Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 664/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statutu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

A. K. –dalej strona - złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.), dalej zwaną "ustawą (...)".

Wnioskodawca w toku postępowania przedstawił decyzję Prezesa IPN-u z dnia [...] r., w której Prezes IPN stwierdził, że A. K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, a ponadto w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez Stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Wskazał we wniosku, iż w latach 70- tych i 80- tych odmawiano mu awansów w pracy z uwagi, na to iż nie wstąpił do PZPR, a w latach 1980 -1990 czynnie działał w opozycji antykomunistycznej, był delegatem na I Krajowy Zjazd NSZZ "Solidarność", po rewizji w styczniu 1983r. Podał, iż został zatrzymany na 48 godzin, bez sankcji prokuratorskich, w tym samym roku został zwolniony dyscyplinarnie z pracy za rzekome ubliżanie pracownikom z powodu ich zaangażowania w działalność partii. W latach zaś 1982 - 1987 zajmował się kolportażem wydawnictw niezależnych, a w roku 1989 wraz z innymi utworzył A w W. . Do wniosku załączono życiorys, ksero legitymacji delegata, ksero wyroku sądowego przywracającego Wnioskodawcę do pracy.

W toku postępowania organ na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji (...) zwrócił się do Prezesa IPN o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących spełnienia przez Wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3 ww. ustawy.

W przesłanej korespondencji IPN zawarł informację, iż Wnioskodawca został objęty kontrolą w ramach kwestionariusza ewidencyjnego z uwagi na wrogi stosunek do partii przejawiany w swoich wypowiedziach, ponadto w jego mieszkaniu dokonano rewizji, gdzie zakwestionowano materiały związkowe i ulotki oraz zatrzymano Stronę na 48 godzin. Znaleziono akta IPN [...], gdzie w notatce urzędowej widnieje zapis dotyczący Wnioskodawcy, że jest zagorzałym aktywistą Solidarności, chociaż nie zajmował żadnych funkcji. Wrogo wypowiadał się o Rządzie i ustroju. Akta IPN [...], zawierają informację w których A. K. wymieniony jest jako delegat na Krajowy Zjazd NSZZ Solidarność.

W piśmie z dnia 2 marca Organ zwrócił się do Wnioskodawcy o przedstawienie dowodów na potwierdzenie prowadzonej przez siebie działalności antykomunistycznej zagrożonej odpowiedzialnością kamą. W odpowiedzi A. K. przesłał wyjaśnienia, pismo pozyskane z Instytutu Pamięci Narodowej oraz oświadczenie świadka J. H., z którego wynika, iż Wnioskodawca w nocy 13 grudnia 1981 r. zorganizował na kopalni strajk, a począwszy od 1982 lub 1983 przez kilka lat otrzymywał od niego prasę podziemną.

W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek Strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nie zasługiwał na uwzględnienie co skutkowało wydaniem decyzji negatywnej w dniu [...]r .

Organ przystępując do rozstrzygnięcia sprawy podkreślił, że zgodnie art. 2 ustawy (...) działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Zgodnie natomiast z art. 3 osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy nie daje jednak podstaw do stwierdzenia, że Wnioskodawca prowadził działalność opozycyjną lub podlegał represjom w rozumieniu przepisów obowiązującej ustawy. Ustawodawca wskazał, że potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych może nastąpić wyłącznie po udowodnieniu, że Zainteresowany prowadził łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Jednakże strona w trakcie postępowania administracyjnego nie przedłożyła dowodów potwierdzających spełnienie przez Nią warunków z art. 2 ustawy o działaczach (...). W materiale uzyskanym z IPNu znajduję się informacja, iż w mieszkaniu Wnioskodawcy znaleziono ulotki, jednak informacja ta jest jednostkowa. Ogólne oświadczenie świadka nie zawiera opisu działalności, który pozwoliłby uznać, iż Wnioskodawca spełnia kryteria określone w ustawie (...). Sprowadza się do stwierdzenia iż przez kilka lat otrzymywano od strony prasy podziemnej. Z uwagi na lakoniczność sformułowań, brak konkretnych, rzeczowych informacji o działalności Wnioskodawcy wymienione wyżej oświadczenie zdaniem organu nie może być uznane za dowód istotny w sprawie, nie umożliwia bowiem ustalenia na czym polegała działalność Strony i w jaki sposób była prowadzona.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również, by Wnioskodawca podlegał represjom, o którym mowa w art. 3 ustawy o działaczach (...). Z akt sprawy wynika, iż A. K. został zatrzymany jednak było to pozbawienie wolności na okres 48 godzin, a zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a status osoby represjonowanej z tego tytułu można przyznać osobie, która przebywała w więzieniu bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Analizując fakt rozwiązania umowy o pracę organ uznał, iż okoliczność ta mogłaby stanowić represję w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. d ustawy (...), gdyby rozwiązanie umowy o pracę pozostawało w związku przyczynowo-skutkowym z wystąpieniem wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, czego również Wnioskodawca nie wykazał, jak również w toku postępowania tego nie ustalono.

Mając powyższe na uwadze organ odmówił zainteresowanemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W skardze do WSA w Gliwicach strona wskazała, iż odnośnie represji z powodów politycznych w latach 1981-1987: opisała je we wniosku do Szefa UdSKiOR, podkreślając, że dokładny ich opis znajduje się w dokumentach będących w posiadaniu Oddziału w IPN w K. oraz przesłała je do Urzędu i ich kopię wykonaną kilka lat temu - niestety, bardzo słabo czytelną. Była przekonana, że UdSKiOR prędzej uzyska wgląd w lepiej czytelną kopię. W przeddzień wyjazdu z kraju otrzymała kopię tych dokumentów zdecydowanie lepszej jakości co pozwoliło na uzupełnienie wcześniejszych przesłanych informacji o treść niektórych dokumentów . Są to "Kwestionariusz Ewidencyjnego krypt. "[...]" nr rej. [...]", sygnatura archiwalna [...]:

a/ Załącznik 1: karta nr 56 - notatka oficera SB wykonana w czerwcu 1983, po przywróceniu do pracy w KWK [...],

b/ Załącznik 2: karta nr 58 - notatka oficera SB potwierdzająca skuteczność podjętych szykan,

c/ Załącznik 3: karta nr 62 - dokument sporządzony przez oficera SB, prawdopodobnie z listopada 1983 r.,

d/ Załącznik 4: karta nr 76 - notatka oficera SB z roku 1984,

e/ Załącznik 5: "PLAN przedsięwzięć operacyjnych do sprawy Operacyjnego Sprawdzenia krypt. "[...]" nr [...]" z [...] r. f/ Załącznik 7: notatka oficera SB sporządzona po dniu 14.06.1985

g/ Załącznik 8: "PLAN (uzupełnienie) przedsięwzięć operacyjnych do kwestionariusza ewidencyjnego krypt. "[...]" sporządzony 02.01.1986 r.

h/ Załącznik 9: Notatka dotycząca zniszczenia dokumentów z 21.12 1987.

W przekonaniu strony treść Załączników 1-9 dobitnie wskazuje, że zarówno jak i rodzina byli poddawani represjom w sposób ciągły, co najmniej w latach 1982-1986. Także również dyscyplinarne zwolnienie z pracy, w dniu 8 marca 1983 r., było spowodowane przez SB, by zmusić do współpracy.

Odnośnie prowadzenia działalności antykomunistycznej w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez 12 miesięcy, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, strona podniosła iż przedstawiła oświadczenie J. H. potwierdzającą, że począwszy od roku 1982 lub 1983 przez kilka lat otrzymywała wydawnictwa podziemne, które z kolei regularnie pozyskiwane były od C. K. mieszkańca gminy M., we współpracy ze strukturami zorganizowanymi i była to działalność zagrożona odpowiedzialnością karną. Jednakże jak strona podniosła umarł drugi świadek, który odbierał wydawnictwa podziemne, a z pomocy tych, którzy wiedzieli o działalności, a nie uczestniczyli w tym kolportażu, korzystać strona nie chce.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w decyzji.

W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że A. K. prowadził działalność opozycyjną lub podlegał represjom w rozumieniu przepisów obowiązującej ustawy. Strona w trakcie postępowania administracyjnego nie przedłożyła dowodów potwierdzających spełnienie warunków z art. 2 ustawy o działaczach (...). Jakkolwiek w materiale dowodowym uzyskanym z IPN znajduję się informacja, iż w mieszkaniu wnioskodawcy znaleziono ulotki, jednak informacja ta jest jednostkowa. Strona zaś pomimo wyraźnego wezwania organu o szczegóły prowadzenia działalności, nie wskazała jakichkolwiek konkretnych działań prowadzonych w ramach nielegalnych struktur organizacyjnych, których celem było odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Strona nie określiła warunków oraz nie opisała okoliczności prowadzenia działalności antykomunistycznej w latach 80-tych XX wieku takich jak: okres, miejsce, personalia współpracowników, główne działania, struktura organizacji.

Organ zwrócił uwagę, że strona przedstawiła oświadczenie świadka, które zawiera jednak jedynie wzmianki o pewnego rodzaju działalności, jednakże ma ono charakter ogólny i nie opisuje faktów wskazujących na spełnienie przesłanek z art. 2 ustawy. Znajdujące się w materiale dowodowym oświadczenie świadka nie zawiera opisu działalności. Sprowadza się do stwierdzenia "przez kilka lat otrzymywałem od niego prasę podziemną". Z uwagi na lakoniczność sformułowań, brak konkretnych, rzeczowych informacji o działalności wnioskodawcy wymienione wyżej oświadczenie nie może być uznane za dowód istotny w sprawie, nie umożliwia bowiem ustalenia na czym polegała działalność strony i w jaki sposób była prowadzona. W opinii organu brak jest przekonywujących dowodów, iż strona przez okres co najmniej 12 miesięcy prowadziła w sposób zorganizowany (w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi), oraz spełniła przesłankę rygoru podlegania odpowiedzialności karnej w ówcześnie obowiązującym porządku prawnym, działalności na rzecz niepodległego bytu państwowego. Z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że działalność ta mogła mieć co najwyżej charakter okazjonalny, co nie wypełnia przesłanki uznania strony za działacza opozycji antykomunistycznej.

Zdaniem organu materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdził spełnienia przesłanek określonych w art. 3 ustawy, których zaistnienie jest warunkiem koniecznym w sprawie potwierdzenia statusu osoby represjonowanej. W opinii organu w sprawie brak było uzasadnienia dla uznania, że strona doznała wymienionych w art. 3 represji, które miałyby spotkać stronę z przyczyn politycznych za udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w przewidzianym w ustawie okresie.

Dołączone zaś do skargi kierowanej do Sądu Administracyjnego kopie dokumentów archiwalnych nie zostały przedłożone przez skarżącego w trakcie przeprowadzonego postępowania i część z nich nie było znanych organowi w chwili wydawania decyzji z dnia [...] r. W tym zakresie jednak organ wskazał, że pismem z dnia [...] r. poinformowano stronę o przesłankach pozwalających na uznanie statusu działacza lub osoby represjonowanej i wskazał na możliwość przedłożenia nowych materiałów dowodowych do dnia 27 kwietnia 2018 r. jednak skarżący nie skorzystał z tej możliwości, a nowe dokumenty dosłał po wyznaczonym przez organ terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryterium kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. odmawiającą stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych narusza przepisy prawa w stopniu, który uzasadnia konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

A. K. zwrócił się do organu z wnioskiem o przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Wskazał w nim, iż w latach 70- tych i 80- tych odmawiano mu awansów w pracy z uwagi, na to iż nie wstąpił do PZPR, a w latach 1980 -1990 czynnie działał w opozycji antykomunistycznej, był delegatem na I Krajowy Zjazd NSZZ "Solidarność", po rewizji w styczniu 1983r. Podał, iż został zatrzymany na 48 godzin, bez sankcji prokuratorskich, w tym samym roku został zwolniony dyscyplinarnie z pracy za rzekome ubliżanie pracownikom z powodu ich zaangażowania w działalność partii. W latach zaś 1982 - 1987 zajmował się kolportażem wydawnictw niezależnych, a w roku 1989 wraz z innymi utworzył A w W. .

Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 690), zwanej dalej ustawą. Akt ten wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia.

Pierwszą kategorię, "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca uregulował w art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Ponadto ustawa w art. 3 wprowadza definicję "osoby represjonowanej z powodów politycznych" statuując, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Należy podkreślić, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy.

W niniejszej sprawie, co jest niesporne, skarżący uzyskał decyzję Prezesa IPN z dnia [...] r., w której organ ten stwierdził, że A. K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Tym samym stwierdzić trzeba, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu.

Ponadto organ prowadzący postępowanie stwierdził, iż strona nie przedstawiła dokumentów i nie wykazała okoliczności pozwalających na uznanie, iż spełnione przez nią są przesłanki do uznania jej za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych. W tym zaś zakresie organ wydając decyzję odmowną stwierdził, iż przedłożone dowody w postaci; wniosku o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, decyzja Prezesa IPN, kserokopie świadectwa pracy oraz dokumenty uzyskane z IPN K. w roku 2007r, pismo uzyskane z IPN z 30.01.2018r. oraz oświadczenie świadka J. H. z którego wynikało, iż strona w nocy [...]r.. zorganizowała na kopalni strajk, a począwszy od 1982 lub 1983r. otrzymywała od niego prasę podziemną nie dają podstaw do stwierdzenia, iż strona prowadziła działalność antykomunistyczną lub podlegała represjom w rozumieniu ustawy. W szczególności zdaniem organu, iż informacja z IPN, iż w mieszkaniu strony były ulotki mówi o okoliczności jednostkowej, zaś oświadczenie J. H. nie zawiera opisu działalności co pozwoliłoby na przyjęcie, iż strona spełnia kryteria określone w ustawie o działaczach opozycji. Podobnie analizując fakt rozwiązania umowy o pracę mogącą ewentualnie stanowić represję w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. d ustawy organ stwierdził, iż wnioskodawca nie wykazał, iż rozwiązanie to pozostawało w związku przyczynowo skutkowym z wystąpieniem wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości lub suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka , a okoliczności tej organ w postępowaniu nie ustalił.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że jakkolwiek unormowanie zawarte w powyższych przepisach wskazuje na to, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedłożenia dowodów i informacji uwiarygodniających okoliczność dla uznania jej osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, to jednak gdy dowody te są przedkładane w toku postępowania to organ nie jest zwolniony od przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego z zastosowaniem ogólnych zasad ujętych przykładowo w art. 7, art. 77 czy art. 80 k.p.a. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ musi być wyczerpująca i winna odnosić się do wszystkich istotnych okoliczności podnoszonych przez stronę postępowania oraz dowodów przez stronę przedkładanych. Organ winien wskazać, którym dowodom przyznaje moc dowodową, a którym odmawia wiarygodności i z jakich przyczyn. Artykuł 77 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ administracyjny prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania zgodnej z prawem decyzji. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

Z akt niniejszej sprawy nie wynika, jednak by organ sprostał realizacji w/w zasadom. W szczególności podniesienia wymaga, iż strona do wniosku dołączyła szereg dokumentów uzyskanych z IPN – kserokopii z materiałów archiwalnych o sygn. akt IPN [...], zupełnie nieczytelnych. Organ nie bacząc jednak na to co może ich treść zawierać, czy nie wynikają z nich okoliczności mogące mieć istotny wpływ na ocenę w aspekcie uznania strony za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wydał stronie decyzję odmowną nie podejmując żadnych działań mających na celu możliwość ich odczytania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Istotne zaś jest to, iż strona zarówno we wniosku wskazywała, że prowadziła działalność opozycyjną, przedłożyła też na te okoliczność oświadczenie J. H. , podnosiła też iż była represjonowana politycznie, wskazując w tym zakresie liczne sytuacje z jej życia rodzinnego, zawodowego, w tym zwolnienie dyscyplinarne z dniem 9 marca 1983 za ubliżanie innym pracownikom z powodu ich zaangażowania w działalność PZPR, jednak organ te okoliczności pominął uznając, iż nie jest to konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. Tego stanowiska organu Sąd nie podziela gdyż zadaniem organu jest zgromadzenie i zbadanie w sposób wyczerpujący zebranych dowodów w sprawie i ich ocena w wydanej decyzji. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Wobec tego w sytuacji, gdy strona powołuje się na dokumentację wskazującą istotne dla sprawy okoliczności, mające potwierdzać jej argumentację, to obowiązkiem organu jest podjęcie działań mających na celu pozyskanie ich czytelnej postaci nie tylko od strony, ale gdy ta ich w wyznaczonym terminie nie przedkłada od podmiotów tymi dokumentami dysponujących obowiązkiem organu jest również rozważenie okoliczności przesłuchania strony, czy przesłuchania świadków (J. H. ) albowiem zadawanie konkretnych pytań pozwoliłoby organowi uzyskać odpowiedzi niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Tym obowiązkom organ w analizowanej sprawie uchybił, a w konsekwencji nie wyjaśnił w sposób dostateczny stanu faktycznego w sprawie, dokonując w ocenie sądu przedwczesnej oceny materiału dowodowego. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Zauważenia w tym miejscu wymaga, iż w odpowiedzi na skargę organ sam wskazał, iż część dowodów przedłożonych przez stronę nie była mu znana, co także potwierdza ocenę Sądu w zakresie wadliwości decyzji w zakresie także stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 §1 pkt 5 kpa).

Nie można też pominąć, iż organ w sposób niewłaściwy w spornej decyzji dokonał oceny rozwiązania umowy o pracę przez pryzmat ustalenia przesłanki z art. 3 pkt 3 lit. d ustawy. Samo bowiem stwierdzenie organu w treści decyzji, iż analizując fakt rozwiązania umowy o pracę, która to okoliczność mogłaby ewentualnie stanowić represję w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. d ustawy, gdyby rozwiązanie umowy o pracę pozostawało w związku przyczynowo skutkowym z wystąpieniem wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości lub suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, czego Wnioskodawca nie wykazał, a w postępowaniu tego nie ustalono nie czyni zadość wymogom z art. 107 § 3 kpa w zakresie wskazania przyczyn, z powodu których organ oceniając rozwiązanie ze stroną umowę o pracę nie podał przyczyny z powodu której temu odmówił jej mocy dowodowej w kontekście brzmienia w/w regulacji prawnej. Omówienie zaś szersze w tym względzie w odpowiedzi na skargę wymogom z art.107 kpa nie zadośćuczynia , albowiem winno ono znaleźć się w treści decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż przy wydaniu spornej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, wobec czego uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez sąd wojewódzki ocenę prawną.