Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1938/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: ART. 10, 28, 145 PAR. 1 PKT 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: ART. 145 PAR. 1 PKT 1 LIT. C
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołania P. O., M. O. i M. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem zabudowanej części nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził nieważność ww. orzeczenia Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r. nr [...] wywłaszczono za odszkodowaniem na rzecz Państwa część zabudowanej nieruchomości należącej do P. O., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wydzielonej z nieruchomości o ogólnej powierzchni [...] ha położonej w T. przy ul. [...].

Pismem z dnia 6 listopada 2008 r. P. O., M. O. i M. P. (spadkobiercy P. O.) wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r. o wywłaszczeniu nieruchomości.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r. dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] - ze względu na brak przymiotu strony wnioskodawców. Z postanowień spadkowych dołączonych do akt sprawy wynika bowiem, że odziedziczyli oni tylko udział w nieruchomości położonej w T. przy ul. [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli P. O., M. O. i M. P. podnosząc, że Wojewoda [...] błędnie nie uznał ich za spadkobierców P. O. oraz zarzucili mu kwestionowanie prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w T.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r. nr [...], którą wywłaszczono za odszkodowaniem na rzecz Państwa część zabudowanej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]ha wydzielonej z nieruchomości o ogólnej powierzchni [...] ha położonej w T. przy ul. [...].

Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r., Sygn. akt I SA/Wa 965/10 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. wskazując, że P. O., M. O. i M. P. nie można odmówić przymiotu strony ponieważ mają oni interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r. wywłaszczającej na rzecz Państwa zabudowaną część nieruchomości położonej w T. przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia wnieśli P. O., M. O. i M. P., zarzucając Wojewodzie naruszenie prawa materialnego poprzez ich błędną interpretację polegającą na uznaniu, że wywłaszczenie nieruchomości pod budowę budynku przeznaczonego na siedzibę [...] stanowiło cel publiczny.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. i stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że wywłaszczenie nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], pod budowę budynku administracyjnego Komitetu Wojewódzkiego [...], jako inwestycja mająca służyć partii politycznej w systemie totalitarnym, nie spełnia określonych w art. 3 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. przesłanek wywłaszczenia, co stanowi zdaniem organu rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do kwestii ustalenia odszkodowania, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że w związku z tym, iż organ wywłaszczeniowy dokonał wywłaszczenia z rażącym naruszeniem art. 3 ww. ustawy z 1958 r., to ustalenie odszkodowania również dotknięte jest wadą nieważności w rozumieniu tego przepisu, co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] stycznia 1978 r.

Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu Województwo [...]wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w obliczu nieprzeprowadzenia przez ten organ postępowania dowodowego w niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie, w tym nieustalenia wszystkich istotnych dla przedmiotu postępowania okoliczności faktycznych i prawnych;

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie błędnej wykładni prawa.

W obszernym uzasadnieniu skargi Województwo [...] podniosło przede wszystkim , że przymiot strony postępowania w niniejszej sprawie przysługuje nie tylko wnioskodawcom – spadkobiercom właściciela wywłaszczonej nieruchomości, ale także każdoczesnemu właścicielowi tej nieruchomości ustalonemu na dzień wszczęcia postępowania, niezależnie od tego na czyją rzecz doszło do jej wywłaszczenia. Skarżący wyjaśnił przy tym, że na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości jako jej właściciel ujawnione było Województwo [...]. Tymczasem w aktach sprawy brak jest wzmianki o zawiadomieniu tego podmiotu o wszczęciu postępowania w sprawie. Skarżący zauważył ponadto, że wszelkie pisma procesowe przesyłane były jedynie do wiadomości do Marszałka Województwa [...]

Skarżący domagał się stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji ewentualnie jej uchylenia.

Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - powoływana dalej jako "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że podstawę rozstrzygnięcia Sądu stanowiły kwestie proceduralne, które w zasadzie czyniły bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji.

Przechodząc do omówienia zaistniałych w niniejszej sprawie uchybień, przede wszystkim wskazać należy na przepis art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, statuujący ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie zobowiązane są do zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim podmiotom, którym przysługuje status strony. Przy czym to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz obowiązek taki spoczywa na organach administracji publicznej.

Stwierdzić ponadto należy, że w każdym postępowaniu administracyjnym obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustalenie pełnego kręgu osób i podmiotów, którym w tym postępowaniu przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do treści tego przepisu, stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Stroną postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości są wnioskodawcy tj. były właściciel bądź jego następcy prawni, jak również osoby bądź podmioty, którym w chwili rozstrzygania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, przysługuje tytuł prawno-rzeczowy do nieruchomości objętej tym postępowaniem. W sprawie niniejszej są to zatem: P. O., M. O. i M.P. jako następcy prawni dawnego właściciela wywłaszczonej nieruchomości (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 965/10) oraz Województwo [...], które jak wynika z treści Księgi Wieczystej nr [...], jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Wobec powyższych ustaleń uznać należy, że w sprawie niniejszej nie brała udziału strona, a postępowanie administracyjne obarczone jest wadą przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania.

Jak wynika z akt administracyjnych nadesłanych przez organ przy odpowiedzi na skargę, Województwo [...] (obecny właściciel gruntu), nie brało udziału w prowadzonym przez organy administracji postępowaniu nieważnościowym. Zarówno bowiem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jak i Wojewoda ograniczyli się jedynie do przesyłania korespondencji (w tym wydanych w sprawie decyzji) do Marszałka Województwa [...], który nie jest stroną tego postępowania.

W tym zakresie podzielić zatem należy zarzuty strony skarżącej zawarte w uzasadnieniu skargi.

Za trafne uznać ponadto należy argumenty skarżącego, że nawet gdyby uznać, że Marszałek Województwa reprezentuje to województwo na zewnątrz, to i tak nie można uznać, że brało ono udział w postępowaniu, bowiem wszelka korespondencja przesyłana była jedynie do wiadomości wymienionego podmiotu.

Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że przez udział strony w postępowaniu rozumieć należy, nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale również w czynnościach decydujących, który jest zrealizowany przez doręczenie stronie decyzji.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że wbrew treści żądania skargi Sąd nie dopatrzył się w zaistniałym naruszeniu takich cech , które kwalifikowałyby je do kategorii rażącego naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego orzeczenia.

Wskazane natomiast powyżej, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, bez możliwości dokonania merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zarzutów skargi, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownie rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 1978 r. obowiązkiem organów będzie zatem poprawne ustalenie kręgu stron postępowania i zapewnienie wszystkim tym stronom udziału w prowadzonym postępowaniu.