Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 6/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Dnia 22 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. G. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego i gorących posiłków postanawia: wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2021 r. Burmistrz Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jaki zaistniał między organem wnioskującym a Prezydentem Miasta [...] w sprawie rozpoznania żądania K. G. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego i gorących posiłków.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 29 października 2021 r. K. G. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]

o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego, zaś w dniu

12 listopada 2021 r. - o przyznanie gorących posiłków.

Organ wnioskujący ustalił, że K. G. nie posiada obecnie stałego adresu zameldowania a ostatnio zameldowana była na pobyt stały pod adresem: ul. [...]. W 2010 r. została jednak wyeksmitowana z mieszkania znajdującego się pod w/w adresem i od tego czasu jest osobą bezdomną, przebywającą w różnych miejscach. Od połowy października 2021 r. przebywa pod adresem: [...], jednak - jak sama podała we wniosku - - jest to pobyt chwilowy.

Z ustaleń poczynionych przez pracownika socjalnego w ramach wywiadu środowiskowego wynikało, że K. G., przebywając na terenie Gminy [...] pod wspomnianym wyżej adresem, korzystała z gościnności znajomych, będących właścicielami budynku. Jej miejsce pobytu na terenie Gminy [...] - w ocenie wnioskodawcy – należało więc traktować jako przejściową formę pomocy otrzymaną od przez zainteresowaną od osób z nią zaprzyjaźnionych a zatem pobytu K. G. na terenie Gminy [...] nie można było utożsamiać z jej miejscem zamieszkania. W związku z powyższym, organ wnioskujący twierdził, iż K. G. jest osobą bezdomną - w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, a co wskazywało w tym przypadku na właściwość Prezydenta Miasta [...].

Końcowo wnioskodawca wskazał także, że w dniu 20 grudnia 2021 r. pracownik socjalny MOPS – u w [...] nawiązał kontakt telefoniczny z K. G. i ustalił, iż ww. zmieniła swój adres pobytu, a co dodatkowo podkreślało epizodyczny charakter pobytu zainteresowanej pod wskazanym wcześniej miejscu oraz brak jednoznacznego określenia jej centrum życiowego.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] twierdził, iż materiał zgromadzony w sprawie nie pozwalał na przyjęcie, iż K. G. jest osobą bezdomną - w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Uczestnik postępowania zwracał bowiem uwagę na fakt, że ww. przebywając u znajomych w [...], mieszkała w lokalu mieszkalnym wyposażonym w zimną i ciepłą wodę, łazienkę oraz WC. Sama zainteresowana wskazywała zaś, że przebywa u znajomych do czasu znalezienia pracy i osiągnięcia własnego dochodu. Z akt sprawy wynikało ponadto, że K. G. podjęła próbę znalezienie pracy na terenie Gminy [...] (odbyła rozmowę o pracę w sklepie "Żabka" w [...]). Od dnia 22 października 2021 r. jest ona przy tym osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Powyższe okoliczności, zdaniem organu pozostającego w sporze, wskazywały więc na zamiar stałego pobytu zainteresowanej na terenie tej gminy.

Przy piśmie z dnia 3 stycznia 2022.r Burmistrz Miasta [...] przesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczenie złożone przez K.G.

w dniu 3 stycznia 2022 r., w którym ww. wskazała, iż nie ma stałego miejsca zamieszkania, przebywa w różnych miejscach, a obecnie przebywa u znajomego

w [...] na [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie oba organy administracji uważają się za niewłaściwe w sprawie rozpoznania wniosku K. G. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego i gorących posiłków.

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej jako "u.p.s."). W myśl art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się bowiem według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje przy tym pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazuje się zatem, iż wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, ustalając znacznie tego pojęcia, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego.

Z treści art. 25 k.c. wynika zaś, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu, o miejscu zamieszkania decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Oznacza to, że dla uznania faktu zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie kumulatywnego występowania dwóch przesłanek, a mianowicie: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości (bez względu na adres jej zameldowania).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku K. G., obie przesłanki spełniają [...].

Z ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy administracji pozostające w sporze wynika bowiem, że ww. nie posiada stałego adresu zameldowania, natomiast od połowy października 2021 r. przebywa na terenie tej miejscowości. Początkowo zamieszkiwała

bowiem u swoich znajomych pod adresem: [...]. Miała tam przy tym zapewnione podstawowe warunki mieszkalne. W czasie pobytu w [...] zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w tej miejscowości jako osoba bezrobotna, a następnie podjęła w tym mieście poszukiwania pracy. Co prawda, organ wnioskujący wskazał, że w dniu 20 grudnia 2021 r. uzyskał informację, iż K. G. zmieniała swój dotychczasowy adres pobytu, jednakże z nadesłanego do Sądu oświadczenia wynika, że nadal przebywa na terenie [...], zamieszkując w lokalu mieszkalnym u innych znajomych pod adresem [...].

Wskazane powyżej okoliczności uprawniają zatem do stwierdzenia, iż zarówno

w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu, jak i obecnie, centrum życiowe K. G. koncentrowało się i nadal się koncentruje w [...]. To w tym mieście strona podjęła bowiem działania w zakresie poszukiwania pracy i zmiany swojej sytuacji bytowej, a co - mimo zmiany miejsca pobytu - wskazuje na zamiar stałego przebywania na terenie tej gminy.

W konsekwencji należy więc przyjąć, iż miejscem zamieszkania zainteresowanej są [...], a więc - stosownie do treści art. 101 ust. 1 u.p.s. - organem właściwym miejscowo do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest Burmistrz Miasta [...].

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji