Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1110/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 28 ust. 3  ust 1
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art 7, art 77 par.1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

K. K. we wniosku z dnia 16 kwietnia 2008 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

W dniu 4 września 2008 r. ZUS po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 czerwca 2008 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 kwietnia 2009 r. (I SA/Sz 674/08) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.

Zakład po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 5 maja 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 27 grudnia 2010 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W drugiej części rozstrzygnięcia umorzył postępowanie w części w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres 11/2000-03/2001, na ubezpieczenie zdrowotne w całości za okres 12/2000-03/2001, na Fundusz Pracy w części za okres 09/2000-03/2001. W uzasadnieniu podniósł, że skarżąca prowadzi od dnia 1 stycznia 1999 r. działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej kosmetyków i artykułów toaletowych. Na koncie płatnika figurowały zaległości zarówno na ubezpieczenie społeczne jak i na ubezpieczenie zdrowotne, a także na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na łączną kwotę [...] zł. Organ wskazał, że w toku postępowania o ponowne rozpatrzenie wniosku w przedmiocie umorzenia wygasły wskazane powyżej należności.

Organ ustalił ponadto, że zobowiązana prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z siostrą i bratem. Siostra skarżącej pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto, natomiast brat skarżącej nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczenia. Wskazał ponadto, że skarżąca jest zameldowana na pobyt stały w [...], przy ul. [...] oraz jest właścicielem samochodu osobowego T., wyprodukowanego w [...] roku. W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2008 z pozarolniczej działalności gospodarczej płatnik wykazał przychód w kwocie [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł, natomiast w zeznaniu podatkowym PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2009 wykazał stratę w kwocie [...] zł. Zakład uznał, że umorzenie należności czynnemu przedsiębiorcy, w oparciu o ogólne kryteria trudnej sytuacji finansowej i braku wystarczających dochodów jest przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 674/08, zobowiązany był uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone w tym orzeczeniu. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zdaniem Sądu I instancji organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób kompletny zbierając dowody oraz podejmując wszelkie niezbędne kroki do jego dokładnego wyjaśnienia. W związku tym, nie można było przyjąć, że postępowanie było prowadzone z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej: "K.p.a.".

Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawczyni w istocie znajduje się w trudnej sytuacji materialno-bytowej, jednakże nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy ZUS nie jest zobligowany do umorzenia zaległości, ponieważ decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy. Sąd I instancji, wskazując na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1999 r., dotyczące "ważnego interesu podatnika", nie negując poglądu NSA uznał, że ograniczenie definicji "ważny interes zobowiązanego" wyłącznie do nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, mających bezpośredni wpływ na sytuację dłużnika, byłoby zbyt daleko idące. Ważny interes zainteresowanego w rozumieniu wskazanej powyżej regulacji należy widzieć szerzej, mając na uwadze nie tylko sytuację nadzwyczajną, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny. W ocenie Sądu, organ ustalił i rozważył sytuację materialną skarżącej w oparciu o wszelkie dostępne źródła, wyjaśniając stan faktyczny w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 24 lipca 2013 r. (sygn. akt II GSK 537/12) uchylił zaskarżony wyrok w całości

i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten wskazał, że

z uzasadnienia decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym jak i decyzji wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy wynika, że organ w oparciu o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. Nr 205, z 2009r., poz. 1585 ze zm.) dalej "u.s.u.s.". Stwierdził natomiast, że zachodzą przesłanki, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. NSA zauważył, że powyższe stanowisko organu nie zostało wyraźnie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jednakże Sąd I instancji nie zakwestionował prawidłowości ustaleń faktycznych ani oceny, że skarżąca spełnia przesłanki określone art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a w szczególności przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.

nr 141, poz. 1365) dalej zwane "rozporządzenie". Ponadto skarga kasacyjna nie zarzuca wyrokowi Sądu i instancji uchybienia art. 141 § 4 p.p.s.a.

NSA wskazał, że przesłanki z § 3 rozporządzenia należą do uzasadnionych przypadków możliwości umarzenia należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności – w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W rozpoznawanej sprawie w sposób niepodważony przyjęto, że w ustalonej sytuacji majątkowej

i rodzinnej wnioskodawczyni opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Oddalając skargę Sąd I instancji w istocie uznał, że decyzje o odmowie umorzenia należności zostały wydane w warunkach uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 28 ust. 3a i 3b (zwierającego delegację dla właściwego ministra

do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a) NSA ocenił jako całkowicie niezrozumiały. W konsekwencji

za nieusprawiedliwione uznał zarzuty naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a.

– w zakresie w jakim dotyczyły ustaleń czy zachodzą uzasadnione przypadki umorzenia należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania - co do prawidłowości postępowania dowodowego oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji - dotyczących także uznaniowego charakteru kwestionowanych decyzji, NSA podzielił pogląd, że sformułowana w art. 7 "K.p.a." – objętym podstawami kasacyjnymi - ogólna zasada postępowania administracyjnego znajduje zastosowanie nie tylko

do postępowania, lecz również do stosowania prawa materialnego przy wydawaniu decyzji uznaniowych (wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 1045/08). Tak więc kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonej decyzji objąć musi ocenę czy przy załatwianiu sprawy organ miał na względzie nie tylko interes społeczny ale

i słuszny interes strony, a także czy prawidłowo oba te interesy wyważył.

NSA wskazał, że Sąd I instancji w istocie ograniczył się do ogólnego wskazania, że ważnego (słusznego) interesu zainteresowanego nie należy ograniczać wyłącznie do nadzwyczajnych, nieprzewidzianych zdarzeń losowych, lecz że ten ważny interes należy rozumieć szerzej, mając na uwadze także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych dochodów, konieczność wydatków np. związanych z kosztami leczenia członków rodziny itp. Odnośnie zaś interesu społecznego stwierdzono jedynie, że zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mają charakter powszechny i możliwość ich umorzenia jest odstępstwem od zasady i powinna mieć charakter wyjątkowy. Uznał tym samym, że Sąd I instancji nie ocenił czy odstąpienie przez organ od umorzenia należności – mimo zaistnienia prawem przewidzianych przesłanek – mieści się w granicach uznania a nie jest dowolne. Brak w szczególności skonfrontowania przedstawionego wyżej rozumienia słusznego interesu wnioskodawczyni z ustaleniami faktycznymi dotyczącymi jej sytuacji ekonomicznej.

NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji zobligowany będzie do wnikliwej oceny czy powołane okoliczności faktyczne oraz przedstawione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty, przytoczone dla uzasadnienia odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek nie świadczą w sposób jednoznaczny o braku słusznego interesu wnioskodawczyni, wskazując na interes społeczny. Odmowa zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek – mimo spełnienia ustawowych przesłanek do uwzględnienia wniosku o ich umorzenie - obliguje bowiem organy orzekające w sprawie do należytego wykazania, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania wnioskodawcy w sposób szczególny.

NSA wskazał, że w świetle ustaleń poczynionych w sprawie konieczne będzie przy tym uwzględnienie ugruntowanego w orzecznictwie poglądu, że w sytuacji, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (v. wskazany wyżej wyrok w sprawie II GSK 1045/08 i powołane tam orzecznictwo).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie ma na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną. Wskazany w art. 190 p.p.s.a. zwrot "związany wykładnią prawa" powoduje, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne jak i procesowe.

Mając na względzie powyżej przytoczone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, po ponownym przeanalizowaniu sprawy, należało uznać,

że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została wydana z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Z brzmienia art. 28 ust. 1 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Stosownie do postanowień art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wprowadzono natomiast wyjątek od tej zasady, stanowiąc,

że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że warunkiem umorzenia należności

z tytułu składek jest zaistnienie prawem określonych przesłanek. Zasadą jest umarzanie należności gdy zachodzi "całkowita nieściągalność" w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W przypadku zaś ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia nie jest konieczny brak "całkowitej nieściągalności", bowiem umorzenie należności jest możliwe także w razie zaistnienia "uzasadnionych przypadków", o których mowa w § 3 rozporządzenia. Zgodnie z ust. 1 tego paragrafu ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2)poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Decyzje wydawane na podstawie art. 28 u.s.u.s. jak i § 3 rozporządzenia mają charakter uznaniowy, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia jest uzależniony od woli organu. Organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia w razie stwierdzenia zaistnienia przesłanki umorzenia, tj. może wówczas uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Jednakże zakres swobody organu administracji wyznaczony przepisami prawa materialnego, jest ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi m.in. w art. 7 K.p.a., co oznacza, że treść i zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego w działaniach organów sięgają do granic kolizji z interesem społecznym. Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno zastosowania prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego, wynikające z przepisów K.p.a., reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę.

W rozpoznawanej sprawie Zakład odmówił umorzenia należności składkowych przy obiektywnie trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącej oraz jej rodziny, wobec braku realnych, możliwości na podwyższenie poziomu jego dochodów. W toku postępowania administracyjnego Zakład stwierdził brak całkowitej nieściągalności należności, albowiem zobowiązana jest czynnym przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą, posiada samochód osobowy marki T., wyprodukowany w [...] roku. Odnośnie stanu zdrowia skarżącej stwierdził jedynie,

że go nie kwestionuje. Zakład wskazał, że zobowiązana prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z siostrą i bratem. Siostra skarżącej pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto, natomiast brat nie posiada żadnego tytułu

do ubezpieczenia, przy czym miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą [...] zł, ponadto zobowiązana ponosi koszty leczenia w wysokości [...] zł. Zakład podniósł również, że w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2008 z pozarolniczej działalności gospodarczej płatnik wykazał przychód w kwocie [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł, natomiast w zeznaniu podatkowym PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2009 wykazał stratę w kwocie [...] zł. W rozstrzygnięciu wspomniano także, że zobowiązana przedłożyła kserokopię decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego na okres 6 miesięcy w wysokości [...] zł.

W niniejszej sprawie zobowiązana wraz z rodzeństwem ponosi miesięczne koszty utrzymania w wysokości [...] zł oraz pokrywa swoje koszty leczenia

w kwocie [...] zł. Wskazując źródło utrzymania całej rodziny, Zakład podał jedynie

świadczenie emerytalne siostry skarżącej w wysokości [...] zł oraz dochody zobowiązanej, powołując się przy tym na dane wykazane w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2008 rok z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz w zeznaniu podatkowym PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2009, jednakże w treści decyzji nie odniósł się w żaden sposób do przytoczonych informacji. Na krytykę zasługuje także powoływanie się przez organ na nieaktualne dane wykazane w zeznaniach, bowiem decyzja wydana została w maju 2011 roku, a zatem swoje rozstrzygnięcie organ winien wydać na podstawie bieżących informacji, tj. wynikających ze zeznania podatkowego za 2010 rok. Odnosząc się do posiadanego przez zobowiązaną majątku, organ wskazał, że jest właścicielką samochodu marki T., wyprodukowanego w [...} roku, co w jego ocenie przesądziło o braku przesłanki całkowitej nieściągalności. Jednakże organ nie wziął pod uwagę, że samochód ten już w dniu wydawania zaskarżonej decyzji był pojazdem kilkunastoletnim, co znacznie obniżało jego wartość rynkową, a ponadto zauważyć należy, że organ nie podał żadnej wartości samochodu, co mogłoby uzasadniać słuszność jego stanowiska. Dodać należy, że skarżąca sprzedając tenże samochód w lutym 2011 roku, uzyskała z tytułu sprzedaży jedynie kwotę [...] zł.

W świetle tak przedstawionych faktów, na co zwrócił uwagę NSA, organ uznał, że spełnione są przesłanki z § 3 rozporządzenia jednakże interes społeczny stoi na przeszkodzie umorzeniu zaległości.

Należy mieć na uwadze, że umorzenie jakichkolwiek należności publicznoprawnych istotnie ma charakter wyjątkowy, ale nie ulega jednak wątpliwości, że w tego typu sprawach, organ jest zobowiązany do wyważenia interesu społecznego (interesu funduszu ubezpieczeń społecznych)

z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Rozważając jednak zasadność umorzenia organ w ogóle nie odniósł się do otrzymywanego przez stronę dodatku mieszkaniowego przyznanego jej na okres 6 miesięcy w wysokości [...] zł. Zdaniem Sądu, organy w ogóle nie uwzględniły w rozpoznawanej sprawie, że niski poziom życia skarżącej doprowadził do poszukiwania innej formy publicznego wsparcia finansowego (pomocy społecznej), nie zostało zatem należycie rozważone wystąpienie przesłanki ważnego interesu publicznego w kontekście pobierania świadczeń socjalnych, co jest niezgodne ze wspomnianym wyżej standardem wynikającym z art. 2 Konstytucji RP.

Powołany przez organ interes publiczny - w tym przypadku sprowadzony do interesu jednego z działów finansów publicznych, określanego jako stan finansów ubezpieczeń społecznych, z zasady sprzeczny jest z interesem prywatnym, tj. słusznym interesem osoby zobowiązanej, przy czym z założenia ten pierwszy uzyskuje wyższą rangę. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, ponieważ interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny

z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego i jego rodzinę, pozbawionych możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych, do innej formy pomocy państwa, powodującej również konieczność korzystania z publicznych środków finansowych, niewątpliwie nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika wprost, że sytuacja finansowa rodziny skarżącej jest szczególnie trudna i uzasadnia stwierdzenie, że spłata zadłużenia pociągnęłaby za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny. Biorąc pod uwagę już chociażby tę okoliczność, że skarżąca i jej rodzina (siostra i brat) obecnie utrzymują się z publicznych środków pomocowych, trudno przyjąć, że może to pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

Przyjęcie stanowiska, że "interes publiczny" ma wyższą rangę niż "ważny interes osoby zobowiązanej" oznacza, iż norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec bezustannie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania. Takie rozumowanie byłoby natomiast sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej (zob. wyrok NSA z 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06 - publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl.

Należy także wziąć po uwagę, że system ubezpieczeń społecznych jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokojeniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego, nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny. Każdy przypadek powinien być badany indywidualnie.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, zabrakło szczegółowego rozważenia i indywidualnego podejścia do szczególnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej (która niewątpliwie nie nosi znamion sytuacji przejściowej) z punktu widzenia skutków dla zobowiązanej i jej rodziny, co oznacza, iż zaskarżona decyzja nie mieści się w sferze swobodnego uznania, lecz nosi cechy dowolności.

Reasumując, w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że ustalenia dokonane przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego są niepełne i w konsekwencji niewyczerpująco rozpatrzone, co doprowadziło do wydania decyzji o nieprzekonującej treści i tym samym krzywdzącej skarżącą, czym dopuszczono się naruszenia reguł procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1 w związku ze stosowaniem prawa materialnego, tj. art. 28 u.s.u.s., jak i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, organ ponownie rozpoznając sprawę - mając na względzie w szczególności przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 u.s.u.s., § 3 ust. 1 rozporządzenia i sytuację życiową i materialną wnioskodawcy oraz jej rodziny, uwzględni indywidualną, obiektywnie trudną sytuację zobowiązanej, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności korzystania przez zobowiązaną ze środków pomocy społecznej, w celu m.in. uiszczenia zaległości od składek, co godzi zarówno w interes obywatela jak i interes publiczny.

Ponadto Sąd zauważa, że ponownie rozpoznając sprawę, organ winien mieć

na uwadze okoliczność przedawnienia kolejnych należności z tytułu składek.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. uchylił zaskarżona decyzję.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżących orzeczono po myśli art. 200 wymienionej wyżej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.

z 2013 r., poz. 490)