Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1151/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 149 ust.1 pkt 7, art. 149 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1793
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Adam Nita, Protokolant Specjalista Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawarcia umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach (dalej: Dyrektor NFZ), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] r. nr [...] oddalającą odwołanie J.W. od rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego w trybie konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na okres od 1 września 2017 r. do 30 czerwca 2022 r. w rodzaju świadczeń: leczenie stomatologiczne w zakresie świadczenia ogólnostomatologicznego, przy udziale stron: G.K., L.M., Przychodni Rejonowej SPZOZ w R., A.J., Przychodni Lekarskiej J.M. E.B. s.c., J.B., I.C. "A" s.c., K. C., Przychodni Rejonowej SPZOZ w R., "B" sp. z o.o. w S., M.P., "C" sp. z o.o. w R., "D" sp. z o.o. w R., M. i D. S. s.c., H.D. A.W. "E" s.c., S.J., "F" sp. jawna w R., "G" J. P. sp. jawna w R., "H" Gabinety Lekarskie sp. z o.o. w Z., J.J. – utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 13 kwietnia 2017 r. Dyrektor NFZ ogłosił, prowadzone w trybie konkursu ofert, postępowanie o kodzie [...], poprzedzające zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na okres od 1 września 2017 r. do 30 czerwca 2022 r. w rodzaju: leczenie stomatologiczne, w zakresie: świadczenia ogólnostomatologiczne na obszarze gminy R.. W ogłoszeniu podano wartość zamówienia nie większą niż [...] zł oraz termin składania ofert - do 4 maja 2017 r. W postępowaniu terminowo złożono 27 ofert.

Komisja Konkursowa w trakcie oceny spełnienia przez oferentów warunków formalno - prawnych wezwała 19 z nich do usunięcia braków formalnych. W dniu 19 maja 2017 r. wezwała skarżącą do złożenia oświadczenia o wpisie do właściwych rejestrów adresu miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, po czym 9 czerwca 2017 r. zawiadomiła tego oferenta o odrzuceniu oferty. W uzasadnieniu Komisja stwierdziła, że w złożonej ofercie oferent, jako miejsce realizacji świadczeń wskazał: ul. [...]. Tymczasem zgodnie z przedstawionym przez oferenta rejestrem podmiotów wykonujących działalność leczniczą, figuruje on pod adresem: ul. [...] (księga rejestrowa [...]). Rozbieżność ta dowodzi, jak argumentowała Komisja Konkursowa, naruszenia art. 101 oraz art. 106 ust. 4 pkt 3 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1638 e zm.), przez co oferta nie spełnia wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz w szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i podlega odrzuceniu na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm. – dalej zwana: ustawa o świadczeniach).

W złożonym proteście z 21 czerwca 2017 r. skarżąca podniosła, że 23 maja 2017 r. wyjaśniła przyczyny rozbieżności w adresie miejsca udzielania świadczeń, a zespół kontrolny NFZ dokując 26 maja 2017 r. oględzin lokalu nie stwierdził nieprawidłowości, czemu dał wyraz w stosownym protokole. Oferta nie powinna więc zostać odrzucona. Protest na czynność Komisji 26 czerwca 2017 r. został uznany za oczywiście bezzasadny.

W dniu 14 lipca 2017 r. Komisja Konkursowa ogłosiła rozstrzygnięcie postępowania, dokonując wyboru 19 ofert.

W odwołaniu skarżąca wskazała, że jej oferta spełnia stosowne wymagania i brak było podstaw do jej odrzucenia. W momencie złożenia oferty adres miejsca udzielania świadczeń nie mógł być inny, albowiem system teleinformatyczny udostępniony przez organ zdalnie pobierał dane z portalu świadczeniodawcy. Dopóki nie nastąpiła zmiana w portalu świadczeniodawcy, dopóty oferta - w części wskazująca miejsce udzielania świadczeń - wykazywała adres portalowy, tj. ul. [...]. W celu wyeliminowania rozbieżności strona wystąpiła do Dyrektora NFZ o zmianę danych adresowych z ul. [...] na ul. [...], a NFZ 24 kwietnia 2017 r. wniosek w tej sprawie zaopiniował pozytywnie. Oznacza to, że doszło do odrzucenia oferty w sytuacji, gdy miejsce udzielania świadczeń (ul. [...]) było prawidłowo zgłoszone do rejestru publicznego i ujawnione w księdze rejestrowej [...] (od 3 października 2016 r.), jednakże formularz ofertowy ujawniał jeszcze wcześniejsze miejsce udzielania świadczeń (ul. [...]), albowiem to organ przed złożeniem oferty nie zdołał rozpoznać wniosku skarżącej z 19 kwietnia 2017 r. o zmianę adresu, co umożliwiłoby zmianę treści oferty. Wprawdzie wniosek o zmianę adresu został pozytywnie zaopiniowany 24 kwietnia 2017r., jednak nie pozwoliło to już na zmianę treści oferty. Organ i Komisja Konkursowa wiedziały jednak, że adres w ofercie konkursowej z przyczyn niezależnych od oferenta nie mógł być z powodów technicznych inny, niźli ul. [...] do czasu zmiany treści portalu świadczeniodawcy, tj. do 26 maja 2017r. O powyższym oferent informował Komisję Konkursową. W konsekwencji odrzucenie oferty skarżącej narusza art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach. Zdaniem strony kwestia rozbieżności w adresie miejsca udzielania świadczenia (adres wykazany w ofercie i niewykazany w rejestrze publicznym) to brak formalny oferty, możliwy do uzupełnienia na etapie postępowania konkursowego. Dopuszczenie takiej zmiany i zastosowanie przepisu art. 149 ust. 3 w/w ustawy nie prowadziłoby do merytorycznej zmiany oferty.

Dyrektor NFZ decyzją z [...] r., powołując się na przepisy art. 154 ust. 3 ustawy oświadczeniach oraz art. 104, art. 107 i art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej zwany kpa) – oddalił odwołanie. W uzasadnieniu argumentował, że powodem odrzucenia oferty był fakt, że skarżąca wskazała w ofercie miejsce udzielania świadczeń znajdujące się przy ul. [...] w R., podczas gdy w rejestrze podmiotów leczniczych prowadzonym przez Okręgową Izbę Lekarską w K. podano jako miejsce realizacji świadczeń ul. [...] w R.(od 3 października 2016 r.). Zatem podany w ofercie adres przy ul. [...] nie był miejscem realizacji świadczeń i był niezgodny z księgą rejestrową [...] prowadzoną przez Okręgową Izbę Lekarską w K. Co więcej, organ zaznaczył, że strona po 3 października 2016 r. nie wystąpiła do Śląskiego Oddziału NFZ o zmianę wpisu (adresu) w rejestrze podmiotów leczniczych. To organ, mając na uwadze niezgodność adresu, wezwał stronę do złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Organ przyznał, że w reakcji na to wezwanie strona przedłożyła wyjaśnienia i dokumenty jednoznacznie wskazujące, że miejsce udzielania świadczeń znajdowało się przy ul. [...] już od 2016 r. Mogła więc podać w ofercie miejsce realizacji świadczeń zgodne z wpisem w księdze rejestrowej (ul. [...]). Organ dodał przy tym, że to nie program komputerowy czy aplikacja NFZ samoistnie generuje adres miejsca udzielania świadczeń, a oferent składający ofertę w postępowaniu konkursowym. Odpowiedzialność za poprawność danych w ofercie, jak i portalu świadczeniodawcy, spoczywa wyłącznie na oferencie.

W konsekwencji organ stwierdził, że Komisja Konkursowa nie naruszyła zasad postępowania nie dokonując wyboru oferty skarżącej. Działanie Komisji było prawidłowe i oparte na obowiązujących przepisach prawa.

Nie zgadzając się z decyzją Dyrektora NFZ strona złożyła do tego organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się zmiany wydanej decyzji. Organowi zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem:

1. przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez błędne ich zastosowanie przejawiające się brakiem wyczerpującego zebrania i rozpoznania materiału dowodowego, a tym samym brakiem należytego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, skutkujące błędnym uznaniem, że oferta świadczeniodawcy podlegała odrzuceniu z tego powodu, że wskazywała miejsce udzielania świadczeń nieujawnione w rejestrze (wskazywała adres przy ul. [...], podczas gdy w rejestrze ujawniony był adres przy ul. [...]);

2 przepisów prawa materialnego, tj. art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach, polegające na błędnym jego zastosowaniu poprzez niewezwanie odwołującej do uzupełnienia braków formalnych oferty polegających na korekcie adresu z ul. [...] na ul. [...];

3. art. 149 ust.. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach poprzez błędną ich wykładnie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że oferta skarżącej nie spełniała wymaganych warunków określonych przepisami prawa i winna podlegać odrzuceniu, podczas przepis tego artykułu traktować należy, jako ultima ratio zaś jego zastosowanie winno być poprzedzone gruntowną analizą przypadku, niepozwalającego dopuścić oferty do części jawnej postępowania.

W uzasadnieniu strona w szczególności podkreśliła, że organ 24 kwietnia 2017 r. zaakceptował jej wniosek o zmianę miejsca wykonywania działalności leczniczej z ul. [...] na ul, [...]. Zgoda na zmianę w/w lokalizacji nastąpiła przed 28 kwietnia 2017 r. określonym przez organ, jako upływ terminu składania ofert.

Dyrektor NFZ w decyzji z [...] r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślając, że zgodnie z art 103 ustawy o działalności leczniczej, lekarz który zamierza wykonywać zawód w ramach działalności leczniczej może ją rozpocząć, co do zasady, po uzyskaniu wpisu do właściwego rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Wpis ma charakter konstytutywny i obejmuje m.in. adres miejsca udzielania świadczeń. W przypadku skarżącej adres ten to R. ul. [...], a nie jak podano w ofercie ul. [...]. Powyższa rozbieżność w adresach nie jest brakiem formalnym oferty i dlatego wnioskodawczyni nie mogła zostać wezwania do jej uzupełnienia. Zgodnie z § 18 Zarządzenia Prezesa NFZ z 14 marca 2017 r. nr 18/2017/DSOZ po upływie terminu składania ofert, oferent jest związany ofertą do czasu rozstrzygnięcia postępowania.

Organ dodał, że zmiana określonego w umowie miejsca udzielania świadczeń (ul. [...]) następuje na pisemny wniosek świadczeniodawcy. Dyrektor NFZ rozpatruje taki wniosek w terminie 14 dni od dnia jego wniesienia. Skarżąca nie złożyła jednak takiego wniosku.

Uznając zarzuty strony za chybione organ stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby w postępowaniu konkursowym zostały naruszone zasady postępowania. Nie doszło do naruszenia interesu prawnego uczestnika postępowania. Świadczeniodawcom zostały stworzone jednakowe szanse przez równe ich taktowanie, zagwarantowanie uczciwej konkurencji, jawności, niezmienności kryteriów oceny ofert i wymagań w toku postępowania Ocena ofert została dokonana według jednolitych dla wszystkich świadczeniodawców zasad określonych w przepisach prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji Dyrektora NFZ w całości oraz zasądzenie koszów postępowania. Organowi zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem:

1. przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez ich błędne zastosowanie przejawiające się brakiem wyczerpującego zebrania i rozpoznania materiału dowodowego, a tym samym brakiem należytego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, skutkujące błędnym uznaniem, że oferta skarżącej podlegała odrzuceniu z tego powodu, że wskazywała miejsce udzielania świadczeń nieujawnione w rejestrze, tj. wskazywała miejsce przy ul. [...], podczas gdy w rejestrze ujawniony był adres: [...];

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach polegające na jego błędnej wykładni przejawiającej się w przyjęciu, że zmiana miejsca udzielania świadczeń podanego w ofercie a nie widniejącego w rejestrze, na miejsce o adresie widniejącym w rejestrze, nie stanowi dopuszczalnej zmiany oferty, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez niewezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych oferty, polegających na korekcie miejsce udzielania świadczeń z ul. [...] na ul. [...] - widniejące w rejestrze publicznym - co winno mieć decydujące znaczenia dla kwalifikacji formalnego uchybienia oferty;

3. art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że oferta skarżącej nie spełniała wymaganych warunków określonych przepisami prawa i winna podlegać odrzuceniu, podczas gdy przepis tego artykułu traktować należy jako ultima ratio, zaś jego zastosowanie winno być poprzedzone gruntowną analizą przypadku, niepozwalającego w żadnym wypadku dopuścić oferty do części jawnej postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca w szczególności podniosła, że organ i Komisja Konkursowa wiedziały, że adres w ofercie konkursowej z przyczyn niezależnych od oferenta (do czasu zmiany treści portalu, tj. do 26 maja 2017 r.) nie mógł inny niż ul. [...] w R.. O powyższym oferent informował Komisję Konkursową, a pomimo tego ta ofertę odrzuciła. Co więcej, 24 kwietnia 2017 r. organ zaakceptował wniosek o zmianę adresu ujawnionego na dzień złożenia oferty, z ul. [...] (adres w portalu świadczeniodawcy z którego program ofertowy zaimportował dane do oferty), na ul. [...] (adres ujawniona w rejestrze). Zgoda na zmianę lokalizacji nastąpiła przed 28 kwietnia 2017 r. określonym jako upływ terminu składania ofert w konkursie. W związku z koniecznością ujawniania zmiany danych świadczeniodawców przynajmniej na 30 dni przed proponowaną zmianą (obowiązek wynikający z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej - Dz.U. z 2015, poz. 1400 ze zm. ), Oddział NFZ w Katowicach w systemie portalowym, uwzględniając wniosek odwołującej, wpisał nowy adres udzielania świadczeń przy ul. [...] - od 26 maja 2017r., tj. po okresie składania ofert.

Pokazując chronologię zdarzeń skarżąca podała:

1. 13.04.2017r. ogłoszenie konkursu ofert;

2. 19.04.2017r. wniosek o zmianę danych dotyczących zmiany adresu;

3. 24. 04 2017r. informacja o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku;

4. 28.04.2017r. wniosek o wyrażenie zgody na zmianę miejsca udzielania świadczeń;

5. 19.05.2017r. wezwanie do usunięcia braków formalnych;

6. 22.05.2017r. odpowiedź na w/w wezwanie;

7. 23.05.2017r. potwierdzenie uzupełnienia braków formalnych;

8. 26.05.2017r. wizytacja zespołu kontrolnego NFZ w gabinecie przy ul. [...] - nie stwierdzono rozbieżności między wnioskiem, a stanem faktycznym;

9. 26.05.2017r. zgoda Dyrektora Oddziału na zmianę miejsca udzielania świadczeń;

10. 07.06.2017r. odrzucenie oferty.

Przebieg powyższych zdarzeń przemawia za tym, że Komisja Konkursowa powinna zaistniałe rozbieżności dostrzec i błąd w zakresie adresu skorygować, a nie ofertę odrzucić.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej oraz pełnomocnik organu podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej zwana p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja Dyrektora NFZ została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego, które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Zakwestionowane przez skarżącą rozstrzygnięcie postępowania konkursowego o zawarcie umów na świadczenie opieki zdrowotnej w rodzaju: leczenie stomatologiczne w zakresie: świadczenia ogólnostomatologiczne na obszarze gminy R., zapadło po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert na podstawie art. 139 ust. 1 pkt 1 i następnych ustawy o świadczeniach. Zasady prowadzenia postępowania konkursowego wynikają przede wszystkim z w/w ustawy o świadczeniach, a także z przepisów wykonawczych, w tym m.in. z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z 14 marca 2017 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Ostatnio wskazane Zarządzenie, jako akt prawa wewnętrznego, dookreśla w dozwolonym przez ustawę obszarze zasady, na jakich prowadzone jest postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami i współtworzą - wraz z przepisami ustawy oraz w/w aktem wykonawczym - procedurę mającą na celu wyłonienie świadczeniodawców świadczeń opieki zdrowotnej, wiążąc rozstrzygające w sprawie organy, jak i w równym stopniu przystępujące do postępowania podmioty.

Na podstawie art. 146 ust. 1 ustawy o świadczeniach, przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteria oceny ofert oraz warunki wymagane dla świadczeniodawców określa Prezes Funduszu. Kryteria oceny ofert i warunki wymagane od świadczeniodawców są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania (art. 147 ustawy). W sytuacji, gdy przeprowadzane jest postępowanie w trybie konkursu ofert, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia dokonuje ogłoszenia o konkursie (art. 139 ust. 4 ustawy o świadczeniach). Konkurs ofert przebiega w dwóch etapach: jawnym i niejawnym. W części jawnej konkursu ofert komisja w obecności oferentów: 1) stwierdza prawidłowość ogłoszenia konkursu ofert oraz liczbę złożonych ofert; 2) otwiera koperty lub paczki z ofertami i ustala, które z ofert spełniają warunki wymagane od świadczeniodawców; 3) przyjmuje do protokołu zgłoszone przez oferentów wyjaśnienia lub oświadczenia. Zakończenie części jawnej następuje w momencie zakończenia weryfikacji formalnej wszystkich złożonych ofert. W następstwie tego rozpoczęta zostaje część niejawna postępowania, przy czym oferty zawierające braki mogą zostać odrzucone. Zgodnie bowiem z art. 149 ust. 1 – 3 ustawy o świadczeniach, odrzuca się ofertę:

1) złożoną przez świadczeniodawcę po terminie;

2) zawierającą nieprawdziwe informacje;

3) jeżeli świadczeniodawca nie określił przedmiotu oferty lub nie podał proponowanej liczby lub ceny świadczeń opieki zdrowotnej;

4) jeżeli zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia;

5) jeżeli jest nieważna na podstawie odrębnych przepisów;

6) jeżeli świadczeniodawca złożył ofertę alternatywną;

7) jeżeli oferent lub oferta nie spełniają wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz w szczegółowych warunkach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 2;

8) złożoną przez świadczeniodawcę, z którym w okresie 5 lat poprzedzających ogłoszenie postępowania, została rozwiązana przez oddział wojewódzki Funduszu umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie lub rodzaju odpowiadającym przedmiotowi ogłoszenia, bez zachowania okresu wypowiedzenia z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy.

2. W przypadku gdy braki, o których mowa w ust. 1, dotyczą tylko części oferty, ofertę można odrzucić w części dotkniętej brakiem.

3. W przypadku gdy świadczeniodawca nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów lub gdy oferta zawiera braki formalne, komisja wzywa oferenta do usunięcia tych braków w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia oferty.

Nadmienić trzeba, że celem procedury uruchamianej na podstawie art. 154 ustawy o świadczeniach jest weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej, nieadministracyjnej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, nie doznał uszczerbku interes prawny podmiotu powołującego się na naruszenie zasad postępowania. Zatem zakres kontroli dokonywanej przez organ administracyjny jest ściśle związany z pojęciem uszczerbku interesu prawnego, powstałego na skutek naruszenia zasad postępowania.

Spór w rozpoznawanej sprawie, zainicjowanej złożonym odwołaniem, dotyczy zasadności odrzucenia oferty skarżącej na podstawie art. 149 ust.1 pkt 7 ustawy o świadczeniach, tj. sytuacji gdy oferent lub oferta nie spełniają wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz w szczegółowych warunkach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 2. Mianowicie w złożonej ofercie oferent, jako miejsce realizacji świadczeń wskazał: ul. [...], , gdy tymczasem według zapisów rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, świadczy usługi pod adresem: ul. [...] (księga rejestrowa [...]).

W myśl art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach, Prezes Funduszu określa szczegółowe warunki umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, obejmujące w szczególności obszar terytorialny, dla którego jest przeprowadzane postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami, z uwzględnieniem taryfy świadczeń w przypadku jej ustalenia w danym zakresie.

Jak wynika z zastosowanych w sprawie regulacji prawnych będących podstawą odrzucenia oferty, co organ zaakceptował w wydanej decyzji, przesłankami do takiego rozstrzygnięcia jest: 1) niespełnianie przez oferenta lub ofertę wymaganych warunków określonych w przepisach prawa; 2) niespełnianie szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 2. Ten ostatni przepis odwołuje się do Zarządzenia nr 23/2017/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 24 marca 2017 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie stomatologiczne. Na to Zarządzenie powołały się organy ogólnikowo w wydanych decyzjach, nie wskazując jednak jakiegokolwiek konkretnego przepisu który został naruszony, co uniemożliwia Sądowi dokonania oceny w tym zakresie.

Dla oceny prawidłowości odrzucenia oferty konieczne jest także wskazanie przepisów prawa określających warunki, których niespełnienie przez oferenta lub ofertę spowoduje odrzucenie oferty. W tym zakresie organ powołał się na § 7 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1146). Ponadto wskazał na przepisy art. 103 oraz art. 106 ust. 4 pkt 3 ustawy o działalności leczniczej oraz § 10 ust. 4 pkt 5 Zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z 14 marca 2017 r.

Stosownie do § 7 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zmiana określonego w umowie miejsca udzielania świadczeń następuje na pisemny wniosek świadczeniodawcy. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje wniosek w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania i udziela zgody albo odmawia jej wydania w formie pisemnej.

Przepis ten dotyczy zmian w umowie. Tymczasem w niniejszej sprawie kwestią sporną jest prawidłowość procedury konkursowej, która ma dopiero doprowadzić do zawarcia umowy. W tej sytuacji powołany wyżej przepis § 7 ust. 3 rozporządzenia nie mógł stanowić o odrzuceniu oferty.

Zgodnie z art. 103 ustawy o działalności leczniczej, działalność leczniczą można rozpocząć po uzyskaniu wpisu do rejestru, z zastrzeżeniem art. 104.

Z kolei art. 106 ust. 4 pkt 3 w/w ustawy stanowi, że w przypadku praktyki zawodowej do rejestru wpisuje się numer księgi rejestrowej oraz dane dotyczące adresu miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych lub miejsca przyjmowania wezwań i przechowywania dokumentacji medycznej.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że dane dotyczące adresu miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych ujawnione w rejestrze pod nr [...] były zgodne ze stanem faktycznym. Ujawniono tam adres: R. ul. [...] i to tam, w mającym znaczenie w sprawie okresie, skarżąca świadczyła usługi medyczne. W tym stanie rzeczy także naruszenie tego przepisu nie mogło stanowić podstawy odrzucenia oferty.

Przepis § 10 ust. 4 pkt 5 Zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z 14 marca 2017 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stanowi, że formularz ofertowy zawiera wykaz miejsc udzielania świadczeń z danymi identyfikacyjnymi, obejmujący również miejsca udzielania świadczeń przez podwykonawców.

W tym zakresie zgodzić się trzeba z organem, że w formularzu ofertowym z 4 maja 2017 r. złożonym w postępowaniu konkursowym o kodzie [...] skarżąca podała w części I "Dane identyfikacyjne oferenta" adres: R. ul. [...], natomiast w części III "Wykaz miejsc udzielania świadczeń" oraz w części VIII "Ankiety" – adres: R. ul. [...]., co było niezgodne z danymi z rejestru. Nie można jednak nie zauważyć, że w załącznikach do formularza ofertowego, w tym sześciu "Oświadczeniach" z 19 kwietnia 2017 r. (w tym oświadczeniu o miejscu udzielania świadczeń), "Aneksie" z 13 października 2016 r., wyciągu Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z 25 kwietnia 2017 r., Księdze Rejestrowej nr [...] według stanu na 25 kwietnia 2017 r. – oferentka podała adres: R. ul. [...]. Tenże adres przy ul. [...] podała także w szeregu innych dokumentów złożonych w związku ze złożoną ofertą. Na ten adres Komisja Konkursowa wysłała do oferentki wezwanie z 19 maja 2017 r. do usunięcia braków formalnych, wskazując na "niezgodność adresu miejsca udzielania świadczeń wskazanego w formularzu ofertowym z rejestrami". Wreszcie ten adres umieściła Komisja Konkursowa na "Potwierdzeniu uzupełnienia braków formalnych oferty" z 23 maja 2017 r. Adres przy ul. [...] w R. podała skarżąca Dyrektorowi NFZ w piśmie z 27 kwietnia 2017 r. stanowiącym wniosek o zgodę na udzielanie tam świadczeń zdrowotnych, a zgodność ze stanem faktycznym w tym zakresie potwierdza "Protokół wizytacji" z 26 maja 2017 r.

Wszystkie te okoliczności wskazują, że skarżąca zamiennie wskazywała adres udzielania świadczeń, raz podając ul. [...], a innym razem ul. [...]. Podjęła też próbę wyeliminowania tej nieprawidłowości składając organowi stosowne wyjaśnienia.

Sąd nie podziela stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji (s.7), że powyższa rozbieżność w adresie nie jest brakiem formalnym. Za tego rodzaju "brak" uznała tę rozbieżność Komisja Konkursowa formułując w/w wezwanie z 19 maja 2017 r. Co więcej, w myśl § 19 ust. 1 i ust. 3 Zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z 14 marca 2017 r., w przypadku wezwania oferenta przez komisję prowadzącą postępowanie do usunięcia braków formalnych oferty, oferent wykonuje wskazane czynności w terminie określonym w wezwaniu.

Kopertę lub paczkę zawierającą dokumenty lub oświadczenia stanowiące realizację wezwania komisji do usunięcia braków formalnych oferty oznacza się jak ofertę oraz dodatkowo umieszcza się wskazanie "USUNIĘCIE BRAKÓW FORMALNYCH OFERTY".

Prawodawca nie wskazał katalogu braków, których usunięcie jest dopuszczalne w procedurze konkursowej. Sąd stoi na stanowisku, że w realiach rozpoznawanej sprawy, w sytuacji posługiwania się przez oferentkę zamiennie adresami przy ul. [...] oraz ul. [...] na określenie miejsca wykonywania świadczeń, celowe, uzasadnione i zgodne z § 19 ust. 1 i ust. 3 Zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z 14 marca 2017 r. było wezwanie oferentki do usunięcia braku formalnego. Taką możliwość dopuszcza także przepis art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach. Dopiero nieuczynienie zadość wezwaniu Komisji Konkursowej mogłoby skutkować odrzuceniem oferty. Ta okoliczność nie była jednak przez organ badana. Organ ograniczył się bowiem do stwierdzenia, że "rozbieżność jaka istniała pomiędzy miejscem udzielania świadczeń a miejscem widniejącym we właściwym rejestrze nie jest brakiem formalnym" i w związku z tym wnioskodawczyni nie mogła zostać skutecznie wezwana do jego uzupełnienia. Powyższe stanowisko Sądu nie stoi w sprzeczności z powołanym w decyzji § 18 ust. 4 w/w Zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z 14 marca 2017 r., według którego po upływie terminu składania ofert, oferent jest związany ofertą do czasu rozstrzygnięcia postępowania. Stosownie do art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z § 2 pkt 12 Zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z 14 marca 2017 r., oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. Przez to pojęcie należy rozumieć przedmiotowo istotne elementy umowy (essentialia negotii), a więc te postanowienia, które decydują o istocie danej umowy, indywidualizują ją pod względem prawnym spośród innych umów. Bez ich określenia dana umowa nie może dojść do skutku. Rodzaj i zakres istotnych postanowień umowy zależy od tego, jaki stosunek prawny ma ona kreować. Umowa dojdzie do skutku tylko wówczas, gdy oblat zaakceptuje pełną treść oferty. Właśnie dlatego zaakceptować należy dopuszczalność usunięcia braków formalnych, co zresztą przewidział prawodawca w przywołanych już wyżej przepisach.

W postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej obowiązują dwie podstawowe zasady, będące jednocześnie wytycznymi kierunkowymi przy ocenie zastosowania i przy interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach i przepisów wykonawczych do tej ustawy. Są to: zasada równego traktowania wszystkich świadczeniodawców oraz obowiązek organu prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji (art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Zdaniem Sądu, w kontrolowanym postępowaniu ta druga zasada została naruszona. Spowodowało to, że interes prawny skarżącej, jako oferenta biorącego udział w konkursie, został naruszony.

W ocenie Sądu autor skargi trafnie wskazuje na naruszenie art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a także art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach, wiążąc ten zarzut słusznie z naruszeniem art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa.

W tym stanie rzeczy uznając, że w sprawie organ nie wyjaśnił w sposób odpowiadających wymogom postępowania administracyjnego wszystkich wskazanych powyżej istotnych okoliczności sprawy, w istocie pomijając wezwanie oferentki do usunięcia braku formalnego i odstępując od oceny tego wezwania z punktu widzenia jej wpływu na wynik sprawy, Sąd nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (Dz.U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.). Na zasądzone koszty składają się: wpis sądowy w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł.