Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 203/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2021 r. sprawy ze skargi J. B. i K. Z. – J. na decyzję Wojewody z dnia 12 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. B., K. Z.-J. i W. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 12 lutego 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 listopada 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 4 listopada 2020 r., nr [..], Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, umorzył postępowanie o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość położoną w G. przy Al. Z., oznaczoną dawniej jako działka nr [..], o pow. 7173 m2 obecnie stanowiącą działki nr [..] i [..] obr. [..]. W ten sposób Prezydent Miasta rozpoznał wniosek J. B., K. Z.-J. i W. Z., spadkobiercy J. Z., o uregulowanie sytuacji prawnej wywłaszczonej nieruchomości przy Al. Z. w G., dla której prowadzona była księga wieczysta o numerze [..] o powierzchni 7173 m2 oraz o niezwłoczne wypłacenie należnego odszkodowania po jego uprzednim zwaloryzowaniu zgodnie z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że objęte wnioskiem żądanie zwrotu nieruchomości niewykorzystanych na cel wywłaszczenia jest przedmiotem odrębnego postepowania. Organ ustalił, że aktem notarialnym z dnia 28 lutego 1967 r. rep. A Nr [..], Skarb Państwa nabył od J. Z., poprzedniczki prawnej wnioskodawców, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zwanej dalej ustawą wywłaszczeniową nieruchomość [.] karta [..] o powierzchni 7173 m2 stanowiącą, jak wynika z aktu notarialnego, zabudowaną działkę nr [..] na karcie mapy 81 obszaru [..] oraz działkę nr [..] o powierzchni 1539 m2 objętą księgą wieczystą Kw nr [..]. Będące przedmiotem postępowania działki oznaczone aktualnie nr [..] i [..], obręb O. w G. wchodziły w skład nieruchomości [..] karta [..].Według ustaleń organu żądanie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania dotyczy tej części nieruchomości o powierzchni 7173 m2 nabytej przez Skarb Państwa umową z dnia 28 lutego 1967 r., która nie została objęta zrzeczeniem się prawa własności, a jednocześnie nie została zwrócona spadkobiercy J.T.Z.na mocy decyzji z dnia 7 kwietnia 1993 r.

Organ wskazał, że ustalenie odszkodowania, jak i waloryzacja odszkodowania uprzednio ustalonego, a niewypłaconego, może nastąpić tylko w przypadku nieruchomości wywłaszczonej w ścisłym rozumieniu tego pojęcia. Żaden przepis nie rozszerza zakresu stosowania przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomości do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zatem utrata własności nieruchomości w wyniku zawarcia umowy cywilnoprawnej nie daje podstaw do ubiegania się o ustalenie w postępowaniu administracyjnym odszkodowania z tytułu utraty prawa własności, na podstawie przepisów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. W ocenie organu, fakt nabycia przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej nie pozwala uznać, że doszło w sprawie do jej wywłaszczenia w rozumieniu art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji, nie ma podstawy prawnej do merytorycznego orzeczenia w kwestii wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość, co dawało podstawę do umorzenia postępowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili rażące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 6, 7, 9, 11, 12 § 1, 104 § 2 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W ocenie odwołujących, organ I instancji nie rozpoznał istoty ich żądania, które nie dotyczyło ustalenia odszkodowania, ale usunięcia naruszenia prawa poprzez waloryzację i wypłatę odszkodowania, które nigdy nie zostało wypłacone. W ocenie odwołujących, organ nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie okoliczności związanych z brakiem wypłaty ustalonego w umowie odszkodowania. Potwierdzenie braku wypłaty odszkodowania otworzyłoby natomiast drogę do zastosowania art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania.

Rozpoznając odwołanie decyzją z dnia 12 lutego 2021 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 listopada 2020 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda uznał, że organ jest obowiązany do dokonania waloryzacji w przypadku, gdy odszkodowanie zostało ustalone w decyzji administracyjnej, a nie w akcie notarialnym, ale nie zostało wypłacone. Tylko w sytuacji, gdy zostało ono ustalone w decyzji administracyjnej, organ musi wykazać, że do takiej wypłaty doszło. W okolicznościach niniejszej sprawy, gdy do wyzbycia się nieruchomości doszło na podstawie umowy cywilnoprawnej Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta Miasta, że nie było podstawy prawej do dokonania waloryzacji świadczenia ustalonego w umowie jako cena sprzedaży i jej wypłaty. Wojewoda uznał, że skoro brak przepisu prawa, który stanowiłby podstawę orzekania merytorycznego, to organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie.

W skardze skarżący wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody z dnia 12 lutego 2021 r. zarzucili:

1) rażące naruszenie art. 9, art. 11 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do całości zarzutów skarżących;

2) rażące naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie istnienia art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i błędne przyjęcie, że przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia odszkodowania i nie jest sprawą administracyjną, w sytuacji gdy sprawa dotyczy waloryzacji i wypłaty już ustalonego w 1967 r., odszkodowania i tym samym powinna być rozpatrywana zgodnie z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

3) rażące naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że nie ma on zastosowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy choćby z wykładni językowej zawartej tam normy prawnej wynika stan odmienny;

4) rażące naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wątpliwości na korzyść skarżących, mimo że przedmiotowa sprawa bezpośrednio dotyczy ich uprawnień;

5) naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez podtrzymanie argumentacji Prezydenta Miasta odnoszącej się do przepisów rozdziału 5 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to przepisy pozostają bez jakiegokolwiek związku ze sprawą, gdyż odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostało już ustalone w 1967 r. w umowie wywłaszczeniowej na kwotę 1424 946,00 zł, zaś przedmiotem spawy jest wyłącznie wypłata kwoty niewypłaconej, tj. co najmniej 1.104.461,00zł po uprzednim zwaloryzowaniu, wraz z należnymi skarżącym odsetkami.

Zdaniem skarżących, Wojewoda błędnie przyjął, że sprawa dotyczy ustalenia odszkodowania, podczas gdy odszkodowanie już ustalono w 1967 r., a żądania skarżących dotyczyły wyłącznie jego waloryzacji w oparciu o art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wypłaty, gdyż wypłata całości odszkodowania nigdy nie została dokonana. Organ błędnie przyjął, że skoro art. 216 ust. 1 u.g.n. nie zawiera odesłania do art. 5 tej ustawy, to kwota odszkodowania niewypłaconego nie podlega waloryzacji. Jednocześnie organ przyznał, że roszczenia skarżących oparte są o rozdział 5 działu III tej ustawy oraz przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tymczasem, zdaniem skarżących, art. 5 u.g.n. ma bezpośrednie zastosowanie do wszelkich odszkodowań, których można dochodzić w oparciu o przepisy tej ustawy. Dochodzenie waloryzacji odszkodowania w oparciu o art. 5 ustawy, mając na uwadze wykładnię językową tego przepisu, jest więc całkowicie zasadne. Zdaniem skarżących, organ nie był uprawniony do umorzenia postępowania, lecz powinien był je merytorycznie rozpatrzyć. Sprawa nie dotyczyła bowiem ustalenia kwoty odszkodowania, lecz dotyczyła wezwania do usunięcia naruszenia prawa w drodze wypłaty tej części odszkodowania, która nigdy nie została wypłacona. Odszkodowanie zostało ustalone w kwocie 1 424 946 zł i ta kwota nigdy nie była kwestionowana. Przedmiotem sprawy administracyjnej było wykazanie przez organ, jaka część została wypłacona (gdyż wypłacanie odszkodowania powinno było zakończyć się najwcześniej w 1994 r. mając na uwadze treść umowy wywłaszczeniowej), a także dokonanie waloryzacji niewypłaconego odszkodowania, zgodnie z art. 5 u.g.n., a następnie wypłata tego odszkodowania wraz z należnymi odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 20 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę W. Z. Postanowienie jest prawomocne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Wojewody z dnia 12 lutego 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 listopada 2020 r. umarzającą postępowanie w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ustalonego w umowie sprzedaży z dnia 28 lutego 1967 r.

Na podstawie tej umowy poprzedniczka prawna skarżących – J. T.Z. sprzedała Skarbowi Państwa m.in. nieruchomość [..] karta [...] o powierzchni 7173 m2, stanowiącą zabudowaną działkę nr [..] na karcie mapy 81 obszaru 7173, zlokalizowaną przy Al. Z. w G. Umowę tą zawarto na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1961 r., nr 18, poz. 94), zwanej dalej u.z.t.w.n. Okoliczność tą potwierdza treść § 1 umowy, w którym strony wyjaśniły, że "przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego Kuratorium Okręgu Szkolnego zwróciło się do J. Z. z propozycją dobrowolnego odstąpienia tej nieruchomości na rzecz Państwa w myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 18, poz. 94 z 1961 r.), na co ta ostatnia wyraził zgodę".

Przepis art. 6 ust. 1 u.z.t.w.n. stanowił, że ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka może być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następuje w oparciu o opinię biegłych z listy prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W przypadku zawierania umowy zamiany przez przedsiębiorstwo państwowe wymagana jest zgoda właściwego ministra, któremu podlega przedsiębiorstwo, a w stosunku do przedsiębiorstwa podległego prezydium wojewódzkiej rady narodowej - zgoda tego prezydium. Minister wyraża zgodę po porozumieniu z prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

Powyższy przepis potwierdza, że administracyjnoprawną procedurę wywłaszczeniową poprzedzić obligatoryjnie musiała próba kontraktowego porozumienia z właścicielem nieruchomości. Właściciel sam podejmował decyzję o sprzedaży nieruchomości. W oparciu o przekazane mu informacje, mógł ocenić złożoną propozycję, a w razie zastrzeżeń oczekiwać na przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego i ewentualnie w jego toku zdecydować się na formę umowną zbycia lub zwalczać środkami odwoławczymi zasadność ewentualnej decyzji wywłaszczeniowej. Niezależnie od okoliczności towarzyszących zawarciu umowy na podstawie art. 6 ust. 1 u.z.t.w.n., zbycie nieruchomości w tym trybie następowało w formie prawem przepisanej dla umowy nabycia nieruchomości

W rozpoznawanej sprawie sporządzony został akt notarialny z dnia 28 lutego 1967 r., który potwierdza, że doszło do cywilnoprawnego nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa na cele publiczne, w zamian za co sprzedająca – J. T. Z. miała uzyskał cenę nabycia w wysokości 1.424.946 zł, ustaloną w toku postępowania przez rzeczoznawców. W § 4 umowy strony ustaliły, że cena będzie płatna zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 2 u.z.t.w.n. Zgodnie z tym przepisem cena kupna płatna była za inną nieruchomość (niż stanowiącą gospodarstwo rolne, hodowlane lub ogrodnicze), do wysokości 50.000 zł w terminie wskazanym w pkt 1 (tj. w ciągu najpóźniej trzech miesięcy od daty zawarcia umowy), a nadwyżka ponad tę kwotę płatna miała być w równych ratach rocznych nie przekraczających 50.000 zł.

W tych okolicznościach skarżący wystąpili do organu o wypłatę należnego odszkodowania po uprzedniej jego waloryzacji zgodnie z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., stanowi, że waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

W myśl art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Przepis ten realizuje konstytucyjną zasadę wywłaszczenia na cele publiczne za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP).

Natomiast przepis art. 132 ust. 3 u.g.n. stanowi, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Z jednoznacznego brzmienia art. 132 ust. 3 u.g.n. wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do waloryzacji kwot odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości określonych w decyzjach wywłaszczeniowych.

W niniejszej sprawie natomiast z ujawnionych okoliczności wynika, że nie miało miejsca ustalenie odszkodowania w trybie decyzji administracyjnej, a zawarcie umowy cywilnoprawnej, w której określono cenę nabycia nieruchomości. Fakt, że w myśl art. 6 ust. 1 u.z.t.w.n. cena nabycia nieruchomości nie mogła być wyższa niż wartość ustalona według zasad odszkodowania, nie powoduje, że cena nabycia staje się odszkodowaniem, a wykup nieruchomości należy uznać za jej wywłaszczenie. Przepisy o wykupie nieruchomości zawierają bowiem odesłanie do regulacji dotyczącej odszkodowania wyłącznie w zakresie ograniczenia górnej granicy wartości ceny nabycia nieruchomości, a nie w pełnym zakresie. Wobec tego do nabycia nieruchomości w drodze umowy nie można stosować przepisów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej. Zauważyć przy tym należy, że przepisy wyraźnie rozdzielają przejęcie nieruchomości w drodze umowy i wywłaszczenie w drodze decyzji oraz konsekwencje wynikające z wyboru jednego z tych rozwiązań.

Przepis art. 132 ust. 3 u.g.n. regulując waloryzację odwołuje się wprost do odszkodowania, a nie do ceny nabycia nieruchomości i wymaga jego określenia w decyzji, a nie w umowie sprzedaży nieruchomości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że brak jest prawnej możliwości zastosowania przepisów o waloryzacji odszkodowania do ceny zbycia nieruchomości określonej w umowie cywilnoprawnej (zob. wyroki NSA z 12 sierpnia 2014 r., I OSK 88/13, z 28 maja 2021 r., I OSK 234/21, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji nie mógł również znaleźć zastosowania przepis art. 5 u.g.n., który reguluje zasady waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w u.g.n., czyli m.in. w odniesieniu do odszkodowania za wywłaszczoną decyzyjnie nieruchomość. Nie dotyczy jednak umownej ceny nabycia nieruchomości, której ocena i ewentualna weryfikacja następować może wyłącznie według kryteriów przewidzianych w prawie cywilnym.

Podkreślić przy tym należy, że żaden przepis u.g.n. nie rozszerzył zakresu stosowania jej przepisów dotyczących waloryzacji wysokości odszkodowania za wywłaszczone w drodze decyzji nieruchomości do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w inny sposób, w tym w szczególności na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych w trybie art. 6 u.z.t.w.n. Analiza przepisów u.g.n. prowadzi do wniosku, że tam gdzie ustawodawca zamierzał rozszerzyć stosowanie przepisów dotyczących nieruchomości wywłaszczonych w trybie decyzji administracyjnej również na nieruchomości, w przypadku których przymusowe odjęcie własności dotychczasowym właścicielom nastąpiło w formie czynności cywilnoprawnych, bądź z mocy prawa, wprost nakazał odpowiednie stosowanie tych przepisów, czego przykładem jest regulacja art. 216 u.g.n., który w ust. 1 stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy (Zwrot wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Prawidłowość przyjętej wykładni art. 132 ust. 3 u.g.n potwierdza jego konfrontacja z treścią art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., w którym przewidziano, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Taki sposób sformułowania tego przepisu potwierdza, że dotyczy on wszelkich form pozbawienia prawa do nieruchomości, a nie tylko wywłaszczenia w drodze decyzji, a jednocześnie pozwala na stwierdzenie, że poprzez wyraźne ograniczenie hipotezy normy ustanowionej w art. 132 ust. 3 u.g.n. wyłącznie do odszkodowań ustalonych w decyzji, a nie do wszelkich należności z tytułu przymusowego pozbawienia praw do nieruchomości, ustawodawca zamierzał ukształtować kwestię waloryzacji ustalonego odszkodowania odmiennie od kwestii przyznania odszkodowania z tytułu odjęcia własności, jeżeli nie zostało ono w ogóle ustalone.

Gdyby w sprawie w ogóle nie doszło do ustalenia ekwiwalentu (odszkodowania) za odebraną nieruchomość (na przykład w umowie sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego w ogóle nie określono ceny za jaką następuje zbycie nieruchomości), to niezależnie od formy odjęcia własności w sprawie znajdowałby zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przewidujący administracyjne ustalenie odszkodowania. Natomiast w sytuacji, gdy do ustalenia ekwiwalentu za wywłaszczaną nieruchomość doszło poprzez zawarcie umowy sprzedaży tejże nieruchomości w trybie art. 6 u.z.t.w.n., w której to umowie wskazano cenę nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, to do waloryzacji tej ceny nie znajdzie zastosowania tryb administracyjny określony w art. 132 ust. 3 u.g.n., albowiem tryb ten dotyczy wyłącznie waloryzacji odszkodowań ustalonych w decyzji administracyjnej.

Jeśli doszło do zawarcia cywilnoprawnej umowy sprzedaży nieruchomości, to znaczy, że postępowanie administracyjne nie było prowadzone, a organ nie wydał decyzji o wywłaszczeniu. W takim przypadku strona za zbytą nieruchomość uzyskała uzgodnioną cenę sprzedaży, a odszkodowanie w ogóle nie było przez organ administracji ustalane.

Zawarta przez strony umowa cywilna podlega zatem w całości regulacji przepisów prawa cywilnego, a roszczenia z niej wynikające właściwości sądu powszechnego. Z tego powodu zbędne było dokonywanie ustaleń, czy ustalona w umowie cena nabycia została wypłacona zbywcy bądź jego następcom prawnym. Okoliczność ta była również zbędna w tym sensie, że czym innym jest określenie wysokości należnego odszkodowania, czy należnej ceny nabycia od faktycznej ich wypłaty. W niniejszej sprawie cena nabycia została w umowie ustalona. Bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostawała zatem kwestia jej zapłaty. Wobec tego zarzuty skargi odnoszące się do uchybień organów w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących wypłaty ceny nie miały wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego, skoro w okolicznościach niniejszej sprawy przepisy materialnego prawa administracyjnego (u.g.n.) nie mogą mieć zastosowania, to żądanie wskazane we wniosku odnośnie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania w ogóle nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia administracyjnego. A zatem, ocena legalności zaskarżonych decyzji prowadzi do wniosku, że organy obu instancji trafnie dostrzegły stan bezprzedmiotowości postępowania i podjęły adekwatne rozstrzygnięcie procesowe.

Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przesłanki stanu bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy (dotyczący układu podmiotowego konkretnego postępowania), jak i przedmiotowy (dotyczący samego przedmiotu postępowania administracyjnego).

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Z takim stanem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdzie nie jest dopuszczalne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o przepisy u.g.n. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowość postępowania w wymiarze przedmiotowym prowadzi do wniosku, że postępowanie administracyjne nie zawiera w ogóle komponentu sprawy administracyjnej i jako takie powinno zostań umorzone. Rozpoznanie wniosku skarżących o waloryzację ceny sprzedaży nieruchomości w trybie przewidzianym dla odszkodowania ustalanego w drodze decyzji byłoby działaniem bez podstawy prawnej, kwalifikowanym jako wada uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.