Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 157/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151 art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 25, § 17 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 58
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dyrektor) postanowieniem z [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (kierownik) z [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu.

Organ wskazał, że K.S. 14 maja 2012 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Składając wniosek strona złożyła własnoręczny podpis w części IX wniosku - oświadczenia i zobowiązania pod m. in. oświadczeniem "znane mi są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności" oraz zobowiązaniem do "realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego".

Decyzją z [...] nr [...] kierownik przyznał K.S. płatność rolnośrodowiskową na rok 2012. Decyzja została doręczona stronie 9 grudnia 2012 r. W treści decyzji kierownik poinformował, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień 15 marca 2012 r. W latach 2013-2015 K.S. składała wnioski kontynuacyjne w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych i wydawane były decyzje o przyznaniu ww. płatności.

W dniu 25 października 2018 r. kierownik poinformował K.S. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy rolnośrodowiskowej i wypowiedzenia się co do okoliczności dotyczących zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego 15 marca 2012 r. Strona w dniu 30 października 2018 r. zapoznała się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz złożyła pisemne wyjaśnienia. Pismem z 10 grudnia 2018 r. kierownik poinformował K.S., że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej.

K.S. w dniu 19 grudnia 2018 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku w zakresie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, wraz z kopią aktu notarialnego repertorium A nr 1318/2012, oświadczeniem wnioskodawcy o przejęciu prowadzenia gospodarstwa rolnego, kopią oświadczenia o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz wydaną 14 lutego 2012 r. kopią potwierdzenia przyjęcia dokumentów w związku z ubieganiem się o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" . Podniosła, że na mocy umowy darowizny z 6 lutego 2012 r. przejęła po rodzicach grunty rolne, na których rozpoczęła samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego i jednocześnie postanowiła kontynuować program rolnośrodowiskowy rozpoczęty przez jej poprzedników. Strona zleciła przygotowanie projektu (planu rolnośrodowiskowego) wykwalifikowanemu doradcy celem złożenia wniosku rolnośrodowiskowego kontynuacyjnego, a nie pierwszorocznego. Wniosek został pozytywnie rozpatrzony. Zaznaczyła, że o niedotrzymaniu warunków podjętego w 2012 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego dowiedziała się w momencie zainicjowania postępowania windykacyjnego, tj. 14 grudnia 2018 r. Po zakończeniu ww. zobowiązania została poinformowana, że wypłacone środki finansowe będzie musiała zwrócić ze względu na uchybienie formalne wniosku na rok 2012 polegające na braku złożenia wymaganych dokumentów i oświadczeń dotyczących kontynuacji przejętego zobowiązania po innym rolniku. Oceniła, że wbrew twierdzeniom organu, dopełniła wszystkich wymogów formalnych wniosku o przyznanie płatności, wymagane dokumenty złożyła przystępując do programu "Młody rolnik", a organ winien uzyskać informację o przejęciu przez nią gruntów z urzędu.

Kierownik postanowieniem z [...] odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, ze względu na brak realizacji przez wnioskodawcę przesłanek wynikających z art. 58 k.p.a.

Rozpatrując zażalenie wniesione przez K.S. dyrektor przywołał przepisy stanowiące podstawę przyznania płatności skarżącej, tj. ustawę z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1936), dalej "ustawa z 7 marca 2007 r.", rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej "rozporządzenie" oraz przepisy unijne.

Organ wskazał, że stosownie do § 17 ust.2 rozporządzenia wniosek o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się w terminie określonym do składnia wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zgodnie z art. 18 ust. 1-5 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), dalej "ustawa z 26 stycznia 2007 r.", płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu na rok 2012 są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek składa się w terminie od 15 marca do 15 maja. W terminie składania wniosków i zmian do wniosków, tj. od 15 marca 2012 r. do 11 czerwca 2012 r. - określonym na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r., z uwzględnieniem przepisów art. 11, 14, 22 i 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 - strona mogła zwiększać uprawnienia do płatności. Podkreślił, że termin składania wniosków i zmian do wniosków jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3). Organ przywołał przepisy § 22 ust. 1-4 oraz § 23 ust. 1-5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Dyrektor ustalił, że K.S. podjęła zobowiązanie, polegające na nieprzerwanym, 5-letnim (licząc od 15 marca 2012 r.) prowadzeniu działalności rolnośrodowiskowej na działkach i powierzchniach objętych płatnością tego rodzaju za rok 2012. Strona zaprzestała prowadzenia działalności w ramach programu rolnośrodowiskowego na gruntach objętych zobowiązaniem i 3 czerwca 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. W ocenie organu nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, podjętego przez S.S. na rzecz K.S. Nie jest możliwe przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku rolnośrodowiskowego za rok 2012 o złożone przez stronę dokumenty, ze względu na to, iż termin na ich złożenie jest terminem materialnoprawnym.

Organ przywołał treść art. 58 i art. 59 k.p.a., które określają przesłanki przywrócenia terminu. Wyjaśnił, że termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego i niemożność jego realizacji. K.S. w materialnoprawnym terminie na składanie w 2012 r. wniosku i zmian do wniosków nie złożyła wniosku i zmiany do wniosku, do których załączyłaby stosowne dokumenty dotyczące przejęcia zobowiązania. Termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności jest terminem prawa materialnego, ponieważ jego zachowanie lub uchybienie terminowi powoduje wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. Tym samym, skoro jest to termin nieprzywracalny, nie można w ogóle zastosować instytucji przywrócenia terminu. Ostateczny termin na złożenie zmiany do wniosku, był jednocześnie ostatecznym terminem na złożenie lub uzupełnienie wniosku. Dlatego pomimo wniosku o przywrócenie terminu, niezależnie od spełnienia lub nie pozostałych wymogów, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wyznaczony termin na usunięcie braków wniosku z uwagi na swój materialny charakter, nie może zostać przywrócony.

Zdaniem organu składając 19 grudnia 2018 r. wniosek o przywrócenie terminu K.S. nie zachowała 7-dniowego terminu, licząc od ustania przeszkody, na złożenie wniosku. K.S. 30 października 2018 r. zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie i złożyła pisemne wyjaśnienia. W piśmie tym potwierdziła, że nie złożyła wniosku kontynuacyjnego w zakresie programu rolnośrodowiskowego na rok 2016, argumentując powyższe zaniechanie faktem niewiedzy i wprowadzenia ją w błąd przez doradcę. Zatem już 30 października 2018 r. powzięła informację o niedopełnieniu przez nią warunków podjętego w 2012 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego i tego dnia ustała przyczyna uchybienia terminu.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu dyrektor stwierdził, że bez znaczenia jest czy strona, składając 19 grudnia 2018 r. wniosek o przywrócenie terminu spełniła, wszystkie przesłanki wskazane w art. 58 k.p.a., bowiem termin do złożenia dokumentów umożliwiających przejęcie przez nią zobowiązania jako termin materialnoprawny nie podlega przywróceniu.

Dyrektor podzielił natomiast zarzuty naruszenia przez kierownika art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z tym, że w jego ocenie naruszenie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, skoro termin na złożenie wniosku i zmian do wniosku na rok 2012 oraz dokumentów pozwalających na przejęcie zobowiązania, jest terminem materialnoprawnym.

Na powyższe postanowienia K.S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 7, art. 8, art. 77 i 80, art. 75, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., art. 89 k.p.a. poprzez:

- niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności kwestii, iż skarżąca w terminie ustawowym złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej a następnie w oparciu o niego wydano decyzję, która przez kolejne 4 lata była podstawą do wypłaty dotacji, i przerzuceniu odpowiedzialności za uchybienia w procesie pracy ww. podmiotów na skarżącą;

- nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, polegającego na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej przy wydawaniu postanowienia tej treści, poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak dogłębnej analizy i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; zwłaszcza kwestii, iż autorem wniosku był fachowy organ - ODR w S., do którego to skarżąca przedstawiła wszelkie dokumenty, w tym akt notarialny o nabyciu gospodarstwa mocą umowy darowizny, a który to dokument zalegał w ARMIR Biuro Powiatowe w S.;

- dowolną interpretację zarówno faktów jak i przepisów prawnych, nierozważenie przez organ drugiej instancji całego materiału sprawy oraz wybiórcze jego traktowanie, a także brak wskazania powodów które skłoniły organ drugiej instancji do dokonywania ustaleń w oparciu o część materiału dowodowego, z pominięciem oceny pozostałego materiału dowodowego, a także zaniechanie jego oceny, zwłaszcza wobec artykułowanych zarzutów skarżącej co do jakiegokolwiek braku jej zawinienia;

- nie przywołanie przez organ w uzasadnieniu postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, a także na niewyjaśnieniu podstawy prawnej orzeczenia i poprzestaniu na zacytowaniu przepisów ustawy, a to wszystko bez uwzględnienia okoliczności faktycznych sprawy, gdzie wniosek pierwotny został złożony w terminie, wydana została decyzja o przyznaniu płatności, która następnie została zrealizowana, a także wobec braku odniesienia się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w treści wniosku o przywrócenie terminu, zwłaszcza uchybień po stronie tak pracownika ODR jak również Kierownika Biura Powiatowego ARMIR w S., który na etapie składania wniosku i wydania K.S. decyzji o przyznaniu płatności nie wychwycił braków formalnych wniosku, mimo iż ze względu na złożenie przez skarżącą w tym samym czasie drugiego wniosku o inną płatność, gdzie załączone zostały brakujące w tej sprawie dokumenty, winien był czerpać wiedzę z urzędu na powyższe okoliczności;

- art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrażających zasadę praworządności i pogłębienia zaufania obywateli do organów w związku z konstytucyjną zasadą równości wobec pominięcia okoliczności, iż wniosek rolnośrodowiskowy za rok 2012 K.S. został sporządzony przez uprawnionego i wykwalifikowanego pracownika ODR, któremu skarżącą K.S. doręczyła wszystkie niezbędne dokumenty, a następnie przyjęty przez organ pierwszej instancji bez zastrzeżeń, co skutkowało przyznaniem skarżącej płatności rolnośrodowiskowej, która była realizowana przez okres kolejnych okres 4 lat przez wypłatę świadczeń pieniężnych;

2. naruszenie prawa materialnego:

- tj. przepisu art. 18 ust. 1-5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. przez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem w stanie faktycznym sprawy, wobec przyjęcia, iż nie jest możliwe uwzględnienie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, podczas gdy przywołany przepis dotyczy zgoła odmiennej sytuacji, a skarżąca wniosek złożyła w terminie i już po jego zrealizowaniu.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że w postanowieniu brak jest faktycznego odniesienia do sprawy i zakresu wniosku o przywrócenie terminu. Wskazała, że zakres tego wniosku dotyczy uzupełnienia dokumentów w postaci oświadczenia skarżącej o prowadzeniu gospodarstwa rolnego po poprzednikach prawnych oraz aktów notarialnych stanowiących tytuł jej własności. Natomiast brak formalny polegający na braku załączenia dokumentów (choć akty notarialne zostały dołączone do innego wniosku i organ miał wiedzę o nich z urzędu) nastąpił nie z winy skarżącej. Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej został sporządzony przez uprawniony i wykwalifikowany organ ODR w S. któremu skarżąca przedstawiła wszystkie wymagane dokumenty, następnie został przyjęty bez zastrzeżeń i wypłacono środki pieniężne.

W ocenie skarżącej został dochowany termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ dopiero 14 grudnia 2018 r. otrzymała odpowiedź na jej pismo dotyczące wyjaśnienia spraw w którym zostały przedstawione uchybienia. Do wniosku o przywrócenie terminu załączyła brakujące dokumenty, mimo że uprzednio też je dostarczyła. Celem uprawdopodobnienia braku winy załączyła potwierdzenie przyjęcia dokumentów z dnia 14 lutego 2012 r. nr OR13- 69010-OR1300245/11/12 wraz z oświadczeniem wnioskodawcy o podjęciu samodzielnie prowadzenia gospodarstwa rolnego, nr 0-1/144, 2 którego wynika, iż skarżąca wypełniła wszelkie obowiązku leżące po jej stronie.

Podniosła, że dopiero po zakończeniu programu rolnośrodowiskowego organ poinformował skarżącą, iż wypłacone jej dotacje za cały czasokres będzie musiała zwrócić, bowiem uchybiła złożonemu wnioskowi formalnie. Wskazała, że osobą odpowiedzialną za treść wniosku był pracownik ODR w S., zaś po złożeniu wniosku do ARiMR wymagał on kontroli tego pracownika, dlatego trudno dopatrzyć się winy skarżącej w uchybieniu terminu.

Zarzuciła również, że z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ pochylił się nad istotą problemu i aby w tym właśnie kierunku przeprowadził postępowanie dowodowe, a to nie złożenie nowego wniosku tudzież jego zmiana, lecz możliwość uzupełnienia o brakujące dokumenty, kiedy program został już zrealizowany, a środki pieniężne wypłacone. W uzasadnieniu postanowienia brak jest odniesienia się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu, w tym załączonych dokumentów potwierdzających brak jej winy w złożeniu niekompletnego wniosku.

Argumentowała, że organ dokonał błędnej wykładni przepisu art. 18 ust. 1-5 ustawy z 26 stycznia 2007 r. skutkującej niewłaściwym zastosowaniem w stanie faktycznym sprawy. W ocenie skarżącej przywołany przepis dotyczy braku złożenia wniosku, tudzież żądania jego zmiany, natomiast skarżąca złożyła swój wniosek w ustawowym terminie. Podniosła, że istota sprawy odnosi się jedynie do możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty, gdzie braki formalne ujawniły się po zakończeniu programu i tego dotyczy żądanie wniosku skarżącej. Natomiast skarżąca nie dąży do modyfikacji wydanej już decyzji, ani kolejnej, uznając pierwotną za prawidłową. Z uwagi na stanowisko organu wyrażone w piśmie z 14 grudnia 2018 r. skarżąca chciałaby uzupełnić braki, żeby nie istniała po jej stronie konieczność zwrotu wypłaconych już dotacji.

W odpowiedzi na skargę dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2018.1302), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak

i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w powołanych wyżej granicach należy stwierdzić, że skarga jako niezasadna nie mogła odnieść zamierzonego skutku, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem oceny jest zagadnienie proceduralne dotyczące zgodności z prawem odmowy przywrócenia skarżącej terminu do uzupełnienia wniosku rolnośrodowiskowego na rok 2012 przez złożenie dokumentów - oświadczenia o prowadzeniu gospodarstwa rolnego po poprzednikach prawnych oraz aktu notarialnego.

Zdaniem skarżącej nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu, bowiem wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 był sporządzany przez wykwalifikowany organ – pracownika ODR w S., przedmiotowe dokumenty, w tym umowa darowizny z 6 lutego 2012 r. oraz oświadczenie o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa zostały dołączone do wniosku o inną płatność, co oznacza, że były w dyspozycji Agencji, która miała wiedzę o nich z urzędu. Skarżąca wskazała na spełnienie wymogów formalnych wniosku - wniosek o przywrócenie terminu został przez nią złożony z zachowaniem 7 dniowego terminu od otrzymania pisma organu, w którym została powiadomiona o uchybieniach w zakresie realizowania przez nią zobowiązania rolnośrodowiskowego. Składając wniosek załączyła brakujące dokumenty.

W ocenie organu termin, o przywrócenie którego ubiega się strona, jest terminem materialnoprawnym, który nie podlega przywróceniu, ponadto wniosek

został złożony z uchybieniem 7 dniowego terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w dniu 14 maja 2012 r. Na formularzu wniosku zaznaczyła, że jest to wniosek kontynuacyjny, jak również określiła okres trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego 2011 – 2016. Nie jest kwestionowane, że do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie zostały załączone dokumenty: akt notarialny potwierdzający przeniesienie posiadania jak również oświadczenie o przejęciu zobowiązań związanych z przyznaną pomocą. Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał K.S. płatność rolnośrodowiskową na rok 2012, informując, że terminem rozpoczęcia 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego jest 15 marca 2012 r. Skarżąca nie kwestionowała decyzji jak również wskazanego w niej terminu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Kolejnymi decyzjami przyznano skarżącej płatność rolnośrodowiskową za lata 2013-2015. Skarżąca nie złożyła wniosku kontynuacyjnego w roku 2016 r.

W myśl art. 58 k.p.a, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia, nie ma natomiast zastosowania do terminu prawa materialnego, upływ którego powoduje wygaśnięcie prawa, a tym samym nie podlega przywróceniu. Zgodnie z art. 58 ust. 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Zapis ten oznacza, że przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 k.p.a.). Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu.

Organ jako datę od której winien być liczony 7 dniowy termin przyjął datę pisma - 30 października 2018 r. informującego skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy rolnośrodowiskowej i okolicznościami zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skarżąca wskazuje, że wiadomość o przyczynie uchybienia terminu - brak wykazania przejęcia gospodarstwa ojca powzięła z pisma organu z 14 grudnia 2018 r., zatem wniosek został złożony z zachowaniem terminu.

Sąd podziela w tym zakresie stanowisko skarżącej. Z pisma, na które powołuje się organ, nie wynikają przyczyny które według organu skutkowały zaniechaniem realizacji zobowiązania rolnśrodowiskowego. Skarżąca w piśmie wyjaśniła, że nie złożyła wniosku kontynuacyjnego na 2016 r. bowiem w jej ocenie 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało zrealizowane. Informację, o przyczynie dla której uznano, że złożony przez skarżącą wniosek o płatność rolnośrodowiskową na 2012 r. nie był wnioskiem kontynuacyjnym zawiera pismo organu z 10 grudnia 2018 r., doręczone skarżącej 12 grudnia 2018 r. Skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony 19 grudnia 2018 r., to 7 dniowy termin określony w art. 58 § 2 k.p.a. został zachowany.

Pozwala to na weryfikowanie zasadności odmowy przywrócenia terminu.

Wyjaśnić należy, że przepisy ustawy z 7 marca 2007 r. (art. 25 ustawy) oraz rozporządzenia rolnośrodowiskowego (§ 22, § 23, § 24 i § 25 rozporządzenia) przewidują dwie formy przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego – wstąpienie następcy prawnego do toczącego się postępowania w przypadku, gdy zdarzenie skutkujące następstwem prawnym nastąpiło w toku postępowania o przyznanie płatności oraz przyznanie płatności na wniosek następcy, jeżeli przyznanie płatności ma miejsce po przyznaniu płatności. Dla wstąpienia następcy do toczącego się postępowania, złożenia wniosku o przyznanie płatności oraz spełnienia określonych wymogów przyznania płatności (złożenie dokumentów potwierdzających następstwo prawne – prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, kopii umowy przenoszącej posiadanie gospodarstwa rolnego, oświadczenia o przejęciu zobowiązania) wskazane przepisy przewidują 3 miesięczny termin.

W przedmiotowej sprawie postępowanie w sprawie przyznania płatności na 2012 r. zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej. Zgodnie z § 25 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w razie przeniesienia w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy posiadania gospodarstwa rolnego lub części gospodarstwa lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta, nowemu posiadaczowi tego gospodarstwa lub jego części może być przyznana płatność rolnośrodowiskową, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym beneficjenta i są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy. W przepisie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, określono warunki przyznania płatności osobie przejmującej zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w tym przejęcie zobowiązań związanych z pomocą. Stosownie do § 25 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada ras lokalnych składa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta. Do trybu przyznawania płatności rolnośrodowiskowej nowemu posiadaczowi przepis § 23 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio. Przepis ten nakłada na nowego posiadacza obowiązek wskazania swojego numeru identyfikacyjnego (kopii wniosku o nadanie numeru) oraz kopii umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania. Z analizy wskazanych przepisów wynika, że warunkiem przyznania płatności środowiskowej jest zachowanie terminu do złożenia wniosku oraz załączenie wskazanych dokumentów i oświadczeń. Podkreślenia wymaga to, że postępowanie w zakresie przyznawania płatności jest sformalizowane, nakłada na strony obowiązek dokonywania czynności w określonej formie i terminach, których zaniechanie pociąga negatywne skutki dla wnioskodawcy.

Na wstępie należy zauważyć, że składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca zakreśliła rubrykę wniosek kontynuacyjny. Przystępując do oceny zaskarżonego postanowienia odmawiającego skarżącej przywrócenia terminu do złożenia dokumentów do wniosku kontynuacyjnego należało ocenić czy 3 miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej od dnia przeniesienia gospodarstwa rolnego przez następcę jest terminem prawa materialnego czy procesowego i czy termin ten obejmuje spełnienie pozostałych wymogów przyznania płatności - złożenia wymaganych przepisami dokumentów. Podstawowy podział terminów na gruncie prawa to podział na terminy materialne i terminy procesowe, zaś podstawowym kryterium tego podziału jest sfera prawna, w której realizują się skutki prawne, związane z tym terminem. Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 300/13: "termin materialny do dokonania określonej czynności ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Jest to tzw. termin zawity prawa materialnego. Oznaczenie daty końcowej terminu zawitego prawa materialnego z reguły następuje przez podanie czasu trwania danego terminu. Jednocześnie przepisy mogą też określać ten termin przez wskazanie konkretnej daty. Takie terminy orzecznictwo określa jako szczególne rodzaje terminów zawitych, to jest terminy kalendarzowe, charakteryzujące się najdalej idącym rygoryzmem (por. orzeczenie SN z dnia 30 stycznia 1961 r. sygn. I CR 196/60, publ. OSN 1962/2/58)."

W ocenie Sądu termin 3 miesięczny przewidziany w § 25 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do złożenia wniosku o przyznanie płatności jak i złożenia dokumentów o przejęciu zobowiązań beneficjenta oraz dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania ma charakter terminu prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym, który nie podlega przywróceniu. Zarówno dochowanie terminu w złożeniu wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jak i wykazanie spełnienia przewidzianych prawem wymogów stanowią niezbędny warunek do przyznania płatności, decydują o kwalifikowalności wniosku. Stanowisko to potwierdza wykładnia systemowa. Stosownie do § 17 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wniosek o przyznanie tej płatności składa się w terminie określonym dla wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W art. 18 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach termin do złożenia wniosków określono od dnia 15 marca do dnia 15 maja, z zastrzeżeniem, że termin ten nie podlega przywróceniu (ust. 3). Wskazany termin i skutki jego niedochowania mają zastosowanie do wymaganych dla płatności dokumentów, co wynika wprost z przepisów prawa unijnego. Według art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 pojedyncze wnioski o płatności składa się w terminie ustalonym przez państwa członkowskie, lecz nie później niż 15 maja. Stosownie do art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 określone w akapicie pierwszym ustępu 1 tego artykułu skutki złożenia wniosku o przyznanie pomocy po wyznaczonym terminie odnoszą się również do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. Z art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 wynika zatem, że złożenie wniosku, jak i złożenie wymienionych tam "załączników", jeżeli stanowią one o kwalifikowalności wniosku do płatności po 15 maja danego roku skutkuje pomniejszeniem płatności, a jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, to wniosek uznaje się za niedopuszczalny.

Nie ma żadnych podstaw by odmiennie traktować wymóg zachowania terminów do złożenia dokumentów, oświadczeń stanowiących o kwalifikowalności wniosku w przypadku złożenia go przez beneficjenta, a inaczej przez następcę. Z powyższych względów także w przypadku następcy prawnego beneficjenta składającego wniosek kontynuacyjny, termin do złożenia dokumentów i oświadczeń wymaganych dla przyznania płatności, jako termin prawa materialnego, nie podlega przywróceniu. Bez wpływu na wynik sprawy pozostają zatem podniesione przez skarżącą okoliczności dotyczące przyczyn uchybienia terminu - sporządzenie wniosku przez pracownika ODR, złożenie dokumentów do innej płatności. Nie doszło tym samym do naruszenia zasady praworządności i pogłębienia zaufania obywateli do organów w związku z konstytucyjną zasadą równości przez pominięcie okoliczności, iż wniosek rolnośrodowiskowy za rok 2012 K.S. został sporządzony przez uprawnionego i wykwalifikowanego pracownika ODR jak i naruszenia art. 7, art. 77, art. 80, art. 75 k.p.a., przez brak podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak dogłębnej analizy i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

W ocenie Sądu, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Postanowienie zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa i daje stronie możliwość poznania argumentów i przesłanek rozstrzygnięcia. Nie zostały naruszone zasady, zasada zaufania (art. 8 k.p.a.), jak i wynikająca z art. 11 k.p.a. zasada przekonywania.

Sąd, jak wskazano wyżej zauważa, że skarżąca składając wniosek o płatność rolnośrodowiskową zakreśliła, że jest wniosek kontynuacyjny, który przez organ został rozpatrzony jako wniosek o przyznanie pierwszej płatności, co jednoznacznie wskazano w decyzji przyznającej płatność za 2012 r. Konsekwencje rozpatrzenia wniosku jako wniosku beneficjenta, który rozpoczyna pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, nie mogą być rozpatrywane, w postępowaniu o przywróceniu terminu. Jak wskazano wyżej stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd, jest związany granicami sprawy. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sprawą będącą przedmiotem postępowania jest odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku w zakresie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 przez złożenie dokumentów (aktu notarialnego, oświadczenia o przejęciu prowadzenia gospodarstwa).

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.