Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 214/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. W.-Z. na decyzję Wojewody z dnia 16 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. W. – Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 16 lutego 2017 r., nr [..], uchylającą decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 kwietnia 2013 r. o odmowie zwrotu nieruchomości o numerze ewidencyjnym [..] położonej w G. i orzekającą co do istoty sprawy o odmowie zwrotu.

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Aktem notarialnym z dnia 19 marca 1960 r., Repertorium A nr [..] na rok 1960, H. W., działająca w imieniu małoletniej E. W. jako prawna zastępczyni, sprzedała Państwu - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej parcelę położoną w G. przy ul. K. i ul. M., oznaczoną nr [..], o pow. 589 m2, objętą księgą wieczystą nr [..]. Sprzedaż przedmiotowej nieruchomości nastąpiła w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70). W akcie notarialnym nie oznaczono celu wywłaszczenia, ale z poprzedzającego tę umowę pisma z dnia 3 kwietnia 1959 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Inspektoratu Oświaty wynikało, że nabycie nastąpić miało "w związku z budową budynku 15 izbowej szkoły podstawowej w G. przy ul. M. i koniecznością zajęcia na ten cel parceli o nr [..] o pow. 46 m2, [..] oraz [..] o pow. 545 m2, położonej w G. przy ul. K.i M. Z danych Urzędu Miejskiego wynika, że działka nr [..], położona w G., k.m. [..], powstała z połączenia części działki nr [..] i części działki nr [..].

Decyzją z dnia 27 marca 1991 r. nr [..], Wojewoda stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasta własności nieruchomości stanowiącej m. in. działkę nr [..], zapisanej w księdze wieczystej nr [..].

Pismem z dnia 8 marca 2007 r. E. W.- Z. wniosła o zwrot gruntu o pow. 1028 m2, stanowiącego działkę nr: [..] o pow. 589 m2 oraz działki nr: [..] i [..] o łącznej pow. 439 m2, wywłaszczonych w celu budowy szkoły podstawowej, który według niej nie został zrealizowany.

Postanowieniem z dnia 31 maja 2007 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, od załatwienia wniosku skarżącej z dnia 8 marca 2007 r. w zakresie dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [..], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [..] o pow. 0,0589 ha, stanowiącej obecnie własność Gminy Miasta, oraz wyznaczył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

W dniu 21 października 2008 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których ustalono, że działka nr [..] stanowi nieruchomość niezabudowaną, ogrodzoną, porośniętą drzewami i trawą, graniczącą z boiskiem szkolnym, od którego odgrodzona jest płotem.

Decyzją z dnia 24 kwietnia 2013 r. Prezydent Miasta odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [..] o pow. 589 m2, stwierdzając, że cel związany z infrastrukturą szkolną został zrealizowany. W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji Wojewoda decyzją z dnia 21 grudnia 2015 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji stwierdzając, że zgromadzony materiał w sprawie nie potwierdza realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa budynku nr 2 szkoły, a istniejącej na tym terenie zieleń nie można uznać za towarzyszącą budynkowi szkoły. Dodatkowo w trakcie postępowania ujawniono, na podstawie danych z Urzędu Miasta, że wskutek modernizacji ewidencji gruntów i budynków położonych na terenie Miasta działka nr [..] obecnie ma numer [..], obręb [..], co potwierdza wykazem synchronizacyjny ID działek.

Rozpoznając skargę na powyższą decyzję wniesioną przez Gminę Miasta Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 czerwca 2016 r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 113/16, uchylił zaskarżoną decyzję. WSA wyjaśnił, że realizacji takich obiektów jak szkoła powinna towarzyszyć odpowiednia infrastruktura instrumentalna, pomocnicza w realizacji funkcji podstawowej, czyli działalności szkoły. W obrębie takiej infrastruktury instrumentalnej, pomocniczej - odniesieniu do funkcji podstawowej - niewątpliwie znajdują się takie urządzenia jak boisko, bieżnia, skocznia, plac apelowy, tereny zielone i rekreacyjne. Takie tereny należy uznać za niezbędne do prawidłowego funkcjonowania szkoły. Pożądane jest aby kompleks szkolny obejmował wszystkie te tereny, ponieważ umożliwia to zapewnienie jak najlepszych warunków nauczania i związanego z tym koniecznego wypoczynku dzieci a w rezultacie osiągnięcie jak najlepszych wyników nauczania i wychowania. Budowa szkoły i jej dalsze funkcjonowanie wymaga zatem zabezpieczenia stosunkowo dużego terenu. Szkoła jest swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami uwzględniającymi potrzeby związane z nauczaniem. Z powyższych względów nie można także - co do zasady - wykluczyć możliwości, by na części terenu kompleksu szkolnego, pierwotnie o innym przeznaczeniu związanym z realizacją tego celu, powstały urządzenia infrastruktury towarzyszącej, bardziej potrzebne do realizacji zadań szkoły. W ocenie sądu ewentualne wykonanie na pozostałym terenie nabytym (wywłaszczonym) pod budowę szkoły podstawowej, w tym również na terenie, na którym miał powstać budynek nr 2, czyli także na działce stanowiącej przedmiot postępowania, infrastruktury towarzyszącej budynkowi szkoły, opisanej powyżej, czyli np. boiska, skoczni, bieżni, także stanowiłoby realizację celu wywłaszczenia jakim była budowa szkoły. Podkreślono, że w sytuacji, w której infrastruktura towarzysząca budynkowi szkoły powstaje w miejscu, w którym projektowano początkowo budowę drugiego budynku szkoły, ostatecznie niezrealizowanego, nie można uznać, że następuje zmiana lub modyfikacja celu wywłaszczenia. Infrastruktura szkolna mieści się bowiem w ramach realizacji celu wywłaszczenia określonego jako budowa budynku szkoły. W wytycznych sąd polecił zgromadzenie materiału dowodowego umożliwiającego udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano elementy infrastruktury towarzyszącej budynkowi szkoły podstawowej. Wskazał sąd, że dokonując tej oceny organ odwoławczy będzie musiał odnieść się również do zawartych w odwołaniu i pismach je uzupełniających wniosków dowodowych wnioskodawczyni, w tym dotyczących materiałów zgromadzonych w postępowaniach związanych z wywłaszczeniem innych nieruchomości przeznaczonych na realizację budowy szkoły podstawowej nr [..] w G. Będzie musiał także wyjaśnić podniesione w tych pismach zarzuty dotyczące tego, że teren przedmiotowej nieruchomości w ogóle nie stanowił terenu szkoły.

Ponownie rozpoznając sprawę, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie wynikającym z art. 136 k.p.a., Wojewoda decyzją z dnia 16 lutego 2017 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną odwołaniem decyzję dnia 24 kwietnia 2013 r. i orzekł merytorycznie o odmowie zwrotu działki obecnie oznaczonej nr [..] położonej w G. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wojewoda na podstawie materiałów zgromadzonych również w toku postępowania odwoławczego, zgodnie ze wskazaniami wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Gd 113/16 uznał, że cel wywłaszczenia działki nr [..], stanowiącej obecnie działkę nr [..], został zrealizowany. Wojewoda potwierdził, że pomimo braku wyraźnego celu wywłaszczenia wskazanego w akcie sprzedaży działki, cel ten można było wywnioskować z poprzedzającej transakcję sprzedaży korespondencji z władzami, w tym oświatowymi, z której wynikał cel, na jaki działka skarżącej była potrzebna, a mianowicie na budowę budynku 15-izbowej szkoły podstawowej w G. przy ul. M. Wojewoda pozyskał również dokument w postaci opis technicznego projektu budynku szkoły 15 klas w G. ul. M., nr bud. II z 1957 r. wraz z załącznikiem w postaci mapy, z której wynika, że wywłaszczona działka w części miała zostać zabudowana budynkiem nr II szkoły, a w części miała stanowić zieleń towarzyszącą temu budynkowi, usytuowaną wzdłuż jego ściany. Powyższe jest zgodne z celem wywłaszczenia wskazanym w piśmie z dnia 3 kwietnia 1959 r.

W celu wykonania wskazań sądu administracyjnego wojewoda zlecił organowi pierwszej instancji, na podstawie art. 136 k.p.a. przeprowadzenie dodatkowego postępowania, tj. wystąpienie do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z wnioskiem o przesłanie zdjęć lotniczych przedmiotowej nieruchomości z okresu od 1960 r. do 2008 r., odszukanie akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia sąsiednich nieruchomości pod budowę szkoły podstawowej nr [..] w G. i przejrzenia ich w celu odnalezienia dokumentów potwierdzających, co zostało zrealizowane na przedmiotowej działce, następnie pozyskania uwierzytelnionych ich kserokopii, wystąpienie do dyrekcji szkoły o wskazanie danych pracowników z tego okresu, których następnie należy przesłuchać na okoliczność sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości we wskazanym okresie oraz wystąpienie do dyrekcji szkoły o odszukanie zdjęć i dokumentów, które wskazywałyby zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości we wskazanym okresie.

W odpowiedzi Dyrekcja Szkoły Podstawowej nr [..] w G., po przeprowadzeniu kwerendy posiadanej dokumentacji, udostępniła projekt z 1971 r. i kosztorys z 1969 r. dotyczący ogrodzenia terenu szkoły oraz szczegółowy plan zagospodarowania terenu z dnia 10 maja 1971 r., zgodnie z którym "na terenie położonym po zachodniej stronie budynku szkolnego skoncentrowane zostały urządzenia sportowe", w tym boisko do piłki ręcznej, boisko do koszykówki, bieżnia prosta do biegów 60 - 3-torowa, skocznia w dal i wzwyż. Zgodnie z graficznym załącznikiem do szczegółowego planu zagospodarowania, zatwierdzonego decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. nr [..] z dnia 20 maja 1971 r. na terenie spornej działki miała powstać skocznia i część boiska do siatkówki. Dodatkowo w kronice szkolnej z lat 2002-2004 znajduje się zdjęcie opatrzone datą 13 czerwca 2004 r., na którym widać boisko szkolne z powstałym na nim miasteczkiem ruchu drogowego. Wynika z niego również, że teren szkoły ciągnie się aż do parkingu, na którym znajdują się samochody, a więc miejsca które znajdowało się i znajduje zarówno za ogrodzeniem szkoły, jak i za terenem spornej działki.

Ponadto organ pierwszej instancji przesłuchał trzy osoby na okoliczność zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w latach 1960-2008. Pierwsza z nich, M. W., która pracuje w ww. szkole od dnia 1 września 1982 r., zeznała, że "w latach osiemdziesiątych XX wieku działka była ogrodzona płotem, takim jak widzimy dzisiaj, działka jest wykorzystywana na potrzeby szkoły, urządzenia rekreacyjne tworzące płac zabaw na tej działce został wzniesione w 2009 r., a wcześniej nie było tu huśtawki, dzieci tutaj grały w gumę, różne zabawy rekreacyjne, w ramach godzin lekcyjnych i przerw". Drugi świadek, W. G., która pracowała w tej szkole w okresie od dnia 1 września 1973 r. do 2005r., stwierdziła, że przedmiotowa nieruchomość należała ,,do boiska szkolnego, wychodziłam na dyżury, prowadziłam w młodszych klasach zajęcia z wf na terenie tej działki. Na przedmiotowej działce, która stanowi boisko było do gry, bieżnia, a od strony ulicy W. były skocznie do skoku w dal. Pamiętała, że kiedy pracowała, to nawierzchnia boiska była obsiana trawą. Od strony ulicy W. były bieżnie, było tam też zielono i trawa. Na pewno pamiętam, że tam, gdzie dzieci grały w gry zespołowe, to była nawierzchnia betonowa". Ponadto ww. osoba potwierdziła, że przedmiotowa działka była ogrodzona razem z całą szkołą jednolitym ogrodzeniem. Trzeci świadek, B. P., pracująca w szkole od grudnia 1984 r., zeznała, "że na tej działce na pewno w 1984 r., kiedy powróciłam po urlopie wychowawczym, była skocznia do skoku w dal, prowadziłam grupę "zerówkę" i tam prowadziłam zajęcia ze swoimi podopiecznymi. Działka jest ogrodzona, jest ogrodzona płotem, powstał tam później płac zabaw. Płot odgradzający boisko sportowe od placu zabaw, który powstał w późniejszym czasie, jest wysoki, druciany, aby było bezpiecznie dla dzieci bawiących się na placu zabaw". Ponadto również ww. osoba potwierdziła, że "teren szkoły wraz ze sporną działką jest objęty jednolitym tym samym ogrodzeniem ".

Wojewoda wskazał, że powyższe zeznania potwierdzają zdjęcia lotnicze z 1996 r. i 2006 r. pozyskane przez prezydenta, na których widać, że przedmiotowa działka stanowi obszar jednolity z terenem szkoły. Na zdjęciu z 1996 r. widać wyraźnie ogrodzenie. Z dokumentacji zdjęciowej z tych lat wynika, że na terenie spornej działki znajdował się rozbieg i skocznia do skoków w dal.

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy wojewoda stwierdził, że na działce nr [..] (poprzednio nr [..]) powstała infrastruktura towarzysząca budynkowi szkoły (m.in. skocznia, tereny zielone), funkcjonalnie z tym budynkiem powiązana. Nie można jednoznacznie wskazać, kiedy to nastąpiło, ale z zeznań świadków wynika, że działka ta była ogrodzona razem z pozostałym terenem już w latach 80-tych XX wieku i od tego czasu była wykorzystywana w celu prowadzenia zajęć szkolnych. Należy również podkreślić, że postawienie w 2007 r. lub 2008 r. (wg zeznań M.W.) dodatkowego ogrodzenia w postaci "piłkołapu" pomiędzy boiskiem a sporną działką nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, bowiem miało to na celu zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom bawiącym się na placu zabaw, stworzonym na spornej nieruchomości w sąsiedztwie boiska. Ponadto, jak wyżej wskazano, na zdjęciu lotniczym z 1996 r. widać rozbieg i skocznię na tym obszarze, co również potwierdzili wymienieni świadkowie. Uznał organ odwoławczy, że cel wywłaszczenia na działce nr [..] (poprzednio nr [..]) został zrealizowany przed dniem 1 stycznia 1998 r., tj. datą wejścia w życie u.g.n., a więc okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie znajdują zastosowania.

Wojewoda uznał, że przeprowadzona analiza przedmiotowej sprawy wyczerpuje w swojej treści przedmiot odwołania od decyzji prezydenta z dnia 24 kwietnia 2013r. i wyjaśnia kwestie w nim wskazane, jak również stanowi realizację wskazań WSA w Gdańsku zawartych w wyroku z dnia 15 czerwca 2016 r, sygn. akt II SA/Gd 113/16.

Wojewoda wyjaśnił, że przyczyną uchylenie poprzedzającej decyzji i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy była podlegająca uwzględnieniu zmiana numeracji działki z nr. [.] na nr [..] wskutek modernizacji ewidencji gruntów i budynków położonych na terenie miasta G.

Powyższą decyzję zaskarżono w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej nr [..] obręb [..] położonej w G., wnosząc o jej uchylenie w tej części i orzeczenie o kosztach postępowania. Decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na sposób załatwienia sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art.107 § 3 k.p.a. w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., poprzez niepodjęcie, pomimo wskazań WSA w Gdańsku, co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniu tego sądu, przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wadliwe rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także pominięcie w uzasadnieniu decyzji istotnych faktów dotyczących stanu faktycznego sprawy. Uzasadniając zarzuty pełnomocnik skarżącej wskazał, że co prawda wojewoda w toku ponownego rozpoznania sprawy pozyskał szereg dowodów i dokumentów, choć nie wszystkie o których sygnalizował sąd, to wyciągnął z nich nietrafne wnioski. Zwrócono uwagę, że wojewoda nie pozyskał żadnego dokumentu, który zaświadczałby o przewidywanym sposobie zagospodarowania działki objętej żądaniem zwrotu. Zarzucono również organowi, że nie odniósł się do zarzutów i wniosków skarżącej podnoszonych w toku postępowania np. w piśmie z dnia 13 lutego 2015 r. odnoszących się do tego, że działka nr [..] w ogóle nie była potrzebna inwestorowi. Nie przeprowadził dowodów z dokumentów wywłaszczeniowych na okoliczność ustalenia niezbędności działki nr [..] na realizację budowy szkoły.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wojewoda wyjaśnił, że wobec niewątpliwego wykazania zgromadzonymi w sprawie dowodami, że cel wywłaszczenia został zrealizowany nie było potrzeby przeprowadzanie analizy pełnej dokumentacji związanej z wywłaszczeniem nieruchomości przeznaczonych pod realizację budowy szkoły.

W piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2017 r. uczestnik postępowania Gmina Miasta wniosła o jej oddalenie wskazując, że wojewoda zgodnie z wytycznymi sądu administracyjnego w ramach zakreślonych art. 136 k.p.a. pozyskał niezbędny i wystarczający materiał dowodowy do tego, ażby prawidłowo orzec o istnieniu bądź nie przesłanek do zwrotu nieruchomości. Zarówno obecny, jak i wcześniejszy stan nieruchomości potwierdza, że cel wywłaszczenia związany z realizacją infrastruktury służącej szkole został zrealizowany.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrolując zaskarżoną decyzję sąd wojewódzki doszedł do przekonania, że nie zawiera ona uchybień, które musiałyby doprowadzić do jej uchylenia.

Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147), zwanej dalej u.g.n, regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W świetle art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli jednak w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega jej pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Przy tym zwrócić należy uwagę, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym w przypadku ustalenia, że na nieruchomości został zrealizowany cel jej wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie znajdują zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1981/11, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie wywłaszczenia działki nr [..] (dawniej nr [..]), dokonano w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.). Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami zatytułowanego "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości", art. 136 - art. 142 u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa m.in. na podstawie art. 5 i 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.).

W ocenie sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń zgodnie z zasadami rządzącymi postępowaniem wyjaśniającym w procedurze administracyjnej, w związku z czym mógł on stanowić wiarygodny i pełny materiał do poczynienia wszechstronnej oceny i subsumcji przepisów prawa materialnego.

Podkreślić przy tym należy, że zaskarżona decyzja wydana została w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania sformułowanymi w niniejszej sprawie przez WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 15 czerwca 2016 r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 113/16. Wówczas sąd uchylił kasacyjne rozstrzygnięcie wojewody przesądzając charakter celu, w jakim dokonano wywłaszczenia, tj. na realizację celu związanego z budową infrastruktury szkolnej. Sąd przy tym wyjaśnił, że nawet jeśli wywłaszczenie pierwotnie nastąpiło w celu budowy drugiego budynku szkoły, a w toku realizacji wywłaszczony grunt przeznaczono pod elementy infrastruktury sportowej przynależnej do szkoły, to nie można mówić o niedopuszczalnej zmianie celu wywłaszczenia. Cały czas bowiem wywłaszczona nieruchomość służy pierwotnie założonemu celowi w postaci realizacji elementów infrastruktury szkolnej służących uczącym się dzieciom. Według sądu do tych elementów niewątpliwie należy zaliczyć boisko, bieżnię, skocznię, plac apelowy, tereny zielone i rekreacyjne. Sąd polecił wyjaśnić, na podstawie dodatkowo zgromadzonego materiału dowodowego, czy zrealizowano elementy infrastruktury towarzyszącej budynkowi szkoły podstawowej. Wskazał również na potrzebę ustosunkowania się organu do zarzutów odwołania i pism uzupełniających.

Obecnie kontrolujący sprawę sąd doszedł do przekonania, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że zaskarżona decyzja wydana została po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zgodzie z wytycznymi sądu sformułowanymi w wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Gd 113/16, a tym samym nie narusza dyspozycji art. 153 p.p.s.a. który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Sąd podzielił ustalenia organu co do celu wywłaszczenia, który w związku z brakiem jego sprecyzowania w umowie przenoszącej własność należało wywieść z dokumentacji towarzyszącej wywłaszczeniu, zwłaszcza z pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Inspektoratu Oświaty z dnia 3 kwietnia 1959 r., z którego wynikało, że nabycie nieruchomości miało nastąpić w związku z budową budynku 15-izbowej szkoły w G. przy ul. M. Zgromadzona w sprawie dokumentacja natomiast potwierdziła, że cel wywłaszczenia rozumiany jako realizacja infrastruktury towarzyszącej szkole został zrealizowany przed wejściem w życie u.g.n., tj. przed dniem 1 stycznia 1998r.

Sąd jako prawidłowe ocenił podjęte przez wojewodę czynności dowodowe zmierzające do wykazania celu wywłaszczenia i jego realizacji. Wojewoda pozyskał z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zdjęcia lotnicze z okresu pomiędzy 1960 a 2008 rokiem, które potwierdziły, że działka objęta wnioskiem o zwrot stanowi obszar jednolity z terenem szkoły, na którym znajdowała się skocznia do skoków w dal i rozbieg.

Organ odwoławczy uzyskał również bogaty materiał dowodowy od Dyrekcji Szkoły Podstawowej nr [..] w G., w tym projekt z 1971 r., kosztorys z 1969 r. dotyczący ogrodzenia terenu szkoły oraz szczegółowy plan zagospodarowania terenu wraz z graficznym załącznikiem. Z dokumentacji tej wynika, że na terenie położonym na zachód od budynku szkoły planowano zlokalizować urządzenia sportowe, w tym boisko do piłki ręcznej, boisko do koszykówki, bieżnię prostą do biegów 60 – 3-torowa, skocznię w dal i w zwyż. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że nastąpiła realizacja powyższych planów. Świadczy o tym chociażby pośrednio pismo z dnia 18 listopada 1974 r. Wydziału Oświaty i Wychowania Urzędu Miejskiego w G., w którym prośbę o zaopiniowanie planów inwestycyjnych wydziału umotywowano m.in. istnieniem przy szkole nr [..] w G. boiska szkolnego, dla którego istniała potrzeba wybudowania szatni. Również zdjęcia z kroniki szkolnej opatrzone datą 13 czerwca 2004 r. przedstawiają boisko szkolne z powstałym miasteczkiem ruchu drogowego. Organ odwoławczy przesłuchał także świadków w osobach byłych i obecnych pracowników szkoły: M. W., W. G. i B. P., na okoliczność istnienia na terenie szkoły urządzeń zaliczanych do infrastruktury sportowej. Wskazani pracownicy zeznali spójnie, że w już latach 80-tych przedmiotowa działka była wykorzystywana na potrzeby szkoły o charakterze rekreacyjnym i ruchowym. Na tym terenie odbywały się zajęcia sportowe, na boisku, bieżni i skoczni w dal, a dzieci aktywnie spędzały tam przerwy. W późniejszym okresie zrealizowano również plac zabaw.

W konsekwencji uznać należało, że dowody z różnych źródeł – dokumenty, zdjęcia lotnicze i zeznania świadków potwierdzają, że obok budynku szkoły zrealizowano elementy infrastruktury sportowej i rekreacyjnej w postaci m.in. skoczni i terenów zielonych towarzyszące temu budynkowi i z nim funkcjonalnie związane. Potwierdzony rzetelnie zgromadzonymi w sprawie dowodami fakt wykorzystywania działki nr [..] dla prowadzenia zajęć sportowych i rekreacyjnych w ramach zajęć szkolnych świadczy o związaniu tych elementów z realizacją zadań szkoły, na potrzeby której wywłaszczono przedmiotową działkę. Okoliczność wzniesienia ogrodzenia pomiędzy boiskiem a działką objętą wnioskiem nie zmienia takich wniosków, gdyż nie zniweczyło to związku funkcjonalnego pomiędzy terenem rekreacyjno - sportowym a budynkiem szkoły, zaś służyć miało wyłącznie bezpieczeństwu dzieci.

W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie wojewoda, w zgodzie ze wskazaniami sądu administracyjnego orzekającego uprzednio, pozyskał kompletny materiał dowodowy, który dał podstawy do poczynienia wszechstronnej jego oceny i sformułowania wiarygodnych, prawdziwych wniosków. Wbrew zarzutom skargi sąd nie dopatrzył się uchybienia w braku przeprowadzenia przez organ wnioskowanego dowodu z akt wywłaszczeniowych dla wykazania celu wywłaszczenia uznając, że o zamierzonym celu wywłaszczenia przesądził już sąd administracyjny orzekając w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 113/16, którym zarówno wojewoda, jak i obecnie orzekający sąd są związani z mocy art. 153 p.p.s.a. Cel ten w sposób dostateczny i kompletny został natomiast już wykazany przeprowadzonymi i szczegółowo opisanymi dowodami przeprowadzonymi również w toku postępowania odwoławczego, co bezzasadnym czyniło wniosek skarżącej.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym kompleksowo przeanalizowano zgromadzony w toku postępowania odwoławczego materiał dowodowy, prawidłowo odniesiono się do zarzutów odwołania oraz argumentów podniesionych przez skarżącą w piśmie z dnia 13 lutego 2015 r. Zarzuty te bowiem koncentrowały się przede wszystkim wokół kwestii celu wywłaszczenia, zmierzając do zaprzeczenia jego związkowi z potrzebami szkoły. Wojewoda w sposób prawidłowy wykazał zaś nietrafność argumentacji skarżących, niepozostawiając żadnego z ich argumentów bez odpowiedzi. Nie sposób zaś dostrzec, tak jak to uczyniła skarżąca, naruszenia art. 153 p.p.s.a. w tym, że organ odwoławczy ze zgromadzonego dodatkowo materiału dowodowego wywiódł wnioski sprzeczne z jej stanowiskiem. Jest to subiektywny wniosek skarżącej, niedający się pogodzić się z wynikami postępowania dowodowego.

Mając powyższe na uwadze sąd nie dostrzegł uchybień procesowych ani naruszenia prawa materialnego, które zaważyłoby na bycie prawnym zaskarżonej decyzji. Wojewoda, zgodnie z wytycznymi sądu administracyjnego, uzupełnił postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym przez sąd, wykazując w sposób prawidłowy i wiarygodny realizację zamierzonego przy wywłaszczeniu celu związanego z potrzebami szkoły podstawowej. W ten sposób dostatecznie wyjaśniono kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu działki obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów nr [..].

Z przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.