Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 753/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.199, art.246 par.2 pkt 2, art.252 par.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 91/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 91/14, orzekając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił B. Spółce z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 [...] 2013 r., nr [...] nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

WSA w Warszawie wskazał, że skarżąca w oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych to [...] zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie [...] zł. Natomiast z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie [...] zł przy przychodzie w wysokości [...] zł. Według dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła [...] osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości [...] zł, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie [...] zł jest związana z zakupem [...] sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto [...] zł.

Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącej, WSA stwierdził, że z analizy dokumentacji nadesłanej przez stronę skarżącą wynika, że działalność gospodarczą rozpoczęła w marcu 2012 r., a poniesiona przez nią strata w roku ubiegłym była konsekwencją zakupu [...] sztuk kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności (tj. usługi ochrony dla osób fizycznych i firm). Jednocześnie skarżąca odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych usług, co oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności. Analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej wskazuje, że jest on zasilany wpłatami dokonywanymi tylko przez prezesa zarządu I. N. w kwotach kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. Jednocześnie z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego, ZUS, a także agencji ochrony. Wyciągi nie dokumentują więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności, podczas, gdy kwoty te złożyły się na wykazaną w rachunku zysków i strat wysokość przychodu przekraczającego w 2013 r. [...] tysięcy zł. Powyższa okoliczność powoduje w istocie niejasność w zakresie możliwości precyzyjnego oszacowania wpływów spółki na jej rachunek pochodzących z zapłaty ze strony klientów za wykonane przez spółkę usługi. Ponadto ze środków zgromadzonych na tym rachunku spółka pokrywała koszty obsługi prawnej wynoszące średnio ok. [...] zł w skali miesiąca. Reasumując WSA stwierdził, iż w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

Zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie złożyła B. Spółka z o.o. Wniosła o uchylenie tego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., polegające na przyjęciu, że nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych, pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wpis sądowy od skargi.

Spółka argumentowała, że ocena jej wydolności finansowej została dokonana "na wyrost", ponieważ oparto ją na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami spółki, a nie na jej rzeczywistym położeniu. Skarżąca podkreśliła, że spółce funkcjonującej od niedawna trudno jest zaistnieć i utrzymać się na rynku, zaś osiągnięte dochody są równoważone wydatkami. Ponadto wskazała, że aby dalej funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz". Wpłaty dokonywane na jej konto przez jedynego udziałowca są próbą ratowania spółki i nie można ich kwalifikować jako dodatkowego dochodu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19.01.2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10, dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie NSA, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko WSA w Warszawie, że spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, gdyż dysponuje wystarczającym majątkiem na ich uiszczenie, tym bardziej wpisu sądowego od skargi, który wynosi w tej sprawie [...] zł.

Z podanych powodów NSA uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego w oparciu o treść art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.