Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1180/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku A. B. (następczyni prawnej A. T. i D. T.), decyzją z dnia [...] lipca 2003r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi L. stanowiącej własność A. T. i D. T.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wojewódzki podał, że badane w trybie nadzoru orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r. wydane zostało na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r.o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. z 1949r. nr 46, poz. 339) oraz dekretu z dnia z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz.U. z 1947r. nr 59, poz. 318).

Organ wojewódzki wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania nadzorczego nie znaleziono podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] odwołała się A. B., która podniosła, że odmowa stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1956r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi L. stanowiącej własność A. T. i D. T., jest niezgodna z prawem.

Po rozpatrzeniu odwołania A. B. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003r. i umorzył postępowanie organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003r. odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi L. stanowiącej własność A. T. i D. T., wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, co musiało skutkować jej uchyleniem i umorzeniem postępowania przed organem wojewódzkim.

Organ naczelny podkreślił, że obecnie nie istnieje już organ, który wydał kwestionowane orzeczenie z dnia [...] października 1956r. oraz, że przepisy, na podstawie których orzeczenie to wydano nie funkcjonują już w porządku prawnym.

Z tego względu organ naczelny uznał, że w przedmiotowej sprawie należało jako kryterium właściwości przyjąć domniemanie kompetencji gminy.

Zgodnie zaś z art. 17 pkt 1 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są: w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego -samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej.

Wobec powyższego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanął na stanowisku, że postępowanie nadzorcze w odniesieniu do orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r. powinno być prowadzone, przez właściwe terytorialnie samorządowe kolegium odwoławcze nie zaś przez Wojewodę [...] i z tych względów uchylił decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie przed tym organem.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. B.

Skarżąca podniosła, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa, ponieważ Minister nie miał kompetencji do umorzenia postępowania w I instancji.

W dalszej części skargi podniesiono, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r. było sprzeczne z prawem i jako takie powinno zostać unieważnione, ponieważ właściciele przejętej przez Państwo nieruchomości nie otrzymali należnego ekwiwalentu w postaci innego gospodarstwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, nie znajdując podstaw do jej zmiany lub uchylenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

Badając niniejszą sprawę w takim właśnie zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a, stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.

W niniejszej sprawie Wojewoda [...] prowadzili postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi L. stanowiącej własność A. T. i D. T. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r.o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. z 1949r. nr 46, poz. 339) oraz dekretu z dnia z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz.U. z 1947r. nr 59, poz. 318).

Organ wojewódzki wszczynając postępowanie powinien był rozważyć, czy rozstrzygnięcie tego rodzaju sprawy należy do jego właściwości.

Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji jak też do uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej ocenia się wg przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji.

W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero później na podstawie art. 17 Kpa określa się organ wyższego stopnia (por. B.Adamiak, J. Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 732).

Wskazać należy, że obecnie (jak również w dacie wszczęcia postępowania nadzorczego) nie istnieją Prezydia Powiatowych Rad Narodowych jak też obowiązujące przepisy prawa administracyjnego nie przewidują przejęcia na podstawie decyzji administracyjnej nieruchomości położonych w niektórych częściach kraju bądź też nieruchomości, które stanowiła własność osób przesiedlonych do innego państwa.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że przepisy prawa obowiązującego nie określają, do właściwości jakich organów należy obecnie omawiana kategoria spraw.

Zgodnie natomiast z art. 164 Konstytucji RP podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina, która wykonuje wszystkie zadania samorządu terytorialnego nie zastrzeżone dla innych jednostek samorządu terytorialnego.

Ponieważ obecnie przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają do właściwości, jakich organów należy omawiana kategoria spraw należy przyjąć, na mocy klauzuli generalnej, właściwość organów gminy.

Natomiast w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz. 593 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998r. o z mianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 162, poz. 124) organem wyższego stopnia w indywidualnych sprawach administracyjnych, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie brak jest przepisu szczególnego, który regulowałby odmiennie tę kwestię.

Należy także wskazać na brzmienie art. 17 k.p.a., który stanowi, że organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są:

1) w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego -

samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej,

Ponieważ odnośnie niniejszej sprawy nie jest możliwe wskazanie takich ustaw szczególnych, które inaczej regulowałyby kwestię właściwości należy uznać, że w postępowaniu nadzorczym odnośnie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi L. stanowiącej własność A. T. i D. T. organem właściwym jest właściwe terytorialnie samorządowe kolegium odwoławcze nie zaś Wojewoda.

W związku z tym za zasadną uznać należy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005r., która nie była rozstrzygnięciem merytorycznym w sprawie zgodności z prawem orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r., lecz rozstrzygała jedynie kwestię formalną tj. kwestię właściwości Wojewody [...].

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.