Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1909/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono wniosek o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści orzeczenia NSA
Powołane przepisy: article: art.153, 158
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.12 § 1, art.136, 138 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia WSA (del.) Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody [...] o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1909/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 87/15 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która przeszła z mocy prawa na własność gminy z przeznaczeniem pod drogę publiczną postanawia oddalić wniosek o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści wyroku


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1909/15 Naczelny Sąd Administracyjny: 1. sprostował oczywistą omyłkę zawartą w rubrum zaskarżonego wyroku, w ten sposób, że po słowach: "decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada" w miejsce liczby: "2013" wpisał liczbę: "2014", 2. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 3. zasądził od Wojewody [...] na rzecz [...] S.A. w W. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2017 r. Wojewoda [...] (dalej Wojewoda), wniósł o dokonanie wykładni wyroku z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1909/15 (dalej wyrok I OSK 1909/15). W istocie Wojewoda wniósł o wykładnię uzasadnienia wyroku I OSK 1909/15, w zakresie fragmentu uzasadnienia zawartego na s. 23.

Wojewoda wskazał, że w uzasadnieniu – poza omówieniem przyczyn uznania skargi kasacyjnej za zasadną – znalazła się wytyczna, zgodnie z którą "Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda [...], kierując się zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 § 1 kpa) oraz znowelizowanym brzmieniem art. 138 § 2 i art. 136 kpa (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), samodzielnie uzupełni postępowanie dowodowe w zakresie operatu szacunkowego i rozstrzygnie merytorycznie, na podstawie odwołania od decyzji I instancji, uwzględniwszy ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w niniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 153 ppsa)" – s. 23. W ocenie Wojewody "zalecenie to jest niejasne, albowiem – po pierwsze – jego treść zdaje się sugerować konieczność stosowania przez tut. organ przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w kształcie nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r., a zatem ponad miesiąc po przedmiotowym wyroku Sądu. Po drugie, interpretacja ww. wytycznej jest problematyczna przez wzgląd na treść art. 16 ww. ustawy zmieniającej, stanowiącego, że: "Do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1.". Ostateczna decyzja Wojewody z [...] listopada 2014 r. została uchylona w dniu [...] kwietnia 2017 r., co oznacza, że zawisłe obecnie przed tut. organem postępowanie według stanu na dzień 1 czerwca 2017 r. nie zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem – nie sposób zarazem uznać za ostateczną decyzji organu I instancji, która z racji zaskarżenia jej w trybie odwoławczym nie posiada takiego przymiotu. Fakt ten przemawia za uznaniem, że w badanym przypadku powinno się stosować przepisy kodeksu o treści obowiązującej przed 1 czerwca 2017 r.".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści (art. 158 zd. 1 ppsa).

Uwzględnienie wniosku o wykładnię wyroku może nastąpić jedynie wówczas, gdy istnieje rzeczywista wątpliwość co do istoty rozstrzygnięcia, a nie udzielanie odpowiedzi na kreowane przez stronę pytania (postanowienie NSA z: 10.2.2012 r., I OZ 78/12; 5.3.2014 r., II GSK 1310/12, akceptowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza, M. Grzywacza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2017 s. 708, nb 2-4). Za szczególnie pozbawione podstaw prawnych należy uznać domaganie się przez stronę dokonania wykładni wyroku stanowiące w istocie polemikę z odmiennym, niż oczekiwała strona stanowiskiem sądu zaprezentowanym w orzeczeniu (postanowienie NSA z: 23.9.2011 r., II FSK 1224/10; 20.5.2011 r., I FZ 104/11, akceptowane przez T. Wosia w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2013, s. 823, uw. 5). Wykładnia orzeczenia nie może zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzeniu o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Wniosek o wykładnię nie może zmierzać do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (postanowienie z 13.3.2012 r., II GSK 1121/11, Lex 1145479). Potrzeba wyjaśnienia treści sentencji wyroku bądź jego uzasadnienia zachodzi wówczas, gdy jest ono niejednoznaczne lub dotknięte zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy (postanowienie NSA z 22.1. 2015 r., II OZ 22/15, Lex 1628848). Istotą wykładni jest usunięcie wątpliwości dotyczących treści wyroku, w tym zakresu powagi rzeczy osądzonej, a przede wszystkim skutków, jakie ten wyrok ma wywołać, a nie ich zmiana czy odmienne rozumienie (B. Dauter w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, uw. 2 do art. 158).

Wykładnia wyroku dokonywana jest w sytuacji, gdy treść wyroku jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do zawartego w nim rozstrzygnięcia. Jeżeli orzeczenie jest kompletne, zawiera rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie, których treść nie budzi wątpliwości, wniosek o jego wykładnię podlega oddaleniu (postanowienie NSA z 25.2.2005 r., OZ 1018/04, cbosa, aprobowany przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 419, uw. 4). Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian merytorycznych, polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzeniu o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Nie jest dopuszczalne dokonanie wykładni orzeczenia na podstawie art. 158 ppsa, przez uzupełnienie zawartej w nim argumentacji, mającej uzasadniać podjęte rozstrzygnięcie, czy podjęcie polemiki ze stroną postępowania w odniesieniu do zawartej w orzeczeniu treści.

W istocie stwierdzenie wskazane we wniosku z [...] sierpnia 2017 r. zostało sformułowane w sposób jasny i niebudzący wątpliwości (s. 23 akapit przedostatni uzasadnienia wyroku I OSK 1909/15), a uzasadnienie wniosku stanowi nieuzasadnioną polemikę ze wskazaniami Sądu kasacyjnego co do dalszego postępowania (art. 153 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na obowiązek Wojewody kierowania się zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 § 1 kpa) oraz znowelizowanym brzmieniem art. 138 § 2 i art. 136 kpa (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania wyroku I OSK 1909/15.

Art. 138 § 2 kpa stanowi wyłom w kodeksowej konstrukcji postępowania odwoławczego i nie powinien być interpretowany rozszerzająco (uchwała SN z 16.1.1997 r., III ZP 5/96; uchwała NSA z 4.5.1998 r., FPS 2/98, ONSA 1998/3/79, wyrok NSA z: 22.9.1981 r., II SA 400/81, ONSA 1981/2/88; 25.5.1983 r. II SA 403/83 ONSA 1983/1/38, akceptowane przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2014, s. 550-551 nb 8); winien być interpretowany właściwie.

Wojewoda ma możliwość w koniecznym zakresie uzupełnić postępowanie dowodowe (art. 136 kpa), mając na uwadze szerszy zakres kognicji organu odwoławczego w świetle znowelizowanego art. 138 § 2 kpa (W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r., ZNSA 2011/2/19; glosa R. Sawuły do wyroku NSA z 8.11.2011 r., II OSK 1564/10, OSP 2013/4/41).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 158 w zw. z art. 193 ppsa, należało orzec jak w sentencji.