Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SAB/Kr 5/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego~Urząd Skarbowy
Treść wyniku: stwierdzono przewlekłość postęp., przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, umorzono postęp. w przedm. zobow. organu do wydania decyzji
Powołane przepisy: article: art. 8, art.11,art.15,art.80,art.107 par 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzs
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 149 par 1 pkt 1, par 1 a, art. 161 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SAB/Kr 5/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 27 października 2020 r., sprawy ze skargi M.S., na przewlekłość postępowania podatkowego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, , I. stwierdza przewlekłość prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania w przedmiocie podatku od spadków i darowizn;, II. stwierdza, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;, III. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie;, IV. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego na rzecz Skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 100,00 zł (sto złotych).,


UZASADNIENIE

M. S. (dalej: Skarżąca) pismem z dnia 5 maja 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. (dalej: NUS, organ podatkowy I instancji) w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn po bracie Skarżącej R. A.

Skarżąca w skardze podniosła, że NUS "nawet nie stosuje się do polecenia i wydanego Postanowienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. Dodatkowo, w mojej ocenie, działa tak aby wszystkim udowodnić, że postępowanie to i tak zakończy w terminie który to On uzna za stosowny. Na dowód tych słów dołączam kopie postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. Już tam zostało stwierdzone "lenistwo" pracowników US i wyznaczony został ostateczny termin jej zakończenia.

Skarżąca dalej wskazała, że NUS chcąc "udowodnić, że to on o wszystkim decyduje umyślnie, w mojej ocenie, przetrzymał "w biurku" wydane postanowienie z dnia 11 marca 2020 r. które to nadano dopiero 17 marca 2020 r. Zrobił to tylko "w celu udowodnienia, że postępowanie to zakończy w tedy gdy on uzna to za stosowne (czytaj termin majowy wyznaczany cały czas). Żyje na tym świecie prawie 80 lat i jeszcze takiej obłudy nie widziałam. Pisanie w Postanowieniu z dnia 23 marca 2020 roku o braku potwierdzenia zwrotnego czy koronawirusie to kpina. Nie wspomniał natomiast Pan Naczelnik, że przez 6 dni "trzymał pismo w biurku". Przecież nawet patrząc na daty to w chwili wydania drugiego postanowienia nie minął nawet termin 7 dniowy wyznaczony w pierwszym postanowieniu dotyczący moich uprawnień licząc tylko od dnia nadania przesyłki a gdzie jej przesłanie i otrzymanie. Co najdziwniejsze w tym drugim postanowieniu "bardzo martwi się o moje zdrowie" ale nie pisze od kiedy ewentualnie ten siedmiodniowy termin do zapoznania miałby być "ponowiony". Od kiedy mam go zacząć np. liczyć? A wiec nie chodzi o moje prawa ale o zatuszowanie "lenistwa urzędniczego" i przez to "przewlekłego prowadzenia sprawy z rażącym naruszeniem prawa" poprzez tylko pozorowanie wykonywanych czynności".

Skarżąca wniosła o stwierdzenie że NUS działa z rażącym naruszeniem prawa, poprzez tak długie prowadzenie sprawy i wykonywanie czynności tylko pozornie, nie zmierzających do faktycznego załatwienia sprawy w terminie przewidzianym przez prawo oraz wyznaczenie dla NUS ostatecznego terminu jej zakończenia.

NUS w odpowiedzi na skargę z dnia 21 maja 2020 r. wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając swój wniosek NUS przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że jego zdaniem nie dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu przedmiotowego postępowania.

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z treścią przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. warunkiem dopuszczalności złożenia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak: zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

W przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, formalnym warunkiem jej dopuszczalności jest wcześniejsze złożenie ponaglenia w trybie art. 141 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.; dalej: O.p.)

Skarżąca wnosząc w trybie art. 141 O.p. do DIAS ponaglenie na działanie NUS otworzyła sobie drogę do sądowej kontroli prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie ustalenie Skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadku i darowizn. Oznacza to, że wymóg formalny, o jakim mowa w art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. w postaci złożenia ponaglenia z art. 141 O.p. w odniesieniu do skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania został przez Skarżącą spełniony, zatem skarga na przewlekłość podlega merytorycznej ocenie przez Sąd, gdyż brak podstaw do jej odrzucenia.

Sąd rozpatrując skargę wniesioną na przewlekłość organu administracji publicznej, będąc stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy organowi można przypisać lub nie - stan przewlekłości. Dodać przy tym należy, że w postępowaniu wywołanym skargą na przewlekłe postępowanie organu, nie jest możliwe badanie innych kwestii aniżeli obiektywny fakt pozostawania organu podatkowego w zwłoce. W konsekwencji kognicja sądu jest w tym postępowaniu ograniczona do kwestii przewlekłości, co wyklucza możliwość oceny poprawności postępowania związanego z wykonywaniem danego obowiązku publicznoprawnego pod innymi względami. Strona ma natomiast możliwość kwestionowania postępowania i poprawności rozstrzygnięć w odrębnym postępowaniu.

Zagadnienie przewlekłości postępowania było przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, jak również opracowań w doktrynie.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że przewlekłe jest takie postępowanie, które prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Można zatem przyjąć, że pojęcie przewlekłość postępowania obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Pojęcie przewlekłości postępowania ma inny zakres znaczeniowy niż bezczynność. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.

Wskazać należy, że ramy procesowe działania organu w postępowaniu podatkowym wyznacza Ordynacja podatkowa. Przepis art. 125 § 1 O.p. stanowi, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Obowiązek szybkiego działania skorelowany jest z obowiązkiem podejmowania działań wnikliwych, prowadzących do realizacji wyrażonej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej. Zasadnicze znaczenie ma zatem zarówno wyczerpujące zbadanie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa, jak też sprawność w podejmowaniu czynności zmierzających do tego celu, aby nie trwały nadmiernie długo.

Bezpośredni związek z zasadą szybkości postępowania podatkowego ma art. 139 O.p., który wyznacza organom podatkowym terminy na załatwienie spraw, nawet tych szczególnie skomplikowanych i w ten sposób stanowi środek dyscyplinujący organy podatkowe, prowadzące dane postępowanie. Stosownie do art. 139 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (§ 3). Do terminów określonych w § 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 4). W razie, gdy organ nie załatwia sprawy we właściwym terminie (tj. w terminie określonym w art. 139 O.p.), to w myśl art. 140 § 1 O.p., ma obowiązek zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Oczywiście art. 140 O.p. powinien być odczytywany w powiązaniu z art. 121 O.p. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (§ 1), a organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (§ 2).

Podsumowując, z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy prowadzący postępowanie nie pozostaje w bezczynności, jako że nie upłynął jeszcze termin, w jakim powinno być ono zakończone, co może wynikać z przedłużenia tego terminu stosownym postanowieniem. Tym niemniej postępowanie nie jest prowadzone prawidłowo, ponieważ podejmowane czynności nie mieszczą się w jego ramach, są zbędne i nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albo też czynności podejmowane są w taki sposób, że sprawa nie zostaje zakończona w rozsądnym terminie czyli takim, w którym mogłaby być zakończona przy właściwym, sprawnym i bezzwłocznym podejmowaniu czynności.

W badanej sprawie w skardze zarzucono wystąpienie w sprawie przewlekłości w prowadzonym przez NUS postępowaniu podatkowym w sprawie ustalenia Skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadku i darowizn, oraz że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie w pełnym zakresie. NUS niewątpliwie prowadził postępowanie podatkowe w sposób przewlekły, jednak przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Z akt sprawy wynika następujący przebieg postępowania.

1. W dniu 30 listopada 2018 r. Skarżąca złożyła zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3 dokumentujące nabycie spadku po zmarłym w dniu 29 września 2016 r. R. A., który nabyła na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. VI Wydział Cywilny z dnia 20 listopada 2017 r. sygn. Akt [...] jako jedna z siedmiorga spadkobierców.

2. W dniu 10 grudnia 2018 r. NUS sporządził wstępną analizę akt sprawy, która wykazała, że do zeznania podatkowego nie zostały załączone wymagane dokumenty.

3. NUS postanowieniem z dnia 29 stycznia 2019 r. przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 30 maja 2019 r.

4. Pismem z dnia 2 maja 2019 r. NUS wezwał Skarżącą do złożenia dokumentów i pisemnych wyjaśnień związanych z nabytą masą spadkową.

5. Postanowieniem z dnia 22 maja 2019 r. przedłużono termin załatwienia tej sprawy do dnia 30 września 2019, a postanowieniem z dnia 18 września 2019 r. termin ten został wyznaczony na dzień 30 stycznia 2020 r.

6. Skarżąca pismami z dnia 27 maja 2019 r. oraz z dnia 23 czerwca 2019 r. udzieliła odpowiedzi na wezwania, które NUS uznał za niewystarczające i pismem z dnia 5 grudnia 2019 r. wezwał Skarżącą do uzupełnienia złożonych wyjaśnień.

7. NUS postanowieniem z dnia 23 grudnia 2019 r. wyznaczył nowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy na dzień 29 maja 2020 r.

8. Skarżąca pismem z dnia 19 grudnia 2019 r. wniosła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: DIAS) ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. DIAS postanowieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. uznał za zasadne ponaglenie Skarżącej i wyznaczył ostateczny termin załatwienia sprawy na dzień 27 marca 2020 r.

9. NUS pismem z dnia 17 stycznia 2020 r. wezwał Skarżącą do złożenia dodatkowych pisemnych wyjaśnień związanych z nabytą masą spadkową po zmarłym R A.

10. W dniu 10 lutego 2020 r. NUS sporządził analizę dotyczącą wartości nieruchomości wraz z załącznikiem tj. mapą cenową wartości rynkowych nieruchomości za rok 2017 i wydrukami z systemu [...].

11. NUS postanowieniem z dnia 11 lutego 2020 r. włączył do akt postępowania toczącego się wobec Skarżącej informacje uzyskane od pozostałych spadkobierców.

12. NUS pismem z dnia 11 lutego 2020 r. wezwał Skarżącą i innych spadkobierców do określenia wartości rynkowej spadku i przedłożenia pisemnej odpowiedzi w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, proponując jednocześnie, według własnej wstępnej oceny, wartość rynkową tej masy spadkowej na kwotę 117.621,00 zł.

13. W dniu 9 marca 2020 r. do NUS wpłynęło pismo Skarżącej z dnia 4 marca 2020 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie do określenia wartości masy spadkowej wraz z załącznikiem zawierającym ceny ofertowe mieszkań na grudzień 2017 r., marzec 2017 r. i luty 2017 r.

14. W dniu 11 marca 2020 r. NUS sporządził adnotację służbową dotyczącą przyjęcia wartości nieruchomości.

15. NUS w dniu 11 marca 2020 r. wydał postanowienie w sprawie wyznaczenia siedmiodniowego terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Egzemplarz postanowienia pozostającego w aktach przedmiotowej sprawy został opatrzony pieczęcią wysyłkową (datownikiem) poświadczającą datę wysyłki dokumentu w dniu 12 marca 2020 r. listem poleconym z cyfrą "[...]" (priorytet) za potwierdzeniem odbioru. Postanowienie zostało ostatecznie wysłane w dniu 17 marca 2020 r. Potwierdzenie odbioru postanowienia wpłynęło do Urzędu Skarbowego w dniu 20 kwietnia 2020 r. - powyższa korespondencja była awizowana w dniu 26 marca 2020 r., a jej odbiór nastąpił w dniu 7 kwietnia 2020 r.

16. NUS postanowieniem z dnia 23 marca 2020 r. przedłużył termin rozpoznania sprawy do dnia 27 maja 2020 r.

17. NUS decyzją z dnia 13 maja 2020 r. nr ustalił Skarżącej wysokość zobow[...]iązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po zmarłym w dniu 29 września 2016 r. R. A w kwocie 152. zł.

Przedstawiony powyżej sposób prowadzenia postępowania wskazuje, że NUS niewątpliwie działał w sposób przewlekły. Rację zatem miał DIAS stwierdzając w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2020 r., że NUS prowadząc postępowanie działał przewlekle. Sąd w pełni podziela ocenę przedstawioną w uzasadnieniu postanowienia i przyjmuje jako własną. DIAS w postanowieniu tym wskazał, że: "Organ podatkowy I instancji wywiązując się z ciążącego na nim obowiązku informacyjnego, wydał w dniu 29.01.2019 r., 22.05.2019 r., 18.09.2019 r. i 23.12.2019 r. postanowienia zawiadamiające o niezałatwieniu przedmiotowych spraw w ustawowym terminie, powołując się za każdym razem na konieczność uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego. Z przekazanych wyjaśnień oraz materiałów dowodowponad rok postępowania podatkowego, orgaych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. wynika, iż w toku . przez n podatkowy podjął jedynie dwie czynności zmierzające do pozyskania materiału dowodowego: pismem z dnia 2.05.2019 r. (ponad pięć miesięcy od dnia wszczęcia postępowania) wezwał Panią M. S. do złożenia niezbędnych dokumentów oraz wyjaśnień związanych z nabytą masą spadkową, a następnie pismem z dnia 5.12.2019 r. (ponad sześć miesięcy po otrzymaniu odpowiedzi strony na pierwsze wezwanie) ponownie wezwał Podatniczkę do udzielenia wyjaśnień. Zdaniem tut. Organu podatkowego, taki długi upływ czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami - wszczęciem postępowania, a wezwaniem oraz pomiędzy pierwszym, a drugim wezwaniem - nie znajduje żadnego uzasadnienia. W trakcie dwóch miesięcy od dnia (30.11.2018 r.) wszczęcia postępowania podatkowego sporządzono jedynie wstępną analizę sprawy, a następnie (29.01.2019 r.) zawiadomiono stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie i ustalono przewidywany termin jej zakończenia za kolejne cztery miesiące, tj. na dzień 30.05.2019 r. W tym czasie pozyskano postanowienie sądu o nabyciu spadku z komórki Czynności Analitycznych i Sprawdzających oraz w dniu 6.05.2019 r. - a zatem pod koniec wyznaczonego terminu załatwienia sprawy wysłano wezwanie do Podatniczki. Pomiędzy dwoma kolejnymi pismami o niezałatwieniu sprawy w terminie (postanowieniem z dnia 22.05.2019 r. i z dnia 18.09.2019 r.) organ podatkowy nie podjął żadnych udokumentowanych czynności zmierzających do zgromadzenia dowodów w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 18.09.2019 r. o niezałatwieniu w ustalonym terminie sprawy powołano się na konieczność analizy materiału dowodowego w tym otrzymanej w dniu 30.05.2019 r. (uzupełnionej informacją z dnia 26.06.2029 r.) odpowiedzi Podatniczki na wezwanie i wyznaczono przewidywany termin zakończenia postępowania za ponad cztery miesiące, tj. na dzień 30.01.2020 r., który następnie postanowieniem z dnia 23.12.2019 r. przedłużono o kolejne pięć miesięcy, tj. do dnia 29.05.2020 r. Dyrektor tut. Izby Administracji Skarbowej po dokonaniu analizy akt sprawy stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do bezczynności organu podatkowego prowadzącego sprawę będącą przedmiotem ponaglenia, jednakże ponad wszelką wątpliwością pozostaje fakt, że Naczelnik Urzędy Skarbowego K. prowadząc postępowanie działał przewlekle".

Sąd oceniając z kolei działania NUS po doręczeniu postanowienia DIAS z dnia 27 stycznia 2020 r., t.j. po dniu 29 stycznia 2020 r. wskazuje, że NUS podjął czynności zmierzające do jak najszybszego zakończenia postępowania. Były to czynności przedstawione, przez Sąd powyżej w punkcie 10, 11, 12, 14 i 15 opisu przebiegu postępowania. Czynności te po pierwsze zostały podjęte w trakcie wyznaczonego terminu procesowego przez DIAS, po drugie i najważniejsze, były konieczne, aby jak najszybciej zakończyć postępowanie i wynikały zarówno z przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o spadku i darowizn (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1813 ze zm.) jak i Ordynacji podatkowej.

W dalszej kolejności Sąd wskazuje, że w okresie biegu terminu wyznaczonego przez DIAS do załatwienia sprawy zaistniała szczególna sytuacja faktyczna i prawna związana z tym, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r. wprowadzono stan zagrożenia epidemicznego, na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 433, ze zm.), a następnie dnia 20 marca 2020 r. ogłoszono stan epidemii, na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491, ze zm.). W sprawie należało także uwzględnić regulację art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa COVID-19). Stosownie do art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID nie rozpoczyna się bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Z kolei w art. 15zzs ust. 10 ustawy COVID-19 postanowiono, że: pkt 1: w okresie, o którym mowa w ust. 1 przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; pkt 2: organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Natomiast zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzący odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 15zzs ust. 11 ustawy COVID-19). Wprawdzie przytoczony przepis został wprowadzony do ustawy COVID-19 w dniu 31 marca 2020 r., niemniej skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii, lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, uznać należy, że jego skutki obejmują również sytuacje występujące w okresie od 14 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. Zatem termin procesowy wyznaczony przez DIAS uległ z dniem 14 marca 2020 r. zawieszeniu (podkreślenie Sądu).

Należy też odnotować, że art. 15zzs ustawy COVID-19 został uchylony z dniem 16 maja 2020 r. przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) i na mocy art. 68 ust. 6 ww. ustawy z dnia 14 maja 2020 r., po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy rozpoczął się bieg terminów procesowych i sądowych, który nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs ustawy COVID-19. Skoro ustawa z dnia 14 maja 2020 r. weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r. to terminy procesowe i sądowe w sprawach sądowoadministracyjnych rozpoczęły swój bieg z dniem 24 maja 2020 r., co jednak nie miało już znaczenia w rozpatrywanej sprawie, gdyż organ I instancji w dniu 13 maja 2020 r. wydał decyzję, którą ustalił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po zmarłym w dniu 29 września 2016 r. R. A. w kwocie 152 zł, tym samym postępowanie przed organem I instancji zostało zakończone.

Ratio legis ustawy COVID-19, podyktowane jest niezależnymi od organów administracji okolicznościami, związanymi z istotnym ograniczeniem ich funkcjonowania, spowodowanym właśnie stanem zagrożenia epidemicznego i epidemii. Oznacza to, że powołane regulacje mają zastosowanie tylko w odniesieniu do okresu, w którym obowiązuje jeden z tych stanów. Inaczej rzecz ujmując, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii - organy administracji nie pozostają w bezczynności czy przewlekłości, w związku z czym nie można wyciągać w stosunku do nich negatywnych konsekwencji w postaci wymierzania kar i grzywien, ani zasądzać się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, jednak tylko w odniesieniu do bezczynności powstałych w takich okresach stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii (podkreślenie Sądu).

Zdaniem Sądu, regulacja art. 15zzs ustawy COVID-19 była wyjątkiem wprowadzonym na czas szczególny, do którego nie można odnosić bezwzględnie zasad postępowania administracyjnego dotyczących czasu jego trwania. W sytuacji, kiedy należy chronić dobro ogólne (zdrowie, życie jednostek) nie można wymagać od organów normalnego funkcjonowania i prowadzenia postępowania z zachowaniem terminów ustawowych. Stąd szereg dalszych, wyjątkowych unormowań zawartych w art. 15zzs: w ust. 6 (brak rozpraw), w ust. 8 (brak uwzględnienia milczącego załatwienia sprawy), czy w ust. 9 (działanie organu z urzędu). W konsekwencji z tego powodu nie można stwierdzić, że organ I instancji w okresie po dniu 13 marca 2020 r., czyli w całym okresie trwania postępowania, dopuścił się przewlekłości postępowania.

Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd wskazuje, że oceniając przeprowadzone przez NUS postępowanie uznał za prowadzone przewlekle do dnia 13 marca 2020 r. Na powyższej ocenie zaważył przede wszystkim sposób prowadzenia postepowania w 2019 r. szczegółowo opisany w postanowieniu DIAS z 27 stycznia 2020 r. W konsekwencji za uzasadniony Sąd uznał zarzut skargi dotyczący przewlekłego prowadzenia postępowania przez NUS i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdzając przewlekłe prowadzenie postępowania zobligowany był jednocześnie stwierdzić, czy przewlekłość NUS w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestię Sąd wziął pod uwagę, że kwalifikacja naruszenia prawa jako "naruszenie rażące" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi w razie oczywistego lekceważenia wniosków stron i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu, organowi I instancji w tym zakresie nie można stawiać aż tak daleko idących zarzutów, gdyż trzeba wziąć pod uwagę, że sprawa w istocie dotyczyła siedmiorga spadkobierców i wymagała ustalenia wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych w drodze spadkobrania, co do której w art. 8 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 1813 ze zm.) przewidziano specjalną procedurę. W opinii Sądu, w przedmiotowej sprawie przewlekłość nie była podyktowana celowym działaniem, uporczywym zaniechaniem, a wynikała z braku planu prowadzenia postępowania w stosunku do wszystkich spadkobierców. Ponadto ma powyższą ocenę wypłynęły również działania podejmowane przez NUS po otrzymaniu postanowienia DIAS z dnia 27 stycznia 2020 r. i dążenie do jak najszybszego zakończenia sprawy i dochowania terminu wyznaczonego przez DIAS. W związku z powyższym Sąd uznał, iż stwierdzona przewlekłość w prowadzonym postępowaniu, wbrew twierdzeniom Skarżącej zawartym w skardze, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Orzekając w tym zakresie Sąd oparł się na cytowanym powyżej przepisie art. 149 § 1a P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).

Przechodząc do kolejnej kwestii Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności. Wydanie przez organ decyzji w sprawie, w której złożono skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, wyłącza możliwość zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu. Taka okoliczność zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż NUS w dniu 13 maja 2020 r. wydał decyzję w sprawie ustalenia Skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po zmarłym w dniu 29 września 2016 r. R. A. w kwocie 152,00 zł., z tych też względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie (pkt III sentencji wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 100,00 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi (pkt IV sentencji wyroku).