Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1939/99
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2000-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Podatek od nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 254
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Przepis art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ ma charakter wyjątkowy i nie ma charakteru samodzielnego. Jego stosowanie zależy od istnienia innych przepisów szczegółowego prawa podatkowego /przede wszystkim przepisów materialnego prawa podatkowego/, gdzie określone są warunki /okoliczności faktyczne/, od których uzależnione jest ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego.

TEZY

Przepis art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ ma charakter wyjątkowy i nie ma charakteru samodzielnego. Jego stosowanie zależy od istnienia innych przepisów szczegółowego prawa podatkowego /przede wszystkim przepisów materialnego prawa podatkowego/, gdzie określone są warunki /okoliczności faktyczne/, od których uzależnione jest ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Milana S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G. z dnia 26 sierpnia 1999 r. (...) i w przedmiocie podatku od nieruchomości

I. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G. z dnia 26 sierpnia 1999 r. (...) i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia 24 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie przypisu podatku od nieruchomości za rok 1998;

II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G. z dnia 26 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 1999 i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia 24 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 1999 r.; (...).


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta L. decyzją (...) z dnia 24 czerwca 1999 r., powołując się na art. 21 par. 1 pkt 2 i par. 5 oraz art. 254 par. 1 Ordynacji podatkowej - postanowił przypisać Milanowi S. z tytułu władania nieruchomością zabudowaną położoną w L., przy ul. P. 80 podatek od nieruchomości za 1998 r. w kwocie 4.398,50 zł w stosunku do swej ostatecznej decyzji (...) z dnia 12 lutego 1998 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji, organ podatkowy I instancji nie wyjaśnił przesłanek zastosowania art. 254 par. 1 Ordynacji podatkowej i zmiany swej decyzji ostatecznej z dnia 12 grudnia 1998 r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 1998 r.

We wniesionym odwołaniu, Milan S. podnosi, iż od marca 1998 r. domagał się korekty podatku od nieruchomości za 1998 r. z uwagi na zmianę użytkowania budynków i gruntów, a organ podatkowy dopiero po 6 miesiącach wszczął postępowanie w sprawie. Podnosi, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego, a część obiektów przy ul. P. użytkuje rolniczo /hodowla trzody chlewnej/, co potwierdza zaświadczenie o wpisie do ewidencji. Zdaniem odwołującego się, niektóre z użytkowanych przez niego pomieszczeń nie są związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z.-G. decyzją (...) z dnia 26 sierpnia 1999 r. utrzymało powyższą decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu kolegium m.in. wskazuje, iż organ I instancji prawidłowo dokonał kwalifikacji gruntów i budynków wykorzystywanych, zdaniem odwołującego się, na tzw. cele rolnicze. Zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującym przepisom prawnym.

Milan S. wniósł o merytoryczne rozpatrzenie jego skargi, natomiast organ odwoławczy o oddalenie skargi, z uzasadnieniem jak w swej zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Jedną z fundamentalnych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej zasada trwałości decyzji ostatecznych, która ma na celu nie tylko ochronę praw nabytych strony, ale w ogóle istniejącego porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego /bezpieczeństwo prawne/ wymaga, by decyzje ostateczne w sprawach podatkowych były co do zasady trwałe, by podatnik uiszczając należność pieniężną wynikającą z decyzji miał pewność, iż po raz drugi organy podatkowe nie będą żądały zapłacenia z reguły wyższego podatku i wydawały w tej sprawie nowej decyzji. Decyzja podatkowa staje się w postępowaniu ostateczna wtedy, gdy strona nie złożyła w terminie 14 dni odwołania, albo gdy decyzję wydał organ odwoławczy, albo gdy decyzję tylko w jednej instancji na podstawie ustawowego upoważnienia wydał Minister Finansów czy też samorządowe kolegium odwoławcze.

W systemie prawa polskiego każda ostateczna decyzja podatkowa korzysta z domniemania prawidłowości. Organ podatkowy, który wydał ewentualnie decyzję wadliwą, jest tą decyzją związany do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem /art. 212 Ordynacji podatkowej/. Ostatecznej decyzji podatkowej przysługuje ponadto domniemanie legalności, a to oznacza, że do chwili jej uchylenia bądź stwierdzenia jej nieważności może być ona przez uprawnioną stronę wykonywana.

Wszelkie decyzje ostateczne organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo tylko i wyłącznie w taksatywnie określonych trybach nadzwyczajnych: wznowienia postępowania /art. 240-246 Ordynacji podatkowej/; stwierdzenia nieważności /art. 247-252 Ordynacji podatkowej/; uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa /art. 253 Ordynacji podatkowej/; zmiany decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego /art. 254 Ordynacji podatkowej/; uchylenia decyzji ostatecznej z powodu niedopełnienia przez stronę określonej czynności /art. 255 Ordynacji podatkowej/; stwierdzenia wygaśnięcia decyzji /art. 258 i 259 Ordynacji podatkowej/. Zmiana treści decyzji ostatecznej może być dokonana jedynie w powyższych trybach i pod warunkiem zaistnienia tam określonych przesłanek oraz wymaga wydania nowej decyzji.

Zmiana decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego na skutek zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie wysokości zobowiązania po doręczeniu decyzji, jeżeli skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach podatkowych w dniu wydania decyzji, uregulowana w art. 254 Ordynacji podatkowej, nie ma swego odpowiednika w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Jest także wyjątkowym przepisem postępowania podatkowego w tym sensie, iż możliwość zmiany ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe zależy od zaistnienia przesłanek wyszczególnionych w materialnym prawie podatkowym. W materialnym prawie podatkowym mogą występować takie lub inne postanowienia, od których spełnienia ustawodawca uzależnia wysokość zobowiązania podatkowego za dany rok. Dotyczy to najczęściej sytuacji związanych ze zwolnieniami czy ulgami podatkowymi, gdzie ustawodawca uzależnia ich przyznanie od wypełnienia takich lub innych warunków, np. w wydawanej decyzji w sprawie karty podatkowej, wysokość ustalanego zobowiązania uzależniona jest od warunków istniejących w dniu jej wydania. Późniejsza zmiana takich okoliczności faktycznych jak ilość zatrudnionych pracowników czy też miejsce wykonywania działalności gospodarczej będzie uprawniała do dokonania nadzwyczajnej zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje zatem, iż przepis art. 254 Ordynacji podatkowej ma charakter wyjątkowy i nie ma charakteru samodzielnego. Jego stosowanie zależy od istnienia innych przepisów szczegółowego prawa podatkowego /przede wszystkim przepisów materialnego prawa podatkowego/, gdzie określone są warunki /okoliczności faktyczne/, od których uzależnione jest ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego.

W niniejszej sytuacji, Burmistrz Miasta L. swą decyzję z dnia 24 czerwca 1999 r. (...) zwiększającą Milanowi S. zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 1998 r. o kwotę 4.398,50 zł w stosunku do swej ostatecznej decyzji (...) z dnia 12 lutego 1998 r. w sposób rażący naruszył prawo, a mianowicie postanowienia art. 254 Ordynacji podatkowej w sprawie dopuszczalności zmiany decyzji ostatecznej ustalającej zobowiązanie podatkowe. Organ podatkowy nie może dowolnie skutków swego niezgodnego z prawem działania przerzucać na podatnika i wielokrotnie zmieniać swe stanowisko co do wysokości należnego zobowiązania podatkowego. Burmistrz Miasta L. stosując nadzwyczajną, instytucję zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej, nie wskazał żadnych przepisów specjalnych prawa podatkowego uprawniających go do takiego zachowania się. Powyższe rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta L. z 1999 r. w sposób rażący narusza ponadto postanowienia art. 128 Ordynacji Podatkowej /zasada trwałości decyzji ostatecznej/, gdyż dotyczy sprawy podatku od nieruchomości za 1998 r., już poprzednio rozstrzygniętą inną jego decyzją ostateczną. Powyższe naruszenia prawa są tego rodzaju, iż zgodnie z art. 247 par. 1 pkt 2 i 4 Ordynacji podatkowej są przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z.-G. nie dostrzegło powyższego istotnego naruszenia prawa przez organ podatkowy I instancji, a więc i rozstrzygnięcie tej instancji nie może się w demokratycznym państwie prawnym ostać.

Z powyższych względów, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 i art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.

Burmistrz Miasta L. decyzją (...) z dnia 24 czerwca 1999 r. ustalił Milanowi S. z tytułu posiadania zabudowanej nieruchomości położonej w L., przy ul. P. 80 podatek od nieruchomości za 1999 r. w kwocie 30.331,90 zł. Powyższe zobowiązanie ustalono, przyjmując: 168 m2 budynków mieszkalnych x 0.38 zł = 63,84 zł; 1.881,94 m2 budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą x 13,47 zł = 25.349,73zł; 10.630,43 m2 gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej x 0,46 zł = 4.889,99 zł; 168 m2 gruntów pozostałych x 0,06 zł = 10.08zł; 608,57 m2 gruntów pozostałych wykorzystywanych na cele rolnicze x 0,03 zł = 18,26 zł.

W uzasadnieniu organ podatkowy wyjaśnia, iż powyższe powierzchnie zostały ustalone na podstawie wykazu nieruchomości złożonego przez podatnika w dniu 7 stycznia 1999 r. oraz przeprowadzone kontrole na okoliczność ustalenia powierzchni gruntów i budynków w dniu 1 marca 1999 r. i w dniu 23 czerwca 1999 r.

W odwołaniu - Milan S. podniósł, że część obiektów położonych przy ul. P. użytkuje rolniczo /hodowla trzody chlewnej/ i magazyny zbożowe, paszowe, koncentratów czy mieszalnia pasz związane są z tą działalnością rolniczą; nie mają one nic wspólnego z prowadzoną przez niego działalnością masarską. Niewłaściwe jest ponadto zakwalifikowanie wszystkich pomieszczeń jako produkcyjnych, gdyż w budynku wiele jest niewykorzystanych przez niego zakamarków oraz układ wewnętrzny budynku nic nie wnosi do działalności masarskiej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z.-G. decyzją (...) z dnia 26 sierpnia 1999 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazuje, iż w niniejszej sprawie spornym pozostaje kwalifikacja gruntów i budynków wykorzystywanych zdaniem strony odwołującej się na cele rolnicze. Słuszne jest w tej materii twierdzenie organu I instancji, iż gospodarstwo rolne definiuje art. 1 ust. 2 ustawy o podatku rolnym i stan faktyczny oraz prawny w przedmiotowej sprawie nie spełnia określonych w tymże artykule kryteriów. Sad owocowy został prawidłowo zakwalifikowany jako grunt wykorzystywany na cele rolnicze. Natomiast w pozostałym zakresie - zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należało zastosować stawki podatkowe dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, albowiem bezspornie znajdują się one w posiadaniu przedsiębiorcy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Milan S. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, gdyż w protokole kontroli wyszczególniono 869,77 m2 budynków na działalność rolniczą /hodowlę świń/, którą zakwalifikowano do działalności rolniczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z.-G. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy podatkowe obu instancji nie wyjaśniły w dostatecznym zakresie podatkowego stanu faktycznego sprawy.

W szczególności wyjaśnienia wymaga to, czy skarżący Milan S. w 1999 r. przy ulicy P. w L. prowadził działalność rolniczą /produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego/ w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./. Z akt sprawy wynika, iż skarżący zarejestrował działalność gospodarczą polegającą na hodowli świń przy ul. P. w Urzędzie Miasta L. Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie dla zastosowania prawidłowej stawki podatku od nieruchomości.

Z tych zatem powodów na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.