Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1044/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Bożenna Blitek Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 4 lipca 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego odmówił R.S. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W motywach uzasadnienia podano, że wnioskodawca nie spełnił ustawowych wymagań dla uzyskania takiej pomocy.

Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego R.S. jest emerytowanym funkcjonariuszem Służby Więziennej.

W dniu 7 listopada 2000 r., R.S. złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego wniosek o przyznanie pomocy finansowej, którą chciał przeznaczyć na rozbudowę systemem gospodarczym domu jednorodzinnego o powierzchni użytkowej 75,6 m2 w miejscowości G. [...], którego wraz z żoną jest właścicielem na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. W domu tym zamieszkuje wraz z żoną Z. oraz matką S. i czwórką dzieci. Wniosek nie został uwzględniony w roku kalendarzowym 2000 ze względu na brak aktualnych środków finansowych i został skierowany do rozpatrzenia w latach następnych.

Decyzją z dnia [...] 2005 r. Nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego odmówił R.S. pomocy finansowej, powołując się na przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, póz. 1761 z późniejszymi zmianami), Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. Z 2003 r. nr 132, póz. 1235) oraz Zarządzenie Nr 66/97/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. w sprawie określania zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. Urz. Ministra Sprawiedliwości z 1997 r. nr 4. póz. 50). W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, że skoro norma mieszkaniowa w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 7 do 10 m2, a powierzchnia mieszkalna domu w G. [...] wynosi 47,92 m2 i zamieszkuje w nim pięć osób, które uwzględnia się przy ustalaniu należnej normy, to potrzeby mieszkaniowe R.S. są zaspokojone.

Odwołanie od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego nr [...] z dnia [...] 2005 roku w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, R.S. złożył w dniu 25 maja 2005 r. W odwołaniu podniósł, że spełnia wymagane prawem przesłanki do uzyskania pomocy ze względu na ilość zamieszkujących w domu osób w porównaniu z jego powierzchnią i normami przeliczeniowymi przypadającymi na jednego mieszkańca. Co prawda w rozumieniu przepisów ustawy o Służbie więziennej w skład rodziny wchodzi pięć osób, jednak faktycznie w domu zamieszkuje ich siedem. Powierzchnia domu po remoncie wynosi 24 m2. Norma ustawowa wynosi pomiędzy 7 a 10 m2 na osobę, a zatem uwzględniając te dane na jedna osobę przypada 4,2 m2.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia 4 lipca 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że R.S. nie spełnia ustawowych przesłanek do udzielenia pomocy finansowej w postaci nie zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. W dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej był bowiem właścicielem domu mieszkalnego.

Ponadto, w odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu organ II instancji wskazał na brak podstaw do powoływania się na stosunek wielkości norm przysługujących właścicielowi w porównaniu do ilości zamieszkujących w nim osób, uznając tym samym, że organ pierwszoinstancyjny dopuścił się uchybienia. Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o służbie więziennej w dyspozycji art. 91 ust 1 pkt 2 wyklucza z przydziału lokalu mieszkalnego funkcjonariuszy, którzy są właścicielami domu bez względu na jego powierzchnię mieszkalną. Fakt bycia właścicielem lub współwłaścicielem domu wyklucza funkcjonariusza z prawa do przydzielenia mu decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego oraz świadczenia ekwiwalentnego jakim jest pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Uchybienia organu l instancji nie miały jednak wpływu na treść decyzji i dlatego nie wymagała ona weryfikacji w toku postępowania odwoławczego.

W skardze wniesionej na decyzję Nr [...] Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R.S. podniósł zarzuty naruszenia przepisów art. 8, 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego oraz błędnej wykładni art. 91 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.

W skardze przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej dodając, że organ nie uwzględnił zmiany powierzchni mieszkalnej domu powstałej po wyburzeniu części budynku. Ponadto podkreślił, że zastosowany przez organy administracyjne przepis art. 91 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy o Służbie Więziennej nie zawiera ograniczenia w kwestii przyznania pomocy w stosunku do właścicieli lub współwłaścicieli domów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż organ l instancji nie przyznał skarżącemu pomocy finansowej w formie decyzji administracyjnej, gdyż nie spełniał on przesłanek do jej uzyskania. Fakt, iż na mocy umowy darowizny funkcjonariusz stał się właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni mieszkalnej 47,95m2 czyli odpowiadającego przysługującej mu powierzchni mieszkalnej /przy pięciu normach jest to co najmniej 5x7 = 35m2/ stanowi bezwzględną przeszkodę w przydzieleniu takiemu funkcjonariuszowi lokalu, a zatem również przyznaniu pomocy finansowej na jego uzyskanie. Prawo do lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przysługuje w sytuacji, gdy funkcjonariusz zajmuje w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej odpowiadającej mu powierzchni mieszkalnej. W pozostałym zakresie organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, póz. 12707 sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga została oddalona, albowiem zaskarżonej decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 4 lipca 2005 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu l instancji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa.

Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie więziennej określa jakie świadczenia i uprawnienia przysługują funkcjonariuszom z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych.

Podstawowym uprawnieniem jest prawo funkcjonariusza w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej, stanowiąc iż "funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych."

Jeżeli prawo to nie może być zrealizowane, funkcjonariuszowi przysługują na podstawie cytowanej ustawy, świadczenia ekwiwalentne tj.: równoważnik z tytułu braku mieszkania (art.89 ust.1) lub pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkalnego (art. 90 ust. 1).

Do emerytowanych funkcjonariuszy służby więziennej w zakresie pomocy finansowej ma zastosowanie ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8 póz. 67).

Przepis art. 29. powołanej ustawy stanowi, że "funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy." Emerytom i rencistom służb mundurowych zapewnia się na podstawie art. 30 powołanej ustawy, pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy. Stąd też przesłanki uzyskania pomocy finansowej przez emerytowanego funkcjonariusza są analogiczne jak funkcjonariusza w służbie czynnej.

Podstawową przesłanką nabycia prawa do pomocy finansowej są niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza. O tym, czy potrzeby te są zaspokojone decydujące jest, czy funkcjonariusz byłby uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego.

Według art.85 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art.86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Przesłanki prawa do lokalu wyznacza art.85 ust.2 ustawy, regulując ustalenie powierzchni mieszkaniowej przysługującej funkcjonariuszowi, przy uwzględnieniu jego stanu rodziny, stopnia służbowego lub zajmowanego stanowiska oraz normy dodatkowe przysługujące osobom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych, jednak nie więcej niż z dwóch tytułów. Jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej wynosi 7m2 do 10 m2.

Z kolei przesłanki wyłączające przyznanie funkcjonariuszowi Służby Więziennej lokalu mieszkalnego zostały enumeratywnie wyliczone w treści art. 91 ust 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej stanowiąc, że "lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi:

zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom,

który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej,

którego małżonek spełnia warunki określone w pkt 1 lub 2,

w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej."

W przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka z art.91 ust.1 pkt 2 ustawy tzn. skarżący wraz z żoną jest właścicielem domu jednorodzinnego, który wchodzi w skład ich majątku wspólnego. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu w przypadku gdy funkcjonariusz jest właścicielem domu lub lokalu mieszkalnego już sam ten fakt powoduje, że ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W przypadku posiadania prawa własności nie bierze się bowiem pod uwagę, czy dom spełnia kryterium powierzchni mieszkalnej jak przysługuje funkcjonariuszowi. Kwestia powierzchni mieszkalnej domu, czy lokalu istotna jest wówczas gdy funkcjonariusz jest współwłaścicielem domu lub lokalu mieszkalnego. W przypadku współwłasności należy zbadać, czy udział jaki posiada współwłaściciel w domu lub w lokalu mieszkalnym odpowiada przysługującej mu powierzchni mieszkalnej.

Tak jednoznaczne rozstrzygnięcie przez ustawodawcę kwestii wyłączenia z kręgu uprawnionych do uzyskania lokalu mieszkalnego funkcjonariusza będącego właścicielem domu, bez względu na powierzchnię posiadanego domu powoduje, że nie spełniona jest przesłanka przyznania pomocy finansowej. Należy tym samym podkreślić, że prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, domu regulowane jest ustawą z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej. Natomiast Minister Sprawiedliwości na podstawie art.90 ust.2 powołanej ustawy otrzymał delegacje ustawową do określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania , wypłaty, zwrotu pomocy finansowej. Oznacza to, że prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej regulowane jest ustawą, a zatem w zakresie delegacji ustawowej nie jest dopuszczalne jej interpretowanie przy zastosowaniu rozwiązań prawnych wynikających z aktów wykonawczych. / wyrok NSA z 18.03.2005, OSK 1220/04, LEX nr 1647377 . Stąd też, Sąd obowiązany jest ocenić prawo skarżącego do uzyskania pomocy finansowej w oparciu o przepisy powołanej ustawy o Służbie Więziennej. Dopiero w przypadku ustalenia prawa do pomocy finansowej na podstawie ustawy, należałoby sięgnąć do właściwego aktu wykonawczego celem ustalenia wysokości, zasad wypłaty przyznanej pomocy finansowej.

R.S. jest właścicielem domu mieszkalnego, a więc zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i pomoc finansowa mu się nie należy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.