Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 604/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 56, , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., art. 152, art. 200 i 205 par. 2 i 3 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Spółki A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym w oparciu o przepis art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) Dyrektor Izby Celnej zawiesił postępowanie wszczęte wnioskiem Spółki A. z dnia [...] w sprawie zakończonej decyzją nr [...]z dnia [...] do czasu ostatecznego zakończenia sprawy ze skargi na ww. decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że decyzją ostateczną z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] umarzającą, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem Spółki A. z dnia [...] o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

Pismem z dnia [...] Spółka A., za pośrednictwem organu, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prawnego zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie III SA/Gd 261/10.

W dniu [...] Spółka A. złożyła wniosek z dnia 29 października 2012 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Izby Celnej z dnia [...].

Odnosząc się do powyższego wniosku organ stwierdził, że toczy się postępowanie sądowoadministracyjne o sygn. II SA/Sz 6/13 w zakresie kontroli decyzji z dnia [...] nr [...].

Powołując się na art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby uznał, że kwestia zasadności umorzenia postępowania w sprawie o wydanie zezwolenia, w sprawie, która toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym stanowi zagadnienie wstępne o którym mowa we wskazanym przepisie .

Spółka A. reprezentowana przez adwokata A. G. złożyła zażalenie. Wnosząc o uchylenie postanowienia, zarzuciła mu naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 6/13 stanowi zagadnienie wstępne uzależniające treść decyzji we wznowionym postępowaniu.

Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...]nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 oraz art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ przytoczył treść art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz wskazał, że przez określenie zagadnienia wstępnego należy rozumieć pewną kwestię o charakterze otwartym, której treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo jeszcze inne okoliczności mające znaczenie prawne. Z zagadnieniem wstępnym, zdaniem organu, mamy do czynienia jedynie wówczas gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Wyjaśniając istotę pojęcia zagadnienie wstępne, Dyrektor Izby wskazał między innymi, że zagadnienie to wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Jest to przesłanka negatywna jurysdykcyjnego postępowania podatkowego. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego " " powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Zarówno w nauce jak i judykaturze przyjmuje się, że zagadnienie wstępne to zagadnienie materialnoprawne. Treścią takiego zagadnienia może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku, zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne od rozstrzygnięcia których uzależnione jest rozpatrzenie sprawy administracyjnej.

Organ ponadto zwrócił uwagę na to, że w rozpoznawanej sprawie, po zawiśnięciu sprawy w sądzie administracyjnym w sprawie decyzji ostatecznej z dnia [...] nr [...], skarżąca równolegle wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie tej samej decyzji ostatecznej, żądając jej uchylenia i wydania zezwolenia.

Stosownie do art. 56 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.

Na tle powyższego przepisu zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmowano, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. W celu zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego należy przyjąć, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym. Również w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że nie jest dopuszczalne wszczęcie przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności, a w tym także postępowania w sprawie wznowienia postępowania po wniesieniu skargi w tej samej sprawie do sądu administracyjnego ( np. wyrok WSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1138/05). Zarówno względy ekonomii postępowania organów państwowych jak i ochrona autorytetu ich orzeczeń nie zezwalają na dopuszczenie możliwości zajmowania się tą samą sprawą oraz wydawania rozbieżnych orzeczeń przez organ administracji publicznej i sąd administracyjny. Po wniesieniu skargi do sądu prowadzenie postępowania przez organ podatkowy jest dopuszczalne jedynie w granicach określonych przez art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do jego treści organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z powyższego wynika, że nie jest możliwe jakiekolwiek inne rozstrzygnięcie organu. W orzecznictwie przyjmowano, że każda ingerencja organu administracji w sprawę, w której wszczęto postępowanie sądowoadministracyjne a wykraczająca poza dyspozycje art. 54 § 3 ww. ustawy jest niedopuszczalna jako godzącą w określoną w art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu.

W oparciu o powyższe oraz fakt, że wniosek skarżącej o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym nie może spotkać się z odmową, mimo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, organ w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zawiesił wszczęte postępowanie administracyjne do czasu ostatecznego zakończenia sprawy sądowej prowadzonej pod sygn. akt II SA/Sz 6/13. Organ ustalił, ze w sprawie tej po podjęciu postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r. postępowania, wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 6/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Izby Celnej z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzją Izby Celnej z dnia [...] Od powyższego wyroku Izby Celnej w dniu [...] złożył skargę kasacyjną. W ocenie organu rozstrzygnięcie Sądu, w świetle złożonego wniosku o wznowienie postępowania stanowiłoby o braku przedmiotu wznowienia tj. decyzji ostatecznej.

Na opisane wyżej postanowienie Izby Celnej, Spółka A. wywiodło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarga oparta została na zarzucie naruszenia prawa tj. art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, jakoby rozstrzygniecie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie II SA/Sz 6/13 stanowiło zagadnienie wstępne uzależniające treść decyzji we wznowionym postępowaniu.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W motywach skargi Spółka A., powołując się miedzy innymi na wyjaśnienie pojęcia zagadnienie wstępne dokonanego w wyroku NSA z dnia 7 marca 2001 r. , sygn. akt III SA 32/2000 zakwestionowała stanowisko organu co do wystąpienia tej przesłanki w sprawie wywołanej wnioskiem o wznowienie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Izby Celnej podtrzymał argumenty zawarte w rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W poddanej kontroli Sądu sprawie administracyjnej, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz treści skargi, nie ma sporu miedzy stronami co do stanu faktycznego istotnego dla wydanego rozstrzygnięcia.

Mianowicie w dniu [...] zapadła ostateczna decyzja Izby Celnej o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wywołanej wnioskiem skarżącej Spółki A. o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

W dniu 7 kwietnia 2010 r. Spółka A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W dniu 2 listopada 2012 r. Spółka A. złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...].

Organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie o wznowienie postępowania w dniu [...].

Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Celnej z dnia [...] co do której złożony został wniosek o wznowienie postępowania.

Analiza uzasadnienia prawnego stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu prowadzi do wniosku, że organ niewłaściwie interpretuje art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 56 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wprawdzie wywodom Izby co do istoty przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. pojęcia : " " wadliwości nie można zarzucić, ale nie sposób jest zgodzić się ze sposobom przeniesienia teoretycznych rozważań na grunt badanej sprawy, zwłaszcza w kontekście art. 56 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Artykuł 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej określanej jako: P.p.s.a., stanowi: "W razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu".

Cytowany przepis ma zastosowanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym a nie przed organem administracji orzekającym na podstawie Ordynacji podatkowej lub Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten dotyczy przy tym sytuacji odwrotnej od tej, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, stanowi bowiem o konieczności zawieszenia postępowania sądowego, a nie administracyjnego i to tylko wówczas, gdy skarga do sądu została wniesiona po wszczęciu postępowania administracyjnego w jednym z wymienionych w nim trybów nadzwyczajnych.

Przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie wyłącznie w zakresie przedmiotowym określonym w art. 2 tej ustawy, a zatem stosowanie jakiejkolwiek analogii do przepisu z procedury sądowej jest błędem.

W ocenie sądu, skoro art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, to już z samej istoty tej regulacji wynika, że o zagadnieniu wstępnym w sensie materialnoprawnym, na który powołuje się organ w zaskarżonym postanowieniu, nie można mówić w odniesieniu do spraw toczących się w różnych trybach postępowania. Warunkiem wszczęcia postępowania nadzwyczajnego jakim jest wznowienie jest istnienie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej. W przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji zachodzi bezprzedmiotowość żądania wszczęcia postępowania o wznowienie, czego nie należy mylić z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

W niniejszej sprawie w momencie złożenia wniosku o wznowienie o obrocie prawnym funkcjonowała decyzja ostateczna, której wniosek ten dotyczył. W dacie zaskarżonego postanowienia nie zapadło jeszcze prawomocne orzeczenie sądowe co do bytu prawnego decyzji z dnia [...]. Ustawodawca w art. 240 § 1 pkt 7 ordynacji podatkowej, przewidział miedzy innymi mechanizm prawny umożliwiający sposób uniknięcia procesowych skutków równoległego badania zgodności z prawem decyzji wydanej w trybie zwykłym i w trybie nadzwyczajnym, stanowiąc, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: "decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji". Z tego względu, skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska tej części orzecznictwa, która dostrzegając, że wykładnia językowa art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie daje podstaw do uznania prawomocnego rozstrzygnięcia skargi przez sąd administracyjny za zagadnienie wstępne, to jednak z wykładni funkcjonalnej wywodzi dopuszczalność zastosowania tego przepisu w sytuacji zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji ostatecznej co do której wniesiono o wznowienie postępowania (vide wyroki NSA z dnia 5.03.2013 r.: II FSK 3045/11, Lex nr 1296012, i II FSK 3046/11, Lex nr 1296013, WSA z dnia 21.02. 2013 r., I SA/Go 9/13 Lex nr 1277888). Z uwagi chociażby na konsekwencje płynące z zasady trwałości decyzji (art. 128 Ordynacji podatkowej) przepisy dotyczące wznowienia postępowania powinny być interpretowane w sposób ścisły. Wyklucza to – zdaniem sądu- dopuszczalność poszukiwania, w drodze wykładni funkcjonalnej, uzasadnienia ( w potencjalnej możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego wskutek kontroli sądowej decyzji ostatecznej), dla zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. w sprawie wszczętej w trybie nadzwyczajnym, co do decyzji, odnośnie której złożono wniosek o wznowienie już po wniesieniu skargi do sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżone postanowienie w istotny sposób narusza art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia. Dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c. P.p.s.a orzec jak w pk I wyroku, orzeczenie w pkt II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 tej ustawy. Zasadzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki A. kosztów postępowania ([...] zwrot wpisu sądowego [...] koszty zastępstwa procesowego = [...]) oparte zostało na art. 200 i 205 § 2 i 3 P.p.s.a).