Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2734/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 9 listopada 2014 r., w związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] czerwca 2014 r. uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] za nieruchomość i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, M.M. wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że uzyskiwane przez niego dochody w wysokości [...] (brutto), z których skarżący utrzymuje siebie oraz małoletniego syna przeznaczane są w części – [...] miesięcznie – na alimenty na rzecz córki. Wskazana kwota alimentów jest kwotą brutto. Skarżący oświadczył, że posiada majątek w postaci domu o pow. [...] oraz budynku ([...]) wraz z działką ([...]) i wskazał, że obecnie toczy się postępowanie z udziałem byłej żony w sprawie podziału majątku. Brak możliwości uiszczenia wpisu od skargi skarżący uzasadnił niewypłaceniem mu przez organ odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, na której skarżący prowadził niegdyś działalność gospodarczą.

Powzięte wątpliwości odnoszące się do przedstawionej we wniosku sytuacji majątkowej wnioskodawcy doprowadziły do wezwania go w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270., dalej: p.p.s.a.) do uzupełnienia złożonego wniosku w 7- dniowym terminie, poprzez przedstawienie: 1) oświadczenia, czy małoletni W.M. pozostaje na wyłącznym utrzymaniu skarżącego, a także informacji dotyczących osoby, na której równolegle ze skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny względem ww. małoletniego, 2) dokumentu wskazującego na wysokość aktualnie pobieranego wynagrodzenia, 3) odpisów wszystkich zeznań podatkowych skarżącego - za ostatnie dwa lata, 4) wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, 5) szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie wraz z określeniem ich wysokości, w tym także przedstawienie dokumentów potwierdzających ich poniesienie, 6) dokumentów potwierdzających wysokość alimentów przyznanych na rzecz córki (np. odpisu wyroku sądu), 7) w przypadku zalegania ze spłatą alimentów – zaświadczenia o zaleganiu w spłacie alimentów.

Wezwanie w tym przedmiocie z 24 listopada 2014 r. zostało doręczone stronie 15 grudnia 2014 r. W piśmie z 22 grudnia 2014 r. skarżący wniósł o wyznaczenie dodatkowego terminu do złożenia żądanych dokumentów wskazując, że ich jeszcze nie otrzymał. Skarżący wyjaśnił jednocześnie, iż małoletni W.M. nie pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu. Koszty utrzymania syna skarżący ponosi wspólnie z matką dziecka. Alimenty na rzecz córki skarżącego orzeczono wyrokiem sądu, jednakże do chwili obecnej skarżący nie otrzymał odpisu przedmiotowego orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzależnienie możliwości przyznania prawa pomocy od wykazania przez osobę wnioskującą o przyznanie takiej pomocy, że poniesienie kosztów tego postępowania wiązać się będzie z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy sprawia, że do uwzględnienia wniosku może dojść jedynie w tych przypadkach, w których zostanie przez wnioskodawcę dowiedzione, że dysponuje on wyłącznie środkami na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych, a zdobycie dodatkowych środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.

Informacje udzielone przez skarżącego w złożonym wniosku o prawo pomocy okazały się niewystarczające do przyjęcia prawidłowej oceny, czy wnioskodawca może być uznany za osobę, która ze względu na swój stan majątkowy i zdolności zarobkowe nie jest zdolna do poniesienia we własnym zakresie kosztów sądowych w swojej sprawie. Koszty te zaś na obecnym etapie postępowania ograniczają się do kosztów wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej skarżącego powzięte zostały na podstawie oświadczeń strony, z których wynika, że zasadniczym powodem wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o prawo pomocy był nie brak środków niezbędnych do uiszczenia wpisu od skargi, ale niewypłacenie stronie odszkodowania (zaliczki) z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Z oświadczeń złożonych w rozpoznawanym wniosku wynika, że skarżący jest byłym przedsiębiorcą, posiadającym obecnie stałe zatrudnienie i osiągającym dochód w wysokości [...] (brutto) miesięcznie, będący źródłem utrzymania skarżącego oraz jego małoletniego (ur. 2013 r.) syna. Wynagrodzenie skarżącego obciążone jest alimentami w wysokości [...]; wnioskodawca nie wskazał we wniosku, że posiada jakiekolwiek inne zobowiązania finansowe. W tych okolicznościach ustalenie, czy skarżący ma możliwość wygospodarowania z osiąganych dochodów środków niezbędnych do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi oraz innych, przyszłych kosztów sądowych, wymagało uzyskania od strony dodatkowych, szczegółowych informacji odnoszących się zarówno do osiąganych dochodów, jak i wydatków ponoszonych przez skarżącego na potrzeby prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego. Wezwanie skarżącego do przedstawienia odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat oraz szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne, jak również dokumentów wskazujących na wysokość aktualnych zobowiązań finansowych skarżącego z tytułu alimentów służyć miało ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości, czy poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogłoby prowadzić do sytuacji, do której nawiązuje treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. do uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Należy zauważyć, że nałożony na skarżącego obowiązek przedstawienia dodatkowych informacji oraz materiałów źródłowych wiązał się z przedstawieniem w głównej mierze dokumentów, co do których można było oczekiwać, że znajdują się już w posiadaniu strony (tu: dokument wskazujący na wysokość aktualnie pobieranego wynagrodzenia, odpisy zeznań podatkowych, wyciągi z rachunku bankowego - możliwe do wygenerowania w drodze skorzystania z dostępu do bankowości elektronicznej, odpis wyroku sądu ustalającego wysokość alimentów, rachunki i faktury za usługi i towary nabywane w celu zaspokojenia potrzeb życiowych), jak również można było przyjmować, iż w przypadku ich nieposiadania przez skarżącego, ich pozyskanie od właściwych organów lub instytucji nie jest zadaniem żmudnym i czasochłonnym. Obowiązek ten obejmował ponadto złożenie przez skarżącego pisemnych wyjaśnień odnośnie do określonych aspektów funkcjonowania jego gospodarstwa domowego - tj. dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych skarżącego oraz pozostającego na jego utrzymaniu małoletniego syna. W tych okolicznościach wniosek skarżącego z 22 grudnia 2014 r. o udzielenie dodatkowego terminu do złożenia żądanych dokumentów uzasadniony wyłącznie tym, że skarżący dokumentów tych jeszcze nie otrzymał, nie zasługuje na uwzględnienie. Wyznaczony skarżącemu 7–dniowy termin do skompletowania i nadesłania dokumentów i oświadczeń wskazanych w sądowym wezwaniu, który rozpoczął bieg w dniu otrzymania tego wezwania, tj. 15 grudnia 2014 r. należy uznać za wystarczający dla strony wykazującej zwykły stopień staranności do skutecznego, choćby częściowego, wywiązania się z obowiązku nałożonego tymże wezwaniem. Należy zauważyć, że skarżący nie wskazał, na otrzymanie którego (których) z żądanych przez organ sądowy dokumentów nadal oczekuje, przyczyn trudności w jego/ich pozyskaniu i ewentualnego terminu jego (ich) nadesłania do sądu, co świadczy o braku usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia wniosku o przedłużenie terminu.

Niezłożenie żądanych w trybie art. 255 p.p.s.a. dokumentów powiązane z brakiem wskazania konkretnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy skutkuje rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o treść oświadczeń zawartych w złożonym formularzu oraz piśmie skarżącego z 22 grudnia 2014 r. Z oświadczeń tych, jak wskazano powyżej, wynika, że wnioskodawca uzyskuje stały dochód w wysokości [...], obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz córki ([...]). Na częściowym utrzymaniu skarżącego pozostaje ponadto jego małoletni syn; wydatki na utrzymanie syna skarżący ponosi jednakże wspólnie z matką dziecka. Skarżący jest właścicielem majątku nieruchomego (dom o pow. [...], budynek [...], działka [...]). W złożonym wniosku wnioskodawca nie wskazał ponadto na jakiekolwiek okoliczności świadczące o tym, że znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowej, że poniesienie przez niego kosztów sądowych, w tym wydatku na wpis od skargi (200 zł) wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Poszukiwanie przez skarżącego źródeł pokrycia tych kosztów wyłącznie w środkach pozyskanych z tytułu odszkodowania za nieruchomość jest nieuprawnione zwłaszcza w sytuacji, gdy nie zostało przez stronę wykazane, że środków tych skarżący nie może wygospodarować z bieżących dochodów. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, nawet kosztem ograniczenia wydatków niesłużących zabezpieczeniu podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że skarżący nie wykazał, że sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. poniesienie kosztów sądowych w sprawie wszczętej jego skargą na decyzję z 4 czerwca 2014 r. przekracza jego możliwości finansowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.