Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1110/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 § 2, art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 97/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o sprostowanie oczywistej omyłki w decyzji postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lipca 2015 r., I SAB/Wa 97/15, odmówiono P. S. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, w przedmiocie rozpoznania wniosku o sprostowanie oczywistej omyłki w decyzji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 13 kwietnia 2015 r. P. S. nadesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W nadesłanym formularzu wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, wniosek rozpoznano w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy i zarządzeniem z 5 maja 2015 r. został wezwany do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę, odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r., oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu zakreślono wnioskodawcy 7-dniowy termin, od daty otrzymania wezwania, do nadesłania ww. dokumentów. Celem wezwania było zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy dotyczących wysokości aktualnie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków z nadesłanymi dokumentami, a także potwierdzenie, że wynagrodzenie obciążone jest i w jakiej wysokości z tytułu zajęcia komorniczego. Pomimo upływu terminu wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Pozyskanie ww. dodatkowych informacji umożliwić miało ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach. Wnioskodawca w piśmie z 22 maja 2015 r. oświadczył, że nie jest w stanie w wyznaczonym terminie skompletować niezbędną dokumentację. Z tego względu, zwracał się z prośbą o wyznaczenie nowego terminu do złożenia dokumentów i poinformowaniu go do kiedy może je nadesłać. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślił, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Nienadesłanie przez wnioskodawcę wskazanych w wezwaniu sądowym dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy niepotwierdzona została wysokość dochodów osiąganych obecnie, jak i uzyskanych w 2014 r. przez wnioskodawcę. Nieustalona pozostaje także okoliczność prowadzenia wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Niewyjaśniona jest również kwestia posiadania przez wnioskodawcę kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wysokości posiadanych na nich środków. Bez znaczenia dla rozpoznania wniosku jest okoliczność wystąpienia przez wnioskodawcę z prośbą o wyznaczenie nowego terminu do złożenia dokumentów, o których mowa w wezwaniu z dnia 5 maja 2015 r. Sąd I instancji podkreślił, że wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w około 80 sprawach, w różnych terminach i we wszystkich został wezwany do nadesłania ww. dokumentów. Wezwania te zostały doręczone wnioskodawcy w okresie od 20 maja do 15 czerwca 2015 r. A zatem wnioskodawca miał wystarczająco dużo czasu by do dnia rozpoznania wniosku (7 lipca 2015 r.) nadesłać żądane dokumenty.

Tym samym sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie zostały przez stronę usunięte. Wnioskodawca nie wykazał zatem, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Okoliczność, że wnioskodawca uczestniczy w wielu postępowaniach nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. W konkretnym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania.

Pismem z 20 lipca 2015 r., P. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z 7 lipca 2015 r. Podniósł, że w jego ocenie postanowienie wydane zostało w sposób niekorzystny dla niego. Podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazał na fakt, że dopełnił wszelkich formalności w sprawie, we właściwy sposób uzasadnił swój wniosek oraz w wymaganym terminie uzupełnił braki formalne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w myśl § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W związku z powyższym przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Z treści powołanego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione, a zatem to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku, tj. że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie przyjął, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uzasadniała wydanie odmiennego, niż zaskarżone postanowienia. Tym samym zasadne było stanowisko Sądu I instancji, który odmówił P. S. przyznania prawa pomocy, albowiem skarżący pomimo wezwania nie wykazał, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na ponoszenie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.