Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1697/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 223 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung, Joanna Kube, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie mianowania w Służbie Celnej – oddala skargę –


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, mianował R.P. na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 1 grudnia 2012 r.

W dniu [...] listopada 2010 r. R.P. wniósł odwołanie do Szefa Służby Celnej od wyżej opisanego aktu mianowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie w sprawie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Szef Służby Celnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu.

Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1480/11 stwierdził nieważność decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] maja 2011 r., wskazując, że organ odwoławczy wydając decyzję dopuścił się rażącego naruszenia art. 129 § 2 oraz art. 16 Kpa. Rozpoznał bowiem środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony i tym samym dokonał weryfikacji w zwykłym postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, od której nie przysługiwał środek zaskarżenia. Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie organ w pierwszej kolejności zbada zasadność wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a dopiero po jego pozytywnym dla skarżącego rozstrzygnięciu, rozpatrzy odwołanie.

Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] przywrócił termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w W.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia [...] listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Organ wskazał, że regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej w zakresie stopnia służbowego na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego, powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w art. 223 ust. 2 – 6 ustawy. W świetle powołanych przepisów, zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków.

Szef Służby Celnej stwierdził, że badając zasadność mianowania R.P. na stopień w korpusie [...] Służby Celnej, doszedł do przekonania, że w jego przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Powołany przepis dotyczy bowiem funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. dzień [...] października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika zaś jednoznacznie, że w tej dacie R.P.zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Stanowisko [...] nie zostało natomiast zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, jak również posiadany przez stronę stopień służbowy [...] nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie [...] Służby Celnej. Wobec powyższego, obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w W. było mianowanie odwołującego na stopień w korpusie [...] Służby Celnej – zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej.

Szef Służby Celnej wskazał, iż organy nie kwestionują faktu zajmowania w przeszłości przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Jednakże art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o służbie Celnej mianowanie na stopień w korpusie [...] Służby Celnej uzależnia od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Mając na uwadze, że we wskazanym okresie skarżący zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień [...], art. 223 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy nie mógł mieć zastosowania.

Organ wskazał, że art. 223 ustawy umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Umiejscowienie powołanego przepisu w tym, a nie w innym rozdziale oznacza, iż jest to przepis regulujący wyłącznie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzenia w życie nowych uregulowań. Powyższe znajduje potwierdzenie w zasadach techniki prawodawczej. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych. Skoro zatem art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych o częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, oznacza to, że ustawodawca tym przepisem dostosował stan zastany do gradacji stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Nie chodziło bowiem w tym przypadku o odniesienie się do sytuacji mającej miejsce kilka lat wcześniej, gdyż oznaczałoby to nie dostosowanie, czy transportowanie stopni na zasadzie równoważności, lecz w istocie miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, stanowiło awans.

Badając zasadność mianowania R.P. na stopień [...], Szef Służby Celnej odwołał się do art. 223 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym określenie stopni służbowych, o których mowa w ust. 2-6, uzależnione jest od okresu służby w Służbie Celnej albo zatrudnienia w administracji celnej lub skarbowej oraz posiadanego doświadczenia i wykształcenia w sprawach z zakresu zadań Służby Celnej. Organ odwoławczy podkreślił, że Dyrektor Izby Celnej w W. dokonując mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy uwzględnił okres służby, jego wykształcenie, doświadczenie, zajmowane stanowisko i posiadany dotychczas stopień służbowy, co znajduje potwierdzenie w arkuszu klasyfikacji znajdującym się w aktach sprawy.

Decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] lipca 2012 r. stała się przedmiotem skargi R.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organom naruszenie prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu spraw, a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 7, 77 § 1 i 138 § 1 Kpa. Wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego użyty w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinien być rozumiany, zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy. Wskazał, że w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] grudnia 2005 r. pełnił obowiązki [...] w W., a od dnia [...] grudnia 2005 r. do [...] stycznia 2009 r. piastował stanowisko [...]. Powyższe stanowisko związane było z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Zdaniem skarżącego okoliczność, że miało to miejsce przed dniem [...] października 2009 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, obligowała organ do mianowania go na stopień w korpusie [...].

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest wykładnia art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323).

Zgodnie z tym przepisem funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Skarżący, powołując się na treść powyższego przepisu wskazywał, że w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] grudnia 2005 r. pełnił obowiązki [...] w W., a od dnia [...] grudnia 2005 r. do [...] stycznia 2009 r. piastował stanowisko [...]. Z tego też względu powinien zostać mianowany na stopień w korpusie [...] Służby Celnej.

W ocenie Sądu, wykładnia językowa użytego w tym przepisie zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko" nie prowadzi do jasnego i jednoznacznego rezultatu i wniosku. Może bowiem oznaczać zarówno moment bezpośrednio poprzedzający wejście w życie ustawy, jak też dowolny okres przed wejściem w życie tej ustawy.

Zatem w sytuacji niejednoznaczności wykładni językowej przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie można na niej poprzestać, lecz trzeba odwołać się do reguł wykładni systemowej oraz celowościowej, które służą właśnie rozstrzyganiu wątpliwości, jakie może nasuwać wykładnia językowa, a w szczególności pozwalają uzasadnić wybór między różnymi możliwościami interpretacji językowej danego zwrotu czy przepisu.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, jak wynika z uzasadnienia jej projektu, miała na celu m. in. uporządkowanie obszaru w zakresie stanowisk i stopni służbowych funkcjonariuszy celnych, w tym stworzenie korpusów stopni służbowych na wzór innych służb mundurowych. Przepisy przejściowe tej ustawy miały natomiast zapewnić płynną i transparentną zmianę dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą.

Artykuł 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej zawarty został w jej Rozdziale 14, zatytułowanym "Przepisy przejściowe". W przepisach art. 223 ust. 2-6 określone zostały szczegółowo zasady przyporządkowania funkcjonariuszy celnych, z uwzględnieniem posiadanych przez nich "przed dniem wejścia w życie ustawy" stopni służbowych, do określonych korpusów, bez pozostawienia tych kwestii uznaniu administracyjnemu. Dotychczasowe stopnie służbowe funkcjonariuszy celnych, określone w art. 8 ust. 1 poprzedniej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t. j.: Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm.), zostały w tych przepisach przyporządkowane do określonych korpusów.

Przypisania funkcjonariuszy do określonych korpusów ustawodawca nie uzależnił od okresu ich służby, posiadanych kompetencji i doświadczenia, lecz tylko od stopnia, w jakim pełnili służbę "przed dniem wejścia w życie ustawy", a zatem regulacja ta nie miała na celu awansowania funkcjonariuszy z uwzględnieniem dotychczasowego przebiegu służby, lecz tylko płynne przeniesienie ich w realia nowej regulacji prawnej.

Zgodnie z zasadami wykładni systemowej, przepisów prawa nie można interpretować w sposób prowadzący do ich sprzeczności z innymi przepisami, a przy wykładni przepisów należy brać pod uwagę ich miejsce w systematyce wewnętrznej aktu normatywnego.

Zawarty w przepisach przejściowych art. 223 ust. 2-6 zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" musi być zatem interpretowany w taki sam sposób w odniesieniu do wszystkich przepisów przejściowych, w których został użyty w tym artykule. Skoro zaś celem regulacji zawartej w przepisach przejściowych ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 sierpnia 2009 r. było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą, to zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie może być, zdaniem Sądu, odczytywany inaczej, niż jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy. Inna interpretacja tego zwrotu, przyjmująca że chodzi w nim o dowolny okres przed wejściem w życie tej ustawy, prowadziłaby bowiem w efekcie do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego, jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę.

W świetle powyższego dokonaną przez orzekające w sprawie organy interpretację przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej należy więc uznać za trafną. W przepisie tym chodzi bowiem jedynie o funkcjonariuszy celnych, którzy bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy zajmowali stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnili obowiązki na takim stanowisku.

Przyjęcie odmiennego poglądu, jaki zresztą prezentuje skarżący, w praktyce oznaczałoby, że każdy funkcjonariusz celny, który – nawet incydentalnie i to na wiele lat przed wejściem w życie ustawy z 2009 r. – zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na takim stanowisku, powinien być mianowany na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej. Taka wykładnia omawianego przepisu pozostawałaby w sprzeczności nie tylko z celem tej regulacji, ale nade wszystko w sposób nieuprawniony promowałaby tych funkcjonariuszy celnych, którzy – bez względu na przyczynę – stanowisk tych zostali jednak pozbawieni przed dniem wejścia w życie tej ustawy, bądź przed tą datą stanowiska te utracili. To zaś wskazuje już jednoznacznie, że w przepisie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej ustawodawca zastrzegł jedynie dla tych funkcjonariuszy celnych, którzy w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy zajmowali stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnili obowiązki na takim stanowisku.

W sprawie bezsporne jest, iż w dniu wejścia w życie nowej ustawy pragmatycznej ([...] października 2009 r.) R.P. pełnił służbę na stanowisku [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Nie było zatem podstaw do mianowania go na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej. Mając na uwadze ostatnio zajmowane stanowisko służbowe i stopień służbowy, w oparciu o przepis art. 223 ust. 5 powołanej ustawy, skarżący został prawidłowo mianowany na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej.

W ocenie Sądu, w toku postępowania przed organem odwoławczym nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 Kpa), ocenił zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 80 Kpa), a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 Kpa.

W tym stanie rzeczy zarzuty i wnioski skargi należało uznać za niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.