Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 637/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017r. sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. wystawionego przez wierzyciela - Prezydenta M. B. . Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym dotyczy należności z tytułu podatku od nieruchomości za I i II kwartał 2016r. w kwocie [...]zł. Tytuł wykonawczy został doręczony w dniu [...] października 2016 r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] października 2016 r., którym organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia wypłacanego skarżącej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w T..

P. z dnia [...] października 2016 r. zobowiązana wniosła zarzuty, kwestionując w uzasadnieniu solidarny charakter obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Strona podniosła, że jako współwłaściciel nieruchomości w wysokości 1/12 udziału we współwłasności została nieprawidłowo uznana za osobę zobowiązaną do zapłaty w całości podatku od nieruchomości za 2016 r., ustalonego decyzją organu podatkowego będącego jednocześnie wierzycielem - Prezydenta M. B..

Organ egzekucyjny przekazał zarzuty wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm.), dalej u.p.e.a.

Prezydent M. B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wskazał, że decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. został ustalony podatek od nieruchomości na 2016 r. w kwocie [...]zł za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. M. M. K. [...], a ponieważ nieruchomość stanowi współwłasność, to odpowiedzialność za całość zobowiązania podatkowego ponoszą solidarnie wszyscy współwłaściciele.

Na wydane przez wierzyciela postanowienie skarżąca wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...].PG uznał zgłoszone przez stronę zarzuty za niezasadne. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny wskazał stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu z dnia [...] listopada 2016 r., zgodnie z którym, podatek od nieruchomości na rok 2016 ustalony decyzją Prezydenta M. B. z dnia [...] lutego 2016 r. dotyczy całej nieruchomości i wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości, którzy są odpowiedzialni solidarnie za wykonanie obowiązku podatkowego.

Na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego strona złożyła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 54 § 5 u.p.e.a. w przedmiocie uznania prawidłowości czynności egzekucyjnych oraz naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 6, 7, 8, 9, 10 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a., z uwagi na niewskazanie merytorycznych przesłanek wydania postanowienia, jak i niepełną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności podniesiono pominięcie faktu, że strona jest współwłaścicielem opodatkowanej nieruchomości posiadającym jedynie 1/12 udziału, a ponosi w całości odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe wynikające z prawa podmiotowego, jakim jest prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Ponadto wskazano, że nieruchomość ta jest przedmiotem sporu między współwłaścicielami w toczącym się postępowaniu przed Sądem Rejonowym w [...] sygn. akt II Ns 3718/14 w sprawie o zniesienie współwłasności. W ocenie skarżącej, obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości dotyczy A. S., która posiada udział we współwłasności nieruchomości, lecz przez wiele lat władała całą nieruchomością jak swoją, mając poczucie wyłącznej własności i czerpała z tego pożytki. Zatem korzystała z tej nieruchomości ponad wartość przysługującego jej udziału, nie rozliczając się przy tym z pozostałymi współwłaścicielami. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, możliwe jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w stosunku do jednej i tej samej osoby, która w części jest podatnikiem jako właściciel (współwłaściciel) posiadanego udziału, a w części, jako samoistny posiadacz pozostałej części nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przywołał przepisy art. 33 § 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a., a następnie wskazał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. - wydając postanowienie z dnia [...] lutego 2017, związany był stanowiskiem Prezydenta M. B., który w postanowieniu z dnia [...] listopada 2016 r. orzekł o niezasadności zarzutów zgłoszonych w piśmie z dnia [...] października 2016 r. Prezydent M. B. w swoim rozstrzygnięciu wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 716 ze zm.), dalej u.p.o.l., obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje z chwilą nabycia nieruchomości i uzależniony jest jedynie od posiadania nieruchomości, a nie innych okoliczności, np. sytuacji majątkowej podatnika, korzystania z nieruchomości, czerpania z niej dochodów, jej wartości czy jakości gruntów. Wskazał, że podatek od nieruchomości za nieruchomość położoną w B. przy ul. [...]. M. M. K. [...] został ustalony na rok 2016 decyzją Prezydenta M. B. z dnia [...] lutego 2016 r. w kwocie [...]zł. Podatek od nieruchomości ustalony tą decyzją dotyczy całej nieruchomość, gdyż cała nieruchomość, a nie udziały we współwłasności, stanowi przedmiot opodatkowania tym podatkiem. Jeśli nieruchomość stanowi współwłasność, to jak wynika z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz z art. 92 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej O.p., zarówno obowiązek podatkowy, jak i odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spoczywa solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Oznacza to, że cała nieruchomość, a nie udziały we współwłasności są przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a odpowiedzialność za całość zobowiązania podatkowego ponoszona jest solidarnie przez wszystkich współwłaścicieli. Podatek od nieruchomości ustala się w jednej decyzji adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Wymieniona decyzja Prezydenta M. B. została skierowana i doręczona A. S., B. K. oraz skarżącej. Ustalone decyzją wymiarową zobowiązanie podatkowe ma charakter solidarny, co oznacza, że obciąża wszystkich współwłaścicieli w pełnej wysokości, a zapłata przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania w stosunku do pozostałych współwłaścicieli. Wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich zobowiązanych łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z nich zwalnia z obowiązku pozostałych. Sposób rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości należy do sfery prawa cywilnego i jest uregulowany w Kodeksie cywilnym. Wierzyciel w swoim stanowisku stwierdził, że jako współwłaściciel strona jest solidarnie zobowiązana wraz z pozostałymi współwłaścicielami, tj. A. S. i B. K. do wykonania obowiązku z tytułu podatku od nieruchomości za wymienioną nieruchomość.

Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 54 § 5 u.p.e.a. Dyrektor stwierdził, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy wnoszonej w trybie art. 54 § 1 skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Skarga złożona przez skarżącą na zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego została rozpatrzona w odrębnym postępowaniu.

W ocenie organu, nie mają również zastosowania wskazane w zażaleniu art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 O.p. bowiem odnoszą się one do postępowania podatkowego, a nie egzekucyjnego.

Natomiast zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 10 i 11 k.p.a., w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, należało uznać za nieuzasadnione, albowiem organy prowadzące postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów działały zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w tych przepisach.

W skardze do tut. Sądu strona wniosła o uchylenie postanowień organów pierwszej i drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

- obrazę przepisu art. 33 §1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego. Strona podniosła, że biorąc pod uwagę przepis art. 3 ust. 4 u.p.o.l. w zw. z art. 366 i nast. k.c. wybór uprawnionego wierzyciela do wskazania dłużnika ma charakter uznaniowy, który w ogólnych zasadach postępowania administracyjnego nie może oznaczać wyboru dowolnego. Wobec okoliczności, że skarżąca ma najmniejszy udział w przedmiotowej nieruchomości, nie mieszka i nie korzysta z niej, wybór jej jako dłużnika całości podatku od nieruchomości jest, w jej ocenie, bezzasadnym faworyzowaniem w szczególności dłużniczki A. S., która zajmuje prawie całą nieruchomość i z niej korzysta. Ponadto, przez okres około 30 lat nieruchomość ta stanowiła jej główne źródło dochodu;

- obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wydane orzeczenie, poprzez naruszenie dyspozycji art. 6, 7, 8, 9, 10 k.p.a. przez niezrozumiałe odstąpienie od konieczności wskazania merytorycznych przesłanek wydania postanowienia organu, przez jedynie lakoniczne i niepoparte zasadną oraz faktycznie i prawnie uzasadnioną analizą konkretnych przesłanek zaskarżonego postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] lutego 2017r. w sprawie uznania za niezasadne zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2016r. W ocenie strony, organ II instancji dokonał również niepełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, które powinno być analizowane przede wszystkim w oparciu o wskazania wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, w szczególności poprzez sprzeczne z podstawowymi prawami jednostki bezwzględne stosowanie postanowienia, które w analizowanym przypadku ma formę decyzji opartej de facto na swobodnym uznaniu organu

i w konsekwencji zaskarżalnej administracyjnym trybem instancyjnym;

- naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie skarżącej podstawy tak prawnej, jak i faktycznej postanowienia, a przede wszystkim celowościowej motywacji organu, podyktowanej przepisem prawa rażąco sprzecznym z interesem prywatnym,

a także de facto publicznym;

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów

i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle ujawnionych okoliczności sprawy -

w kontekście wyboru dłużnika i faworyzowania pozostałych współwłaścicieli, którzy posiadają większy udział we współwłasności i korzystają z niej nie dzieląc się w żaden sposób uzyskanymi korzyściami, polegającymi na zajmowaniu nieruchomości ponad wartość swojego udziału z pokrzywdzeniem skarżącej.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

I. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

II. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, w sprawie uznania za niezasadne zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w fazie wszczęcia tego postępowania. W piśmie z dnia [...] października 2016r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na błędne i niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 1 oraz ust. 7 u.p.o.l., poprzez przyjęcie, że podatek od nieruchomości w całości obciąża skarżącą, pomimo, że ma zaledwie 1/12 udziału we współwłasności, wobec czego, jej obowiązek podatkowy wynosi w skali roku [...] zł, co winno wynikać wprost z decyzji. Skarżąca wniosła o uchylenie tytułu wykonawczego oraz dokonanego zajęcia. W uzasadnieniu skarżąca zakwestionowała solidarny charakter obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jako współwłaściciel nieruchomości w wysokości 1/12 udziału we współwłasności została nieprawidłowo uznana za osobę zobowiązaną do zapłaty, ponad wartość udziału we współwłasności, podatku od nieruchomości za 2016r., ustalonego decyzją organu podatkowego - Prezydenta M. B..

Do tej kwestii nawiązuje też sformułowany w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 33 §1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego. Strona podniosła, że biorąc pod uwagę przepis art. 3 ust. 4 u.p.o.l. w zw. z art. 366 i nast. k.c. wybór uprawnionego wierzyciela do wskazania dłużnika ma charakter uznaniowy, który w ogólnych zasadach postępowania administracyjnego nie może oznaczać wyboru dowolnego. Wobec okoliczności, że skarżąca ma najmniejszy udział w przedmiotowej nieruchomości, nie mieszka i nie korzysta z niej, wybór jej jako dłużnika całości podatku od nieruchomości jest, w jej ocenie, bezzasadnym faworyzowaniem w szczególności dłużniczki A. S., która zajmuje prawie całą nieruchomość i z niej korzysta.

III. W ocenie Sądu stanowisko skarżącej nie jest prawidłowe, nie znajduje ono bowiem normatywnego uzasadnienia. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być okoliczności enumeratywnie wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a., w tym identyfikowany przez strony i wymieniony w pkt 4 tego przepisu błąd co do osoby zobowiązanego. Zgodnie bowiem z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 ustawy,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W klasycznej postaci, błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, oraz sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek.

Skarżąca w złożonych zarzutach zasadniczo nie kwestionuje samego istnienia obowiązku ( co mogłoby być objęte zarzutem wskazanym w art. 33 § 1 pkt 1 ), ale uważa, że nieprawidłowym jest uznanie jej za osobę zobowiązaną do zapłaty całości ustalonego decyzją organu podatkowego podatku od nieruchomości za 2016r., ponad wartość przypadającego na nią udziału we współwłasności, kwestionując przy tym solidarny charakter obowiązku podatkowego.

Wymaga wobec tego podkreślenia, że w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W orzecznictwie wskazuje się, że z istoty przyjętego w art. 34 § 1 u.p.e.a. rozwiązania wynika, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowi niezbędną informację dla organu egzekucyjnego i warunek rozstrzygnięcia postanowieniem o tych zarzutach (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 980/08, LEX nr 513118).

W rozpoznawanej sprawie wierzyciel - Prezydent M. B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...].LF uznał zarzuty zgłoszone pismem z dnia [...] października 2016 r. za nieuzasadnione. Wskazał, że decyzją Prezydenta M. B. z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] został ustalony podatek od nieruchomości na 2016 r. w kwocie [...]zł za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. M. M. K. [...], a ponieważ nieruchomość stanowi współwłasność, to odpowiedzialność za całość zobowiązania podatkowego ponoszą solidarnie wszyscy współwłaściciele.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] zaskarżone orzeczenie utrzymało w mocy.

Wobec powyższego, stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów było dla organu egzekucyjnego oraz Dyrektora Izby Skarbowej w B. jako organu nadzoru i jednocześnie organu odwoławczego wiążące, a organ ten nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie zajętego stanowiska w przedmiocie wniesionych zarzutów ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1522/13, z dnia 28 października 2008 r. sygn. akt II FSK 1006/07, z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 333/08, z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II FSK 795/09, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Nie oznacza to jednak, że Sąd rozpoznający skargę w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, nie może poddać kontroli stanowiska wierzyciela wydanego w trybie art. 34 u.p.e.a. Pomimo tego, że aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Prawo do kontroli prawidłowości niezaskarżonego odrębnie postanowienia wierzyciela, stwarza na etapie postępowania sądowoadministracyjnego art. 134 i art. 135 p.p.s.a., w myśl których to przepisów, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1) oraz stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135).

Z tych względów Sąd dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., ale także postanowień wierzyciela, które stanowiły podstawę i niezbędny element postanowienia bezpośrednio objętego skargą.

IV. W ocenie Sądu orzekającego, postanowienia wierzyciela w niniejszej sprawie nie naruszają prawa, co z kolei powoduje brak wadliwości postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

Organ odwoławczy rozpoznając zgłoszony zarzut, w swoim uzasadnieniu trafnie odwołał się do prawidłowego stanowiska Prezydenta M. B. wyrażonego w postanowieniu z dnia [...] listopada 2016r., utrzymanego w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r.

Wierzyciel wyjaśnił w nim, że zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz ust. 7 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje z chwilą nabycia nieruchomości i uzależniony jest jedynie od posiadania nieruchomości, a nie innych okoliczności, np. sytuacji majątkowej podatnika, korzystania z nieruchomości, czerpania dochodów z nieruchomości, jej wartości czy jakości gruntów. Mając na uwadze powyższą regulację wskazał, że podatek od nieruchomości za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. M. M. K. [...] został ustalony na rok 2016 decyzją Prezydenta M. B. z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] w kwocie [...]zł i dotyczy całej nieruchomość, gdyż cała nieruchomość, a nie udziały we współwłasności, stanowi przedmiot opodatkowania tymże podatkiem. Jeśli nieruchomość stanowi współwłasność, to jak wynika z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz z art. 92 § 1 O.p. zarówno obowiązek podatkowy, jak i odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spoczywa solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Oznacza to, że cała nieruchomość, a nie udziały we współwłasności są przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a odpowiedzialność za całość zobowiązania podatkowego ponoszona jest solidarnie przez wszystkich współwłaścicieli. Podatek od nieruchomości ustala się w jednej decyzji adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Wymieniona decyzja Prezydenta M. B. została skierowana i doręczona A. S., B. K. oraz skarżącej. Ustalone decyzją wymiarową zobowiązanie podatkowe ma charakter solidarny, co oznacza, że obciąża wszystkich współwłaścicieli w pełnej wysokości, a zapłata przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania w stosunku do pozostałych współwłaścicieli. Wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich zobowiązanych łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z nich, zwalnia z obowiązku pozostałych. Sposób rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości należy do sfery prawa cywilnego i jest uregulowany w Kodeksie cywilnym. Wierzyciel stwierdził w wydanym postanowieniu, że jako współwłaściciel, skarżąca jest solidarnie zobowiązana wraz z pozostałymi współwłaścicielami, tj. A. S. i B. K. do wykonania obowiązku z tytułu podatku od nieruchomości za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. M. M. K. [...].

V. W złożonej skardze skarżąca akcentuje, że posiada najmniejszy udział w nieruchomości, nie mieszka i nie korzysta z niej, wybór jej jako dłużnika całości podatku od nieruchomości jest, w jej ocenie, bezzasadnym faworyzowaniem w szczególności dłużniczki A. S., która zajmuje prawie całą nieruchomość i z niej korzysta. Wskazuje na możliwość samoistnego posiadania udziału przez innego współwłaściciela nieruchomości, a także możliwości określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w stosunku do jednej i tej samej osoby, która w części będzie podatnikiem jako właściciel ( współwłaściciel ) posiadanego udziału, a w części jako samoistny posiadacz pozostałej części nieruchomości. Zdaniem skarżącej, to A. S. posiadała i posiada zamiar władania całą nieruchomością, a nie tylko swoim udziałem.

W ocenie Sądu, podnoszone kwestie związane z ustaleniem faktycznego sprawowania władztwa nad nieruchomością, posiadania samoistnego, sposobu wykonywania prawa własności, uzyskiwania z niej pożytków i czerpania dochodów nie są właściwe postępowaniu egzekucyjnemu, które ma charakter wtórny i następczy wobec postępowania podatkowego i wydanej w jego następstwie decyzji wymiarowej, w którym to postępowaniu mogą być podnoszone wspomniane zagadnienia związane z własnością i sposobem jej faktycznego wykonywania, o ile mają one wpływ np. na sferę podmiotową opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Do tych zagadnień, nawiązują również wskazane w skardze orzeczenia Sądu Najwyższego.

Natomiast postępowanie egzekucyjne realizuje inne cele. Stanowi ono zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów tego postępowania podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej, w tym decyzji administracyjnych. Z przepisu art. 26 § 1 u.p.e.a. wynika, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie egzekucji administracyjnej na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Jednocześnie organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Skarżąca wywodząc m.in., że możliwe jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w stosunku do jednej i tej samej osoby, która w części będzie podatnikiem jako właściciel ( współwłaściciel ) posiadanego udziału, a w części jako samoistny posiadacz pozostałej części nieruchomości, sama nawiązuje do postępowania podatkowego i decyzji wymiarowej, w której dokonywany jest wymiar podatku, poprzez wskazanie zarówno jej adresata jako podmiotu zobowiązanego do jego uiszczenia jak i ustalenie wysokości podatku od nieruchomości. Postępowania podatkowego oraz wydanej decyzji wymiarowej dotyczy również wskazany w skardze wyrok WSA w Lublinie z dnia 08 marca 2013r., I SA/Lu 577/12

W rozpoznawanej sprawie, taka decyzja ustalająca wymiar podatku na 2016r. została wydana przez Prezydenta M. B. w dniu [...] lutego 2016r. i skierowana do A. S., B. K. oraz skarżącej, której decyzję tę, doręczono w dniu [...] lutego 2016r. W oparciu o wydaną decyzję, zostały również wystawione tytuły wykonawcze, w tym na skarżącą, na podstawie których prowadzone jest wobec wszystkich, wymienionych w decyzji podmiotów postępowanie egzekucyjne.

Nadto, podane w skardze kwestie związane z faktycznym wykonywaniem prawa własności mają charakter sporny, a obecnie, jak wskazała skarżąca, w Sądzie Rejonowym w [...] toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności.

Wymaga podkreślenia, że badanie prawidłowości decyzji stanowiącej podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji pod względem merytorycznym, na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe i to zarówno przez organ odwoławczy jak i przez organ egzekucyjny. Kwestia prawidłowości decyzji wymiarowej i zasadności opodatkowania skarżącej podatkiem od nieruchomości, nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, a przyjęcie odmiennego poglądu, byłoby równoznaczne, z umożliwieniem zobowiązanej, podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi przewidzianymi w ustawie Ordynacja podatkowa (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.02.2014r. sygn. akt II FSK 315/12 i z dnia 14.01.2010 r. sygn. akt II FSK 1377/08 i sygn. akt II FSK 1378/08, dostępne j/w ). Wobec tego, podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, nie mogą być okoliczności dotyczące zakończonego ostateczną decyzją postępowania administracyjnego.

Dopóki zatem istnieje w obrocie prawnym decyzja wystawiona m.in. na skarżącą, ustalająca wysokość podatku od nieruchomości, a należność nie została w całości wyegzekwowana, dopóty nie ma podstaw do odstąpienia od egzekucji, czy też ograniczenia jej, do kwoty odpowiadającej wartości udziału we współwłasności.

Należy podkreślić, że stosownie do przepisu art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach.

Trzeba również wskazać, że w myśl przepisu art. 92 § 1 O.p., jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Wreszcie, jak stanowi art. 91 O.p., do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych.

Z przywołanych przepisów, wynikają istotne z perspektywy rozważanej sprawy kwestie. Po pierwsze, przyjęcie w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasady o solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości z tytułu zobowiązania w podatku od nieruchomości rodzi konieczność wydania decyzji wymiarowej w stosunku do każdego współwłaściciela (podatnika) i wskazania w tych decyzjach obowiązku podatkowego odnoszącego się do całego przedmiotu opodatkowania ( v. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3193/12, LEX nr 1655853)

Po drugie, wydanie i doręczenie decyzji podatnikowi powoduje, że powstaje wobec niego zobowiązanie, a przez to, jest on z innymi współwłaścicielami wskazanymi w decyzji, zobowiązany solidarnie do zapłacenia podatku.

Po trzecie, skoro ustawodawca wskazuje, iż obowiązek podatkowy ciąży solidarnie, oznacza to, że wprowadza instytucję solidarności w rozumieniu przepisu art. 366 i n. k.c. dla kształtowania zakresu podatnika, a zatem chodzi tu o solidarność dłużników jako podatników (R. Mastalski, Komentarz do art. 91 (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, Z. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2007, s. 462). Istota solidarności dłużników jest określona w przepisie art. 366 § 1 k.c. Zgodnie z tą regulacją kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).

Po czwarte, organ podatkowy nie jest uprawniony do wyboru podmiotów, w stosunku do których podejmowane będą czynności zmierzające do powstania zobowiązania podatkowego. Solidarność obowiązku na gruncie prawa podatkowego, wyrażająca się w możliwości wyboru dłużnika, od którego wierzyciel będzie dochodził należności, oznacza jedynie prawo do wyboru podmiotu, w stosunku do którego będzie prowadzona egzekucja. Nie można zatem przyjąć, że organ może na zasadzie uprawnienia "wybierać", w stosunku do których podatników wyda decyzję, skieruje swoje roszczenie, a także w jakim zakresie procentowanym je zrealizuje. Organ podatkowy, jako wierzyciel podatkowy, ma bowiem obowiązek skierować swoje roszczenie do wszystkich dłużników solidarnych ( podatników ), którymi mogą być, tak jak w rozpoznawanej sprawie współwłaściciele nieruchomości.

Z uwagi na to, że stanowisko wierzyciela oraz organu egzekucyjnego w przedstawionej materii było prawidłowe, a podniesiony zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej niezasadny, wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i powiązanych z nim przepisów art. 3 ust. 4 u.p.o.l. oraz art. 366 i nast. k.c. należało uznać za nieuzasadnione.

W konsekwencji niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 80 k.p.a. Organ działał bowiem na podstawie przepisów prawa, a także zgodnie z pozostałymi zasadami ogólnymi postępowania, wyrażonymi w tych przepisach.

Jak wcześniej już wskazano, stanowisko wierzyciela – Prezydenta M. Bialegostoku w sprawie wniesionych zarzutów – które Sąd w składzie orzekającym uznaje za zasadne - było dla Dyrektora Izby Skarbowej w B. jako organu nadzoru i jednocześnie organu odwoławczego wiążące, a organ ten nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie zajętego stanowiska w przedmiocie wniesionych zarzutów. Organy prawidłowo zatem uwzględniły w sprawie stanowisko wierzyciela oraz zgromadzony przez niego materiał dowodowy, dokonując również - bez naruszenia art. 80 k.p.a. - jego wszechstronnej oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz uzasadniły swoje stanowisko w wydanych postanowieniach. O przekroczeniu granic prawa do oceny dowodów można mówić wtedy, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Taka sytuacja w rozważanej sprawie, ze względów uprzednio podniesionych nie wystąpiła. To, że skarżąca nie podziela podjętego przez organy rozstrzygnięcia, nie oznacza, że jest ono nieprawidłowe i narusza wskazane zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Wobec zatem niezasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił.

E. Kruppik-Świetlicka H. Adamczewska-Wasilewicz J. Szulc