Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 711/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Tomasz Furmanek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2007 r. sprawy ze skargi B.M., E.G., J.P. i Z.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących B.M., E.G., J.P. i Z.M. kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14. czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższej decyzji przedstawiając przebieg dotychczasowego postępowania wskazano, iż aktem notarialnym Repertorium A nr [...], z dnia [...] na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12. marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) Skarb Państwa nabył od S.M. nieruchomość położoną w Ł. przy ulicy A, stanowiącą działkę o powierzchni 12 arów, oznaczoną na mapie sytuacyjnej wykonanej w Miejskim Przedsiębiorstwie Geodezyjnym w Ł. w dniu [...], wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej Oddziału Geodezji, Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. w dniu [...] Nr [...], jako działka o nr 192/1/2.

Dalej organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 17. sierpnia 1999 r. skierowanym do Prezydenta Miasta Ł., B.M., Z.M., J.P. i E.G., będący spadkobiercami S.M. (zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Łodzi, Wydział V Cywilny w sprawie sygn. akt V Ns II 873/97, z dnia 11 kwietnia 1997 r.) wystąpili o zwrot nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...].

Decyzją z dnia [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił zwrotu tejże nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli wnioskodawcy: B.M., Z.M., J.P. oraz E.G. Decyzją z dnia [...] – w następstwie rozpatrzenia powyższego odwołania – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

W wyniku skargi złożonej przez wnioskodawców, wyrokiem z dnia 23. kwietnia 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 223/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, iż nie została wyjaśniona podstawowa przesłanka wynikająca z przepisu art. 136 ustawy z dnia 21. sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) co uniemożliwiło sądowi dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził, iż żadnego z dokumentów będących przedmiotem oceny ze strony organów w toku tego postępowania nie można uznać za wystarczający. Sąd wskazał, iż pismo przedstawione przez skarżących z dnia [...] i zawiadomienie z [...] Nr [...] to kopie dokumentów, które powstały na skutek wykorzystania druków przygotowanych do wielokrotnego użytku, używanych w ten sposób, iż wypełniono rubryki skreślano odpowiednią treść. Na podstawie kopii nie można się zorientować, czy konkretne zdanie jest podkreślone czy skreślone. Ponadto sąd wskazał, iż z załączonej do akt sprawy mapy z dnia [...] Nr [...] nie wynika cel, na jaki działkę nabyto, a są tam jedynie mało czytelne uwagi dopisane ołówkiem bez żadnych adnotacji kto, kiedy i w jakim celu te uwagi poczynił. Sąd wskazał, iż cel związany z urządzaniem leśnych terenów wypoczynkowych określony został jedynie w tytule protokołu z dnia [...] spisanego na okoliczność wyjaśnienia stanu prawnego działki. Zdaniem sądu zasadnicze różnice w określeniu celu nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa, jakie wynikają z dokumentów przedstawionych przez skarżących (pismo z dnia [...]) i przez organ (protokół z dnia [...]) nakazują uznać, iż okoliczność ta nie została wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości. Zdaniem sądu cel ten nie został ściśle określony w akcie notarialnym. W akcie tym powołano się jedynie na zaświadczenie lokalizacji szczegółowej Nr [...] wydane przez Prezydium Rady Narodowej, Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...], a następnie stwierdzono, iż wystąpiono do właściciela o dobrowolne odstąpienie tej nieruchomości na cele wymienione w tym zaświadczeniu. Zdaniem sądu jedynym dokumentem, w którym określono cel nabycia nieruchomości było owo zaświadczenie, które jednak nie zostało załączone do akt sprawy. Sąd wskazał również, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien także odnieść się do przesłanek wynikających z przepisu art. 137 powołanej ustawy.

Decyzją z dnia [...] Starosta [...] – ponownie rozpoznając sprawę – orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A. Odwołanie od powyższej decyzji Starosty [...]. wnieśli: B.M., Z.M., J.P. oraz E.G., zarzucając naruszenie przepisu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołujący podnieśli, że ich zdaniem cel wywłaszczenia określony został w piśmie Zarządu Dróg i Zieleni Miasta Ł. z dnia [...] skierowanym do S.M. Celem tym była budowa ulicy A i cel ten nie został zrealizowany. Nie została również zrealizowana inwestycja polegająca na urządzeniu leśnych terenów wypoczynkowych Ł. – A. Skarżący zwrócili uwagę, iż w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości "znajdują się działki prywatne – ogrodzone, z domami mieszkalnymi".

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] – w następstwie rozpoznania powyższego odwołania – uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] Starosta [...] ponownie orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji przedstawiono przebieg postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia faktycznego celu wykupu nieruchomości od S.M. na rzecz Skarbu Państwa. Stwierdzono, iż urządzenie lasu to inwentaryzacja i opis stanu lasu oraz plan zagospodarowania lasu bez zmiany jego funkcji. W związku z tym stwierdzono, iż cel określony w akcie notarialnym z dnia [...] czyli urządzenie leśnych terenów Ł. – A. został osiągnięty.

Odwołanie od powyższej decyzji Starosty [...] wnieśli: B.M., Z.M., J.P. oraz E.G. wskazując, iż Leśnictwo Miejskie Ł. nie administrowało nieruchomością w latach 1971 – 1981 i tym samym cel wywłaszczenia nie był zrealizowany. Odwołujący podnieśli nadto, iż ich zdaniem, nieruchomość została wywłaszczona na budowę – poszerzenie ulicy, na podstawie pisma Zarządu Dróg i Zieleni Miasta Ł. z dnia [...] Cel wywłaszczenia działki nie został zrealizowany, gdyż ulica przez prawie 35 lat nie została poszerzona.

Rozpatrując złożone odwołanie Wojewoda [...] wskazał przede wszystkim – powołując się na przepisy ustawy z dnia 21. sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), iż organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bądź nabytej na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12. marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania, winien w pierwszej kolejności wyjaśnić cel, dla którego wywłaszczono (nabyto) nieruchomość, a następnie ustalić, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (akcie notarialnym).

Organ odwoławczy wskazał, iż w świetle zgromadzonych dowodów celem wykupu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A była realizacja leśnych terenów wypoczynkowych Ł. – A., a nie jak utrzymują wnioskodawcy – budowa czy poszerzenie ulicy B. W tym zakresie organ oparł się na przepisie par. 2 aktu notarialnego z dnia [...] stanowiącego, iż "z dokumentów powyższych wynika, że należąca do S.M. nieruchomość (...) położona jest w całości w obrębie granic lokalizacji szczegółowej terenów wypoczynkowych [...]". Owymi dokumentami są: zaświadczenie lokalizacji szczegółowej Nr [...] (Nr L.dz. [...]), z dnia [...] wydane przez Prezydium Rady Narodowej miasta Ł., Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego, oraz mapa sytuacyjna z dnia [...] wykonana w Miejskim Przedsiębiorstwie Geodezyjnym w Ł. (L.ks.rob. [...]) zaewidencjonowana w Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, Oddziału Geodezji w dniu [...] pod Nr [...].

Analizując powyższe dokumenty organ odwoławczy wskazał, iż zaświadczenie, o którym mowa powyżej wskazuje na zatwierdzenie lokalizacji szczegółowej leśnych terenów wypoczynkowych w obrębie [...]. w granicach ulic: B, C, linii PKP, zachodniej granicy lasów a, D, E, F. Teren ten został oznaczony liniami koloru czerwonego na szkicu sytuacyjnym. Organ wskazał nadto, iż z treści powyższego zaświadczenia wynika, że wskazany teren "nie może być zabudowany i winien stanowić leśny teren wypoczynkowy dla ludności miasta".

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż pomimo zakrojonych na szeroką skalę poszukiwań nie udało się odnaleźć szkicu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] (Nr L.dz. [...]), z dnia [...].

Organ wskazał nadto, iż z odnalezionej mapy sytuacyjnej zarejestrowanej w dniu [...] pod Nr [...] wynika, iż przedmiotowa działka o nr 192/1/2 wpisana została w rubryce "w granicach lokalizacji pod zadrzewienie".

Organ dodatkowo podniósł, iż zgodnie z obowiązującym w dacie nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości Ogólnym Planem Perspektywicznego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Ł. – Planem Kierunkowym na rok 1980, zatwierdzonym decyzją Nr [...], z dnia [...], teren nieruchomości oznaczony był jako lasy, dolesienia, zadrzewienia.

Powyższe ustalenia pozwoliły organowi na wyciągnięcie wniosku, iż celem wykupu przedmiotowej nieruchomości była realizacja terenów wypoczynkowych Ł – A. Cel ten – zdaniem organu – widoczny jest również w protokole z dnia [...] sporządzonym w siedzibie Zarządu dróg i Zieleni miasta Ł. w sprawie dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości na cele związane z "urządzeniem leśnych terenów wypoczynkowych w obrębie [...]".

W związku z powyższym ustaleniem organ odwoławczy stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na powyższy cel w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dlatego – stosownie do treści przepisu art. 136 ust. 3 tejże ustawy – nie podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela.

Organ odwoławczy odnosząc się do kwestii realizacji celu, dla którego nieruchomość ta została nabyta wskazał, iż od daty jej nabycia nieruchomość była nieprzerwanie w administrowaniu jednostek prowadzących gospodarkę leśną w lasach komunalnych miasta Ł. W tym zakresie organ podał, iż w dniu 4. września 1971 r. – między innymi przedmiotowa nieruchomość – została przekazana przez Zarząd Dróg i Zieleni na rzecz [...] Przedsiębiorstwa Ogrodniczego, a następnie w dniu 17. maja 1994 r. Przedsiębiorstwo to – będące wówczas w likwidacji – przekazało swój zasób leśny na rzecz Leśnictwa Miejskiego Ł.

Organ ustalił nadto, na podstawie pism Leśnictwa Miejskiego Ł. z dnia 13. maja 2004 r. oraz 14. listopada 2005 r., iż na terenach administrowanych przez [...] Przedsiębiorstwo Ogrodnicze prowadzona była przez to Przedsiębiorstwo gospodarka leśna, oraz, że teren, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość objęty był działaniem planu urządzania lasu obowiązującego w okresie od 1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1990 r..

Powyższe ustalenia pozwoliły organowi odwoławczemu na wyciągnięcie wniosku, iż przed upływem 10 lat od daty nabycia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel, dla którego owa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa. Tym samym nieruchomość nie stała się zbędna na powyższy cel w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dlatego nie może ona podlegać zwrotowi na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela.

Nadto wyjaśniono, iż zgodnie z obowiązującymi w dacie sporządzenia aktu notarialnego, a więc w dniu [...] – przepisami ustawy z dnia 20. grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. z 1949 r., Nr 63, poz. 494 ze zm.) gospodarka w lasach państwowych powinna być oparta na planach urządzania gospodarstwa leśnego i dążyć do urzeczywistnienia takich celów jak utrzymanie trwałości i ciągłości użytkowania dla zaspokojenia obecnych i przyszłych potrzeb gospodarki narodowej w zakresie produkcji drzewnej i niedrzewnej, wzmożenia naturalnej produkcyjności lasu, zabezpieczenia korzystnego wpływu lasu na klimat kraju, gospodarkę wodną oraz zdrowie i kulturę ludności.

Organ wskazał nadto, iż zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej Nr [...] nie przewidywało wybudowania na terenie objętym jego działaniem żadnych obiektów, bowiem z treści tegoż zaświadczenia wynikało, iż teren nie może być zabudowany lecz winien stanowić teren wypoczynkowy dla ludności miasta.

W dniu 3. lipca 2007 r. skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli B.M., Z.M., J.P. oraz E.G. domagając się jej uchylenia i zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7., art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 1 k.p.a.

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1, w związku z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21. sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ odwoławczy błędnie ustalił cel, na który nieruchomość została wykupiona jak również, dowolnie ustalił zakres działań związanych z nieruchomością po jej wykupieniu. W ocenie strony skarżącej organ odwoławczy opierając się jedynie na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z 23. kwietnia 2003 r. w sposób dowolny odmówił wiary dokumentowi, na który skarżący powoływali się w toku postępowania, a więc na pismo z dnia [...]. Spowodowało to uchylenie się organu od dokonania swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, zaprzepaszczając możliwość rozważenia całego materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Dowolne, zdaniem skarżących, jest również twierdzenie organu odwoławczego o prowadzeniu gospodarki leśnej na spornej nieruchomości po jej wykupieniu. Dokonując takiego ustalenia organ odwoławczy nie oparł się na żadnych dowodach bezpośrednich lecz wyłącznie na dokumentach, wśród których pierwszorzędne znaczenie miały pochodzące z lat 2004 – 2005 pisma Leśnictwa Miejskiego Ł. Zdaniem skarżących dokonując na ich podstawie ustaleń faktycznych organ odwoławczy zaniedbał zbadania, jakie znaczenie dla ich wiarygodności mogą mieć dwie okoliczności: czas ich powstania (odległych od zdarzeń, które opisują) oraz podmiot, od którego pochodzą będący zainteresowanym w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy.

Poniesiono również, iż "urządzenia lasu" nie stanowi "prowadzenie gospodarki leśnej". Stwierdzono, że skoro od chwili wykupu nic nie zmieniło się w sposobie zagospodarowania nieruchomości, nie można twierdzić, iż na jej terenie cokolwiek zostało "urządzone".

Reasumując wywiedziono także, iż aby cel w postaci "urządzenia" został zrealizowany, nie wystarczy stwierdzenie, iż po wykupie podejmowano w stosunku do spornej nieruchomości celowe działania. Dla jego realizacji konieczne jest bowiem, aby w ciągu 10 lat od wykupu nieruchomość "urządzono" leśne tereny wypoczynkowe. Skoro mimo przeprowadzenia dwóch wizji lokalnych nie udało ustalić się aby jakiekolwiek działania były na nieruchomości podejmowane, to utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie jest trafne.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę powołując się na argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25. lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd – nie przejmując sprawy do jej merytorycznego załatwienia – bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu oraz przyczyny wzruszenia decyzji, a także nie będąc ograniczony zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszenia prawa, która rodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego nie tylko decyzji zaskarżonej ale również decyzji ją poprzedzającej.

Przepisy miarodajne do oceny prawidłowości działań administracji w niniejszej sprawie zawiera ustawa z dnia 21. sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w szczególności przepisy Rozdziału 6 tejże ustawy regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Przepis art. 136 ust. 3 przywołanej powyżej ustawy stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie do treści przepisu art. 137 omawianej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W tym przypadku, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W realiach niniejszej sprawy należy wskazać, iż poprzedni właściciel nieruchomości objętej żądaniem zwrotu nie został wywłaszczony, w rozumieniu przepisu art. 136 przywołanej powyżej ustawy, gdyż organ administracji nie wydał wobec niego indywidualnej decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu, lecz dokonał zbycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy o charakterze cywilnoprawnym, w zastrzeżonej dla tej czynności formie aktu notarialnego.

Jak to zostało ustalone w toku postępowania administracyjnego nabycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12. marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18 z 1961 roku, poz. 94 ze zm.). Powyższe ustalenie ma kapitalne znaczenie dla losów wniosku o zwrot nieruchomości, bowiem przesądza ono możliwość domagania się zwrotu nieruchomości w trybie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Możliwość taką daje przepis art. 216 przywołanej powyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, iż przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21. sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa między innymi na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12. marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79 ze zm.). Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje na to, iż konsekwencją ustalenia tego, że nabycie przez Skarb Państwa własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12. marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), jest możliwość domagania się zwrotu nieruchomości w oparciu o przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21. sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.

W tym stanie rzeczy uznać wypada, iż krytycznych uwag nie wzbudza przywołana przez organy administracji podstawa prawna wydanego rozstrzygnięcia.

Przechodząc do kwestii wynikających ze specyfiki niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności odnieść się do celu, na jaki nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa. W tym zakresie należy przede wszystkim wskazać, iż nie mogą być uznane za dowolne ustalenie poczynione w tym zakresie przez organy.

Niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny, który analizując prawidłowość postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy administracji, wskazał – w uzasadnieniu wyroku z dnia 23. kwietnia 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 223/00 – na potrzebę poszukiwania przez organy dowodów mogących jednoznacznie wskazać cel dokonanego nabycia nieruchomości. Po przeprowadzeniu w toku niniejszego postępowania analizy działań organów administracji w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego dla ustalenie celu nabycia nieruchomości wskazać wypada, iż w sposób wyczerpujący organy materiał ten zebrały i należycie go oceniły. W szczególności w pełni usprawiedliwione jest działanie organów zmierzające do określenia celu dokonanego nabycia własności na podstawie dokumentów przywołanych w samej umowie sprzedaży. W tym zakresie organy prawidłowo oceniły dokumenty, do których udało się dotrzeć w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Z zapisów przede wszystkim zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...], na które powołują się kontrahenci w treści umowy sprzedaży jednoznacznie wynika, iż celem tym było zlokalizowanie na nieruchomości leśnych terenów wypoczynkowych w obrębie [...]. Na ten cel dokonanego nabycia jednoznacznie wskazują także inne dokumenty szczegółowo przywołane przez organy administracji.

Z analizy tych dokumentów wynika, iż niemożliwe jest uznanie za wiarygodną tezy skarżących, iż celem nabycia nieruchomości była lokalizacja drogi. Treść pisma, na które powołują się skarżący nie tylko pozostaje w opozycji do innych dowodów z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania ale również – na co zwrócił uwagę już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 23. kwietnia 2003 r. – pismo z dnia [...] i zawiadomienie z [...] Nr [...] to kopie dokumentów, które powstały na skutek wykorzystania druków przygotowanych do wielokrotnego użytku, używanych w ten sposób, iż wypełniono rubryki skreślano odpowiednią treść. Na podstawie kopii nie można się zorientować, czy konkretne zdanie jest podkreślone czy skreślone.

. Tak więc przy jednoczesnym istnieniu z jednej strony poważnych wątpliwości co do czytelności, a tym samym co do rzeczywistej treści dokumentów, na które powołują się skarżący, a z drugiej przy istnieniu dokumentów, na które powołują się strony umowy nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości, które jednoznacznie wskazują, iż celem nabycia tejże nieruchomości było urządzenie na niej leśnych terenów wypoczynkowych, to należy skonstatować, iż w pełni uprawniony jest wniosek organu w zakresie celu dokonanego nabycia.

Powyższej oceny nie zmienia fakt, iż w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organowi nie udało się dotrzeć do szkicu sytuacyjnego, na który powoływały się strony w zawartej umowie kupna nieruchomości. Ocenę materiału dowodowego w zakresie celu nabycia nieruchomości organy administracji przeprowadziły w oparciu o dostępne dowody, w tym zaświadczenie lokalizacji szczegółowej z dnia [...] i mapę sytuacyjną Nr [...]. Dokonana przez organy wszechstronna analiza tychże dokumentów odpowiada przepisom o gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego, w szczególności art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 k.p.a. i jednoznacznie prowadzi do wniosków wyciągniętych w tym zakresie przez organy. Wnioski te wypada zaakceptować.

Przechodząc do oceny przesłanek odmowy zwrotu nabytej nieruchomości należy w pierwszym rzędzie wskazać na treść przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiącego, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zawarte w tym przepisie sformułowanie "cel określony w decyzji o wywłaszczeniu", jest zasadniczym kryterium oceny sposobu wykorzystywania wywłaszczonej nieruchomości, a jednocześnie stanowi podstawę rozstrzygnięcia o jej zbędności.

Przez zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub analogicznie w umowie nabycia należy rozumieć nierozpoczęcie w ogóle (art. 137 ust 1 pkt 1 powoływanej ustawy) lub niezrealizowanie (art. 137 ust 1 pkt 2 tejże ustawy) przez podmiot, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie (nabycie) nieruchomości, celu, dla którego realizacji nieruchomość została wywłaszczona (nabyta), spowodowane zarówno brakiem możliwości jego realizacji, jak i leżącymi po stronie podmiotu przeszkodami, uniemożliwiającymi osiągnięcie przez niego zamierzonego poprzednio celu (vide: T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, W-wa 2004, str. 216).

Z ustaleń poczynionych przez organy w toku niniejszego postępowania wynika, iż od chwili nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w maju 1971 r. pozostawała ona nieprzerwanie w "administrowaniu jednostek prowadzących gospodarkę leśną w lasach komunalnych miasta". Pogłębiona analiza tegoż sformułowania prowadzi jednak do wniosku, iż pod pojęciem "administrowania" tymże terenem nie kryje się żadna konkretna treść. W szczególności treść istotna z punktu widzenia niniejszej sprawy.

Z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, które w żaden sposób nie zostały podważone przez organ odwoławczy wynika, iż brak jest informacji, w jaki sposób nieruchomość wykorzystywana była przez [...] Przedsiębiorstwo Ogrodnicze w okresie przed uchwaleniem planu urządzenia lasu obowiązującego w okresie od 1. stycznia 1981 r. do 31. grudnia 1990 r.. Pomimo powyższej konstatacji organ pierwszej instancji dochodzi jednak do wniosku, iż od dnia 1 stycznia 1981 r., a więc od momentu obowiązywania planu urządzania lasu z 1981 r., na przedmiotowej działce "był urządzony leśny teren wypoczynkowy, który znajduje się tam do dnia dzisiejszego".

Mając na uwadze, iż nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w dniu, a uchwalony plan urządzania lasu z 1981 r. zaczął obowiązywać od dnia 1. stycznia tegoż roku, a jednocześnie uwzględniając fakt, iż brak jest informacji, w jaki sposób nieruchomość ta była wykorzystywana przez [...] Przedsiębiorstwo Ogrodnicze do dnia 31. stycznia 1980 r., to uprawniony jest wniosek, iż osiągnięcie calu, dla którego nieruchomość ta została nabyta winno nastąpić w okresie od dnia 1. stycznia 1981 r. do dnia 24. maja 1981 r., kiedy to upływał 10 – letni okres, w którym cel nabycia winien być osiągnięty.

Organ pierwszej instancji osiągnięcie celu, dla którego nabyto nieruchomość utożsamia z samym faktem uchwalenia planu urządzania lasu z 1981 r.. Organ ten w żadnym razie nie wskazuje na inne działania poza prawotwórczymi, które podejmowane byłyby w powyższym okresie i miałyby prowadzić do urządzenia na przedmiotowej nieruchomości leśnego terenu wypoczynkowego.

Podobne słabości wykazuje postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ odwoławczy. Organ ten powołuje się na protokoły zdawczo – odbiorcze, z których żadną miara nie można wyprowadzić wniosku, w jaki sposób w okresie pierwszych pięciu miesięcy 1981 r. osiągnięto cel, dla którego realizacji przedmiotowa nieruchomość została nabyta. Owszem ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w szczególności z protokołów przekazania można wyprowadzić wniosek, iż nabyta nieruchomość była "administrowana" przez jednostki Skarbu Państwa, co w realiach ustaleń poczynionych przez organy oznacza tyle tylko, iż Skarb Państwa miał świadomość tytułu własności tej nieruchomości. Ustalenia poczynione przez organy w tym zakresie uznać wypada za dalece niewystarczające do tego aby wyciągnąć z nich wniosek o urządzeniu na przedmiotowej nieruchomości – w okresie pierwszych 10 lat od jej nabycia – leśnego terenu wypoczynkowego i tym samym osiągnięcia z zakreślonym przez ustawę terminie celu dokonanego nabycia.

Niezależnie od słabości materiału dowodowego zgromadzonego na okoliczność osiągnięcia celu nabycia nieruchomości, należy dodatkowo wskazać, iż nieprawidłowe jest zapatrywanie organów uznające, iż objęcie przedmiotowej nieruchomości planem urządzenia lasu z 1981 r. jest wystarczającym wykazaniem realizacji celu nabycia nieruchomości. Skoro zbędność nieruchomości na cel, który uzasadniał wywłaszczenie (przejęcie), musi być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność w postępowaniu mającym na celu jej wywłaszczenie (nabycie) (vide wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. w sprawie (sygn. akt IV SA 378/97 LEX 45900), to samo objęcie terenu przedmiotowej nieruchomości działaniem określonych aktów prawnych (ustaw, uchwał, czy nawet decyzji administracyjnych) nie stanowi samodzielnie o realizacji celu dokonanego nabycia nieruchomości. Taki sposób rozumowania jaki zaprezentowały organy pozostaje naiwnym przeświadczeniem o "samosprawczym" działaniu aktów prawnych. Natomiast osiągnięcie celu nabycia, a więc utworzenie na przedmiotowej działce leśnych terenów wypoczynkowych mogło nastąpić wyłącznie w drodze konkretnych, realnych działań, dla których przywołane przez organy akty prawne stanowią jedynie podstawę do działania.

Brak wskazania przez organy administracji, jakie to konkretne działania ze strony jednostek Skarbu Państwa doprowadziły do urządzenia na nabytej nieruchomości leśnego terenu wypoczynkowego zupełnie deprecjonuje tezę o osiągnięciu celu nabycia nieruchomości.

Ponadto nie można się zgodzić ze stanowiskiem organów, wskazującym na to, iż istnieje tożsamość pojęciowa pomiędzy prowadzeniem na określonym terenie gospodarki leśnej, a urządzeniem leśnych terenów wypoczynkowych. Nawet sam organ odwoławczy wskazując za ustawą z 20. grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.), czym jest gospodarka w lasach państwowych mówi o tym, iż wpływ na zdrowie i kulturę ludności, stanowiące cel wykorzystywania lasu jako terenu wypoczynkowego, jest jednym z zadań tej gospodarki. Tak więc w sytuacji gdy poza bardzo mglistym powołaniem się na prowadzenie gospodarki leśnej, organy administracji nie wskazują konkretnych działań składających się na pojęcie prowadzenia tejże gospodarki, to niesposób zgodzić się z tezą organów o osiągnięciu celu nabycia nieruchomości. Bez wątpienia wniosek taki jest nieuprawniony w świetle materiału dowodowego zgromadzonego przez organy i stanowi naruszenie przepisów o ocenie zgromadzonych dowodów.

Ponadto nie można zgodzić się z zapatrywaniem organów, które – jak się wydaje – upatrują realizacji celu nabycia w działaniach podejmowanych po 1991 r., a więc po upływie 10 letniego terminu określonego w przepisie art. 137 ust 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, iż cel wywłaszczenia – w ocenie organów – jest aktualnie zrealizowany. Okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość jest częścią lasu komunalnego, co wynika z planów urządzenia lasu na kolejne lata, począwszy od 1981 r., nie może zostać potraktowana jako podstawa do przyjęcia tezy o zrealizowaniu celu nabytej nieruchomości w rozumieniu przepisu art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. .

Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, iż naruszenie przepisów tak prawa materialnego, jak i postępowania ma istotny wpływ na wydane decyzje, na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "a" i "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a..