Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 219/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,  art. 30, art. 23, ust. 3 pkt 1-6
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek skargę oddala


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2019r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł. z dnia 25 września 2019r., nr [...] o odmowie umorzenia P. K. należności z tytułu składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W przedmiotowej sprawie zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 września 2018r., sygn. akt I SA/Kr 778/18, którym Sąd uchylił decyzję ZUS z dnia 5 czerwca 2018r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 kwietnia 2018r., nr [...] WSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien raz jeszcze szczegółowo przeanalizować stan faktyczny, w oparciu o kompletny materiał dowodowy, a następnie dokonać prawidłowej analizy przesłanek, będących ograniczeniami swobody uznania administracyjnego, sformułowanych w art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019r. poz. 300 z późn. zm., dalej: "u.s.u.s.") i w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie") oraz wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a."),

Mając na uwadze powyższe wytyczne, ZUS decyzją z 25 września 2019r. odmówił ww. umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ w jego ocenie, nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.; ww. nie wykazał, zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; ww. nie wskazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; ww. nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ww. możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W dniu 15 października 2019r. do ZUS wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym ww. podniósł, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji. Wniosek umotywowano trudną sytuacją majątkową i rodzinną. Wskazano, że zobowiązany mieszka w domu, udostępnionym dzięki uprzejmości matki partnerki - M. C.. Zaznaczono, że dom ten jest stary, nieocieplony, wymagający nieustannych napraw. Ww. ma na utrzymaniu trójkę dzieci w wieku 4 miesiące, 4 lata, 6 lat, a także partnerkę, która na chwilę obecną nie pracuje i zajmuje się małoletnimi dziećmi. Podniesiono, że najstarsze dziecko zaczyna uczęszczać do zerówki, 4-letni syn do przedszkola a 4-miesięczna córka musi przejść serię obowiązkowych szczepień, co wiąże się z dodatkowymi kosztami, które spoczywają na zobowiązanym. Zaznaczono, że tylko dzięki uprzejmości i wsparciu finansowemu ze strony rodziny, ww. jest w stanie zaspokoić potrzeby swoich dzieci, natomiast konieczność zaspokojenia długu względem ZUS, doprowadziłaby rodzinę do braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ww. wskazał, że aktywnie brał udział w toczącym się postępowaniu, przedkładając wszystkie możliwe środki dowodowe. Powołano się na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 sierpnia 2012r., sygn. akt II SA/Go 392/12 wskazujący, jak należy interpretować instytucję uznania administracyjnego. W podsumowaniu zaznaczono, że w sprawie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności – oprócz zaległości względem ZUS, ww. posiada także inne zaległości, opiewające na ponad 160.000,00 zł oraz, że wynagrodzenie ww., podlega licznym zajęciom komorniczym, które są umarzane ze względu na brak możliwości uzyskania sum wyższych od kosztów poszczególnych postępowań egzekucyjnych.

Po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS wydał decyzję z dnia 20 grudnia 2019r., o której mowa na wstępie. Podano, że ww. prowadził działalność gospodarczą w przeważającym zakresie wg PKD: działalność agentów, zajmujących się sprzedażą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, od dnia 18 maja 2009r. do 28 marca 2014r. pod nazwą "P. K. l M.". W toku prowadzenia działalności w znacznym okresie ww. nie wywiązał się z obowiązku opłacania składek do ZUS i w ten sposób został dłużnikiem ZUS, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Podano, że w stosunku do zaległości zobowiązanego, zostały podjęte następujące czynności, skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia: 1. od dnia odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytuły niepłaconych składek tj. 2 września 2014r. do 7 lutego 2018r., tj. dnia uprawomocnienia się decyzji; 2. figurujące na koncie zobowiązanego zaległości, dochodzone są w trybie egzekucji od kwietnia 2018r., powodując tym samym zawieszenie biegu przedawnienia, które będzie trwało do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Następnie powołano się na treść art. 28 ust. 2 w zw. z art. 30 u.s.u.s. oraz art. 23 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i uznano, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności z ww. przepisu. Następnie dokonano analizy sprawy w kontekście przesłanek, wynikających z art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia.

ZUS ustalił, że zobowiązany jest rozwiedziony z M. K.. Pracuje na podstawie umowy zlecenia w firmie D. W. sp. z o. o. w K.. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z konkubiną M. C., która osiąga średni miesięczny dochód za 2019r. w wysokości 750,00 zł oraz trójką małoletnich dzieci: F. , A. i M.. ZUS ustalił nadto, że kwota przypadająca na gospodarstwo domowe zobowiązanego, na którą składają się dochody wszystkich zamieszkujących wspólnie domowników tj. 2.885,00 zł netto (zadeklarowane przez ww. zarobki), 1000,00 zł (aktualna wysokość pobieranego "kosiniakowego" partnerki zobowiązanego), 909,00 zł (zasiłek rodzinny) oraz 1500,00 zł (świadczenie "rodzina 500+), tj. 6.294,00 zł jest znacznie wyższa od kwoty minimum socjalnego, określonego wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych dla pięcioosobowego gospodarstwa pracowniczego na II kwartał 2019r., określonego na kwotę 4.776,95 zł. Z kolei przyjmując wysokość dochodów gospodarstwa domowego zobowiązanego już po potrąceniach komorniczych, tj. kwotę 4.387,00 zł, podkreślono, że jest znacznie wyższa od minimum egzystencji, określonym przez ww. instytucję dla analogicznych podmiotów i wynosi 2.587,51 zł, a więc nie sposób przyznać, że w przedstawionym stanie faktycznym, zaistniała okoliczność ubóstwa. ZUS wskazał, że obecna polityka prorodzinna kraju, realizowana poprzez wiele programów pomocowych dla wszystkich rodzin, wychowujących dzieci, w znacznym stopniu poprawiła również byt materialny jego rodziny. Realizacja ww. programów została powierzona ośrodkom pomocy społecznej, a więc pomoc finansowa, uzyskiwana z ww. instytucji wcale nie oznacza, że wspierana rodzina znajduje się w sytuacji ubóstwa oraz że stan ten ma charakter trwały i pogłębiający się. Świadczenia, jakie zostały przyznane rodzinie w znacznym stopniu odciążyły również zobowiązanego oraz matkę dzieci w spełnianiu prawnego obowiązku troszczenia się o potrzeby finansowe rodziny. ZUS zwrócił uwagę, że ww. wskazywał na konieczność zaspokajania przez niego zobowiązań alimentacyjnych. Podstawą prawną regulującą zakres i zasady świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Jako zasadę przyjmuje się w praktyce orzeczniczej, że rodzice partycypują w kosztach utrzymywania dziecka po równo, solidarnie. Płacenie alimentów, to obowiązek rodzica, ale nie stanowi przesłanki, przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. Podkreślono, że w sprawach o umorzenie należności, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, więc zobowiązania alimentacyjne zobowiązanego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Nadto podkreślono, że o ile zobowiązania alimentacyjne mają pierwszeństwo przed wszelkimi innymi należnościami, tak ZUS wskazał, że obecnie ww. wypełnia swój obowiązek, jednocześnie spłacając długi alimentacyjne w kwocie 1.876,00 zł miesięcznie, co prowadzi do wniosku, że w realnym okresie czasu, ww. uwolni się od tego długu i będzie dysponował środkami na regulowanie zobowiązań względem ZUS. W odniesieniu do posiadanych zobowiązań alimentacyjnych podkreślono, że wsparcie finansowe dzieci, które na co dzień są pod opieką innej osoby, jest zrozumiałe i konieczne. Jest to obowiązek rodzica i nie mieści się w katalogu przesłanek przemawiających za umorzeniem należności z tytułu nieopłaconych składek. ZUS wskazał, że ww. oświadczył, iż posiada również inne zobowiązania w instytucjach w wysokości 129.691,00 zł (spłacane w kwocie 61,00 zł miesięcznie), u osób fizycznych w wysokości 14.150,00 zł (spłacane w kwocie 30,00 zł miesięcznie), alimentacyjne w wysokości 18.512,00 zł (spłacane w kwocie 1.876,00 zł miesięcznie). W związku z licznymi zadłużeniami u innych podmiotów, umorzenie przedmiotowych należności nie przyniosłoby znaczącej poprawy sytuacji zobowiązanego, ponieważ inni wierzyciele nadal będą dochodzić swoich należności. Ww. nie powoływał się na dolegliwości zdrowotne ani na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. ZUS podał też, że ww. niezasadnie wskazał, iż część z obowiązkowych szczepień, które jego dziecko musi przejść do 2 roku życia jest płatna - w obecnych realiach służby zdrowia wszystkie obowiązkowe szczepienia są bezpłatne, a dopłaty wymaga jedynie wybór innej szczepionki, niż przewidziana przez NFZ. W ocenie organu, zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Decydując się na założenie działalności gospodarczej, ww. powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z niego zwalniany. O ile tak samo bezprawne, choć w pewnych okolicznościach zrozumiałe bywają sytuacje, gdy z powodu chwilowego pogorszenia się sytuacji na rynku, płatnicy nie są w stanie zapłacić składek w terminie, tak ogrom zaniedbań i zaniechań zobowiązanego, objawiający się w gigantycznym wręcz nieposzanowaniu comiesięcznego obowiązku opłacania składek przez wiele lat z rzędu, poraża skalą lekceważącego podejścia do powszechnego obowiązku regulowania składek przez płatników. Promowanie tak nagannych postaw, poprzez umorzenie ww. długu w ZUS, stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby niesprawiedliwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy w tamtym okresie także prowadzili działalność i terminowo opłacali swoje składki na ZUS. Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący ww. decyzji zarzucił naruszenie:

- art 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 4 u.s.u.s., poprzez zaniechanie wydania decyzji stwierdzającej nieważność zaskarżonego aktu administracyjnego, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja obarczona była wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., a to z uwagi na fakt, że zaskarżoną decyzję wydał organ niewłaściwy, tj. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (a konkretnie działający z jego upoważnienia p.o. kierownik centrum), podczas, gdy organem wyłącznie właściwym do wydania decyzji był Dyrektor Oddziału zgodnie ze statutem ZUS;

- art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, że skarżący jest zatrudniony na umowę zlecenia, a nie umowę o pracę, a zatem uzyskiwane przezeń wynagrodzenie na tej podstawie jest zmienne i uzależnione od wielu czynników, a zatem przy rozważaniu, jakie wynagrodzenie osiąga skarżący, winno zostać wzięte pod uwagę wynagrodzenie najbardziej aktualne, tj. wynagrodzenie za ostatnie miesiące wskazane w wysokości netto, tj. wynagrodzenie po odliczeniu wszystkich należnych potrąceń, a nie wynagrodzenie określone w wysokości brutto, tj. wynagrodzenie przed opodatkowaniem;

- art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, że partnerka skarżącego - M. C., zajmuje się trójką wspólnych dzieci w wieku 8 miesiący, 4 oraz 6 lat, a zatem nie jest w stanie podjąć się pracy bez uszczerbku dla życia rodzinnego i pozostaje na utrzymaniu skarżącego;

- art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, że na utrzymaniu skarżącego pozostaje trójka dzieci - córka M. w wieku 8 miesięcy, syn A. w wieku 4 lat oraz F. w wieku 6 lat, a także skarżący zobowiązany jest do regulowania alimentów na rzecz dzieci z pierwszego małżeństwa w wysokości po 1.200 złotych miesięcznie;

- art 7, 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, że skarżący nie ma żadnych składników majątku, które podlegałyby egzekucji, przy jednoczesnym posiadaniu znacznej liczby zobowiązań cywilnoprawnych, a jego wyłącznym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu wykonywania umowy zlecenia, która z uwagi na swój charakter cywilnoprawny nie daje skarżącemu ochrony, takiej jak stosunek pracy i może ustać w każdym czasie na skutek wypowiedzenia;

- art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie jego oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, przez co ocena ta stała się oceną dowolną. Organ nie dostrzegł bowiem, iż zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie uprawniał go do postawienia tezy, iż umorzenie należności będzie nieuzasadnione, podczas, gdy w przypadku P. K. i jego rodziny zachodzi zagrożenie zaspokojenia potrzeb życiowych o charakterze podstawowym;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego dot. umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, pomimo naruszenia w toku postępowania przed ZUS ww. przepisów prawa, poprzez ich błędną wykładnię i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy majątek skarżącego jest majątkiem, z którego można egzekwować należności ZUS;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej skargę, pomimo naruszenia w toku postępowania przez ZUS ww. przepisów prawa, polegającego na niepełnym zebraniu materiału dowodowego i dokonaniu błędnej oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie, w jakim należało ustalić okoliczności potwierdzające, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, gdyż opłacenie należności z tytułu składek, pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej wniosek, pomimo naruszenia w toku postępowania przez ZUS ww. przepisów prawa, wyrażającego się preferencyjnym potraktowaniem interesu organu w porównaniu z interesem skarżącego i brak jakiegokolwiek uzasadnienia powyższego działania przez ZUS, podczas, gdy ZUS, jako organ administracji publicznej, dążąc do załatwienia sprawy, winien mieć na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli;

- art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust 1 rozporządzenia, poprzez zaniechanie decyzji wyroku uwzględniającej wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, pomimo naruszenia w toku postępowania przed ZUS ww. przepisów prawa, poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zachodzi sytuacja, w której opłacenie należności z tytułu składek, pozbawi zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- art 28 ust2 i ust. 3a u.s.u.s.w zw. z § 3 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia przez brak wykazania w uzasadnieniu decyzji, z jakich powodów nastąpiło preferencyjne potraktowanie interesu organu nad interesem strony, a zatem zawarcia arbitralnego wyrzeczenia bez wskazania przesłanek prawa materialnego w zakresie wskazanych powyżej przepisów. Powyższe skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o dowolne uznanie administracyjne niezawierające pełnych i jasnych rozważań w zakresie obu interesów, tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, co winno znaleźć nie tylko wyraz w zaskarżanej skargą decyzji.

W uzasadnieniu skargi, skarżący przedstawił uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów z przytoczeniem orzecznictwa w tym zakresie i wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów procesowych, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2019r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 września 2019r., nr [...] o odmowie umorzenia P. K. należności z tytułu składek.

W ocenie Sądu, rozpatrywana skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy ubezpieczeniowe obu instancji, rozstrzygające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 września 2018r., sygn. akt I SA/Kr 778/18, którym Sąd uchylił decyzję ZUS z dnia 5 czerwca 2018r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 kwietnia 2018r., nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dał konkretne wytyczne organom ubezpieczeniowym, które były zobligowane zastosować je przy ponownym rozstrzyganiu niniejszej sprawy, na co wskazywano w części faktycznej niniejszego uzasadnienia.

Rozpocząć należy od wskazania, że materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji, stanowią przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019r. poz. 300 z późn. zm., dalej: "u.s.u.s."). Umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu, chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia, wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacenia należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

W tym miejscu podać należy, że ustalenia organów, rozpoznających przedmiotową sprawę w zakresie stwierdzenia, że w sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności tut. Sąd uznaje za prawidłowe i w pełni je akceptuje.

W tym zakresie prawidłowo bowiem wskazały organy ubezpieczeniowe, że w przypadku skarżącego, przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. W sprawie nie przedłożono żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe. Skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej w dniu 28 marca 2014r., jednak nie wystąpiła przesłanka braku majątku – ww. posiada dochód z tytułu umowy zlecenia oraz następców prawnych – dzieci. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, a wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie nie nastąpiło też zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję - nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Obecnie przeciwko skarżącemu jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w K.; postępowanie to jest w toku. Nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przeciwko ww. prowadzone było postępowanie przez Komornika Sądowego na wniosek innego wierzyciela, które zostało umorzone, jako bezskuteczne. Zasadnie jednak podkreśliły organy, że czasowa bezskuteczność egzekucji nie jest równoznaczna stwierdzeniu braku majątku przez uprawniony organ egzekucyjny, tym bardziej, że w sprawie ujawnione zostało nowe źródło, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne.

W świetle powyższego, prawidłowo stwierdził ZUS, że nie ma podstaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, gdyż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności.

W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, iż użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek spoczywa na dłużniku.

Rozważając przesłanki umorzenia, wynikające z ww. rozporządzenia, w ocenie Sądu, rację mają organy ubezpieczeniowe twierdząc, że powstanie przedmiotowego zadłużenia nie było wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych.

Należy pamiętać, że umorzenie należności jest ściśle uregulowanie prawnie. Jeżeli w danym okresie, skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest on zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań w tym zakresie, powinno być poprzedzone planem finansowym, opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Decydując się na założenie działalności gospodarczej, skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia, odpowiada podmiot prowadzący działalność. Priorytetem dla przedsiębiorcy, powinno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, ww. skarżący wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Wskazać zatem trzeba, że skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na ogół obywateli.

Ponadto, względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z niego zwalniany. Rację mają organy twierdząc, że tak samo bezprawne, choć w pewnych okolicznościach zrozumiałe bywają sytuacje, gdy z powodu chwilowego pogorszenia się sytuacji na rynku, płatnicy nie są w stanie zapłacić składek w terminie, tak ogrom zaniedbań i zaniechań skarżącego, objawiający się w gigantycznym wręcz nieposzanowaniu comiesięcznego obowiązku opłacania składek przez wiele lat z rzędu, poraża skalą lekceważącego podejścia do powszechnego obowiązku regulowania składek. Zgodzić należy się z organami, które uznały, że promowanie tak nagannych postaw, poprzez umorzenie ww. długu w ZUS, stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby niesprawiedliwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy w tamtym okresie także prowadzili działalność i terminowo opłacali swoje składki na ZUS.

W świetle powyższych okoliczności zaaprobować należy ocenę organów ubezpieczeniowych w zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Na uznanie Sądu zasługuje także ocena organów w zakresie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zauważyć należy, że wystąpienie przedmiotowej przesłanki, uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie odnotowano natomiast, aby skarżący powoływał się na jakiekolwiek dolegliwości zdrowotne, czy też, aby sprawował opiekę nad chorymi członkami rodziny i aby sprawowana przez stronę opieka, pozbawiała go możliwości uzyskania dochodu, umożliwiającego spłatę zaległości. Taki stan rzeczy, utrudniałby skarżącemu uzyskiwanie dochodów, jednak sytuacja taka nie ma miejsca na gruncie badanej sprawy. Co więcej, w aktach sprawy, brak jest dokumentu potwierdzającego, że ww. nie ma możliwości osiągania dochodów, niezbędnych do spłaty zadłużenia z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności.

W konsekwencji, wszystkie powyższe okoliczności, wskazują na to, że w badanej sprawie nie zaszła przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, a ocena organów ubezpieczeniowych w tym zakresie jest prawidłowa.

Przechodząc natomiast do oceny zasadności stanowiska organów ubezpieczeniowych w zakresie analizy przesłanki, wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia – zauważyć trzeba, (co wynika z akt sprawy), że skarżący pracuje na podstawie umowy zlecenia w firmie D. W. sp. z o.o. w K.. Jego średniomiesięczna podstawa wymiaru składek w 2019r. z tytułu wynagrodzenia na podstawie umowy zlecenia za okres styczeń-październik, wynosiła 4.096,94 zł brutto, tj. ok. 3.100,00 zł netto. W poprzednich latach podatkowych sytuacja finansowa ww. kształtowała się następująco: 2012r. - przychody: 22.475,00 zł., 2013r. - przychody: 16.578,00 zł., 2014r. - przychody: 25.922,00 zł., 2015r. - przychody: 28.704,00 zł., 2017r. - przychody: 25.376,79 zł, 2016r. i 2018r. - brak przychodów. Zauważyć należy, że skarżący ma także możliwość pobierania świadczenia rodzinnego 500+ na trójkę swoich małoletnich dzieci, z którymi prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe.

Należy zgodzić się z ustaleniami organów ubezpieczeniowych, że kwota przypadająca na gospodarstwo domowe skarżącego, na którą składają się dochody wszystkich zamieszkujących wspólnie domowników tj. 2.885,00 zł netto (zadeklarowane przez ww. zarobki), 1000,00 zł (aktualna wysokość pobieranego "kosiniakowego" partnerki skarżącego), 909,00 zł (zasiłek rodzinny) oraz 1500,00 zł (świadczenie "rodzina 500+), tj. 6.294,00 zł jest znacznie wyższa od kwoty minimum socjalnego, określonego wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych dla pięcioosobowego gospodarstwa pracowniczego na II kwartał 2019r., określonego na kwotę 4.776,95 zł. Z kolei przyjmując wysokość dochodów gospodarstwa domowego skarżącego już po potrąceniach komorniczych, tj. kwotę 4.387,00 zł, prawidłowo oceniły organy, że jest ona znacznie wyższa od minimum egzystencji, określonym przez ww. instytucję dla analogicznych podmiotów i wynosi 2.587,51 zł.

W konsekwencji nie można uznać, że w przedstawionym stanie faktycznym, zaistniała okoliczność ubóstwa, a zarzuty skargi, że organy nie uwzględniły okoliczności, iż skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia, a nie umowy o pracę, należy uznać za bezpodstawne. ZUS uwzględnił bowiem wynagrodzenie najbardziej aktualne, tj. wynagrodzenie za ostatnie miesiące, wskazane w wysokości netto i wynagrodzenie po odliczeniu wszystkich należnych potrąceń. Nadto, fakt zatrudnienia skarżącego aktualnie na podstawie umowy zlecenia, nie przesądza o tym, że stosunek pracy skarżącego może ulec zmianie i może on za jakiś czas podjąć zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, nie tylko w dotychczasowej firmie, ale także w innym miejscu pracy.

W odniesieniu do partnerki skarżącego, zauważyć należy, że wraz ze skarżącym, zajmuje się ona trójką ich wspólnych dzieci w wieku 8 miesiący, 4 oraz 6 lat. Nie ulega wątpliwości, że skoro ww. mieszka ze skarżącym pod tym samym adresem, to także powinna partycypować w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. Owszem, należy uwzględnić okoliczność, że zajmuje się ona dziećmi i trudno jest jej podjąć aktualnie zatrudnienie, ale podkreślić należy, że obecna polityka prorodzinna kraju, realizowana poprzez wiele programów pomocowych dla wszystkich rodzin, wychowujących dzieci, w znacznym stopniu poprawia również byt materialny całej rodziny. Realizacja ww. programów została powierzona ośrodkom pomocy społecznej, a więc pomoc finansowa, uzyskiwana z ww. instytucji wcale nie oznacza, że wspierana rodzina znajduje się w sytuacji ubóstwa oraz że stan ten ma charakter trwały i pogłębiający się. Świadczenia, jakie zostały przyznane rodzinie w znacznym stopniu odciążyły również skarżącego oraz matkę jego dzieci w spełnianiu prawnego obowiązku troszczenia się o potrzeby finansowe rodziny.

Należy także zaaprobować ocenę organów ubezpieczeniowych, które w odniesieniu do posiadanych zobowiązań alimentacyjnych skarżącego, słusznie uznały, że płacenie alimentów, to obowiązek rodzica i nie stanowi to przesłanki, przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. Wsparcie finansowe dzieci, które na co dzień są pod opieką innej osoby, jest zrozumiałe i konieczne. Zatem należy się zgodzić z organami, że płacenie alimentów, to obowiązek rodzica i nie stanowi przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. Podkreślenia przy tym wymaga, że w sprawach o umorzenie należności, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, więc zobowiązania alimentacyjne zobowiązanego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Ponadto, o ile zobowiązania alimentacyjne mają pierwszeństwo przed wszelkimi innymi należnościami, tak obecnie skarżący wypełnia swój obowiązek, jednocześnie spłacając długi alimentacyjne w kwocie 1.876,00 zł miesięcznie, co prowadzi do wniosku, że w realnym okresie czasu, ww. uwolni się od tego długu i będzie dysponował środkami na regulowanie zobowiązań względem ZUS.

W odniesieniu do innych zobowiązań skarżącego w różnego rodzaju instytucjach, w wysokości 129.691,00 zł (spłacane w kwocie 61,00 zł miesięcznie), u osób fizycznych w wysokości 14.150,00 zł (spłacane w kwocie 30,00 zł miesięcznie), alimentacyjne w wysokości 18.512,00 zł (spłacane w kwocie 1.876,00 zł miesięcznie), słusznie wskazał ZUS, że w związku z licznymi zadłużeniami u innych podmiotów, umorzenie przedmiotowych należności nie przyniosłoby znaczącej poprawy sytuacji skarżącego, ponieważ inni wierzyciele nadal będą dochodzić swoich należności. Ponadto należy wskazać, że skoro skarżący posiada środki na regulowanie zadłużenia u innych wierzycieli o niższym priorytecie zaspokajania, to nie leży w interesie publicznym, umorzenie należności publicznych, z których korzystają inni świadczeniobiorcy.

Za niezasadny należy także uznać argument skarżącego, jakoby część z obowiązkowych szczepień, które jego dziecko musi przejść do 2 roku życia jest płatna. Zauważyć bowiem trzeba, że w obecnych realiach służby zdrowia, wszystkie obowiązkowe szczepienia są bezpłatne, a dopłaty wymaga jedynie wybór innej szczepionki, niż przewidziana przez NFZ, zatem w tym zakresie twierdzenia skarżącego nie przemawiają za zasadnością jego wniosku.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko ZUS, który uznał, że w świetle powyższych okoliczności faktycznych sprawy dotyczących sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego skarżącego, nie można uznać, aby konieczność uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przykładowo w drodze układu ratalnego, uniemożliwiła mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, zmiana sytuacji i wystąpienie nowych okoliczności w sprawie skarżącego, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej) – por. wyrok NSA z dnia 25 października 2018r., sygn. akt I GSK 1970/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2019r., sygn. akt V SA/Wa 1080/18.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy – zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy ubezpieczeniowe, prawidłowo stwierdziły w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia. W konsekwencji stwierdzić należy, iż działanie organu, mieściło się w zakresie uznania administracyjnego.

W świetle powyższego wskazać także należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga również to, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych, obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada praworządności, zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas, organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie podać trzeba, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich, jak już wyżej wspomniano, należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Oceniając pod tym względem zaskarżone decyzje obu instancji, stwierdzić należy, że ZUS prawidłowo zastosował powyższe przepisy.

W ocenie Sądu, wydanie decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. ZUS dokonał m.in. ustaleń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, wziął pod uwagę wszystkie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, faktury, deklaracje podatkowe, zeznania podatkowe, decyzje organów administracji, mające znaczenie w sprawie, orzeczenia sądowe, szczegółowo wymienione na str. 4 i nast. decyzji organu II instancji.

Ponadto w celu kompleksowego rozpatrzenia sprawy, korzystano również z danych wygenerowanych z rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Baz Danych Ksiąg Wieczystych.

W ocenie Sądu, analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana przede wszystkim z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył w toku postępowania. Na tej podstawie organy poczyniły prawidłowe ustalenia w zakresie oceny jego sytuacji majątkowej i zdrowotnej, uznając, że umorzenie należności w badanej sprawie nie tylko nie jest możliwe z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek, lecz również z uwagi na społeczną sprawiedliwość, bowiem skarżący uzyskiwał dochody, które w przeszłości były zwiększone z uwagi na brak opłacania należnych składek na ubezpieczenia.

W konsekwencji, nie mogą zyskać aprobaty Sądu, zarzuty skargi dotyczące niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, objawiające się nieuwzględnieniem faktycznej sytuacji materialnej, zdrowotnej i egzystencjalnej skarżącego. W tym miejscu wskazać należy, że już sam fakt sformułowania przez skarżącego zarzutów w skardze, świadczy o tym, że decyzja zawiera pełne rozstrzygnięcie, z którym skarżący może polemizować i formułować w tym zakresie zarzuty oraz przedstawiać swoją argumentację na poparcie swojego stanowiska.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organy ubezpieczeniowe prawidłowo uznały, że aktualna sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Podkreślenia wymaga, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży na podatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności. Co więcej, instytucja umorzenia składek nie może premiować zachowań osób, które posiadając zobowiązania publicznoprawne, prezentują postawę pasywną w zakresie regularnego dążenia do ich spełnienia. Obowiązek uiszczania składek, istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli zatem, pomimo różnych trudności, osoba decyduje się na to, aby ją nadal prowadzić, to powinna być świadoma, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności jest ustawowym obowiązkiem płatnika i ich świadome nieuiszczanie nie może dawać podstawy, jak chce tego skarżący, dla domagania się umorzenia zaległości składkowych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Ke 703/16).

Z kolei w odniesieniu do zarzutów dotyczących nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd aprobuje w tym zakresie wyjaśnienia ZUS, który wskazał, że zawarte w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię, na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub działający z jego upoważnienia Dyrektor Oddziału ZUS, wydając decyzję o odmowie umorzenia zaległych należności nie występują, jako organ administracji publicznej, lecz jako organ ZUS. Z procesowego punktu widzenia decyzję taką należy więc traktować, jako decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Odnosząc się natomiast do wyroków sądów administracyjnych, na które powoływał się skarżący, podkreślenia wymaga, że dorobek orzeczniczy sądów administracyjnych ma niebagatelne znaczenie dla ukształtowania linii orzeczniczych w wielu sprawach, nie można jednak tracić z pola widzenia, że Sąd każdorazowo ocenia dane okoliczności faktyczne sprawy, a te są różne i nie można odnosić ich bezpośrednio do konkretnego przypadku, tym bardziej, że zapadają one na gruncie indywidualnych spraw i tym samym stanów faktycznych. Ponadto, Sąd w tego typu sprawach dokonuje kontroli, przy uwzględnieniu granic tzw. uznania administracyjnego, co nie oznacza jednak, że decyzje tego typu mogą być dowolne.

W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi – uznać należy za nieuzasadnione, do czego Sąd odniósł się szczegółowo w treści przedmiotowego uzasadnienia. Skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, ale rację mają organy ubezpieczeniowe obu instancji we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skarżącego, rozstrzygnięcia ZUS, uznać należy za prawidłowe. Natomiast odmienne stanowisko skarżącego, co do zasadności działania organów nie daje podstaw do uznania, że ich rozstrzygnięcia są nieprawidłowe.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu I i II jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.