust. 2 p.w.p. nie stosuje się, jeżeli uprawniony do wcześniejszego prawa wyrazi pisemną zgodę na rejestrację późniejszego znaku towarowego.

W skardze kasacyjnej argumentowano, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zostało sporządzone wadliwie, ponieważ zasadniczą część rozważań stanowią poglądy przedstawicieli doktryny, a nie mogą one przecież zastąpić rozumowania i wniosków Sądu w przedmiocie zasadności zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., których brak. W skardze kasacyjnej wskazywano także, że listy zgody są ważnymi dowodami, które potwierdzają możliwość prawidłowego współistnienia na rynku znaku zgłoszonego i znaków przeciwstawionych bez wprowadzania odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług oferowanych przez posiadaczy znaków, ponieważ wszyscy posiadacze znaków w tej spawie są zrzeszeni w tej samej organizacji Caritas Internationalis. Skoro Urząd UE ds. Własności Intelektualnej (ang. EUIPO) dopuścił możliwość rejestracji znaków towarowych zawierających słowo "caritas" na rzecz podmiotów zrzeszonych w Caritas Internationalis, to brak przeciwwskazań do rejestracji znaku towarowego Caritas na rzecz Caritas Polska przez Urząd Patentowy RP, zwłaszcza że nie zachodzi ryzyko konfuzji, które może mieć miejsce jedynie w przypadku konkurujących podmiotów, a – jak wyjaśniono – wszystkie podmioty zrzeszone w Caritas Internationalis tworzą jedną organizację, więc nie konkurują ze sobą. Ponadto w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z modelem przeciętnego konsumenta zaakceptowanym przez Sąd i podkreślono, że przez przeciętnego konsumenta należy rozumieć konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Przyjęcie innego modelu było błędne.

Urząd Patentowy na skargę kasacyjną nie odpowiedział.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach i podlega uwzględnieniu.

Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji, uznając za zgodną z prawem decyzję Urzędu Patentowego odmawiającą skarżącej Caritas Polska udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy CARITAS co do części towarów, oddalił skargę. Zgodził się z organem, że rejestracji znaku sprzeciwia się art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.; zgłoszone oznaczenie jest co do towarów i usług w określonych klasach myląco podobne do słowno-graficznych i słownych znaków: Caritas, CARITAS INTERNATIONALIS, Caritas Foundation europe i CARITAS ITALIANA, zarejestrowanych z wcześniejszym pierwszeństwem odpowiednio na rzecz: Caritas Espanola w Madrycie, Caritas Internationalis w Watykanie, Caritas-Stiftung Deutschalnd i Caritas Italiana associazione senza scopo du lucro w Rzymie. Stwierdził też, że przedstawione przez Caritas Polska listy zgody nie mogły zostać uwzględnione.

Oparta na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna kwestionuje między innymi stanowisko Sądu I instancji dotyczące przedstawionych przez Caritas Polska w toku postępowania administracyjnego listów zgody. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd przyjął błędną interpretację art. 133 p.w.p. i tym samym zaakceptował wadliwy w tej kwestii pogląd Urzędu Patentowego.

Z powyższym zarzutem zgodzić się nie można, choć uzasadnienie w tej materii jest symboliczne, a z przywołanych sześciu orzeczeń NSA jedynie dwa dotykają istoty rzeczy.

Zgłaszając w dniu 10 września 2013 r. do ochrony prawnej słowny znak towarowy Caritas przeznaczony do oznaczania szeregu towarów i usług z klas 16, 35, 36, 41, 43, 44 i 45 i będąc świadomy podobieństwa znaków zgłoszonego i z wcześniejszym pierwszeństwem, Caritas Polska przedstawił tzw. listy zgody udzielone jej przez wszystkie podmioty legitymujące się wcześniej uzyskanymi prawami do znaków ze słowem "Caritas". Listy te nie zostały przez organ uwzględnione, z czym zgodził się Sąd I instancji, odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i wyjaśniając, że zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p., warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu dokonania zgłoszenia znaku do ochrony, a jak wynika z art. 133 p.w.p., "listy zgody nie są honorowane za wyjątkiem przypadku wygaśnięcia znaku".

Sąd nie popełnił błędu, akceptując stanowisko Urzędu Patentowego co do braku podstaw do uwzględnienia listów zgody, jednak błędnie uzasadnił swój pogląd; przywołane przez WSA wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (II GSK 279/07 i II GSK 1261/10), z którymi sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza, wydane zostały w odmiennym stanie prawnym i faktycznym. W obu tych sprawach nastąpiło zgłoszenie znaków konfuzyjnie podobnych do wcześniej chronionych i w obu przypadkach zgłaszający powoływali się na udzielone im listy zgody od uprawnionych z prawa wcześniejszego wszakże obowiązujące wówczas przepisy prawa krajowego nie dopuszczały wyłączenia przeszkód rejestrowych w związku z wystawionymi zgłaszającym listami zgody. Przewidujący taką możliwość art. 4 ust. 5 Pierwszej Dyrektywy Rady nr 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych, zastąpionej Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającą na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz. U. UE z dnia 8 listopada 2008 r. L 299, s. 25) zawierał upoważnienie dla państw członkowskich do dopuszczenia zgody uprawnionego z wcześniejszego znaku towarowego na udzielenie prawa ochronnego na znak późniejszy i do określenia okoliczności, w których wyrażenie zgody wyłączy odmowę rejestracji. Powyższy przepis został zaimplementowany do prawa polskiego przepisem art. 133 p.w.p., który w dniu zgłoszenia znaku spornego do ochrony przewidywał zgodę na udzielenie prawa ochronnego, jednak wyłącznie w odniesieniu do wcześniej zarejestrowanego w Rzeczypospolitej Polskiej znaku towarowego, którego ochrona wygasła. Przepis ten uległ zmianie na podstawie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1266) i uzyskał brzmienie, zgodnie z którym przepisów art. 131 ust. 1 pkt 1, art. 132 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2, 5 i 6 nie stosuje się, jeżeli zgłaszający wcześniejszy znak towarowy, uprawniony do wcześniejszego znaku towarowego lub uprawniony z wcześniejszego prawa osobistego lub majątkowego wyrazi pisemną zgodę na rejestrację późniejszego znaku towarowego (art. 1 pkt 30 ustawy zamieniającej).

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze skarżącą kasacyjnie, że Sąd I instancji niepoprawnie zinterpretował art. 315 ust. 3 p.w.p. w związku z art. 133 tej ustawy, co jednak nie może prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej na tej podstawie. Odmowa zastosowania przez organ art. 133 p.w.p. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 24 lipca 2015 r. nie wynika z art. 315 ust. 3 p.w.p., który odnosi się do dokonywanej na dzień zgłoszenia oceny spełniania przez znak towarowy ustawowych warunków do uzyskania m.in. prawa ochronnego na znak towarowy, lecz z przepisu przejściowego ustawy zmieniającej tj. art. 6 ust. 1. Zgodnie z jego treścią, do postępowań o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawach o udzielenie (...) praw ochronnych i praw z rejestracji wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia wżycie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe unormowanie przesądziło o braku podstaw do wyłączenia przeszkód rejestrowych na podstawie listów zgody, bowiem postępowanie w sprawie z wniosku o ponowne rozparzenie sprawy udzielenia na rzecz Caritas Polska prawa ochronnego na znak towarowy CARITAS wszczęte zostało przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, a jeśli tak, to w sprawie tej obowiązywała dotychczasowa treść art. 133 p.w.p., zgodnie z którą listy zgody należało akceptować dla znaków wygasłych.

Przechodząc do kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej za usprawiedliwiony należy uznać sformułowany w pkt 1.V. petitum skargi kasacyjnej zarzut nie dość wnikliwej analizy przeprowadzonej przez organ oceny podobieństwa towarów i usług, a także nieprawidłowego przyjęcia wzorca przeciętnego odbiorcy i oparcia na tak przyjętym modelu ryzyka wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towaru.

Przeszkoda rejestrowa, o której mowa w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., powstaje wówczas, gdy zgłoszony zostaje znak identyczny lub podobny przeznaczony do oznaczania identycznych lub podobnych towarów i gdy zbliżenie to na obu płaszczyznach powoduje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Punktem wyjścia oceny konfuzyjnego podobieństwa jest co do zasady badanie podobieństwa towarów, a wykluczenie istnienia tej przesłanki przeszkody rejestrowej wyklucza również istnienie ryzyka błędu. Należy w tym miejscu dodać, że różne na pierwszy rzut oka znaki eliminują potrzebę prowadzenia analizy podobieństwa towarów/usług.

W rozpatrywanej sprawie nie może być wątpliwości, że znak sporny i znaki przeciwstawione przez organ są identyczne lub podobne. Urząd Patentowy, dokonując analizy podobieństwa towarów, prawidłowo przyjął, że następuje ona z uwzględnieniem takich czynników jak: rodzaj towaru czy usługi, ich charakter, warunki zbytu, relacje pomiędzy towarami czy usługami, sposób użytkowania czy korzystania oraz konkurencyjność i komplementarność. Jednak przeprowadzone badanie podobieństwa towarów i usług co do ich podobieństwa nasuwa wątpliwości, a tym samym nie jest do zaakceptowania aprobująca wynik tego badania ocena Sądu. Niewątpliwie o podobieństwie towarów i usług nie rozstrzyga umieszczenie ich w tej samej klasie towarowej, jednak zakres zgłoszonych i chronionych znakiem towarów i usług jest na tyle bogaty, że wymaga znacznie bardziej wnikliwego badania, niż zostało to przeprowadzone. Już na pierwszy rzut oka powstają wątpliwości co do stwierdzonego w poszczególnych klasach podobieństwa towarowego np. w klasie 35 wyłączone zostały usługi organizowania i prowadzenia baz danych o wolontariatach i odbiorcach pomocy ze względu na rejestrację znaku Caritas Internationalis dla wymienionych w decyzji (str. 3) towarów w tej klasie. Szczegółowej oceny wymagają też wykluczone od rejestracji usługi z klasy 41 np. organizowanie zlotów i rajdów oraz zebrań wolontariuszy ze względu na zakres ochrony przewidziany w tej klasie dla wskazanego wyżej znaku i znaku CARITAS ITALIANA. Uwagę zwraca szczególnie stwierdzenie podobieństwa pomiędzy usługami medycznymi z klasy 44, do oznaczania których przeznaczony został znak włoski i usługami farmaceutycznymi zgłoszonymi dla znaku polskiego.

Ponadto nie można w żaden sposób zaaprobować ostatecznego wyniku badania podobieństwa znaków, wykluczającego ochronę ze względu na ryzyko wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów, jakie może powstać po stronie właściwego kręgu realnych lub potencjalnych odbiorców towarów lub usług znakami podobnymi oznaczonych. Grupę taką ustala się według cech właściwych tzw. przeciętnemu odbiorcy. Za utrwalony w orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), przyjęty i stosowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz akceptowany na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej, należy przyjąć model przeciętnego odbiorcy rozumianego jako osoby dobrze poinformowanej, uważnej i racjonalnej (wyrok TSUE z dnia 22 czerwca 1999 r., C-342/97; Lloyd Schufabrik Meyer, ECLI:EU:C 1999:323, pkt 26 – przywoł. za R. Skubisz, Prawo własności przemysłowej. System Prawa Prywatnego, t. 14B, str. 782). Dlatego odrzucić trzeba pogląd Sądu I instancji, który powtarza błędną w tej kwestii wypowiedź organu, uznający za przeciętnego odbiorcę "osoby nienależycie poinformowane i uważne, które w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego nie będą w stanie odróżnić towarów bądź usług sygnowanych spornym znakiem i znakami przeciwstawionymi". Przyjęcie wadliwego modelu przeciętnego odbiorcy oznacza, że wynik badania mylącego podobieństwa znaków towarowych jest obarczony istotnym dla wyniku sprawy błędem, co uwzględni Sąd I instancji dokonując ponownej kontroli zaskarżonej decyzji.

Pozostałe zarzuty kasacyjne nie są uzasadnione, a wszystkie zaakceptowane przez WSA wywody organu co do powodów nieuwzględnienia zasięgu działalności Caritas Polska i struktury jednostek Caritas zrzeszonych w Caritas Internationalis są w pełni prawidłowe.

Sąd kasacyjny nie uwzględnił też zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten, formułujący wymogi dla prawidłowo sporządzonego uzasadnienia wyroku, nie został naruszony w stopniu usprawiedliwiającym uwzględnienie skargi kasacyjnej na tej podstawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, jakkolwiek w dużej mierze stanowiące powtórzenie stanowiska organu, w sposób jasny i niewątpliwy wyjaśnia przesłanki nieuwzględnienia skargi. Jednoznaczność przekazu umożliwiła skarżącej kasacyjnie sformułowanie zarzutów, z których część uznana została za usprawiedliwione.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 1 i § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).