Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1047/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 21 § 1 pkt 2, art. 68 § 1, art. 68 § 2, art. 208 § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 6, art. 6 ust. 7, art. 6 ust. 11
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]r. o numerze [...]; II. umarza postępowanie podatkowe; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta P. ustalił J. G. (dalej zwanej również skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...] zł. Jednocześnie organ podatkowy I instancji wskazał pozostałe strony postępowania w osobach: J. D., M. F., D. L., A. O., M. O., A. Z., M. C., J. C., I. S., W. W., P. P., J. L., J. Z., J. X., B. B., A. B., M. M., K. L., P. Ł., B. D., M. X., B. C., M. S., G. S., J. R., A. R., J. B., A. C., T. C., Z. G., K. K., T. B., G. S., M. P., D. F., R. J., R. K., M. W., G. P., M. Y., E. A., J. S., K. D., J. O., X. O. oraz M. G.

Przedmiot opodatkowania stanowiła hala garażowa położona przy ul. XY [...], wysokość zobowiązania podatkowego ustalono przyjmując, że powierzchnia budynku wynosiła [...] m2 a powierzchnia gruntów [...] m2.

Prezydent Miasta P., powołując się na postanowienia art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazał, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. W oparciu o art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego wskazano ponadto, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wnosząc o uchylenie wymienionej na wstępie decyzji organu I instancji.

W odwołaniu skarżąca stwierdziła, że podatek należny za 2009 r. w kwocie [...] zł został przez nią uiszczony w dniu [...] marca 2009 r., wypełniono ponadto deklarację na podatek od nieruchomości. Zaskarżonej decyzji zarzucono wadliwe zastosowanie odpowiedzialności solidarnej. W kontekście tego zarzutu stwierdzono, że każdy z użytkowników miejsca postojowego nabył określone miejsce postojowe wraz z pozostałymi gruntami, odrębnym aktem notarialnym.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca w okresie od [...] lutego do [...] października 2009 r. była współwłaścicielką hali garażowej, stanowiącej odrębną nieruchomość, oraz przypadającego na ową nieruchomość udziału w gruncie pod budynkiem. Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele nieruchomości. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 3 ust. 4 powołanej ustawy nieruchomości objęte współwłasnością stanowią odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na współwłaścicielach. Zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Odnosząc powyższe regulacje do realiów niniejszej sprawy Kolegium wskazało, że w analizowanym przypadku współwłasność występuje na dwóch poziomach - w odniesieniu do gruntu, na którym posadowiono budynek obejmujący hale garażową i dotyczy właścicieli wszystkich nieruchomości lokalowych w budynkach posadowionych na owym gruncie, oraz do współwłasności lokalu – hali garażowej. W ocenie organu odwoławczego w odniesieniu do gruntu obowiązek podatkowy współwłaścicieli hali ogranicza się do części przypadającego na lokal udziału we współwłasności gruntu. Za podatek od wspomnianej części gruntu oraz za podatek od całej powierzchni użytkowej hali jej współwłaściciele odpowiadają solidarnie, zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Oznacza to, że w odniesieniu do osób fizycznych wydawane, a następnie doręczane są decyzje wymiarowe, dotyczące całej powierzchni lokalu oraz powierzchni gruntu adekwatnej do wielkości udziału przypadającego na ów lokal. Z dołączonego do akt wypisu z kartoteki lokali wynika, że opodatkowana nieruchomość lokalowa została oznaczona jako niemieszkalna, co uzasadnia zastosowanie stawki przewidzianej dla pozostałych budynków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Mając przy tym na uwadze postanowienia art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz fakt, że stanowiąca przedmiot opodatkowania hala stanowiła współwłasność wyłącznie osób fizycznych począwszy od kwietnia 2009 r. dopiero od tego momentu dokonano opodatkowania omawianej hali. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że miejsce postojowe w ogóle nie może być przedmiotem obrotu ponieważ z prawnego punktu widzenia nie stanowi ono nieruchomości lecz jedynie jej część. Wyjaśniono przy tym, że skarżąca nie kupiła miejsca postojowego lecz udział we współwłasności hali jako wyodrębnionej nieruchomości lokalowej. Nawet w przypadku, gdy z nabyciem udziału we współwłasności hali wiązało się wskazanie określonego miejsca postojowego, to w ocenie SKO w P. nie oznacza to nabycia wskazanego miejsca lecz jedynie dokonanie tzw. podziału quo ad usum – polegającego na umówieniu się współwłaścicieli co do sposobu korzystania z rzeczy wspólnej.

Wyżej opisana ostateczna decyzja podatkowa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. stanowi przedmiot skargi kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że czuje się pokrzywdzona zaskarżoną decyzją, a żądanie zapłaty całej należności uważa się za niesprawiedliwe i nieuzasadnione. Zdaniem skarżącej to zarządca nieruchomości powinien zadbać o wywiązanie się z obowiązków podatkowych wszystkich użytkowników nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż w niej podniesione.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z kolei z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne, a zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. – w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi w rozumieniu przytoczonego przepisu oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami [por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, dostępna pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl].

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji należy zauważyć, że decyzja ta została wydana z naruszeniem postanowień art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej w skrócie "O.p."), w świetle którego zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W art. 21 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje się z kolei, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 ze zm. – dalej w skrócie "u.p.o.l.") obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Należy więc stwierdzić, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2009 r. powstał z dniem 1 kwietnia 2009 r., co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdzie wskazuje się, że skarżącej wymierzono podatek za miesiące od kwietnia od października 2009 r. Wynika to z faktu, że do [...] marca 2009 r. współwłaścicielem objętej opodatkowaniem nieruchomości była B. S.A. z siedzibą w P. (a następnie D. S.A. z siedzibą w W.). Z uwagi na powyższe w okresie od stycznia do marca 2009 r. skarżąca – jako podatnik podatku od nieruchomości – była objęta dyspozycją art. 6 ust. 11 u.p.o.l., zgodnie z którym jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne. Oznacza to, że rozliczając podatek od nieruchomości za miesiące od stycznia do marca 2009 r. skarżąca była zobowiązana do złożenia deklaracji na podatek od nieruchomości i zapłaty wynikającego z tej deklaracji podatku. Oznacza to, że za wskazany okres zobowiązanie podatkowe skarżącej powstało w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p., tj. z mocy prawa. W odniesieniu natomiast do zobowiązania podatkowego za miesiące od kwietnia do października 2009 r. na skarżącej nie ciążył obowiązek podatkowy powstający bezpośrednio z mocy prawa. Zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l., osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 6 ust. 7 u.p.o.l., podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. W kontekście przytoczonych regulacji należy wskazać, że w aktach sprawy znajduje się sporządzona przez skarżącą deklaracja podatkowa na podatek od nieruchomości za okres począwszy od dnia [...] marca 2013 r., w której to skarżąca – w sposób precyzyjny – poprzez wskazanie nr księgi wieczystej przekazała organowi podatkowemu informację co do nieruchomości stanowiącej przedmiot opodatkowania.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę należy stwierdzić, że skarżąca w złożonej przez siebie deklaracji podatkowej podała wszelkie informacje konieczne dla wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. w prawidłowej wysokości. Nie ma istotnego znaczenia fakt błędnego wskazania przez skarżącą stanu obowiązywania danych wykazanych w deklaracji na dzień [...] marca 2013 r. Podatnik prawidłowo bowiem zadeklarowała przedmiot opodatkowania poprzez wskazanie numeru księgi wieczystej, z której - jak wskazano powyżej - wynikało, że objęta opodatkowaniem nieruchomość do dnia [...] marca 2009 r. stanowiła współwłasność osób fizycznych i osoby prawnej, w związku z czym zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za ten okres powstało z mocy prawa. Z odpisu omawianej księgi wieczystej wynika, że od dnia [...] marca 2009 r. stanowiąca przedmiot opodatkowania nieruchomość stanowiła współwłasność osób fizycznych, a więc obowiązek podatkowy od tej nieruchomości powstawał na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Należy zauważyć, że stosownie do postanowień art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zgodnie z kolei z art. 68 § 2 O.p. jeżeli podatnik:

1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,

2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego,

zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Mając na uwadze fakt, że skarżąca złożyła deklarację w terminie przewidzianym w art. 6 ust. 6 u.p.o.l., oraz okoliczność, że w deklaracji ujawniono wszelkie niezbędne dane dla ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, należy stwierdzić, że kompetencja Prezydenta Miasta P. do określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. wygasła z dniem 31 grudnia 2012 r. Tymczasem decyzja Prezydenta Miasta P. ustalająca skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w omawianym podatku została doręczona podatniczce dopiero w dniu [...] grudnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zatem, rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, powinno uchylić decyzję Prezydenta Miasta P. oraz umorzyć postępowanie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. Utrata na skutek upływu czasu kompetencji do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego skutkuje bowiem bezprzedmiotowością tego postępowania w rozumieniu art. 208 O.p., z czym wiąże się obowiązek organu podatkowego umorzenia takiego postępowania.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a.