Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 484/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2016 r. sprawy ze skargi E. Spółka z o. o. S.K.A. z siedzibą w W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz E. Spółka z o. o. S.K.A. z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. Sp. z o.o. S.K.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1960 r., znak: [...], odmawiającej przyznania prawa własności czasowej gruntu położonego w W. przy ul. C. [...], nr hip [...],[...],[...].

Skarżąca zarzuciła Kolegium naruszenie art. 35 § 1 i 3 kpa oraz 36 § 1 kpa poprzez bezczynność organu w załatwieniu sprawy i zaniechanie informowania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie wraz ze wskazaniem przyczyny zwłoki i wyznaczonym terminie do załatwienia sprawy, pomimo złożenia wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Wniosła o: (i) zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt, (ii) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, (iii) stwierdzenie, że bezczynność organu wiązała się z rażącym naruszeniem prawa, (iv) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa" oraz (v) zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że do dnia wniesienia skargi Kolegium nie rozpoznało jej wniosku o stwierdzenie, iż decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1960 r. została wydana z naruszeniem prawa, jak również nie powiadomiło jej o przewidywanym terminie zakończenia sprawy. Ponadto, skarżąca wskazała, iż w dniu [...] marca 2013 r. jej poprzednik prawny złożył wniosek o przyśpieszenie rozpoznania sprawy, a w dniu [...] października 2013 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto, podniosła, iż w dniu [...] października 2015 r. zgłosiła swój udział w niniejszym postępowaniu w charakterze strony w miejsce spółki Z. B. W. pod firmą "H. i S." S.A. w likwidacji, zaś pismem z [...] lutego 2016 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to, podobnie jak poprzednie pisma składane do organu, nie przyniosło jednak oczekiwanego rezultatu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o umorzenie postępowania wskazując, iż wniosek skarżącej z dnia [...] listopada 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1960 r., znak: [...], odmawiającej przyznania prawa własności czasowej gruntu położonego w W. przy ul. . C. [...], nr hip [...],[...],[...] został rozpatrzony decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 149 § 1 i § 1a Ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a Ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z akt sprawy wynika, że wniesienie skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. poprzedziło złożenie przez skarżącą do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym został spełniony wymóg skuteczności złożenia skargi na bezczynność organu.

Oceniając merytorycznie zasadność skargi podkreślić trzeba, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznania sprawy (jak też zaniechanie) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a Ppsa, czy też nie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, iż w ustalonym stanie faktycznym mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej.

Jak jednak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznało wniosek skarżącej z dnia [...] listopada 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...][...] sierpnia 1960 r., znak: [...], odmawiającej przyznania prawa własności czasowej gruntu położonego w W. przy ul. . C. [...], nr hip [...],[...],[...], kończąc tym samym postępowanie w sprawie. Mając powyższe na uwadze, postępowanie sądowe w zakresie wniosku skarżącej o wydanie orzeczenia należało umorzyć.

Wydanie przez Kolegium orzeczenia w rozpoznawanej sprawie nie powoduje jednak braku konieczności dokonania przez Sąd oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 r., I OSK 797/13). Powołany uprzednio art. 149 § 1a ppsa nakłada na Sąd taki obowiązek. Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może bowiem polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że zaistniały podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, gdyż akt taki został już wydany.

W orzecznictwie przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] listopada 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek poprzednika prawnego skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...][...] sierpnia 1960 r., znak: [...], odmawiającej przyznania prawa własności czasowej gruntu położonego w W. przy ul. . C. [...], nr hip [...],[...],[...]. Od tego dnia rozpoczął się dla organu bieg terminu do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Zgodnie z art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 kpa, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie Kolegium nie wywiązało się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa. Jak wynika z nadesłanych do Sądu akt sprawy, po wpłynięciu wniosku z 9 listopada 2012 r. organ pismem z [...] listopada 2012 r. zwrócił się do Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych. Następnie pismem z [...] stycznia 2013 r. Kolegium zwróciło się do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o informację czy dysponuje ono aktami własnościowymi przedmiotowej nieruchomości i o ich wypożyczenie. Pismem z [...] kwietnia 2013 r. Kolegium poinfomowało stronę, iż od dnia wpływu wniosku nie dysponuje aktami przedmiotowej sprawy z powodu ich wypożyczenia przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego i wobec powyższego organ nie może określić przewidywanej daty zakończenia postępowania. Następnie pismem z [...] października 2013 r. Kolegium zwróciło się do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o wypożyczenie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości lub informację gdzie te akta się znajdują. Pismem z [...] listopada 2013 r. Kolegium zwróciło się do Biura Geodezji i Katastru [...] o nadesłanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów dotyczącego przedmiotowej nieruchomości wraz z odbitką z mapy, informując jednocześnie stronę, iż postępowanie zostanie zakończone w przewidywanym terminie do [...] grudnia 2013 r. Pismem z [...] grudnia 2013 r. Kolegium powiadomiło strony o wszczęciu postępowania oraz wskazało, iż przewidywany termin zakończenia sprawy to [...] stycznia 2014 r.

W tym miejscu podnieść trzeba, iż stanie na praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Z analizy akt administracyjnych wynika, iż tak się jednak w niniejszej sprawie nie stało. Z opisanych wyżej okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, że organ nie działał w tej sprawie systematycznie. Zauważyć również należy, że czynności dokonanych w sprawie na przestrzeni trzech i pół roku Kolegium mogło dokonać w czasie znacznie krótszym. Ponadto, brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Jak zaś wynika z akt sprawy, poza poinformowaniem stron pismami z [...] listopada 2013 r. i [...] grudnia 2013 r. o przewidywanym terminie zakończenia sprawy, w kolejnych latach organ nie wykonywał obowiązków wynikających z art. 36 kpa, nie informował stron o terminie załatwienia sprawy, a także o przyczynach jej niezałatwienia z jednoczesnym wyznaczeniem nowego terminu załatwienia sprawy. W świetle powołanych wyżej okoliczności, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, i art. 35 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jednocześnie, Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny, a tym samym skarga w tym względzie podlegała oddaleniu. Należy przypomnieć, że wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa jest dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji. Wobec wydania przez organ orzeczenia w sprawie brak jest podstaw do zastosowania dodatkowego środka mającego na celu zmobilizowanie organu do rozpoznania sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 151 oraz art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 niniejszej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800).