Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1814/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi M.W. na zarządzenie Przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżone zarządzenie oraz poprzedzające je zarządzenie z dnia [...] czerwca 2016 r., 2. zasądza od Przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz M.W. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przewodnicząca Komisji Dyscyplinarnej do spraw Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, działając na podstawie art. 5 ust. 2 zd. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 t.j.) w zw. z art. 3a, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. 1984. Nr 5 poz. 24) w zw. z art. 146 ust. 2a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 t.j.) w zw. z art. 156 kpk w zw. z art. 150 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymała w mocy swoje zarządzenie z dnia [...] czerwca 2016 r. o odmowie udostępnienia nieanonimizowanego skanu sentencji orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r., dotyczącego sprawy dyscyplinarnej [...] P. O., [...] w [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że M. W. - dziennikarz miesięcznika "[...]", leg. prasowa [...] nr [...], przesłał w dniu [...] czerwca 2015 r. wiadomość-email zawierająca wniosek o udostępnienie nieanonimizowanego skanu sentencji orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r., dotyczącego sprawy dyscyplinarnej [...] P. O., [...] w [...].

Wiadomością e-mailem z dnia [...] czerwca 2015 r. Sekretarz Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego - Pan S. T., działając z upoważnienia Pani [...], [...] E. F. - Przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego poinformował Pana [...] M. W., że w dniu [...] czerwca br. odbyła się rozprawa dyscyplinarna w sprawie [...] P. O. z [...] w [...]. Komisja Dyscyplinarna przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego uchyliła zaskarżone orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. i uniewinniła [...] P. O. od zarzucanego mu czynu.

Tego samego dnia ([...] czerwca 2015 r.) Pan [...] M. W. przesłał wiadomość - email z zapytaniem, czy wiadomość-email z dnia [....] czerwca 2016 r. wysłana przez Sekretarza Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego - Pana S. T. jest odmową udostępnienia informacji publicznej.

Wiadomością e-mailem z dnia [...] lipca 2015 r. Sekretarz Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego - Pan S. T., działając z upoważnienia Pani [...],[...] E. F. - Przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego poinformował Pana [...] M. W., że Komisja Dyscyplinarna ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie udostępnia dziennikarzom dokumentacji, jaka znajduje się w aktach sprawy dyscyplinarnej, a już tym bardziej "nieanonimizowanego skanu sentencji orzeczenia". Komisja Dyscyplinarna ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jako II instancja, może podać do wiadomości publicznej jedynie treść informacji zawartej w części dyspozytywnej orzeczenia (sentencji orzeczenia), czyli informację o wyniku rozstrzygnięcia sprawy.

Pismem z dnia [...] października 2015 r. Pan [...] M. W., za pośrednictwem Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność w dostępie do informacji publicznej.

Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt II SAB/Wa 1072/15, m.in. zobowiązał Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] czerwca 2015 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy i stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W wyniku wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 1072/15, w trybie art. 3a, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 Nr 5, poz. 24) w zw. z art. 5 ust. 2 zd. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 146 ust. 2a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 156 kpk w zw. z art. 150 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, Przewodnicząca Pani [...], [...] E. F. - Przewodnicząca Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydała w dniu [...] czerwca 2016 r. zarządzenie odmawiające udostępnienia nieanonimizowanego skanu sentencji orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r. dotyczącego sprawy dyscyplinarnej [...] P. O., [...] w [...].

M. W. pismem z dnia [...] lipca 2016 r., zatytułowanym "Odwołanie od decyzji administracyjnej (Zarządzenia)", złożył - w trybie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu ww. pisma wnioskodawca powołał się m.in. na to, że [...] P. O. jest osobą pełniącą funkcje publiczne oraz m.in. na przepisy art. 5 ust. 2 zd. 1, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Uzasadniając swoje stanowisko, Przewodnicząca Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, podniosła, że funkcje publiczne wykonywane aktualnie lub uprzednio przez nauczyciela akademickiego, wobec którego prowadzono postępowanie dyscyplinarne - nie stanowią podstawy do uznania, że postępowanie dyscyplinarne wobec tych osób podlega innym zasadom niż wobec innych nauczycieli akademickich. Według bowiem przepisów ustawy, odpowiedzialności dyscyplinarnej podlega ogólnie nauczyciel akademicki za postępowanie uchybiające obowiązkom nauczyciela akademickiego lub godności zawodu nauczycielskiego (art. 139 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym). Ustawa więc o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania ogólnie do postępowania dyscyplinarnego wobec wszystkich nauczycieli akademickich. Z tych względów Komisja Dyscyplinarna przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jako II instancja, może podać do wiadomości publicznej jedynie treść informacji zawartej w części dyspozytywnej orzeczenia. Udostępnienie nieanonimizowanej treści sentencji orzeczenia byłoby naruszeniem obowiązującego prawa, a osoba łamiąca te reguły mogłaby zostać pociągnięta do odpowiedzialności prawnej.

Przepisy prawa i orzecznictwo, odnośnie kwestii udostępniania informacji o postępowaniu dyscyplinarnym wobec nauczycieli akademickich, wskazują, że do tego postępowania nie ma zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Zakres tych organów nie obejmuje komisji dyscyplinarnych do spraw nauczycieli akademickich (w tym Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego), albowiem jak wskazano wyżej komisje dyscyplinarne ds. Nauczycieli akademickich są organami dyscyplinarnymi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2028/11).

Jednocześnie wskazano, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że informacje zawarte w aktach sprawy dyscyplinarnej nie są informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a do ich udostępniania zastosowanie mają przepisy ogólne, regulujące kwestie proceduralne danego postępowania dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko konkretnej osobie to sprawa tej konkretnej osoby, której przysługują określone prawa przewidziane przez procedurę obowiązującą w danym postępowaniu. Przepisy regulujące daną procedurę (dyscyplinarną, karną itd.) przewidują m.in. możliwość przeglądania akt i sporządzania z nich odpisów przez strony, określając zasady ich udostępniania (np. art. 156 kpk). Do kwestii tych mają zatem zastosowanie przepisy szczególne, a nie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, dotyczące udostępniania informacji o sprawach publicznych, a nie o jednostkowych sprawach dyscyplinarnych.

W dniu [...] września 2016 r. skargę na powyższą decyzję złożył M. W. podnosząc, że [...] P. O., [...] w [...], jest osobą pełniącą funkcje publiczne ([...] wyższej uczelni), a zarzut plagiatu habilitacji jest ściśle powiązany z wykonywanymi przez niego obowiązkami akademickimi. Przewód habilitacyjny [...] O. został ostatnio unieważniony przez Radę Wydziału [...] w [...] z powodu naruszenia praw autorskich innych osób. Co więcej - jak od lat potwierdzono w licznych wyrokach sądów administracyjnych - orzeczenia komisji dyscyplinarnych są informacją publiczną, dotyczą nauczycieli akademickich, którzy są osobami pełniącymi funkcje publiczne, co powoduje, że ich treści nie można anonimizować.

Podniósł, że w sprawie o informację publiczną wystąpił, jako dziennikarz, który na podstawie art. 3a ustawy o ochronie danych osobowych wyłączony jest spod jej działania w okresie zbierania materiału prasowego.

W związku z tym opierając się na powyższych faktach należy stwierdzić iż:

1. Pochodząca z wyboru Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli Akademickich Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego oraz jej Przewodnicząca jest organem władzy publicznej, zaś wnioski dyscyplinarne i orzeczenia dyscyplinarne zarówno I oraz Il-giej instancji są dokumentami urzędowymi w rozumieniu ustawy (art. 6 ust. 2), jak również są informacją mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2, tj. zawierającą aktualną wiedzę o sprawach publicznych,

2. Obwiniony nauczyciel akademicki jest pracownikiem naukowym, [...] szkoły wyższej, byłym dziekanem Wydziału, stąd jest osobą publiczną jako naukowiec i pełni funkcje publiczne. Z tego powodu prawo do informacji publicznej nie podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej jak również nie wchodzi w rachubę ochrona danych osobowych (prasa w czasie kompletowania materiałów prasowych jest wyłączona spod działania ustawy o ochronie danych osobowych - art. 3a).

W odwiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty, zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpoznawana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Na wstępie należy przypomnieć, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych. Wskazuje też w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, jest okolicznością niesporną, że spełniony został zakres podmiotowy stosowania ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przesądził to bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 1072/15, w którym Sąd, uznając kognicję organu, zobowiązał go do rozpatrzenia wniosku M. W. o udostępnienie informacji publicznej. Jednocześnie wskazano, że dane z postępowania dyscyplinarnego stanowią informację publiczną.

Sporną sprawą jest - jak wynika z obu decyzji Przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego - czy art. 146 ust. 2a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) stanowi podstawę do wyłączenia możliwości udostępnienia informacji publicznej.

W tym miejscu należy przypomnieć, że w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Stosownie natomiast do ust. 2 wymienionego przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ograniczenie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej powinno być sformułowane wprost, nie może być ono wyinterpretowane z przepisów ustawowych. Ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej jest bowiem ograniczeniem konstytucyjnego prawa, które jest jednym z elementem funkcjonowania demokratycznego ustroju Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 903/12; podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1741/13, CBOSA). Ustawa o dostępie do informacji publicznej posiada charakter generalny, a pozostałe tryby udzielania informacji stosuje się wówczas, gdy inne akty prawne wyraźnie tak stanowią. Nie można zatem tworzyć nowych ograniczeń w zakresie dostępu do informacji publicznej lub trybów udzielenia informacji. Wskazane wyżej orzeczenie jest jednym z wielu, w których sądy administracyjne podchodzą bardzo ostrożnie do kwestii nieudostępnienia informacji publicznej. Dlatego też w orzecznictwie dominuje pogląd, że "wszystkie przepisy stanowiące wyjątek od ustawy o dostępie do informacji publicznej winny być wykładane w sposób ścisły" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1393/12, CBOSA).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, który wywodzi zakaz udostępnienia informacji publicznej z treści ww. art. 146 ust. 2a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Przypomnieć bowiem należy, że przepis ten stanowi, że "rozprawa dyscyplinarna jest jawna tylko dla pracowników danej uczelni, osoby pokrzywdzonej, przedstawicieli Rady i ministra sprawującego nadzór nad uczelnią, osoby, na żądanie której prowadzi się postępowanie w przypadku gdy obwiniony zmarł, obrońcy oraz, za zgodą obwinionego, dla przedstawiciela związku zawodowego, którego obwiniony jest członkiem". Przepis ten został zamieszczony w przepisach o odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich. Statuuje on ograniczoną jawność rozprawa dyscyplinarnej. Nie oznacza to jednak, że można z niego wywieść swego rodzaju "tajemnicę postępowania dyscyplinarnego", która w ogólne zabrania udostępnienia danych z postępowania.

Dodać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że informacje o postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko pracownikom naukowym zawierają informację publiczną. Stanowisko takie jest poparte dwoma argumentami. Po pierwsze "sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez organy uczelni jest formą wykonywania władzy publicznej" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 391/11, CBOSA). Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem prowadzonym przez upoważniony organ publiczny, korzystający z przyznanej mu przez państwo władzy, w tym również w zakresie nakładania kar. Dlatego też nie może być ono wyłączone spod kontroli społecznej sprawowanej poprzez otrzymanie informacji publicznej. Po drugie "wynik postępowania dyscyplinarnego toczącego się w stosunku do nauczyciela akademickiego ma jak najbardziej związek z pełnioną przez niego funkcją, a ponadto dla opinii publicznej ważna jest treść orzeczenia dyscyplinarnego. Nauczyciel akademicki, który kształci młodzież, winien spełniać określone kryteria merytoryczne i moralne i sprzeczne z interesem środowiska i uczelni byłoby utajnianie dotyczących go orzeczeń dyscyplinarnych"( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 125/11, CBOSA). Jest więc oczywistym, że nauczyciel akademicki wykonuje ważne zadania publiczne, z tego względu jego status, niezależnie od charakteru uczelni w której pracuje, jest taki sam jak funkcjonariusza publicznego. Stąd nie ma powodu, aby uznać, że informacje o toczącym się przeciwko nauczycielowi akademickiemu postępowaniu dyscyplinarnym należałoby uznać za niejawne, np. ze względu na ochronę jego danych osobowych (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 149/13, CBOSA).

Uznać zatem należy, że sentencja orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest informacją publiczną i podlega udostępnieniu na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Sąd orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 sentencji), na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 powołanej, uwzględniając wysokość kosztów sądowych uiszczonych przez stronę (wpis).