Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 1441/94
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1995-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: 21 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Instytucja zabezpieczenia ustanowiona przepisem art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ ma na celu ochronę interesów Skarbu Państwa, cel ten jednak nie zwalnia organów z obowiązku wykazania, iż obawa uchylenia się podatnika od wykonania obowiązku podatkowego jest uzasadniona, czyli znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

TEZY

Instytucja zabezpieczenia ustanowiona przepisem art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ ma na celu ochronę interesów Skarbu Państwa, cel ten jednak nie zwalnia organów z obowiązku wykazania, iż obawa uchylenia się podatnika od wykonania obowiązku podatkowego jest uzasadniona, czyli znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 12 kwietnia 1994 r., podjęła na podstawie art. 138 par. 1 Kpa oraz art. 21 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w C. z dnia 28 grudnia 1993 r., którą orzeczono dokonanie zabezpieczenia na majątku Jana P. na poczet przyszłych należności z tytułu podatku dochodowego za 1992 r. w kwocie 126.854.000 starych złotych.

Zdaniem organu dokonania zabezpieczenia na majątku Jana P. było uzasadnione, albowiem zachodziła obawa, iż zbędzie on posiadany majątek w celu uniemożliwienia ściągnięcia przyszłych należności budżetowych, o czym świadczyło zachowanie podatnika utrudniającego prowadzenie postępowania kontrolnego, jak i postępowania zabezpieczającego.

Podkreślono ponadto, iż dokonanie zabezpieczenia ma na celu zagwarantowanie wyegzekwowania przyszłych należności Skarbu Państwa, od wykonania których podatnik może się uchylić. Zabezpieczenie to nie stanowi zaboru mienia podatnika i nie utrudnia władania tym mieniem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, iż wydana została z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 21 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych poprzez przyjęcie, że zachodzi obawa uchylenia się podatnika od wykonania obowiązku podatkowego. Uzasadniając powyższy zarzut skarżący stwierdził, że w sprawie nie zachodziły materialnoprawne przesłanki określone w powołanym powyżej przepisie uzasadniające zabezpieczenie należności podatkowych. Zdaniem skarżącego nie zachodziła uzasadniona obawa uchylania się przez niego od wykonania obowiązku podatkowego. W aktach brak jakichkolwiek dowodów czy faktów potwierdzających tę obawę. Nie ma także dowodów uzasadniających zarzut utrudniania przez skarżącego postępowania kontrolnego, które trwało prawie trzy miesiące i przez ten cały czas skarżący był do dyspozycji kontrolujących składając wyjaśnienia i przedkładać żądane dokumenty. Okoliczność, iż skarżący nie zgadzał się z ustaleniami kontroli i wnosił stosowne w tym względzie środki nie świadczyło, iż będzie uchylał się od wykonania obowiązku podatkowego.

Skarżący podkreślił, iż posiada znaczny majątek, który całkowicie pokrywa powyższe zobowiązania podatkowe, działalność prowadzi od trzydziestu lat i przez ten długi okres nigdy organy podatkowe nie stawiały mu jakichkolwiek zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w B. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Przepis art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych stanowi, że zabezpieczenia można dokonać również przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa uchylenia się podatnika od wykonania obowiązku podatkowego.

Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że dokonanie zabezpieczenia musi być poprzedzone wykazaniem, iż rzeczywiście zachodzi obawa uchylenia się podatnika od wykonania obowiązku podatkowego. Obawa ta musi być uzasadniona, a więc musi mieć potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym wykazującym, iż jest ona realna.

Analizując materiał dowodowy zebrany w sprawie Sąd uznał, iż organy nie rozważyły w sposób wnikliwy i wyczerpujący wszystkich jej okoliczności i w konsekwencji dokonały błędnej oceny stanu faktycznego.

Wykazując zasadność dokonanego zabezpieczenia na majątku skarżącego organy powołały się na fakt utrudniania przez niego prowadzenia postępowania kontrolnego. Zarzut ten nie znajduje jednak potwierdzenia w materiałach sprawy, poza takowym stwierdzeniem zawartym we wniosku inspektora kontroli skarbowej z dnia 16 grudnia 1993 r., który nie zawiera w tym względzie żadnego uzasadnienia. Należy zatem uznać, iż zarzut ten przyjęto za zasadny, bez jego sprawdzenia. Tymczasem nie każde zachowanie podatnika w toku kontroli, który neguje ustalenia i zarzuty kontrolujących, należy uznać za utrudnianie prowadzenia czynności kontrolnych.

Nie wykazano także, aby skarżący utrudniał prowadzenie postępowania zabezpieczającego, co zdaniem organu odwoławczego dodatkowo uzasadniało obawę uchylenia się przez niego od wykonania obowiązku podatkowego. Sąd nie podzielił poglądu organu, iż sytuacja opisana w raporcie z dnia 4 stycznia 1993 r. potwierdzała obawę uchylenia się skarżącego od uregulowania należności Skarbu Państwa. Z opisu zdarzenia wynikało, iż skarżący bronił się przed dokonaniem zabezpieczenia poprzez cenę za polisy ubezpieczeniowe samochodu, co wydaje się być zrozumiałe, zwłaszcza gdy można było dokonać zabezpieczenia na innych jego nieruchomościach, co później bez żadnych trudności uczyniono.

Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, iż w toku rozpoznawania sprawy nie uwzględniono wszystkich okoliczności, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie uwzględniono faktu - zdaniem Sądu istotnego, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą od 30 lat i jak podkreślił przez cały ten okres nie zalegał z płatnościami podatkowymi i nie zachodziła konieczność przymusowego ich egzekwowania.

Nie wzięto również pod uwagę tego, iż skarżący posiada znaczny majątek, który całkowicie pokrywał wartość przyszłych należności podatkowych. W świetle tych okoliczności trudno zaakceptować twierdzenie, iż skarżący może pozbyć się majątku przez tyle lat gromadzonego, tylko dlatego, aby uniknąć uregulowania należności podatkowych.

Instytucja zabezpieczenia ustanowiona przepisem art. 21 ust. 2 powołanej ustawy ma na celu ochronę interesów Skarbu Państwa, cel ten nie zwalnia jednak organów z obowiązku wykazania, iż obawa uchylenia się podatnika od wykonania obowiązku podatkowego jest uzasadniona, czyli znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego /art. 7, art. 77 Kpa/ które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na mocy art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Urzędu Skarbowego w C., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.