Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 762/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 12 pkt1, art. 40 ust. 13
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7,8,77,67 par. 2, art. 107 par. 1, art.136, 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi I. S.-Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich działając z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] na podstawie art. 40 ust. 12 pkt. 1 i art. 40 ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 260), uchwały nr VII/77/2011 Rady Miejskiej w Koszalinie z dnia 24 marca 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg w granicach administracyjnych Miasta Koszalina (ze zmianami), po rozpatrzeniu z urzędu sprawy, nałożył na I.Z. karę pieniężną w wysokości [...] zł za zajęcie bez wymaganego przepisami zezwolenia pasa drogowego ul. [...] (droga powiatowa) w [...] w okresie od 25 lipca 2013 r. do 15 stycznia 2014 r. (przez 174 dni). Organ ustalił opłatę na podstawie ww. uchwały w sposób : schody o powierzchni 7, 042 m2 (1,40 x 5,03) m x 0,40 zł x 174 dni = 490,12 zł. Karę za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia wymierzono w wysokości dziesięciokrotnej ustalonej opłaty, na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 w wysokości 490,12 zł x 10 = 4.901,20 zł.

Uzasadniając rozstrzygniecie organ I instancji wskazał, że na wniosek U.C. i R.C., w dniu 8 września 2008 r. została wydana decyzja nr [...] zezwalająca na zajęcie pasa drogowego ul. [...] o powierzchni 6.75 m2, w celu umieszczenia schodów zewnętrznych. Zezwolenie to obowiązywało od 25 lipca 2008 r. do 24 lipca 2013 r. W dniu 13 stycznia 2014 r. pracownicy Zarządu Dróg Miejskich przeprowadzili oględziny w terenie w celu dokonania odbioru pasa drogowego ul. [...]. Odbioru nie dokonano, ponieważ schody nadal funkcjonowały w pasie drogowym. Na tą okoliczność sporządzono protokół oraz wykonano dokumentację fotograficzną. W dniu 16 stycznia 2014 r wpłynął wniosek I.Z. o zezwolenie na zajęcie pasa drogi powiatowej istniejącymi schodami zewnętrznymi. Do wniosku dołączono akt notarialny z dnia [...] poświadczający, iż nowym właścicielem obiektu jest I.Z. W trakcie tego postępowania wydano wnioskodawczyni zezwolenie na umieszczenie i funkcjonowanie istniejących schodów w pasie drogowym z terminem obowiązywania od 16 stycznia 2014 r. do 15 stycznia 2016r. (decyzja z 3 lutego 2014 r.). W stosunku do poprzednich właścicieli umorzono postępowanie. Dnia 22 stycznia 2014 r. wpłynęło pismo skarżącej, w którym wnioskowała o wymierzenie opłaty w wysokości podstawowej i nie obciążanie jej karą, gdyż w akcie notarialnym nie było informacji, że schody zewnętrzne nie wchodzą w skład nieruchomości wspólnej, lecz pozostają we władaniu Zarządu Dróg Miejskich i nie uzyskała żadnych informacji od poprzednich właścicieli o potrzebie wystąpienia do zarządcy drogi celem uregulowania tej kwestii.

Organ wskazał następnie, że żaden przepis ustawowy nie nakłada na zarządcę drogi obowiązku informowania strony o upływie terminu ważności decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego i konieczności wystąpienia z wnioskiem w przypadku planowania dalszego korzystania z pasa drogowego. Dla legalnego umieszczenia obiektu, wymagane jest zezwolenie na zajęcie pasa drogowego na każdy kolejny okres jego zajęcia (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r. II GSK 45/2008).

I.Z. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta zarzucając jej naruszenie:

- art. 40 pkt 12 ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie nałożenie kary pieniężnej bez zaistnienia przesłanki świadomego bezprawnego zajęcia pasa drogowego, a także wymierzenie kary w sytuacji kiedy do zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, przez okres niespełna 6 miesięcy, doszło w efekcie uchybienia organu polegającego na braku przeprowadzenia odbioru końcowego pasa drogowego,

- 7 w zw. z art. 77 K.p.a. art. 8 K.p.a. poprzez brak ustalenia bezprawności zajęcia pasa drogowego, brak ustaleń określających linie graniczne pasa drogowego oraz w zakresie opieszałości organu w dokonaniu odbioru końcowego odcinka zajętego pasa drogowego,

- art. 67 § 2 K.p.a. poprzez uznanie, iż kontrola pasa drogowego, przeprowadzona w dniu 13 styczna 2014 r. miała charakter oględzin, podczas gdy protokół z kontroli został sporządzony przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie kary pieniężnej, kontroli dokonano bez jej udziału,

- art. 107 § 1 K.p.a. poprzez błędne oznaczenie organu wydającego decyzję.

Odwołująca się wniosła o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie, w trybie art. 136 K.p.a., w postaci oświadczenia U.i R.C., decyzji z dnia 8 września 2008 r., przesłuchania świadka R.C. na okoliczność braku poinformowania skarżącej o fakcie pozostawania schodów wejściowych do nieruchomości w pasie drogowym i potrzebie uzyskania zezwolenia na zajęcia pasa drogowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 czerwca 2014 r, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267) – zwanej "K.p.a.", art. 4 pkt 1, art. 39 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 40 ust. 1-6 oraz ust. 12 ustawy o drogach publicznych, po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości kary pieniężnej i w tym zakresie orzekło o ustaleniu kary pieniężnej w wysokości [...]zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy, zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Konsekwencją powyższego jest to, że bez zgody właściwego zarządcy drogi - reprezentującego jej właściciela - nie można w pasie drogowym prowadzić działalności, czy sytuować obiektów budowlanych i urządzeń niezwiązanych z gospodarką drogową i obsługą ruchu drogowego (art. 40 ust. 2 ustawy). W myśl art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy, za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu zarządcy drogi, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty za zajęcie pasa drogowego. Warunkiem wymierzenia kary pieniężnej jest stwierdzenie obiektywnych przesłanek, do których należy przede wszystkim okoliczność umieszczenia w pasie drogowym obiektów, czy też urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu, a także brak zezwolenia zarządcy drogi na to umieszczenie, bądź zajęcie. Nałożenie kary nie zależy od uznania zarządcy drogi.

W ocenie organu, w niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do zajęcia pasa drogowego drogi powiatowej ulicy [...] poprzez umieszczenie w nim schodów zewnętrznych do lokalu, z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi. W decyzji z dnia 8 września 2008 r. jednoznacznie pouczono jej beneficjenta, iż w przypadku dalszego zainteresowania lokalizacją minimum trzydzieści dni przed upływem okresu ważności decyzji strona musi wszcząć starania o przedłużenie zezwolenia, składając nowy wniosek. Rozpatrzenie wniosku będzie podlegało odrębnemu postępowaniu (pkt 7 decyzji).

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na mocy umowy sprzedaży (akt notarialny z dnia [...] r.) R. i U.C. sprzedali I.S. prawo własności lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] wraz z prawami z tym związanymi, w tym przynależnymi do lokalu udziałami we wspólnych częściach budynku mieszkalnego i w użytkowaniu wieczystym działki gruntu nr [...]. W dniu tym nastąpiło także wydanie lokalu, a na nabywcę przeszły wszelkie korzyści i ciężary związane z własnością w tym obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości oraz opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej.

W ocenie Składu Orzekającego Kolegium I.Z. powinna wystąpić o nowe zezwolenie na zajęcie pasa drogowego bezwzględnie przed upływem ważności dotychczasowego zezwolenia, czego jednak nie uczyniła.

W dniu 13 stycznia 2014 r. pracownicy organu I instancji przystąpili do odbioru i oględzin miejsca zajęcia pasa drogowego. W protokole odbioru stwierdzono, że polegające na lokalizacji i funkcjonowaniu istniejących schodów zewnętrznych zajęcie pasa drogowego trwa nadal, a faktyczna powierzchnia zajęcia pasa drogowego wynosi [...] m2. Decyzją z dnia 3 lutego 2014 r. I.Z. uzyskała zezwolenie na czas od 16 stycznia 2014 r. do 15 stycznia 2016 r. Ustalono jednocześnie opłatę za zajęcie w wysokości 2.056,26 zł. (7,042 m2 x 0,40 zł. x 730 dni).

Zdaniem Kolegium, okoliczność, że we wskazanym okresie, tj. po 24 lipca

2013 r., schody zewnętrzne cały czas pozostawały w pasie drogowym jest bezsporna i nie kwestionuje jej także strona postępowania. Powyższe w pełni pozwala na przyjęcie, że w okresie tym (25 lipiec 2013 r. -15 styczeń 2014 r.) doszło do zajęcia pasa drogowego ulicy [...] bez zezwolenia, na skutek przekroczenia terminu zajęcia określonego w dotychczasowym zezwoleniu zarządcy drogi z dnia 8 września 2008r. Przyczyny umieszczenia obiektu w pasie drogowym, jak i subiektywne przekonanie zajmującego pas drogowy o prawidłowości jego działań, nie mają kluczowego znaczenia dla obowiązku nałożenia kary w przypadku zajęcia pasa drogowego bez stosownego zezwolenia zarządcy drogi. Ustalenia organu I instancji co do okresu, w którym miało miejsce zajęcie pasa drogowego, na podstawie którego obliczono wysokość kary, są dokonane w sposób prawidłowy. Organ administracji w oparciu o całokształt zebranego i odpowiednio udokumentowanego materiału dowodowego rozpoznał wszystkie okoliczności sprawy. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. W toku postępowania administracyjnego strona skarżąca nie kwestionowała okresu zajęcia pasa drogowego. Strona skarżąca miała zapewniony udział w toku postępowania i miała możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Zdaniem Kolegium, art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych nie uzależnia zatem w żadnym razie tego obowiązku od winy zajmującego pas drogowy, ani też nie daje podstawy do uzależnienia wymierzenia kary od swobodnego uznania zarządcy drogi. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 68/08, stwierdził, że związanie właściwego organu dyspozycją przepisu art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych uzależnione jest od stwierdzenia określonego przepisem stanu faktycznego, w konkretnym przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia. Dokonując tego ustalenia organ nie bada przyczyny, dla której nastąpił stan nieakceptowalny przez obowiązujące przepisy, poza jego zainteresowaniem pozostaje również stopień winy strony przy zajęciu pasa drogowego, nie ma też możliwości miarkowania kary pieniężnej. Podobne stanowisko przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 890/13, które w pełni podziela Skład Orzekający Kolegium w niniejszej sprawie.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że żaden z przepisów wspomnianego aktu prawnego nie nakłada przy tym na zarządcę drogi obowiązku przypominania zajmującemu pas drogowy o zbliżającym się końcu terminu określonego w zezwoleniu, ani też o ewentualnym kontrolowaniu ewentualnego zajęcia pasa drogowego po upływie terminu określonego w dotychczasowym zezwoleniu zarządcy drogi. W tym miejscu organ wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2008r., sygn. akt II GSK 51/08. W ocenie organu, w niniejszej sprawie działania o uzyskanie zezwolenia na dalsze zajęcie pasa drogowego ul. [...] były pozbawione staranności i dbałości o własne interesy, a żadne zasady postępowania administracyjnego z tej dbałości i staranności strony nie zwalniają. Strona nie była pozbawiona możliwości uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym i uczestniczyła w nim w takim zakresie w jakim chciała uczestniczyć. Takiej oceny nie może zmieniać okoliczność, iż w decyzji z dnia 8 września 2008 r. o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego (pkt 9) organ I instancji wskazał, że termin wizji, związanej z odbiorem końcowym zajętego odcinka pasa drogowego, ustalono na dzień 26 lipca 2013 r. Fakt wyznaczenia przez organ I instancji terminu oględzin, a następnie ich nieprzeprowadzenie, nie przesądzają, w ocenie Kolegium, o uwolnieniu od odpowiedzialności z tytułu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia. W przypadku stwierdzenia zajęcia pasa drogowego z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu, organ administracji nie może - wbrew wywodom odwołania - badać przyczyn przekroczenia terminu i oceniać stopnia winy określonego w zezwoleniu.

Zdaniem Kolegium, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wnioski dowodowe strony w przedmiocie przesłuchania świadka R.C. na okoliczność braku poinformowania skarżącej do czasu wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego o zajęciu pasa drogowego i fakcie pozostawania schodów wejściowych do nieruchomości w pasie drogowym i potrzebie uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

W związku z powyższym, nakładając karę za to zajęcie, organ I instancji nie naruszył przepisów obowiązujących w tym zakresie.

Wątpliwości budzi natomiast, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowość obliczenia wysokości kary pieniężnej. Kwotę tę organ obliczył, jako dziesięciokrotność opłaty za zajęcie pasa drogowego na ustawienie obiektu, to jest iloczynu liczby dni zajmowania pasa (174 dni), powierzchni obiektu (7,042 m2) oraz obowiązującej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego na ustawienie schodów za 1 dzień (0,40 zł.). Istotne wątpliwości budzi przyjęcie w zaskarżonej decyzji powierzchni 7,042 m2 jako powierzchni zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia. W ocenie Kolegium jest to działanie nieuzasadnione, a powierzchnia zajęcia winna wynosić 6,75 m2 (za okres od 25 lipca 2013 r. do 12 stycznia 2014 r., tj. 172 dni). Na taką bowiem powierzchnię udzielono zezwolenia w pierwotnej decyzji z dnia 8 września 2008 r. Okoliczność zajęcia powierzchni 7,042 m2 stwierdzono dopiero podczas oględzin przeprowadzonych 13 stycznia 2014 r. Tylko zatem za 3 dni, tj. 13-15 stycznia 2014r., można przyjąć, iż powierzchnia zajęcia wynosiła 7,042 m2. Kara pieniężna winna być zatem wyliczona w sposób następujący:

- 0,40 zł. (stawka opłaty za 1 m2 powierzchni schodów za każdy dzień zajęcia) x172 dni (okres od 25 lipca 2013 r. do 12 stycznia 2014r.) x 6,75 m2 (powierzchnia schodów) x 10 (kara za zajęcie pasa bez zezwolenia wynosi 10-krotność opłaty) = 4.644,00 zł.

- 0,40 zł x 3 dni (okres od 13 stycznia 2014 r. do 15 stycznia 2014r.) x 7,042 m2 (powierzchnia schodów)] x = 84,50 zł.

I.S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej (tak jak w odwołaniu) naruszenie:

- art. 40 pkt 12 ustawy o drogach publicznych poprzez nałożenie kary pieniężnej bez istnienia przesłanki świadomej bezprawności zajęcia pasa drogowego,

- art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a., w tym poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadka R.C., pomimo że jego zeznania mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i art. 67 § 2 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca podała, że w akcie notarialnym na podstawie którego nabyła nieruchomość nie została zamieszczona informacja o tym, że schody zewnętrzne z niskiego parteru nie wchodzą w skład nieruchomości wspólnej, lecz pozostają w Zarządzie Dróg Miejskich i tym samym nie posiadała o tym wiedzy. Co więcej, poprzedni właściciele nieruchomości nie poinformowali jej o powyższym fakcie, tj. nie wskazywali, że do dnia sprzedaży użytkowali schody na podstawie stosownego zezwolenia oraz o konieczności wystąpienia do Zarządu Dróg Miejskich celem uregulowania tej kwestii. Wiedzę o tym, że przedmiotowe schody są w zarządzie Zarządu Dróg Miejskich podjęła dopiero w dniu 16 stycznia 2014 r., wówczas gdy J.C. dostarczyła jej protokół odbioru z dnia 13 stycznia 2014 r. Tego samego dnia udała się do Zarządu Dróg Miejskich i złożyła we własnym imieniu wniosek o zezwolenie na zajęcie pasa, wskazując jako datę początkową zajęcia pasa 16 stycznia 2014 r. (zgodnie ze wskazówkami pracownika organu). W związku z uzyskaniem informacji o karze, złożyła wniosek o nieobciążanie jej karą pieniężną za zajęcie pasa drogowego i o wymierzenie opłaty w wysokości podstawowej. W przedmiotowym piśmie podniosła, iż fakt zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia nie był efektem jej celowego czy świadomego działania, a jedynie efektem braku przekazania mi przez poprzednich właścicieli stosownych informacji.

Skarżąca wskazała, że nie może zgodzić się z oceną organu II instancji, że bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt braku świadomości zajęcia pasa drogowego przez nią, albowiem kupując lokal winna mieć pełną wiedzę o potrzebie wystąpienia o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Zajęcia pasa drogowego ul. [...] dokonała całkowicie nieświadomie i niecelowo. Nie posiadała bowiem do dnia 16 stycznia 2014 r. wiedzy, że schody zewnętrzne do zakupionej nieruchomości są w zarządzie Zarządu Dróg Miejskich. W ocenie skarżącej, wobec powyższego należy bezspornie uznać, iż jej zachowaniu nie można przypisać cechy świadomej bezprawności, która to jest przesłanką wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych. Na poparcie tego twierdzenia skarżąca przytoczyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. II SA/Sz 184/13 oraz stanowisko Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie w wyroku o sygn. akt III SA/Kr 1059/12. Ponadto warunkiem wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego jest poczynienie bezspornych ustaleń określających linie graniczne tego pasa. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ oparł swoje rozstrzygnięcie na protokole z "oględzin" miejsca. Rutynowa kontrola pasa drogowego, z której sporządzono ów protokół, nie stanowi oględzin w rozumieniu art. 67 § 2 K.p.a., ponieważ została przeprowadzona przed wszczęciem postępowania administracyjnego, którego jest stroną. Skarżąca powołała tu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2013 r. II GSK 1977/11. Według skarżącej, w takiej sytuacji organ winien przeprowadzić dowód z oględzin miejsca, już po wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary, zawiadamiając ją o tym i umożliwiając jej udział w przeprowadzanej czynności. To organ ma udowodnić, jakie są granice pasa drogowego oraz jaka powierzchnia, w jakim okresie i przez kogo została zajęta bez zezwolenia. Tymczasem w przedmiotowym postępowaniu organ nie uczynił ustaleń w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 4.728, 50 zł za zajęcie bez wymaganego przepisami zezwolenia pasa drogowego ul. [...] w okresie od 25 lipca 2013 r. do 15 stycznia 2014 r.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenie to dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy). Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę (art. 40 ust. 3 ustawy).

W przypadkach określonych w art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, tj. za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.

W świetle dokonanych przez organy ustaleń, nie budzi wątpliwości Sądu, że w okresie wskazanym w decyzji doszło do zajęcia pasa drogowego drogi powiatowej ulicy [...] poprzez umieszczenie w nim schodów zewnętrznych do lokalu z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi nr [...] z dnia 8 września 2008 r. Skarżąca kwestionuje natomiast zasadność wymierzenia kary na postawie art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy o drogach publicznych z uwagi na okoliczność, że jej działaniu nie można przypisać cechy świadomej bezprawności, która to jest przesłanką wymierzenia kary pieniężnej na powyższej podstawie.

Jak wynika z akt skarżąca nabyła lokal nr [...] wraz z przylegającymi do niego schodami zewnętrznymi w tym przynależnymi do lokalu udziałami we wspólnych częściach budynku mieszkalnego i w użytkowaniu wieczystym działki gruntu nr [...] na mocy umowy sprzedaży z dnia 22 kwietnia 2011 r. zawartej z R. i U.C. Poprzedni właściciele nieruchomości dysponowali zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego drogi ul. [...] o powierzchni 6.75 m2, w celu umieszczenia schodów zewnętrznych w okresie od 25 lipca 2008 r. do 24 lipca 2013 r.

Podkreślić przy tym należy, że w decyzji z dnia 8 września 2008 r. jednoznacznie pouczono adresatów zezwolenia, iż w przypadku dalszego zainteresowania lokalizacją minimum trzydzieści dni przed upływem okresu ważności decyzji muszą wszcząć starania o przedłużenie zezwolenia, składając nowy wniosek.

Zdaniem skarżącej okoliczność, że poprzedni właściciele nie poinformowali jej o tym obowiązku, ani też nie ujęto takiego zapisu w akcie notarialnym umowy sprzedaży lokalu, wyłącza jej odpowiedzialność za zajęcie pasa bez zezwolenia, z przekroczeniem terminu ważności zezwolenia i uzasadnia odstąpienia od wymierzenia jej kary.

Z takim stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić.

Wyjaśnić należy, że przepisy ustawy o drogach publicznych regulujące wymierzenie w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia nakładają na zarządcę drogi obowiązek orzeczenia kary pieniężnej, gdy ustalone zostanie takie nielegalne zajęcie, a rozstrzygnięcie decyzji organu ma charakter związany.

Odpowiedzialność administracyjna, ujęta w ustawie o drogach publicznych, za bezprawne zajęcie pasa drogowego jest zobiektywizowana jako niezależna od winy sprawcy. Ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest faktyczne zajęcie pasa drogowego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia takiego zdarzenia na zarządcy drogi spoczywa obowiązek wymierzenia kary i to niezależnie od motywów jakimi kierował się zajmujący pas drogowy, od jego sytuacji osobistej i materialnej i niezależnie od tego, czy miał on świadomość, iż na zajęcie pasa drogowego powinien mieć stosowne zezwolenie lub nawet wiedzę, że w ogóle zajmuje pas drogowy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, utrwalony jest już pogląd, że zaistnienie przesłanek z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych jest co do zasady wystarczające, aby podmiot administrowany poniósł z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego ujemne konsekwencje (sankcję administracyjną). Zbędne staje się zatem badanie jakichkolwiek innych dodatkowych okoliczności, jak na przykład wina podmiotu administrowanego, które nie mają wpływu ani na poniesienie przez niego odpowiedzialności, ani na wymiar nakładanej na niego sankcji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1776/13; LEX nr 1498414 oraz orzecznictwa powołane w zaskarżonej decyzji).

Zdaniem Sądu, zarzut braku informacji o stanie prawnym nieruchomości skarżąca może ewentualnie kierować do poprzednich właścicieli nieruchomości. W żadnym razie nie może taki zarzut odnieść skutku wobec organu w tej sprawie.

Sąd podziela stanowisko organów w tym zakresie, sformułowane z powołaniem się na orzecznictwo sądowe, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały znaczenia przyczyny braku wymaganego zezwolenia, a organ administracyjny nie miał obowiązku informowania skarżącej o konieczności przedłużenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

Nie ma również wpływu na ocenę bezprawnego zajęcia pasa drogowego przez skarżącą, okoliczność, iż w decyzji o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego organ ustalił termin wizji, związanej z odbiorem końcowym zajętego odcinka pasa drogowego, na dzień 26 lipca 2013 r., a kontrolę pasa przeprowadził dopiero w dniu 13 stycznia 2014 r. Dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej skarżącej istotne było bowiem, że po 24 lipca 2013 r. do momentu uzyskania nowego zezwolenia, schody zewnętrzne cały czas pozostawały w pasie drogowym ulicy [...], a skarżąca nie dysponowała stosowanym zezwoleniem zarządcy drogi.

Za nieuzasadniony należy też uznać zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, 77 i 67 § 2 K.p.a.

Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Za dowód taki mogą być zatem uznane dokumenty sporządzone w następstwie czynności monitorujących, dokonane czy to przez pracowników organu czy też przez inne podmioty działające na zlecenie zarządcy drogi, również dla potrzeb innej sprawy. Z natury rzeczy dokumenty takie są sporządzane bez udziału przyszłych stron postępowania, co nie oznacza, że nie mogą być włączone w poczet materiału dowodowego, w sytuacji gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do ich treści a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżącą nie podważyła przy treści protokołu z 13 stycznia 2014 r., a o takiej możliwości była zawiadomiona pismem z dnia 14 lutego 2014 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Przepis art. 67 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie.

W ocenie Sądu, zgodzić należy się ze skarżącą, że "rutynowej" kontroli pasa drogowego, przeprowadzonej przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie można przypisać charakteru oględzin w rozumieniu art. 67 § 2 K.p.a., jednakże nie oznacza to, że materiał ten nie mógł być przedmiotem dowodu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2013 r., II GSK 1977/11, LEX nr 1298459).

Organy orzekające w tej sprawie w sposób należyty i wystarczający dla rozstrzygnięcia ustaliły okoliczność zajmowania wskazanego pasa drogowego po wygaśnięciu udzielonego zezwolenia. Ponadto fakt ten nie został skutecznie zakwestionowany przez skarżącą.

W świetle powyższych rozważań, uzasadnione jest tez stanowisko Kolegium, że nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wnioski dowodowe strony w przedmiocie przesłuchania świadka R.C. na okoliczność braku poinformowania skarżącej do czasu wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego o zajęciu pasa drogowego i fakcie pozostawania schodów wejściowych do nieruchomości w pasie drogowym i potrzebie uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

W niniejszej sprawie niewątpliwie zostały spełnione przesłanki do wymierzenia sankcji administracyjnej uregulowanej w art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy, ponieważ skarżąca w ustalonym w decyzjach okresie zajmowała pas drogowy z przekroczeniem terminu zajęcia określonego we wcześniejszym zezwoleniu zarządcy drogi.

Sąd podziela stanowisko Kolegium, że powierzchnia zajęcia winna wynosić 6,75 m2 (za okres od 25 lipca 2013 r. do 12 stycznia 2014 r., tj. 172 dni). Na taką powierzchnię udzielono zezwolenia w pierwotnej decyzji z dnia 8 września 2008 r. Z kolei skoro okoliczność zajęcia powierzchni 7,042 m2 stwierdzono dopiero podczas oględzin przeprowadzonych 13 stycznia 2014 r. to tylko za 3 dni, tj. od dnia 13 do dnia 15 stycznia 2014 r , można przyjąć, iż powierzchnia zajęcia wynosiła 7,042 m2. Z tych względów zmiana wysokości kary była konieczna.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, ze zaskarżona decyzja odpowiada prawu, organ dokonał wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie, a następnie dokonał właściwej i prawidłowej wykładni art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych i w konsekwencji zgodnie z przepisami wymierzył skarżącej administracyjna karę finansową.

W tym stanie rzeczy, należało stosownie do art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalić.