Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 189/98
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1998-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Opłaty administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: par. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 1994 nr 136 poz. 705
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej.
Teza: Za czynność urzędową może być uznane jedynie dopełnienie czynności przewidzianej w przepisach prawa materialnego przez powołany do tego organ.

TEZY

Za czynność urzędową może być uznane jedynie dopełnienie czynności przewidzianej w przepisach prawa materialnego przez powołany do tego organ.


SENTENCJA

oddala skargę Rady Miejskiej (...) na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności zapisów uchwały Rady Miejskiej w sprawie ustalenia opłaty administracyjnej.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z 22 stycznia 1998 r., działając na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, wojewoda stwierdził nieważność zapisów par. 1 pkt 2, 3 i 4 uchwały Rady Miejskiej w Z. z 16 grudnia 1997 roku w sprawie ustalenia opłaty administracyjnej.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podano, iż wymienioną wyżej uchwałą, która wpłynęła do organu nadzoru 23 grudnia 1997 r., Rada Miejska w Z. ustaliła opłatę administracyjną za takie czynności, jak wydanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie obejmującym jedną działkę gruntu, udzielenie opinii urbanistycznej /z wyłączeniem spraw budownictwa mieszkaniowego/ dotyczącej zagospodarowania terenów przeznaczonych pod zabudowę, odszukanie egzemplarza archiwalnego dokumentacji i wykonanie kserokopii 3 sekcji formatu A-3 lub A-4 oraz nadanie numeru porządkowego nieruchomości.

Art. 18 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze. zm./ przyznaje radzie gminy uprawnienie do wprowadzania opłaty administracyjnej za czynności urzędowe wykonywane przez podległe jej organy. Warunkiem legalności wprowadzenia takiej opłaty jest wymóg, aby czynność urzędowa nie była objęta przepisami o opłacie skarbowej. Przez czynności objęte przepisami o opłacie skarbowej należy rozumieć czynności urzędowe, dla których została przewidziana opłata skarbowa, a także czynności, które z mocy wyraźnego przepisu zostały z opłaty skarbowej wyłączone lub zwolnione. Ponadto rada gminy może w drodze uchwały wprowadzić opłaty administracyjne tylko za czynności podejmowane w ramach zadań własnych.

Udzielenie opinii urbanistycznej /par. 1 pkt 2 uchwały/ nie jest zadaniem własnym gminy, bowiem czynność taka nie wynika z żadnego przepisu. Odszukanie dokumentów jest tylko czynnością techniczną, a nie czynnością urzędową organów gminy, natomiast wykonanie kserokopii dokumentu /par. 1 pkt 3 uchwały/ stanowi w istocie wykonanie odpisu dokumentu, a w ustawie o opłacie skarbowej oraz rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej zostały ujęte wszystkie odpisy wydawane przez organy administracji samorządowej, zarówno na wniosek, jak i z urzędu, w związku z czym nie można ustalić za wydanie odpisów opłaty administracyjnej.

Nadanie zaś numeru porządkowego nieruchomości /par. 1 pkt 4 uchwały/ jest ustawowym obowiązkiem, wynikającym z rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 czerwca 1968 r. /Dz.U. nr 23 poz. 151/, a więc na podstawie par. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej podlega zwolnieniu od tej opłaty.

Wobec powyższego, skoro zapisy w par. 1 pkt 2, 3 i 4 przedmiotowej uchwały są sprzeczne z przepisami prawa, uzasadnione jest stwierdzenie ich nieważności przez organ nadzoru.

Na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Rada Miejska w Z., po podjęciu uchwały z 26 stycznia 1998 r., wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Rada Gminy może uchwalić wprowadzenie opłaty administracyjnej tylko za czynności urzędowe. Czynnością taką, nie jest jednak, co wydaje się oczywiste, każda fizyczna czynność pracownika /organu/. Za czynność urzędową, może być uznane jedynie dopełnienie czynności przewidzianej w przepisach prawa materialnego przez powołany do tego organ gminy.

Tak więc, aby czynność miała charakter czynności urzędowej, musi mieć podstawę w przepisach prawa materialnego i należeć do kompetencji danego organu.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdzono nieważność zapisów uchwały Rady Miejskiej w Z. z 26 grudnia 1997 r. w zakresie, w jakim wprowadziła ona opłaty administracyjne za udzielenie opinii urbanistycznej dotyczącej zagospodarowania terenów przeznaczonych pod zabudowę /z wyłączeniem spraw budownictwa mieszkaniowego/ - par. 1 pkt 2 uchwały, odszukanie egzemplarza archiwalnego dokumentacji i wykonanie kserokopii - par. 1 pkt 3 uchwały oraz nadanie numeru porządkowego nieruchomości - par. 1 pkt 4 uchwały, przy czym w skardze wyraźnie zaznaczono, iż odszukanie egzemplarza archiwalnego dokumentacji i wykonanie kserokopii nie polega na wydaniu odpisu dokumentu i nie jest z nim tożsame.

W świetle powyższych uwag odnośnie charakteru i cech czynności urzędowych stwierdzić należy, iż ani udzielenie opinii urbanistycznej, ani też wykonanie kserokopii egzemplarza archiwalnego dokumentacji /nie będącej, jak to podkreślono w skardze, odpisem dokumentu/, poprzedzone odszukaniem tej dokumentacji, nie są czynnościami urzędowymi, bowiem - co trafnie wywiedziono w zaskarżonym rozstrzygnięciu, a wyeksponowano dodatkowo w odpowiedzi na skargę - dokonywanie takich czynności przez organy gminy nie znajduje podstawy w aktualnie obowiązujących przepisach prawa. Skoro zaś czynności te nie mają charakteru czynności urzędowych brak jest podstaw do wprowadzenia za nie opłat administracyjnych.

Jedynie nadanie numeru porządkowego nieruchomości jest, pośród wymienionych wyżej czynności, czynnością urzędową, gdyż wynika z przepisów prawa materialnego i należy do kompetencji organów gminy. Jednak i za tę czynność nie może być wprowadzona opłata administracyjna, gdyż jest ona objęta przepisami o opłacie skarbowej /par. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów - z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej - Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./. Jak bowiem trafnie wskazano w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym nadanie numeru porządkowego nieruchomości jest ustawową powinnością organu gminy, wynikającą z przepisów art. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o ustalaniu nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych oraz o numeracji nieruchomości /Dz.U. nr 94 poz. 850 ze zm./ oraz wydanego w ich wykonaniu rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 czerwca 1968 r. w sprawie numeracji nieruchomości /Dz.U. nr 23 poz. 151/. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, iż nadanie numeru nieruchomości może nastąpić zarówno na wniosek, jak i z urzędu, skoro organ obowiązany jest nadać numer porządkowy nieruchomości niezależnie od tego, czy wniosek w tym przedmiocie wpłynął od strony, czy też nie. Podzielenie zaś stanowiska skarżącego, iż dopuszczalne jest pobieranie opłaty administracyjnej, gdy nadanie numeru porządkowego nieruchomości następuje na wniosek, mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której organ nie wykonywałby swojego ustawowego obowiązku, bowiem czynności swej nie mógłby obciążyć opłata i wyczekiwałby na złożenie wniosku, aby pobrać opłatę administracyjna. Stwarzanie możliwości powstawania takich sytuacji w państwie prawa jest niedopuszczalne.

Powyższe oznacza, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie narusza prawa, a skarga, jako bezzasadna, podlega oddaleniu na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.