Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1000/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 111, art. 112, art. 115, art. 116
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 luty 2017 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Dowódcy [...] nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania wraz z dodatkami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r., złożonym na podstawie art. 147 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), D.M. zwrócił się do Dowódcy [...] o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia go ze służby wojskowej. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1506/15 uchylił ostateczne orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Nr [...], na mocy którego organ wojskowy zwolnił wnioskodawcę z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2015 r. Nadto wniósł o wydanie decyzji w sprawie uchylenia rozkazu personalnego z dnia [...] sierpnia 2015 r., stwierdzenie, że data zwolnienia wnioskodawcy nie ulega zmianie oraz o przyznanie prawa do odszkodowania w wysokości określonej w art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1414 ze zm.).

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Dowódca [...] odmówił wznowienia postępowania. Od postanowienia tego nie wniesiono zażalenia w przepisanym terminie.

W piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. D.M. zwrócił się do Dowódcy [...] o zmianę podstawy prawnej zwolnienia ze służby wojskowej oraz przyznanie prawa do odszkodowania, poprzez zawarcie w sentencji rozkazu personalnego rozstrzygnięcia zawierającego dwa punkty:

- po pierwsze, w związku z uchyleniem przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2016r., II SA/Wa 1506/15 ostatecznego orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., a tym samym zaistnienia przesłanki prawnej, o której mowa w art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – data zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że jego zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ;

- po drugie, w związku z zaistnieniem przesłanki prawnej, o której mowa w art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wnioskodawcy przyznaje się prawo do odszkodowania w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które wnioskodawca zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązującym w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Dowódca [...], działając na podstawie art. 6 ust. 2, art. 8 ust. 1 i 2, art. 111 pkt 3, art. 115 ust. 2 i 3 oraz art. 116 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, odmówił ustalenia, że zwolnienie ppor. D.M. nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanej przez właściwy organ, a także przyznania odszkodowania w wysokości sześciomiesięcznej kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkiem o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji zwrócił uwagę na charakter prawny rozkazu personalnego wydanego do celów ewidencyjnych, zapadłego w wyniku uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, uznającego żołnierza za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Rozkaz taki ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający określony stan rzeczy. Jest to akt o charakterze wewnętrznym, nie mający cech decyzji administracyjnej.

W ocenie organu przepis art. 116 ustawy w sposób szczególny określa sytuację prawną żołnierza w ściśle określonych przypadkach enumeratywnie wymienionych w przepisie. Gdyby ustawodawca chciał rozszerzyć katalog przypadków w których należy zastosować przytoczony przepis, to – w ocenie organu – odmiennie ukształtowano by treść art. 116. Jak stwierdzono w skarżonej decyzji, zwolnienie wnioskodawcy z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na skutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską jego niezdolności do służby. Zwolnienie więc z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z mocy prawa, z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia. W przytoczonym wyżej przypadku dowódca jednostki wojskowej stwierdza jedynie fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym wydanym dla celów ewidencyjnych. Zdaniem organu pierwszej instancji samo orzeczenie komisji lekarskiej ustalające niezdolność do służby, nie jest decyzją o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, nie jest również decyzją administracyjną, rozkaz personalny wydany dla celów ewidencyjnych – w wyniku czego przedstawiony stan rzeczy uniemożliwia zastosowanie art. 116 ust. 2 i 3 ustawy.

Od powyższej decyzji D.M. wniósł odwołanie, zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucając naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, poprzez ich bledną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w sprawie art. 116 ustawy - poprzez odmowę ustalenia, że zwolnienie skarżącego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, oraz odmowę wypłaty jednorazowego odszkodowania w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia,

2) przepisów postępowania poprzez wydanie decyzji niezgodnie z żądaniami zawartymi we wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. (brak wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r.), zaś wydana przez organ decyzja dotyczy kwestii związanych z uprawnieniami wnioskodawcy wynikającymi z art. 116 ust. 2 i 3 ustawy pragmatycznej, a także poprzez błędne pouczenie co do formy przysługującego środka zaskarżenia.

W uzasadnieniu odwołujący podniósł, iż złożenie wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania powinno uruchomić określone procedury administracyjne, na podstawie których zostanie uregulowana na nowo jego sytuacja prawna.

Ponadto przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który podług twierdzeń odwołującego stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Zarzucił również organowi pierwszej instancji brak wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania.

Ponadto odwołujący nie zgodził się z wykładnią przepisu art. 116 ust. 2 i 3 ustawy, prezentowaną przez organ pierwszej instancji – przytaczając na poparcie swych twierdzeń orzeczenia sądów, które według niego oparte są na bardzo podobnym jak nie tożsamym stanie faktycznym. Odwołujący stwierdził, iż orzeczenie komisji lekarskiej jest decyzją stwierdzającą rozwiązanie stosunku służbowego z mocy prawa i w takim też znaczeniu treść art. 116 ust. 1 ustawy nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia w opisywanym przypadku.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Dowódca [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 3 ustawy następuje z mocy prawa. Wydany w takiej sytuacji rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby (rozkaz personalny wydany do celów ewidencyjnych) nie wpływa na prawa i obowiązki jego adresata wynikające z przepisów prawa, ponieważ nawet gdyby rozkaz taki nie został wydany, to i tak z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby), nastąpiłby skutek prawny w postaci zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby wojskowej w takiej sytuacji wydawany jest w celach porządkowych, ewidencyjnych. Potwierdza on jedynie to, co nastąpiło z mocy samego prawa. Cel ewidencyjny oznacza wyłącznie zarejestrowanie faktu, że żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany) a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego. Skoro zaś rozkaz personalny wydany dla celów ewidencyjnych podjęty na podstawie art. 111 pkt 3 i art. 115 ust. 3 ustawy wydany jest dla celów porządkowych, to nie stanowi on zarówno decyzji administracyjnej w ogólności, jak i w szczególności rozkazu personalnego, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy.

W przypadku ppor. rezerwy D.M. żadna z przytoczonych powyżej okoliczności z art. 116 ust. 2 nie miała miejsca, co w konsekwencji uniemożliwia zastosowanie tego przepisu i stwierdzenie, że zwolnienie żołnierza nastąpiło w trybie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ.

Podobnie wyglądać będzie możliwość zastosowania normy wynikającej z przepisu art. 116 ust. 3. Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Zastosowanie odesłania (w celu określenia klasy sytuacji umożliwiających wypłatę odszkodowania) do art. 116 ust. 1 – ponownie uniemożliwia podciągniecie sytuacji faktycznej odwołującego pod wymieniony przepis, co w konsekwencji uniemożliwia wypłatę odszkodowania objętego wnioskiem.

W świetle powyższych ustaleń okoliczności i twierdzenia strony zawarte w materiale dowodowym, dotyczące możliwości zastosowania przepisu art. 116 ustawy, organ odwoławczy uznał za nie znajdujące zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Za bezzasadny organ uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez brak wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ wskazał, że kwestia wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia D.M. z zawodowej służby wojskowej została rozstrzygnięta poprzez wydanie postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r., odmawiające wznowienia postępowania (doręczone stronie w dniu 29 lipca 2016 r.). Uznając jednocześnie, że treść złożonego przez stronę odwołania zawiera również elementy mogące stanowić zażalenie od postanowienia z dnia [...] czerwca 2016r. – organ odwoławczy wydał w przedmiotowej kwestii odrębne rozstrzygniecie w postaci postanowienia z dnia [...] października 2016 r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Za zasadny uznał organ zarzut dotyczący kwestii błędnego pouczenia, co do formy przysługującego środka zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, natomiast w pouczeniu zawartym w skarżonej decyzji niewłaściwie wskazano "zażalenie" jako formę środka zaskarżenia. Niemniej jednak błąd ten nie miał wpływu na całokształt postępowania w sprawie.

Od powyższej decyzji Dowódcy [...] D.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędna wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sprawie, tj.:

1) art. 116 ust. 2 w związku z art. 116 ust. 1 i następnych ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez odmowę ustalenia, że zwolnienie ppor. D.M. nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, a tym samym zmianę podstawy prawnej zwolnienia skarżącego, co wynika wprost z jasnego i nie wymagającego wykładni rozszerzającej treści art. 116 ust 2 ustawy pragmatycznej;

2) art. 116 ust. 3 w związku z art. 116 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez odmowę wypłaty jednorazowego odszkodowania w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, przez błędne przyjęcie, iż odszkodowanie takie nie przysługuje w sytuacji, gdy dojdzie do uchylenia orzeczenia właściwej komisji lekarskiej, na podstawie którego to w późniejszym czasie organ administracji dokonuje zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej, co pozostaje w sprzeczności z literalną i funkcjonalną wykładnią przepisu art. 116 ust. 1 ustawy pragmatycznej.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako wydanych z naruszeniem obowiązujących w tej materii przepisów prawa materialnego, a także zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi D.M. podniósł, iż kwestią sporną w sprawie pozostaje wykładnia przepisu art. 116 ust. 1-3 omawianej ustawy, który kompleksowo reguluje pozycję prawną żołnierza zawodowego, w stosunku do którego wydano decyzję o zwolnieniu ze służby. Skarżący powołał się przy tym na stanowiko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. IV SA/Po 338/14, który zapadł w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby wojskowej z uwagi na ustalenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby żołnierza zawodowego wydawany jest w celach porządkowych, ewidencyjnych. Potwierdza jedynie to co nastąpiło z mocy samego prawa. Cel ewidencyjny oznacza wyłącznie zarejestrowanie faktu, że żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego. Skoro zaś rozkaz personalny podjęty na podstawie art. 111 pkt 3 i art. 115 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wydawany jest. dla celów porządkowych, to nie stanowi on decyzji administracyjnej. Ustawodawca nie przewidział możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Tym samym, wywodził skarżący, w sytuacji faktycznej jaka zaistniała w niniejszej sprawie, organ powinien wydać decyzję, w której ustali, że:

- data zwolnienia skarżącego ze służby nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez właściwy organ,

- przyznaje się skarżącemu prawo do odszkodowania w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Skarżący podniósł, że w orzecznictwie sądowym niekwestionowany i już ujednolicony jest pogląd, że wypłata jednorazowego odszkodowania jest jedyną formą rekompensaty za wadliwe zwolnienie ze służby, bez względu na to, jaka była podstawa tego zwolnienia.

W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dowódcy [...] nr [...] z dnia [...] października 2016r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać na przepis art. 111 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.) zwana dalej ustawą, w którym ustawodawca wymienia okoliczności skutkujące zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, w punkcie 3 przepis stanowiąc, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby. Zgodnie z treścią art. 115 ust. 2 i 3 ustawy zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b i pkt 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. W przypadkach, o których mowa w ust. 2, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych.

Należy również przytoczyć przepis art. 116 ustawy, który przewiduje, że w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ ( ust.2). Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 ( ust. 3).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2015 r. skarżący został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Centralna Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymała w mocy powyższe orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej. Wyrokiem z dnia 27 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1506/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił powyższe orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2016 r.

Rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Dowódca [...], z dniem [...] lipca 2015 r. zwolnił D.M. z zawodowej służby wojskowej oraz przeniósł do rezerwy. Ewidencyjny charakter rozkazu personalnego o zwolnieniu, który wynika wprost z treści przytoczonego powyżej art. 115 ust. 3 ustawy, oznacza że nie kreuje on sytuacji prawnej jego adresata, stwierdza jedynie jej istnienie, natomiast określony stan prawny powstaje z mocy prawa z chwilą spełnienia się którejś z okoliczności wymienionej w art. 115 ust. 2. Istotą sprawy nie jest zatem elimanacja z obrotu prawnego powyższego rozkazu personalnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], lecz ustalenie, czy w sytuacji skarżącego zaistniała przesłanka o której mowa w art. 115 ust. 2 w związku z art. 111 pkt 3 skutkująca zwolnieniem ze służby, gdyż taką podstawę zwolnienia przyjęto w przypadku skarżącego.

Powołując się na przepis art. 116 ustawy skarżący zwrócił się o zmianę podstawy zwolnienia ze służby oraz wypłatę odszkodowania.

Warto w tym miejscu zauważyć, że analiza treści przepisu art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza, w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wskazując, że fakt ten skutkuje uchyleniem wszelkich skutków będących następstwem zwolnienia ze służby, z wyłączeniem jednak skutku w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art. 116 ww. ustawy (v. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1697/10; wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OSK 539/10 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu skarżący pozostaje w błędzie co do tego, że w odniesieniu do niego zaistniała sytuacja opisana w art. 116 ustawy pragmatycznej. Wskazać należy, analiza przepisów art. 115 ust. 1 i ust. 2 prowadzi do wniosku, ze zwolnienie żołnierza ze służby następuje w następujący sposób:

- poprzez wydanie decyzji o zwolnieniu – są to przypadki, o których mowa w art. 111 pkt 2,4,6 -7, pkt 9a, 10 i 16,

- mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub

- z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna, albo

- z dniem zaistnienia określonej okoliczności

są to przypadki, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9b i pkt 11 – 15 ustawy.

W badanej sprawie zwolnienie żołnierza ze służby wojskowej nastąpiło na podstawie art. 111 pkt 3 ustawy, czyli z powodu ustalenia niezdolności do pełnienia służby, dlatego powstający z mocy prawa skutek w postaci zwolnienia ze służby mógł nastąpić w z dniem uprawomocnienia się orzeczenie odpowiedniej komisji lekarskiej. Do wniosku takiego prowadzi wykładnia gramatyczna omawianego przepisu ustawy. Orzeczenie komisji lekarskiej z całą pewnością nie jest decyzją o zwolnieniu ze służby, gdyż o takich jest mowa jedynie w art. 115 ust.1, w którym ustawodawca nie wymienia podstawy zwolnienia z art. 111 pkt 3. Natomiast w ust. 2 art. 115 ustawodawca zbiorczo wskazuje podstawy zwolnienia oraz zdarzenie powodujące z mocy prawa skutek w postaci zwolnienia. Analiza przepisu art. 115 ust.2 w związku z art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, 9b i pkt 11-15 dowodzi, że uprawomocnienie się orzeczenia, o którym mowa w art. 115 ust. 2 dotyczy orzeczenia komisji lekarskiej, o którym mowa w art. 111 pkt 3. Wskazać należy, że orzeczenie staje się prawomocne, gdy nie przysługuje od niego środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, bądź na skutek upływu terminu nie przysługuje skarga do sądu - w wypadku orzeczeń wydanych w drugiej instancji, bądź też - gdy skarga została przez sąd oddalona.

Na marginesie warto zauważyć, że wprawdzie orzeczenie komisji lekarskiej wydawane w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w pewnym znaczeniu nosi charakter decyzji administracyjnej, a to m.i.in. ze względu na wymóg zachowania dwuinstancyjności w administracyjnym toku instancji oraz zachowania prawa do sądu, to jednak nie jest to decyzja o zwolnieniu ze służby, inny jest bowiem zakres sprawy oraz przedmiot rozstrzygnięcia. Ze względu na treść orzeczenia może ono natomiast skutkować zwolnieniem ze służby.

W ustalonym stanie faktycznym, który nie jest sporny, należy przyjąć że orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2015 r. nie uzyskało waloru prawomocności, ponieważ zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w.w. wyrokiem. Wobec powyższego nie zachodziła podstawa do wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej z dniem [...] lipca 2015 r., bowiem skutek ex lege zwolnienia ze służby wojskowej następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia, które w danej sprawie, według stanu na datę orzekania przez organ administracyjny, nie nastąpiło.

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że przepis art. 116 ustawy, który zawiera regulacje dotyczące przyznania odszkodowania za niesłuszne zwolnienie ze służby oraz zmianę podstawy zwolnienia, nie odnosi się do sytuacji, w której zwolnienie następuje w następstwie orzeczenie o niezdolności do służby. Można przyjąć, że ratio legis takiego rozwiązania opiera się na przyjęciu, że dopiero z datą uprawomocnienia się orzeczenia komisji lekarskiej z mocy prawa następuje skutek w postaci zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej i na tę datę, dla celów ewidencyjnych, wydawany jest rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby. Dopóki odpowiednie orzeczenie lekarskie nie stanie się prawomocne, dopóty brak jest podstaw do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, na podstawie art. 111 pkt 3 ustawy. W tej sytuacji element roszczeń odszkodowawczych, dochodzonych w trybie omawianej ustawy, nie powinien się pojawić. Na prawidłowość ustaleń w powyższym zakresie, wskazuje również wykładnia gramatyczna art. 116 ust. 1 ustawy, który nie odwołuje się do podstawy zwolnienia określonej w art.111 pkt 3, nadto użyte w tym przepisie pojęcie – " decyzja o zwolnieniu" – jak wyżej wywiedziono – należy odnosić do decyzji wymienionych w art. 115 ust. 1, w którym to przepisie również nie wskazano podstawy zwolnienia określonej w art.111 pkt 3.

Podsumowując stwierdzić przyjdzie, że w niniejszej sprawie w odniesieniu do skarżącego nie zaistniała sytuacja opisana w art. 116 ustawy pragmatycznej. Jak wyżej podniesiono celem odszkodowania, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ustawy, jest naprawienie szkody wyrządzonej nieprawidłowym zwolnieniem żołnierza ze służby wojskowej, w pierwszej kolejności musi zatem powstać przyczyna powstania szkody, którą jest niezgodne z prawem zwolnienie ze służby. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na brak podstaw do przyjęcia, że w wypadku skarżącego doszło do zwolnienia ze służby wojskowej. Ostateczne orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nie uzyskało waloru prawomocności, tym samym nie powstał skutek o którym mowa w art. 115 ust. 2 ustawy.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie było prawidłowe.

W tych okolicznościach sprawy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.