Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 475/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 4 pkt 1, art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: art. 91 ust. 1 i 4, art. 94 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. S. na uchwałę Rady Gminy z dnia 30 listopada 2009 r., nr XXXIII/318/2009 w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe odprowadzenie ścieków na rok 2010 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała podjęta została z naruszeniem prawa, 2. zasądza od Rady Gminy na rzecz skarżącego Z. S. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rada Gminy w S., działając na podstawie art. 24 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) oraz w związku z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) podjęła w dniu 30 listopada 2009 r. uchwałę nr [...] w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków na rok 2010.

Pismem z dnia 24 lutego 2010 r. Z. S. wezwał Radę Gminy w S. do usunięcia naruszenia prawa wskazując, że uchwała jest sprzeczna z prawem zarówno w zakresie wyodrębnienia grup taryfowych, jak też w zakresie zatwierdzenia przypisanych do tych grup cen jednostkowych za 1 m3 odprowadzanych ścieków oraz opłat abonamentowych. Kwestionowana uchwała narusza interesy szczególnie usługobiorców zaliczanych do I oraz II grupy taryfowej, do których zalicza się również wnioskodawca.

Rada Gminy w S. uchwałą z dnia 26 marca 2010 r., nr [...] odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Według uzasadnienia wniosku o zatwierdzenie taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków z dnia 21 października 2009 r. jako kryterium przynależności podmiotu do odpowiedniej grupy taryfowej przyjęto zasadę przyporządkowania użytkowników w oparciu o algorytm matematyczny zrzutu ścieków. Obliczenie zrzutu ścieków obejmuje średniorocznie 12 – miesięczny zrzut ścieków przez poszczególne podmioty pomniejszony o wskaźnik korygujący 0,5 w porównaniu do uśrednionego okresu poza sezonem letnim (lipiec, sierpień, wrzesień) tj. pozostałe 9 miesięcy. Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, wyboru struktury rodzaju taryfy dokonuje się uwzględniając lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Na terenie Gmin S. i S. występuje specyfika sezonowości - 50% całości oczyszczonych ścieków w skali roku przyjmowana jest przez oczyszczalnię w sezonie letnim. Sezon letni na M. W. obejmuje okres od lipca do września, w konsekwencji przez pozostałe 9 miesięcy urządzenia i obiekty kanalizacyjne są w niedużym stopniu obciążone. Biorąc pod uwagę art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 stycznia 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębiorstwo kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń kanalizacyjnych do realizacji odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny. Pociąga to za sobą dodatkowe koszty utrzymania w gotowości urządzeń. Specyfika sezonowych różnic w ilości odprowadzanych ścieków uzasadnia wprowadzenie zróżnicowanych opłat z podziałem na odbiorców, celem eliminacji tzw. finansowania skrośnego. Brak wprowadzenia zróżnicowanych opłat z podziałem na grupy taryfowe przerzucałby cały ciężar utrzymania infrastruktury przez odbiorców odprowadzających ścieki przez 12 miesięcy w roku.

Z tych przyczyn Rada Gminy w S. uznała wezwanie Z. S. do usunięcia naruszenia prawa za bezprzedmiotowe i bezzasadne. Jej zdaniem zatwierdzone uchwałą Nr [...] taryfy za zbiorowe odprowadzanie ścieków spełniają warunki i wymagania określone przepisami wskazanej ustawy z dnia 7 stycznia 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Z. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 7 maja 2010 r. skargę na uchwałę Rady Gminy w S. Nr [...] z dnia 30 listopada 2009 r. Skarżący podniósł, iż zaskarżona uchwała rażąco narusza prawo w tym szczególnie:

1. art. 24 ust. 4 i 5 oraz art. 2 pkt. 13 w związku z art. 2 pkt. 8, 9, 10 i 11 ustawy z dnia 7 stycznia 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, poprzez zatwierdzenie wyodrębnienia opracowanych przez Przedsiębiorstwo Komunalne "A" sp. z o.o. w S., grup taryfowych odbiorców usług świadczonych przez to przedsiębiorstwo w oparciu o kryterium, którego nie przewidują przywołane powyżej przepisy art. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków;

2. § 13 ust. 2 pkt. 3 w związku z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków poprzez zatwierdzenie wnioskowanych przez Przedsiębiorstwo Komunalne "A" sp. z o.o. w S. zróżnicowanych dla wyodrębnionych grup taryfowych cen jednostkowych za odprowadzenie 1 m3 ścieków oraz miesięcznych opłat abonamentowych, wprowadzających subsydiowanie skrośne.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż w załączniku nr 1 do uchwały wyszczególnione zostały zatwierdzone tą uchwałą, a opracowane przez wnioskujące Przedsiębiorstwo Komunalne "A" w S., wyodrębnione trzy taryfowe grupy odbiorców usług świadczonych przez Przedsiębiorstwo Komunalne "A" wraz z przyporządkowanymi do tych grup cenami jednostkowymi za odprowadzenie 1 m3 ścieków oraz miesięcznymi stawkami opłaty abonamentowej. Grupa I, do której zaliczeni zostali "użytkownicy systematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych przez cały rok - gospodarstwa domowe, jednostki użyteczności publicznej, urzędy, firmy". Do tak scharakteryzowanej grupy taryfowej wnioskujące przedsiębiorstwo zakwalifikowało w rzeczywistości odbiorców jego usług, którymi są, zameldowane na stałe na terenie Gminy S. osoby fizyczne prowadzące gospodarstwa domowe oraz mające siedzibę na terenie tej gminy; urzędy, jednostki użyteczności publicznej i przedsiębiorstwa (firmy). Dla tak zdefiniowanej taryfowej grupy odbiorców usług wnioskujące przedsiębiorstwo ustaliło, a Rada Gminy zatwierdziła, jednostkową cenę za 1 m3 odprowadzonych ścieków w wysokości 6,11 zł, opłatę abonamentową w wysokości 1,61 zł/m-c. Grupa II, do której zaliczeni zostali "użytkownicy niesystematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych, a spełniający uwarunkowania gospodarstw domowych - podmioty niewynajmujące zarobkowo pokoi: domki letniskowe, budynki jednorodzinne czasowego zamieszkania, dacze itp.". Do tak scharakteryzowanej grupy taryfowej wnioskujące przedsiębiorstwo zakwalifikowało w rzeczywistości odbiorców jego usług, którymi są: osoby fizyczne prowadzące gospodarstwo domowe niezameldowane na stałe na terenie Gminy S. i niewynajmujące pokoi w stanowiących ich własność domkach letniskowych, jednorodzinnych budynkach czasowego zamieszkania, daczach itp. Dla tak zdefiniowanej taryfowej grupy odbiorców usług wnioskujące przedsiębiorstwo ustaliło, a Rada Gminy zatwierdziła, jednostkową cenę za 1 m3 odprowadzonych ścieków w wysokości 7,43 zł, opłatę abonamentową w wysokości 13,83 zł/m-c. Grupa III, do której zaliczeni zostali "użytkownicy niesystematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych pozostali - pensjonaty, ośrodki wczasowe, pola namiotowe, obiekty zamieszkania zbiorowego (apartamentowce), obiekty zakwaterowania turystycznego, sklepy, bary, smażalnie, itp.". Do tak scharakteryzowanej grupy taryfowej wnioskujące przedsiębiorstwo zakwalifikowało w rzeczywistości odbiorców jego usług, którymi są, przedsiębiorcy (osoby fizyczne i prawne) niemający siedziby na terenie Gminy S., a prowadzący na terenie tej gminy działalność gospodarczą w zakresie wypoczynku, żywienia zbiorowego w stanowiących ich własność pensjonatach, ośrodkach wczasowych, barach, smażalniach itp., obiektach zamieszkania zbiorowego (apartamentowce) i polach namiotowych. Dla tak zdefiniowanej taryfowej grupy odbiorców usług wnioskujące przedsiębiorstwo ustaliło, a Rada Gminy zatwierdziła, jednostkową cena za 1 m3 odprowadzonych ścieków w wysokości 7,43 zł, opłatę abonamentową w wysokości 33,71 zł/m-c.

Zdaniem skarżącego przepisy art. 2 pkt 13 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorczym odprowadzaniu ścieków nie dopuszczają wyodrębniania taryfowych grup odbiorców usług odprowadzania ścieków przez wnioskujące przedsiębiorstwo na podstawie kryterium miejsca stałego zameldowania (miejsca stałej siedziby firmy). Natomiast ustalenie dla tak wyodrębnionych grup taryfowych odbiorców usług, cen jednostkowych odprowadzenia ścieków oraz miesięcznych opłat abonamentowych w oparciu o kryterium miejsca zameldowania (siedziby firmy) stanowi jednoznaczny dowód wprowadzenia niedopuszczalnego przepisami ustawy subsydiowania skrośnego.

W piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2010 r. skarżący podniósł, iż z faktu, że jest on odbiorcą usług publicznych świadczonych przez Przedsiębiorstwo Komunalne "A" sp. z o.o. w S., dla którego Rada Gminy w S. zatwierdziła kwestionowaną taryfę cen i opłat wynika, iż uchwała ta dotyczy interesu prawnego skarżącego, wpływa bowiem – w okresie jej stosowania – na wysokość zobowiązań finansowych skarżącego wobec Przedsiębiorstwa Komunalnego "A" w S.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 14 września 2010 r .Z. S. ponowił zarzut, iż zróżnicowanie usługobiorców przedsiębiorstwa kanalizacyjnego użytkownikami całorocznymi lub użytkownikami pozostałymi w 2009 r. i odpowiednio odbiorcami systematycznie lub niesystematycznie korzystającymi z urządzeń kanalizacyjnych w 2010 roku dokonane zostało na podstawie niedopuszczalnego z punktu widzenia przepisów prawa kryterium miejsca stałego zamieszkania. Ponadto skarżący wskazał, iż wniosek złożony w dniu 22 października 2009 r. przez Przedsiębiorstwo Komunalne "A" w S. o zatwierdzenie taryf i opłat nie został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, a także nie został poddany przez Wójta Gminy S. analizie i ocenie jego zgodności z obowiązującymi przepisami, a mimo to został zarekomendowany Radzie Gminy S. do zatwierdzenia. Działanie to stanowi o rażącym naruszeniu treści art. 24 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Następnie, w piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2011 r. skarżący wskazał, iż na etapie opracowania przez wnioskujące przedsiębiorstwo komunalne wniosku o zatwierdzenie taryf i opłat, nieprawidłowości prowadzące do niezgodności opracowanego przez to przedsiębiorstwo wniosku, wystąpiły w błędnym zaopiniowaniu i przyjęciu przez Radę Nadzorczą Spółki taryf na 2010 r., które uwzględniają podziały i wysokości obciążeń zatwierdzonych w zaskarżonej uchwale. Opinia Rady Nadzorczej sprowadza się do wyodrębnienia taryfowych grup odbiorców oraz ustalenia i przyporządkowania do tych grup cen za 1m3 odprowadzonych ścieków, oraz wysokości opłat abonamentowych, oraz zobowiązania zarządu spółki do przygotowania wniosku taryfowego i przedłożenia go do weryfikacji wójtom gmin w nieprzekraczalnym terminie do dnia 22 października 2009 r. Wyodrębnienie grup taryfowych odbiorców dokonane zostało w oparciu o "algorytm matematyczny obowiązujący w 2009 r.", a więc kryterium, którego nie przewidują przepisy art. 2 pkt. 13 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Kryterium nazwane przez Radę Nadzorczą w dniu 19 października 2009 roku "algorytmem matematycznym" Prezes Zarządu P.K. "A" w piśmie L.dz. [...] z dnia 28 czerwca 2009 r. (kserokopia załączona do pisma procesowego z dnia 14 września 2010 r.), jednoznacznie zdefiniował, jako miejsce zamieszkania odbiorców usług. Przepisy § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków (Dz. U. Nr 127 poz.886) stanowią, że przy ustalaniu niezbędnych przychodów dla potrzeb obliczania taryfowych cen i stawek opłat na rok obowiązywania taryf planuje się koszty wyszczególnione w § 6 pkt. 1-5 na podstawie; "kosztów w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzana jest taryfa, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości z uwzględnieniem planowanych zmian warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów roku obowiązywania taryfy". Załączony do wniosku bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2008 r., mogły, pod warunkiem ich zgodności ze stanem faktycznym, stanowić podstawę do ustalenia taryf na rok 2009. Bazę wyjściową do planowania kosztów i wyliczenia niezbędnych przychodów na rok 2010 zgodnie z tymi przepisami stanowić może ewidencja księgowa oraz sporządzone na jej podstawie bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2009 r. Przyjmując, że wprowadzone do tabel C, D i E dane wynikają ze stanowiącej podstawę sporządzenia taryf i opłat ewidencji księgowej (wątpliwości budzi brak wpisu w pkt.2.1 lit. b tabeli C) stwierdzić należy, że sporządzona w tabeli F kalkulacja cen i stawek sporządzona została z pominięciem tej ewidencji. W tabeli D nie występują wyodrębnione z kosztów eksploatacji i utrzymania urządzeń kanalizacyjnych, koszty utrzymania w gotowości urządzeń kanalizacyjnych, ani koszty odczytu urządzeń pomiarowych, zatem nie istnieją żadne przesłanki wprowadzenia do taryfy opłat abonamentowych, z których uzyskane przychody miałyby pokryć te nieistniejące koszty.

Na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika organu oraz skarżącego do złożenia pism procesowych w formie załącznika do protokołu rozprawy, w których strony przedstawią swoje ostateczne stanowiska w sprawie. Sąd odroczył termin ogłoszenia orzeczenia.

W piśmie z dnia 15 stycznia 2011 r. zatytułowanym "Ostateczne stanowisko w sprawie" skarżący wskazał, iż zaskarżona uchwała statuowała subsydiowanie skrośne poprzez pokrycie brakujących kosztów grupy pierwszej przychodami od grupy drugiej i trzeciej. Zatem różnicowanie w zatwierdzonej zaskarżoną uchwałą cen i stawek dokonane zostało z rażącym naruszeniem art. 20 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Nie istnieją określone przepisami § 13 ust. 3 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków kryteria wyboru innej, niż zdefiniowana w § 14 pkt. 2 lit a tego rozporządzenia, taryfy jednoczłonowej, której wysokość ustalona być powinna poprzez podzielenie ustalonych niezbędnych do pokrycia planowanych na 2010 rok kosztów przez roczną ilość odprowadzonych ścieków. Ponownie skarżący zarzucił, iż Wójt Gminy S. zobowiązany był do sprawdzenia przedłożonego do zatwierdzenia wniosku o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego odprowadzania ścieków na 2010 rok. Tym samym oznaczało to obowiązek sprawdzenia, czy załączone taryfy i plan opracowane zostały zgodnie z przepisami ustawy oraz weryfikację kosztów, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 pod względem celowości ich ponoszenia. Obowiązku tego, w ocenie skarżącego, Wójt nie wypełnił, gdyż brak jest dokumentu świadczącego o realizacji tego obowiązku.

W piśmie z dnia 20 stycznia 2011 r. zatytułowanym "Załącznik do protokołu rozprawy z dnia 13 stycznia 2011 r." pełnomocnik Rady Gminy wskazał w szczególności, iż kompetentnym do ustalenia taryf na 2010 rok był Zarząd Spółki, który na podstawie planowanych niezbędnych kosztów tj. 2.651.870 zł zaproponował, o czym była już mowa we wcześniejszych pismach, przyjęcie taryfy z podziałem na trzy grupy taryfowe. Planowana ilość ścieków w skali roku wynosiła 412.000 m3. Zarząd z propozycją zmian cen zapoznał Radę Nadzorczą na posiedzeniu w dniu 19 października 2009 r. Rada Nadzorcza pozytywnie zaopiniowała propozycję zmiany taryf. Kryteria przypisania do grup taryfowych w oparciu o algorytm matematyczny były przez Spółkę stosowane w taryfach na rok 2009 i 2010. Pełnomocnik podniósł, iż użytkownicy grup taryfowych zostali przypisani nie według miejsca zamieszkania, lecz według okresu, przez jaki dostarczają ścieki urządzeniami kanalizacyjnymi na oczyszczalnię wg powyższego algorytmu (systematyczność). Taryfy na rok 2009 zostały zatwierdzone w oparciu o wniosek taryfowy z dnia 20 października 2008 r. Przewodniczącemu Zgromadzenia Związku Komunalnego "A" w S. celem weryfikacji, ponieważ Związek Komunalny posiadał kompetencje do zatwierdzania taryf. Uchwała Nr [...] z dnia 4 grudnia 2008 r. Zgromadzenia Zawiązku Komunalnego "A" w S. podjęta została zgodnie ze złożonym wnioskiem taryfowym. Wniosek ten uwzględniał podział na dwie grupy taryfowe: grupę taryfową I "użytkownicy całoroczni" - użytkownicy sieci kanalizacyjnej, którzy w skali roku systematycznie, zgodnie z przyjętymi kryteriami (algorytm matematyczny) dostarczają ścieki na oczyszczalnię ścieków w S.; grupę taryfową II "pozostali użytkownicy" - użytkownicy sieci kanalizacyjnej, którzy w skali roku niesystematycznie, zgodnie z przyjętymi kryteriami (algorytm matematyczny) dostarczają ścieki na oczyszczalnię ścieków w S.. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego dotyczących pisma Przedsiębiorstwa Komunalnego "A" Sp. z o.o. w S. z dnia 18 czerwca 2009 r., pełnomocnik wskazał, iż w piśmie tym wskazane jest, iż Z. S. posiada domek letniskowy w miejscowości J. czynny sezonowo i na podstawie powyższych kryteriów został zakwalifikowany do grupy taryfowej "pozostali użytkownicy", a więc podstawą nie było miejsce zamieszkania. Według Rady Gminy taryfy na 2010 rok zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.) oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy - rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886). W dniu 22 października 2009 r. Zarząd spółki przedłożył Wójtowi Gminy S. wniosek taryfowy, 70 dni przed planowanym wejściem w życie taryf w celu jego zweryfikowania, która to weryfikacja została dokonana, o czym świadczy fakt, iż w dniu 30 listopada 2009 r. uchwałą Nr [...] Rady Gminy S. zatwierdziła taryfę na 2010 rok z datą obowiązywania od 01 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Do wniosku taryfowego o którym mowa w art. 24 ust. 2 ustawy dołączono: taryfę na zbiorowe odprowadzanie ścieków, uzasadnienie wniosku, ostatnie sprawozdanie za rok obrotowy, tabele stanowiące załączniki do wzoru wniosku będące szczegółową kalkulacją cen i opłat (tabele od A do H).

Odnośnie uwag skarżącego do danych zawartych w tabeli B, błędnym jest twierdzenie, że dane w niej zawarte są niezgodne ze stanem faktycznym, ponieważ w roku 2009 występowały dwie grupy taryfowe, natomiast w roku 2010 trzy grupy taryfowe. W roku 2010, z uwagi na liczne interwencje ze strony podmiotów, które posiadają niewielkie domki kempingowe, domy letniskowe czynne w większości w sezonie letnim pod kątem własnego wypoczynku (niezarobkowego) odprowadzające niewielkie ilości ścieków, zapadła decyzja o wyłączeniu tych podmiotów ze wspólnej grupy z dużymi ośrodkami i pensjonatami działającymi sezonowo zarobkowo wprowadzając dodatkową III grupę taryfową. Pomiędzy tymi grupami użytkowników znacznie zróżnicowano opłatę abonamentową. Użytkownicy grupy II w 2009 r. są tymi samymi użytkownikami, co w grupie II i III roku 2010, jedynie wyselekcjonowani w oparciu o wielkość zrzutu ścieków i charakter użytkowania obiektu.

W tabeli C uwzględnia się planowane koszty ogółem, które zostały ujęte prawidłowo.

Odnosząc się do zarzutów stawianych w pozostałych kwestiach tabelarycznych wniosku taryfowego należy wskazać, że taryfa opłat za ścieki konstruowana jest na podstawie wykonania kosztów i przychodów z roku obrachunkowego obejmującego 12 miesięcy, 2 miesiące przed złożeniem wniosku o zmianę taryf. Rok obrachunkowy brany pod uwagę do ustalania taryf nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (obrotowym), będącym okresem, za który sporządza się bilans i rachunek zysków i strat. Zgodnie z § 2 ust. 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków rokiem obrachunkowym jest "rok obrachunkowy poprzedzający wprowadzenie nowych taryf - 12 kolejnych pełnych miesięcy poprzedzających nie więcej niż o 2 miesiące dzień złożenia wniosku". Rok obrachunkowy brany do ustaleń taryf na 2010 rok obejmuje okres od września 2008 do sierpnia 2009 r. Koszty poniesione w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzana jest taryfa, ustalane są na podstawie ewidencji księgowej kosztów sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości z uwzględnieniem planowanych zmian i warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów w roku obowiązywania taryfy. Nie ma możliwości technicznych wydzielenia kosztów na poszczególne grupy odbiorców usług. Zgodnie z § 11 ust. 5 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. podział kosztów może być dokonany szacunkowo biorąc pod uwagę ilość odprowadzanych ścieków, ilość odbiorców w poszczególnych grupach. Do przedsiębiorstwa należy dokonanie wyboru rodzaju i struktury taryfy uwzględniające lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków.

W tabeli E, ustalając współczynnik alokacji kosztów, uwzględniono tylko współczynnik według ilości planowanych ścieków. Konieczność wprowadzenia alokacji kosztów, tj. zróżnicowania cen i wprowadzenie abonamentu między grupami wynika stąd, że stawki taryfowe powinny zapobiegać subsydiowaniu skośnemu oraz zawierać opłatę pokrywającą koszty stałe związane z utrzymaniem w gotowości oczyszczalni ścieków i infrastruktury kanalizacyjnej przez okres 12 miesięcy. Brak zróżnicowania powodowałby, iż osoby, które systematycznie przez okres całego roku korzystają z odprowadzania ścieków ponosiłyby nadmierny ciężar kosztów utrzymania, podczas gdy podmioty niesystematycznie sezonowo korzystające z urządzeń kanalizacyjnych ponosiłyby wyłącznie koszty w okresie faktycznego zrzutu ścieków, podczas gdy pozostałe miesiące nie podlegałyby opłacie.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów dotyczących danych w tabeli D pełnomocnik wskazał, że w załączniku do rozporządzenia zawierającym wzór tabeli D, nie ma pozycji, w której wyodrębnia się pomniejszone koszty eksploatacji i utrzymania, kosztów gotowości do świadczenia usług. Wartość ta została wymieniona w części opisowej wniosku taryfowego w punkcie 6 "założenia do kalkulacji ceny jednostkowej 1 m3 odprowadzonych ścieków i stawki miesięcznej opłaty abonamentowej" ppkt. e strona 4. Z zapisu tego wynika, iż koszty utrzymania w gotowości urządzeń kanalizacyjnych kształtują się na poziomie 3% ogólnych kosztów prowadzonej działalności tj. w kwocie 79.554 zł. Natomiast wysokość opłaty abonamentowej skalkulowano na kwotę 146 990 zł stanowiącą w odniesieniu do ogólnych całkowitych kosztów eksploatacji 5,55%, z powyższego wynika bezzasadność zarzutu, iż koszty gotowości do świadczenia usług przekraczają wartość 15 %.

Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 377/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Sąd wskazał, że zaskarżoną uchwałą odbiorcy zostali podzieleni na trzy grupy, gdzie jako kryterium przynależności podmiotu do odpowiedniej grupy taryfowej przyjęto, zgodnie z treścią uzasadnienia uchwały, zasadę przyporządkowania użytkowników "w oparciu o algorytm matematyczny zrzutu ścieków". Tymczasem, zgodnie z art. 12 pkt 13 ustawy, wyodrębnienie taryfowej grupy odbiorców następuje na podstawie charakterystyki odprowadzanych ścieków, warunków zbiorowego odprowadzania ścieków, a także sposobu rozliczeń za świadczone usługi. Natomiast wykorzystanie algorytmu matematycznego jest niczym innym, jak uzależnieniem wysokości stawki za odprowadzanie ścieków od ilości zrzutu tych ścieków przez poszczególnych odbiorców. Na podstawie zaś przytoczonego wyżej art. 2 pkt 13 ustawy stanowczo taka przesłanka została wyeliminowana jako decydująca o podziale na grupy taryfowe. Tak więc przyjęte przez przedsiębiorstwo i zaaprobowane w zaskarżonej uchwale wyodrębnienie grup taryfowych nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy, to zaś oznacza, że przedmiotowa uchwała jest niezgodna z prawem w całości, gdyż konsekwencje wadliwego podziału na grupy taryfowe rozciągają się na niezgodne z prawem obciążenie poszczególnych odbiorców stosownymi opłatami. Ponadto wprost należy wskazać, iż przyjęte stawki nie wyeliminowały subsydiowania skrośnego, gdyż takie ich ukształtowanie (z podziałem na odbiorców taryfowych) doprowadziło do sytuacji, że większe opłaty, a tym samym obciążenie większymi kosztami funkcjonowania instalacji i obiektów służących odprowadzaniu ścieków pokrywają podmioty dokonujące zrzutu ścieków okresowo (w okresie letnim, opisanym w uzasadnieniu uchwały jako trzymiesięczny). Natomiast podmioty korzystające z instalacji w okresie całego roku w dużo mniejszym stopniu przyczyniają się do pokrywania kosztów utrzymania i eksploatacji instalacji oczyszczania i odprowadzania ścieków.

Sąd zauważył przy tym, że wskazywane przez radę gminy (z odwołaniem się do § 13 ust. 1 rozporządzenia), w ślad za wnioskiem przedsiębiorstwa, jako istotne dla przyjętego podziału taryfowego lokalne uwarunkowania miejscowości S. polegające na sezonowości wykorzystania posiadanej instalacji do odprowadzania ścieków, znajdują odzwierciedlenie w § 14 pkt 3 lit. a rozporządzenia, w którym przewiduje się dla przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego dokonującego wyboru struktury i rodzaju taryfy wprowadzenie taryfy sezonowej, charakteryzującej się wyższymi cenami wody lub ścieków w sezonie szczytowego zapotrzebowania na usługi wodociągowo - kanalizacyjne i niższymi cenami poza sezonem. Tymczasem zarówno wniosek przedsiębiorstwa jak i w konsekwencji zaskarżona uchwała pomija wskazany wyżej aspekt wyboru i struktury taryfy, koncentrując się na uzasadnieniu pozaustawowego kryterium przyporządkowania odbiorców do taryf z pominięciem zasad określonych w § 14 rozporządzenia.

W wyniku wniesionej przez Radę Gminy S. skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1080/11 uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że okoliczność, iż część odbiorców korzysta z urządzeń systematycznie, a część niesystematycznie nie oznacza, że przedsiębiorstwo kanalizacyjne jest obowiązane zastosować taryfę sezonową. Jednocześnie skoro przepisy przewidują, że przy różnicowaniu cen i stawek opłat uwzględnia się zróżnicowanie kosztów eksploatacji i utrzymania odpowiednio do zużycia wody i odprowadzania ścieków przez odbiorców z poszczególnych grup taryfowych oraz kosztów wynikających z nakładów inwestycyjnych, to jest dopuszczalne określenie wyższych cen i stawek opłat w odniesieniu do odbiorców, w przypadku których przedsiębiorstwo ponosi wyższe koszty utrzymania urządzeń w gotowości i eksploatacji po uruchomieniu urządzeń nieczynnych przez znaczną część roku. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że dokonany w sprawie podział na trzy grupy taryfowe nie stoi w sprzeczności z przepisami ustawy, ponieważ uwzględnia kryteria, o których mowa w § 13 ust. 2 i 3, a także lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Wbrew stanowisku Z. S., w ocenie NSA, przedsiębiorstwo nie dokonało podziału użytkowników sieci kanalizacyjnej w zależności od tego, czy użytkownicy są zameldowani, czy też nie, na terenie gminy S., ale użyło algorytmu matematycznego zrzutu ścieków jedynie dla sprawdzenia sposobu korzystania z sieci kanalizacyjnej (systematycznie/niesystematycznie). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie przedstawił argumentów, które potwierdzałyby, że istotnie zastosowane stawki nie wyeliminowały subsydiowania skrośnego.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II 881/11SA/Gd Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę Z. S..

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd I instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa dokonana w tej sprawie przez NSA. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylając poprzedni wyrok WSA przesądził, że zaskarżona uchwała jest zgodna z prawem materialnym, jako że nie narusza ani art. 2 pkt 13 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ani też § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf, wzory wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Stwierdzono również, że przy podejmowaniu uchwały zachowano wymogi proceduralne wynikające z art. 2, art. 24 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez Z. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1557/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

Jako powód uchylenia wyroku wskazano niedokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny samodzielnej oceny, czy w przedmiotowej sprawie taryfowe ceny i stawki opłat zostały skalkulowane i zróżnicowane w taki sposób, że zapewniały eliminację subsydiowania skrośnego. Sąd stwierdził, że zarzuty w tym zakresie przedstawiane w skardze kasacyjnej jak i podnoszone w trakcie postępowania sądowego są bardzo konkretne i Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie ich zweryfikować. Rada Gminy również nie zajęła stanowiska w tym zakresie, gdyż nie można za takie uznać stanowiska przedstawionego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a dotyczącego w/w zarzutów, iż "twierdzenia skarżącego są błędne". W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zalecił w toku ponownego rozpoznania sprawy przeprowadzenie prawidłowej oceny, czy w przedmiotowej sprawie taryfowe ceny i stawki opłat zostały skalkulowane i zróżnicowane w ten sposób, że zapewniają eliminację subsydiowania skrośnego.

Wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 707/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Sąd stanął na stanowisku, że faktycznie nie może ocenić, czy ceny taryfowe i stawki opłat zostały skalkulowane i zróżnicowane w taki sposób, że zapewniają eliminację subsydiowania skrośnego, ponieważ takiej oceny nie mógł realnie dokonać także organ gminy, z powodu istotnych braków wniosku przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Prawidłowy wniosek powinien bowiem zawierać weryfikowalną analizę kosztów realizacji usługi odprowadzania ścieków z uwzględnieniem różnic tych kosztów ponoszonych w procesie odbierania ścieków od każdej z grup odbiorców, a tak wykazane koszty winny odpowiadać różnicy cen za odprowadzone ścieki, a w szczególności różnicy w wysokości stawek opłaty abonamentowej dla każdej z grup taryfowych. W kalkulacji tej powinien być zatem wskazany sposób, w jaki przedsiębiorstwo zapewniło warunki dla wyeliminowania subsydiowania skrośnego. W sytuacji, gdy taryfa różnicuje ceny i stawki opłat dla wyodrębnionych taryfowych grup odbiorców powinno to polegać na szczegółowym wykazaniu i uzasadnieniu kosztów odprowadzania ścieków generowanych przez każdą z tych grup oraz uzasadnieniu różnic w wysokości cen i stawek opłat pomiędzy każdą z grup.

Dopiero tak uzasadniony wniosek przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego może być podstawą prawidłowej realizacji obowiązków organów gminy w zakresie zatwierdzenia przedłożonej wraz z wnioskiem taryfy. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie wniosek ww. wymogów nie spełnił

Sąd podkreślił, że ocena zgodności z prawem taryfy określonej we wniosku, przeprowadzona zarówno przez Wójta Gminy S., jak również przez Radę Gminy S. ma charakter oceny iluzorycznej, albowiem zarówno Wójt, jak i radni nie dysponowali niezbędnymi danymi do stwierdzenia, czy taryfa prowadzi do subsydiowania skrośnego, czy też pozwala na jego wyeliminowanie.

W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez Radę Gminy S. wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. w sprawie sygn. akt II OSK 2574/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny trzech kolejnych wyroków w sprawie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA, materia kontroli następczej zawężona będzie jedynie do zbadania, czy nie zachodzi subsydiowanie skrośne, w tym do dokonania oceny całości uregulowań przyjętych w taryfach i argumentów, które legły u podstaw takiego wyboru, w szczególności przy ocenie wyeliminowania, bądź nie, subsydiowania skrośnego. Na podstawie właściwych dokumentów księgowych Sąd weźmie pod uwagę zarówno to, czy przychody od podmiotów z grupy II i III nie będą pokrywać kosztów świadczenia usług dla podmiotów z grupy I i odwrotnie, czy przyjęcie innego uregulowania nie spowodowałoby, że to przychody od podmiotów z grupy I będą pokrywać koszty świadczenia usług dla podmiotów z grupy II i III. W wyroku nakazano sądowi I instancji wydanie postanowień dowodowych i przeprowadzenie postępowania dowodowego. Zaznaczono, że ustawodawca nie wyklucza, by informacje istotne dla rozstrzygnięcia, tj. czy taryfa lub taryfy są zgodne z prawem – w tym w zakresie eliminacji subsydiowania skrośnego (§ 13 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia) można było uzyskać od przedsiębiorstwa lub wójta, zobowiązując postanowieniem osoby reprezentujące aktualnie spółkę i piastuna organu wykonawczego gminy do złożenia w wyznaczonym terminie konkretnych dokumentów księgowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt. 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego, jak również inne niż określone w pkt. 5 akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt. 6 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny kolejny raz rozpatrywał skargę Z. S. w sprawie uchwały Rady Gminy S. z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe odprowadzenie ścieków na rok 2010.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Po dokonaniu merytorycznej oceny zaskarżonego aktu skarga Z. S. została uwzględniona, gdyż w ocenie Sądu przedmiotowa uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa.

Podstawę prawną uchwały Rady Gminy S. z dnia 30 listopada 2009 r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków na rok 2010 stanowiły przepisy (w szczególności - art. 24 ust. 1 i 5) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (publ. jw.), art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i przepisy rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków ( Dz. U. Nr 127, poz. 886). Taryfy za wodę i odprowadzenie ścieków przygotowuje przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne. Aby zaczęła ona obowiązywać musi ją zatwierdzić uchwałą rada gminy.

Przepisy ustawy, a przede wszystkim przepisy rozporządzenia w sposób sformalizowany i szczegółowy regulują wszystkie kwestie związane z zasadami ustalania taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe odprowadzanie ścieków.

Stosownie do treści art. 24 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 12 ustawy taryfy, rozumiane jako zestawienia ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe odprowadzanie ścieków i warunków ich stosowania zatwierdzane są w drodze uchwały rady. Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne określa taryfę na rok, na podstawie niezbędnych przychodów po dokonaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorów usług.

Mając na uwadze ochronę interesu odbiorców usług świadczonych przez przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjne, ustawodawca powierzył radzie gminy kompetencje do zatwierdzania taryf stosowanych przez te przedsiębiorstwa, umożliwiając przez to faktyczną kontrolę wysokości stosowanych cen i opłat za świadczone usługi. Kontrola ta odbywa się dwuetapowo. W pierwszym etapie, zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy, organ wykonawczy gminy sprawdza, czy taryfy i plan zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy i weryfikuje koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy pod względem celowości ich ponoszenia. W drugim etapie, rada gminy zatwierdza taryfy, lub odmawia ich zatwierdzenia, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami, w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 5). Oznacza to, że rada gminy w sposób ostateczny rozstrzyga o prawidłowości opracowanej przez przedsiębiorstwo taryfy, o ile czyni to zachowując określony w ustawie termin.

Szczegółowe normy dotyczące określania taryf i warunków rozliczeń mieszczą się w wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 23, 25 i 27 ust. 2 ustawy i wskazanym wyżej rozporządzeniu Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków.

We wniesionej do sądu administracyjnego skardze i w toku postępowania Z. S., właściciel i użytkownik nieruchomości położonej na terenie gminy S., korzystający z usług odbioru ścieków na terenie Gminy zarzucał, że taryfy za zbiorowe odprowadzenie ścieków na terenie Gminy S. na rok 2010, opracowane przez Przedsiębiorstwo Komunalne "A" Sp. z o.o., a zatwierdzone zaskarżaną uchwałą, są niezgodne z regulującymi odnośną materię przepisami prawa, a w szczególności – wprowadzają niezgodne z prawem zróżnicowanie stawek (cen) za 1 m ³ ścieków i opłaty abonamentowej na skutek użyciu do ich obliczania "algorytmu matematycznego", a w rezultacie – powodując tzw. subsydiowanie skrośne między poszczególnymi grupami odbiorców usług odbioru ścieków.

Z uzasadnień do dotychczasowych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie, a więc – obowiązujących w toku jej kolejnego rozpatrywania, wynika, w ocenie składu orzekającego, że Sąd uznał, iż wprowadzenie kilku grup użytkowników (odbiorców usług) i zróżnicowanie wśród nich zarówno cen jak i opłat abonamentowych jest zgodne z odnośnymi przepisami prawa (zob. uzasadnienie do wyroku NSA z dn. 4 sierpnia 2011 r., w sprawie sygn. akt II OSK 1080/11 ), jednak – sąd pierwszej instancji nie rozważył należycie sprawy, skupiając się na zastosowaniu algorytmu matematycznego zrzutu ścieków, zaś twierdzenie, że przyjęte stawki nie wyeliminowały subsydiowania skrośnego jest gołosłowne. Przy ocenie, czy nie zachodzi subsydiowanie skrośne należy ocenić całość uregulowań przyjętych w taryfach i argumenty, jakie legły u podstaw takiego wyboru. W szczególności przy ocenie subsydiowania skrośnego należy mieć na uwadze zarówno to, czy przychody od podmiotów z grupy II i III nie będą pokrywać kosztów świadczenia usług dla podmiotów z grupy I jak i odwrotnie, czy przyjęcie innego uregulowania nie spowodowałoby, że to przychody od podmiotów z grupy I będą pokrywać koszty świadczenia usług dla podmiotów z grupy II i III.

W uzasadnieniu do kolejnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchylającego wyrok tutejszego sądu w sprawie ze skargi Z. S., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd I instancji nie wykonał zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem – mimo bardzo konkretnych zarzutów przedstawianych w skardze i w toku postępowania przez skarżącego Z. S. i – nie zajęcia stanowiska przez Radę Gminy S. w tym zakresie sąd I instancji nie ocenił, czy skalkulowane przez przedsiębiorstwo i zróżnicowane w taryfie ceny i stawki opłat abonamentowych pozwalają na wyeliminowania subsydiowania skrośnego między poszczególnymi grupami odbiorców usług (zob. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1557/12).

W uzasadnieniu do wyroku z dnia 3 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny napisał, że wobec faktu, iż już treść wniosku przedsiębiorstwa nie wykazywała, czy proponowane ceny za odbiór 1 m ³ ścieków i stawki abonamentowe nie eliminują subsydiowania skrośnego, to zarówno ocena dokonana przez Wójta Gminy jak i przez Radę Gminy miała charakter iluzoryczny, wobec czego realnie nie jest w stanie jej dokonać sąd administracyjny, a w konsekwencji – uznał, także i z tego powodu, że zaskarżona przez Z. S. uchwała jest nieważna (por. uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z dn. 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 707/12).

W skardze kasacyjnej od wskazanego wyroku WSA Rada Gminy S. poprzez swego pełnomocnika podniosła, między innymi, zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu § 19 ust. 2 w zw. z § 13 ust. 2 pkt. 3 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określenia taryf, wzoru wniosków o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków z dnia 28.06.2006 r., bowiem sąd wyraził pogląd, że uzasadnienie wniosku o zatwierdzenie taryfy winno zawierać kalkulację cen i stawek opłat zawierającą wszelkie dane niezbędne do weryfikacji zgodności taryfy określonej przez przedsiębiorstwo z prawem, w szczególności zaś winno wskazywać na sposób, w jaki przedsiębiorstwo zapewniło warunki do wyeliminowania subsydiowania skrośnego ( zob. skarga kasacyjna k-505 akt).

Tymczasem, zdaniem Rady Gminy S., wskazywane, ani inne przepisy Rozporządzenia nie przewidują konieczności szczegółowego wyjaśniania, w jaki sposób przedsiębiorstwo zapewniło warunki dla wyeliminowania subsydiowania skrośnego, nie stanowi to bowiem elementu obligatoryjnego uzasadnienia wniosku./.../.

W dalszej części skargi kasacyjnej piszący wskazał, m.in., że analiza księgowa prowadzona dla wewnętrznych potrzeb funkcjonowania Spółki komunalnej, nie jest nigdzie ewidencjonowana ani też archiwizowana./.../.Do wniosku celowo nie dołącza się dodatkowych materiałów z przeprowadzanych analiz i wewnętrznej księgowości, ponieważ byłby zbyt rozbudowany i zaciemniałby możliwości analizy ich oceny przez stronę weryfikującą tj. przez Wójta./.../.Nigdzie w praktyce nie jest stosowane, aby weryfikację dodatkową przed podjęciem uchwały zatwierdzającej taryfy przeprowadzała rada gminy lub miasta, ponieważ nie sposób byłoby podczas jednego, czy też dwóch posiedzeń, aby radni dogłębnie zapoznali się i przeanalizowali całą dokumentację związaną z postępowaniem taryfowym.

W uzasadnieniu do wyroku z dnia 21 maja 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny do zbadania, czy nie zachodzi subsydiowanie skrośne biorąc pod uwagę całość uregulowań taryfowych (zob. uzasadnienie do wyroku z dn.21 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2574/13).

Dla przypomnienia wskazać należy, że subsydiowanie skrośne, zgodnie z § 2 pkt 2 Rozporządzenia RM jest to pokrywanie kosztów dotyczących jednego rodzaju prowadzonej przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne działalności gospodarczej lub jednej z grup taryfowych odbiorców usług przychodami pochodzącymi z innego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej lub od innej taryfowej grupy odbiorców.

W ocenie składu orzekającego dokumenty analizowane w toku dotychczasowego postępowania, tj. treść zaskarżonej uchwały, a w szczególności jej uzasadnienie nie wskazują, by sposób obliczenia wysokości cen i opłat abonamentowych dla poszczególnych trzech grup odbiorców tych usług na terenie gminy S. eliminował zabronione przez § 13 ust. 2 pkt.3 Rozporządzenia subsydiowanie skrośne poszczególnych grup taryfowych odbiorców usług odbierania ścieków.

Wręcz przeciwnie, tak uzasadnienie jak i dołączona do uchwały tabela wskazują, że ze względu na specyfikę terenu objętego działalnością Spółki "A", tj. sezonowość działalności większych usługobiorców (Spółki) jak i zależność tej działalności od pogody, kalkulację cen i stawek abonamentowych oparto o algorytm matematyczny zrzutu ścieków, pomniejszony o wskaźnik korygujący 0,5 w porównaniu do uśrednionego okresu poza sezonem letnim i zaproponowano różną cenę jednostkową za 1 m ³ ścieków i różną stawkę abonamentową w zależności od ilości odprowadzanych ścieków, jakości i charakteru korzystania z obiektów (w celach wypoczynkowych, zarobkowych) (zob. uzasadnienie do uchwały).

Opisana również w wyżej zacytowanej skardze kasacyjnej niemożność dotarcia do dokumentów ewidencyjno-księgowych, stanowiących podstawę wyliczenia rzeczywistych kosztów działalności Przedsiębiorstwa w danym roku jak i stwierdzenie, że przedstawianie Wójtowi i Radzie Gminy pełnej dokumentacji obrazującej sposób opracowywania taryf zaciemniałby możliwości analizy ich oceny przez stronę weryfikującą tj. przez Wójta./.../.Nigdzie w praktyce nie jest stosowane, aby weryfikację dodatkową przed podjęciem uchwały zatwierdzającej taryfy przeprowadzała rada gminy lub miasta, ponieważ nie sposób byłoby podczas jednego czy tez dwóch posiedzeń aby radni dogłębnie zapoznali się i przeanalizowali całą dokumentację związana z postępowaniem taryfowym potwierdza sformułowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2013 r. zarzut, że ocena zgodności z prawem proponowanej taryfy dokonane zarówno przez Wójta, jak i Radę Gminy S., były iluzoryczne.

Opisywaną praktykę potwierdza pełnomocnik Rady Gminy S. i uczestnika postępowania w piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2015 r. (k-599 akt).

Niezależnie od powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, co następuje:

zaskarżana uchwała podjęta została na podstawie i w trybie ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (publ. jw.). Odnośnie uchwały Rady Gminy S. Nr [...] z dnia 30 listopada 2009 r. zauważyć należy, że zawiera ona również wady innego rodzaju, niż wyżej opisane.

W szczególności w odpowiedzi na żądanie Sądu z dnia 5 listopada 2015 r. pełnomocnik Rady Gminy S. przedłożył do wglądu dokument - uchwałę, składającą się z dwóch części, z której pierwsza, tj. sama uchwała podpisana jest przez Przewodniczącą Rady Gminy tj. D. M., natomiast pod uzasadnieniem uchwały i załącznikiem – taryfą opłat za zbiorowe odprowadzenie ścieków na rok 2010 r., brak jakiegokolwiek podpisu; w aktach sądu znajdują się jednak również nadesłane przez pełnomocnika Rady Gminy egzemplarze uchwały, pod uzasadnieniem której podpisał się Wójt Gminy. Stanowi to o naruszeniu § 58 Statutu Gminy S., który przewiduje, że uchwały Rady podpisuje Przewodniczący Rady, o ile ustawy nie stanowią inaczej jak również – art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz – art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Z ostatnio wskazanych przepisów wynika, że rola Wójta Gminy (w tym przypadku – S.) sprowadza się do sprawdzenia, czy przedłożone taryfy zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy i do weryfikacji kosztów, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy, pod względem celowości ich ponoszenia (art. 24 ust. 4 ustawy). Rola organu wykonawczego gminy na tym się kończy, zaś stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym do zadań wójta należy w szczególności przygotowywanie projektów uchwał rady gminy. W rozpatrywanym przypadku należy zauważyć, że pod uzasadnieniem podjętej przez Radę Gminy S. uchwały o zatwierdzenia taryf, albo figuruje podpis Wójta, a nie Przewodniczącego Rady Gminy albo – brak podpisu. Skoro uzasadnienie stanowi integralną cześć uchwały o zatwierdzeniu taryf, to pod takim uzasadnieniem powinien podpisać się przewodniczący rady gminy nie zaś organ wykonawczy gminy. W przekonaniu Sądu podpisanie uzasadnienia zaskarżonej uchwały przez Wójta oznacza naruszenie nie tylko art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.g., ale również art. 24 ust. 5 ustawy.(por.: wyrok WSA w Gliwicach z dn. 26.07.2004 r., w sprawie sygn. akt II SA/Gl 357/04; wyrok WSA we Wrocławiu z dn. 4 marca 2014 r., w sprawie sygn. akt II SA/Wr 901/13; artykuł: "Podpisywanie uchwał Rady" A .Szewc "Wspólnota" z 20.12.2012 r).

Z treści art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998/3/79, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05,LEX nr 192932).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona uchwała podjęta została zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. dotyczących subsydiowania skrośnego między poszczególnymi grupami odbiorców usług; nie została w należyty sposób sprawdzona przez Wójta Gminy S., jak również – podjęto ją z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.

Stosownie do postanowień art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia chyba, że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 ustawy, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Przedmiotowa uchwała nie jest aktem prawa miejscowego, zatem po upływie roku od dnia jej podjęcia nie można stwierdzić jej nieważności, a Sąd ogranicza się do orzekania o jej niezgodności z prawem. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że wskazany termin roku liczy się od dnia podjęcia uchwały i termin wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie wpływa na jego przerwanie (zob. wyrok NSA z 27 marca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 228/92 ONSA 1992 nr 3-4, poz. 84). Oznacza to, że w niniejszej sprawie Sąd nie może orzekać o nieważności zaskarżonej uchwały, ponieważ od dnia jej podjęcia minął rok, zatem - stosownie do postanowień art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec o wydaniu zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a.