Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1074/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART 6, ART. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity
article: ART. 156 PAR. 1, ART. 113 PAT. 2, ART 97 , ART.10
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.),, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant sekr. sąd. Robert Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., wydana po rozpoznaniu wniosku S. Sp. z o.o. w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy L. Nr [...] z [...] grudnia 2014 r. w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

S. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej również "skarżąca", "Spółka") wnioskiem z [...] listopada 2014 r. zwróciła się do Wójta Gminy L.(dalej również "organ pierwszej instancji") o wydanie zezwolenie na usunięcie drzew rosnących na działkach nr [...], obręb [...], będących własnością Spółki. We wniosku podano, że drzewa z gatunku grab i akacja znajdują się w złym stanie i uległy biologicznej degradacji.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2014 r. Wójt Gminy L. zezwolił Spółce na usunięcie z działki o nr ewid. [...] sztuk drzew z gatunku akacja i 49 sztuk drzew z gatunku grab oraz z działki o nr ewid. [...] 37 sztuk drzew z gatunku akacja. Jednocześnie organ: (a) nie ustalił opłaty z tytułu usunięcie tych drzew, (b) wskazał, że wycinkę należy wykonać do 31 grudnia 2015 r., (c) zobowiązał Spółkę do posadzenia 70 sztuk drzew na działce nr [...] w ramach kompensacji przyrodniczej. Decyzja stała się ostateczna.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z [...] października 2015 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z Wójta Gminy L. z [...] grudnia 2014 r. jako wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości.

Decyzją z [...] stycznia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej również "Kolegium") stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy L. z [...] grudnia 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że działki nr [...] wchodzą w skład założenia parkowo-pałacowego w L. i są objęte ochroną konserwatorską w oparciu o treść decyzji Wojewody [...]z [...] maja 1975 r. Nr [...] o wpisie do rejestru zabytków województwa [...] "pałacu murowanego z ok. XIX w. w L. pow. G. wraz z parkiem". Tym samym, w świetle art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym w dniu 9 grudnia 2014 r. - organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzew w przedmiotowej sprawie był wojewódzki konserwator zabytków. Oznacza to, iż decyzja Wójta Gminy L. została wydana z naruszeniem właściwości, a więc jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

S. Sp. z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniając, że decyzja Wójta Gminy L. z [...] grudnia 2014 r. nie narusza przepisów o właściwości, gdyż z treści decyzji Urzędu Wojewódzkiego w W. nr [...] z [...] maja 1975 r. wynika, że działki nr [...] nie są objęte wpisem do rejestru zabytków. Podniesiono, iż opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] sierpnia 2015 r. na którą powołuje się w uzasadnieniu decyzji z [...] stycznia 2016 r. Kolegium została sporządzona przed dniem wszczęcia wyżej przywołanego postępowania i jako taka nie może być dowodem w tej sprawie. Na tę okoliczność powinna być sporządzona odrębna opinia biegłego dotycząca przebiegu granic zespołu pałacowo-parkowego w L.

Po rozpoznaniu wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] marca 2016 r. utrzymało w mocy decyzję z [...] stycznia 2016 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w chwili wydania decyzji kwestionowanej w trybie nieważnościowym, tj. [...] grudnia 2014 r. obowiązywały przepis art. 83 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.), który jako zasadą określał wójt, burmistrz albo prezydent miasta jako organ właściwy w sprawach zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów. Wyjątek od tej zasady dotyczy drzew i krzewów rosnących na terenach nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków. Kompetencje do orzekania o zezwoleniu na usunięcie drzew i krzewów przysługują wówczas wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków.

Organ podkreślił, że powyższa ustawa o ochronie przyrody nie definiuje pojęcia "nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków". Takie pojęcie nie występuje również w ustawie z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm., dalej zwana także "o.z.o.z."). Ustawa ta określa natomiast przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi. W świetle tzch uregulowań uzasadnione jest zdaniem organu przyjęcie, że "nieruchomością wpisaną do rejestru zabytków" jest nieruchomość, która sama w sobie stanowi zabytek (np. krajobraz kulturowy, cmentarz) lub nieruchomość, na której znajduje się zabytek wpisany do rejestru zabytków (np. dzieła architektury i budownictwa, czy układy urbanistyczne, ruralistyczne, zespoły budowlane). Istotne jest nadto, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie przewiduje przy tym prowadzenia odrębnego rejestru dla zabytków nieruchomych objętych decyzją "indywidualną" ("jednostkową") i odrębnego dla zabytków nieruchomych wpisanych decyzją "obszarową" (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OW 52/06 oraz z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OW 6/06, II OW 18/09 opubl. CBOSA). Rejestr zabytków prowadzony jest formie ksiąg, oznaczonych literami: A - dla zabytków nieruchomych; B - dla zabytków ruchomych i C - dla zabytków archeologicznych (§ 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowych, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem; Dz. U. Nr 113, poz. 661). W ocenie organu sam fakt wpisania nieruchomości do rejestru zabytków, nie zaś uznania składnika przyrody tj. drzewa, krzewu za zabytek przesądza o właściwości rzeczowej tego organu.

Organ stwierdził, że treść decyzji Nr [...] Wojewody [...] z [...] maja 1975 r. o wpisie do rejestru zabytków województwa warszawskiego "pałacu murowanego z ok. XIX w. w L. pow. G. wraz z parkiem" nie wskazuje jaki konkretnie obszar nieruchomości objęty jest wpisem. Decyzja nie zawiera bowiem ani opisu granic, ani powierzchni parku czy też nieruchomości wchodzących w jego skład, nie zawiera także żadnego załącznika graficznego. Wobec ww. braków decyzji o wpisie do rejestru zabytków, kwestię tą wyjaśnić można jedynie w oparciu o wykładnię treści tej decyzji. Wykładnia treści decyzji nie oznacza, iż zakres wpisu zostanie określony w sposób domniemany. W ocenie Kolegium w tym zakresie konieczne są wiadomości specjalne i uznało, że tego rodzaju informacje i wyjaśnienia zawarte są w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] sierpnia 2015 r., przedłożonej w sprawie przez spółkę K. sp. z o.o., a także w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] listopada 2015 r. przesłanej przez M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przy piśmie z [...] grudnia 2015 r. która uszczegółowia opinię z [...] sierpnia 2015 r. Opinie ta sporządzone zostały na zlecenie M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wprawdzie w toku innego postępowania, ale dotyczącego tego samego zabytku, w tym działek objętych zezwoleniem na usunięcie drzew.

W ocenie Kolegium opinie Narodowego Instytutu Dziedzictwa stanowią kluczowy dowód w sprawie i nie mogą zostać pominięte. Opinie różnią się jedynie wnioskami końcowymi i załącznikami, ale obie stanowią iż założenia parkowo - pałacowego w L. i jego granice historyczne są czytelne. Obejmują one całość kompozycji krajobrazowej, na którą składają się: część okołopałacową, park naturalistyczny i część użytkowo- ozdobna, tj. ogrody użytkowe. Wymienione części stanowią integralną całość i mimo ( zróżnicowanego charakteru, funkcjonują w kompozycji historycznej na równych prawach i są objęte ochroną konserwatorską. Organ wskazał, że Narodowy Instytut Dziedzictwa jest państwową instytucją kultury, stanowiącą zaplecze eksperckie dla Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Do zadań Instytutu należy:

- koordynowanie realizacji procesu uznania zabytku za Pomnik Historii oraz wypromowania go jako silnej marki,

- gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o dziedzictwie,

- wyznaczanie i upowszechnianie standardów ochrony i konserwacji zabytków;

- kształtowanie świadomości społecznej w zakresie wartości i zachowania dziedzictwa kulturowego (zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie nadania statutu Narodowemu Instytutowi Dziedzictwa (Dz. Urz. MKiDN z 2014r. poz.2).

Opinie, zarówno ta sporządzona w I etapie z [...] sierpnia 2015 r. jak i ostateczna z [...] listopada 2015 r. zostały sporządzone przez dr inż. R. S. - architekta krajobrazu, kierownika zespołu ds. ekspertyz i analiz krajobrazu i zieleni zabytkowej, głównego specjalistę NID oraz mgr iż. M. L., architekta krajobrazu i głównego specjalistę NID. Dodać należy, R. S. ma nadane uprawnienia rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie opieki nad zabytkami w dziedzinie parki, ogrody i cmentarze (akt nadania z [...] listopada 2013 r. w aktach sprawy). Oznacza to, że dowód ten został sporządzony przez osoby kompetentne, posiadające fachową wiedzę w tej dziedzinie.

Przedmiotem tej opinii było określenie historycznych granic parku pałacowego w L. w granicach wpisu do rejestru zabytków. Opinia szczegółowo analizuje historię pałacu i stwierdza, że z analizy dostępnych materiałów archiwalnych wynika, że założenie parkowo- pałacowe w L., ściśle powiązane z folwarkiem, ukształtowane zostało ostatecznie w okresie międzywojennym. W jego skład wchodziły tereny położone na wschód od folwarku i zabudowy gospodarczej, usytuowanej w rozwidleniu głównych dróg z P. i G., ujmując w całości jezioro L.. Poszczególne części założenia, zróżnicowane kompozycyjnie rozlokowane były wokół jeziora i od pd.-zach. graniczyły z drogą do G. i zabudowa wiejską.

Według autorów opinii założenie parkowe składało się z części okołopałacowej, parku naturalistycznego, obejmującego jezioro L., a także z części użytkowo - ozdobnej tj. ogrodu użytkowego, sąsiadującego z częścią okołopałacową od południowego - wschodu i obejmującego jezioro L. od południa. Cześć tego ogrodu wydzielona była od południa, wschodu i częściowo od północy strzyżonym szpalerem grabowym o wysokości 2,5 - 3m, któremu towarzyszyła aleja z robinii akacjowej. Ta część mogła być użytkowana jako sad. Dalsza część przeznaczona była prawdopodobnie na inne uprawy np. krzewy owocowe i warzywa. W opinii podkreślono, że istnienie terenu przeznaczonego na sad i warzywnik wynika bezpośrednio z materiałów źródłowych. We wnioskach opinii zapisano, że z analizy materiałów źródłowych i układu przestrzennego oraz analizy aktualnego zagospodarowania wynika, że granice założenia parkowo - pałacowego w L. są czytelne. Obejmują one całość kompozycji krajobrazowej, na którą składają się w/w elementy, w tym część użytkowo - ozdobna czyli tzw. ogrody użytkowe. W ocenie autorów opinii wymienione części stanowią integralna całość i mimo zróżnicowanego charakteru, funkcjonują w kompozycji historycznej na równych prawach i są objęte ochroną konserwatorską. Dlatego też przebieg granic wpisu do rejestru zabytków określono na mapie, obejmując nim również działki nr [...] (Nr 5) opinii sporządzonej [...] sierpnia 2015 r. (I etap opinii). W opinii sporządzonej [...] listopada 2015 r. doprecyzowano i uszczegółowiono, że przebieg granicy parku do wpisu do rejestru zabytków z 1975 r., wyznacza się w części po granicy podziałów katastralnych, a tam gdzie to nie jest możliwe, po elementach zagospodarowania i ukształtowania terenu, w sposób następujący:

- od południowego zachodu: od wjazdu do parku przy szosie z G. (ul. W.), równolegle wzdłuż tej szosy, dalej wzdłuż cieku uchodzącego do Jeziora L. Dużego, następnie wzdłuż południowego odcinka linii brzegowej tego jeziora, obejmując działki nr [...];

- następnie granica parku skręca w kierunku północnym do granicy działki nr [...] i przebiega po drodze leśnej będącej śladem drogi historycznej, przebiegającej za kapliczką,

- dalej skręca w kierunku północnym i północno-zachodnim linią łamaną łączącą kulminacje wzniesień otaczających Jezioro L. Duże od północy i północnego wschodu, stanowiące oparcie dla powiązań widokowych z drugiej strony Jeziora; granica od wschodu, północnego-wschodu i północy obejmuje część działek nr [...]. Fragment granicy położonej na działce nr [...] w części północno-zachodniej pokrywa się z krawędzią płytkiego wąwozu, którego dnem biegnie zachowana historyczna droga parkowa.

- po dojściu do drogi krajowej nr [...] granica parku skręca w kierunku południowym, obejmując fragment działki nr [...], przebiega po granicy historycznej zabudowy - stajni i innych budynków folwarku (z wyłączeniem ich), dochodzi do ogrodzenia działki nr [...] i przebiega wzdłuż granicy działek [...] włączając je.

Z powyższego wynika, że opinia została sporządzona rzetelnie i dowodzi, iż sporne działki [...] wchodzą w skład parku objętego wpisem do rejestru zabytków mocą decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [...] maja 1975 r. nr [...].

W toku postępowania organ ochrony konserwatorskiej tj. M. Wojewódzki Konserwator Zabytków potwierdził te ustalenia (pismo z [...] listopada 2015r.).

Oceny tego nie podważają – zdaniem organu - dowody wskazane przez stronę, w szczególności dokument pn. "Katalog parków woj. [...], gm. L." z 1980 r., załączony do pisma organu pierwszej instancji z [...] listopada 2015 r., który nie może przesądzać o zakresie dokonanego wcześniej wpisu do rejestru zabytków. Organ ten wyjaśnił, że dla służb ochrony zabytków ważna jest raczej granica pierwotnego założenia lub granica historyczna tego złożenia. Ponadto dokumentacja ewidencji parkowej stanowiła materiał źródłowy dla Narodowego Instytutu Dziedzictwa i nie wpłynęła na zmianę wniosków opinii tej instytucji. Również z przedłożonej przez stronę decyzji z [...] lipca 1986r. o przekazaniu w zarząd Państwowemu [...] w L. nieruchomości o powierzchni 5,17ha, działka nr [...], nie wynika, iż sporne działki nie były objęte wpisem do rejestru zabytków. Wprawdzie w decyzji tej podano informację o wpisie do rejestru zabytków oddawanej w zarząd nieruchomości, ale stwierdzenie to dotyczy tylko będącej przedmiotem tej decyzji działki nr [...], co nie oznacza przecież, że działki nr [...] i nr [...] nie podlegają ochronie konserwatorskiej.

Kolegium przeprowadziło również na wniosek strony dowód z zeznań świadka – M. W., który od [...]lipca 1980 r. pełnił w S. funkcję Dyrektora. Jednak nie pamiętał on okoliczności związanych z wpisem i nie miał wiedzy o zakresie wpisu do rejestru zabytków działek nr [...].

W ocenie Kolegium zabytkowy park (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy o.z.o.z.) jest zabytkiem o charakterze przestrzennym, w skład którego poza samym budynkiem pałacu wchodzi także otaczająca go zieleń oraz wartość niematerialna - układ i powiązania przestrzenne. Dlatego też sporne działki nr [...] stanowią obszar nierozerwalnie związany z ww. zabytkowym parkiem, znajdujący się w historycznych granicach chronionego wpisem układu kompozycyjnego zespołu pałacowo - parkowego w L. Znajduje to potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji, a w szczególności opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa i zamieszczonych w opiniach mapach i rysunkach, a także opinii M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

W przedmiotowej sprawie Kolegium uznało, że skoro drzewa objęte wnioskiem o usunięcie rosną na terenie nieruchomości objętych wpisem do rejestru zabytków województwa w. - mocą decyzji Urzędu Wojewódzkiego w W. Nr [...] z [...] maja 1975r., to w świetle art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym 9 grudnia 2014r. - organem właściwym do wydania zezwolenie na usunięcie drzew w przedmiotowej sprawie był wojewódzki konserwator zabytków.

Podnoszony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w treści decyzji z [...] października 2015 r. nie uznał jednoznacznie, że Wójt Gminy L. przekroczył kompetencje orzekając z naruszeniem przepisów o właściwości organów administracyjnych, organ uznał za bezzasadny. Do badania tej okoliczności właściwe jest samorządowe kolegium odwoławcze jako organ wyższego stopnia nad wójtem gminy, a nie ministerstwo (art. 157§1 k.p.a.). Bez znaczenia zdaniem organu dla sprawy pozostaje również fakt nie zakończonego postępowania administracyjnego toczącego się w M. Wojewódzkim Konserwatorze Zabytków w sprawie wyjaśnienia treści decyzji nr [...] z [...] maja 1975 r.

Zgodnie zaś z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Jeżeli więc w niniejszej sprawie decyzję zezwalającą na usunięcie drzew wydał Wójt Gminy L., mimo, iż właściwym był M. Wojewódzki Konserwator Zabytów, to decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności i powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego.

Skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...]marca 2016 r. wniosła S.Sp. z o.o. w L..

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:

a) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym i bezpodstawnym przyjęciu, że działki nr [...] położone w miejscowości L. są zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków,

b) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.

• art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, w szczególności zaniechanie przez organ I instancji podjęcia jakichkolwiek działań mających na celu wyjaśnienie i określenie granic pałacu i parku w miejscowości L. na dzień ich wpisania do rejestru zabytków, tj. na dzień [...] maja 1975 r.,

• art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie przez organ dowodu z opinii biegłego w sytuacji, gdy w sprawie wymagane były wiadomości specjalne,

• art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenie co do zebranych dowodów,

• art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez, niezawieszenie postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,

• art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 113 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. dz. U. z 2014 r. poz. 1446), poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści decyzji przez organ, który decyzji tej nie wydał,

c) naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ograniczenie prawa własności przysługującego Spółce, w sposób inny, niż w drodze i na podstawie ustawy, tj. jedynie poprzez interpretację sentencji decyzji administracyjnej

d) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

• art. 3 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. dz. U. z 2014 r. poz. 1446) i art. 2 ustawy z 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1962 r. Nr 10 poz. 48) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie tych przepisów poprzez uznanie, że działki nr [...] i [...] w L. spełniają definicję zabytku (dobra kultury), o której mowa w tych przepisach.

• art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. dz. U. z 2015 r. poz. 1651), poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, że wycinka przedmiotowych drzew wymaga zezwolenia wydanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, a nie przez wójta właściwej gminy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] stycznia 2016 r. i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Kolegium do ponownego rozpatrzenia.

Rozwijając zarzuty skargi Spółka podniosła, że zespół pałacowo - parkowy w L. wpisany został do rejestru zabytków na mocy decyzji Urzędu Wojewódzkiego w W. nr [...] z [...] maja 1975 r., pod numerem [...]. Za nieuzasadnione są jednak twierdzenia Kolegium, że wpis ten obejmuje swoim zasięgiem działki nr [...] położone w obrębie [...], których dotyczy kwestionowana decyzja Wójta Gminy L.. Przeciwnie, z treści decyzji z [...] maja 1975 r. wynika, że działki nr [...] nie są objęte wpisem do rejestru zabytków (nie są one wymienione w treści decyzji, jak również nie są wykazane na załączniku graficznym), a co za tym idzie wpisu takiego nie można domniemywać i wyinterpretowywać z treści decyzji.

Wpisanie danej nieruchomości do rejestru zabytków skutkuje istotnym ograniczeniem wykonywania uprawnień właścicielskich do takiej nieruchomości. Prawo własności jest chronionym konstytucyjnie podstawowym i najszerszym prawem rzeczowym o charakterze bezwzględnym i majątkowym przysługującym właścicielowi. Jest to prawo do korzystania i rozporządzania rzeczą. Zawiera w swej treści najszersze uprawnienia, gdyż właściciel jest uprawniony do posiadania, korzystania z rzeczy, czerpania z niej pożytków i rozporządzania nią. Jest to więc jedna z form ograniczenia prawa własności o jakiej mowa w art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która gwarantuje obywatelom ochronę własności, a ta może być ograniczona tylko ustawą. Co za tym idzie, elementarnym wymogiem do podjęcia decyzji o wpisie do rejestru zabytków założenia urbanistycznego czy poszczególnych obiektów jak również ustalenia granic otoczenia zabytku wpisanego do rejestru jest jednoznaczne wskazanie motywów jakimi kierował się organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2014 r., II OSK 629/13).

Skarżąca Spółka wyraziła przekonanie, że wpis danej nieruchomości do rejestru zabytków nie może być domniemany i dorozumiany (czy też, jak ujął to organ w zaskarżonej decyzji, nie może wynikać z interpretacji treści decyzji), przeciwnie, musi jasno i konkretnie wynikać z decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie obowiązujących przepisów prawa rangi ustawowej. Te przesłanki w niniejszym przypadku nie zostały spełnione, albowiem działki nr [...] położone w obrębie [...] nie zostały objęte decyzją o wpisie do rejestru zabytków, a co za tym idzie, organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzew z tych działek, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 83 ust. 1 u.o.p. jest Wójt Gminy L., a nie M. Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. swoje ustalenia w zakresie zaskarżonej decyzji oparło właściwie w całości jedynie na opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, sporządzonej poza ramami niniejszego postępowania administracyjnego (a ściślej, poza ramami jakiegokolwiek postępowania administracyjnego), na zlecenie M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Uznając tę opinię za w pełni wiarygodny materiał dowodowy i opierając na niej całokształt swoich ustaleń faktycznych, SKO w P. dopuściło się naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego. Tym samym organ naruszył art. 84 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyraźnie wskazało, że w sprawie niniejszej konieczne są wiadomości specjalne. Konsekwentnie, jeśli organ uznał, że nie zbędne są wiadomości specjalne, to powinno w tej sprawie dopuścić dowód z opinii biegłego lub biegłych. Zdaniem skarżącej, warunku tego z całą pewnością nie spełnia oparcie swych ustaleń na opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa sporządzonej poza niniejszym postępowaniem. Dokument ten traktować bowiem należy jedynie jako dokument prywatny, będący w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony (w tym wypadku M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i spółki K. Sp. z o.o. w L.). Co za tym idzie, opinia ta winna być w niniejszej sprawie uznana li tylko za uzupełnienie stanowiska M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a nie za dowód zastępujący opinię biegłego.

Zaniechanie dopuszczenia przez Kolegium dowodu z opinii biegłego miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia i w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez Kolegium także przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. Gdyby organ dopuścił dowód z opinii biegłego, musiałby zapoznać skarżącą z jej treścią i umożliwić jej zgłoszenie zastrzeżeń do tej opinii, a także musiałby umożliwić skarżącej udział w przesłuchaniu biegłego. Tymczasem, w procesie sporządzania opinii przez Narodowy Instytut Dziedzictwa skarżąca nie brała żadnego udziału, nie mogła zgłaszać zastrzeżeń do tej opinii, nie mogła brać udziału w przesłuchaniu osób sporządzających opinię, a zatem, w tym zakresie, skarżąca pozbawiona była czynnego udziału w postępowaniu. Jednocześnie, brak w sprawie opinii biegłego powoduje, że zgromadzony przez Kolegium materiał dowodowy jest niepełny i przez to niewyjaśnia wszystkich, istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.

Niezależnie od powyższego, zdaniem skarżącej, przedmiotowa opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa i tak nie jest przydatna dla rozstrzygnięcia sprawy. Z treści opinii jasno wynika, że określa ona historyczne granice zespołu pałacowo - parkowego w L.. Historyczne granice tego obiektu w żaden sposób nie przekładają się na ocenę granic tego obiektu z punktu widzenia jego wartości historycznej, naukowej lub artystycznej w 1975 r., a to właśnie te wartości i ta data są kluczowe dla uznania danej nieruchomości za zabytek (por. art. 2 ustawy z dnia 15.02.1962 r. o ochronie dóbr kultury, obowiązującej w dniu wydania przedmiotowej decyzji z dnia 22.05.1975 r.). Fakt, iż historyczne granice danego obiektu rozciągały się do jakiegoś oznaczonego miejsca nie oznacza, że w dniu wpisywania danego zabytku do rejestru zabytków (tj. 22.05.1975 r.) jego wartości historyczne, artystyczne lub naukowe rozciągały się do tego samego miejsca. W ocenie Spółki dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia jakie były historyczne granice założenia pałacowo - parkowego w Łącku, istotne jest jedynie, jakie granice miał park wokół pałacu w 1975 r. Na to pytanie jednak opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa nie odpowiada.

Dalej Spółka wywiodła, że organ dopuścił się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 113 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Abstrahując w tym miejscu czy ograniczenie prawa własności (do czego niewątpliwie prowadzi uznanie nieruchomości za zabytek) może nastąpić w drodze wykładni treści decyzji, a nie jedynie na podstawie jednoznacznej treści sentencji decyzji wydanej przez właściwy organ w oparciu o stosowne przepisy rangi ustawowej, Spółka wyraźnie zaakcentowała, że jeśli organ uznał, że niezbędne jest wyjaśnienie treści decyzji o wpisie do rejestru zabytków, to wyjaśnienie to winno zostać dokonane nie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a przez organ, który decyzję wydał (czy też organ, w którego zakresie kompetencji obecnie leży wydawanie tego typu decyzji). Co za tym idzie, wszelkie wątpliwości co do treści decyzji o wpisie nieruchomości do rejestru zabytków winien wyjaśniać właściwy miejscowo wojewódzki konserwator zabytków, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W konsekwencji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ, na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. winien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. do czasu wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji, przez M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W niniejszej sprawie jednak Kolegium nie zawiesiło postępowania i nie zwróciło się do właściwego organu o wyjaśnienie treści decyzji, a samo wyjaśniło wszelkie wątpliwości, czym, w ocenie skarżącej, naruszyło art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów właściwości.

Niezależnie od powyższego w zaskarżonej decyzji – zdaniem Spółki – Kolegium dopuściło się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który definiuje "zabytek" jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Przepis wyraźnie zatem wymaga, aby dany zabytek, w momencie uznawania go za tenże zabytek, posiadał wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Analogiczne zapisy w tym zakresie zawierał art. 2 ustawy z 15 lutego1962 r. o ochronie dóbr kultury (obwiązującej 22 maja 1975 r.). Skoro Kolegium uznało, że działki nr [...] w L. wchodzą w skład zabytku - zespołu pałacowo - parkowego w Ł., to w ocenie organu działki te obecnie, jak i w 1975 r. musiały posiadać wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Organ nie poczynił jednak żadnych ustaleń w zakresie, jaką to konkretną wartość działki te posiadają. Jest to o tyle istotne, że zarówno obecnie, jak i w 1975 r. działki te stanowiły jedynie łąki i pastwiska i w subiektywnej ocenie skarżącej, nie przedstawiały żadnych wartości. Organ kwalifikując te działki jako część zabytku, musiało mieć na względzie obowiązujące definicje pojęcia zabytek (dobro kultury), a jednak organ błędnie zastosował wskazane przepisy skoro w realiach niniejszej sprawy przyjął, że zabytek nie musi posiadać żadnych wartości historycznych, naukowych lub artystycznych, a przynajmniej z ustaleń faktycznych organu nie wynika, aby działki nr [...] i [...] w L takowe wartości posiadały. Potwierdzeniem tego faktu jest znajdujący się w aktach sprawy Katalog parków woj. płockiego, gm. L. opracowany na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w 1980 r. Z treści tego dokumentu, a w szczególności z jego załącznika mapowego jasno wynika, że działki nr [...] położone w obrębie PSO L. nie zostały zaliczone w skład parku okalającego przedmiotowy pałac. Dokument ten jest zatem spójny z decyzją o wpisie tego zabytku do rejestru zabytków, gdzie przecież też nie wskazano powyższych działek gruntu. Powyższy katalog opracowany został w 1980 r. a więc 5 lat po wydaniu decyzji o wpisie zespołu pałacowo-parkowego w L. do rejestru zabytków. Mając na względzie zasady logiki i doświadczenia życiowego nie sposób uznać, aby przez 5 lat zaszły jakieś zmiany w kwalifikacji granic zabytku, skoro zatem w 1980 r. działki nr [...] nie były uznawane za park okalający pałac, to oczywistym jest, nie były one uznawane jako zabytkowy park również w 1975 r. Kolegium, powołując się na stanowisko M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wskazało, że katalog ten nie może przesądzać o zakresie dokonanego wpisu do rejestru zabytków.

Całokształt powyższych rozważań, zdaniem skarżącej, prowadzi do oczywistego wniosku, że o ile historyczne granice założenia pałacowo - parkowego w L. mogły obejmować pałac, park i część użytkowo - ozdobną, tj. ogród, to jednak w 1975 r. mocą decyzji właściwego organu, do rejestru zabytków wpisane zostały jedynie pałac i park, a część użytkowo - ozdobna założenia pozostała poza ochroną konserwatorską. Skoro nawet opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa wyraźnie rozróżnia wskazane wyżej trzy części założenia pałacowo - parkowego w L., to w żaden sposób nie można uznać, że park wokół pałacu i ogród z części użytkowo - ozdobnej były tym samym. Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. naruszyło również art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym 9 grudnia 2014 r.) albowiem, wbrew twierdzeniom Kolegium, organem właściwym do wydania inkryminowanej decyzji był i jest Wójt Gminy L.. Z tych względów niniejsza skarga jest konieczna i w pełni uzasadniona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

K. Sp. z o.o. z siedzibą L., dopuszczone do udziału w postępowaniu sądowym jako uczestnik postępowania, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. prawidłowo przeprowadziło postępowanie i słusznie oceniło oraz wywiodło, że zachodzą przesłanki do uznania, że decyzja Wójta Gminy L. z dnia [...] grudnia 2014 r. zezwalająca Spółce S. w L. sp. z o.o., na usunięcie 51 sztuk drzew z gatunku akacja i 49 sztuk drzew z gatunku grab z działki o nr. ew. [...] położonej w obrębie PSO L. oraz 37 sztuk drzew z gatunku akacja z działki o nr ew. [...] położonej w obrębie PSO L., została dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.

Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Istotą postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla ramy powierzonej sądowi kontroli legalności decyzji wydanej przez organ odwoławczy w postępowaniu nadzwyczajnym.

Niewątpliwie stwierdzenie nieważności jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja w sposób oczywisty dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie organ prawidłowo ocenił, że skoro drzewa objęte wnioskiem spółki o zezwolenie na usunięcie rosną na terenie nieruchomości objętych wpisem do rejestru zabytków województwa w. na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w W. nr [...] z [...] maja 1975 r., to ze względu na treść art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym w dacie 9 grudnia 2014 r. organem właściwym do wydania zezwolenia był wojewódzki konserwator zabytków. Naruszenie przepisu dotyczącego właściwości organu powoduje nieważność wydanej decyzji i konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm., dalej zwana także "o.z.o.z.") ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome, w tym m.in. krajobrazy kulturowy, układy urbanistyczny, ruralistyczny i zespoły budowlany, dzieła architektury i budownictwa, a także parki, ogrody i inny formy zaprojektowanej zieleni, a nadto zabytki ruchome i zabytki archeologiczne.

Zabytek zaś według art. 3 pkt 1 tej ustawy oznacza nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Nieruchomością wpisaną do rejestru zabytków jest więc nieruchomość, która sama w sobie stanowi zabytek (np. krajobraz kulturowy, cmentarz) lub nieruchomość, na której znajduje się zabytek wpisany do rejestru zabytków (np. dzieła architektury i budownictwa, czy układy urbanistyczne, ruralistyczne, zespoły budowlane).

O właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawach związanych z usuwaniem drzew i krzewów przesądza to, czy drzewo lub krzew, którego dotyczy wniosek rośnie na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, a nie uznanie tego składnika przyrody za samodzielny zabytek.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miała więc ocena czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1975 r. o wpisie do rejestru zabytków pałacu murowanego z ok. XIX w. w L. pow. G. wraz z parkiem obejmowała ochroną także działki ew. nr [...] na których rosły drzewa mające podlegać usunięciu. W sentencji wskazanej decyzji brak jest wskazania obszaru nieruchomości objętej wpisem, bowiem nie opisuje ani granic, ani powierzchni parku, ani nieruchomości wchodzących w jego skład. Nie zawiera również odniesienia do odrębnego załącznika graficznego. Jednak mimo tych nieprawidłowości decyzja jest ostateczna i funkcjonuje w obrocie prawnym, a więc organ zobowiązany do jej zastosowania musiał dokonać jej wykładni. Wbrew twierdzeniu skarżącej Spółki organ nie naruszył przy tym art. 113 § 2 kpa. Stosownie do treści tego przepisu organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie było zatem uprawnione do wystąpienia do organu właściwego o dokonanie wykładni treści decyzji. Skoro nie miał takiego uprawnienia i zobowiązany był dokonać samodzielnie wykładni, nie istniały również przesłanki obligujące do zawieszenia postępowania w związku z koniecznością, czy też zasadnością wystąpienia o dokonanie wykładni. Nie doszło więc również do naruszenia art. 97 k.p.a.

Nie ma racji skarżąca Spółka, że organ dokonał nieprawidłowej i rozszerzającej wykładni tej decyzji, bowiem nie kierował się wykładnią językową. Tymczasem wykładnia językowa ze względu na brak legalnej definicji pojęcia park nie była metodą wystarczającą i uzasadnioną w tym przypadku, a prowadziłaby jedynie do dowolnego definiowania tego pojęcia. W znaczeniu potocznym pojęcie park oznacza teren rekreacyjny, pokryty roślinnością, zadrzewiony, o różnym charakterze na przestrzeni wieków, gdyż mógł stanowić teren leśny, planowany ogród, jak też ogród ozdobny. Skarżąca spółka również nie wskazuje na jednoznaczne pojęcie parku utożsamiając go prawdopodobnie z częścią w bliskim otoczeniu pałacu, w odróżnieniu od części okalającej ten teren (zespół pałacowo - parkowy). Należy wskazać, że takie rozumienie tego pojęcia jest zdecydowanie nieprecyzyjne.

W ocenie Sądu organ nie naruszył zasad postępowania dopuszczając w przedmiotowym postępowaniu i oceniając jako istotny dowód opinie Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] sierpnia 2015 r. i [..] listopada 2015 r. sporządzone w innym postępowaniu na zlecenie M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jako dotyczące tego samego zabytku. Zgodnie z treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ ma obowiązek zgromadzić materiał potrzebny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i wszechstronnie go ocenić. Ma prawo w tym celu wykorzystać wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W sytuacji więc kiedy na potrzeby postępowania dotyczącego wstrzymania wycinki drzew na przedmiotowych działkach na zlecenie innego organu zostały sporządzone opinie przez specjalistów (art. 75 k.p.a.) m.in. w dziedzinie krajobrazu i zieleni zabytkowej, a także opieki nad zabytkami w dziedzinie parki, ogrody i cmentarze dotyczące zagadnienia określenia historycznych granic parku pałacowego w L., organ był uprawniony do uwzględnienia ich w materiale dowodowym sprawy. W takim przypadku nie było już konieczne dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalania granic parku objętego ochroną na podstawie decyzji z 1975 r. Dowód ten z całą pewnością nie był sprzeczny z prawem. Opinie nie były opinią prywatną. Strona skarżąca mogła bez przeszkód odnieść się w ramach postępowania do twierdzeń i wniosków zawartych w opinii z [...] sierpnia 2015 r. Z kolei opinia z [...] listopada 2015r., która uzupełniła materiał dowodowy już po zapoznaniu się z aktami sprawy przez stronę skarżącą, również była jej znana z innego postępowania, zawierała te same wnioski, uszczegółowiając jedynie przebieg granicy założenia pałacowo – parkowego. Brak zawiadomienia o możliwości zapoznania się z tą opinią stanowił więc naruszenie zasady określonej w art. 10 k.p.a., jednak nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Niesłusznie zarzuca skarżąca brak przydatności tych opinii dla wyjaśnienia kwestii granic parku. Słusznie jednak wskazuje, że istotne w przedmiotowej sprawie powinno być wyjaśnienie jakie były granice zespołu pałacowo – parkowego w dacie wpisywania zabytku do rejestru zabytków, a więc w 1975 r. Skarżąca podważa przydatność opinii na tej jedynie podstawie, że odnoszą się zgodnie ze zleceniem do określenia historycznych granic założenia pałacowo – parkowego. Swoje stanowisko opiera zaś na stanowisku wyrażonym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w uzasadnieniach decyzji wydawanych przez ministra jako organ odwoławczy w postępowaniach dotyczących przedmiotowych nieruchomości na potrzeby których sporządzane były wykorzystane w tym postępowaniu opinie, który wskazywał, że historyczne granice parku nie muszą z założenia pokrywać się z granicami parku objętymi ochroną konserwatorską.

Należy zauważyć, że to twierdzenie w przedmiotowym postępowaniu może być podnoszone jako stanowisko skarżącej i wbrew oczekiwaniom skarżącej wcale nie wpływa na podważenie wiarygodności opinii. Wnioski z opinii są bowiem następujące:

"Jak wynika z powyższej analizy materiałów źródłowych i układu przestrzennego oraz analizy aktualnego zagospodarowania terenu założenia parkowo – pałacowego w L, jego granice historyczne są czytelne. Obejmują one całość kompozycji krajobrazowej, na którą składają się: część okołopałacowa, park naturalistyczny i część użytkowo-ozdobna tj. ogrody użytkowe. Wymienione części stanowią integralną całość i mimo zróżnicowanego charakteru, funkcjonują w kompozycji historycznej na równych prawach i są objęte ochroną konserwatorską.

Skarżąca przedstawiając na poparcie swojego stanowiska argumentację użytą przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z innego postępowania nie zauważyła, że organ ten wskazał przede wszystkim, że "wobec tak sformułowanej sentencji decyzji przyjąć należy, że do rejestru zabytków został wpisany park w L. jako całość istniejąca w granicach czytelnych w okresie wpisu do rejestru zabytków".

Należy wskazać, że rzeczoznawcy wskazując w opinii, iż granice historyczne założenia parkowo-pałacowego są czytelne nie odnieśli się wyłącznie do granic historycznych, ale do istniejących aktualnie, czytelnych granic tego zespołu zabytkowego. Okazuje się bowiem, że historyczne granice założenia pałacowo-parkowego są w dalszym ciągu czytelne. A jeśli czytelne są teraz i do tego zgodne z granicami historycznymi założenia oznacza to, że co najmniej tak samo czytelne były w dacie wpisywania zabytku do rejestru. Skoro części kompozycji krajobrazowej stanowią integralną całość, to identyczna jest wartość historyczna uzasadniająca objęcie ochroną konserwatorską części okołopałacowej, jak też użytkowo-ozdobnej, którą tworzą m.in. działki skarżącej.

Nie doszło zatem do naruszenia art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że dokument o nazwie katalog parków woj. P., gm. L. może podważyć tej oceny, choć użyta argumentacja jest mało przekonująca. Należy przede wszystkim wskazać na rozbieżności miedzy częścią tekstową a częścią graficzną polegające na tym, że część graficzna nie odzwierciedla 20 ha powierzchni założenia pałacowo-parkowego podanej w części tekstowej, co wyklucza rzetelność tego opracowania.

W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji, bowiem kontrolowana decyzja nie dotyczy wpisu zabytku do rejestru, a zatem nie może ograniczać prawa własności na skutek objęcia nieruchomości ochroną konserwatorską. Decyzja rozstrzygająca w tym zakresie od dawna funkcjonuje w obrocie prawnym.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.