Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 613/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 par. 3, art. 1 par. 1, art. 2 par. 1 i 2, art. 74 par. 4, 13, 14, 18, art. 74d par. 3, 4 i 6, art. 74f par. 1, art. 74e.
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. S na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na 7-9 września 2011 r. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] stycznia 2012 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na 7-9 września 2011 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu notarialnego - zdająca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu (dwa projekty aktów notarialnych) otrzymała ocenę niedostateczną, oraz z trzeciej części egzaminu - ocenę dobrą. W tej sytuacji zgodnie z art. 74f § 1 ustawy - Prawo o notariacie egzaminowana uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego.

Komisja uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny wystawionej przez egzaminatorów z zakresu pracy pisemnej z części drugiej za niezasadne. Odnosząc się do projektu pierwszego aktu notarialnego, ocenionego przez obu egzaminatorów na oceny cząstkowe - dostateczny (3), podniosła, iż egzaminatorzy zgodnie zauważyli, że zdająca w sporządzonym projekcie aktu notarialnego:

1) pominęła wymagane przy umowie zezwolenie Naczelnika Urzędu Skarbowego na ujawnienie praw majątkowych nabytych w darowiźnie,

2) nie dokonała omówień licznych skreśleń i poprawek,

3) nie podała udziałów we współwłasności w związku z ustaniem wspólności ustawowej i dziedziczeniem,

4) nie odniosła się do kwestii świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynku,

5) przy ustanawianiu ograniczonych praw rzeczowych w sposób nie w pełni satysfakcjonujący rozwiązała konflikt między tymi prawami,

6) nie ustaliła wartości ustanowionego prawa użytkowania, a jedynie wartość służebności,

7) ustalając wynagrodzenie notariusza nie uwzględniła postanowień § 11 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej,

8) błędnie naliczyła podatek od czynności cywilnoprawnych od sumy dopłat, a nie od wartości rzeczy nabytej ponad wartość udziału w spadku,

9) sporządziła pracę z ograniczoną starannością.

Jeden z egzaminatorów podniósł dodatkowo, jako uchybienie sporządzonego projektu aktu notarialnego, że zdająca:

- przy ustanowieniu nieodpłatnego prawa użytkowania odnosi się do podatku od czynności cywilnoprawnych lecz nie odnosi się do ewentualnego podatku od spadków i darowizn,

- nie zamieszcza informacji na temat przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Odnosząc się do projektu drugiego aktu notarialnego, ocenionego przez jednego z egzaminatorów na ocenę cząstkową - dostateczny (3), a przez drugiego na ocenę cząstkową - niedostateczny (2), Komisja wskazała, iż egzaminatorzy zgodnie zauważyli, że zdająca, w sporządzonym projekcie aktu notarialnego:

1) naruszyła art. 80 § 1 i 4 Prawa o notariacie, przez całkowity brak omówień wielu skreśleń i nadpisań,

2) naruszyła art. 7 § 1 Prawa o notariacie, przez niepobranie podatku od czynności cywilnoprawnych od ustanowienia hipoteki,

3) błędnie określiła reprezentację spółdzielni oraz spółki, niezgodnie z założeniami kazusu, obchodząc w ten sposób jego założenia,

4) w sposób nieprecyzyjny skonstruowała wyrzeczenie samej zamiany, nie uwzględniając przeniesienia praw, a jedynie ich nabycie,

5) błędnie określiła podmiot wydający dokument będący podstawą wykreślenia z księgi wieczystej prawa pierwokupu zabytku,

6) dokonała błędnego wyliczenia taksy notarialnej, nie uwzględniając zalecenia kazusu.

Jeden z egzaminatorów podniósł dodatkowo, jako uchybienie sporządzonego projektu aktu notarialnego, brak wniosku o wykreślenie z księgi wieczystej ujawnionego w niej prawa pierwokupu.

Drugi z egzaminatorów podniósł natomiast jako uchybienia:

a) nieprofesjonalność i szczątkowość zawartych w projekcie aktu tzw. pouczeń,

b) brak dokonania zmiany umowy ustanowienia użytkowania wieczystego w zakresie przeznaczenia gruntu,

c) brak wskazania podstawy zwolnienia z VAT umowy zamiany,

d) niekompletność wniosków wieczysto-księgowych z punktu widzenia art. 26, 32 i 101(4) ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece,

e) nieprawidłowość w naliczeniu i pobraniu opłaty sądowej,

f) brak zgody gminy na dokonanie wykreślenia z księgi wieczystej prawa pierwokupu,

niestaranność i nieprecyzyjność pracy oraz jej chaotyczność.

Komisja zauważyła, że zdająca w odwołaniu kwestionuje jedynie część zarzutów podniesionych przez egzaminatorów

Stwierdziła, iż największą usterką sporządzonego projektu aktu notarialnego było naruszenie wymogu wynikającego z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w myśl którego, jeżeli przedmiotem aktu notarialnego ma być zbycie praw do spadku, albo rzeczy lub praw majątkowych uzyskanych między innymi z tytułu darowizny, notariusz może dokonać tych czynności tylko za uprzednią, pisemną zgodą Naczelnika Urzędu Skarbowego, albo po przedstawieniu odpowiedniego zaświadczenia. Zaświadczenia tego nie uwzględniono w sporządzonym projekcie aktu notarialnego, pomimo, że udział jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, będącej przedmiotem zniesienia współwłasności, powstał wskutek ustania majątkowej wspólności ustawowej z powodu śmierci współmałżonka, z którym własność nieruchomości nabyta została na podstawie umowy darowizny, zawartej dnia 14 czerwca 2008 r.

Nadto sporządzony projekt aktu notarialnego dotknięty jest także uchybieniami natury formalnej, związanej z wymogami wynikającymi z ustawy - Prawo o notariacie. W szczególności brak jest omówień licznych skreśleń i poprawek. O powierzchowności opisów dokumentów, a także wyjaśnień zawartych w treści tzw. pouczeń, świadczy chociażby brak wskazania daty wejścia w życie planu zagospodarowania przestrzennego, co mogłoby mieć istotne znaczenie z punktu widzenia przepisu art. 36 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i związanych z nowym planem konsekwencji naliczenia tzw. renty planistycznej. Zagadnienie to nie zostało w projekcie aktu notarialnego wyjaśnione.

Nie zawarto także istotnej dla stron informacji o obowiązku podatkowym nabywcy prawa majątkowego, w sytuacji, gdy na mocy art. 18 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, notariusz nie jest płatnikiem podatku od spadków i darowizn, a wiąże się z ustanowieniem takiego prawa (użytkowanie, służebność osobista).

W konsekwencji Komisja uznała, iż uwzględniając jedynie niekwestionowane w odwołaniu zarzuty egzaminatorów odnoszące się do projektu pierwszego aktu notarialnego, a nawet słuszność zarzutu zdającej o braku satysfakcjonującego rozwiązania konfliktu pomiędzy ustanawianymi ograniczonymi prawami rzeczowymi, ich rodzaj i ilość nie pozwalają na ocenienie sporządzonego projektu wyżej aniżeli dokonali tego egzaminatorzy, to jest na ocenę dostateczną.

Odnosząc się z kolei do argumentów zdającej, dotyczących projektu drugiego aktu notarialnego, Komisja wskazała, iż zdająca w sposób nieuprawniony zmieniła założenie kazusu, błędnie określając nie tylko reprezentację spółdzielni, ale również i spółki, czym między innymi uniknęła rozważenia kwestii uzyskania przez prokurenta dodatkowego pełnomocnictwa do dokonania czynności.

Jednocześnie Komisja nie uznała za trafny zarzut egzaminatorów o braku wniosku nabywcy o wykreślenie z księgi wieczystej ujawnionego w niej prawa pierwokupu czy braku zgody gminy na dokonanie tego wykreślenia albowiem w odpowiednich fragmentach sporządzonej pracy znajdują się zapisy przeczące tym zarzutom.

Tym niemniej pozostałe zarzuty egzaminatorów znajdują pełne potwierdzenie w sporządzonym projekcie aktu notarialnego, w tym także stanowiące uchybienia formalne aktu i nałożonych na notariusza obowiązków ustawowych, wynikających z ustawy - Prawo o notariacie.

W ocenie Komisji nie może stanowić usprawiedliwienia odwołanie się zdającej do wzorów aktów notarialnych wydawnictwa LEX, jako uzasadnienia błędnego wyrzeczenia samej zamiany i koncentrowaniu się jedynie na nabyciu, bez przeniesienia własności, co jest typowe dla czynności zniesienia współwłasności, bowiem strony takiej umowy są już współwłaścicielami przedmiotu umowy. Przy zamianie jednak strony nabywają nowe składniki majątkowe, a więc towarzyszyć temu nabyciu musi przeniesienie własności. Podobnie rzecz ma się również z zapisem o poddaniu się egzekucji w zakresie zapłaty dopłaty. Oświadczenie takie powinno być poprzedzone wyraźnym zobowiązaniem strony, a nie jedynie zgodnym ustaleniem stron zasad, które nie znalazły odzwierciedlenia w treści zobowiązania.

Komisja stwierdziła, iż uwzględniając błędy w wyliczeniu opłaty sądowej, skutkujące w rzeczywistości zwrotem wniosku o wpis do księgi wieczystej, a zatem nieujawnienie nabywców w księgach wieczystych oraz błędy w wyliczeniu taksy notarialnej i niekwestionowane przez zdającą, pozostałe zarzuty zawarte w ocenach cząstkowych jej pracy, rodzaj i ilość popełnionych uchybień w projekcie drugiego aktu notarialnego nie pozwalają na pozytywne ocenienie.

Komisja podkreśliła, iż negatywna ocena za sporządzenie projektu nie jest zastrzeżona dla sytuacji, gdy sporządzony projekt jest niezgodny z prawem. Może ją uzasadniać właśnie skalą drobnych uchybień, zaniedbań i błędów, które sumarycznie sprawiają, że końcowy wynik pracy, stanowiącej przesłankę oceny do samodzielnego wykonywania zawodu zaufania publicznego, nie może być pozytywny.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. S. zwana dalej skarżącą, wniosła o wystawienia za drugi projekt aktu notarialnego oceny pozytywnej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 74 § 3 ustawy Prawo o notariacie poprzez dokonanie oceny drugiej części egzaminu niezgodnie z tym przepisem albowiem Komisja błędnie założyła, że zadający, który sporządził dwa ważne akty notarialne nie jest przygotowany do wykonywania zawodu notariusza; tymczasem w praktyce notarialnej najistotniejszą kwestią jest czy dana czynność notarialna jest ważna. Zdaniem skarżącej, luz decyzyjny, z którego organ administracyjny korzysta przy ocenie prac egzaminacyjnych narusza przepis art. 74 § 3 ustawy Prawo o notariacie, bowiem nie pozwala na rzetelne i sprawiedliwe sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającej do wykonywania zawodu. Skarżąca stwierdziła, iż powinny być jasno określone zasady oceny tak aby zarówno przystępujący do egzaminu jak i oceniający znali zasady przeprowadzania egzaminu notarialnego. W przeciwnym razie może dochodzić, tak jak w jej przypadku, do nadużyć ze strony egzaminatorów i zaniżania ocen. W ocenie skarżącej na ocenę dostateczną zasługuje druga część egzaminu notarialnego. Nie może być bowiem tak, że mimo iż uzyskała pozytywny wynik z pozostałych części egzaminu i sporządziła dwa ważne akty notarialne nie uzyskuje pozytywnej oceny z całego egzaminu. Praktyka taka rażąco narusza w/w art. 74 § 3 ustawy Prawo o notariacie.

Skarżąca zarzuciła także dokonanie przez Komisję II stopnia nieprawidłowej oceny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. tego, że

- w obu projektach aktów notarialnych został zasadniczo zrealizowany cały stan faktyczny określany w casusach;

- casus dotyczący drugiego aktu notarialnego był bardzo skomplikowany a zdający mieli ograniczony czas na jego rozwiązanie;

- skala ocen jest bardzo szeroka i Komisja II stopnia miała możliwość sprawiedliwej oceny drugiego aktu notarialnego, nie oceniając go na ocenę niedostateczną, co powinno być możliwe tylko przy sporządzeniu umowy nieważnej.

Podniosła również, że Komisja II stopnia powinna zastosować odpowiednik prawnokarnej zasady in dubio pro reo, w myśl której wszelkie wątpliwości w trakcie postępowania należy rozpatrywać na korzyść osoby egzaminowanej. Wynika to z pozycji zdającego w trakcie całego postępowania sprawdzającego przygotowanie do wykonywania zawodu notariusza o wiele słabszej w stosunku do przygotowujących egzamin jak i do egzaminatorów. Na egzaminie zdający otrzymuje skomplikowane zadanie, które ma zrealizować w krótkim czasie, będąc po wpływem stresu. Przygotowujący egzamin w ten sposób z góry zakładają, że zadający nie jest w stanie sporządzić aktu bez błędu. Przystępujący do egzaminu nie wie także na jakich zasadach zostanie oceniona jego praca. Zasada luzu administracyjnego w praktyce oznacza, że każdy akt, który zawiera jakiekolwiek błędy może zostać oceniony negatywnie i daje możliwość zniżania ocen, kiedy np. projekt zasługuje na ocenę dostateczną egzaminator może wystawić niedostateczną. Komisja II stopnia nie podwyższa ocen, bowiem nie chce naruszać przyjętej zasady luzu administracyjnego, która przysługuje każdemu z egzaminatorów. Za rozstrzyganiem na korzyść zdającego, przemawia również fakt, iż każde podejście do egzaminu notarialnego wiąże się z miesiącami nauki i ciężką pracą; również brak egzaminu poprawkowego i konieczność czekania cały rok na ponowne podejście do egzaminu wpływa na osłabienie pozycji zdającego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała i uchwała utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa.

Egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy prawo o notariacie i jak wynika z art. 74 § 3 polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu.

Stwierdzić zatem należy, iż ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1, 2 § 1 i § 2 Prawa o notariacie).

Poza wymaganiami w stosunku do zdających, przepis art. 74 reguluje też zasady przeprowadzania egzaminu notarialnego, tryb powoływania zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych i zadań na egzamin i sposób ich przygotowania. Jak wynika z § 13, na pierwszą część egzaminu notarialnego zespół sporządza zestaw 100 pytań w formie testu jednokrotnego wyboru na egzamin notarialny wraz z wykazem prawidłowych odpowiedzi, w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem. Zespół zapewnia zgodność wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym. Istotne jest, że § 14 stanowi, że na drugą i trzecią cześć egzaminu notarialnego zespół sporządza zadania, przy czym ostateczną treść testu oraz zadań ustala zespół większością głosów w obecności wszystkich członków zespołu (§ 15).

Zgodnie z wolą ustawodawcy zawartą w § 18 art. 74 Minister Sprawiedliwości został upoważniony, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, do określenia w drodze rozporządzenia: min.: trybu i sposobu zgłaszania propozycji pytań testowych i prawidłowych odpowiedzi oraz propozycji zadań, przygotowania, przechowywania oraz przekazywania komisjom kwalifikacyjnym zestawu pytań testowych wraz z kartą odpowiedzi i wykazu prawidłowych odpowiedzi oraz zadań na egzamin notarialny, trybu i sposobu zapewnienia zgodności wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym, (pkt 3 i 4).

Egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych (art. 74 § 4 u.p.n.). Pierwsza polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt (art. 74d § 1 u.p.n.).

Druga składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu) – art. 74d § 3 u.p.n. Natomiast trzecia część polega na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego (art. 74d § 4 u.p.n.).

Stosownie do art. 74f § 1 u.p.n. pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną.

Zgodnie z art. 74d § 6 członkowie komisji dokonują oceny za część drugą i trzecią egzaminu notarialnego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Z kolei art. 74e stanowi:

§ 1. Test z pierwszej części egzaminu notarialnego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji wyznaczeni przez przewodniczącego komisji.

§ 2. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

§ 3. Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego.

§ 4. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50;

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Podkreślić należy, iż skala ocen nie przewiduje ocen ułamkowych.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy, bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

Sądowa kontrola uchwały Komisji, polega, zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to, więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącej wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6). Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z części drugiej egzaminu notarialnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Komisja wywiodła, iż sporządzony przez skarżącą w drugim zadaniu drugiej części egzaminu projekt zawiera mankamenty, których ilość i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania zarówno pod względem formalnym, jak i materialnoprawnym i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu notariusza, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce.

W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. W rozpatrywanej sprawie ocena projektu sporządzonego przez skarżącą została uzasadniona w sposób wystarczający przez egzaminatorów i mimo surowości, nie narusza zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować. Organ podał, które z wad pracy egzaminacyjnej zostały uznane jako przesadzające ocenę negatywną.

Prowadzenie przez notariusza praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydatki zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej stwierdzić należy, że przepisy prawa nie nakładają na egzaminatorów obowiązku wypracowania jednolitych zasad i kryteriów wystawiania ocen. Kryterium oceny prac sporządzanych w trakcie egzaminu notarialnego wymienione zostały wyczerpująco w art. 74d obowiązującej ustawy Prawo o notariacie.

W regulacji objętej powołaną ustawą nie ma odpowiednika prawnokarnej zasady in dubio pro reo w myśl której wszelkie wątpliwości wynikłe w trakcie postępowania należy rozpatrywać na korzyść osoby egzaminowanej, a z zasadą tą skarżąca wiąże jeden z zarzutów skargi. Z uzasadnienia uchwały nie wynika, by istniały jakiekolwiek wątpliwości wiążące się z oceną wykonanego przez nią zadania (projektu aktu). Organ uznał bowiem, podzielając stanowisko Komisji I stopnia i egzaminatorów oceniających zadanie, iż w świetle przepisów powołanej ustawy brak jest podstaw do uznania za wadliwą zarówno powyższej oceny, jak i uchwały.

Jeżeli wątpliwości skarżąca dopatruje się w fakcie wystawienia przez egzaminatorów różnych ocen- pozytywnej i negatywnej to podnieść należy, iż zadanie stosownie do przepisów powołanej ustawy oceniane jest przez dwóch egzaminatorów niezależnie i samodzielnie. Stąd też mogą występować rozbieżności w ocenach i taką sytuację ustawodawca przewidział wprowadzając ocenę z uwzględnieniem średniej oceny i wg tej średniej (arytmetycznej) wyliczane są oceny nie tylko w przypadku dwóch ocen pozytywnych, ale również wówczas, gdy jedną z ocen jest ocena negatywna. Taki sposób oceny wynika jednoznacznie z art. 74e § 4 ustawy. W świetle powyższego nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż wystawienie oceny pozytywnej i negatywnej prowadzi do "sprzeczności" skutkującej koniecznością rozstrzygania wątpliwości (nie wiadomo zresztą jakich) na korzyść zdającego.

Różnice w ocenie nie są wynikiem wątpliwości, tylko wynikiem uznania przez egzaminatora wskazanych uchybień za skutkujące określoną oceną. Nie ma zatem podstaw, by przypisywać organowi odwoławczemu obowiązek merytorycznego odniesienia się do faktu wystawienia dwóch ocen różniących się od siebie.

Obowiązkiem Komisji II stopnia było stosownie do art. 15 k.p.a. rozpoznanie sprawy w jej całokształcie i tak też organ sprawę rozpoznał uwzględniając i rozpatrując cały materiał dowodowy. Okoliczność, iż Komisja podzieliła oceny wyrażone w opiniach i nie dostrzegła istotnych uchybień powodujących konieczność podwyższenia ocen nie stanowi podstawy do uznania naruszenia przez organ zasad postępowania administracyjnego.

Podnieść również należy, iż nie jest skutecznym działaniem odwoływanie się przez skarżącą do pozytywnych ocen uzyskanych z pozostałych części egzaminu. Każda część egzaminu oceniana jest bowiem odrębnie i ocena uzyskana z jednej części egzaminu w żadnym razie nie przekłada się na wynik egzaminu z innej jego części. Dla ustalenia wyniku egzaminu z jednej części nie są zatem istotne oceny z innych części. Istotna jest jednak średnia arytmetyczna ocen uzyskana przez skarżącą z drugiej części egzaminu obejmującego dwa projekty, bo ona decyduje o wyniku egzaminu z tej części. Średnia ta wyniosła 2,75 co stanowi ocenę negatywną.

Podnieść należy, iż rozwiązanie zadań z drugiej części egzaminu polega, co wprost wynika z art. 74d § 3, na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku czyli casusu

Pomyłki czy błędne zrozumienie zadania chociaż subiektywnie stanowią usprawiedliwienie, to jednak w świetle powołanych przepisów ustawy pozostają bez wpływu na dokonaną przez organy ocenę zadania i wynik egzaminu notarialnego.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.