Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1286/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 131 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 188/19 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. S.A. z siedzibą w S. 3117 (trzy tysiące sto siedemnaście) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 188/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie prawa ochronnego na znak towarowy.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] listopada 2012 r. A. S.A. wniosła o unieważnienie prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy [...] o nr [...] udzielonego na rzecz M. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą B. w K. Sporne prawo ochronne na słowno-graficzny znak towarowy [...] zostało udzielone do oznaczenia towarów w klasie 14 klasyfikacji nicejskiej, tj.: zegary, zegarki, budziki, biżuteria, breloczki. Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 131 ust. 1 pkt 1 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 i art. 132 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410; dalej: p.w.p.).

W uzasadnieniu wnioskodawca powołał się na przysługujące mu z wcześniejszym pierwszeństwem prawa wyłączne do następujących znaków towarowych: słownego [...] o nr [...] od 22.02.1994 r., słowno-graficznego [...] o nr [...] od 29.06.2001 r., słowno-graficznego [...] o nr [...] od 16.07.2003 r., słowno-graficznego [...] - CTM o nr [...] od 18.12.2006 r., słownego [...] - IR o nr [...] oraz słowno-graficznego [...] - IR o nr [...]. Wymienione znaki są przeznaczone do oznaczenia towarów w klasach 18, 25 i 26 klasyfikacji nicejskiej, tj: kufry, walizki, torebki, bicze, wyroby rymarskie, galanteria skórzana (kl. 18), obuwie, odzież z tworzyw sztucznych i naturalnych, odzież skórzana, rękawiczki, kapelusze (kl. 25), sznurowadła (kl. 26).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Urząd Patentowy RP, działając na podstawie art. 131 ust. 1 pkt 1, art. 132 ust. 2 pkt 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p., art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., oddalił wniosek spółki A. S.A. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy [...] o nr [...].

Oceniając w pierwszej kolejności zarzut naruszenia przez sporne prawo wyłączne prawa do nazwy przedsiębiorstwa wnioskodawcy, organ stwierdził, że nazwa przedsiębiorstwa wnioskodawcy jest zbieżna ze spornym znakiem towarowym, ponieważ wnioskodawca, zgodnie z przepisami prawa, oznacza swoje przedsiębiorstwo oznaczeniem A. Spółka Akcyjna w skrócie A. S.A. Jednak samo wcześniejsze istnienie prawa podmiotowego nie jest wystarczające, aby uznać, że doszło do naruszenia, ponieważ o takim naruszeniu można mówić jeżeli ocena charakteru działalności przedsiębiorstwa wynikająca z odpowiednich dokumentów (np. KRS) oraz ocena wykazu towarów i usług znaku towarowego będzie wskazywała na związek lub wspólne elementy, czego skutkiem będzie ewentualność wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła tak oznaczanych towarów. Wnioskodawca nie wykazał istnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia towarów, ponieważ przedłożone do akt sprawy oświadczenia kierowników i pracowników poszczególnych salonów A. należących do wnioskodawcy, o reklamacjach zegarków opatrzonych spornym znakiem towarowym, dotyczą roku 2013, tzn. wystąpiły później niż zgłoszenie spornego znaku towarowego w dniu 9 września 2008 r. Analogicznie organ potraktował wydruki z forów internetowych.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., organ uznał, że sporny znak towarowy oraz przeciwstawione mu znaki towarowe przeznaczone są do oznaczania niepodobnych towarów, które nie są też względem siebie konkurencyjne czy komplementarne. W sytuacji nieistnienia podobieństwa towarów organ wykluczył możliwość zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.; identyczność przeciwstawionych znaków i rozpoznawalność wcześniejszego znaku nie mogą przezwyciężyć braku podobieństwa towarów.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Urząd Patentowy wyjaśnił, że dla wykazania renomowanego charakteru znaku towarowego powinny być spełnione kryteria oceny tejże renomy, a wnioskodawca nie wykazał, aby w dniu 9 września 2008 r. znaki [...] o nr [...] i [...] były renomowane i w związku z tym żądanie unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy było nieuzasadnione.

A. S.A. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1815/15 uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że rejestracja znaku towarowego, odpowiadającego oznaczeniu innego przedsiębiorstwa, używanemu przez nie przed zarejestrowaniem znaku narusza dobra osobiste tego przedsiębiorstwa. Jest to okoliczność wystarczająca do uznania, że w sprawie zaistniała bezwzględna przeszkoda w rejestracji znaku towarowego uprawnionego, o której mowa w art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Sąd I instancji uznał natomiast za nieuzasadnione zarzuty wnioskodawcy oparte na naruszeniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. oraz art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p.

Po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Urzędu Patentowego oraz M. L. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 listopada 2018 r. (sygn. akt II GSK 4104/16) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. NSA podkreślił, że – wbrew stanowisku WSA w Warszawie – o naruszeniu prawa do firmy nie może przesądzać samo zarejestrowanie (nawet późniejsze) znaku towarowego podobnego do nazwy przedsiębiorstwa; wyłączność prawa do firmy (nazwy) nie jest zupełna, a jej granice wyznacza zasięg terytorialny, przedmiotowy faktycznej działalności używającego nazwy. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że organ ustalił i porównał zakres przedmiotowy i terytorialny działalności wnioskodawcy i uprawnionego do znaku. WSA zaakceptował też stanowisko organu, że sporny znak towarowy nie narusza art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., gdyż wnioskodawca nie wykazał istnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia towarów.

Dokonując oceny podobieństwa na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., Sąd I instancji stwierdził, że sporny znak towarowy oraz przeciwstawione mu znaki towarowe przeznaczone są do oznaczania niepodobnych towarów, które nie są względem siebie ani konkurencyjne ani komplementarne. Wykluczenie podobieństwa towarów wyłącza możliwość zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p., Sąd I instancji zgodził się z organem, że za podstawową przesłankę uznania znaku towarowego za renomowany traktuje się znajomość znaku przez znaczącą część klientów, a ta okoliczność przez wnioskodawcę nie została dowiedziona, przy czym organ nie pominął materiału dowodowego przedłożonego przez stronę w celu wykazania renomy spornego znaku.

A. SA zaskarżyła powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przeprowadzenia rozprawy, jak również zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:

1) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., polegającym na jego niezastosowaniu i bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana przy braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w postaci:

a. pominięcia części przedłożonych przez skarżącą dowodów, w tym w szczególności materiałów reklamowych ukazujących profil działalności spółki A., jak również dokumentów potwierdzających oferowanie w przeszłości przez spółkę A. zegarków oznaczonych znakiem towarowym [...], na okoliczność istnienia elementów wspólnych pomiędzy działalnością spółki A. a działalnością B.;

b. zaniechania zbadania, czy w dniu zgłoszenia spornego znaku towarowego uczestnik w rzeczywistości używał znaku towarowego [...] dla oznaczenia oferowanych towarów, a przez to czy było uzasadnione badanie zachodzenia przesłanki wprowadzenia odbiorców w błąd tylko na dzień zgłoszenia tego znaku;

c. pominięcia wszystkich przedłożonych przez skarżącą dowodów, w tym w szczególności oświadczeń pracowników spółki A., jak i wpisów na forach internetowych, przedłożonych na okoliczność zachodzenia rzeczywistych przypadków wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczonych znakami towarowymi [...];

d. pominięcia części przedłożonych przez skarżącą dowodów, w tym w szczególności materiałów reklamowych spółki A., na okoliczność podobieństwa towarów, dla których zostały zgłoszone znaki towarowe [...] przez spółkę A. i przez uczestnika;

e. pominięcia okoliczności, że spółka A. prowadzi działalność w sektorze mody, w którym charakter, przeznaczenie i sposób używania towarów może być całkowicie różny, mogą one stanowić w oczach właściwego kręgu odbiorców towary uzupełniające się pod względem estetycznym lub informacyjnym o statusie ich posiadacza;

f. przyjęcia, że nie występuje związek pomiędzy obuwiem, odzieżą, galanterią skórzaną i wyrobami kaletniczymi, a towarami spornego znaku towarowego, który jest przeznaczony do oznaczania zegarków, budzików, breloczków i biżuterii;

g. pominięcia części przedłożonych przez skarżącą dowodów, w tym w szczególności raportów, artykułów i wydruków ze stron internetowych, listy sklepów, wyceny znaku towarowego czy zestawienia kosztów marketingowych, na okoliczność wykazania znacznej znajomości znaków towarowych [...] spółki A., a więc możliwości uznania renomy tych znaków;

h. przyjęcia, że część dowodów powołanych na okoliczność wykazania renomy znaków [...] spółki A. stanowi materiał "dopełniający", który nie jest wystarczający do uznania renomy tych znaków;

i. pominięcia przedłożonych przez skarżącą dowodów na okoliczność, że w równoległe toczącym się postępowaniu sądowym, używanie spornego znaku towarowego przez uczestnika zostało uznane za naruszenie praw spółki A. i czyn nieuczciwej konkurencji popełniony na jej szkodę;

skutkującego wadliwie dokonanym ustaleniami faktycznymi w zakresie:

j. istnienia elementów wspólnych w działalności spółki A. oraz uczestnika, w rezultacie czego organ przyjął, że nie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczonych znakiem [...] i uznał, że brak jest w przedmiotowej sprawie naruszenia prawa do firmy spółki A.;

k. konfuzyjnego podobieństwa znaku towarowego [...] uczestnika do firmy i znaków towarowych [...] spółki A., w rezultacie czego organ uznał, że z uwagi na rozbieżne zakresy działalności obu przedsiębiorców oraz brak podobieństwa towarów, nie jest spełniona przesłanka wprowadzenia odbiorców w błąd i nie zachodzi naruszenie praw do firmy spółki A.;

l. istnienia podobieństwa i komplementarności towarów przeciwstawionych znaków towarowych, co skutkowało uznaniem przez organ, że towary, dla których znaki te zostały przeznaczone, nie są ani podobne ani komplementarne względem siebie, w rezultacie czego organ nie dokonał ustaleń i oceny w zakresie istnienia pozostałych dwóch przesłanek wynikających z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., tj. podobieństwa oznaczeń i niebezpieczeństwa konfuzji;

m. renomy wcześniejszego znaku towarowego [...] spółki A., wobec czego organ uznał, że znaki towarowe spółki A. nie są renomowane;

podczas gdy w toku postępowania wywołanego wniesieniem sprzeciwu należy uwzględnić całokształt materiału dowodowego przedstawionego przez strony, który oceniony winien zostać całościowo, z zachowaniem wiedzy, prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego.

Skarżąca kasacyjnie podniosła, że naruszenie przepisów postępowania polegało również na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów polegającym na bezpodstawnym uznaniu przez organ, że z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, iż istnieją podobieństwa pomiędzy zakresem działalności skarżącej i uczestnika, zachodzą przypadki wprowadzenia odbiorców w błąd, istnieją podobieństwa pomiędzy towarami, dla których zostały zgłoszone znaki towarowe spółki A. oraz uczestnika i że znak towarowy spółki A. jest znakiem renomowanym;

2) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na bezzasadnym oddaleniu skargi i zaaprobowaniu uchybień organu, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja zawierała niewłaściwe uzasadnienie, które to naruszenie polegało na:

a. braku wyjaśnienia przyczyn, dla których organ pominął część przedłożonych przez skarżącą materiałów dowodowych na okoliczność renomy znaku towarowego [...] spółki A., a także dowodów na okoliczność konfuzyjnego podobieństwa i w rezultacie, wprowadzania odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczonych znakiem [...];

b. braku wyjaśnienia, co w ocenie organu oznacza "zasadniczy" oraz "dopełniający" materiał dowodowy, w konsekwencji czego organ nie wyjaśnił, z jakiego powodu część dowodów na okoliczność dowiedzenia renomy znaku [...] spółki A. uznał jako materiał dowodowy "dopełniający";

c. braku wyjaśnienia przyczyn, dla których organ uznał przedłożone w toku postępowania dowody za niewystarczające dla dowiedzenia renomy znaku [...] spółki A.;

d. braku wyjaśnienia co w ocenie organu oznacza "niska wiarygodność materiału dowodowego";

3) naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, podczas gdy prawidłowe rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz poprzez ograniczenie się przez Sąd do zaakceptowania stanowiska organu i wewnętrznie sprzecznych rozważań dotyczących podobieństwa prowadzonej działalności, istnienia ryzyka wprowadzenia w błąd i renomy znaków towarowych spółki A. w uzasadnieniu, co w konsekwencji prowadzi do braku możliwości dokonania rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia;

4) naruszeniu art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie, pomimo wniosku skarżącej wyrażonego w piśmie z dnia 15 marca 2019 r., uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów dołączonych do tego pisma, które zostały zgłoszone na okoliczność uznania przez inne sądy i instytucje, że znaki towarowe [...] skarżącej są renomowane, a wykorzystywanie znaku [...] przez uczestnika prowadzi do naruszenia praw skarżącej i w konsekwencji brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zgłoszonej inicjatywy dowodowej skarżącej.

Skarżąca kasacyjnie postawiła również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez brak jego zastosowania w stanie niniejszej sprawy, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że doszło do naruszenia przysługującego jej prawa do firmy;

2. art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ocena podobieństwa zakresów działalności uprawnionego do firmy (nazwy) i uprawnionego z rejestracji późniejszego znaku towarowego, jako przesłanka służąca do oceny istnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd, a w konsekwencji naruszenia prawa do firmy, ogranicza się do porównania zakresu działalności uprawnionego do firmy podanego w rejestrze KRS z wykazem towarów, dla których został zgłoszony późniejszy znak towarowy, kiedy w rzeczywistości powinny być uwzględnione wszystkie faktyczne okoliczności, w tym wszystkie punkty wspólne w działalności prowadzonej przez uprawnionego do firmy (nazwy) i uprawnionego z rejestracji późniejszego znaku towarowego;

3. art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że naruszenie prawa do firmy ma miejsce wyłącznie w sytuacji identycznego zakresu działalności obu przedsiębiorstw;

4. art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że związek lub wspólne elementy pomiędzy działalnością dwóch podmiotów, który konieczny jest do wykazania naruszenia prawa do firmy, ogranicza się do zbadania podobieństwa towarów według przesłanek wypracowanych na gruncie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., w sytuacji gdy art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie zawiera takiego odwołania;

5. art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji, gdy zachodzą rzeczywiste przypadki wprowadzenia odbiorców w błąd, dla zastosowania art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. konieczne jest jeszcze porównanie podobieństwa zakresów działalności uprawnionego do firmy (nazwy) lub wcześniejszego znaku towarowego i uprawnionego do późniejszego znaku towarowego, kiedy sam fakt zaistnienia przypadków wprowadzenia odbiorców w błąd jest wystarczający do stwierdzenia, że pomiędzy działalnością obu podmiotów zachodzą punkty wspólne;

6. art. 131 ust. 1 pkt 1 i art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do wykazania rzeczywistego zaistnienia wprowadzenia w błąd, przesłanki która może uzasadniać zastosowanie art. 131 ust. 1 pkt 1 i art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p, niezbędne jest złożenie dowodów potwierdzający konfuzję z daty zgłoszenia późniejszego znaku towarowego, w sytuacji gdy taka konieczność nie wynika z obowiązujących przepisów, a jej przyjęcie prowadziłoby do znaczącego ograniczenia prawa uprawnionego do firmy (nazwy) lub wcześniejszego znaku towarowego, w szczególności, gdy zgłaszający późniejszy znak towarowy najpierw zgłosił znak towarowy do rejestracji, a dopiero w późniejszym okresie rozpoczął jego faktyczne używanie;

7. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez brak jego zastosowania w stanie niniejszej sprawy, w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że zachodzi ryzyko wprowadzenia w błąd w związku z udzieleniem praw ochronnych na znak towarowy [...] uczestnika, który jest podobny do znaków towarowych [...] skarżącej, gdy jednocześnie występuje podobieństwo pomiędzy towarami, dla których wymienione znaki zostały przeznaczone;

8. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym przyjęciu braku podobieństwa towarów, dla których przeznaczony został znak towarowy [...] skarżącej z towarami, dla których przeznaczony został znak towarowy [...] uczestnika;

9. art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez brak jego zastosowania w sytuacji wykazania, że znaki towarowe [...] skarżącej są znakami renomowanymi, a korzystanie ze znaków [...] uczestnika może przynieść uczestnikowi nienależną korzyść lub być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego;

10. art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że takie dokumenty jak lista sklepów, w których oferowane są towary opatrzone danym znakiem towarowym wraz ze wskazaniem galerii handlowych lub miast, w których te sklepy się znajdują, rodzaj reklam towarów opatrzonych tym znakiem wraz z wykazem poniesionych kosztów marketingowych oraz raporty opisujące odbiorców takich towarów, nie mogą posłużyć do zbadania przesłanki znajomości znaku towarowego, potrzebnej do uznania renomy tego znaku, w sytuacji gdy wykazanie tej przesłanki nie zostało ograniczone do przedstawienia badania lub raportu w zakresie znajomości danego znaku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła m.in., że organ pominął przedstawione przez nią dowody na okoliczność, że w jej ofercie oprócz obuwia znajdują się różne akcesoria modowe, a więc istnieje związek pomiędzy działalnością skarżącej a działalnością uczestnika. Związek ten tym bardziej potwierdza fakt, że w ofercie spółki A. znajdowały się w przeszłości zegarki.

W ocenie skarżącej organ pominął również dowody wskazujące, że chociaż towary obu podmiotów nie są identyczne, pełnią one podobną funkcję estetyczną oraz, poza oczywistą funkcją ochronną, służą jako nośnik informacji na temat statusu posiadającej je osoby.

Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że jej towary oznaczone znakiem [...] są znane szerokiemu kręgowi odbiorców, w szczególności z uwagi na dużą liczbę salonów zlokalizowanych w miejscach powszechnie uczęszczanych przez kupujących (centra handlowe). Ponadto sam fakt notowania spółki od 8 lat na giełdzie papierów wartościowych pozwala na uznanie, że krąg osób znających towary sygnowane oznaczeniem [...] jest znacząco szeroki i nie ogranicza się wyłącznie do podmiotów nabywających obuwie.

Zdaniem skarżącej, renoma nie powstaje z dnia na dzień i nawet dowody z okresu późniejszego niż zgłoszenie spornego znaku mogą być pomocne do ustalenia obiektywnego stanu faktycznego w dacie jego zgłoszenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – M. L. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Za zasadne należało też uznać zarzuty naruszenia prawa procesowego polegające na odmowie zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w sytuacji, gdy organ naruszył obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tj. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie jego kompleksowej oceny, przy czym naruszeniom przepisów postępowania towarzyszyła nie do końca prawidłowa wykładnia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Nie podlegają natomiast ocenie na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego zarzuty naruszenia prawa materialnego błędnej wykładni i wadliwego zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i art. 132 ust. 2 pkt 3 tej ustawy i skomponowane z tymi zarzutami zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Zważyć należy, iż Sąd I instancji orzekał w wynikających z art. 190 p.p.s.a. warunkach związania wyrokiem z dnia 28 listopada 2018 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II GSK 4104/16). Wyrokiem tym sąd kasacyjny, wskutek złożonych przez organ i uprawnionego ze spornego znaku skarg kasacyjnych, oceniał jedynie prawidłowość dokonanej pierwotnie przez sąd pierwszej instancji wykładni art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Natomiast Spółka A. S.A. nie zaskarżyła wyroku w części dla niej niekorzystnej, a związanej z oceną prawidłowości oddalenia sprzeciwu ze względu na naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p i art. 132 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy. Z tego też powodu zakres ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji nie polegał stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w pełnym zakresie, lecz ograniczony został w istocie do kwestii wynikających z przywołanego wyżej wyroku NSA. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, z czym zgodne jest orzecznictwo sądów administracyjnych, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd granice sprawy, o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., ulegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznawał skargę kasacyjną/skargi kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny, wydając orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Tym sposobem ponownie kontrolujący zaskarżone rozstrzygnięcie sąd nie może stosować postanowień art. 134 § 1 p.p.s.a. bez uwzględnienia skutków wynikających z art. 168 § 3 i art. 190 p.p.s.a. (vide: M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz wyd. 5; red. M. Wierzbowski, R. Hauser; wyd. C.H.Beck str. 634; por.: wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r.; sygn. akt II GSK 3956/17, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2016 r.; sygn. akt II GSK 2427/14, wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1117/05). Ocena WSA naruszenia przez organ art. 132 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 p.w.p. stanowi jedynie powtórzenie niezakwestionowanego stanowiska wyrażonego w uchylonym przez NSA wyroku sądu pierwszej instancji.

Przechodząc zatem do kwestii związanych z zarzutem naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., należy stwierdzić, że przepis ten stanowi, iż nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Przypomnieć trzeba, że w przywołanym już wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieprawidłowy pogląd, zgodnie z którym o naruszeniu prawa do firmy przesądza samo zarejestrowanie znaku towarowego podobnego do nazwy przedsiębiorstwa, zatem brak jest podstaw prawnych do prowadzenia ustaleń w zakresie podobieństwa sprzedawanych towarów przez uprawnionego ze spornego znaku i skarżącą spółkę A. S.A. Sąd kasacyjny, odwołując się do wcześniejszych orzeczeń tego sądu w podobnych sprawach, wyjaśnił, że prawo do firmy jest naruszone, jeżeli zarejestrowanie kolizyjnego znaku towarowego zakłóca korzystanie z tego prawa, a zakłócenie to polega na wprowadzaniu w błąd co do tożsamości podmiotów tj. występującego pod firmą i używającego spornego ze względu na nazwę tej firmy znaku, co z kolei wymaga dokonania ustaleń w sferze tak przedmiotowego, jak i terytorialnego zasięgu działania obu przedsiębiorców. Powyższy pogląd legł u podstaw uwzględnienia skarg kasacyjnych organu i uprawnionego ze względu na trafność zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. i wskazań dla sądu ponownie rozpoznającego sprawę. Podkreślić należy, że obowiązek dokonania na gruncie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. określonych ustaleń co do zakresu przedmiotowego i terytorialnego działalności przedsiębiorców - uprawnionego do znaku i składającego sprzeciw od udzielenia prawa ochronnego ze względu na prawo do firmy - jest wynikiem prawidłowej wykładni tego przepisu.

Sąd I instancji nieprawidłowo przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim, mając na względzie dokonaną przez sąd kasacyjny wykładnię art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., Sąd winien był dla potrzeby oceny istnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do tożsamości przedsiębiorstw, rozważyć i poddać ocenie dwie kwestie tj. zakres przedmiotowy i terytorialny działalności obu przedsiębiorców, czego w istocie nie uczynił. Za dalece niewystarczające, w odniesieniu do wymogu zbadania terytorialnego zasięgu działania pozostających w sporze przedsiębiorców, należało uznać stwierdzenie Sądu, iż zakres ten ustalił i porównał organ. Lektura zaskarżonej decyzji nie pozostawia wątpliwości, iż kwestia ta w ogóle nie była przedmiotem oceny organu, co wynika z nieprawidłowej, bo ograniczonej do elementu przedmiotowego, wykładni art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Już tylko z tego powodu Sąd I instancji winien był decyzję uchylić.

Z kolei w odniesieniu do zbliżenia działania obu przedsiębiorców na polu przedmiotowym WSA stwierdził, że produkcja i sprzedaż obuwia, galanterii skórzanej, wyrobów kaletniczych i rymarskich nie jest związana z charakterem towarów spornego znaku towarowego, jakimi są zegarki, budziki, breloczki czy biżuteria, a wnioskodawca nie wykazał istnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia towarów. Powyższa konstatacja przywiodła ostatecznie Sąd do wniosku, że udzieleniu prawa ochronnego nie towarzyszyło naruszenie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Naczelny Sąd Administracyjny oceny tej nie podziela i podkreśla, że zasadnicze znaczenie dla oceny naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. ma wnikliwa ocena zakresu działania uprawnionego do firmy i uprawnionego do znaku, której służą nie tylko, jak przyjął organ i WSA "odpowiednie dokumenty (np. KRS)" ale faktycznie realizowana, w oparciu o te dokumenty, działalność produkcyjna i handlowa. W sytuacji, gdy poza sporem jest tożsamość nazwy przedsiębiorstwa ze spornym znakiem, do którego – co również jest niekwestionowane – prawo powstało później, niż nazwa firmy, zarzut naruszenia przy rejestracji znaku art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. winien być zbadany szczególnie uważnie, przy czym decydujące znaczenie należy przydać charakterowi działalności obu przedsiębiorców, która dla wykluczenia naruszenia musi być całkowicie odmienna tzn. nie może być ani taka sama, ani podobna, ani dopełniająca. Takiej szczególnej uważności przy badaniu przeszkody rejestracji znaku ze względu na naruszenie prawa do firmy zabrakło tak w zaskarżonym wyroku, jak i w kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji Urzędu Patentowego. W szczególności zastrzeżenia budzi ocena ewentualnego zakłócenia korzystania z prawa do firmy dokonana w drodze zbadania podobieństwa produkowanych i sprzedawanych konkretnych towarów i ewentualnej konfuzji, jak czyni się to na gruncie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Tymczasem podstawowe znaczenie ma, jak to podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, którym związany był WSA i jak wyżej zostało to powiedziane, charakter działalności uprawnionego do nazwy i uprawnionego ze znaku, a więc kryterium mające znacznie bardziej ogólny charakter, niż to się dzieje w przypadku drobiazgowego porównywania konkretnych towarów produkowanych i sprzedawanych przez obu przedsiębiorców.

Należy przyznać rację skarżącej kasacyjnie spółce A., która podnosi, że obie firmy działają w sektorze mody, w którym odmienne ze względu na sposób używania towary będą dopełniać estetyczny, lecz także informacyjny wizerunek ich posiadacza co do jego statusu.

Patrząc na charakter działalności uprawnionego do firmy i uprawnionego do identycznego z nazwą tej firmy znaku, nie można nie dostrzegać dyktowanych oczekiwaniami współczesnego rynku warunków, w jakich działalność ta jest prowadzona. Dotyczy to salonów w sklepach wielkopowierzchniowych czy też poza nimi, gdzie poza podstawową ofertą związaną z zasadniczą działalnością danej firmy, znajdują się towary ofercie towarzyszące, takie jak zegarki, breloczki czy drobna biżuteria, służące niewątpliwie dopełnieniu estetycznego wizerunku ich użytkownika. Dodatkowo zauważyć można, że zarówno breloczki, jak i biżuteria mogą być wykonane ze skóry, tak jak ze skóry może być i najczęściej jest wykonany pasek do zegarka, co stanowi dodatkową płaszczyznę zbliżenia sprzedawanych towarów przez obu przedsiębiorców. Wątpliwy zatem jawi się pogląd Sądu, który wyklucza możliwość uznania, że działalność wnoszącej sprzeciw spółki A. jest związana z charakterem towarów spornego znaku. Powyższa kwestia wymaga dalszych ustaleń i ocen. Brak zaś rozważenia elementu terytorialnego zakresu działania prowadzonej sprzedaży czy to bezpośredniej, czy internetowej, zasięgu działania uprawnionego do nazwy firmy i uprawnionego ze znaku czyni wniosek o nieistnieniu niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców towarów przedwczesnym, a tym samym błędnym.

Uchylając zaskarżone orzeczenie i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na zasadzie art. 188 p.p.s.a. Należy stwierdzić, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, jeśli wyjaśniona jest w stopniu, w jakim – uwzględniając charakter postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – sąd ten może zweryfikować dokonaną przez Sąd I instancji kontrolę legalności zaskarżonego orzeczenia. Zważywszy, że sąd kasacyjny przyjmuje za podstawę orzeczenia stan faktyczny, jaki przyjęto w zaskarżonym wyroku, wydanie orzeczenia reformatoryjnego jest możliwe jedynie wówczas, gdy stwierdzone uchybienia sądu pierwszej instancji nie polegają na pominięciu istotnych dla istoty sprawy kwestii lub gdy nie zachodzi konieczność ponownego zbadania istotnych kwestii przez ten sąd, natomiast potrzeba taka powstaje ze strony organu.

Taki stan rzeczy zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych skargą kasacyjną, co znajduje swoje oparcie w art. 183 § 1 p.p.s.a., jednak jak już wyżej zostało to wyjaśnione, granice rozpoznania sprawy uległy zawężeniu w wyniku postępowania zakończonego pierwotnie zakwestionowanym wyrokiem sądu pierwszej instancji do zakresu, jaki wynikał z uwzględnienia skarg kasacyjnych złożonych przez organ i uprawnionego z rejestracji znaku spornego.

Pozostając zatem przy ocenie zarzutu naruszenia przy udzieleniu prawa ochronnego art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Urząd Patentowy prawidłowo przyjął, że ocenie naruszenia przez sporne prawo podlega część nazwy firmy A. Prawidłowo też wyłożył organ, iż konieczność ochrony podmiotowego prawa do nazwy firmy, istniejącego w chwili rejestracji znaku towarowego, nie skutkuje automatycznie uznaniem, że przy udzieleniu prawa ochronnego na znak doszło do naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Dalsza jednak interpretacja wskazanego przepisu jako niezupełna nie mogła zostać uznana za prawidłową, tak jak nieprawidłowe okazały się wnioski wyprowadzone na tle tak dokonanej wykładni. Jak to wystarczająco jasno wyłożył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2018 r., którym to poglądem związany jest również sąd kasacyjny rozpatrujący skargę kasacyjną, dla oceny czy sporny znak zakłócił korzystanie z prawa do nazwy firmy, organ powinien był ustalić zakres przedmiotowy i terytorialny działalności skarżącej spółki A. i uprawnionego ze znaku towarowego. Sąd podkreślił, iż w sytuacji prowadzenia identycznej lub zbieżnej działalności ryzyko konfuzji jawi się jako nieuniknione.

Nie ulega wątpliwości, że organ pozostawił kwestię zasięgu terytorialnego działania przedsiębiorców poza swoim zainteresowaniem, zaś zakres przedmiotowy działania, określony z jednej strony charakterem działalności uprawnionego do firmy, a z drugiej wykazem towarów i usług uprawnionego ze spornego znaku nie został rozważony prawidłowo. Jak już wyjaśniono wyżej dla stwierdzenia braku naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. niezbędne jest wykluczenie jakiejkolwiek zbieżności pola działania obu przedsiębiorców.

Ocena, czy doszło do zakłócenia korzystania z prawa do firmy na gruncie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. musi zostać dokonana przez organ w toku postępowania spornego, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, zaznaczyć przy czym trzeba, że ostateczny wniosek musi stanowić, stosownie do treści art. 80 k.p.a., wynik zestawienia wszystkich dowodów łącznie. Ma to znaczenie również z tego powodu, że ustalenia, jakie dokonują się w postępowaniu spornym, mają zawsze historyczny charakter, wszak ocena naruszenia prawa dokonuje się na dzień zgłoszenia znaku do ochrony; rozdzielnie oceniane pojedyncze dowody mogą przynieść mylący rezultat. Nadto, nie jest prawidłowe odrzucanie a priori dowodów powstałych po dacie zgłoszenia spornego znaku do ochrony, jeśli treść tych dowodów niewątpliwie dotyczy okresu sprzed lub z daty zgłoszenia i nie została w toku postępowania podważona.

Organ zatem ponownie rozpatrzy sprawę w jej całokształcie, z zastrzeżeniem uwzględnienia przy rozpatrzeniu zarzutu naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2018 r.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 193 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania sądowego w pkt 3 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej 3117 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Kwota zasądzonych kosztów obejmuje: uiszczony wpis od skargi (1000 zł), stawkę minimalną adwokata za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w I instancji (600 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł), uiszczoną opłatę za uzasadnienie wyroku (100 zł), uiszczony wpis od skargi kasacyjnej (500 zł) oraz stawkę minimalną adwokata, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz wziął udział w rozprawie przed NSA, a przy tym reprezentował stronę skarżącą w I instancji (1200 zł x 75% = 900 zł).