Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 626/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6166  Łowiectwo
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Sejmik Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2005 nr 127 poz 1066
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie - tekst jednolity.
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. C. - K. i E.-F. Spółki z o.o. w B. na uchwałę Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 7 maja 2020 r. nr XV/198/20 w przedmiocie podziału województwa zachodniopomorskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenie obwodów łowieckich do kategorii oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 7 maja 2020 r. Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego, dalej przywoływany jako: "Sejmik" lub "organ" podjął uchwałę nr XV/198/20 w sprawie podziału województwa zachodniopomorskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii. Przedmiotowa uchwała została podjęta w oparciu o art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2019 r., poz. 512 ze zm.) oraz art. 27 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2020 r., poz. 67 i 148).

Na mocy ww. aktu prawa miejscowego utworzono m.in. obwód nr [...] (§ 1 pkt 2 uchwały). Na terenie tego obwodu, w obrębach ewidencyjnych T. i D., gmina B., znajdują się zabudowane i niezabudowane nieruchomości gruntowe, wymienione poniżej, których A. C. i A. Sp. z o.o., dalej przywoływani jako "skarżący" są właścicielami bądź współwłaścicielami:

działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni [...] ha - właściciel A. sp. z o.o.;

działka nr [...] o powierzchni [...] ha - właściciel A. C.;

działka nr [...] o powierzchni [...] ha - współwłasność A. C. i S. K.;

działka o numerze [...] o powierzchni [...] - współwłasność A. C. i S. K.;

działki o numerze [...], [...] o powierzchni [...] ha - współwłasność A. C. i S. K..

W § 4 uchwały wskazano, że rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag

do projektu uchwały, nieuwzględnionych przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego, stanowi załącznik nr 3 do niniejszej uchwały.

Zgodnie z brzmieniem § 5 uchwały, wchodzi ona w życie po upływie 14 dni

od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego,

z wyjątkiem § 1 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2021 r.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia

[...] grudnia 2019 r., w którym wnieśli do organu o wyłączenie swoich nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha z projektu uchwały oraz o utworzenie nowego obwodu łowieckiego nr [...], składającego się z wyżej wymienionych nieruchomości.

Skarżący, zastępowani przez pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę (data nadania w urzędzie pocztowym w dniu [...] czerwca 2020 r.) na ww. uchwałę Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego nr XV/198/20 z dnia 7 maja 2020 r. w sprawie podziału województwa zachodniopomorskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, wnioskując o stwierdzenie nieważności tego aktu w części dotyczącej obwodu łowieckiego nr [...] oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący sprecyzowali, że zaskarżonej uchwale zarzucają naruszenie prawa poprzez utworzenie obwodu łowieckiego nr [...], do którego włączono ich gospodarstwo w całości, co narusza ich interes prawny poprzez naruszenie ich prawa własności do gruntów, faktycznie pozbawiając ich prawa do wyłącznego korzystania i posiadania rzeczonych nieruchomości.

Zdaniem skarżących, zaskarżona uchwała narusza prawo materialne poprzez nieuwzględnienie przy jej uchwalaniu przepisów art. 140 ustawy Kodeks cywilny, art. 21 ust 1 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co spowodowało objęcie ich nieruchomości obwodem łowieckim i ograniczyło ich prawo własności.

Nadto, według strony, zaskarżona uchwała narusza art. 8 § 1 i § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż jej zapisy są sformułowane wbrew prawomocnemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

z dnia 5 lipca 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 312/17, na mocy którego ich nieruchomości już zostały wyłączone z obwodu łowieckiego (również o nr [...]).

W ocenie skarżących nie zachodzi w sprawie przesłanka negatywna z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż uchwała narusza ich interes prawny, to jest ich prawo własności.

Skarżący przywołali także przesłanki pozytywne wniesienia skargi - art. 3 § 2 pkt 5 i 6, 53 § 2a ustawy - Prawo o postępowaniu administracyjnym oraz art. 90 ust 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, a także powołali się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt P 9/13

i nowelizację ustawy Prawo łowieckie poprzez dodanie w art. 27 ust. 9-16 i art. 27a.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący odnieśli się do przepisu art. 27a ust. 1 Prawa łowieckiego podkreślając, iż przepis ten nie gwarantuje właścicielom bezwarunkowej wypłaty szkody rzeczywistej. Zdaniem strony skarżącej, warunkuje on żądanie odszkodowania od udowodnienia, iż objęcie nieruchomości obwodem łowieckim spowodowało, że korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone. Dowód taki praktycznie jest nie do przeprowadzenia, gdyż niezwykle rzadko się zdarzy taka sytuacja, że po wyznaczeniu nowych obwodów łowieckich dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości w jakikolwiek sposób się zmieni. Stan faktyczny i prawny na obszarze Polski jest bowiem taki, że praktycznie każda nieruchomość rolna jest stale objęta obwodem łowieckim, dlatego nowe uchwały sejmików wojewódzkich nic w tej kwestii nie zmieniają. Zatem prawo do odszkodowania "za poniesioną rzeczywistą szkodę" z art. 27a ust. 1 Prawa łowieckiego jest, ich zdaniem, iluzoryczne i niemożliwe do egzekwowania, gdyż warunki urzeczywistniające tą normę prawną są praktycznie niemożliwe do spełnienia. W ocenie skarżących, oczywistym jest na gruncie obecnego jak i poprzedniego stanu prawnego ustawy Prawo łowieckie, iż odszkodowania za szkody łowieckie są zapewnione w równym stopniu dla właścicieli nieruchomości włączonych jak i wyłączonych z obwodów łowieckich - tym pierwszym wypłaca je dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego (art. 46 ust. 1 Prawa łowieckiego), tym drugim - Skarb Państwa (art. 50 ust. 1b). Uwzględnienie zatem przez ustawodawcę interesu prawnego właścicieli jest fikcją, a przepis art. 27a Prawa łowieckiego jest niemożliwy do egzekwowania.

Ponadto, według skarżących, pomimo zbiegów ustawodawcy w postaci zapewnienia właścicielom udziału w procesie ustanawiania obwodów łowieckich, nadal pozostają aktualne tezy ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nadal właściciel nie może złożyć skutecznego sprzeciwu wobec włączenia przedmiotu jego własności do obwodu łowieckiego, oprócz skargi do sądu administracyjnego, nadal brak jest instrumentów prawnych umożliwiających właścicielom wyłączenie ich nieruchomości spod reżimu obwodu łowieckiego. Brak proporcjonalności pomiędzy ograniczeniami prawa łowieckiego a wolnościami prawa własności nie wyrównuje zakaz wykonywania polowania z art. 27b Prawa łowieckiego, gdyż dotyczy tylko osób fizycznych i jest tylko wycinkiem uprawnień nadanych dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich wobec właścicieli nieruchomości objętych obwodami łowieckimi.

Ustawodawca nie zniwelował też ww. braku proporcjonalności poprzez uregulowanie warunków wyłączenia danej nieruchomości z obwodu łowieckiego poprzez dodanie art. 27 ust. 12. Zgodnie z tym przepisem Sejmik mógł zatem wyłączyć ich nieruchomości z obwodu, jeżeli miałyby one szczególne właściwości. Zdaniem skarżących, nie musieli jednak wykazywać powyższych właściwości swoich nieruchomości, aby zostały one wyłączone z obwodu łowieckiego, gdyż gwarantuje to im sama kolizja uprawnień właścicielskich z prawem łowieckim. Poza tym przepis ten zamiast zliberalizować i ułatwiać proces wyłączenia nieruchomości z obwodów łowieckich, co nakazuje cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, warunkuje i zaostrza taką możliwość, a w dodatku decyzja w tym przedmiocie nie należy do właściciela, a do danego sejmiku. Uregulowanie to nie zmniejsza więc, a zwiększa dysproporcje pomiędzy uprawnieniami Polskiego Związku Łowieckiego i kół łowieckich, a uprawnieniami rolników wynikającymi z konstytucyjnie chronionego prawa własności.

W ocenie skarżących skutek nowelizacji prawa łowieckiego jest zatem odwrotny do tez przedmiotowego wyroku TK, który dostrzegł, iż uprawnienia właścicielskie są nadmiernie ograniczone przez uprawnienia łowieckie i zadecydował o obowiązku naprawienia tego stanu rzeczy przez ustawodawcę. Jako właściciele nadal nie mogą z wyłączeniem innych osób, swobodnie i ciągle używać swojej nieruchomości, gdyż stała się ona przedmiotem gospodarki łowieckiej. W sezonie łowieckim organizuje się polowania i nie mogą przebywać fizycznie cały czas na swojej ziemi, gdyż grozi to utratą zdrowia, a nawet życia. Zaskarżona uchwala nie zapewnia im jako właścicielom nieruchomości ochrony prawa ich własności, przewidzianego w art. 21 Konstytucji, gdyż ustawodawca nie sprostał wymaganiom Trybunału Konstytucyjnego z wyroku z dnia 10 lipca 2014 r.

Skarżący zarzucili nadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ Sejmik zignorował i postąpił wbrew zasadzie pogłębiania zaufania do obywateli wyrażonej w art. 8 § 1 i 2 k.p.a. jak i prawomocnemu wyrokowi WSA w Szczecinie z dnia 5 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 312/17, z którego wynika, że nastąpiło wyłączenie ich nieruchomości z obwodu łowieckiego o nr [...]. Organ pominął także zasygnalizowane przez nich w ich uwagach orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2615/17 oddalające skargę kasacyjną na wyżej wymieniony wyrok sądu I instancji. Zaskarżona uchwała, wbrew prawomocnym wyrokom sądów administracyjnych, objęła ich ponownie reżimem prawa łowieckiego przypisując ponownie do obwodu łowieckiego nr [...], pomimo tego, iż złożyli swoje uwagi do projektu wskazując na fakt ich wyłączenia z tego obwodu łowieckiego, a zatem organ mógł uwzględnić ich stanowisko.

Powyższe postępowanie Sejmiku, zdaniem strony, stanowi rażące naruszenie prawa i na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę stwierdzenia nieważności uchwały, podobnie jak na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa.

W odpowiedzi na skargę organ, zastępowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Organ stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżących, uchwała nie narusza art. 140 k.c. oraz art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP, bowiem została podjęta na podstawie znowelizowanego art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego. Nowelizacja została przyjęta na skutek powoływanego przez skarżących wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 9/13. Po nowelizacji ustawa Prawo łowieckie przewiduje zarówno możliwość zgłaszania uwag przez właścicieli w procesie tworzenia obwodów, jak też możliwość zgłoszenia sprzeciwu wobec polowań (zgodnie z art. 27 ust. 9 i art. 27b ust. 1 i 4). Skarżący skorzystali z prawa z art. 27 ust. 9 Prawa łowieckiego, na odpowiednim etapie procedury wnieśli uwagi, które jednak nie zostały uwzględnione (vide. zestawienie nieuwzględnionych uwag, które Marszałek przedłożył Sejmikowi Województwa zgodnie z art. 27 ust. 8 pkt 8 Prawa łowieckiego). Poza tym objęcie nieruchomości obwodem łowieckim nie ogranicza możliwości pobierania pożytków i innych dochodów z nieruchomości skarżących. Nie ogranicza także ich prawa do rozporządzania swoimi nieruchomościami, ani możliwości korzystania z nich w granicach określanych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.

Ponadto organ podkreślił, że skarżący wnieśli w pierwszej kolejności o utworzenie na ich gruntach obwodu łowieckiego nr [...] (którym chcieli samodzielnie dysponować), natomiast postulat wyłączenia należących do nich nieruchomości z obwodu łowieckiego był dopiero możliwością wariantową - w przypadku, gdyby Sejmik nie przychylił się do ich wniosku o utworzenie na ich gruntach obwodu łowieckiego nr [...]. Powyższe dowodzi, że na należących do skarżących nieruchomościach możliwe jest co do zasady prowadzenie gospodarki łowieckiej. Nie stanowi to naruszenia ich prawa własności ani też prowadzenie takiej działalności na ich gruntach nie byłoby dla nich uciążliwe.

Organ wyjaśnił również, że rozstrzygając uwagi skarżących uwzględnił, iż:

- obowiązujące prawo nie dopuszcza, co do zasady, tworzenia obwodów łowieckich poniżej 3000 ha (w szczególnych przypadkach zgodę na to może wyrazić minister właściwy do spraw środowiska), obwody łowieckie muszą być tworzone z gruntów o ciągłej powierzchni, a organami wydzierżawiającymi obwody łowieckie są starostowie lub dyrektorzy Regionalnych Dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - z uwagi na wszystko powyżej nie ma obecnie możliwości prawnej, by indywidualni właściciele gruntów mogli tworzyć prywatne obwody łowieckie i sami je wydzierżawiać, pobierając z tego tytułu pożytki;

- Sejmik Województwa, podejmując decyzję o wyłączeniu z obwodu łowieckiego nieruchomości innych niż opisane w art. 26 ustawy Prawo łowieckie zobligowany jest do wzięcia pod uwagę art. 27 ust 12 ustawy Prawo łowieckie. Natomiast nieruchomości skarżących ani rodzaj prowadzonej na nich działalności nie mają cech, które powodowałyby, żeby opisana w art. 27 ust 12 Prawa łowieckiego przesłanka wystąpiła. Przyznali to też sami skarżący, wnioskując o utworzenie na swoich nieruchomościach obwodu łowieckiego nr [...]

Zdaniem organu nie jest też trafne twierdzenie skarżących, że jedynym trybem odwoławczym od uchwały sejmiku województwa ustanawiającej obwody łowieckie jest skarga do sądu administracyjnego. Po podjęciu uchwały w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie, Prawo łowieckie umożliwia każdemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości objętej obwodem łowieckim wystąpienie z roszczeniem wobec województwa i żądanie odszkodowania za poniesione rzeczywiste szkody. Regulacja ta umożliwia także każdemu będącemu osobą fizyczną właścicielowi nieruchomości wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie na nieruchomości zakazu wykonywania polowania. Ponadto skarżący błędnie utożsamiają odszkodowanie za poniesione rzeczywiste szkody, o którym mowa w art. 27a ust. 1 Prawa łowieckiego, z odszkodowaniami, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa łowieckiego. Nie jest więc trafne twierdzenie skargi, jakoby przepis art. 27a tej ustawy był niemożliwy do egzekwowania i normujący to samo, co normy zawarte w art. 46 i art. 50 Prawa łowieckiego.

Ponadto organ wyjaśnił, że polowania na nieruchomościach skarżących nie są prowadzone od lipca 2015 r. Nieruchomości skarżących nie są patrolowane przez myśliwych. Nieruchomości skarżących są ogrodzone i oznakowane tabliczkami zabraniającymi wstępu na teren nieruchomości członkom PZŁ.

W kwestii zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego organ wskazał, że przepisy te nie mają zastosowania w przedmiotowym postępowaniu. Nie znajduje też zastosowania art. 82 ust. 1 u.s.w. Wojewoda Zachodniopomorski nie stwierdził nieważności uchwały nr XV/198/20 z dnia 7 maja 2020 r. Nadto, zdaniem organu, zaskarżona uchwała w żadnym wypadku nie ignoruje wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 lipca 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 312/17. Wyrok ten dotyczy bowiem uchwały nr XXVI/362/13 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 25 czerwca 2013 r. w sprawie podziału województwa zachodniopomorskiego na obwody łowieckie, czyli zupełnie innej uchwały. Co więcej - obwód łowiecki nr [...] utworzony uchwałą z maja 2020 r. jest czym innym, niż obwód łowiecki nr [...], o którym była mowa w powołanym wyżej wyroku WSA w Szczecinie. Obwody te zostały powołane na różnych podstawach prawnych, mają różne granice i różne powierzchnie - jedyne co je łączy, to numer [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która obejmuje również orzekanie, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.

Przedmiotem kontroli Sądu, na skutek skargi A. C. i Spółki z o. o. A." w T. , stała się uchwała Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego Nr XV/198/20 z dnia 7 maja 2020 r. w sprawie podziału województwa zachodniopomorskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, która ustanowiono cztery obwody łowieckie, w tym obwód nr [...] obejmujący swym zasięgiem nieruchomości należące do skarżących.

Stosownie do art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U z 2019 r., poz. 512 ze zm., dalej przywoływanej jako: "u.s.w."), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.

Nie ulega wątpliwości Sądu, że przesłanki konieczne zaskarżenia opisanego wyżej aktu do sądu administracyjnego, o których mowa w podanym przepisie, zostały spełnione w niniejszej sprawie. Niesporny jest charakter zaskarżonej uchwały jako aktu prawa miejscowego oraz to, że skarżący wykazali naruszenie własnego interesu prawnego, skoro będące ich własnością nieruchomości włączono na podstawie uchwały do obwodu łowieckiego nr [...].

Proceduralnie skarga okazała się dopuszczalna. Natomiast, w wyniku merytorycznej kontroli uchwały, Sąd doszedł do przekonania, że przedmiotowa skarga nie jest zasadna, ponieważ uchwała jest zgodna z prawem.

Podstawę wydania zaskarżonej uchwały stanowił art. 27 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2019 r., poz. 67 ze zm., dalej jako: "ustawa"), który reguluje sposób tworzenia obwodów łowieckich na gruntach danego województwa.

Zgodnie z art. 27 w ust. 1 ustawy, podziału na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1, a także zmiany granic obwodu lub zmiany zaliczenia obwodu do kategorii dokonuje w obrębie województwa sejmik województwa, w drodze uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego.

Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, przygotowuje marszałek województwa (art. 27 ust. 2).

W myśl. art. 27 ust. 3 ustawy, projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, zawiera:

1) numer obwodu łowieckiego;

2) przebieg graficzny na mapie oraz słowny opis granic obwodu łowieckiego;

3) przebieg graficzny na mapie wyłączeń, o których mowa w art. 26;

4) powierzchnię całkowitą obwodu łowieckiego;

5) powierzchnię obwodu łowieckiego po uwzględnieniu wyłączeń, o których mowa w art. 26, z podziałem na powiaty i gminy;

6) powierzchnię gruntów leśnych, z podziałem na gminy;

7) zaliczenie obwodu łowieckiego do jednej z kategorii, o których mowa w art. 26a ust.1.

Jak wynika z art. 27 ust. 4 ustawy, Marszałek województwa powołuje zespół, który jest jego organem opiniodawczo-doradczym w zakresie przygotowania projektu uchwały, o której mowa w ust. 1. Skład zespołu określa art. 27 ust. 5 i 6 ustawy.

Przesłanki zmiany zaliczenia obwodu łowieckiego do jednej z kategorii reguluje art. 27 ust. 7.

Stosownie do art. 27 ust. 8 pkt 1 lit. a i b ustawy, marszałek województwa po przygotowaniu projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, kolejno występuje o stosowne opinie i uzgodnienia. Po czym, zgodnie z pkt 2, wprowadza zmiany do projektu uchwały wynikające z rozpatrzenia opinii i dokonanych uzgodnień. Następnie, stosownie do art. 27 ust. 8 pkt 3, ogłasza przez umieszczenie na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w poszczególnych gminach objętych projektem uchwały, za pośrednictwem właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), o sporządzeniu projektu uchwały oraz wyłożeniu jej do publicznego wglądu i umieszczeniu na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i umieszczenia projektu uchwały na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, wyznaczając w ogłoszeniu termin na składanie uwag do projektu uchwały, nie krótszy niż 21 dni od dnia wyłożenia i umieszczenia projektu uchwały na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, oraz informując o formie i miejscu składania uwag. Dalej marszałek wykłada projekt uchwały do publicznego wglądu oraz umieszcza go na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego na okres co najmniej 21 dni (art. 27 ust. 8 pkt 4), rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 3, w terminie nie dłuższym niż 45 dni od dnia upływu terminu ich składania (pkt 5), wprowadza zmiany do projektu uchwały wynikające z rozpatrzenia uwag, o których mowa w pkt 3, w szczególności przez oznaczenie na mapie przebiegu graficznego wyłączeń wynikających z tych uwag oraz powierzchni obwodu łowieckiego po uwzględnieniu tych wyłączeń (pkt 6).

Zgodnie z art. 27 ust. 8 pkt 8 ustawy, marszałek przedstawia projekt uchwały sejmikowi województwa wraz z zestawieniem nieuwzględnionych uwag lub opinii.

W świetle art. 27 ust. 9, uwagi do projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, może wnieść każdy właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości objętej projektem uchwały. Uwagi te, stosownie do ust. 10, wnosi się w terminie wyznaczonym w ogłoszeniu, o którym mowa w ust. 8 pkt 3. Uwagi wniesione po terminie pozostawia się bez rozpatrzenia. Podejmując uchwałę, o której mowa w ust. 1, sejmik województwa rozstrzyga jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu uchwały nieuwzględnionych przez marszałka województwa (art. 27 ust. 16 ustawy). Uchwała, o której mowa w ust. 1, obowiązuje od dnia wejścia w życie w niej określonego, jednak nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 27 ust. 17). Podlega również publikacji na stronie internetowej sejmiku województwa (art. 27 ust. 18).

Sąd stwierdził, iż z dokumentacji przedłożonej przez Sejmik do akt sprawy wynika, iż zaskarżona uchwała została podjęta z zachowaniem procedury ujętej w art. 27 ustawy, a więc zgodnie z zasadami tworzenia obwodów łowieckich.

Nadto, zdaniem Sądu, tak podjęta uchwała, wbrew zarzutom skargi, uwzględnia normy wynikające z art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP.

Należy wyjaśnić, że konstytucyjne gwarancje prawa własności nieruchomości wynikają z brzmienia art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia.

Prawo to nie jest jednak prawem nieograniczonym, stosownie bowiem do art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.

Powyższe koresponduje z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Z kolei, na poziomie ustawowym, ochronę prawa własności zapewnia art. 140 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że uprawnienia właścicielskie (posiadanie, korzystanie z rzeczy i rozporządzanie nią) mogą być wykonywane w granicach określonych przez ustawę i zasady współżycia społecznego.

Tak więc nie jest to również ochrona absolutna prawa własności. Ustawodawca dopuszcza możliwość ograniczeń w wykonywaniu prawa własności, które jednakże muszą być legalne i wynikać z ustaw.

W ocenie Sądu, z sytuacją legalnego sposobu ograniczenia prawa własności mocą aktu prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 konstytucji RP) mamy właśnie do czynienia na gruncie niniejszej sprawy.

Należy bowiem podkreślić, że ustawa Prawo łowieckie w zakresie regulacji podziału województwa na obwody łowieckie została znowelizowana na skutek uznania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2014 r., (sygn. akt P 19/13), że art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.) jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu ww. wyroku, na którego treść powołują się również skarżący, Trybunał Konstytucyjny (między innymi) podkreślił, że w ustawie brak jest jakichkolwiek prawnych form udziału właścicieli nieruchomości w procesie tworzenia obwodów łowieckich, obejmujących te nieruchomości oraz brak instrumentów prawnych umożliwiających właścicielom wyłączenie ich nieruchomości spod reżimu obwodu łowieckiego lub wyłączenie poszczególnych ograniczeń, jakie przewiduje prawo łowieckie, a ponadto mechanizm tworzenia obwodów łowieckich jest ukształtowany w sposób niespełniający przesłanki sensu stricto proporcjonalności. Trybunał zwrócił także uwagę na niedostatecznie uregulowany obowiązek informacyjny wobec właścicieli.

Jak wynika z aktualnego brzmienia art. 27 ustawy ustawodawca, po ww. wyroku, wprowadził szereg nowych rozwiązań i instrumentów prawnych do ustawy Prawo łowieckie, które, zdaniem Sądu, uwzględniają ww. problematykę podniesioną przez Trybunał Konstytucyjny i zapewniają właścicielom nieruchomości udział w procesie tworzenia uchwały ustanawiającej obwody łowieckie oraz przewidują obowiązek informacyjny i skuteczne środki ochrony dla właścicieli nieruchomości.

W art. 27 ust. 8 ustawy, ustawodawca przewidział miedzy innymi obowiązek obwieszczenia o projekcie uchwały i poinformowania o prawie zgłaszania uwag do projektu (informując o formie i miejscu składania uwag), wyłożenia projektu uchwały do publicznego wglądu oraz umieszczenia go na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, rozpatrzenia uwag do tego projektu i wprowadzenia z tego tytułu zmian do projektu , w szczególności przez oznaczenie na mapie przebiegu graficznego wyłączeń wynikających z tych uwag oraz powierzchni obwodu łowieckiego po uwzględnieniu tych wyłączeń.

Przedmiotowe uwagi do projektu uchwały, może wnieść każdy właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości objętej projektem uchwały (art. 27 ust. 9).

Z akt sprawy wynika, iż z powyższego uprawnienia skorzystała strona skarżąca, wnosząc do organu pismo z dnia [...] grudnia 2019 r., w którym zwróciła o wyłączenie należących do niej nieruchomości z obwodu łowieckiego nr [...] i o utworzenie na ich gruntach obwodu łowieckiego nr [...], którego wydzierżawiającym mieliby być wnoszący ww. uwagę. W przypadku braku akceptacji dla utworzenia obwodu łowieckiego o numerze [...] wnoszący uwagę zawnioskowali o nieobejmowanie ich nieruchomości żadnym obwodem łowieckim.

Do uwag tych odniósł się Zespół opiniodawczo-doradczy ds. podziału województwa zachodniopomorskiego na obwody łowieckie, który w dniu [...] stycznia 2020 r. zarekomendował nieuwzględnienie tych uwag, ponieważ nie zachodzą przesłanki z art. 27 ust. 12 ustawy.

Nadto, zgodnie z procedurą z art. 27 ust. 8 pkt 8 ustawy, Marszałek Województwa przedstawił projekt uchwały sejmikowi województwa wraz z zestawieniem nieuwzględnionych uwag lub opinii. Z zestawienia tego wynika odpowiedź organu, iż uwzględnienie uwagi skarżących w zakresie utworzenia obwodu łowieckiego na ich gruntach jest niemożliwe w świetle art. 23 ustawy, gdyż obwód łowiecki musi być obszarem o ciągłej powierzchni nie mniejszej niż 3000 ha. Natomiast zgodnie z art. 29 ustawy, organami wydzierżawiającymi obwody łowieckie są starostowie (dla obwodów łowieckich polnych) lub dyrektorzy regionalnych dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (dla obwodów łowieckich leśnych). Ustawa prawo łowieckie nie przewiduje możliwości wydzierżawiania obwodów łowieckich przez podmioty inne niż ww. Organ wyjaśnił, że wnoszący uwagę nie wskazali ani szczególnych właściwości nieruchomości lub prowadzonej na nich działalności, które istotnie utrudniałyby prowadzenie na nich gospodarki łowieckiej ani nie wskazali okoliczności, które - po objęciu nieruchomości obwodem łowieckim - spowodowałyby konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na niej dotychczasowej działalności (art. 27 ust. 12).

W ocenie Sądu zastrzeżenia skarżących zostały prawidłowo rozpatrzone, a podstawa ich nieuwzględnienia w projekcie uchwały znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach ustawy, w szczególności wynika z art. 23, art. 27 ust. 12 i art. 29 ustawy.

Z powyższych względów nie sposób zgodzić się ze skarżącymi, iż zaskarżona uchwała, pomimo złożenia przedmiotowych uwag i pomimo wyroku WSA w Szczecinie z dnia 5 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 312/17, ponownie bezprawnie włączyła ich nieruchomości do obwodu łowieckiego nr [...].

Należy tu wyjaśnić, że wskazany wyrok unieważnił poprzednią uchwałę nr XXVI/362/13 z dnia 25 czerwca 2013 r. ustalającą obwody łowieckie na terenie województwa w części dotyczącej obwodu nr [...] i jak słusznie podkreślił organ wyrok ten nie dotyczy obecnie weryfikowanej uchwały, podjętej na podstawie nowych, konstytucyjnie poprawnych, regulacji prawnych. O ile bowiem podstawa prawna wcześniejszej uchwały (art. 27 ust. 1 ustawy) budziła zastrzeżenia co do zachowania standardów konstytucyjnych, o tyle aktualnie ten stan rzeczy został zmieniony nowelizacją przepisów. Na skutek powoływanego wyroku zniesiony został obwód nr [...], a zatem zaistniała konieczność ponownego ustalenia obwodów łowieckich, w oparciu o nowy stan faktyczny i prawny. Jak wyjaśnił organ obwód łowiecki nr [...] utworzony uchwałą skarżoną jest czym innym, niż obwód łowiecki nr [...], o którym była mowa w powołanym wyżej wyroku WSA w Szczecinie. Obwody te zostały powołane na różnych podstawach prawnych, mają różne granice i różne powierzchnie, a jedyne co je łączy, to numer [...].

Trafnie zatem organ uznał za bezzasadny zarzut skarżących dotyczący zignorowania opisanego wyroku przy uchwalaniu spornej uchwał, i związany z tym zarzut naruszenia art. 8 k.p.a.

Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności, aktualne unormowanie art. 27 ust. 1 ustawy, upoważniało Sejmik Województwa do podjęcia uchwały w przyjętym kształcie, obejmującym obwodem łowieckim grunty skarżących. Wprawdzie co do istoty obowiązujący przepis nadal powoduje pewne ograniczenia w zakresie korzystania z prawa własności nieruchomości, które poddano reżimom obwodów łowieckich, jednakże, jak już wskazano, nie jest to działanie pozbawione legalnej podstawy prawnej, a skarżący nie są pozbawieni środków ochrony i rekompensaty za ewentualne szkody.

Zważywszy na obawy skarżących i związane z tym zarzuty w zakresie bezpieczeństwa na własnym gruncie w związku z ewentualnymi polowaniami, należy podkreślić, że jako właściciele posiadają nowy instrument prawny, pozwalający im na skuteczne ustanowienie zakazu wykonywania polowania na ich nieruchomościach przez koło łowieckie, w postaci prawa do złożenia oświadczenia o zakazie wykonywania polowania na tej nieruchomości (art. 27b ustawy).

Wyjaśnić również trzeba, że przekonanie skarżących o niedoskonałości nowych mechanizmów prawnych, wprowadzonych do omawianej ustawy, uregulowanych w art. 27 ust. 9, art. 27 ust. 12 w zakresie warunków wyłączenia danej nieruchomości z obwodu łowieckiego, czy też w art. 27a ust. 1 dotyczącym odszkodowania, nie może stanowić skutecznej podstawy do kwestionowania ważności przedmiotowej uchwały.

Sąd nie mógł uwzględnić zgłoszonych w powyższym zakresie zarzutów, przede wszystkim dlatego, iż są one oparte zarzuty na hipotetycznych i niezweryfikowanych założeniach skarżących, w szczególności co do braku rzeczywistej skuteczności instytucji wnoszenia uwag, czy też braku możliwości uzyskania realnego odszkodowania z art. 27a ust. 1 oraz co do iluzoryczności normy z art. 27 ust. 12 ustawy. Ponadto, co jest istotne, nie można podważać skutków, które wystąpiły z mocy prawa, w tym przypadku z mocy ustawy Prawo łowieckie - jak to czynią skarżący, bez podważenia legalności samej podstawy ustawowej, w tym przypadku art. 27 ustawy. Z wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady legalności działania władzy publicznej wyprowadzanej z art. 7 Konstytucji, wynika bardzo silne źródło domniemania konstytucyjności ustaw. Dlatego też, ze względu na domniemanie konstytucyjności ustawy Prawo łowieckie i niepodważenie do chwili obecnej tego domniemania, zarzuty skargi dotyczące wadliwości nowych regulacji w zakresie ochrony i praw właścicieli nieruchomości nie mogły odnieść żadnego skutku wobec zaskarżonej uchwały.

Podsumowując, w cenie Sądu, zarówno zastrzeżenia zgłoszone przez stronę skarżącą na etapie procedowania, czyli przed podjęciem zaskarżanej uchwały, jak i zarzuty skargi, nie potwierdzają, iż zaskarżona uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.