Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 353/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak Sędziowie NSA Ewa Makosz- Frymus (spr.) WSA Maciej Dybowski Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi E. F.L. SA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieważności dowodu rejestracyjnego. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Makosz-Frymus KB/


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją Starosty Powiatowego w K. nr [...]z dnia [...]., wydaną po rozpatrzeniu wniosku T. B., pojazd marki Citroen o nr nadwozia [...] i nr silnika [...] zarejestrowany został jako samochód ciężarowy, co do którego wydano dowód rejestracyjny seria i nr [...], tablice rejestracyjne nr [...] oraz kartę pojazdu seria i nr [...].

Od powyższej decyzji w dniu [...] października 2005r. sprzeciw do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł Prokurator Okręgowy w K., który zarzucił rażące naruszenie prawa – art. 68 ust. 1, 5, 7 i 12 ustawy z 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym, poprzez niezachowanie określonego w powołanych przepisach wymogu uzyskania świadectwa homologacji w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że przeciwko T. B. – właścicielowi firmy "[...]" prowadzone jest śledztwo w sprawie nr [...] w przedmiocie dokonywania fikcyjnych przebudów samochodów osobowych na ciężarowe w celu zaniżenia bądź wyłudzenia zwrotu podatku VAT i podżeganie rzeczoznawców oraz diagnostów do poświadczania nieprawdy w ocenach technicznych i zaświadczeniach z badań technicznych tych pojazdów potwierdzających dokonanie stosownych przeróbek. W toku postępowania przygotowawczego ustalono, że T. B. złożył w Starostwie Powiatowym w K. wniosek o zarejestrowanie samochodu marki Citroen Xantia o nr nadwozia [...] i nr silnika [...]. Do wniosku dołączone zostały faktury VAT i wyciąg ze świadectwa homologacji dnia [...] listopada 1998r. Na podstawie tych dokumentów wskazany pojazd został zarejestrowany jako samochód osobowy i otrzymał nr rejestracyjny [...]. Następnie wnioskiem z [...] stycznia 2000r. T. B. wystąpił o zarejestrowanie rzeczonego pojazdu jako samochodu ciężarowego, dołączając do wniosku opis zmian dokonanych w pojeździe oraz opinię Zespołu Rzeczoznawców Automobilklubu nr [...]z [...] r. i zaświadczenia z [...] grudnia 1999r. o przeprowadzonym badaniu technicznym. Zdaniem Prokuratora Okręgowego powołane dokumenty nie były wystarczające do zarejestrowania pojazdu jako ciężarowego, wobec czego decyzja Starosty Powiatowego w K. nr [...] z dnia [...] r. wydana została z naruszeniem przepisów art. 68 ust. 1, 5, 7 i 12 ustawy prawo o ruchu drogowym.

Wobec powyższego, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 23 października 2000r. sygn. akt OPK 17/00 i z 18 grudnia 2000r. sygn. akt 18/00) oraz Sądu Najwyższego (uchwała SN z 9 listopada 2001r. sygn. akt III RN 194/01) Prokurator Okręgowy wniósł o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji o rejestracji i wydaniu dowodu rejestracyjnego seria i nr [...].

Decyzją nr [...] z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność dowodu rejestracyjnego seria nr [...] wydanego [...] r. przez Starostę Powiatowego w K. na samochód ciężarowy marki Citroen Xantia o nr rejestracyjnym [...] i nr nadwozia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w rzeczonym pojeździe przebudowano wnętrze poprzez zamontowanie za tylnymi fotelami na całej wysokości przegrody stałej. Powołując się na orzecznictwo wskazane w sprzeciwie organ administracji uznał, że na dokonanie powyższej zmiany nie zostało wydane świadectwo homologacji, co stanowi rażące naruszenie art. 68 ust. 1, ust. 2 i ust. 9 ustawy z 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) według stanu na dzień wydania decyzji rejestracyjnej.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył w tej sprawie E. F. L. S.A., w którym zarzucono naruszenie procedury administracyjnej określonej w art. 7, 8 i 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, iż rozpatrywana decyzja rejestracyjna narusza prawo w stopniu rażącym, wobec czego w konkluzji wniesiono o uchylenie decyzji z [...] r. i o umorzenie postępowania.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] r. utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję własną z [...]r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ podzielił swoją wcześniejszą ocenę prawną podtrzymując tezę, że w typie i rodzaju pojazdu dokonano zmian, które wymagały, stosownie do obowiązujących przepisów prawa, uzyskanie homologacji.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z zachowaniem ustawowego terminu, wniósł E. F. L. S.A. podtrzymując stanowisko wyrażone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji nr [...] z [...] r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

W niniejszej sprawie, rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że organy orzekające naruszyły przepisy prawa w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

Już z samej redakcji podjętych w Samorządowym Kolegium Odwoławczym rozstrzygnięć wynika, iż organ administracji przyjął, że dowód rejestracyjny stanowi decyzję administracyjną, skutkiem czego dopuszczalnym jest poddanie go weryfikacji w trybie art. 156 k.p.a. Z takim potraktowaniem dowodu rejestracyjnego nie sposób się zgodzić, choć przesłanki takiego podejścia można zrozumieć. Tymczasem akt rejestracji pojazdu ma charakter złożony. Z jednej strony bowiem akt ten ma cechy decyzji administracyjnej w znaczeniu materialno-prawnym, z drugiej jednak rejestracja pojazdu następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od zaistnienia których i ustawa i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji. Takie postępowanie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej i decyzja ta poprzedza czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic (por. np. uchwałę NSA z 24 września 2001 r. OPS 6/01 publ. ONSA 2002, nr 1 poz. 7). Generalnie także aktualnie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla, iż sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 15 marca 2006 r. sygn. akt IOSK 608/05).

Dowód rejestracyjny nie jest zatem decyzją administracyjną w dosłownym rozumieniu, stąd podchodząc stricte formalnie do tego problemu, nie można do dowodu rejestracyjnego stosować przepisów dotyczących decyzji, a więc m. in. w niniejszej sprawie art. 156 kpa. Przepis ten wyraźnie stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność "decyzji". Uwzględniając powyższe przy ocenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego działającego w obu instancjach, Sąd ma na uwadze także wskazane powyżej związki między decyzją w sprawie dowodu rejestracyjnego i dowodem rejestracyjnym. Wyrażają się one także w tym, że pewne treści rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji są zawarte w dowodzie rejestracyjnym, np. wskazanie rodzaju zarejestrowanego samochodu. Należy też podkreślić, iż utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - na tle stosowania różnych przepisów materialnoprawnych - jest pogląd, że nietrafne ujęcie rozstrzygnięcia w sensie językowym, nie powoduje nieważności decyzji (por.: wyrok NSA z dnia 9 lutego 1993 r., SA/Lu 1187/92 z aprobującą glosą W. Tarasa, Samorząd Terytorialny 1993, nr 11, s. 68, czy też wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1997 r., I SA/Gd 691/96). Skoro zatem, z sentencji i uzasadnienia decyzji (stanowiących jedną całość) wynika jednoznacznie, że SKO stwierdzało "nieważność rejestracji owego pojazdu", to uchybienie procesowe w zakresie językowej redakcji sentencji decyzji, zdaniem orzekającego składu, nie było rażącym naruszeniem prawa, powodującym nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Przy rozpoznaniu sprawy organy administracyjne dopuściły się także i innych uchybień proceduralnych istotnie wpływających na rozstrzygnięcie, powodujących konieczność wyeliminowania ocenianych decyzji z obrotu prawnego. Organy te bowiem bez jakiegokolwiek dowodu przyjęły, iż E. F. L. ma przymiot strony postępowania administracyjnego. Za procedowaniem w tej sprawie z udziałem ww. spółki nie przemawiał żaden dokument dołączony do akt. Nawet z pism samej strony nie wynikało wprost, by E. F. L. był kiedykolwiek właścicielem przedmiotowego pojazdu. Jedyny ślad zawiera pismo – sprzeciw Prokuratora Okręgowego w K. Tamże bowiem w ostatnim zdaniu wskazano, że "kolejnym właścicielem pojazdu był E. F. L.". To sformułowanie jest jednak niedostatecznie precyzyjne. Nawet jeśli wg twierdzeń Prokuratury własność pojazdu w chwili orzekania przez organy administracji publicznej można wywieźć ze spraw karnych, które wraz z aktem oskarżenia przekazano do sądów powszechnych, to fakt ten powinien mieć należyte udokumentowanie w aktach administracyjnych, czego w tej sprawie nie uczyniono. Fakt posiadania legitymacji procesowej przez E. F. L. powinien mieć należyte udokumentowanie w aktach administracyjnych, bowiem, przykładowo, konsekwencją skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, jest zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., stwierdzenie nieważności takiej decyzji.

Podsumowując, Sąd uznał, że ze względu na wymienione błędy proceduralno-

-prawne należy uchylić zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję pierwotną SKO, jako orzeczenia naruszające przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy także wskazać, iż niniejsze orzeczenie Sądu nie narusza linii orzecznictwa, która wyraźnie zaznacza się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu w sprawach ze skarg na decyzje dotyczące wcześniejszych decyzji odnośnie do rejestracji samochodów ciężarowych bez świadectwa homologacji (po zamontowaniu w samochodzie osobowym stałej przegrody za tylnymi fotelami

w celu przystosowania pojazdu do przewozu ładunków). Dotyczy to także orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na tle podobnych, do rozpatrywanej, spraw ze skarg tej samej Strony skarżącej. Sąd uważa za wskazane jeszcze raz podkreślić, iż powodem uchylenia decyzji w niniejszej sprawie były dostrzeżone błędy proceduralno-prawne, a nie niewłaściwa interpretacja bądź zastosowanie przepisów prawnych. Zresztą te aspekty postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym nie podlegały odrębnej ocenie Sądu. Tym nie mniej Sąd za wskazane uznaje stwierdzić. iż podziela poglądy dotychczasowego orzecznictwa. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż samo zamontowanie przegrody bagażowej i inne ewentualne modyfikacje pojazdu poparte tylko zaświadczeniem o badaniu technicznym, nie wystarczało do dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowego w świetle postanowień ówczesnego art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym. Sąd jest też zdania, że rejestracja pojazdu bez wymaganej przepisami prawa homologacji jest rażącym naruszenia prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności obarczonej takim błędem decyzji. Dodać należy jednak także, zgadzając się z wyrokiem NSA z dnia 26 maja 2004 r. (OSK 221/04), iż "stwierdzenie nieważności decyzji na tej podstawie, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa wymaga w każdym przypadku nie tylko ustalenia treści normatywnej (przepisów prawnych), na podstawie której została wydana kwestionowana decyzja, ale także oceny czy przyjęcie innego rozumienia przepisów przez organ, który wydał podlegające ocenie orzeczenie, odbiega od prawidłowego rozumienia ich treści w stopniu, który może być uznany za rażące naruszenie prawa". Stąd też stanowisko organu co do wad w procesie rejestracji samochodów ciężarowych bez świadectwa homologacji (a więc czy stanowią one rażące naruszenie prawa) wymaga pogłębionego uzasadnienia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Na marginesie Sąd wskazuje, a co wynika z akt administracyjnych, że T. B., pierwszemu właścicielowi pojazdu, na którego wniosek wydano decyzję o rejestracji samochodu ciężarowego, nie doręczono zaskarżonej decyzji . Tym samym, T. B. został pozbawiony faktycznej możliwości wywiedzenia skargi do Sądu, w której mógłby podnieść swoje argumenty w sprawie. Brak doręczenia

ww. decyzji w praktyce ograniczył więc mu możliwość realizacji prawa do sądu.

W związku z powyższym, organy administracji ponownie rozpatrując sprawę, winny zwrócić większą uwagę na wymagania formalne postępowania administracyjnego, mając na względzie powyższe wskazówki Sądu.

Ze wskazanych wyżej powodów, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie mogły się ostać, zatem na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

/-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Makosz-Frymus