Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 923/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 10 ust. 2a
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk, Asesor WSA Anna Kuczyńska – Szczytkowska, (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Klubu Sportowego A. we W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 września 2021 r., nr 470000/71/296144/2021 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 maja 2021 r., nr 470000/71/243987/2021/RDZ-B7/3; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Klub Sportowy A. we W. (dalej: strona skarżąca) złożył w dniu 21 maja 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników prowadzących działalność w branżach określonych w rozporządzeniu - za kwiecień 2021 r., wypełniając formularz RDZ-B7. We wniosku strona skarżąca wskazała jako przeważającą działalność gospodarczą wg PKD pozycję nr 55.10.Z, według stanu na dzień 31 marca 2021 r. Oświadczyła, że przychód z przeważającej działalności uzyskany w marcu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r.

Decyzją z 28 maja 2021 r. (nr 470000/71/243987/2021/RDZ-B7/3) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) odmówił stronie skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia ZUS wskazał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.; dalej: "ustawa COVID-19") w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713, dalej: "rozporządzenie", "rozporządzenie COVID-19") i w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm., dalej: "u.s.u.s."). W uzasadnieniu decyzji ZUS przytoczył treść § 10 ust. 2a pkt 2 i § 11 pkt 5 rozporządzenia. Wskazał, że strona skarżąca nie znajduje się w sporządzonym przez Główny Urząd Statystyczny wykazie płatników składek, którzy na dzień 31 marca 2021 r. mieli zarejestrowaną działalność z kodem PKD 56.10.A, jako rodzajem prowadzonej przeważającej działalności. Ponadto ZUS wskazał, że na dzień wydania decyzji w bazie REGON widnieje informacja, że stowarzyszenie jako rodzaj przeważającej działalności prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 93.12.Z, który nie kwalifikuje do otrzymania zwolnienia. W ocenie organu istotnym z punktu widzenia ustawy jest prowadzenie przeważającej działalności w zakresie wskazanych PKD, a nie ujęcie PKD kwalifikującego się do zwolnienia jako pozostała działalność gospodarcza zgodnie z rejestrami.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona skarżąca wniosła o uwzględnienie w całości złożonego wniosku. Wskazała, że we wniosku o zwolnienie podała kod PKD 55.10.Z, a nie jak można by wnioskować z uzasadnienia decyzji – działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.Z. Ponadto strona skarżąca, odnosząc się do stwierdzenia, że na dzień wydania decyzji zgodnie z informacją ujawnioną w bazie REGON prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 93.12.Z, wskazała, że dnia 2 października 2020 r. złożyła wniosek o zmianę danych podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym, którego przedmiotem było określenie tzw. działalności przeważającej. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 13 października 2020 r. dokonano zmiany w zakresie danych dotyczących przedmiotu działalności stowarzyszenia. Tym samym strona skarżąca, zgodnie z informacjami ujawnionymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, prowadzi działalność gospodarczą, wśród której przeważa działalność oznaczona kodem PKD 55.10.Z, tj. prowadzenie obiektów hotelarskich i podobnych obiektów zakwaterowania. Strona skarżąca podkreśliła, że nie jest jej znana przyczyna nieujawnienia dokonanych zmian w zakresie PKD w bazie REGON. Obecnie bowiem dane podstawowe wpisane do KRS dotyczące danego podmiotu są bezpośrednio po dokonaniu wpisu automatycznie przekazywane do rejestru REGON, bez konieczności składania odrębnych wniosków. Ponadto strona skarżąca podkreśliła, że niezależnie od informacji ujawnionych w bazie REGON, zgodnie z danymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, wśród której przeważa działalność oznaczona kodem PKD 55.10.Z. Dane te odzwierciedlają stan faktyczny.

Decyzją z 15 września 2021 r. (nr 470000/71/296144/2021) ZUS utrzymał w mocy decyzję z 28 maja 2021 r. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 753 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID -19 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. Klub Sportowy A. jest wpisany zarówno w rejestrze stowarzyszeń jak i w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Stowarzyszenie w rejestrze KRS nie posiada wpisu dotyczącego PKD. W rejestrze REGON przedmiotem przeważającej działalności jest działalność statutowa, tj. 93.12.Z działalność klubów sportowych (zarówno na 31 marca 2021 r. jak i na dzień wydania decyzji). W przypadku podmiotów podlegających wpisowi do KRS – do rejestru stowarzyszeń, który jest rejestrem pierwotnym, m.in. dla organizacji członkowskich, do rejestru REGON wpisuje się jako przeważający rodzaj działalności – przeważający rodzaj działalności statutowej. Podmiot zgłoszony do rejestru stowarzyszeń ma obowiązek zgłoszenia przeważającej działalności statutowej (tylko jednej) do rejestru REGON za pośrednictwem urzędu skarbowego. ZUS podkreślił, że działalność gospodarcza organizacji wpisanych do rejestru stowarzyszeń KRS – jeśli zostanie wpisana w KRS do rejestru przedsiębiorców, jest wpisywana do rejestru REGON jako drugorzędna. Organ wskazał, że w rejestrze przedsiębiorców od 13 października 2020 r. przedmiotem przeważającej działalności stowarzyszenia jest ta oznaczona kodem 55.10.Z, jednak w sprawie nie ma to znaczenia. Stowarzyszenia – jak wskazał ZUS, jeśli w ogóle prowadzą działalność, to nie są typowymi uczestnikami życia gospodarczego. W przypadku tych podmiotów działalność gospodarcza posiada głównie charakter akcesoryjny względem ich standardowej działalności oraz podstawowych źródeł finansowania.

Podsumowując organ wskazał, że zgodnie z informacją z Urzędu Statystycznego z dnia 3 września 2021 r. Stowarzyszenie na dzień 31 marca 2021 r. zgłoszone było z przeważającym rodzajem działalności wg PKD 2007 – 93.12.Z.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a to:

a) przepisu art. 7 k.p.a. poprzez niezrealizowanie nałożonego na organ obowiązku podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nieuwzględnienia istotnych okoliczności zdarzeń oraz przesłanek mogących mieć wpływ na treść wydanej decyzji, a także poprzez załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego oraz słusznego interesu wnioskodawcy;

b) przepisu art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie, uregulowanej w przepisie, zasady równego traktowania podmiotów, w szczególności poprzez zastosowanie takiej wykładni mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów, która stawia "standardowego" przedsiębiorcę będącego typowym podmiotem obrotu gospodarczego w pozycji bardziej uprzywilejowanej w stosunku do wnioskodawcy będącego stowarzyszaniem prowadzącym działalność gospodarczą, podlegającym wpisowi do rejestru przedsiębiorców;

c) przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust 4 zd. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.) poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie tj. utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy, podczas gdy stan faktyczny i prawny uzasadniał zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

a) przepisu § 10 ust. 2a w zw. z ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r. poz. 371; dalej: rozporządzenia) poprzez jego błędną wykładnię, tj. zastosowanie literalnej wykładni językowej przepisu i uznanie, że w przedmiotowej sprawie jedyną przesłanką do przyznania zwolnienia z obowiązku opłacenia składek jest ujawnienie w rejestrze REGON kodu PKD wskazanego w przepisie, podczas, gdy, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą organ, winien przede wszystkim zbadać faktyczny przedmiot prowadzonej przez skarżącego przeważającej działalności gospodarczej, a nie ograniczać się jedynie do zweryfikowania wpisu ujawnionego w rejestrze REGON, a także poprzez nieuwzględnienie wykładni celowościowej tej normy, która prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przepis ten ustanowiony został, by wesprzeć uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii CON/ID-19, a także poprzez dokonanie błędnej i zawężającej wykładni samego pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej" opierającej się jedynie na sprawdzeniu wpisu w rejestrze REGON, podczas gdy dla określenia przeważającej działalności gospodarczej istotne jest ustalenie całokształtu okoliczności, w tym faktycznie prowadzonej działalności.

Strona skarżąca wniosła:

a) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ;

b) na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a. oraz 205 § 2 p.p.s.a o obciążenie organu administracji na rzecz strony skarżącej obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw, tj. kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.

c) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z § 10 ust. 2a rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,

2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 10 ust. 3 rozporządzenia).

Podstawą odmowy przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek podaną w uzasadnieniu decyzji z 28 maja 2021 r. było stwierdzenie, że Stowarzyszenie nie znajduje się w sporządzonym przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) wykazie płatników składek, którzy na dzień 31 marca 2021 r. mieli zarejestrowaną działalność z kodem PKD 56.10.A, jako rodzajem prowadzonej przeważającej działalności. Dodatkowo, jak wskazał ZUS, na dzień wydania tej decyzji w bazie REGON widniała informacja, że Stowarzyszenie jako rodzaj przeważającej działalności prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 93.12.Z, który nie kwalifikuje do otrzymania zwolnienia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w decyzji z 15 września 2021 r. ZUS wskazał, że w rejestrze przedsiębiorców od 13 października 2020 r. przedmiotem przeważającej działalności Stowarzyszenia jest ta oznaczono kodem 55.10.Z, ale w sprawie nie ma to znaczenia. Stowarzyszenia bowiem, jeżeli w ogóle prowadzą działalność, to nie są typowymi uczestnikami życia gospodarczego. W przypadku tych podmiotów działalność gospodarcza posiada głównie charakter akcesoryjny względem ich standardowej działalności oraz podstawowych źródeł finansowania. Zgodnie z informacją z Urzędu Statystycznego strona skarżąca na dzień 31 marca 2021 r. zgłoszona była z przeważającym rodzajem działalności wg PKD 2007 – 93.12.Z działalność klubów sportowych.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z 13 października 2020 r., którym – na wniosek strony skarżącej - dokonano wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym – rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz rejestrze przedsiębiorców przedmiot przeważającej działalności wg PKD 55.10.Z. Strona skarżąca również we wniosku o zwolnienie oświadczyła, że prowadziła w dniu 31 marca 2021 r. jako przeważającą - działalność gospodarczą wg PKD 55.10.Z.

Przystępując do rozstrzygnięcia tak zarysowanej kwestii należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że stowarzyszenia zasadniczo podlegają wpisaniu do prowadzonego w ramach Krajowego Rejestru Sądowego rejestru "stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej" (art. 49 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, Dz. U. z 2022 r., poz. 1683 ze zm., dalej: ustawa o KRS). Jeżeli podmiot wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1, podejmuje działalność gospodarczą, podlega obowiązkowi wpisu także do rejestru przedsiębiorców, z wyjątkiem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (art. 50 ustawy o KRS). W myśl art. 40 pkt 1 ustawy o KRS, w dziale 3 "rejestru przedsiębiorców" zamieszcza się dane o przedmiocie działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności, w tym jeden przedmiot działalności przeważającej. Strona skarżąca jest więc podmiotem podlegającym przede wszystkim wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Do rejestru przedsiębiorców KRS podlega ona wpisowi jedynie niejako uzupełniająco, ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, której wykonywanie nie jest w jej przypadku obligatoryjne. Z tego zaś wynikają dodatkowe konsekwencje na gruncie przepisów o statystyce publicznej, w tym w odniesieniu do ujawnianych w rejestrze REGON zakresu danych. Podkreślić przy tym należy, że działalność statutowa i działalność gospodarcza są odrębnymi rodzajami działalności.

Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r., poz. 2261 ze zm., dalej: "prawo o stowarzyszeniach") stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Stowarzyszenie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, o ile przepis ustawy nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 1 prawa o stowarzyszeniach). Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego (art. 17 ust. 1 prawa o stowarzyszeniach).

Z uwagi na powyższe, treść wpisu danych w rejestrze REGON może przybierać nieco inną postać, niż to ma miejsce w przypadku przedsiębiorców niepodlegających wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. W sprawie strona skarżąca podlegająca wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, podlegała także wpisowi do rejestru przedsiębiorców z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą. W konsekwencji rozpoznając wniosek Stowarzyszenia w oparciu o przepisy § 10 ust. 2a rozporządzenia, Zakład powinien poddać analizie zarówno postanowienia jego statutu, jak i dane wpisane w rejestrach publicznych Krajowego Rejestru Sądowego. Rozpoznanie wniosku nie mogło być ograniczone tylko do zbadania treści wpisów w bazie REGON. Podkreślić należy, że krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, o jakim mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 955) - REGON, obejmuje osoby prawne niezależnie od tego, czy prowadzą one działalność gospodarczą, czy nie. Jak wskazał przy tym ZUS w zaskarżonej decyzji dane zamieszczone w rejestrze REGON obejmowały przeważający rodzaj działalności statutowej (93.12.Z), stosownie do art. 42 ust. 3a pkt 2 ustawy o statystyce publicznej. W sytuacji, w której w rejestrze przedsiębiorców ujawniony został kod przeważającej działalności gospodarczej, to w rejestrze REGON tego rodzaju dane mogą być odnotowane wyłącznie jako działalność drugorzędna. Wobec tego nie można ustalić zakresu przeważającej działalności gospodarczej stowarzyszenia na podstawie zapisów w bazie REGON.

Podkreślić należy, że wnioskowana przez Stowarzyszenie pomoc kierowana była do przedsiębiorców (jak wynika z tytułu rozporządzenia "uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19"), to w przekonaniu Sądu Zakład powinien poczynić ustalenia pod kątem działalności gospodarczej Stowarzyszenia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 18 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 639/21, wyrok WSA w Gdańsku z 27 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1069/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 9 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Op 207/21, wyrok NSA z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt I GSK 1334/21, CBOSA), bez względu na to, że działalność gospodarcza prowadzona przez stowarzyszenie ma charakter akcesoryjny względem głównej (standardowej) działalności. W myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162 ze zm.) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Jak wskazuje się w doktrynie, osoba prawna, która wykonuje działalność gospodarczą tylko marginalnie, ubocznie, akcesoryjnie jest przedsiębiorcą w świetle art. 4 ust. 1, zakres bowiem, wymiar czy też relacja wykonywanej działalności gospodarczej do innych rodzajów działalności wykonywanych przez tę samą osobę prawną nie wpływa na status tej osoby prawnej jako przedsiębiorcy (...) nawet jeśli celem podstawowym osoby prawnej jest wykonywanie działalności, np. społecznej, charytatywnej, kulturalnej bądź inaczej nazwanej, nieukierunkowanej na dążenie do osiągnięcia zysku, a wykonywanie działalności gospodarczej (na którą zezwalają przepisy dotyczące ustroju tych osób prawnych) jest jej celem dodatkowym, ubocznym (jest to działalność wyłącznie akcesoryjna), to ta osoba prawna w zakresie tej dodatkowej działalności gospodarczej jest przedsiębiorcą w świetle art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców (Leszek Bielecki i in., Komentarz do ustawy - Prawo przedsiębiorców, [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz).

Dodatkowo należy podkreślić, że pomoc, o której mowa w § 10 ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. kierowana jest do podmiotów rzeczywiście prowadzących wskazane w nich rodzaje działalności, zaś ich ustalenie w oparciu o zapisy rejestru REGON ma na celu jedynie uproszczenie postępowania w tym przedmiocie, same zaś dane kodów PKD nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, nie można przyjąć, że brak wpisania w rejestrze REGON tej działalności gospodarczej strony skarżącej, która ma dla niej przeważający charakter, wyklucza definitywnie Stronę z ubiegania się o przyznanie zwolnienia. Przepis § 10 ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. stanowi bowiem o faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej, jako warunku uprawniającym danego przedsiębiorcę do uzyskania pomocy, regulowanej tym przepisem. Tymczasem organ, powołując się na brak wpisu w rejestrze REGON właściwego - przeważającego rodzaju działalności gospodarczej, wykluczył stronę skarżącą, wbrew § 10 ust. 2a ww. rozporządzenia, z grona podmiotów, mogących się ubiegać o zwolnienie ze składek opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON.

Wskazać należy, że w § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego miało nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 123 u.s.u.s. mają bowiem zastosowanie przepisy k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez Zakład w trybie określonym w § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i są dla Zakładu wiążące, ale zastosowanie w prowadzonym postępowaniu znajdował także art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że płatnik prowadzący rzeczywistą przeważającą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w przedmiotowej ustawie, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Organ powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.).

Prawidłowa wykładnia § 10 ust. 2a rozporządzenia, uwzględniająca dyrektywy wykładni systemowej i wykładni celowościowej, prowadzi do wniosku, że przepis ten nie wyłącza konieczności ustalenia przez Zakład rzeczywiście wykonywanej przez podmiot wnioskujący o zwolnienie z opłacania składek przeważającej działalności, także w sytuacji gdy jest ona inna niż wpisana w rejestrze REGON. Organ ma obowiązek wysłuchania wnioskującego podmiotu i zweryfikowania jego twierdzeń odnośnie faktycznie prowadzonej działalności w postępowaniu dowodowym prowadzonym na podstawie regulacji zawartych w k.p.a. Na gruncie k.p.a. nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej (por: wyrok WSA w Szczecinie z 18 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 955/20, wyrok WSA w Białymstoku z 28 kwietnia 2021 r, sygn. akt I SA/Bk 140/21, wyrok WSA w Łodzi z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 561/21, dostępne w CBOSA).

W związku z powyższym stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia nie tylko prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 10 ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2021 r.), ale również przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a § 1 k.p.a.).

Z podanych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia § 10 ust. 2a i 3 rozporządzenia COVID-19) oraz przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą ZUS będzie poczynienie ustaleń odpowiadających stanowisku Sądu zaprezentowanym w uzasadnieniu. Zakład uwzględni fakt, że strona skarżąca poza prowadzeniem podstawowej działalności statutowej, jest także uczestnikiem obrotu gospodarczego – przedsiębiorcą wpisanym do rejestru przedsiębiorców KRS. W konsekwencji organ, zgodnie z warunkami zwolnienia ze składek, o których mowa w § 10 ust. 2a rozporządzenia, ustali kod przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę skarżącą - na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych. Następnie zaś, w przypadku stwierdzenia, że przeważająca działalność gospodarcza, prowadzona przez stronę skarżącą, uprawnia do uzyskania zwolnienia, odniesie się do zasadności złożonego wniosku, w kontekście pozostałych przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art.135 p.p.s.a., uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji z 28 maja 2021 r. (pkt I sentencji wyroku).

W pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).

Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.