Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 40/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

S. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Pismem z dnia 11 czerwca 2021 r. S. W. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem - P. W.

W trakcie postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że posiadający orzeczenie o stopniu znacznym niepełnosprawności P. W. nie jest osobą leżącą, nie wymaga wykonywania żadnych specjalnych czynności higieniczno - pielęgnacyjnych, jak też nie wymaga pomocy drugiej osoby podczas korzystania z toalety. P. W. ma natomiast zaburzenia chodzenia i drżenie prawej ręki, dlatego po mieszkaniu przemieszcza się trzymając mebli, ściany lub chodzi o dwóch kulach, na zewnątrz zaś przy chodziku czterokołowym. S. W. w ramach opieki pilnuje wszystkich spraw domowych i opiekuńczych, załatwia powtórki leków, pilnuje przyjmowania leków w wyznaczonym czasie. Dba o czystość na bieżąco, tj. pierze, odkurza, zmywa naczynia, zmienia pościel. Ponadto gotuje codziennie obiady i jeździ po zakupy. P. W. od sierpnia 2021 r. zaczął uczęszczać na zajęcia ŚDS w [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania, na podstawie m.in. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r.

poz. 735), zwanej dalej w skrócie "k.p.a." w związku z art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1-4, ust. 4aa, ust. 5a-5c, art. 24 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "u.ś.r.", Wójt Gminy [...] wydał w dniu 27 lipca 2021 r. decyzję nr [...], którą odmówił S. W. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że S. W. ostatni raz był zatrudniony w okresie od 1 września 2017 r. do 31 maja 2018 r., a od 30 lipca 2018 r., w związku z opieką nad bratem, pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Z okoliczności sprawy wynika, że wnioskodawca przed rozpoczęciem opieki nad bratem nie pozostawał w zatrudnieniu, nie podejmował też innej pracy zarobkowej, przez co brak jest związku czasowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, czy niepodejmowaniem pracy zawodowej a koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu bratu. Nie bez znaczenia jest też fakt, że stopień samodzielności osoby wymagającej opieki jest ograniczony ale nie wykluczony. P. W. nie jest osobą leżącą, przemieszcza się w obrębie mieszkania, jak i na jego zewnątrz samodzielnie, z ewentualnym wsparciem narzędzi pomocniczych.

W wyniku rozpoznania odwołania S. W., zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 27 lipca 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył i omówił przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, po czym wskazał, że pomimo tego, iż wnioskodawca mieści się w kręgu osób uprawnionych

do świadczenia, to świadczenie nie może zostać mu przyznane z uwagi na niespełnienie głównej przesłanki w postaci związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę.

Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że urodzony w 1974 r. wnioskodawca był aktywny zawodowo jedynie w okresie od września 2017 r. do końca maja 2018 r., kiedy wykonywał umowę zlecenia. Wnioskodawca sprawuje opiekę nad bratem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym do dnia 31 października 2022 r. Jako przyczynę niepełnosprawności wskazano schorzenia neurologiczne (10-N). P. W. cierpi na zespół móżdżkowy i padaczkę. Ostatni atak padaczki miał miejsce we wrześniu 2020 r.

U chorego występują problemy z krążeniem i nadciśnieniem krwi, ma zaburzenia chodu i drżenie prawej ręki. Po mieszkaniu porusza się przy pomocy kul lub trzymając się mebli, czy ścian, na zewnątrz przy chodziku czterokołowym. Jest samodzielny

w korzystaniu z toalety, ubieraniu się, czynnościach higieniczno-pielęgnacyjnych,

nie wymaga pomocy w spożywaniu posiłków lub przyjmowaniu lekarstw. Bracia zamieszkują razem. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe - gotuje, sprząta, pierze, robi zakupy, dokonuje drobnych napraw, załatwia opał na zimę, opłaca rachunki, ponadto załatwia kolejne recepty i pilnuje przyjmowania leków (raz dziennie). Opiekun organizuje też bratu wolny czas (razem oglądają telewizję lub siedzą przed domem) i wspiera go psychicznie. W czerwcu 2021 r. chory przebywał na rehabilitacji stacjonarnej w szpitalu, a od sierpnia 2020 r. uczęszcza na zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...] (zajęcia obejmują też rehabilitację). W 2021 r. choremu przydzielono asystenta osoby niepełnosprawnej.

W ocenie Kolegium, zakres sprawowanej opieki i wymogi co do opieki, wynikające ze stanu osoby niepełnosprawnej nie stoją na przeszkodzie potencjalnemu podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, szczególnie w niepełnym wymiarze lub w formie umowy zlecenia. Z materiału dowodowego wynika, że mimo schorzeń P. W. pozostaje osobą w miarę samodzielną, a część dnia spędza w Środowiskowym Domu Samopomocy, korzystając także z rehabilitacji - bez wymogu obecności wnioskodawcy przy zajęciach. Czynności, które wykonuje strona nie stoją na przeszkodzie podjęciu zajęć zarobkowych przez opiekuna - są to zwykłe czynności dnia codziennego, które wykonują także osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Część dnia chory spędza poza opieką brata, który w tym czasie mógłby wykonywać zajęcia zarobkowe.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem zatrudnienia wnioskodawcy a sprawowaniem przez niego opieki nad bratem. Oznacza to niespełnienie w sposób łączny przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawartych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., co skutkuje odmową przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze na decyzję organu odwoławczego, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, S. W. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Skarżący zarzucił decyzji:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. na skutek:

- zaniechania wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

- zaniechania wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego (rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym) a sprawowaniem przez niego opieki nad bratem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,

tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad bratem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające

w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że niepodejmowanie zatrudnienia wynika z konieczności opieki nad bratem. Organ odwoławczy pobieżnie i w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy ocenił zgromadzony materiał dowodowy nie biorąc pod uwagę, że skarżący całodobowo jest w pełnej gotowości do świadczenia bratu pomocy. W okolicznościach sprawy związek bezpośredni (czasowy i co do motywów) między niepodejmowaniem zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki zachodzi. Skarżący z uwagi na zły stan zdrowia brata nie ma możliwości aktywności zawodowej, a pomoc ta sprawowana jest w sposób prawidłowy. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. należy stosować do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, nie należy jednak rozumieć jako wykonywanej "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie opieka nad osobą niepełnosprawną, której zakres wyznaczony jest jej niepełnosprawnością. Skarżący stwierdziła, że organ pomijając celowościową wykładnię ww. przepisu uznał, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia dyspozycji ww. normy prawnej, co stoi w sprzeczności z niekwestionowanym orzecznictwem w tym zakresie.

Następnie, powołując się na przepisy art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. skarżący wskazał, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Warunek całodobowej opieki jest bowiem związany w sposób konieczny z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, a więc z takimi osobami, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. W sprawie nie było natomiast kwestionowane, że skarżący wypełnia opiekę nad bratem, a w czynnościach tych nikt mu nie pomaga. Zakres opieki wymieniony w uzasadnieniu decyzji w ocenie skarżącego i zgodnie ze stanem faktycznym niniejszej sprawy jest stały i długotrwały.

Skarżący wskazał, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. jako jedną z przesłanek wskazuje sprawowanie opieki nad wymienionymi w nim osobami. Sposób jej sprawowania nie został jednak określony. W związku z tym należy to rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których to z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Nie jest wymagane stałe zamieszkiwanie z osobą wymagającą opieki, tym samym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą. Przedstawione stanowisko organ odwoławczy całkowicie pominął.

Ponadto, zdaniem skarżącego, działania organu odwoławczego są sprzeczne

z zasadami państwa prawa, które organy administracji publicznej mają obowiązek wcielać w życie. Organy oni instancji dokonały sprzecznych ustaleń faktycznych. Ustalenia organu drugiej instancji również są wewnętrznie sprzeczne- z jednej bowiem strony organ wymienia szeroki zakres opieki, nie kwestionując jej co do zasady, z drugiej podnosi, że wykonywane przez skarżącego czynności opiekuńcze mają jedynie charakter pomocniczy, co powoduje, że decyzja taka nie może się ostać.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej

w skrócie jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1),

a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowią przepisy

art. 17 ust. 1 i następne u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznieze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zgodnie uznały, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącego a niepodejmowaniem przez niego aktywności zawodowej ze względu

na zakres sprawowanej opieki, która w istocie nie uniemożliwia podjęcia skarżącemu aktywności zawodowej. Organ pierwszej instancji zwrócił ponadto uwagę

na okoliczność wieloletniego niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia.

Przechodząc do oceny stanowiska organów wskazać należy, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują

z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą.

W świetle unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. obowiązkiem organów było więc ustalenie, czy w okolicznościach sprawy istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Niewątpliwie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy istotna była zatem także ocena, czy zakres (charakter) sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym bratem wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny,

lecz jak to było już akcentowane, za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia

z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi nie tylko w sytuacji rezygnacji z zatrudnienia, lecz także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia, o czym w sposób wyraźny stanowi przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd podziela stanowisko zgodnie z którym okoliczność, że podjęcie sprawowania opieki nie było bezpośrednio poprzedzone zatrudnieniem, z którego skarżący by zrezygnował nie wyklucza automatycznie przyznania świadczenia. Norma z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przewiduje bowiem jako równorzędną przesłankę powstania prawa do świadczenia także okoliczność niepodejmowania zatrudnienia.

Z dokonanych na podstawie zgromadzonych dowodów ustaleń organów wynika, że skarżący, który na dzień złożenia wniosku miał 47 lat, był aktywny zawodowo przez niespełna rok (od września 2017 r. do końca maja 2018 r.).

W realiach niniejszej sprawy wieloletnia bierność zawodowa wnioskodawcy przemawia jednak za uznaniem, że przyczyną niepodejmowania zatrudnienia nie jest wyłącznie konieczność sprawowania opieki. Co do zasady, w sytuacji długotrwałej bierności zawodowej, nie można wprawdzie wykluczyć zamiaru podjęcia pracy przez opiekuna. Okoliczności z tym związane powinny być jednak przez dochodzącego świadczenia pielęgnacyjnego należycie uzasadnione. W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy stan bierności zawodowej jest długotrwały a skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił przyczyn takiego stanu rzeczy ani nie wykazał aktualnego zamiaru podjęcia pracy.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 nie zawiera definicji sprawowania opieki, niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywieść można, że opieka musi być stała lub długoterminowa. Jak wskazuje się

w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie musi to być opieka całodobowa,

jednak nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie,

to tylko przez część doby (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie pracy zarobkowej. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Organy ustaliły ponadto, że wymagający opieki brat legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym jako przyczynę niepełnosprawności wskazano schorzenia neurologiczne (10-N). P. W. cierpi bowiem na zespół móżdżkowy i padaczkę (ostatni atak miał miejsce we wrześniu 2020 r.), miewa problemy z krążeniem i nadciśnieniem krwi, zaburzeniem chodu i drżeniem prawej ręki. Po mieszkaniu brat wnioskodawcy porusza się przy pomocy kul lub trzymając się mebli, czy ścian, na zewnątrz zaś chodzi przy pomocy chodzika. P. W. jest samodzielny w korzystaniu z toalety, ubieraniu się, czynnościach higieniczno-pielęgnacyjnych, nie wymaga też pomocy w spożywaniu posiłków, czy przyjmowaniu lekarstw. Wnioskodawca mieszka z bratem i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w którym gotuje, sprząta, pierze, robi zakupy, dokonuje drobnych napraw, załatwia opał na zimę, opłaca rachunki, ponadto załatwia kolejne recepty na leki dla brata, pilnuje przyjmowania leków przez chorego (raz dziennie). Skarżący organizuje bratu wolny czas (wspólne oglądanie telewizji lub odpoczynek) i wspiera go psychicznie. W czerwcu 2021 r. P. W. przebywał na rehabilitacji stacjonarnej w szpitalu, od sierpnia 2020 r. uczęszcza na zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...], z kolei w 2021 r. przydzielono mu asystenta osoby niepełnosprawnej.

Nie kwestionując trudnej sytuacji skarżącego Sąd stanął na stanowisku,

że z przedstawionego materiału dowodowego nie wynika, aby P. W. wymagał opieki w zakresie, który całkowicie uniemożliwiałby podjęcie aktywności na rynku pracy. Zwrócić należy uwagę, że brat skarżącego nie jest osobą leżącą, czy w znacznym stopniu niesamodzielną, wymagającą opieki przez większość część dnia. Sprawowana opieka nie ma intensywnego i nieprzerwanego charakteru. Przeciwnie, z ustaleń organów wynika, że brat skarżącego samodzielnie wykonuje większość czynności dnia codziennego, natomiast świadczona pomoc ma bardziej charakter wsparcia w bieżącym, codziennym funkcjonowaniu. Szereg wymienionych czynności związanych jest w istocie z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, co nie wyczerpuje jednak znamion opieki uprawniającej do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.

Do czynności opiekuńczych zaliczyć należy czynności polegające na organizowaniu i podawaniu lekarstw. Należy jednak podkreślić, że odnawianie recept odbywa się sporadycznie, z kolei podawanie leków ma miejsce jeden raz dziennie.

Również organizowanie niepełnosprawnemu wolnego czasu, jak i wspieranie psychiczne nie uniemożliwiają podjęcia zarobkowania. Wskazać także należy, że od dawna – od września 2020 r. brak skarżącego nie ma ataków padaczkowych. Nie bez wpływu na dokonaną ocenę pozostaje ponadto okoliczność, że P. W. uczęszcza na zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...], a w 2021 r. przydzielono mu asystenta osoby niepełnosprawnej. Oczywistym jest, że w pewnym wymiarze czasu skarżący jest więc zwolniony z obowiązku świadczenia opieki nad bratem.

Z opisanych względów, w ocenie Sądu, przy odpowiedniej organizacji pełnionych obowiązków istnieje możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. Realizowane przez skarżącego czynności mogą być bowiem realizowane pomimo zatrudnienia.

Sam natomiast fakt, że w treści orzeczenia o niepełnosprawności wskazano,

że P. W. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

nie przesądza natomiast automatycznie, że zakres sprawowanej opieki lub pomocy wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. Orzeczenie

o niepełnosprawności jest niewątpliwe dokumentem wymaganym dla stwierdzenia istnienia niepełnosprawności w stopniu znacznym, jednakże ustalając zakres rzeczywiście sprawowanej opieki organ dokonuje ustaleń na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno dokumentu w postaci orzeczenia

o niepełnosprawności, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów.

Zaznaczyć należy, że orzeczenie o niepełnosprawności posługuje się pojęciami stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Podjęcie zatrudnienia wyklucza niewątpliwie sprawowanie opieki o charakterze stałym, natomiast w przypadku gdy istnieje konieczność udzielania osobie niepełnosprawnej opieki długotrwałej lub pomocy, kwestia ta podlegać musi każdorazowo ocenie. W taki przypadku zakres wykonywanych czynności może bowiem umożliwiać podjęcie zatrudnienia.

Odnośnie postawionych w skardze zarzutów natury procesowej, w ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia,

że z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje skarżący, istnieje możliwość podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej opieki, jak i kwestii związanych ze stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania przez niepełnosprawnego. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują za uwzględnienie. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył bowiem przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę, jako niezasadną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.