Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 336/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 138 par. 2, art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ochrony przyrody oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Turawa decyzją z dnia [...], nr [...] orzekł o wymierzeniu R. L. kary pieniężnej za wycinkę (usunięcie) drzew na działce nr [...] k.m. [...], obręb [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Zarządu Zlewni Środkowej Odry - Odcinek Opolski z siedzibą w Opolu bez wymaganego zezwolenia, w łącznej wysokości - 18.287,62 zł. (sosna 44 cm - 6.372,26 zł; sosna 42 cm - 6.082,61 zł i jarząb 25 cm - 5.832,75 zł.). Podstawę prawną tej decyzji stanowił przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 380 ze zm.) oraz przywołane rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.). W uzasadnieniu organ podniósł, że postępowanie zostało wszczęte w związku z pismem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu - zwanego dalej w skrócie "RZGW" - z dnia 3 czerwca 2008 r., w którym poinformowano o usunięciu 4 sztuk drzew bez wymaganego zezwolenia na działce nr [...], czyli na trenie zbiornika wodnego [...] ul. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie RZGW. Po dokonaniu oględzin - przez komisję powołaną przez Wójta – w dniach 13 czerwca 2008 r. oraz 5 sierpnia 2008 r., ustalono że na działce nr [...], dzierżawionej przez R. L. od RZGW, wycięto (bez stosownego zezwolenia) trzy następujące drzewa: dwie sosny zwyczajne o obwodzie na wysokości 1,3 m - 44 cm i 42 cm, oraz jarzęba pospolitego - 25 cm. Organ podkreślił, że okoliczności wycinki 3 szt. drzew bez wymaganego zezwolenia nie kwestionował R. L. w swoich pismach z dnia 11 marca 2008 r. i 18 czerwca 2008 r.

Odwołanie od powyżej decyzji wniósł R. L. Podniósł, że RZGW, we wniosku z 26 lutego 2008 r. stwierdził, iż usunął on m.in. sosnę zwyczajną o obwodzie pnia 44 cm - drzewo suche i sosnę zwyczajną o obwodzie pnia 42 cm - drzewo zaatakowane hubą. Dodał, że w przypadku suchego drzewa można mówić wyłącznie o rodzaju drzewa np. sosnowego a nie o gatunku drzewa. Zdaniem R. L., organ I instancji niewłaściwie nałożył na niego karę pieniężną. Ponadto stwierdził, że istniał obowiązek usunięcia sosny zaatakowanej grzybem pasożytniczym - hubą, a obowiązek ten spoczywał na RZGW we Wrocławiu.

W piśmie z dnia 20 listopada 2008 r., zatytułowanym "uzupełnienie odwołania", pełnomocnik odwołującego stwierdził, że R. L. nie posiada i nie posiadał zawartej umowy dzierżawy z RZGW, a ponadto jest on jedynie, właścicielem domku letniskowego na tej działce. Dodał, że "nie był on właścicielem, ani też dzierżawcą gruntu." Stąd na R. L. - jako osobie trzeciej - nie ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew. Zezwolenia takie powinien uzyskać Zarządca, czyli RZGW we Wrocławiu.

W kolejnym piśmie z dnia 8 grudnia 2008 r., uzupełniającym odwołanie, pełnomocnik odwołującego zasygnalizował, że skoro zbiornik zaporowy [...] nie posiada określonej decyzją linii brzegowej, na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, to właściwym organem do wydania decyzji w zakresie usuwania drzew na obszarach między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej a nie wójt gminy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił szczegółowo przebieg postępowania przed organem I instancji, a następnie odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał, że w tej sprawie zachodzą przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie, odnoszącej się do następstw dokonanej wycinki drzew bez zezwolenia, zastosowanie mają w szczególności przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.). Na zasadzie art. 88 ust. 1 pkt 2 tej ustawy - wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Organ przyjął, w ślad za informacjami i dokumentami przedłożonymi przez RZGW, iż grunty - na których znajduje się także dzierżawiona przez R. L. działka [...] - nie spełniają warunków określonych w art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, jak również ze względu na spełnianie funkcji rekreacyjnej i ochronno-zalewowej, nie może być na nich prowadzona gospodarka leśna określona w art. 6 i 7 tej ustawy. Wobec powyższego wycinki wszelkich zadrzewień niebędących lasem w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach, winny być prowadzone zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody. Kolegium podkreśliło, że ponieważ orzekanie w tym przedmiocie przebiega w procesie administracyjnym, stąd w niniejszej sprawie maja również zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.).

Kolegium zwróciło uwagę, że postępowanie przed organem I instancji zostało zainicjowane wnioskiem RZGW we Wrocławiu, z dnia 26 lutego 2008 r. Wójt Gminy Turawa wzywał wnioskodawcę o uzupełnienie powyższego wniosku, a następnie wszczął postępowanie administracyjne, zawiadomił strony, w tym R. L., że w dniu 13 czerwca 2008 r. odbędą się oględziny. Zawiadomienie to dotarło do R. L. w dniu 10 czerwca 2008 r., a zatem z uchybieniem art. 7, 10 § 1 i art. 79 § 1 K.p.a. Oględziny w zapowiadanej dacie odbyły się bez udziału R. L., natomiast w protokole komisja odnotowała, że "nie stawił się mimo powiadomienia." Komisja wówczas stwierdziła, że zostały wycięte 3 sosny zwyczajne i jarząb, przy czym, ".. ze względu na niską wycinkę pni i brak możliwości pomiaru obwodu drzew na wysokości 1,3 m..", przyjęła wielkości dotyczące obwodu pni drzew z wniosku RZGW. W piśmie z dnia 18 czerwca 2008 r., R. L. polemizował z powyższymi ustaleniami komisji, wskazując, że "po lutym 2008 r. usunięcia 2 sosen i jarzębiny dokonał jego ojczym J. P." Nadto wyjaśnił, iż "dwa lata wcześniej o usunięciu sosny (złamanej) zadecydował S. a samego wycięcia dokonał M. E." Na potwierdzenie tej okoliczności wskazał 3 świadków, tj. M. E., J. O. i J. P. Po ponownych oględzinach w dniu 5 sierpnia 2008 r., dokonano modyfikacji dotyczącej jednego drzewa (sosny) przyjmując - bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - obwody pni drzew z pisma wnioskodawcy.

W ocenie Kolegium, organ I instancji, przy ustalaniu opisanego wyżej stanu faktycznego sprawy, dopuścił się naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1 K.p.a. Stąd Kolegium wskazało, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych organ winien ustalić w sposób niebudzący wątpliwości stan faktyczny, w tym także kto w istocie jest stroną (stronami) postępowania. W pierwszej kolejności powinien dokonać ustaleń (nawet przy istnieniu sygnalizacji jak w tej sprawie) czy podmiot, który usunął drzewa, mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest posiadaczem nieruchomości, na której one rosły. W drugiej kolejności, organ I instancji powinien ustalić kiedy, ile i o jakich obwodach pni drzew zostało usuniętych. Pomocne być mogą w tym przesłuchania świadków m.in. tych, o których wspomina w swoich wyjaśnieniach R. L. Kolegium stwierdziło, że dopiero wówczas, gdy stan faktyczny sprawy zostanie bez żadnych wątpliwości ustalony, organ I instancji może nałożyć karę pieniężną.

Kolegium zasygnalizowało również potrzebę ujęcia niezbędnych elementów w protokole, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych na usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zakrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229).

Skargę na powyższą decyzję wniósł R. L., zarzucając organowi naruszenie: - art. 19 i art. 20 w zw. z art. 22 K.p.a. wobec zapisów art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 4a Prawa wodnego, poprzez skierowanie po uchyleniu decyzji, przez organ odwoławczy, do niewłaściwego organu I instancji.

Zdaniem skarżącego, właściwym organem do prowadzenia postępowania w tej sprawie jest Dyrektor RZGW we Wrocławiu, jako organ administracji rządowej niezespolonej. Wycięte drzewa rosły bowiem na terenie stanowiącym wody płynące wewnątrz zbiornika zaporowego [...], stąd brak kompetencji dla wójta do orzekania. Na tę okoliczność skarżący zacytował treść przepisów: art. 2a pkt 14a i 16a o ochronie przyrody oraz art. 10 ust. 3 Prawa wodnego. Podkreślił, że w niniejszej sprawie decydują wyłącznie względy ochrony przeciwpowodziowej a nie przepisy ustawy o ochronie przyrody. Ponadto dodał, że Dyrektor RZGW pozostawał w bezczynności wobec wystąpienia R. L. o zezwolenie na wycinkę 4 drzew.

W odpowiedzi na skargę Kolegium Samorządowe w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium podniosło, że dla sztucznych zbiorników wodnych, a takim jest jezioro [...], nie ustala się linii brzegu, stad nie można w takiej sytuacji mówić o obszarze bezpośredniego zagrożenia, z art. 82 ust. 1 Prawa wodnego. Ponadto kompetencja dyrektora RZGW sprowadza się do możliwości nakazania usunięcia drzew lub krzewów w obszarze bezpośredniego zagrożenia. Przedmiotowa sprawa natomiast dotyczy innego stanu faktycznego - kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia – wynikającego z ustawy o ochronie przyrody.

W piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2010 r., pełnomocnik skarżącego podkreślił, że sporna działka, zgodnie z mapą geodezyjną jeziora [...], znajduje się na terenie oznaczonym "Wp", czyli na terenie wód płynących., stąd wycinka drzew nastąpiła "na terenie służącym celom ochrony przeciwpowodziowej (retencji) wód płynących, który to teren Dyrektor RZGW jest zobowiązany utrzymać w stanie odpowiadającym potrzebom ochrony.." W tej kwestii przywołał brzmienie art. 9 ust. 1 pkt 4a, art. 82 ust. 3 Prawa wodnego. Uznał, że na zasadzie art. 86 ust.1 ustawy o ochronie środowiska, od spornych drzew (ich wycinki) nie należy pobierać opłat. Do pisma dołączył umowę dzierżawy nieruchomości gruntowej z dnia 1 lipca 2007 r., pomiędzy RZGW we Wrocławiu a R. L. wraz z kserokopią mapy ewidencyjnej gruntów i budynków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury, która doprowadziła do wydania zaskarżonego aktu.

Na zasadzie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a, uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku zaś, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.).

Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], uchylająca decyzję pierwszoinstancyjną i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Wójta Gminy Turawa. Zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Z uwagi na zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia, przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były zatem kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem w przedmiocie wysokości naliczonej opłaty za usunięcie drzew bez zezwolenia, lecz zagadnienia dotyczące postępowania administracyjnego, poprzedzającego ustalenia kwestionowanej opłaty, w tym właściwość organu, bowiem jak podkreślał skarżący "decyzją zaskarżoną należało tę sprawę przekazać nie Wójtowi Gminy Turawa lecz Dyrektorowi RZGW we Wrocławiu."

W pierwszej kolejności odnotować należy, iż w myśl wyartykułowanej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu, merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej. Zasadniczym celem postępowania odwoławczego jest zatem kontrola decyzji wydanej w I instancji, poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto organ odwoławczy, po otrzymaniu odwołania jest zobowiązany w pierwszej kolejności stwierdzić dopuszczalność odwołania oraz wniesienia go w terminie. Jeżeli organ odwoławczy nie wyda postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a., to jest zobowiązany do wydania decyzji w trybie art. 138 K.p.a. Przepis ten określa rodzaje rozstrzygnięć wydawanych przez organy odwoławcze. Organ odwoławczy może bowiem wydać decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję; uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty będącej przedmiotem postępowania; uchyla decyzję i umarza postępowanie I instancji (art. 138 § 1 K.p.a.), bądź też uchyla decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (art. 138 § 2 K.p.a.). Z uwagi na treść skargi, wskazać także należy, że warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., jest stwierdzenie, że istnieją podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w formie decyzji i jednocześnie, z uwagi na istnienie wątpliwości co do istotnych okoliczności, rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Jeżeli natomiast nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, wówczas dodatkowe postępowanie dowodowe jest przeprowadzane w ramach postępowania odwoławczego art. 136 K.p.a. Organ odwoławczy bowiem nie przeprowadza ponownie dowodów, które zostały przeprowadzone przez organ I instancji. Zadaniem organu odwoławczego jest ocena materiału dowodowego, dotycząca stanu faktycznego stwierdzonego w czasie wydania decyzji przez organ I instancji, uzupełnionego o nowe okoliczności faktyczne, pominięte przez organ I instancji, jak i te okoliczności faktyczne, które po wydaniu decyzji przez organ I instancji uległy zmianie (zob. wyrok NSA z 28 lipca 2000 r., V SA 102/00 – LEX nr 49869, wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2005 r., II SA/Wa 2413/04- LEX nr 166510). Na marginesie zasygnalizować jedynie można, że organ administracji, odstępując od możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego i wydając decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., powinien wskazać przyczyny niezastosowania art. 136 K.p.a. (zob. wyrok SN z 9 czerwca 1999 r., III RN 7/99 - LEX nr 38453). Jednocześnie podkreślić trzeba, że przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w całości bądź w znacznej części stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności. Dlatego też, stwierdzając, że dla prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości bądź w znacznej części, organ odwoławczy obowiązany jest wydać decyzję kasacyjną określoną w art. 138 § 2 K.p.a.

Mając na uwadze poczynione wyżej wywody w zakresie kompetencji organu odwoławczego na tle art. 138 K.p.a., należy już na wstępie zauważyć, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję na podstawie przywołanego przepisu, wskazał jakie przepisy prawa materialnego mają zastosowanie w niniejszej sprawie, a ponadto w jakim kierunku należy przeprowadzić postępowanie dowodowe, w celu ustalenia niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy. Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, w związku z zarzutami odwołania o braku właściwości, że właśnie przez wójta dopuszczalne jest w przedmiotowej sprawie prowadzenie postępowania administracyjnego i rozstrzygniecie sprawy decyzją.

Zaprezentowane rozważania teoretyczne, w świetle regulacji art. 138 K.p.a., pozwalają na stwierdzenie, że zarzut skargi, iż organ odwoławczy po uchyleniu decyzji skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia niewłaściwemu organowi I instancji, tj. Wójtowi Gminy Turowa, jest niezasadny. W tym miejscu przypomnieć przyjdzie, że zdaniem skarżącego, właściwym organem do prowadzenia postępowania dotyczącego wycinki drzew na spornym terenie jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, jako organ administracji niezespolonej, zwany dalej w skrócie Dyrektor RZGW. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że decyzje wydane przez oba organy orzekające w tej sprawie dotyczą nałożenia kary administracyjnej za wycinkę drzew bez zezwolenia, na zasadzie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Z przywołanego przepisu wynika, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. W przypadku usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, niezależnie od przyczyn samowolnego ich wycięcia, wójt, burmistrz lub prezydent ma obowiązek nałożenia kary - art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Obowiązek uzyskania zezwolenia wynika bowiem z art. 83 ust. 1 tej ustawy. Z kolei przypadki, w których usunięcie drzew nie wymaga zezwolenia zostały wymienione w art. 83 ust 6 ustawy o ochronie przyrody, przy czym stanowią one katalog zamknięty i stwarzają pełną listę wyjątków od zasady wprowadzającej obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów. Bezsporną okolicznością w sprawie jest fakt, że samowolna wycinka drzew z działki nr [...] nie dotyczy drzew z terenu lasu (art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy). Ponadto przyznać należy rację organom orzekającym w niniejszej sprawie, że wycinka drzew z ww. działki nie dotyczy - jak twierdzi skarżący - usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału (art. 83 ust. 6 pkt 7 ustawy). Jak wskazywały organy, działka nr [...], na której rosły usunięte bez zezwolenia drzewa, nie znajduje się na obszarze położonym między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym, choćby już tylko z tej przyczyny, że dla zbiorników sztucznych nie ustala się linii brzegu – art. 82 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Powtórzyć przyjdzie za organem, że tym samym nie ma mowy o jej usytuowaniu w obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego - obszary bezpośredniego zagrożenia powodzią obejmują tereny między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, a także wyspy i przymuliska. Tylko na obszarach, o których mowa wyżej, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może, w drodze decyzji, jeśli nie utrudni to ochrony przed powodzią, nakazać usunięcie drzew lub krzewów (art. 82 ust. 3 pkt 3 i art. 82 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Ponadto podkreślić należy, ze sprawa stanowiąca przedmiot niniejszego rozpoznania nie dotyczy udzielenia zezwolenia lecz wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia – art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Dodać także trzeba, że organy akcentowały - w ślad za opisanym stanem faktycznym - iż wycinka trzech drzew nastąpiła bez zgody na jej dokonanie. Tej okoliczności nie kwestionuje skarżący. Skoro nastąpiło usunięcie drzew bez zezwolenia, stąd obowiązkiem Wójta Gminy Turawa było wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie omówionego wyżej przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Odnotować również można, że przy nakładaniu kary za usunięcie drzew bez zezwolenia nie bada się stopnia zawinienia strony ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie (zob. wyrok NSA z 5 marca 2009 r., II OSK 291/08 - LEX nr 529915). Dlatego też słusznie organ podniósł, że nie stanowią usprawiedliwionej okoliczności wskazywanej przez skarżącego, informacje kierowane na piśmie do Dyrektora RZGW o stanie 4 drzew, ich zagrożeniu i potrzebie ich wycięcia (usunięcia). Kwestia stwarzania przez drzewo zagrożenia na działce nr [...] czy też choroba drzew lub ich obumarcie (uschnięcie) w żadnym przypadku nie upoważniały skarżącego do samodzielnego usuwania drzew, nawet jeśli to bezprawne działanie wynikało - jak twierdził skarżący - ze zniecierpliwienia na oczekiwane w tej sprawie stanowisko Dyrektora RZGW, jako zarządcy wydzierżawionej przez skarżącego działki a stanowiącej własność Skarbu Państwa (zob. wyrok WSA z 3 listopada 2009 r., II SA/Ol 816/09 - LEX nr 531599; wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II OSK 204/08 - LEX nr 518204).

W świetle przedstawionego dotychczas stanu faktycznego i prawnego w rozpoznawanej sprawie, Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego w przedmiocie zaistniałych przesłanek do zastosowania przepisu art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Jednakże zgodzić się również trzeba z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywodami, dotyczącymi zasad prowadzenia wszczętego postępowania administracyjnego, jakimi kierują się organy - wymienione w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - rozpoznając sprawę o wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w przypadku usunięcia drzew bez zezwolenia, którą w tej sprawie organ podjął w wyniku interwencji Dyrektora RZGW. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, której naruszenie skutkuje istotną wadliwością postępowania, jest wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej. Powołany przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 K.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przywołane zasady powinny mieć odzwierciedlenie w treści decyzji, a zatem w uzasadnieniu sprawy.

W rozpoznawanej sprawie, w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary, a w szczególności jej wysokości, istotne znaczenie ma - oprócz ustalenia rodzaju i gatunku usuniętego drzewa, przyczyny i daty usunięcia - ustalenie obwodu pni drzew usuniętych, co wynika z przepisów rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229). W tej kwestii organ I instancji nie poczynił ustaleń, bowiem do naliczenia wysokości omawianej kary przyjął wielkości (obwody pni) z wniosku interwencyjnego RZGW zawierającego informację o usuniętych drzewach bez zezwolenia. Jednoznaczne ustalenie przez organ obwodu pni, ma decydujące znaczenie w przedmiocie wysokości wymierzanej administracyjnej kary pieniężnej, w przypadkach określonych w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Dokonanie w tej kwestii ustaleń przez organ odwoławczy nie mieści się w granicach dozwolonego prowadzenia postępowania uzupełniającego, w trybie art. 136 K.p.a., a ponadto prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności polegającej m.in. na dwukrotnej ocenie materiału dowodowego przez dwa różne organy orzekające w danej sprawie. W związku z powyższym, nie można przypisać organowi drugiej instancji, jak sugeruje skarżący, że organ ten przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy Turawa działał bezprawnie.

Motywy swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, akcentując konieczność ustalenia obwodu pni drzew oraz jednoznaczne wskazanie ilości tych drzew, bowiem organ I instancji na tę okoliczność powołał się wyłącznie na pismo skarżącego, w którym przyznał, że wycinka dotyczyła 3 szt. drzew. Warto zaznaczyć, że organ odwoławczy zasygnalizował, iż organ I instancji w pierwszej kolejności zobowiązany jest ustalić, czy podmiot, który usunął drzewa, mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest posiadaczem nieruchomości, na której one rosły, co pozwoli na jednoznaczne określenie strony (stron) postępowania. Dopiero wówczas, gdy w przedstawionych kwestiach stan faktyczny zostanie jednoznacznie ustalony, organ I instancji może wymierzyć (naliczyć) karę administracyjną za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Organ odwoławczy prawidło stwierdził i opisał przestawione wyżej nieprawidłowości. Organ ten nie wyręcza organu I instancji w zakresie pełnego i istotnego ustalenia stanu faktycznego, decydującego o wysokości naliczanych kar. Kolegium uzasadniło natomiast stanowisko w przedmiocie właściwości rzeczowej organu przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej, podkreślając, że zakres kompetencji dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej nie obejmuje wymierzania kar za usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia. Ponadto organ odwoławczy nie nadużył uprawnienia wynikającego z art. 138 § 2 K.p.a., a zatem prawidłowo uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, czyli Wójta Gminy Turawa. Organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, udzielił wskazówek co do postępowania dowodowego we wszczętej sprawie.

Reasumując, ponieważ ustalenia organu pierwszej instancji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, w zakresie opisanym wyżej, nie znajdowały oparcia w materiale dowodowym, stwierdzić należało, iż w niniejszej sprawie postępowanie pierwszoinstancyjne przeprowadzone zostało z rażącym naruszeniem procedury administracyjnej. Dlatego też, jako prawidłowe i w pełni uzasadnione uznać należało wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej określonej w art. 138 § 2 K.p.a.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.