Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 492/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant ref.staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lipca 2006 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] roku nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski MW


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371) pozbawił L.S. s. Stanisława uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, iż dotychczasowe uprawnienia kombatanckie strona uzyskała na mocy decyzji byłego Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od lutego do kwietnia 1945 r. w ramach służby w organach Milicji Obywatelskiej. W ocenie organu właśnie służba w organach Milicji Obywatelskiej była wyłączną podstawą przyznanych uprawnień, co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 wymienionej ustawy o kombatantach stanowił samoistną podstawę do pozbawienia tak uzyskanych uprawnień kombatanckich. Organ argumentował, iż postępowanie administracyjne nie wykazało dowodów świadczących aby strona spełniała warunki przewidziane w ustawie warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień (art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 cytowanej ustawy). W szczególności skarżący nie zachował uprawnień na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Nie znaleziono dokumentów potwierdzających wg Instytutu Pamięci Narodowej udziału strony w walkach z Wherwolfem podczas służby w MO pod dowództwem wojskowym jak też walkach o Cytadelę Poznańską w lutym 1945 r. Organ przypomniał też, iż w tej sprawie wyrokował Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu pozbawiające stronę uprawnień kombatanckich w sprawie II SA/Po 3185/01.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł L.S., który zarzucał braki w ustaleniach faktycznych twierdząc, że za udział w walkach o Cytadelę został odznaczony medalem zwycięstwa i wolności w 1945 r., że podczas działań został inwalidą wojennym. Rozpoznając wniosek Kierownik Urzędu decyzją z [...] orzekł o utrzymaniu decyzji własnej. Kierownik Urzędu argumentował, iż dokumenty IPN-u nie potwierdziły istnienia przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, gdyż strona nie brała udziału w walkach przy bezpośrednim podporządkowaniu dowódcom wojska polskiego, a jednostki Milicji Obywatelskiej nie mają przymiotu zmilitaryzowanych w rozumieniu omawianej regulacji. Strona sama wskazywała, że była podporządkowana rozkazom wojsk radzieckich. Według organu do strony nie ma też zastosowania art. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach bo opisane przez LS. działania nie były równorzędne z uczestniczeniem w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową, Śląska, Wielkopolski, ziemi lubuskiej, Gdańska, Pomorza i ziemi kaszubskiej oraz Warmii i Mazur. Skarżący też nie przedłożył dokumentów swojego udziału przy boku Armii Radzieckiej. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł L.S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Prócz dotąd prezentowanej argumentacji skarżący podnosił, iż podleganie rozkazom wojsk radzieckich jako armii sojuszniczej jest działalnością kombatancką. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wbrew zaleceniom i wskazówkom zawartym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie II SA/Po 3185/01 Kierownik Urzędu naruszając zasady zawarte w art. 7, 10, 77 i 107 § 3 kpa nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności związanych z udziałem skarżącego w walkach o Cytadelę Poznańską. Jakkolwiek organ wskazywał, iż w dokumentach IPN Oddziałowego Biura Udostępnienia i Archiwizacji Dokumentów w Poznaniu brak jest dokumentów potwierdzających wprost walkę strony o Cytadelę, to jednak przeoczył, że o tych walkach strona wzmiankowała także w swoim życiorysie z 20 kwietnia 1982 r. oraz deklaracji członkowskiej z maja tegoż roku. Z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych wynika też, że skarżący od 6 lutego 1945 r. do 28 kwietnia 1945 r. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Z twierdzeń strony wynika, iż w walkach o Cytadelę walczył w oddziałach podległych Armii Czerwonej w ramach ad hoc powołanych oddziałów Milicji, którą strona definiuje jako "Milicję Proletariacką". Był to czyn spontaniczny podyktowany chęcią walki z wrogiem. Nadto skarżący twierdzi, że w walkach tych został ranny w kręgosłup i uzyskał statut inwalidy wojennego. Okoliczności tych organy orzekające jednak w sposób dostateczny nie zweryfikowały i ich nie omówiły w sposób wymagany standardami postępowania administracyjnego objętymi artykułami 7, 77 i 107 § 3 kpa. W szczególności organ nie wskazał dlaczego nie daje wiary twierdzeniom strony, które w sposób pośredni potwierdzają także załączone do akt dokumenty. Przebieg ówczesnych zdarzeń i działań nie wyłącza bowiem udziału strony w walkach w ramach patriotycznego zrywu w uzbrojonych jednostkach powołanych ad hoc i uzbrojonych przez Armię Radziecką. Takie działania odpowiadają hipotezie zawartej w art. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach, a więc działaniach równorzędnych z działalnością kombatancką. Zauważyć przy tym należy, że do wypełnienia przesłanki z omawianego wyżej przepisu obojętnym jest czy strona uczestniczyła w tych walkach w szeregach MO czy też jako ochotnik podlegający dowództwu wojskowemu Armii Czerwonej bądź wojsk polskich. W literaturze przedmiotu wskazuje się na udział w walkach w zdobywaniu Cytadeli Poznańskiej także pododdziałów Inspektoratu Rejonowego Poznań Armii Krajowej oraz mobilizowanej ludności cywilnej względnie ochotników (por. Feliks Róg-Mazurek "Poznaniacy w walce o Cytadelę - Poznań 1948". W tych okolicznościach wersja prezentowana przez skarżącego jest prawdopodobną, co nie oznacza, że prawdziwą. Kwestię tę organ orzekający w tej sprawie winien jednoznacznie przesądzić dokonując oceny dotąd zebranego materiału dowodowego, względnie w oparciu o dowody zaoferowane przez stronę bądź też działania podjęte również z urzędu. Nie wystarczy w ocenie dowodów odwołać się do ogólnikowych stwierdzeń o braku dokumentacji w IPN-ie. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu winien wezwać stronę o wskazanie i przedłożenie wszelkiej dokumentacji i innych dowodów (także osobowych) na potwierdzenie wersji skarżącego zakreślając mu stosowny termin i wyraźnie określając skutki niewykonania zobowiązania. Organ także powinien ocenić czy dotychczas znajdujące się dokumenty w zestawieniu ze stwierdzeniami skarżącego potwierdzają wersję strony czy też nie zasługują na wiarę i w jakim zakresie oraz podjąć także działania z urzędu celem potwierdzenia bądź wyeliminowania przesłanki z art. 2 pkt 5 ustawy. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie pozwoli na dokonanie oceny merytorycznej poprawności orzeczenia kończącego postępowanie administracyjne w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy w oparciu o naprowadzoną wyżej argumentację oraz przywołane przepisy, a nadto art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. w zw. z art. 134, 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski

za nieobecnego sędziego

/-/P. Miładowski

MW