Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1065/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części oraz w takiej samej części uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia WSA del. Marzenna Linska - Wawrzon Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 641/06 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w części oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy Kwidzyn z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], znak [...] w części odmawiającej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 października 2005 r., 2. w pozostałym zakresie oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 641/06 oddalił skargę D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2006 r. w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności:

D. S. w dniu [...] sierpnia 2006 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1991 r. do 30 kwietnia 1997 r. oraz od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r.

Wójt Gminy Kwidzyn decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za powyższe okresy.

Organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), zgodnie z którą Wójt Gminy Kwidzyn od 1 maja 2004 r. realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Jednakże na podstawie art. 48 pkt 2 powołanej ustawy w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. organem właściwym do przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych dla osób pobierających emeryturę lub rentę w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych był ten Zakład.

Z dołączonej do akt decyzji wynika, iż strona otrzymywała rentę inwalidzką z ZUS w S.

W dniu [...] listopada 2005 r. został złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku wraz z kopią z wypisu orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, uznającego D.S. za całkowicie niezdolnego do pracy do grudnia 2005 r. W wyniku powyższego wniosku decyzją SKO w Gdańsku z [...] maja 2006 r. nr [...] przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 listopada 2005 r. do 1 grudnia 2005 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Odwołując się od odmownej decyzji z [...] sierpnia 2006 r. D. S. wyjaśnił, iż nie mógł wcześniej złożyć wniosku ze względu na stan zdrowia, a nie miał opiekuna, który mógłby reprezentować go.

Decyzją z dnia [...] października 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 24 ust. 1, 2, art. 16 ust. 1, 2 i 3, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1991 r. do 30 kwietnia 1997 r. oraz za okres od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r. został złożony w dniu [...] sierpnia 2006 r. Organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 24 ust. 1, 2 i 4 ustawy, z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Powołany przepis stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 (świadczenie pielęgnacyjne), a prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 1 i 2). Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że od dnia 1 września 2004 r. przejął obowiązek wypłacania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego. Zadania te organ I instancji realizuje od 1 maja 2004 r. na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. W okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. dla osób pobierających emeryturę lub rentę z ZUS świadczenia rodzinne przyznawał i wypłacał ten organ (art. 48 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organem władnym do rozpatrywania wniosków i przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 września 2005 r. został organ I instancji. Organ ten rozpatrzył wniosek odwołującego się z listopada 2005 r. i przyznał skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny od 1 listopada do 31 grudnia 2005 r. (decyzja SKO nr [...] z dnia [...] maja 2006 r.).

Organ I instancji uznał, że brak było podstaw prawnych do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 lipca 1991 r. do 30 kwietnia 1997 r. oraz od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r. W ocenie organu odwoławczego stanowisko to jest prawidłowe, gdyż w okresie od 1 lipca 1991 r. do 30 kwietnia 1997 r. Wójt Gminy Kwidzyn nie był organem władnym do rozpatrywania wniosków i przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych. Takim organem stosownie do art. 20 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) i art. 48 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dla osób, które pobierały świadczenia emerytalno-rentowe lub rentę socjalną, był ZUS.

Obecnie, od 1 września 2005 r., organem władnym do przyznania takiego świadczenia jest organ gminy. Nie może on jednak z powodu braku podstaw prawnych rozpatrzyć wniosku zgodnie z żądaniem odwołującego się. Organ ten działa bowiem na podstawie i w granicach określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych. Przepisy ustawy nie przewidują rozpatrywania wniosków i przyznawania świadczeń uznanych za niewypłacone przez zobowiązane do tego inne organy.

Przepisy tej ustawy wymagają złożenia stosownego wniosku wraz z właściwymi dla niego dokumentami. Taka sytuacja odnosiła się do przyznania świadczenia za okres od 1 listopada do 31 grudnia 2005 r. Odwołujący się złożył wniosek wraz z dokumentami i został on przez organ I instancji rozpatrzony. Świadczenie zostało przyznane od 1 listopada 2005 r. Nie można jednak rozpatrzyć wniosku o przyznanie świadczenia -zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września do 31 października 2005 r. w sytuacji, gdy został on złożony w sierpniu 2006 r. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, powołane wyżej - art. 24 ust. 1 i 2, nie umożliwiają rozpatrzenia wniosku i przyznania świadczenia rodzinnego "wstecz".

Kolegium wyjaśniło nadto, że brak jest podstaw prawnych do przewrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Instytucja przewrócenia terminu, wskazana w art. 58 K.p.a. odnosi się do terminów proceduralnych. Regulacja wskazana w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, jest regulacją materialno-prawną. Nie odnoszą się do niej przepisy procedury administracyjnej i w związku z tym nie można przywrócić terminu do złożenia wniosku. Kolegium stwierdziło, że nie jest organem władnym do uwzględniania sytuacji odwołującego się w świetle uregulowań wynikających z kodeksu karnego. Nie może również rozstrzygać kwestii zawinienia i działania na szkodę odwołującego się przy ustalaniu jego uprawnień do przedmiotowego świadczenia.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. S. zarzucając niezgodność z prawem i domagając się zastosowania przez organy administracji przepisów kodeksu karnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił stanowisko organów, iż skarżący uprawniony jest do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego. Za bezsporne uznał także, iż strona domaga się w tej sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1991 r. do 30 kwietnia 1997 r. oraz od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r.

Oceniając stan prawny Sąd I instancji uwzględnił zmianę stanu prawnego od dnia 1 maja 2004 r. wprowadzoną ustawą o świadczeniach rodzinnych, która uchyliła wcześniejsze uregulowanie prawne dotyczące zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, tj. ustawę z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.). Nowe uregulowania wprowadziły zmiany nie tylko w rodzaju poszczególnych świadczeń, ich nazewnictwie i zasadach ich przyznawania. Zmieniła się również właściwość organów ustalających i wypłacających świadczenia rodzinne. Zmianie uległy także dotychczasowe okresy na które przyznawano prawo do zasiłków (w obowiązującej ustawie jest to tzw. okres zasiłkowy zdefiniowany w art. 3 pkt 10). W rozdziale 9 ustawy zawierającym przepisy przejściowe i dostosowujące w przepisach art. 48 i 49 ustawodawca określił właściwość organów do przyznawania i wypłaty świadczeń rodzinnych w okresie od daty wejścia w życie ustawy, tj. od 1 maja 2004 r. do końca pierwszego okresu zasiłkowego, tj. do 31 sierpnia 2005 r. oraz w następnym okresie zasiłkowym od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r.

Od dnia 1 września 2005 r. organem właściwym w odniesieniu do skarżącego jest wójt, który jest uprawniony do upoważnienia określonych osób, w tym kierownika ośrodka pomocy społecznej, do prowadzenia postępowania i wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych (art. 20 ust. 2 i 3 w związku z art. 3 pkt 11 obowiązującej ustawy).

Odnosząc się do kwestii dotyczącej żądania przez skarżącego przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1991 r. do 30 kwietnia 1997 r. Sąd stwierdził, że niewątpliwe w tym okresie organem właściwym w zakresie niniejszego świadczenia był ZUS, który to utracił kompetencje od dnia 1 września 2005 r. Wskazać przy tym należy, że na dzień złożenia przez skarżącego przedmiotowego wniosku brak było regulacji prawnej pozwalającej właściwemu obecnie w sprawie organowi na rozstrzyganie o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego za okres, gdy właściwym w sprawie był inny organ. Brak było więc podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1991 r. do 1997 r., tym bardziej że obowiązująca ustawa stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustalone może być jedynie od miesiąca złożenia przez uprawnionego wniosku o przyznanie świadczenia. W tym stanie rzeczy nie mają znaczenia okoliczności, które według twierdzeń skarżącego uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym czasie. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi stwierdzić należy, że przy dokonywaniu przez Sąd kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie mogą mieć zastosowania przepisy kodeksu karnego, jako że orzekające w sprawie organy administracji nie stosowały tychże przepisów.

Oceniając natomiast rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym żądania zasiłku za okres od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r., wskazać należy na treść przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wniosek złożony [...] sierpnia 2006 r. nie może więc spowodować przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za wrzesień i październik 2005 r. W tej sytuacji prawidłowo orzekające w sprawie organy odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia za ten okres wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. S., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i zaskarżając wyrok w całości skargę kasacyjną oparł o podstawę z art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa materialnego:

1) przez brak zastosowania art. 178 ust. 1 i art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm.) przez brak zbadania przez Sąd, czy przepis art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i brak skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w kwestii zgodności tego przepisu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej;

2) przez brak zastosowania przepisu art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i poprzez brak uznania, że decyzje SKO w Gdańsku z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] oraz z dnia [...] października 2006 r. nr [...] naruszają zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa,

3) przez niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i uznanie, że przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, w której orzeczenie o niepełnosprawności stwierdza, że niepełnosprawność wystąpiła przed dniem wystąpienia z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Ten ostatni wniosek został uwzględniony przez Sąd I instancji postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przytaczając treść art. 178 ust. 1 Konstytucji, w myśl którego sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom wywodzi, iż Sąd obowiązany jest zbadać, czy określony przepis jest zgodny z Konstytucją, a w razie wątpliwości może przedstawić pytanie Trybunałowi Konstytucyjnemu. W tej sprawie Sąd takich działań nie dokonał. Kasator wskazuje, iż ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami jest niezgodne z Konstytucją. Tezę tę potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07), w którym orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji.

Autor stwierdza, że Naczelny Sąd Administracyjny, który rozstrzyga sprawę po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją RP art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie może pominąć tego stwierdzenia i oddalić skargi kasacyjnej od wyroku, który został wydany przez Sąd pierwszej instancji na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją. Ponadto, wprawdzie zgodnie z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego powoduje utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego jedynie na przyszłość, to jednak nie może pozostawać bez wpływu na toczące się postępowanie sądowe ze skargi kasacyjnej, oparte na takim samym stanie faktycznym, w którym zaskarżone orzeczenie Sądu pierwszej instancji zapadło na podstawie niezgodnego z Konstytucją przepisu.

Ponadto przytaczając art. 8 ust. 2 Konstytucji autor skargi kasacyjnej akcentuje konieczność interpretacji przepisów ustawy w zgodzie z zasadami Konstytucji. Art. 2 ustawy zasadniczej, stanowiący, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej nakłada obowiązek ochrony słabszych ekonomicznie jednostek i grup ludności. Osoba niepełnosprawna wymaga szczególnej opieki, leczenia i rehabilitacji. Wiąże się to ze zwiększonymi wydatkami na leczenie. Oznacza to, że w niniejszej sprawie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego powinno być ustalone od dnia, w którym datuje się niepełnosprawność. Zasiłek pielęgnacyjny spełnia bowiem efektywnie cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w kwestionowanym przepisie termin jest niezgodny z Konstytucją. Narusza bowiem wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę zasad poprawnej legislacji. Przepis art. 24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z Konstytucji.

Podkreślając konstytutywny charakter orzeczenia o niepełnosprawności autor wywodzi, iż osoba w nim wskazana jest niepełnosprawna od ustalonej w orzeczeniu daty. Skoro celem ustawy jest częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy to cel ten powinien być realizowany od daty wystąpienia niepełnosprawności.

Przepis art. 24 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy z wyjątkiem m.in. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do zasiłków pielęgnacyjnych nie ma więc zastosowania art. 3 pkt 10 ustawy. W ust. 2 art. 24 ustawy ustawodawca stwierdził, że prawo m.in. do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Negując prawidłowość wykładni literalnej tego przepisu kasator zauważa, iż przepis ten nie uwzględnia sytuacji, w której orzeczenie o niepełnosprawności stwierdza, że niepełnosprawność wystąpiła przed dniem wystąpienia z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności. Ustawodawca w regulacji zawartej w art. 24 ust. 2 takiej sytuacji nie przewidział. Przepis powyższy ma natomiast zastosowanie do sytuacji, w której data ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności jest tożsama z datą wystąpienia niepełnosprawności.

W przedmiotowej sprawie WSA w Gdańsku nie rozważył tej kwestii. Uznał, że przedmiotowy przepis jest jednoznaczny i jasny w swej treści i nie wymaga jakiejkolwiek wykładni. Przyjął więc jego dosłowne brzmienie za wystarczające, pomijając dysfunkcjonalność całości mechanizmu prowadzącego do przyznania zasiłku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej jest związany granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność określoną w art. 183 § 2. W niniejszej sprawie żaden z przypadków wymienionych w tym przepisie nie ma miejsca.

Rozpoznając skargę kasacyjną w jej granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione zarzuty naruszenia prawa materialnego wymienione w petitum skargi.

Zarzut niekonstytucyjności przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - jak trafnie zauważa kasator - został potwierdzony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, iż w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał zwrócił uwagę, że stosowania art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dot. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego zamieszczonej w dwóch różnych ustawach (w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), która łącznie w dwóch różnych postępowaniach ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Postępowanie w przedmiocie uzyskania potwierdzenia stanu niepełnosprawności wszczynane jest na wniosek osoby zainteresowanej i z natury rzeczy może trwać przez dłuższy okres, w którym osoba zostaje pozbawiona zasiłku. Zdaniem Trybunału od momentu wskazanego w orzeczeniu o niepełnosprawności osoba zainteresowania ma prawa uzyskać zasiłek pielęgnacyjny w określonej wysokości. Z datą określoną w orzeczeniu jej interes prawny w uzyskaniu zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Trybunał Konstytucyjny podkreślił również, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności. W takiej sytuacji przyjęte w art. 24 ust. 2 powołanej ustawy rozwiązanie, ograniczające datę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w oderwaniu od daty ustalonej urzędowo w orzeczeniu o niepełnosprawności, stanowi zaprzeczenie treści art. 69 Konstytucji.

Jak podniósł to Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu orzeczenie o niekonstytucyjności tego przepisu w zakresie wskazanym w sentencji wyroku wynikało z ram wyznaczonych przez pytanie prawne zadane w spawie, jednakże wyraźnie podkreślił, że także inne sytuacje, w których znalazł zastosowanie przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotknięte są wadą niekonstytucyjności (OTK ZU-A 2007, nr 9, poz. 106).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną uznał, iż w przedmiotowej sprawie odmowa przyznania zasiłku pielęgnacyjnego D. S. za okres od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r. z powołaniem się na przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych naruszała przepisy art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP.

Błędnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - jako podstawę oddalenia skargi D. S. na decyzje odmawiające mu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r. wskazał przepis art. 24 ust. 2 powołanej ustawy przyjmując za miarodajne jego literalne brzmienie. Trafnie w argumentacji skargi kasacyjnej powołano się zatem zarówno na omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jak i potrzebę wykładania tego przepisu w zgodzie z zasadami konstytucyjnymi i celami jakim służyć ma tego rodzaju świadczenie.

Z powyższych względów w sytuacji gdy D. S. legitymował się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, uznającym go za całkowicie niezdolnego do pracy do grudnia 2005 r. (zaś zasiłek pielęgnacyjny odrębną decyzją otrzymał za okres od 1 listopada 2005 r. do 1 grudnia 2005 r.) przysługiwał mu zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r., czego odmówiły mu zaskarżone decyzje.

Odmienna ocena tego przypadku przez Sąd I instancji naruszała przepisy prawa materialnego - co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku w tej części na podstawie art. 188 ustawy P.p.s.a., a na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ tej ustawy także zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy Kwidzyn z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w części odmawiającej przyznania stronie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2005 r. do 31 października 2005 r.

W odniesieniu do żądania strony przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1997 r. do 30 kwietnia 1997 r. zarzuty i argumentacja skargi kasacyjnej nie może być uznana za trafną. Kontrola legalności dokonana przez Sąd I instancji dotyczyła decyzji Wójta Gminy Kwidzyn oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organy te w myśl art. 48 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w okresie do dnia 31 sierpnia 2005 r. nie były właściwe do ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

W odniesieniu do D. S., który pobierał rentę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych organem właściwym w tych sprawach był Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Trafnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż brak było podstaw do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego przez Wójta Gminy za okres od 1991 r. do 1997 r., chociaż obowiązujący stan prawny uzasadniał umorzenie postępowania przez organ na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., nie zaś odmowę przyznania zasiłku. Ta wadliwa ocena Sądu i instancji - wobec braku odpowiedniego zarzutu w skardze kasacyjnej pozostaje poza kontrolą instancyjną z uwagi na związanie sądu odwoławczego granicami skargi kasacyjnej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny w pozostałym zakresie oddalił skargę na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.

W odniesieniu do żądania przyznania wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu należnego od Skarbu Państwa jest ono przyznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowania określonym w art. 258-261 ustawy P.p.s.a.

Pełnomocnik skarżącego winien złożyć w WSA w Gdańsku stosowne oświadczenie o jakim mowa w przepisie § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).