Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 747/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdqawca), Protokolant Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 października 2008 r. sprawy ze skargi A S.A. [...] we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A S.A. [...] w W. – dalej: Spółka, jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł.

Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., jako organ egzekucyjny, prowadził wobec skarżącej Spółki, na podstawie wystawionych przez siebie (jako wierzyciela) tytułów wykonawczych, egzekucję administracyjną obejmującą zaległości strony w składkach na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, dokonując tego tytułu zajęcia rachunku bankowego dłużnika. Zaległości objęte tytułami egzekucyjnymi zostały przez skarżącą Spółkę zapłacone w ratach udzielonych przez wierzyciela. Na skutek zastosowania tego środka egzekucyjnego powstały natomiast koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł, obejmujące należności z tytułu opłaty manipulacyjnej w kwocie [...] zł oraz opłaty za czynności egzekucyjne w kwocie [...] zł.

Pismem z dnia [...] r. Spółka zwróciła się o umorzenie opisanych kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - dalej: u.p.e.a.. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, a ponadto stwierdziła, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny. Uzupełniając wniosek pismami z dnia [...] r. Spółka przedłożyła wymagane dokumenty – zaświadczenia o udzielonej pomocy publicznej w ciągu ostatnich trzech lat, a także przedstawiła dodatkowe okoliczności, mające przemawiać za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Wskazała m.in., że jej trudna sytuacja finansowa jest wynikiem m.in.: braku należnych wpłat od A Sp. z o.o., opóźnień w regulowaniu wpłat od kontrahentów, problemów z pozyskaniem dostawców, którzy realizowaliby zamówienia nieodzowne dla utrzymania i remontów infrastruktury kolejowej oraz konkurencją ze strony przewozów samochodowych, a także niedostateczne dofinansowanie ze strony budżetu państwa

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. postanowieniem z dnia [...] r. , Nr [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Przyznając, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej organ egzekucyjny stwierdził zarazem, że ewentualne umorzenie kosztów nie gwarantuje poprawy kondycji ekonomicznej Spółki. Za umorzeniem, według organu, nie mogą też przemawiać trudności z wypłacalnością kontrahenta strony. Stronie przedstawiono ponadto symulację możliwości spłaty należnych kosztów egzekucyjnych w ratach. Organ nie uznał także za wystarczający argumentu Spółki odwołującego się do ważnego interesu publicznego i wskazał, że utrzymanie i rozwój infrastruktury kolejowej nie powinno się odbywać kosztem wierzycieli, zaś należności z tytułu kosztów egzekucyjnych zasilają system ubezpieczeń społecznych, co zapewnia płynność finansową i zapobiega powiększaniu długu publicznego.

Powyższe postanowienie strona zaskarżyła zażaleniem, zarzucając organowi egzekucyjnemu naruszenie przepisów: art. 6, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r., Dz. U. nr 98,poz.1071 ze zm.- dalej: k.p.a.) - poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów oraz prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa, naruszenie art. 64e § 2 u.p.e.a, - poprzez odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych, mimo wystąpienia przesłanek do umorzenia, błędne zastosowanie art. 29 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. ), naruszenie art. 7, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. -poprzez nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, oraz nie odniesienie się w uzasadnieniu skarżonego postanowienia do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych zawartych we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę organowi egzekucyjnemu do ponownego rozpatrzenia. Za zasadny organ odwoławczy uznał zarzut nieustosunkowania się przez organ I instancji do wszystkich argumentów podniesionych przez wnioskodawcę. Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazał, że należy zatem odnieść się do argumentacji strony dotyczącej braku środków na udział własny oraz zwrócił uwagę, że twierdzenie organu, iż strona jest w stanie poczynić oszczędności miesięcznie w kwocie [...] zł, nie zostało poparte stosownym postępowaniem wyjaśniającym.

Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. ponownie odmówił Spółce umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Organ, odnosząc się do argumentów strony, dotyczących jej sytuacji finansowej, wskazał, że Spółka jest wykonawczą jednostką organizacyjną A S.A., działającą na zasadach wewnętrznego ograniczonego rozrachunku gospodarczego, a sprawy ekonomiczno - finansowe Zakładu są realizowane w ramach jednolitej polityki prowadzonej przez A [...]. Z tego względu należało, zdaniem organu, uwzględnić także sytuację całej spółki A [...] S.A. Ponadto organ wskazał, że biorąc pod uwagę, że trudna sytuacje strony spowodowało m.in. zaleganie z płatnościami przez jej kontrahenta – A [...], należało wziąć pod uwagę, iż zgodnie z porozumieniem zawartym w postępowaniu restrukturyzacyjnym przez A [...] z wierzycielami, niezwłocznie, ale nie później niż do dnia [...] r., po udzieleniu przez A S.A. pożyczki z budżetu państwa dla A [...] sp. z o.o., strona skarżąca ma otrzymać – wraz z innymi spółkami grupy A do podziału proporcjonalnie do wartości wierzytelności łącznie kwotę [...] zł, a do dnia [...] r. – kwotę [...] zł. Powyższe, zdaniem organu, świadczyło o tym, iż zostały podjęte działania mające na celu ustabilizowanie sytuacji finansowej A PR, co z kolei wpłynie na sytuacje finansową strony skarżącej. Organ podniósł także, że strona, mimo wezwania, nie przedłożyła dokumentacji pozwalającej należycie ocenić jej bieżącą sytuację, bowiem dostarczyła rachunki zysków i strat za 2005 i 2006 r., natomiast brak jest informacji o wynikach finansowych Spółki za 2007 r. Dotychczas zebrany materiał dowodowy pozwalał jednak na wniosek, że sytuacja finansowa strony w 2006 r. poprawiła się w stosunku do roku 2005.

Zgadzając się ze stroną co do tego, że na osiąganych przez nią wynikach finansowych zaważyło w znacznej mierze przejęcie przez transport drogowy części rynku usług transportowych, organ zauważył jednak, że z zebranego materiału dowodowego wynikało, że strona realizuje inwestycje współfinansowane z budżetu Państwa oraz ze środków Unii Europejskiej, zaś nakłady na dofinansowanie działalności A ze strony Państwa mają tendencję rosnącą. Odnosząc się do argumentu strony, iż strona nie otrzymuje bezpośrednio środków z dotacji budżetowych oraz dotacji z Unii Europejskiej, organ stwierdził, że brak jakiejkolwiek dokumentacji lub bardziej szczegółowych informacji ze strony skarżącej Spółki uniemożliwiał ocenę, w jaki sposób ta okoliczność mogłaby wpłynąć na sytuację finansowa strony. Jednocześnie organ powołał się na pochodzące ze stron internetowych Spółki informacje dotyczące zawartych w 2007 r. umów na realizacje inwestycji współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Organ nie uznał za przemawiające za umorzeniem kosztów egzekucjach także argumentów strony, dotyczących jej obciążeń z tytułu spłaty układu ratalnego, obejmującego należności z tytułu zaległych składek i wskazał, że termin spłaty ostatniej raty przypada na [...] r., zaś spłata należności z tytułu kosztów również może nastąpić w ratach.

W zakresie podniesionej przez stronę przesłanki ważnego interesu publicznego organ stwierdził, że interes ten musi być rozstrzygany wyłącznie w odniesieniu do A S.A. [...], stąd argumenty dotyczące wpływu odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych na sytuacje finansowa A są chybione. Organ stwierdził również, że strona, powołując się na ewentualne zwolnienia pracowników jako ważny interes publiczny, nie przedstawiła, mimo wezwania żadnych wyliczeń lub innej dokumentacji, pozwalającej ocenić wpływ odmowy umorzenia kosztów na sytuacje strony w zakresie zatrudnienia. Organ podkreślił również, że pojęcie interesu publicznego powinno być interpretowane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, co obejmuje także eliminowanie sytuacji prowadzących do obciążenia budżetu Państwa kosztami pomocy. Interes publiczny nie może być oceniany jednostronnie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 76 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu kosztów egzekucyjnych stanowią przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z których finansowane są m.in. koszty obsługi wypłaty bieżących świadczeń, a ponadto środki te zapewniają płynność finansową poszczególnych funduszy. Nieprzekazywanie w terminie składek niesie ze sobą konsekwencje ekonomiczno-społeczne i wpływa destabilizująco na system ubezpieczeń społecznych.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylanie, zarzucając: 1) naruszenie przez organ I instancji art. 10 § 1 i art. 81 oraz art. 77 §1 k.p.a. – poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, 2) naruszenie art 138 § 2 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie okoliczności wskazanych w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., 3) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez jego błędna wykładnię, 4) błędne zastosowanie w sprawie art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, 5) naruszenie art. 6, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., poprzez niewskazanie dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie.

Dyrektor Izby Skarbowej we W., powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych i podzielił stanowisko organu I instancji, iż postępowanie nie dowiodło, by przesłanki przemawiające za zastosowaniem tej ulgi wystąpiły w przypadku strony w stopniu uzasadniającym jej przyznanie. Zgadzając się z zawartą w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji interpretacją pojęcia interesu publicznego, organ odwoławczy podzielił także argumentację organu I instancji w tym zakresie, podkreślając w szczególności brak dowodów ze strony Spółki co do okoliczności podnoszonych przez nią w tym kontekście. Organ zauważył również, że kwota, o umorzenie której strona wnioskowała, jest nieznaczna (0,5%) w stosunku do wielkości straty wykazanej za 2007 r., wynoszącej [...] zł, a zatem jej zapłata może mieć jedynie nieznaczny wpływ na sytuację finansową strony, która mimo straty funkcjonuje na określonym poziomie wykonując statutowe zadania. Odnosząc się podnoszonych przez stronę argumentów dotyczących wykorzystywania obsługiwanej przez A S.A. infrastruktury kolejowej do celów obronności kraju i transportu publicznego, organ podkreślił, że podzielając takie rozumowanie należałoby każdorazowo zwolnić z obciążeń publiczno prawnych podmioty świadczące usługi publicznie użyteczne.

Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem niewłaściwego zbadania sytuacji finansowej strony. Stwierdził, że skoro A S.A. [...] jest jedynie jednostka wykonawczą organizacyjną A S.A. i nie sporządza samodzielnie sprawozdań finansowych, to jej możliwości finansowe należało ocenić z uwzględnieniem możliwości finansowych całej spółki A S.A. – która w zeznaniu za 2006 r. wykazała dochód w kwocie [...] zł, zaś w 2007 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Sytuacji strony nie można zatem określić jako dramatycznej, w szczególności biorąc pod uwagę, że była ona w stanie wygenerować środki w kwocie [...] mln zł na udzielenie w dniu [...] r. pożyczki dla B. Porównanie z kolei kwoty obciążających stronę należności z tytułu kosztów egzekucyjnych do wysokości straty uzyskanej przez A S.A. [...] wskazuje, że zapłata spornej kwoty może mieć najwyżej nieznaczny wpływ na sytuacje finansową strony, a w konsekwencji także na skutki w sferze zatrudnienia, zaś strona nie przedstawiła dowodów na tezę przeciwną. Za niesłuszny uznał organ zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. że brak szczegółowych wyjaśnień w kwestii rzetelności oświadczenia o udzielonej Spółce pomocy publicznej, wskazując, że zalecenia organu II zawierały zastrzeżenie "chyba że ustalenia takie zostały już dokonane, a rzetelność oświadczenia nie budzi wątpliwości".

Organ nie zgodził się również z zarzutem wydania decyzji z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. i przepisów art. 81, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez zapewnienia stronie możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Strona bowiem zapoznała się w dniu [...] r. z zebranym materiałem dowodowym i złożyła wyjaśnienia piśmie z dnia [...] r. Powołując się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13.10.2005 r. , sygn. akt II FSK 157/05 organ stwierdził, że przede wszystkim jednak przepis art. 10 k.p.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy k.p.a. należy stosować jedynie odpowiednio, z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, w tym zasady szybkości i skuteczności.

Za bezpodstawne organ uznał również zarzuty naruszenia przepisów art. 8, art. 8, art. 11 i art. 124 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. oraz o zasądzenie kosztów procesu. Strona zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 18 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, że w postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucji nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a., z zwłaszcza art. 10 § 1 oraz art. 81.

- art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej nie jest to postępowanie sensu stricte egzekucyjne i powinny w nim mieć w pełni zastosowanie przepisy kpa,

- art. 64e § 2 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię

- art. 29 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie;

- art. 6, art. 8, art. 7, art. 11, art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu skarżonego postanowienia do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych podniesionych w zażaleniu, a także prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 18 k.p.a. strona skarżąca wskazała, że niezasadnie organ odwoławczy powołał się na specyficzne cechy i cele postępowania egzekucyjnego, bowiem postępowanie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucji nie jest postępowaniem egzekucyjnym sensu stricte, gdyż nie prowadzi do wyegzekwowania jakichkolwiek obowiązków. W postępowaniu tym powinny więc znaleźć zastosowanie także przepisy k.p.a., w tym przepis art. 7 i art. 10 k.p.a. - tym bardziej że organy podatkowe stosowały przepisy k.p.a. w toku postępowania. W przeciwnym wypadku nie można byłoby przeprowadzić postępowania dowodowego (z czym również wiąże się zawiadomienie stron o jego zakończeniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału, o czym stanowi przepis art. 10 k.p.a.), dokonać oceny zebranych dowodów, czy wreszcie wydać rozstrzygnięcia. Podobnie obowiązkiem zarówno organów było stosowanie przepisów k art. 6, 7, 8, 10, 81 k.p.a. jak i innych, wskazanych w zażaleniu.

Spółka, uzasadniając naruszenie art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., wskazała, że nie miała faktycznej możliwości przedstawienia innych dokumentów, potwierdzających jej aktualna, trudną sytuację finansową, ponieważ nie została powiadomiona, że wydane zostanie ostateczne postanowienie w sprawie. Powyższe miało ten skutek, że organ nie uwzględnił ewentualnych zmian stanu faktycznego, ale opierając się na dotychczasowej dokumentacji założył z góry, że Spółka może spłacić należność w ratach.

W ocenie strony skarżącej, organ II instancji naruszył przepisy art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż pominął dowody oraz argumentację wskazaną przez zobowiązanego we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz w zażaleniu z [...] r., dotyczącą m.in. wpływu przymusowej zapłaty kosztów egzekucyjnych na możliwość realizacji przez stronę usług na rzecz społeczeństwa i ryzyka zakończenia działalności. Strona podkreśliła, że gromadzenie obecnie oszczędności na spłatę kosztów spowoduje niedochowanie umowy z dnia [...] r. o ratalnej spłacie zaległych składek, a w konsekwencji kontynuację postępowania egzekucyjnego, które może pogłębić zapaść finansową przedsiębiorstwa i stać się przyczyną zakończenia działalności wnioskodawcy.

Za nieuzasadniony Spółka uznała argument organu, iż zapłata kosztów egzekucyjnych nie wpłynie znacząco na jej sytuację finansową, gdyż wniosek ten był oparty jedynie na porównaniu wysokości tych kosztów do straty z działalności, poniesionej przez stronę skarżącą. Brak było jednak ze strony organu rzetelnej analizy dokumentacji oraz zbadania rzeczywistego wpływu egzekucji na sytuację finansową strony. Bezpodstawnie też organ wziął pod uwagę sytuację całej A S.A., zamiast tylko A S.A. [...]. Strona skarżąca nie sporządza co prawda samodzielnie sprawozdań finansowych, jednak na potrzeby postępowania były one przedstawiane z uwzględnieniem wyłącznie sytuacji A S.A. [...]. Zdaniem strony, wnioski organu I i II instancji są sprzeczne z logicznym rozumowaniem oraz doświadczeniem życiowym i nie zostały oparte na ocenie całokształtu materiału dowodowego- co stanowiło o naruszeniu art. 80 k.p.a.

Organy nie przeprowadziły również, zdaniem Spółki rzetelnego postępowania wyjaśniającego co do kwestii, czy za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawiał w niniejszej sprawie interes publiczny. Zawarta w skardze argumentacja wskazuje, że organy postrzegają interes publiczny w sposób subiektywny, rozstrzygając w tym zakresie z punktu widzenia własnych korzyści. Ważny interes publiczny, jako przesłankę umorzenia kosztów egzekucyjnych, należy bowiem, zdaniem strony, oceniać z punktu widzenia podmiotu ubiegającego się o ulgę, podczas gdy w niniejszej sprawie pojęcie to utożsamiono z interesem podmiotu udzielającego ulgi – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowisko i argumentacja organu w tym zakresie naruszały zatem art. 64 e § 2 u.p.e.a. oraz art. 29 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - którego przesłanki stosowania bezpodstawnie zastosowano w przedmiotowej sprawie.

Wskazując na naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107§ 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. strona podniosła, że odmawiając umorzenia kosztów egzekucyjnych, organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów i argumentów strony – w szczególności do zarzutu naruszenia przepisów art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., oraz że pominął argumentację Spółki. Co do pozostałych zarzutów uzasadnienie było lakoniczne i nie spełniało wymagań stawianych przepisem art. 107 w zw. z art. 126 k.p.a.

Zaskarżone postanowienie naruszało także art. 7 k.p.a., gdyż rozstrzygając organ pominął interes społeczny i słuszny interes obywateli – który w tym przypadku był tożsamy z interesem publicznym, stanowiącym przesłankę umorzenia kosztów egzekucyjnych. Interes ten przejawiał się w zapewnieniu społeczeństwu codziennych środków lokomocji oraz utrzymaniu miejsc pracy.

Prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie naruszało zasadę przekonywania oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej we W. podał, że strona w skardze powołała się na okoliczności, które były już przedmiotem oceny w postępowaniu przed organem drugiej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) – dalej w skrócie psa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c.

Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył wykładni i zastosowania art. 64e u.p.e.a. Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że:

1) nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W niniejszej sprawie strona, wnosząc o umorzenie kosztów egzekucyjnych, powoływała się przesłanki wymienione w pkt 1 i 2, tj. możliwość znacznego uszczerbku dla swojej bardzo trudnej sytuacji finansowej na skutek zapłaty kosztów oraz na ważny interes publiczny, wynikający z zadań strony w zakresie realizacji usług istotnych dla społeczeństwa i obronności kraju.

Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej we W. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. konieczne jest uwzględnienie szczególnego, uznaniowego charakteru postanowienia w przedmiocie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Na to, ze rozstrzygniecie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych opiera się na uznaniu organu egzekucyjnego wskazuje właśnie użyty w art. 64 e u.p.e.a. zwrot "może". Na związaną z tym pewna swobodę organu co do treści podjętego rozstrzygnięcia zwrócono zresztą uwagę w uzasadnieniach postanowień organów obu instancji.

W doktrynie i orzecznictwie prawa podatkowego i administracyjnego można mówić o utrwalonej interpretacji pojęcia uznania administracyjnego oraz jego zakresu. Uznanie administracyjne oznacza, że kształt rozstrzygnięcia w sprawie nie jest ściśle zdeterminowany obowiązującą normą prawną, ale że to do organu administracyjnego (podatkowego) należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Zarazem orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie upoważnia organu do całkowicie swobodnego potraktowania ani zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ani poczynionych na jego podstawie ustaleń. W wyroku z dnia 3 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA 212/03 (LEX nr 147341) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślał, że "uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika". Jakkolwiek cytowany wyrok dotyczył instytucji umorzenia, o jakiej mowa w art. 67 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: o.p., to w zakresie, w jakim odnosił się do charakterystyki uznania administracyjnego, jego tezy pozostają aktualne na gruncie rozpoznawanej sprawy. Stanowisko, iż sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa tak wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca, prezentował także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96 (LEX nr 31877).

Oznacza to, że działając w granicach uznania administracyjnego organ egzekucyjny, zanim podejmie rozstrzygnięcie na postawie art. 64 e u.p.e.a., powinien dokonać oceny, czy przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych zaistniały w konkretnej sprawie - po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego. To z wymaga od organu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, powołanych przez stronę jako przesłanka zastosowania instytucji umorzenia, o jakiej mowa w art. 64 e) u.p.e.a. Nie może bowiem organ podjąć rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego bez uprzedniego ustalenia, czy w przesłanki zastosowania wnioskowanej ulgi w ogóle zaistniały. Ustalenia w tym zakresie wymagają natomiast przeprowadzenia, choćby w ograniczonym zakresie postępowania dowodowego i dokonania oceny zebranych dowodów.

Uznaniowy charakter postanowienia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych i związany z nim zakres obowiązków organu egzekucyjnego, musi z kolei mieć wpływ na zakres i sposób kontroli tego postanowienia w toku postępowania przed sądem administracyjnym. Odwołując się ponownie do doktryny oraz orzecznictwa w sprawach rozpoznanych w ramach uznania administracyjnego, należy stwierdzić, że ocenie ze strony sądu podlega w takich przypadkach jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji, nie zaś samo rozstrzygnięcie. Z tych też względów szczególnie istotne staje się należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska – które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdził, że podczas postępowania organ egzekucyjny podjął wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbierając dowody i analizując całokształt okoliczności faktycznych mogących wskazywać na istnienie ustawowych przesłanek umorzenia. Znalazło to odzwierciedlenie w szeroko umotywowanych decyzjach obu organów podatkowych.

Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu błędnego zastosowania art. 18 u.p.e.a., a w konsekwencji naruszenia art. 10 k.p.a. i 81 k.p.a. Sąd uznał, że jakkolwiek zarzuty te okazały się częściowo zasadne, to jednak nie mogły w niniejszej sprawie stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi, że - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej - w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgadzając się z Dyrektorem Izby Skarbowej we W. co do tego, że z uwagi na specyfikę postępowania egzekucyjnego oraz jego cele, sposób zastosowania przepisów k.p.a. w tym postępowaniu należy uznać za ograniczony, Sąd przychyla się jednak do stanowiska strony skarżącej, iż w przypadku rozstrzygnięcia na podstawie art. 64 e) u.p.e.a., "odpowiednie" zastosowanie przepisów k.p.a., a w szczególności przepisów z zakresu postępowania dowodowego oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego, należy oceniać uwzględniając charakterystykę instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych. "Odpowiedniość" stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym musi być bowiem odnoszona do konkretnych elementów i instytucji postępowania egzekucyjnego i wyraża się ona w stosowaniu tych przepisów k.p.a., których zastosowanie jest w danej sytuacji niezbędne dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego i podejmowania rozstrzygnięć w sposób zapewniający realizację celów i zasad tego postępowania. Jak już wykazano na wstępie, dokonując analizy charakteru rozstrzygnięcia podejmowanego na podstawie art. 64 e) u.p.e.a., prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymaga prowadzenia przez organ postępowania obejmującego zebranie i ocenę dowodów, co prowadzi do wniosku, że w postępowaniu tym powinny w niezbędnym zakresie znaleźć zastosowanie przepisy k.p.a. dotyczące postępowania dowodowego. Nie ulega zresztą wątpliwości, że de facto w niniejszej sprawie organ egzekucyjny, a także organ odwoławczy, stosowały te przepisy – gromadząc przedstawiane przez stronę dowody oraz podejmując własne działania mające na celu wyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, a także wzywając stronę do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia dowodów.

Oceniając w kontekście powyższego zasadność stosowania art. 10 § 1 k.p.a. w postępowaniu toczącym się na skutek wniosku zobowiązanego o umorzenie kosztów egzekucyjnych, Sąd uznał, że brak jest podstaw do odmowy stosowania tego przepisu. Niewątpliwie zasadniczy cel typowego postępowania egzekucyjnego – jakim jest przymusowe wyegzekwowanie należności, jak również związane z tym celem zasady szybkości i skuteczności, nie są najbardziej istotne z punktu widzenia zastosowania art. 64 e ) u.p.e.a. Przepis ten dotyczy bowiem swoistej ulgi i formułuje takie przesłanki jej zastosowania, które nadają znaczenie zasadom i przepisom związanym z prawidłowym wykazaniem istnienia w sprawie tych przesłanek. Art. 10 k.p.a., formułujący prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu oraz do wypowiedzenia się przez nią przed wydaniem decyzji (postanowienia) co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jest przepisem o charakterze gwarancyjnym dla zasady prawdy obiektywnej, zapewniającym także w przypadkach, gdy ciężar wykazania istotnej w sprawie okoliczności spoczywa na stronie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy organ może uznać za kompletny i poddający się ocenie organu. Stąd też, zdaniem Sądu, co do zasady przepis ten powinien znajdować zastosowanie w toku rozpoznania wniosku strony o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Jednocześnie jednak trzeba zauważyć, że uchybienie przez organ obowiązkowi zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed podjęciem rozstrzygnięcia, nie zawsze będzie stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Sąd może bowiem z tej przyczyny uchylić zaskarżony akt, o ile stwierdzi, że stwierdzone naruszenie prawa mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt c) p.s.a.). Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę, że w orzecznictwie dotyczącym stosowania art. 10 k.p.a. oraz analogicznego przepisu art. 200 o.p. podkreślano konieczność wykazania przez stronę wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. W wyroku z dnia 21.12.2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 434/06, LEX nr 366217) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że "Podnosząc w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 10 § 2 k.p.a. strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu)".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że jakkolwiek przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ nie zawiadomił strony o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, to jednak uchybienie to nie może w tym przypadku stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia. Strona, formułując w skardze zarzut w tym zakresie, nie wykazała bowiem, w jaki sposób to naruszenie prawa mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie, a w szczególności nie wskazała, jakich okoliczności lub dowodów nie mogła na skutek tego naruszenia powołać. Mimo obszernych wywodów zawartych w skardze na poparcie powyższego zarzutu, strona w istocie nie podała jednak żadnych konkretnych przykładów pominiętych dowodów lub okoliczności, ograniczając się do ogólnikowego zarzutu pozbawienia jej możliwości przedłożenia nowych, aktualnych dokumentów, poświadczających jej złą sytuację ekonomiczną, nie precyzując ani o jakie dokumenty chodzi, ani jakich dostarczają one nowych informacji o sytuacji finansowej strony. Zarazem z akt sprawy wynika, że strona brała udział w postępowaniu, składała wyjaśnienia i przedkładała dokumenty. Pismem z dnia [...] r. została poinformowana przez organ I instancji o zebraniu dodatkowych materiałów dowodowych i prawie do zapoznania się z nimi, a w dniu [...] r. skorzystała z tego prawa i złożyła pisemne wyjaśnienia. Dodatkowe dowody zgromadzone przez organ od tego momentu obejmowały jedynie dokumenty przesłane przez samą stronę (do przedłożenia których została wezwana w dniu [...] r.), a także informacje znane stronie, bo dotyczące całej spółki A S.A., której jednostką organizacyjną jest strona skarżąca. Tym bardziej więc, wobec niewskazania przez stronę skarżącą, możliwości przedłożenia jakich konkretnie dokumentów została pozbawiona przed zakończeniem postępowania, nie można stwierdzić, że zaniechanie powiadomienia jej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kolejne zarzuty skargi dotyczyły naruszenia przez organy obu instancji przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów. Powyższe zarzuty, w przekonaniu Sądu, nie znajdują jednak potwierdzenia w aktach sprawy oraz treści zaskarżonego postanowienia. Obowiązki organu, wynikające z powołanych wyżej przepisów, obejmują zebranie w sposób wyczerpujący oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77), a następnie dokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80). W niniejszej sprawie ciążące na organach zadanie zebrania materiału dowodowego, jego przeanalizowania i oceny dotyczyło postępowania wyjaśniającego co do istnienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. W tym miejscu należy zauważyć, że ogólna zasada, zgodnie z którą to na organie ciąży zasadniczo odpowiedzialność za możliwie dokładne ustalenie stanu faktycznego, w tym podejmowanie inicjatywy przy zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu wszystkich okoliczności sprawy, doznaje pewnej modyfikacji w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych. W zakresie bowiem przesłanki ewentualnego znacznego uszczerbku sytuacji finansowej zobowiązanego na skutek ściągnięcia kosztów egzekucyjnych (art. 64 e § 2 pkt 1 in fine), ciężar wykazania istnienia tej okoliczności został przerzucony na zobowiązanego, o czym świadczy użyte w tym przepisie sformułowanie "gdy zobowiązany wykaże". To strona ubiegająca się o ulgę powinna zatem wskazać na konkretne okoliczności przemawiające za jej zastosowaniem oraz przytoczyć argumenty i dowody na ich poparcie. Ponieważ jest oczywiste, że każda egzekucja prowadzi do uszczerbku w sytuacji finansowej zobowiązanego, istotne będzie zatem wykazanie przez stronę, poprzez odniesienie się do konkretnych elementów czy aspektów jej sytuacji ekonomicznej, że rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych, bez ryzyka, że uszczerbek ten będzie miał znaczne rozmiary. Powyższe nie znosi obowiązku organu do podejmowania ewentualnych czynności, mających na celu wyjaśnienie czy doprecyzowanie okoliczności wskazanych przez stronę, jako świadczące o istnieniu tej przesłanki, jednakże nie można wywodzić nieograniczonego obowiązku organu do samodzielnego poszukiwania faktów potwierdzających tezę strony. W szczególności w sytuacji, gdy o ogólnej kondycji i możliwościach finansowych strony decyduje szereg czynników i zależności, brak jest podstaw do obciążania organu obowiązkiem badania wpływu, jaki obciążenie strony kosztami egzekucyjnymi może wywrzeć na jej sytuację ekonomiczną, jak i rozmiarów związanego z tym uszczerbku jej finansów - jeżeli strona nie powołuje się na konkretne dane i dowody dotyczące swojej sytuacji ekonomicznej, pozwalające jasno ocenić zależność pomiędzy zapłatą kosztów a znaczącym pogorszeniem sytuacji finansowej strony.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca dostarczyła do organu bardzo obszerną dokumentację potwierdzającą jej sytuację finansową. Organ nie kwestionował, że ogólna sytuacja strony jest trudna, z uwagi na poniesioną wysoką stratę z działalności gospodarczej, przytoczył jednak szereg argumentów, powołując się na zgromadzone dowody, przemawiających za stanowiskiem, iż zapłata ewentualna kosztów nie musi prowadzić do znaczącego pogorszenia tej sytuacji. Nie jest prawdą twierdzenie strony, zawarte w skardze, że powyższy wniosek organy oparły jedynie na porównaniu wysokości straty A [...] oraz wysokości kosztów przypadających do zapłaty. Był to jeden z argumentów organu, który należy zresztą uznać za istotny w świetle wynikającego z art. 64 e u.p.e.a. warunku "znacznego uszczerbku" dla sytuacji finansowej strony - dla stwierdzenia bowiem, że uszczerbek będzie "znaczny" konieczne jest odniesienie wielkości kwoty, o umorzenie której strona się ubiega, do stanu jej finansów. Organy obu instancji trafnie zauważyły, że kwota należnych kosztów sądowych stanowi jedynie nikły procent wykazanej przez stronę straty, z czego logicznie mogły wywieść, że poniesienie tych kosztów nie wpłynie znacząco na kondycję finansową A [...], w szczególności gdy straty wykazane przez stronę w latach poprzednich były wyższe, a mimo to Spółka prowadziła działalność i realizowała statutowe zadania. Spółka, z drugiej strony, nie wykazała dlaczego pomimo to, zapłata należnych kosztów znacząco pogłębi jej trudności finansowe.

Wymaga jednak ponownie podkreślenia, że odnosząc się do argumentów strony, dotyczących jej sytuacji ekonomicznej organy obu instancji przedstawiły w uzasadnieniach swoich postanowień obszerną argumentację, odnosząc się również do innych okoliczności, ustalonych w toku postępowania. Wskazano m.in. na podjęte działania naprawcze, mające doprowadzić do poprawy sytuacji A S.A. poprzez zawarcie, w wyniku postępowania restrukturyzacyjnego, prowadzonego wobec A [...] - największego dłużnika strony skarżącej, porozumienia, gwarantującego przekazanie stronie części pożyczki otrzymanej przez A [...] z budżetu państwa. Organy zwróciły również uwagę na coroczne zwiększanie kwot nakładów środków budżetowych na potrzeby A oraz możliwość korzystania z dotacji pochodzących z Unii Europejskiej. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. odniósł się zarazem do podnoszonych przez stronę argumentów, że w praktyce środki pochodzące z dotacji są dla niej niedostępne, gdyż wymaga to wniesienia wkładu własnego, a ponadto beneficjentem dotacji z Unii Europejskiej jest A S.A., a nie A [...], która jest realizatorem projektów inwestycyjnych, ale nie otrzymuje środków finansowych bezpośrednio z budżetu państwa lub z Unii Europejskiej. Organ w uzasadnieniu postanowienia zwrócił uwagę, iż strona nie dostarczyła informacji, pozwalających na ocenę, w jakim stopniu to okoliczność rzeczywiście wpływa na jej sytuację finansową, w sytuacji gdy jednocześnie z informacji zawartych na stronach internetowych A S.A., przytoczonych w uzasadnieniu, wynika, że Spółka ta korzysta ze znacznych środków, pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, realizując tylko w 2007 r. 16 umów, na podstawie których inwestycje finansowane są w części od 70 do 85 % ze środków unijnych.

W tym miejscu należy podzielić stanowisko organów, iż zasadnie, przy dokonywaniu oceny sytuacji finansowej strony, uwzględniły także sytuację ekonomiczną całej spółki A S.A., której jednostką wykonawczą jest A [...]. Jak bowiem wynika z informacji udzielonych przez stronę w piśmie z dnia [...] r., A [...] nie sporządza samodzielnie sprawozdań finansowych, a środki na realizację projektów inwestycyjnych są księgowane i rozliczane na szczeblu centrali A S.A. W tej sytuacji, organ II instancji słusznie uznał, że na sytuację finansową A [...] musi mieć wpływ kondycja ekonomiczna całej spółki A S.A., a ta w zeznaniu CIT-8 za 2006 r. wykazała dochód w wysokości [...] zł, zaś w zeznaniu za 2007 r. dochód w wysokości [...] zł. Wobec powyższego oraz biorąc pod uwagę, że strona – jak wynikało z ustaleń w postępowaniu – była w stanie w marcu 2007 r. udzielić pożyczki w kwocie [...] zł dla B, wniosek organu, co do tego, że sytuacja finansowa strony nie jest tak dramatyczna, jak podnoszono we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz w odwołaniu, należało uznać za nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów.

Analizując faktyczne możliwości spłaty przez stronę ciążących na niej kosztów sądowych, organ I instancji zauważył również, iż w marcu 2008 r. upływa termin spłaty ostatniej raty, wynikającej z zawartego w 2005 r. układu ratalnego, którego realizację strona wskazywała jako znaczne obciążenie. Tak więc organ, dokonując oceny przesłanki wynikającej z art. 64 § 2 pkt 1 e u.p.e.a., wziął także pod uwagę związane z powyższym ograniczenie wydatków strony o kwotę ok. [...] zł miesięcznie, począwszy od wskazanej wyżej daty. W kontekście powyższego, wbrew zarzutom skargi, istotne znaczenie ma zawarte w postanowieniu Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. stwierdzenie, iż po zakończeniu spłaty układu ratalnego strona będzie miała możliwość podjęcia spłaty kosztów egzekucyjnych również w układzie ratalnym. Skoro bowiem organ egzekucyjny wyraża gotowość do zawarcia ponownie układu ratalnego oraz rozpoczęcia przez stronę spłaty należności dopiero po zakończeniu spłaty układu ratalnego z 2005 r., to powyższe należy ocenić, jako okoliczność wpływającą na możliwości finansowe strony, której nie dezawuuje fakt, że strona sama nie zwróciła się dotychczas wnioskiem o umożliwienie jej spłaty należności w systemie ratalnym.

Reasumując należy uznać, że organy obu instancji dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, mogącego świadczyć o sytuacji ekonomicznej strony i ewentualnym przyczynieniu się spłaty kosztów egzekucyjnych do spowodowania znacznego uszczerbku jej finansów. Zebrane dowody obejmowały informacje dostarczone przez wnioskodawcę, ale były również efektem czynności podejmowanych przez organ (wezwania do uzupełnienia informacji i wyjaśnień, informacje uzyskane we własnym zakresie z internetu oraz z organów finansowych, dotyczące sytuacji A S.A.). Wnioski organu były logiczne i poprzedzone wnikliwą analizą zebranych dowodów. Natomiast twierdzenia Spółki o tak daleko idących skutkach uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie zostały oparte na solidnych i przekonywujących argumentach. Biorąc pod uwagę powyższe oraz uwzględniając omówione na wstępie zasady dotyczące ciężaru wykazania istnienia przesłanki, o jakiej mowa w art. 64 § 2 pkt 1 u.p.e.a., Sąd uznał, że w toku rozpoznania wniosku strony o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Co do zarzutu naruszenia art. 64e § 2 u.p.e.a pod kątem uwzględnienia interesu publicznego Sąd stwierdza, że uzasadnionym było wyważenie interesu publicznego nie tylko z perspektywy istotnych funkcji społecznych spełnianych przez zobowiązanego, ale także z punktu widzenia stanu finansów publicznych. "Ważny interes publiczny" stanowi pojęcie niedookreślone i trudno o jakąkolwiek jego uniwersalną definicję. Sprecyzowanie jej znaczenia może zostać dokonane tylko na tle okoliczności konkretnej sprawy, przy czym występujący interes publiczny musi mieć cechy wyjątkowe, pozwalające uznać go za ważny. Użycie słowa "ważny" w regulacji prawnej podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na ten interes. Uwzględnia to fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem zobowiązania związanego z przymusowym dochodzeniem należności.

Zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie miały zatem prawo uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanego z tytułu kosztów egzekucyjnych. Organy wyjaśniły w swoich postanowieniach, w czym upatrywały korzyści publicznych zarówno w razie umorzenia kosztów egzekucyjnych, jak i w razie ich zapłaty przez stronę, Wskazały na skutki niepłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, konieczność egzekucji których spowodowała powstanie przedmiotowych kosztów, podkreślając, że wszystkie przesłanki umorzenia kosztów, powinny być zatem rozpatrywane nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno-finansowej zobowiązanej Spółki, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Powyższe nie stanowiło jednak, jak podnosi w skardze strona, bezpodstawnego zastosowania art. 29 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale próbę wyważenia interesu publicznego, wyrażającego się w poprawie jakości infrastruktury kolejowej oraz rozwoju konkurencji dla transportu samochodowego – w związku z ewentualnym umorzeniem kosztów egzekucyjnych oraz interesu publicznego, jakim jest sprawna i terminowa obsługa wypłaty bieżących świadczeń z sytemu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że organ nie kwestionował istnienia potrzeby rozwoju i poprawy infrastruktury kolejowej, ale działając w ramach uznania administracyjnego uznał, że istnieją inne ważne racje, przemawiające przeciwko przyznaniu pierwszeństwa argumentom strony w kontekście oceny interesu publicznego. Nieprzekazywanie w terminie składek, które doprowadziło do powstania zaległości u strony, a w efekcie – do powstania kosztów egzekucyjnych, powoduje konsekwencje w wymiarze ekonomiczno-społecznym dla świadczeń emerytalnych osób indywidualnych (brak składek zaewidencjonowanych na indywidualnych kontach pracowników może w przyszłości odbić się negatywnie na wysokości ich świadczeń emerytalnych) oraz wpływa destabilizująco na system ubezpieczeń społecznych (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 646/2005).Słusznie organy zwróciły przy tym uwagę, że sam fakt realizowania przez stronę ważnych funkcji w zakresie transportu i obronności nie może stanowić o istnieniu przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż w takim wypadku należałoby zwolnić z obciążeń publicznych także inne podmioty, wykonujące zadania ważne dla społeczeństwa. Jednocześnie powoływany przez stronę w kontekście przesłanki ważnego interesu publicznego argument dotyczący ewentualnych redukcji zatrudnienia, spowodowanych zapłatą kosztów egzekucyjnych, nie znalazł – jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu - potwierdzenia w żadnej dokumentacji lub wyliczeniach, o dostarczenie których organ zwracał się do strony. Organ nie posiadał zatem żadnych skonkretyzowanych danych, pozwalających na ocenę faktycznego wystąpienia powołanego ryzyka, a tym samym nie można skutecznie zarzucić organowi pominięcia tej okoliczności przy rozpatrywaniu wniosku.

Stanowisko organu w kwestii istnienia obu powołanych przez stronę przesłanek umorzenia kosztów sądowych oraz oceny, czy zaistniały w stopniu uzasadniającym przyznanie stronie wnioskowanej ulgi, zostało zarazem obszernie i wyczerpująco uzasadnione. To zaś każe za bezpodstawne uznać zarzuty naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.

Za bezpodstawny sąd uznał również zarzut wydania postanowienia z naruszeniem art. 7 k.p.a., stanowiącego, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak wykazano na wstępie, nie można skutecznie zarzucić organom w niniejszej sprawie zaniechania podejmowania działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jednocześnie przepis ten, w zakresie, w jakim traktuje o interesie społecznym i słusznym interesie obywateli, nie znajdzie, zdaniem Sądu, "odpowiedniego" zastosowania w toku orzekania przez organ na podstawie art. 64 e) u.p.e.a., w którym określono odrębnie, jakie wartości organ powinien uwzględniać przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Tym niemniej, jak wskazują uzasadnienia postanowień, rozważając przesłankę ważnego interesu publicznego w kontekście zastosowania instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych, organ de facto brał pod uwagę właśnie różne wartości, w jakich wyrażą się interes społeczny.

Reasumując Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie podjęto po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, a argumenty i wnioski organu były logiczne oraz znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia, powodując, że

podjęte rozstrzygnięcie mieściło się w granicach uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 upsa.