Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 262/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 50 § 1, art. 173 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 874 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Barbara Mleczko- Jabłońska (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant starszy asystent sędziego Monika Tutak- Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 701/15 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 701/15, oddalił skargę P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 14 maja 2009 r. spółka cywilna [A] złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2009 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Kierownik ARiMR umorzył postępowanie wszczęte na wniosek producenta z uwagi na brak podmiotowości po stronie spółki cywilnej. Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 749/10, uchylił decyzje obu instancji, natomiast NSA wyrokiem z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1048/11, oddalił skargę kasacyjną organu, akceptując w całości uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, stwierdzającą, że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) przysługuje spółce cywilnej.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. odmówił spółce przyznania płatności ONW na rok 2009 ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach płatności ONW, objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2009 Nr 40, poz. 329 ze zm., dalej: rozporządzenie ONW) w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 2006.368.74, dalej: rozporządzenie nr 1975/2006).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r.

Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 269/14, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika ARiMR. Sąd wskazał, że organy ARiMR dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji i zobowiązał organ I instancji do dokonania ustaleń, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów, zadeklarowanych do płatności na 2009 r.

W dniu [...] lutego 2015 r. organ I instancji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, wydał decyzję o odmowie przyznania płatności ONW na 2009 rok ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW w związku z anulowaniem – decyzją Kierownika ARiMR z [...] maja 2014 r. – numeru identyfikacyjnego [...] oraz odmową wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego dla spółki cywilnej "[A]". Od decyzji w tej sprawie nie wniesiono odwołania, a więc organ jest nią związany jako decyzją ostateczną. Zdaniem organu, stan faktyczny na dzień wydania decyzji różni się zasadniczo od stanu faktycznego będącego podstawą do wydania uprzednich decyzji w przedmiotowej sprawie, co obliguje do wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem posiadanych informacji. Tym samym, skoro jednym z podstawowych warunków uzyskania płatności ONW jest posiadanie numeru identyfikacyjnego, uznać należy, że strona na podstawie ww. decyzji z dnia [...] maja 2014 r. – od dnia 6 czerwca 2014 r. nie posiada statusu rolnika uprawnionego do tej płatności.

Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podniósł, że kwestia rozstrzygnięcia wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego spółce cywilnej była rozpatrywana w odrębnym postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego Kierownik ARiMR anulował tej spółce numer identyfikacyjny oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Spółka, składając wniosek o wpis do ewidencji producentów, nie była producentem rolnym, gdyż nie posiadała gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo było w posiadaniu P. M., który posługuje się odrębnym numerem identyfikacyjnym.

Zdaniem organu, doręczenie tej decyzji było skuteczne z uwagi na fakt udzielenia przez P. M. pełnomocnictwa adwokatowi K. W., które rozciągało się na całe postępowanie administracyjne, w tym także odwoławcze i nie zostało odwołane oraz nie przestało obowiązywać z chwilą zakończenia poprzedniego postępowania w sprawie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie wskazanym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 2014 r., ponieważ decyzje, które były przedmiotem kontroli sądowej, były wydawane w zasadniczo odmiennym stanie faktycznym, gdy stronie nie anulowano jeszcze nadanego numeru ewidencyjnego.

Zdaniem organu odwoławczego, skoro uznano, że numer identyfikacyjny został nadany spółce cywilnej nieprawidłowo i strona mimo jego nadania nigdy nie powinna takiego numeru otrzymać, to na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2009, jak również w całym roku kalendarzowym 2009, nie spełniała ona warunku wynikającego z § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW.

Skargę na tę decyzję złożył P. M. – wspólnik spółki cywilnej "[A]".

W toku postępowania sądowego ustalono, że Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, X Wydział Gospodarczy, postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. w sprawie [...] ogłosił upadłość konsumencką R. M., wspólnika spółki cywilnej "[A]". W związku z tym dalsze postępowanie sądowe toczyło się również z udziałem syndyka masy upadłości. Natomiast z uwagi na treść art. 874 § 2 kodeksu cywilnego (spółka ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika) oraz wpływ skargi po rozwiązaniu spółki z mocy prawa, zmieniono oznaczenie strony skarżącej w ten sposób, że w miejsce P. M. wspólnika spółki cywilnej "[A]" wpisano P. M.

Oddalając skargę P. M., Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem WSA, organ nie naruszył przepisu art. 153 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika zakaz dokonywania przez organ innej oceny tych okoliczności faktycznych, które były przedmiotem kontroli sądu administracyjnego i zostały objęte oceną prawną tego sądu. Natomiast nie wynika z niego zakaz prowadzenia – przy ponownym rozpatrywaniu sprawy – postępowania dowodowego w szerszym zakresie, tj. w odniesieniu do tych okoliczności faktycznych, które nie były przedmiotem kontroli sądowej. Ocena prawna dokonana przez sąd nie wyznacza granic sprawy administracyjnej i nie może być utożsamiana z zakazem czynienia nowych ustaleń faktycznych, jeżeli są one niezbędne do załatwienia sprawy. Granice sprawy administracyjnej wyznacza bowiem stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania decyzji. WSA wskazał, że odstąpienie od zasady wyrażonej w omawianym przepisie może dotyczyć dwóch sytuacji: gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd oraz gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia sądowego.

Organ I instancji, prowadząc ponownie postępowanie administracyjne dotyczące kwestii przyznania płatności ONW na rzecz spółki na rok 2009, stwierdził zmianę stanu faktycznego i ustalił nowe okoliczności skutkujące odmową przyznania płatności, które nie były przedmiotem oceny sądowej. Ta zmiana stanu faktycznego i nowe okoliczności sprawy to zaistnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. o anulowaniu numeru identyfikacyjnego [...] i odmowie wpisu do ewidencji producentów dla spółki cywilnej "[A]". Skoro zatem organy ARiMR doszły do wniosku, że – wobec zasadniczej zmiany stanu faktycznego – rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy będzie możliwe w oparciu o inne przesłanki niż te, które legły u podstaw wcześniejszego uchylenia decyzji przez Sąd, nie były zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego, które w tej sytuacji byłoby bezprzedmiotowe.

W dacie orzekania organy obu instancji były związane ostateczną decyzją o anulowaniu numeru identyfikacyjnego i odmowie wpisu do ewidencji producentów dla spółki cywilnej, ponieważ posiadanie przez producenta numeru identyfikacyjnego jest jedną z koniecznych przesłanek przyznania płatności, o której mówi przepis § 2 punkt 4 rozporządzenia ONW.

Za niezasadny Sąd uznał także zarzut kwestionujący skuteczność doręczenia ww. decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. Decyzja o anulowaniu numeru identyfikacyjnego i odmowie wpisu do ewidencji producentów dla spółki cywilnej została wydana w odrębnym postępowaniu administracyjnym, w którym skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Decyzja ta była doręczona pełnomocnikowi strony, dwukrotnie awizowana w dniach: 23 maja 2014 r. i 2 czerwca 2014 r. i wobec jej nieodebrania w zakreślonym terminie w trybie art. 44 k.p.a. uznana za doręczoną w dacie 6 czerwca 2014 r. Z kolei wobec niezłożenia odwołania od ww. decyzji, stała się ona ostateczna i prawomocna w dacie 21 czerwca 2014 r. Tym samym postępowanie prowadzone w trybie zwykłym w sprawie o wpis do ewidencji producentów zostało zakończone i nie ma możliwości podważania ww. decyzji w przedmiotowym postępowaniu o przyznanie płatności ONW.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skoro uznano, że numer identyfikacyjny został nadany spółce cywilnej "[A]" nieprawidłowo, ponieważ strona mimo jego nadania nie powinna takiego numeru otrzymać, to tym samym na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2009, jak i w całym roku kalendarzowym 2009, nie spełniała ona przesłanek warunkujących przyznanie płatności wynikających z § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW. Uprawnionym bowiem do uzyskania płatności jest podmiot, który uzyskał wpis do ewidencji producentów, ponieważ w ten sposób potwierdzany jest status producenta rolnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. M., wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, albo o stwierdzenie nieważności decyzji II Instancji ze względu na skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu, który nie powinien być stroną postępowania. Ponadto, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za obydwie instancje według norm przypisanych.

Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz z art. 2 i art. 1 pkt 40 ustawy o zmianie ustawy postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 roku (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że ocena prawna i zobowiązania co do dalszego prowadzenia sprawy wyrażone w wydanych uprzednio prawomocnych wyrokach w sprawie nie wiążą Sądu w zaskarżanych niniejszą skarga kasacyjną wyrokach, w sytuacji w obowiązującym w dacie orzekania stanie prawnym jedyną przesłanką utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań wyroku jest zmiana stanu prawnego (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 701/15);

2. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW z 2007 r. w zw. z art. 153 p.p.s.a. z art. 2 i art. 1 pkt 40 ustawy o zmianie ustawy postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 roku (Dz. U. z 2015r. poz. 658) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że ocena prawna i zobowiązania co do dalszego prowadzenia sprawy wyrażone w wydanych uprzednio prawomocnych wyrokach w sprawie nie wiążą Sądu w zaskarżanych niniejszą skarga kasacyjną wyrokach, w sytuacji w obowiązującym w dacie orzekania stanie prawnym jedyną przesłanką utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań wyroku jest zmiana stanu prawnego (zarzut w sprawach VIII SA/Wa 700/15 i VIII SA/Wa 703/15)

3. art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 153 p.p.s.a. z art. 2 i art. 1 pkt 40 ustawy o zmianie ustawy postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 roku (Dz. U. z 2015r. poz. 658) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że ocena prawna i zobowiązania co do dalszego prowadzenia sprawy wyrażone w wydanych uprzednio prawomocnych wyrokach w sprawie nie wiążą Sądu w zaskarżanych niniejszą skarga kasacyjną wyrokach, w sytuacji w obowiązującym w dacie orzekania stanie prawnym jedyną przesłanką utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań wyroku jest zmiana stanu prawnego (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 702/15)

4. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW w związku z pominięciem przy wykładni i stosowaniu rocznego charakteru płatności i zastosowaniem przepisów prawa materialnego do innego stanu faktycznego niż funkcjonującego w obrocie prawnym w roku przedmiotowym dla skarżonych decyzji (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 701/15)

5. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW z 2007 r. w związku z pominięciem przy wykładni i stosowaniu rocznego charakteru płatności i zastosowaniem przepisów prawa materialnego do innego stanu faktycznego niż funkcjonującego w obrocie prawnym w roku przedmiotowym dla skarżonych decyzji (zarzut w sprawach VIII SA/Wa 700/15 i VIII SA/Wa 703/15)

6. art. 7 ust. 1 punkt 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku w związku z pominięciem przy wykładni i stosowaniu rocznego charakteru płatności i zastosowaniem przepisów prawa materialnego do innego stanu faktycznego niż funkcjonującego w obrocie prawnym w roku przedmiotowym dla skarżonych decyzji (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 702/15)

7. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania i oparcie skarżonych rozstrzygnięć na nieostatecznej decyzji w sprawie anulowaniu numeru EP (z wadliwym wyciągnięciem z niej skutków ex tunc) oraz własnym nieprawomocnym wyroku VIII SA/Wa 1023/15 (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 701/15).

8. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW z 2007 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania i oparcie skarżonych rozstrzygnięć na nieostatecznej decyzji w sprawie anulowaniu numeru EP (z wadliwym wyciągnięciem z niej skutków ex tunc) oraz własnym nieprawomocnym wyroku VllI SA/Wa 1023/15 (zarzut w sprawach VIII SA/Wa 700/15 i VIII SA/Wa 703/15)

9. art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 10 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania i oparcie skarżonych rozstrzygnięć na nieostatecznej decyzji w sprawie anulowaniu numeru EP (z wadliwym wyciągnięciem z niej skutków ex tunc) oraz własnym nieprawomocnym wyroku VIII SA/Wa 1023/15 (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 702/15).

10. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW w zw.z art. 10 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 701/15)

11. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW z 2007 r. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (zarzut w sprawach VIII SA/Wa 700/15 i VIII SA/Wa 703/15)

12. art. 7 ust. 1 punkt 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 10 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 702/15)

Ponadto, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 pkt 1 lit. b w zw. z art. 133 i 134 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia skarżonych aktów administracyjnych w sytuacji naruszenia przez organy art. 97 § 1 punkt 4 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy Sąd z urzędu znał własne rozstrzygnięcie VIII SA/Wa 374/15.

2. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zawieszenia postępowania przez Sąd – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

3. art. 145 lit. a pkt 2 z art. 133 i 134 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia zaskarżonych decyzji w sytuacji zasadności postawionych w skardze zarzutów sprawa materialnego i procesowego – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 i art. 134 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji zasadności podniesionych zarzutów

5. art. 133, 134 i 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieodniesienie się w skarżonych wyroku do zarzutu braku doręczenia wszystkim stronom decyzji, na której oparto skarżone rozstrzygnięcie.

6. art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zastosowania przez Sąd przewidziane ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, gdy było to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, tj. usunięcia z obrotu prawnego decyzji w sprawie anulowania numeru EP. wyjścia poza granice skargi – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

7. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie przez brak przedstawienia w uzasadnieniu wszystkich zarzutów skargi i odniesienia się do wszystkich zarzutów, braku odzwierciedlenia w uzasadnieniu sposobu analizy i rozumowania Sądu w odniesieniu się do pominiętych zarzutów braku doręczenia wszystkim stronom postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie nie koncentruje się na zagadnieniu merytorycznym dotyczącym przyznania płatności ONW lecz, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, na kwestii dopuszczalności wniesienia skargi oraz skargi kasacyjnej przez wspólnika rozwiązanej spółki cywilnej.

W rozstrzyganej sprawie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 kwietnia 2005 r. OPS 1/04 – kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego – por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej – por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83. Tak jednak, jak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" - B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424. Innymi słowy rzecz ujmując, osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji) podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi. Jednocześnie, jak wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2 p.p.s.a.), ponieważ jest to jedna z przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. Niemniej jednak od zasady, że wniesienie skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot powoduje jej odrzucenie należy przyjąć pewien jakże istotny wyjątek. Nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot niebędący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona. Wtedy ustalenie, że wnoszący skargę kasacyjną nie jest stroną wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania przezeń interesu prawnego w sprawie i może prowadzić do oddalenia skargi kasacyjnej. Badanie tej skargi od strony formalnoprawnej w tej sytuacji jest zdecydowanie niewystarczające. W takim przypadku skarga kasacyjna może być oceniona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżenie wyroku poprzez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną.

W rozstrzyganej sprawie Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy uznał, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego może być P. M. Podkreślić należy, że tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności ONW reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz rozporządzenie ONW. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Stosownie do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r., II GPS 2/12, spółki cywilne w postępowaniach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych, zostały uznane za producenta rolnego, tj. podmiot - stronę postępowania administracyjnego, a tym samym mogą one składać wnioski o przyznanie płatności i w takim postępowaniu wyłącznie spółka cywilna jest stroną postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 874 § 2 kodeksu cywilnego, spółka (tu: spółka cywilna) ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący (por. wyrok SN z dnia 5 listopada 1998 r., I CKN 879/97).

W stanie faktycznym sprawy spółka cywilna wystąpiła do organu z wnioskiem o przyznanie płatności. W toku postępowania po wydaniu decyzji przez organ II instancji spółka uległa rozwiązaniu z mocy prawa, na podstawie art. 874 § 2 k.c. Postanowieniem z 26 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił upadłość jednego ze wspólników tej spółki – R. M. i wyznaczył jej sędziego komisarza. Postanowienie to uprawomocniło się 6 sierpnia 2015 r.

Rozwiązanie (likwidacja) spółki cywilnej powoduje, że traci ona podmiotowość prawną – także na gruncie przepisów regulujących płatności ONW, co powoduje, że z tym samym momentem traci ona również zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jak również zdolność sądową na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro bowiem spółka cywilna przestała istnieć, tym samym przestał istnieć podmiot określonych obowiązków lub możliwości przyznania uprawnień. W konsekwencji przestała istnieć ta strona, która mogłaby występować w postępowaniu administracyjnym lub sądowym dotyczącym określenia jej praw lub obowiązków. Tym samym ani takie postępowania nie mogą się toczyć, ani też nie może być wydana decyzja dotycząca tego podmiotu i przyznania mu uprawnień, czy też nałożenia obowiązków, jak i orzeczenie sądu administracyjnego w przedmiocie legalności decyzji administracyjnych skierowanych do takiego podmiotu. W powyższym postępowaniu w miejsce spółki nie może wstąpić jej były wspólnik, bowiem decyzje administracyjne wydawane wobec spółki, wyłącznie wobec niej rodzą wynikające z nich skutki. Decyzje taki nie odnoszą się do uprawnień czy obowiązków byłego wspólnika, ale wyłącznie spółki

Z dniem upadłości wspólnika spółki – R. M., spółka cywilna [A] s.c. utraciła przymiot strony przedmiotowego postępowania. Z uwagi na fakt, że podmiot wnioskujący o płatność ONW na 2009 r. i na rzecz którego wydana została decyzja organu odwoławczego (przed jej doręczeniem) uległ z mocy prawa rozwiązaniu, a w sprawie skarżący tę decyzję P. M. nie wykazał skutecznego przejęcia uprawnienia do płatności, tym samym nie wykazał interesu prawnego legitymującego go do kwestionowania powyższego rozstrzygnięcia w drodze skargi do sądu administracyjnego. W prawie brak jest legalnej definicji interesu prawnego, co nakazuje odwołać się do poglądów doktryny i judykatury. Ich autorzy wskazują, że interes prawny powinien cechować obiektywizm, indywidualizm, konkretyzm, a jego istnienie powinno być prawnie chronione oraz powinno mieć potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy będących przesłankami stosowania danego prawa materialnego. Według obiektywnej koncepcji strony postępowania, co do której przychyla się skład orzekający w tej sprawie, o tym czy i kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie właściwych norm materialnoprawnych, które pozwalają na ustalenie podmiotu, którego uprawnienie bądź obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym.

Z tego względu byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, który nie złożył wniosku transferowego dla płatności ONW na rok 2009, w wyznaczonym przepisami terminie, nie przysługuje prawo wniesienia skargi od decyzji w przedmiocie tej płatności. Nie może on wykazać istnienia po jego stronie tzw. interesu prawnego. W tym postępowaniu były wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej może co najwyżej wykazać się posiadaniem interesu faktycznego, co jednak nie uprawnia go do złożenia skargi do sądu od decyzji w sprawie wywołanej z wniosku spółki cywilnej.

Mając powyższe na względzie, zważywszy że ustalenia w tym zakresie nie mogły być poczynione na etapie formalnej oceny skargi, a na etapie merytorycznego jej rozpoznania, skarga P. M. podlegała oddaleniu.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił, albowiem zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. z uwagi, że kwestie podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną pozostawały poza argumentacją przemawiającą za wydanym rozstrzygnięciem, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.