Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 667/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-05-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie : Sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym za sierpień 2001 r. wraz z odsetkami oraz za koszty postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 19 września 2007 r. wpłynął do Sądu, wraz ze skargą, wniosek M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący dołączył do wniosku:

- zaświadczenie pracodawcy Spółki "E." z dnia 20 sierpnia 2007 r.,

- zeznanie podatkowe (PIT- 37) skarżącego za rok podatkowy 2006 r.,

- zaświadczenie lekarskie z dnia 20 sierpnia 2007 r. stwierdzające stan zdrowia skarżącego,

- porozumienie pomiędzy pracodawcą Spółką "E." a M. W. z dnia 27 czerwca 2003 r., zmieniające wynagrodzenie,

- akt notarialny z dnia 29 sierpnia 2000 r. o wyłączeniu wspólności majątkowej małżeńskiej pomiędzy K. W., a M. W.

Następnie, wykonując zobowiązanie Sądu, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na urzędowym formularzu PPF.

Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i z formularza PPF wynika, że skarżący jest zatrudniony w spółce "E." S.A. z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto. Ponadto, skarżący pełni funkcję wiceprezesa Spółki "I" od 28 sierpnia 2000 r., nie pobierając wynagrodzenia z tego tytułu. Z żoną K. od 2000r.pozostaje w rozdzielności majątkowej, jednakże wspólnie utrzymują i wychowują dwójkę dzieci. Ponadto, poinformował, że koszty leczenia choroby wrzodowej dwunastnicy miesięcznie wynoszą ok. [...] zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – K. W. i synem – M. W. oraz córką – K. W. Ponadto, skarżący wyjaśnił, że nie posiada żadnych nieruchomość (mieszka w domu małżonki) oraz oszczędności.

Dnia 19 października 2007 r. Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia następujących dokumentów:

1. odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2006 r. dotyczącego małżonki skarżącego wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym,

2. dodatkowego oświadczenia skarżącego dotyczące stanu majątkowego małżonki oraz wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów od początku 2007 r. wraz

z dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności ,

3. dodatkowego oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, zawierającego wyjaśnienia, czy:

- odbierająca korespondencję teściowa prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jeśli tak – należy podać informacje na temat wysokości jej dochodów i stanu majątkowego; jeśli nie - należy wyjaśnić, czy ewentualnie partycypuje w kosztach utrzymania z tytułu wspólnego zamieszkiwania i, w jakiej wysokości,

- czy wraz ze skarżącym zamieszkują również inne osoby, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, jeśli tak – należ podać informacje na temat wysokości ich dochodów i stanu majątkowego, czy ewentualnie partycypują w kosztach utrzymania domu, w jakiej wysokości,

4. wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny (w tym na leczenie) wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy,

5. wyciągu z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych ze stanem środków na tych rachunkach za okres od 18 sierpnia 2007 r. do 18 października 2007 r.,

6. dokumentu potwierdzającego, że skarżący od początku roku 2007 r. do 18 października 2007 r. nie pobierał wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji wiceprezesa "I." Sp. z o.o. (zaświadczenie Spółki),

7. zaświadczenia właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy skarżący i jego rodzina korzystali od początku 2007 r. ze środków pomocy społecznej.

Wykonując zobowiązanie Sądu, wnioskodawca oświadczył, że z małżonką, jak i teściową nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto, podał, że nie posiada rachunku bankowego, ani nie korzysta ze środków pomocy społecznej, jak i nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji wiceprezesa Spółki "I.". Do pisma nie dołączył dokumentów żądanych przez Sąd.

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu, że niewyjaśnienie przez skarżącego wątpliwości odnoszących się do jego stanu majątkowego, uniemożliwiło dokonanie prawidłowej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, od którego to postanowienia skarżący wniósł zażalenie do sądu drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I FZ 23/08 uchylił w/w postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

Odnosząc się do istniejącego w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej, przywołując brzmienie przepisów art. 50¹ ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), sąd drugiej instancji wskazał w uzasadnieniu w/w postanowienia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie , analizując sytuację finansową skarżącego pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a., powinien był wziąć pod uwagę treść w/w przepisu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i zobowiązać stronę do złożenia stosownej dokumentacji i uzupełnienia danych w zakresie podziału majątku wspólnego małżonków oraz przedmiotów będących majątkiem osobistym skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero doprecyzowanie informacji w tym zakresie umożliwi uzyskanie pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, który twierdzi, że żadnym majątkiem nie dysponuje i stanowić będzie podstawę do rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stronie prawa pomocy.

Stosownie do powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z 15 kwietnia 2008 r. zobowiązał skarżącego do przedłożenia stosownych dokumentów i uzupełnienia danych w zakresie podziału majątku wspólnego małżonków oraz przedmiotów będących majątkiem osobistym skarżącego.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący oświadczył, że jest zatrudniony w Spółce E. SA na stanowisku prezesa zarządu Spółki z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości [...] zł brutto oraz, że jego możliwości zarobkowe pozwalają tylko na konieczne koszty utrzymania siebie oraz partycypację w kosztach utrzymania dzieci. Skarżący oświadczył, że nie ma żadnego majątku, a wysokość wynagrodzenia jest skutkiem restrukturyzacji, jakiej Spółka została poddana. M. W. dołączył także umowę majątkową małżeńską wyłączającą z dniem 29 sierpnia 2000 r. majątkową wspólność ustawową - akt notarialny Rep. A nr [...] z 29 sierpnia 2000 r. oraz umowę z dnia 16 stycznia 2007 r. o częściowy podział majątku wspólnego (akt notarialny Rep. A [...]), z której wynika, że współwłasność majątku wspólnego stanowiącego udział do 5/6 (pięciu szóstych) części w zabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o obszarze 0,0607 ha, położnej w D. przy ul. L. nr [...], została zniesiona zgodnie w ten sposób, że nabyła go w całości małżonka skarżącego bez obowiązku spłat i dopłat na rzecz M. W.

W § 6 w/w umowy zapisano, że "pozostały majątek został podzielony między stronami".

W związku z powyższym, kolejnym zarządzeniem Sąd zobowiązał skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dokumentów potwierdzających zbycie (ze wskazaniem daty czynności i wartości transakcji) składników majątku osobistego skarżącego oraz składników majątku wspólnego, które przypadły skarżącemu na skutek podziału (§ 6 aktu notarialnego rep. A [...] z 16 stycznia 2007 r.), t.j. np. umów sprzedaży, oświadczeń o darowiźnie, itp., albo oświadczeń skarżącego o uzyskanych dochodach w przypadku zawarcia umów dokonania czynności w formie ustnej. W/w zobowiązanie dotyczyło czynności dokonanych przez skarżącego w okresie ostatnich dwóch lat.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący przedstawił umowę darowizny z dnia 16 stycznia 2007 r. – akt notarialny rep. A [...], mocą której darował synowi M. nieobciążoną prawami osób trzecich nieruchomość rolną niezabudowaną stanowiącą działki nr [...] i [...] o obszarze 1,42 ha położoną we wsi G., gmina D. oraz, także nieobciążoną prawami osób trzecich, nieruchomość niezabudowaną, którą stanowią działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [....] i numer [...] o łącznym obszarze 7,7 ha, położoną we wsi G., gmina D.. Strony umowy darowizny wskazały wartość darowizny na łączną kwotę [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko

w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Jednakże to osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się

w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, z jednej strony - wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu, z drugiej strony – szeroko rozumiane możliwości finansowe strony. Chodzi nie tylko o jej realną sytuację finansową, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Dlatego, strona nierozważnie rozporządzająca swoim majątkiem powinna liczyć się z konsekwencjami swojego działania, a w szczególności mieć na uwadze, że w sposób świadomy pozbawia się środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Sąd przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie prawa pomocy w sytuacji, gdy strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych i bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub części swoich możliwości finansowych, uprawniony jest przyjąć, że stan majątkowy strony jest taki, jaki miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości finansowe (vide: postanowienia NSA z 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06 oraz z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt: I FZ 150/06 – I FZ 152/06 niepubl.).

Analiza złożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń prowadzi do wniosku, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zdaniem Sądu, działanie podatnika, już w toku postępowania podatkowego w sprawie, polegające na przekazaniu synowi w formie darowizny opisanych wyżej nieruchomości (w tym rolnych) o łącznej powierzchni 9,19 ha (decyzja organu pierwszej instancji z dnia 21 grudnia 2006 r., darowizna dokonana w dniu 16 stycznia 2007 r.,) nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa.

Aktualna sytuacja skarżącego jest zatem wynikiem podjętych przez niego działań mających na celu wyzbycie się składników majątkowych (nieruchomości oraz nieruchomości rolnych), które nie tylko stanowią z pewnością dużą wartość, ale które mogłyby też stanowić źródło przychodu na podstawie umowy dzierżawy, czy też na podstawie wykorzystania w/w gruntów do podjęcia upraw z ewentualną bezzwrotną pomocą środków unijnych (dopłaty).

Dlatego też, zdaniem Sądu, przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące braku majątku, wysokości otrzymywanego dochodu (kwota [...] zł brutto), wysokości wydatków na leczenie (ok. [...] zł), konieczności utrzymania siebie i dwójki dzieci (w wieku 16 i 21 lat), niepodanie danych dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej żony prowadzącej ze skarżącym, wg oświadczenia, wspólne gospodarstwo domowe, ze szczególnym uwzględnieniem dokonanej w 2007 roku darowizny opisanego wyżej majątku o podanej wartości [...] zł, oraz okoliczność nieodpłatnego wyzbycia się swego udziału w majątku wspólnym na rzecz majątku odrębnego żony, prowadzą do wniosku, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, aby nie był w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny kosztów postępowania sądowego, sprowadzającego się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.