Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 498/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6366 Tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 par. 1 art. 104 art. 110 par. 12 ust. 6 art. 110 par. 18
journal: Dz.U. 2006 nr 90 poz 631
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity
article: art. 151 art. 153 art. 183 art. 184 art. 189 art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2621/15 w sprawie ze skargi P. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. z siedzibą w [...] na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. oddala wniosek Stowarzyszenia A. z siedzibą w [...] o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2621/15, oddalił skargę A. w Warszawie na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku A. (A.) z dnia 23 marca 2012 r. cofnięcie B. z siedzibą w [...] (B.) zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej B. do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa (udzielonego decyzją Ministra Kultury z dnia [...] lutego 2003 r., zmieniającą decyzję Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1995 r., zmienioną decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] października 1998 r.) - umorzył postępowanie w całości.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w ww. wniosku A. podniosła, iż stosownie do art. 11012 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 ze zm.) oraz art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1016) B. zobowiązany był w terminie 6 miesięcy od powołania Komisji Prawa Autorskiego, przedłożyć wniosek o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń za reemisję reprezentowanego przez siebie repertuaru. B. stosowny wniosek przedłożył w dniu 20 czerwca 2011 r., ale pismem z dnia 13 stycznia 2012 r. wniosek wycofał. Wobec wycofania wniosku, Komisja Prawa Autorskiego, postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 r., umorzyła postępowanie. W ocenie A., cofnięcie wniosku spowodowało, że Stowarzyszenie nie wykonało ciążącego na nim obowiązku złożenia wniosku w terminie określonym w art. 3 ust. 5 ww. ustawy nowelizującej. Zdaniem A. skutkować to powinno cofnięciem B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja. Ponadto A. zarzuciła B., że projekt tabeli wynagrodzeń był przygotowany nienależycie, zawierał uchybienia o charakterze formalnym i merytorycznym. Uzasadniając natomiast istnienie legitymacji do złożenia przedmiotowego wniosku A. podniosła, że zrzesza podmioty korzystające z utworów na polu reemisji, a do jej celów statutowych należy "reprezentacja i ochrona interesów jej członków". Bierze też "czynny udział" w postępowaniach przed Komisją Prawa Autorskiego, m.in. w przedmiotowym postępowaniu z wniosku B..

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], odmówił zmiany decyzji w sprawie udzielenia B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi poprzez cofnięcie tego zezwolenia na polu eksploatacji reemisja. Minister przyjął, że A. ma interes prawny w określonym rozstrzygnięciu sprawy. Nie podzielił jednak tezy, iż B. uchybił ustawowemu obowiązkowi złożenia do Komisji Prawa Autorskiego wniosku o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń za reemisję. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak [...], utrzymał w mocy ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2395/13, uchylił decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie organ powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie, mając na uwadze fakt, że A. wnosiła o cofnięcie zezwolenia, a w razie wątpliwości, powinien wezwać A. do sprecyzowania lub uzupełnienia wniosku. W pierwszej kolejności Minister powinien jednak ocenić, czy wnioskodawca ma legitymację do wystąpienia z takim wnioskiem oraz ustalić krąg uczestników tego postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r., wezwał A. do wskazania, czy pismo z dnia 23 marca 2012 r. stanowi wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia (częściowego) B. zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej B. do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu reemisji, czy też wniosek o zmianę tego zezwolenia poprzez wykreślenie prawa do zarządzania przez B. prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja. Ponadto, Minister wezwał A. do wskazania, w jakim trybie wniosek ten został złożony - czy w trybie art. 31 § 1 k.p.a., czy też w trybie art. 28 k.p.a. W odpowiedzi A. wskazała, że pismo z dnia 23 marca 2012 r. zawiera wniosek o cofnięcie B. zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu reemisji kablowej oraz, że wniosek ten został złożony w oparciu o przepis art. 28 k.p.a. Jednocześnie podniosła, że powyższe nie wyklucza, iż jako organizacja społeczna zrzeszająca operatorów kablowych, może żądać cofnięcia zezwolenia, gdyż jest to uzasadnione celami statutowymi oraz przemawia za tym interes społeczny. Minister ponownie wezwał A. do jednoznacznego wskazania w jakim trybie został złożony wniosek z dnia 23 marca 2012 r. Odpowiadając na wezwanie Ministra A. podtrzymała dotychczasowe stanowisko.

Uzasadniając umorzenie postępowania Minister wskazał, że powoływane przez A. okoliczności nie świadczą o posiadaniu przez ten podmiot interesu prawnego w żądaniu częściowego cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie udzielonego B.. Z art. 110 ust. 6 ustawy o prawie autorskim wynika, że uczestnikiem postępowania w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń, oprócz wnioskodawcy, może być również organizacja zrzeszająca podmioty korzystające z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, których działalność obejmuje pola eksploatacji wynikające z tabel wynagrodzeń, o ile zgłosi wniosek o udział w tym postępowaniu w terminie wskazanym w tym przepisie. Przepis ten wyraźnie wskazuje, jakim organizacjom i w jakim postępowaniu przysługuje prawo uczestnictwa. Jest to postępowanie o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń. Zakresem tej regulacji nie zostało natomiast objęte żadne inne postępowanie, w szczególności postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie. Zatem, przepis ten ustala jedynie krąg uczestników postępowania mającego za przedmiot wyłącznie zatwierdzenie tabel wynagrodzeń. Zdaniem Ministra nie można rozszerzać szczególnego uprawnienia przyznanego przez art. 11012 ust. 6 pkt 3 ustawy o prawie autorskim, organizacjom zrzeszającym podmioty korzystające z utworów, których działalność obejmuje pola eksploatacji wynikające z tabel wynagrodzeń w odniesieniu do postępowań prowadzonych na podstawie art. 11013 ust. 4 ustawy o prawie autorskim, na inne postępowania. Postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń prowadzone jest bowiem w oparciu o inną materialnoprawną podstawę (art. 11013 ust. 4 ustawy o prawie autorskim) niż postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi (art. 104 ust. 5 ustawy o prawie autorskim). Ponadto A. jest organizacją reprezentującą interesy zrzeszonych w niej członków i cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi B. na polu eksploatacji reemisja nie wpływa bezpośrednio na jej sytuację prawną, ani nawet pośrednio. Minister przyjął, że A. może być w sensie faktycznym zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, której przedmiotem miałoby być cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie udzielonego B., ale nie może uzasadnić tego zainteresowania przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skierowania do organu administracji żądania podjęcia stosownych czynności.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] września 2015 r., po rozpatrzeniu wniosku A. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu przedstawione przez A. argumenty mające przemawiać za uznaniem za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie potwierdzają interesu prawnego w cofnięciu zezwolenia B. na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja. Wydanie decyzji w zakresie wniosku o częściowe cofnięcie zezwolenia B. na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja, nie spowodowałoby przysporzenia praw lub obowiązków A., ani ich zubożenia. Za chybione uznał też twierdzenia wnioskodawcy, w których wywodzi on istnienie interesu prawnego z obowiązku realizacji celu statutowego. W ocenie organu nie można uznać, że postanowienie § 6 pkt. 1 statutu A. jest podstawą materialnoprawną tego obowiązku w zakresie interesu prawnego. Celem A. jest działanie w interesie zrzeszonych w nim podmiotów, a nie w interesie własnym. Zdaniem organu nawet gdyby przyjąć, że podmioty zrzeszone w A. posiadają interes prawny w częściowym cofnięciu zezwolenia B. na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja, to nie można wnioskować o emanacji tego interesu na organizację społeczną, w której są zrzeszeni. Minister stwierdził, iż w przepisy prawa autorskiego, które warunkowo przyznają uprawnienie do udziału w postępowaniu o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń organizacji zbiorowego zarządzania na poszczególnych polach eksploatacji, nie mogą być intepretowane rozszerzająco, na inne postępowania dotyczące organizacji zbiorowego zarządzania. Art. 11012 stanowi, że uczestnikami postępowania obok wnioskodawcy przedkładającego tabelę do zatwierdzenia i innych organizacji zbiorowego zarządzania są organizacje zrzeszające podmioty korzystające z utworów lub przedmiotów prawa pokrewnych, których działalność obejmuje pola eksploatacji wynikające z tabel wynagrodzeń, w sytuacji, gdy złożą one wniosek o udział w tym postępowaniu, w terminie wyznaczonym przez przewodniczącego zespołu orzekającego Komisji Prawa Autorskiego.

Skarga A. zaskarżyła powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie: art. 28 k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 5 ustawy o prawie autorskim - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nieuznanie A. za stronę postępowania, w sytuacji, w której wniosek o cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji złożony został przez A. jako organizację zrzeszającą operatorów kablowych, oraz gdy zaszły przesłanki uzasadniające cofnięcie B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi. Złożenie wniosku stanowiło realizację statutowego obowiązku A., dbanie o interes gospodarczy jej członków; art. 28 k.p.a. w zw. z art. 11012 ust. 6 ustawy o prawie autorskim - poprzez ich błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że art. 11012 ust. 6 ustawy o prawie autorskim określający krąg podmiotów w postępowaniu o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń, nie może być podstawą uznania A. za stronę tego postępowania; art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania z uwagi na nieposiadanie przez A. statusu strony.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu

nie można uznać, że normą prawną z której wypływa interes prawny strony skarżącej stanowią postanowienia statutu A.. Zwłaszcza, że celem A. jest działanie w interesie zrzeszonych w nim podmiotów, a nie w interesie własnym. Natomiast rozstrzygnięcie sprawy musi mieć bezpośredni wpływ na interes prawny A. (na jej prawa i obowiązki), a nie tylko prawa i obowiązki członków których reprezentuje. Z art. 11012 ust. 6 ustawy o prawie autorskim wynika, że uczestnikiem postępowania w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń, oprócz wnioskodawcy, może być również organizacja zrzeszająca podmioty korzystające z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, których działalność obejmuje pola eksploatacji wynikające z tabel wynagrodzeń, o ile zgłosi wniosek o udział w tym postępowaniu w terminie wskazanym w tym przepisie. Przepis ten dotyczy postępowania o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń, zakresem tej regulacji nie zostało objęte żadne inne postępowanie, w szczególności postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie. Postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi prowadzone jest w oparciu o inną materialnoprawną podstawę (art. 104 ust. 5 ustawy o prawie autorskim), niż postępowanie w sprawie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń (art. 11013 ust. 4 ustawy o prawie autorskim). Ponadto skoro A. jest organizacją reprezentującą interesy zrzeszonych w niej członków, to cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi B. na polu eksploatacji reemisja nie wpływa na jej sytuację prawną. Zdaniem Sądu wnioskodawca posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny w żądaniu częściowego cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie. Pomiędzy żądaniem A. i jego sytuacją prawną brak jest związku materialnoprawnego, tj. brak jest normy prawa materialnego, która - przy uwzględnieniu żądania wnioskodawcy - mogłaby wywrzeć bezpośredni skutek na sytuację prawną A.. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją nie wykazało istnienia interesu prawnego A., a co za tym idzie, przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Słusznie zatem Minister stwierdził, że dalsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Skargą kasacyjną A. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że A. nie przysługuje status strony postępowania, a w konsekwencji wydanie wyroku oddalającego skargę na decyzję organu, umarzającą postępowanie o cofnięcie uczestnikowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji;

2) art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego pierwszego przepisu i oddalenie skargi A., na skutek błędnego uznania, że A. nie przysługuje status strony w postępowaniu o cofnięcie uczestnikowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji, w sytuacji, gdy w toku postępowania wykazała, że status strony jej przysługuje;

3) art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., o sygn. akt VII SA/Wa 2395/13, w którym WSA, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nakazał organowi dokonanie oceny, czy wnioskodawca ma legitymację do wystąpienia z wnioskiem o cofnięcie uczestnikowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji i ustalenia kręgu uczestników takiego postępowania, tymczasem organ, pomimo przedstawienia przez skarżącą wyczerpującej argumentacji na potwierdzenie posiadania przez nią statusu strony przedmiotowego postępowania, jak również na okoliczność przysługującej skarżącej jako organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a. możliwości żądania wszczęcia przedmiotowego postępowania z urzędu, zamiast dokonać przedmiotowej oceny wydał dwa odrębne rozstrzygnięcia, których skutkiem było nierozstrzygnięcie sprawy co do meritum a ponadto przez niedokonanie ustaleń co do kręgu uczestników tego postępowania.

Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że A. jest stroną przedmiotowego postępowania o cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji bowiem postępowanie to dotyczy jej obowiązków statutowych. Ponadto żąda ona cofnięcia ww. zezwolenia ze względu na swój interes prawny. Skarżąca podniosła, że zgodnie ze statutem jest izbą gospodarczą, która to stosownie do art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych, są organizacjami samorządu gospodarczego, reprezentującymi interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców. W sytuacji, w której zagrożone są interesy gospodarcze podmiotów zrzeszonych w izbie gospodarczej, izba taka jest zobowiązana do podjęcia stosownych działań, mających na celu ochronę tych interesów. W przedmiotowej sprawie B. w sposób niewłaściwy, zdaniem A., wykonywało swoje obowiązki związane ze zbiorowym zarządem prawami autorskimi, w konsekwencji czego należało uznać, ze działało na szkodę operatorów kablowych zrzeszonych w A.. W szczególności nie dopełniło obowiązku przedłożenia Komisji Prawa Autorskiego wniosku o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń za reemisję repertuaru reprezentowanych przez siebie twórców, w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 11016 ustawy o prawie autorskim, zatwierdzone w takim postępowaniu stawki wynagrodzeń B. stosowane byłyby w umowach zawieranych przez operatorów kablowych, również tych zrzeszonych w A.. Zatwierdzenie tych tabel leży zatem w interesie operatorów kablowych. Dlatego uznać należy, że A. występując do Ministra z przedmiotowym wnioskiem na podstawie art. 104 ust. 5 pkt 3 ww. ustawy realizowała swój obowiązek ochrony interesu gospodarczego członków zrzeszonych w tej izbie. Była zatem legitymowana do wszczęcia przedmiotowego postępowania. Ponadto legitymacja A. do wszczęcia ww. postępowania oparta jest na art. 5 ust. 2 pkt 4 ustawy o izbach gospodarczych, przyznającym tym izbom uprawnienia do organizowania i stwarzania warunków do rozstrzygania sporów w drodze postępowania polubownego i pojednawczego oraz do uczestniczenia na odrębnie określonych zasadach w postępowaniu sądowym w związku z działalnością gospodarczą jej członków. A. zwróciła też uwagę - przywołując treść art. 11012 ust. 6 pkt 3 ustawy o prawie autorskim - że została dopuszczona do postępowań o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń. Skoro zatem uznane zostało, że ma interes prawny w udziale i rozstrzygnięciu postępowania o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń, to posiada także interes prawny w zainicjowaniu postępowania, w którym zweryfikowana zostanie legitymacja czynna B. do zainicjowania tegoż postępowania. W skardze kasacyjnej podkreślono, że nie istnieje przepis określający wprost strony lub uczestników postępowania w przedmiocie cofnięcia organizacji zbiorowego zarządzania zezwolenia na zarządzanie prawami autorskimi. Dodatkowo wskazano, że wykazane również zostało, iż A. jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a., która może żądać wszczęcia postępowania z urzędu. A. podniosła również, że organ nie wypełnił zaleceń dotyczących określenia kręgu uczestników przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. wniosło o oddalenie tej skargi i zasądzenie od skarżącej na rzecz uczestnika kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości z uwagi na jej bezzasadność.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Chybione są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 28 k.p.a.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Przepis art. 28 k.p.a., aczkolwiek zamieszczony w ustawie regulującej procedurę administracyjną, zawiera normy prawa materialnego regulujące kwestię strony postępowania administracyjnego. Wprawdzie strona postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, to jednak rozumieć ją należy jako zespół norm prawnych odnoszących się do określonej sytuacji prawnej jednostki w danym postępowaniu administracyjnym. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83 - publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - Warszawa 1994, s. 109). Chodzi tu zatem o interes prawny, a nie faktyczny, przy czym musi występować bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy interesem prawnym strony, a wynikiem postępowania administracyjnego.

Podstawę legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, która można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

O interesie prawnym określonego podmiotu w postępowaniu administracyjnym można zatem mówić, jeśli w wyniku subsumcji stanu faktycznego do dyspozycji normy prawnej podmiot zostanie adresatem normy prawnej, a co za tym idzie wynik indywidualizacji i konkretyzacji normy prawa administracyjnego będzie miał bezpośredni wpływ na sferę praw i obowiązków danego podmiotu. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma więc osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw.

Określony podmiot ma przymiot strony w danym postępowaniu administracyjnym, jeśli od rozstrzygnięcia, jakie może zapaść (zapadło) w tym postępowaniu zależą jego uprawnienia lub obowiązki. To zaś oznacza, że taki podmiot ma prawo żądać ukształtowania danego stosunku prawnego, bo będzie to miało wpływ na uprawnienia bądź obowiązki tegoż podmiotu. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż wynik postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia czy też cofnięcia zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa nie może mieć wpływu na uprawnienia lub obowiązki A., tj. zrzeszonych w niej przedsiębiorców.

Podnieść należy, iż na gruncie art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2006r., poz. 631 ze zm.), operatorom sieci kablowych wolno reemitować w sieciach kablowych utwory nadawane w programach organizacji radiowych i telewizyjnych wyłącznie na podstawie umowy zawartej z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Ustawodawca przewidywał w art. 211 ust. 2, iż przypadku sporów związanych z zawarciem umowy, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy art. 11018 ( Rozdział 121, w którym był zawarty ten przepis uchylony został z dniem 19 lipca 2018 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi - Dz.U. z 2018 r., poz.1293).

Okoliczność, iż A. zawiera umowy z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi nie daje podstaw do uznania, iż A. jest stroną postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia czy też cofnięcia zezwolenia B. z siedzibą w [...] (dalej: B.) do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa.

Naruszenia art. 28 k.p.a. A. upatruje w odmowie przyznania stronie skarżącej statusu strony pomimo, że podstawa materialnoprawna znajduje się – zdaniem strony - w przepisach art. 104 ust. 5 pkt 3 oraz art. 11012 ust. 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W ocenie A. cofnięcie zezwolenia będzie miało bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki A., gdyż będzie skutkowało uznaniem postępowania tabelowego za bezprzedmiotowe.

W sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodzi. Wbrew stanowisku strony wnoszącej skargę kasacyjną przepis art. 104 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie stanowi podstawy materialnoprawnej przyznania A. przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie. Przepis ten stanowi, iż zezwolenie, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, może być cofnięte, jeżeli organizacja nie wypełnia obowiązku złożenia do zatwierdzenia tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, w przypadkach określonych w art. 21 ust. 1 i 21, art. 211 ust. 1 i art. 70 ust. 21, oraz na polu eksploatacji odtwarzanie. A zatem, powyższy przepis nie reguluje kwestii stron postępowania, lecz ustanawia przesłanki cofnięcia zezwolenia.

Podkreślić należy, iż przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006r., poz. 631 ze zm.) przewidują sytuacje, gdy uczestnikami postępowania prowadzonego na podstawie tej ustawy są także inne podmioty niż wnioskodawca. A mianowicie, z mocy art. 11012 ust. 6 tejże ustawy uczestnikami postępowania w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń są: wnioskodawca (pkt 1), inne organizacje zbiorowego zarządzania, które w udzielonym im zezwoleniu, o którym mowa w art. 104 ust. 2 pkt 2, mają wskazane pola eksploatacji, których dotyczą tabele wynagrodzeń, jeżeli złożą wniosek o udział w tym postępowaniu, w terminie wyznaczonym, zgodnie z ust. 8, przez przewodniczącego zespołu orzekającego Komisji (pkt 2), organizacje zrzeszające podmioty korzystające z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, których działalność obejmuje pola eksploatacji wynikające z tabel wynagrodzeń, jeżeli złożą wniosek o udział w tym postępowaniu, w terminie wyznaczonym, zgodnie z ust. 8, przez przewodniczącego zespołu orzekającego Komisji (pkt 3).

Przepis art. 11012 ust. 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych z woli ustawodawcy – co jednoznacznie wynika z brzmienia tego przepisu – dotyczy wyłącznie postępowania w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń. Przepisu tego nie można interpretować w sposób rozszerzający i dopuszczający jego stosowanie do innych jeszcze postępowań prowadzonych na podstawie przepisów tej ustawy. Gdyby ustawodawca chciał przyznać status strony (uczestnika postępowania) innym podmiotom niż wnioskodawca także w postępowaniach dotyczących udzielenia zezwolenia czy też cofnięcia zezwolenia na wykonywanie zbiorowego zarządu prawami autorskimi, to inaczej sformułowałby przepisy tej ustawy bądź nakazałby stosowanie art. 11012 ust. 6 także do innych postępowań. Takiego odpowiedniego stosowania art. 11012 ust. 6 ustawy do postępowań dotyczących udzielenia zezwolenia czy też cofnięcia zezwolenia na wykonywanie zbiorowego zarządu prawami autorskimi nie zawiera żaden przepis tej ustawy, w tym także art. 104 normujący udzielanie i cofanie zezwoleń.

Okoliczność, iż A. zawiera umowy z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi nie daje podstaw do uznania, iż A. ma przymiot strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia czy też cofnięcia zezwolenia na wykonywanie zbiorowego zarządu prawami autorskimi. Od interesu prawnego należy bowiem odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki.

Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego pierwszego przepisu i oddalenie skargi A., na skutek błędnego uznania, że A. nie przysługuje status strony.

Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Strona skarżąca naruszenia tego przepisu upatruje w tym, że - zdaniem A. - Sąd nie uwzględnił wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 15 kwietnia 2014 r. o sygn. akt VII SA/Wa 2395/13, w którym przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nakazano organowi dokonanie oceny, czy wnioskodawca ma legitymację do wystąpienia z wnioskiem o cofnięcie uczestnikowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji i ustalenia kręgu uczestników takiego postępowania.

W powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż organ winien przeanalizować prawidłowo wniosek o cofnięcie zezwolenia (na zbiorowe zarządzenia prawami autorskimi na polu reemisja) bądź w razie wątpliwości wezwać A. do jego sprecyzowania lub uzupełnienia. Sąd zastrzegł, że w pierwszej kolejności organ winien ocenić, czy wnioskodawca tego postępowania ma legitymację do wystąpienia z takim wnioskiem, a zatem w przypadku popierania wniosku o cofnięcie zezwolenia organ powinien w pierwszej kolejności ustalić krąg uczestników postępowania, w tym rozważyć, czy w przypadku wniosku o cofnięcie zezwolenia może być odmienny krąg uczestników niż w przypadku wniosku o zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi. Organy obu instancji zrealizowały powyższe zalecenia. Okoliczność, iż Sąd pierwszej instancji nie podzielił argumentów A., dotyczących statusu strony w przedmiotowym postępowaniu, nie oznacza naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu. Oddalono zaś wniosek uczestnika postępowania B. z siedzibą w Warszawie o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości uwzględnienia w niniejszej sprawie wniosku B..