Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2643/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 212 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1, 145 A par. 1, 145 B par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. przy udziale Prokuratora [...] sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Zaświadczeniem z dnia 5 listopada 1998r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w W. potwierdził, że A.K. pozostawił w L. mienie nieruchome, którego wartość w lipcu 1998r. wynosiła [...] zł. W zaświadczeniu tym stwierdził, że spadkobiercami A. K. są I. K. oraz K.K.

Natomiast zaświadczeniem z dnia [...] listopada 1998r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w W. potwierdził, że A. K. pozostawił w S. i D., pow. R. mienie nieruchome, którego wartość w sierpniu 1998r. wynosiła [...] zł., a uprawnionymi do realizacji roszczeń rekompensacyjnych są: F. K., M. K., Z. G., I. K., E. R., A. K. oraz J. K.. Ponadto zaznaczył, że F.K, M. K., Z. G., E. R, A. K. oraz J. K. do realizacji uprawnień wskazali I. K.

Wnioskami z dnia 5 lipca 2013r. J. K. wystąpił do Wojewody [...] o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowań w sprawach zakończonych wydaniem ww zaświadczeń. Z uwagi na fakt, że w ocenie organu I instancji powyższe wnioski dotyczą tego samego stanu faktycznego, zostały one połączone do wspólnego postępowania. Do postępowania przystąpił Prokurator [...]

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowań na wniosek J. K. zakończonych wydaniem zaświadczeń Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia [...] listopada 1998r. oraz nr [...] z dnia [...] listopada 1998r. i wyjaśnił, ze wnioskodawca złożył oświadczenie o wskazaniu I. K. jako uprawnionego do realizacji prawa do rekompensaty, a tym samym utracił przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ww zaświadczeń. Wskazał również, ze przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty są znane organowi prowadzącemu postępowanie od 2008r. Ponadto zaznaczył, że wnioskodawca mógł zapoznać się z treścią dokumentów archiwalnych znajdujących się w aktach sprawy, a zatem przekroczony został termin na złożenie wniosku o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K. podnosząc, że organ bezzasadnie uznał wnioskodawcę za osobę niebędącą stroną w sprawie w sytuacji, gdy jest on spadkobiercą właścicieli nieruchomości pozostawionych. Zdaniem skarżącego fakt wskazania przez wnioskodawcę innej osoby jako uprawnionej do rekompensaty nie pozbawia go przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym rekompensaty, gdyż na podstawie wskazania pomiędzy spadkobiercą a wskazanym powstaje stosunek wewnętrzny, w ramach którego spadkobierca może dochodzić rozliczeń w związku z uzyskanym przez osobę wskazaną świadczeniem. Zaznaczył również, ze kwestia wskazania ma znaczenie wyłącznie w odniesieniu do zaświadczenia nr [...], gdyż w przypadku zaświadczenia nr [...] nigdy nie doszło do wskazania osób wymienionych w tym zaświadczeniu jako uprawnionych do rekompensaty. Zostało ono bowiem uzyskane przez S.K. i K. K. działających jako spadkobiercy A. K., który miał być właścicielem nieruchomości w L.. Przedłożone zaś wraz z wnioskiem o wznowienie dokumenty świadczą, że właścicielami majątku w L. byli A. i I. K., których wnioskodawca jest spadkobiercą. Podniesiono również, że przedłożone dokumenty archiwalne wnioskodawca uzyskał w czerwcu 2013r. z archiwów [...], a fakt znajdowania się tych dokumentów w aktach sprawy nie ma znaczenia dla zachowania terminu, gdyż wnioskodawca nie będąc stroną postępowania nie miał dostępu do tych akt. Zdaniem skarżącego Wojewoda winien wznowić postępowanie dotyczące przedmiotowych zaświadczeń z urzędu.

Minister Skarbu Państwa rozpatrując sprawę niniejszą przytoczył treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie i podniósł, że organ prowadząc postępowanie na wniosek strony, związany jest podstawami wznowieniowymi zawartymi w takim wniosku i nie może odnosić się do innych podstaw niewskazanych przez stronę. Na etapie wszczęcia postępowania o wznowienie nie może być badana kwestia wpływu danej podstawy na rozstrzygnięcie, gdyż zagadnienie to jest przedmiotem ustaleń już po dokonaniu wznowienia.

Organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy wnioskodawca J. K. może być stroną w postępowaniu dotyczącym sprawy zakończonej wydaniem kwestionowanych zaświadczeń. Minister wyjaśnił, że kwestia rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych przez A. i I.K. nie była przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaświadczenia nr [...] z dnia [...] listopada 1998r., lecz postępowanie to prowadzone na wniosek spadkobierców A. K., dotyczyło rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych przez A. K. w L. M.. Zdaniem organu okoliczność, że nieruchomość której właścicielem miał być A.K.w rzeczywistości należała do innej osoby, nie czyni spadkobierców tej innej osoby stronami tego postępowania, lecz oznacza jedynie, iż spadkobiercy A.K. nie są uprawnieni do otrzymania rekompensaty z tytułu pozostawienia tej nieruchomości. Zatem w przypadku, gdy organ otrzymał informacje o nowych, istotnych dowodach istniejących w dniu wydania przedmiotowego zaświadczenia oraz nieznanych organowi, który to zaświadczenie wydał, świadczące o tym, że A. K. nie był właścicielem wymienionych w tym zaświadczeniu nieruchomości, ponieważ należały one do A. i I. K. powinien on z urzędu wznowić postępowanie zakończone wydaniem ww zaświadczenia. Jednak stronami tego postępowania winni być wyłącznie spadkobiercy A. K.. Spadkobiercy A. i I. K. mogliby być, zdaniem Ministra, stronami takiego postępowania jedynie w przypadku gdyby złożyli wniosek w terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., tj. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez te osoby nieruchomości opisanej w zaświadczeniu nr [...].

Co do postępowania zakończonego wydaniem zaświadczenia z dnia 13 listopada 1998r. nr [...] organ II instancji stwierdził, że złożenie przez uprawnionego spadkobiercę oświadczenia o wskazaniu powoduje utratę uprawnienia do rekompensaty na rzecz osoby wskazanej, co oznacza, że osoba, która złożyła oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej nie ma interesu prawnego w udziale w postępowaniu dotyczącym prawa do rekompensaty w zakresie objętym wskazaniem i nie może być stroną takiego postępowania.

Reasumując, Minister stwierdził, że nie sposób uznać wnioskodawcę za stronę w sprawie zakończonej wydaniem zaświadczeń nr [...] i nr [...], bowiem wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, który legitymowałby go do udziału w takim postępowaniu. Zdaniem organu II instancji organ wojewódzki winien rozważyć zasadność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wydaniem zarówno zaświadczenia nr [...] jak i zaświadczenia nr [...]. Wnioskodawca bowiem nie posiadając przymiotu strony nie ma możliwości złożenia skutecznego wniosku o wznowienie tego postępowania.

Skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. K. zarzucając mu naruszenie:

1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania o stwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez jego spadkodawców, a dokonując wskazania osoby uprawnionej do rekompensaty utracił interes prawny w określonym rozstrzygnięciu sprawy oraz wyzbył się możliwości doprowadzenia do jej wznowienia mimo zajścia ustawowych przesłanek to uzasadniających;

2. art. 740 k.c., art. 753 § 2 k.c. i art. 405 k.c. w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej poprzez pominięcie, że w razie wskazania przez spadkobiercę właściciela nieruchomości zabużańskiej osoby uprawnionej do rekompensaty, owa wyznaczona osoba ma obowiązek rozliczenia się z uzyskanego świadczenia na podstawie przepisów ogólnych z pozostałymi spadkobiercami, a w związku z tym spadkobierca dokonujący wskazania posiada interes prawny w określonym rozstrzygnięciu sprawy;

3. art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji poprzez uznanie, iż wskazanie przez spadkobiercę właściciela nieruchomości zabużańskiej osoby uprawnionej do realizacji rekompensaty powoduje nieodwołalne wyzbycie się prawa majątkowego przynależnego spadkobiercy do udziału w rekompensacie, a w efekcie brak interesu prawnego w określonym rozstrzygnięciu sprawy;

4. art. 140 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez brak wznowienia postępowania z urzędu mimo stwierdzenia przesłanek przemawiających za takim wznowieniem.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący w 2013r. wszedł w posiadanie nieznanych mu wcześniej dokumentów pozyskanych z archiwów [...]wskazujących na to, że powierzchnia nieruchomości, których dotyczą zaświadczenia nr [...] i [...] była w rzeczywistości mniejsza niż jest to określone w ich treści. Dodatkowo ujawnione zostały okoliczności, zgodnie z którymi właścicielami obu nieruchomości byli A. i I.K., a nie A. K. Podniesiono ponadto, że instytucja wskazania z art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej ma jedynie charakter proceduralny i oznacza co najwyżej rezygnację z realizacji publicznego prawa do uzyskania rekompensaty bezpośrednio od Skarbu Państwa, natomiast nie oznacza wyzbycia się prawa majątkowego wynikającego z reguł spadkobrania i związanego z tym prawa do dochodzenia rozliczeń od osoby, która uzyska rekompensatę.

Skarżący wskazał również, że gdyby Sąd uznał, iż nie jest możliwy równoległy udział w postępowaniu na prawach strony osoby wskazanej i spadkobiercy, który był jedną z osób dokonujących wskazania, wówczas wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania i zgłoszenie swojego udziału w postępowaniu powinno być traktowane jako odwołanie wcześniejszego wskazania przez tego spadkobiercę.

Dodatkowo podniesiono, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych za wyjątkiem sytuacji, gdy brak przymiotu strony wynika z treści wniosku o wznowienie postępowania w sposób niebudzący wątpliwości, kwestia posiadania interesu prawnego powinna być badana dopiero na dalszym etapie postępowania. Zdaniem skarżącego Minister Skarbu Państwa jako organ merytoryczny rozpatrujący sprawę w drugiej instancji powinien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu ze względu na stwierdzone przez siebie okoliczności, skoro służą one do formułowania takich wskazań dla Wojewody. W ocenie skarżącego takie działanie Ministra jest niezgodne z interesem publicznym zważywszy na okoliczność, że nowe dowody wskazane we wnioskach o wznowienie postępowania wskazują na mniejszą powierzchnię pozostawionych nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w prawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, ze zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Wznowienie postępowania administracyjnego – jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1, 145a § 1 i 145b § 1 kpa), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej składa się z dwóch etapów. W pierwszym organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych – co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony – oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 kpa, a także czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 kpa. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia pochodzi bezspornie (w sposób nie budzący wątpliwości) od osoby nie mającej (nie mogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu albo, że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca – mimo stosownego wezwania przez organ administracji – nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 kpa). Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa).

W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 kpa tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b kpa, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 , art. 145a lub art. 145b kpa i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Z przywołanych unormowań wynika, że w pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie analizuje przyczyn wznowienia, gdyż jego kompetencje w tej fazie proceduralnej sprowadzają się jedynie do ustalenia, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Powinność zbadania przyczyn wznowienia aktualizuje się dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie, które stanowi podstawę do przeprowadzania postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 kpa).

Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że organy orzekające w pierwszym etapie postępowania, o którym mowa w art. 149 kpa wyjaśniły i ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości , że J. K. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniach zakończonych wydaniem przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] zaświadczeń z dnia [...] listopada 1998r. nr [...] i z dnia [...] listopada 1998r. nr [..].

W dacie wydawania kwestionowanych zaświadczeń kwestię "zabużan" regulowała ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenie wykonawcze wydane na jej podstawie.

Zgodnie z treścią art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu z daty wydawania kwestionowanych zaświadczeń (Dz. U. z 1997r. nr 115, poz. 741) na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości. Ustęp 4 ww. przepisu stanowił zaś, iż zaliczenie wartości nieruchomości, o których mowa w ust. 1, następuje na rzecz właściciela tych nieruchomości lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Natomiast w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione (ust. 5 cyt. artykułu).

Sposób zaliczania na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej i ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali, stanowiących własność Skarbu Państwa, wartości nieruchomości pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład obszaru państwa oraz sposób ustalania wartości tych nieruchomości został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. z 1998 roku, nr 9, poz. 32 ze zm.).

Paragraf 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stanowi, iż zaliczenie wartości pozostawionych nieruchomości następuje na wniosek osoby uprawnionej, o której mowa w art. 212 ust. 1, 4 i 5, składany do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. W przypadku gdy wniosek składa spadkobierca lub osoba wskazana przez właściciela pozostawionych nieruchomości, do wniosku należy dołączyć odpowiednio postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub oświadczenie właściciela wskazujące osobę, o której mowa w art. 212 ust. 4 (§ 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia).

Zgodnie z treścią § 5 rozporządzenia z dnia 13 stycznia 1998 r. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w terminie 30 dni od złożenia wniosku, stwierdza, w drodze decyzji, wartość pozostawionych nieruchomości. Wydana przez niego decyzja zawierać powinna m. in. wskazanie osoby uprawnionej i stwierdzenie wartości pozostawionych nieruchomości oraz informację o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień, o których mowa w art. 212 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem Sądu z treści § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości wynika, iż wniosek o wydanie decyzji, która zgodnie z treścią § 5 cytowanego rozporządzenia stwierdzi wartość pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego nieruchomości oraz wskaże osobę uprawnioną do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości musi być złożony przez osoby wskazane w art. 212 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, czyli przez:

- właściciela nieruchomości,

- wskazaną przez właściciela nieruchomości jedną osobę uprawnioną do dziedziczenia ustawowego;

- a w przypadku śmierci właściciela - łącznie przez wszystkich jego spadkobierców lub przez jednego z nich wskazanego przez osoby uprawnione.

W rzeczywistości bowiem to właśnie wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji (zaświadczenia) stwierdzającej wartość pozostawionych nieruchomości i wskazującej osobę uprawnioną do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości stanowi realizację uprawnień wynikających z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Decyzja (zaświadczenie) ta bowiem stanowi swoisty środek płatniczy. Jeżeli osoba uprawniona wskazana w tej decyzji nabędzie własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w drodze umowy, organ, osoba prawna lub jednostka organizacyjna, które dokonały zbycia nieruchomości, prześlą kopię umowy organowi, który wydał przedmiotową decyzję oraz umieszczą na oryginale tej decyzji adnotację o nabyciu nieruchomości. Również ta procedura zaliczenia wartości nieruchomości określona w § 7 cytowanego rozporządzenia przemawia za przyjęciem, iż odnośnie danej nieruchomości może być wydana tylko jedna decyzja (zaświadczenie) stwierdzająca jej wartość i rozstrzygająca kto uprawniony będzie do zaliczenia całej wartości przedmiotowej nieruchomości.

Aktualnie kwestie mienia zabużańskiego reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 169, poz. 1418 ze zm.) i zgodnie z jej art. 3 ust. 2 w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Zarówno w rozumieniu ustawy zabużańskiej jak i regulacji obowiązującej w dacie wydania kwestionowanych zaświadczeń "wskazanie" jest oświadczeniem, składanym przez osobę fizyczną . Jest to więc zachowanie człowieka, zależne od jego woli, które nauka prawa kwalifikuje jako działanie, a mówiąc w tym przypadku konkretnie, jako oświadczenie woli, będące koniecznym składnikiem każdej czynności prawnej. Poprzez wskazanie osoba wskazująca pragnie osiągnąć określony cel. Jest nim to, aby inna osoba, przez nią wskazana, otrzymała pewne przysporzenie majątkowe. Instytucja wskazania występuje bowiem przy wielości osób uprawnionych do otrzymania świadczenia i umożliwia im zadysponowanie wspólnym prawem. Spełnia ona funkcję praktyczną, polegającą na możliwości dokonania przez osoby uprawnione (w tym wypadku przez spadkobierców byłego właściciela majątku pozostawionego) dokonania odpowiednich podziałów, dotyczących wspólnego prawa, już w toku postępowania administracyjnego, bez konieczności dokonywania w dalszej kolejności odpowiednich czynności. Konstrukcja prawna, którą ustawodawca osiągnął przy pomocy instytucji wskazania, określonej w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. jak i w nie obowiązującym już art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wydaje się analogiczną do zasad jakie rządzą działem spadku. (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2014r. sygn. akt I OSK 2201/14).

Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać za słuszne stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że złożenie przez uprawnionego spadkobiercę oświadczenia o wskazaniu, powoduje utratę uprawnienia do rekompensaty na rzecz osoby wskazanej, co w konsekwencji oznacza, że osoba, która złożyła oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej do rekompensaty nie ma interesu prawnego w udziale w postępowaniu dotyczącym prawa do rekompensaty w zakresie objętym wskazaniem i nie może być stroną takiego postępowania. Prawidłowe jest więc rozstrzygnięcie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem zaświadczenia z dnia [..] listopada 1998r. nr [...], ponieważ J. K. wskazując I. K. jako osobę uprawnioną do realizacji roszczeń związanych z pozostawieniem prze A. i I. K. nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, tym samym pozbawił się przymiotu strony w tym postępowaniu.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego zawartego w skardze, ze złożenie wniosku o wznowienie postępowania powinno być traktowane jako odwołanie wskazania. Jak bowiem podniesiono wyżej wskazanie stanowi oświadczenie woli, a w związku z tym uchylenie się od skutków prawnych takiego oświadczenia może ewentualnie nastąpić w trybie określonym w przepisach kodeksu cywilnego (dział IV).

Jeśli chodzi o kwestionowane zaświadczenie z dnia 5 listopada 1998r. nr 65/98, to Sąd podziela również stanowisko organów orzekających, że J. K. także w tym postępowaniu nie przysługuje przymiot strony. Postępowanie zakończone wydaniem tego zaświadczenia prowadzone było bowiem na wniosek spadkobierców A. K. i dotyczyło rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych przez A. K., którego spadkobiercą J. K. nie jest. Zasadnie Minister Skarbu Państwa stwierdził, że okoliczność, iż nieruchomość, której właścicielem miał być A. K.w rzeczywistości należała do innej osoby, nie czyni spadkobierców tej innej osoby stronami tego postępowania, lecz oznacza jedynie, że spadkobiercy A. K. nie są ewentualnie uprawnieni do otrzymania rekompensaty z tytułu pozostawienia tej nieruchomości.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi za chybione, stwierdzając również, że nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia powołanych w skardze przepisów Konstytucji RP. Dodatkowo należy podnieść, że Minister Skarbu Państwa zauważając istnienie podstaw do wznowienia postępowania przez organ I instancji z urzędu, zawarł w tej kwestii rozważania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi jedynie organ wojewódzki jako organ I instancji zgodnie z treścią ustawy z dnia 8 lipca 2005r. jest organem właściwym w sprawie wznowienia niniejszego postępowania z urzędu. Minister Skarbu Państwa zaś jako organ II instancji nie ma takich uprawnień.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.