Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 442/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, art. 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy [...] (dalej jako "Burmistrz") na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2018r. poz.1382) orzekł o wymeldowaniu A. M. z pobytu stałego z nieruchomości położonej w miejscowości [...], [...] gm. [...].

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z podaniem o wymeldowanie A. M. z pobytu stałego z budynku znajdującego się na nieruchomości położonej w [...] przy [...] gm. [...], wystąpiła B. P. podając, że wymieniony nie zamieszkuje od pół roku pod tym adresem, zamieszkuje w innej nieruchomości i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W toku postępowania ustalono, że budynek przy [...] w [...] stanowi od października 1981 roku, na podstawie umowy darowizny po ojcu, własność B. P.. Dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy [...]. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr. [...]

Dalej organ podał, że B. P. do protokołu zeznała, iż od 1960 roku w budynku tym mieszkała wraz z rodzicami i rodzeństwem (2 braci i 2 siostry). W międzyczasie rodzeństwo się wyprowadziło, a wtedy ona mieszkała wraz z rodzicami, mężem i synem. Około 1977r. brat B. wraz z żoną i dwójką synów zamieszkał ponownie w przedmiotowej nieruchomości - na piętrze, które dobudował ojciec. Brat B. płacił za swoje zużycie prądu oraz jedzenie dla siebie i rodziny. Resztę kosztów ponosiła B. P., w tym podatek za grunt i za dom oraz pozostałe rachunki. W międzyczasie (15 lat temu), zmarła żona B. , syn P. wyprowadził się i nieruchomość zajmował brat B. wraz z synem A. . Brat B. zmarł [...] stycznia 2018r. Rodzina miała dobry kontakt ze sobą. Na górze drzwi są pozamykane na klucz. Po śmierci ojca A. był na tej posesji 2 razy. Na chwilę obecną zamieszkuje u brata P. w [...] przy [...]. A. posiada klucze od nieruchomości i w ogóle nie łoży na mieszkanie, tymczasem wszystko jest do remontu - dach, okna. Podała, że korespondencja kierowana do A. jest przekierowywana na [...]

Z kolei A. M., przesłuchany w dniu [...] września 2018r., potwierdził, że właścicielem nieruchomości położonej w B. przy [...] jest jego ciotka B. P.. Wyjaśnił, że mieszkał tam od urodzenia, stamtąd jeździł do szkoły, do wojska, do pracy. Wraz z mamą, tatą oraz bratem, mieszkali na górze tej nieruchomości: zajmowali kuchnię, łazienkę, 3 pokoje, skrytkę, korytarz. Około 1990 roku brat P. przeniósł się do innej nieruchomości. Wtedy mieszkał wraz z rodzicami i zajmowali pomieszczenia na górze. Z tego co wie, tata wraz z mamą partycypował w kosztach utrzymania mieszkania - domu oraz ponosił koszty remontu i napraw. W 2002 roku zmarła jego mama i odtąd przebywał w tej nieruchomości w weekendy razem z tatą, a w tygodniu spał u brata, gdzie ma swój pokój, w którym znajduje się łóżko oraz korzysta z kuchni. Opłaca prąd, a jedzenie przechowuje w lodówce, sam szykuje jedzenie. W lipcu 2017 roku tata dostał udaru i był wzięty do szpitala i tam przebywał 2 m-ce. Sporadycznie wtedy przebywał w nieruchomości u ojca na [...]. Po wyjściu ze szpitala, woził tatę na rehabilitację, opiekował się nim, czasem wymieniał się z bratem i tam cały czas tam przebywał. [...] stycznia 2018r. tata zmarł w tym domu. Po śmierci ojca, w związku z traumą, przez jakiś czas mieszkał u brata, przyjeżdżał tu na weekendy i tu spał, podlewał kwiaty. Jego życie jest skoncentrowane i przy [...] oraz u brata przy [...] - jest i tu i tam. Posiada klucze od mieszkania ojca, dotychczas miał klucz od drzwi frontowych, ale ciotka je wymieniła. Dotychczas, gdy wchodził, drzwi były otwarte, dopiero rano zauważył, że jest inny klucz, który nie pasował do drzwi Na dzień dzisiejszy w toku jest sprawa o podział majątku po ojcu. Nie wymelduje się dobrowolnie, gdyż ojciec się budował. Chce tam mieszkać, ciotka nigdy mu nie mówiła, że ma opuścić tą nieruchomość, ani nie mówiła, by miał opłacać jakiś czynsz. Na dzień dzisiejszy nie rozmawiają ze sobą. Podczas pobytu i przyjazdu na nieruchomości spotyka kuzyna R. .. Z tego co mu wiadomo i co widzi, na tej posesji mieszkają [...] i pracują w warsztacie kuzyna i dlatego przypuszcza, że ciotka chce go wymeldować, aby przeznaczyć mieszkanie po ojcu na wynajem dla [...].

Organ ponadto wyjaśnił, że Komisariat Policji w [...] poinformował, iż w wyniku podjętych czynności ustalono, że A. M. nie przebywa pod adresem [...] [...] od około 10 lat. Z ustaleń wynika, że może przebywać okresowo pod adresem: [...] [...], u znajomych państwa K. ..

Natomiast podczas wizji lokalnej w dniu [...] listopada 2018r. pracownicy organu meldunkowego zastali przed posesją tylko B. P., a nie był obecny A. M.. Ustalono wówczas, że dom położony w [...] przy [...] ma powierzchnię 300 m2. I piętro zajmuje B. P. wraz z synem R. , natomiast na drugim piętrze znajdują się 3 pokoje, skrytka, łazienka i kuchnia. Wszystkie pomieszczenia oprócz łazienki są pozamykane na klucz. W łazience wiszą skarpetki, na których jest pajęczyna oraz przybory po panu B. - przybory do golenia, w wannie jest piach, brak dowodów, aby łazienka była używana. Odnotowano totalny bałagan. Stwierdzono brak możliwości przeprowadzenia wizji w pokojach - drzwi pozamykane oraz na korytarzu widoczne pajęczyny jakby drzwi nie były otwierane od dłuższego czasu.

Organ wyjaśnił, że wracając z wizji lokalnej przy [...], pracownicy wydziału wjechali na posesję przy [...] i rozmawiali z P. M., który poinformował, że w chwili obecnej brat A. M. wyszedł i że przebywa oraz mieszka od dłuższego czasu w jego nieruchomości. Na chwilę obecną szykuje dokumenty przygotowywane przez adwokata, aby założyć sprawę w sądzie o podział majątku i włożonego wkładu w mieszkanie przy [...].

Oceniając powyższy materiał dowodowy organ meldunkowy uznał, że zgromadzone dowody, zeznania złożone przez zainteresowane strony, zeznanie świadka oraz wizja lokalna - dają podstawę do stwierdzenia, że A. M. nie mieszka w budynku mieszkalnym znajdującym się na nieruchomości położonej w [...] przy [...] i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Zdaniem organu fakt pozostawienia paru rzeczy w mieszkaniu nie może prowadzić do wniosku, że przesłanka opuszczenia budynku nie została spełniona. O stałym zamieszkaniu można mówić, gdy dana osoba zajmuje lokal, który stanowi dla niej centrum życiowe. W takim lokalu skupia się jej życie i ogólnie rozumiane funkcjonowanie. Przedmiotowy lokal nie jest dla A. M. miejscem, w którym realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Organ nie dał wiary zapewnieniom A. M., że nie opuścił dobrowolnie nieruchomości położonej w [...] przy [...], ponieważ oprócz jego oświadczenia, żadne okoliczności istniejące w sprawie nie potwierdzają tego faktu. Wymieniony nie był obecny podczas wizji lokalnych, nie odbiera kierowanej do niego korespondencji, a pismo z Komisariatu Policji potwierdza niezamieszkiwanie pod wskazanym adresem. W ocenie organu dobrowolne mieszkanie u brata pod adresem [...] było konsekwencją podjętej decyzji o zaprzestaniu zamieszkiwania pod adresem: [...] [...].

A. M. wniósł odwołanie od wyżej opisanej decyzji Burmistrza zarzucając naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu pomimo niespełnienia przesłanek określonych tym przepisem oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez nie ustalenie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego.

Odwołujący podniósł, że wymeldowanie z pobytu stałego powinno opierać się na stwierdzeniu, że osoba zameldowana w miejscu pobytu opuściła je oraz, że miała wolę takiego działania. Skarżący stwierdził, że okoliczności sprawy nie wskazują na to, żeby opuścił lokal przy [...]. Fakt, że w mieszkaniu znajdują się pajęczyny, czy jest bałagan, nie powinien przesądzać o opuszczeniu miejsca pobytu. Również okoliczność, że w trakcie jednorazowej wizji lokalnej dokonanej przez organ nie było go w domu przy [...], nie powinien być uznany za przekonywujący dowód opuszczenia miejsca pobytu.

Zdaniem odwołującego jego zamiar przebywania na nieruchomości przy [...] nie został w ogóle zbadany. Tymczasem zamierza uzyskać tytuł prawny do korzystania z nieruchomości przy [...], jak zeznał jego brat P. M.. Podniósł, że po śmierci ojca, z uwagi na traumę z tym związaną, spędzał dużo czasu w domu brata. Nie świadczyło to jednak o zamiarze opuszczenia nieruchomości przy [...]. Jak bowiem uznaje się w orzecznictwie, fakt nieprzebywania w miejscu stałego pobytu nie przesądza o trwałym opuszczeniu lokalu. Niezbędnym jest bowiem zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego, a o tym decydują między innymi: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu oraz pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu pobytu stałego. Organ nie zbadał wskazanych powyżej okoliczności. Pominął całkowicie kwestię zamierzonego uzyskania tytułu prawnego do części budynku przy [...]. Nie wziął pod uwagę również utrudnionego dostępu do nieruchomości z uwagi na zmianę zamka w drzwiach frontowych.

Ponadto, dowodem sprzecznym z innymi ustaleniami dokonanymi przez organ, są informacje uzyskane z Komisariatu Policji, wg których nie przebywa pod adresem [...], ul. [...] od około 10 lat. Organ powinien wskazać, że nie daje wiary tym informacjom chociażby z uwagi na sprzeczność z zeznaniami B. P. oraz P. M..

Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), związku z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2018 r. poz. 1382 ze zm.), orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że w myśl art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych art. 28 ust. 2 tej ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Ustawowymi przesłankami wymeldowania są opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Tym samym organ prowadzący postępowanie był obowiązany jedynie do ustalenia, czy odwołujący się faktycznie opuścił lokal przy [...] w [...], bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego w tym lokalu.

Zdaniem Wojewody przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że zainteresowany opuścił przedmiotowy lokal. Organ wskazał, że powyższe wykazano na podstawie:

- podania wnioskodawczyni z [...] sierpnia 2018 r., z którego wynika, że odwołujący się od śmierci swojego ojca, tj. od pół roku, nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a zamieszkuje u swojego brata P. M. przy [...] w [...]. Wnioskodawczyni jest jedynym właścicielem wymienionej nieruchomości i z uwagi na zły stan techniczny zamierza ją wyremontować;

- protokołu przesłuchania wnioskodawczyni z [...] sierpnia 2018 r.

- protokołu przesłuchania odwołującego się z [...] września 2018 r.;

- pisma Komisariatu Policji w [...] z [...] września 2018 r. nr [...] informującego, że odwołujący się od około 10 lat nie przebywa pod wskazanym adresem. Ustalono, że okresowo może bywać u znajomych w lokalu przy [...] w [...];

- notatki służbowej pracownika Urzędu Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 2018 r. informującej, że odwołujący się nie przybył na oględziny przedmiotowego lokalu. Zajmowane przez niego pomieszczenia były zamknięte na klucz. Do lokalu zainteresowany ma klucze, jednak w nim nie śpi i nie mieszka;

- protokołu oględzin z [...] listopada 2018 r. potwierdzającego, że piętro przedmiotowej nieruchomości zajmuje wnioskodawczyni, a pomieszczenia na II piętrze, oprócz łazienki, są zamknięte. W łazience znajdują się przybory do golenia po zmarłym ojcu odwołującego się oraz wiszą skarpetki, na których jest pajęczyna, a w wannie jest piach. Brak jest dowodów na to, że łazienka jest używana. Na korytarzu są pajęczyny;

- notatki służbowej pracownika Urzędu Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 2018 r. informującej, że po zakończeniu oględzin w miejscu pobytu stałego odwołującego się przeprowadzono rozmowę z jego bratem P. M., zamieszkałym przy [...] w [...]. Wymieniony potwierdził, że odwołujący się od jakiegoś czasu przebywa i mieszka w jego nieruchomości. Ponadto poinformował, że planują założyć sprawę o podział majątku i zwrot włożonego wkładu w nieruchomość przy [...] w [...];

- pisma wnioskodawczyni z [...] grudnia 2018 r., w którym podała, że podtrzymuje wniosek o wymeldowanie. Bratanek w przedmiotowej nieruchomości był w środę wieczorem pół godziny, a w czwartek rano przyszedł na chwilę. Nadal mieszka u swojego brata P. M. na [...] w [...];

Zdaniem Wojewody w rozpoznawanej sprawie wystąpiły podstawy do wymeldowania odwołującego się z przedmiotowego lokalu. Wymieniony od stycznia 2018 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a od 2002 r. jak sam podał, przebywał tam tylko w weekendy, a w tygodniu koncentrował swoje życie w nieruchomości brata, gdzie ma swój pokój, korzysta z kuchni. W 2017 r. przebywał w miejscu pobytu stałego, na zmianę z bratem, opiekując się ojcem w czasie jego rehabilitacji. Po śmierci ojca, w związku z traumą zamieszkał u brata, gdzie odbiera korespondencję. A. M. sam stwierdził, że koncentruje swoje życie pod dwoma adresami: u brata i w spornym domu. W nieruchomości zainteresowany bywa rzadko, krótkie wizyty nie potwierdzają koncentracji w nim jego życia, a pajęczyny świadczą o zaniechaniu jej użytkowania. Wymieniony nie przybył i nie udostępnił wskazanej nieruchomości do oględzin. Brat odwołującego potwierdził, że wymieniony od dłuższego czasu mieszka u niego, co koresponduje z podaniem wnioskodawczyni i zeznaniem zainteresowanego.

Wojewoda wskazał, że strona w odwołaniu z [...] lutego 2019 r. wskazuje, iż wnioskodawczyni wymieniła zamek w drzwiach frontowych uniemożliwiając mu dostępu do domu. Jednak nie poinformował, czy w ogóle porozumiał się z wnioskodawczynią, żeby otrzymać klucz do nich. Właścicielka nieruchomości zeznała, że nawet podczas jego rzadkich, chwilowych wizyt, nie rozmawiają ze sobą. Zainteresowany poinformował, że toczy się postępowanie o podział majątku po ojcu. Brak jest jednakże dowodów na to, że skorzystał z jakichkolwiek działań prawnych mających na celu przywrócenie stanu naruszonego posiadania.

Zdaniem Wojewody w postępowaniu przed organem I instancji zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że A. M. nie koncentruje swoich codziennych, życiowych interesów w lokalu przy [...] w [...]. Jak bowiem wynika z ustaleń organu, w sposób stały nie mieszka on w miejscu zameldowania od stycznia 2018 r. Potwierdzają to informacje i zeznania stron, informacje świadka, pismo Policji. Wymieniony nie zamieszkuje w tym lokalu, stale nie korzysta z jego urządzeń i nie zaspokaja w nim swoich funkcji życiowych. Jednocześnie analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że opuszczenie lokalu przez odwołującego się miało charakter trwały i dobrowolny, bowiem odwołujący się nie podjął skutecznych czynności prawnych powrotu do miejsca zamieszkania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w niniejszej sprawie nastąpiło świadome, dobrowolne i trwałe opuszczenie przez zainteresowanego dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a pozostawienie zameldowania stanowiłoby w takiej sytuacji jedynie fikcję meldunkową.

Skargę na opisaną decyzję Wojewody wniósł ustanowiony w sprawie pełnomocnik A. M., zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając naruszenie przez organ administracji przepisów prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. obrazę art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegającą na przyjęciu, iż zachodzą przesłanki do wymeldowania A. M. z pobytu stałego w lokalu przy [...] w [...];

2. obrazę art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez zignorowanie jawnej sprzeczności informacji uzyskanych z Komisariatu Policji w [...], jakoby skarżący miał nie przebywać pod wskazanym adresem od około 10 lat, z zeznaniami stron postępowania, w tym samej wnioskodawczyni.

3. obrazę art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu A. M. z pobytu stałego w lokalu przy [...] w [...] pomimo niespełnienia przesłanek mogących prowadzić do wydania takiej decyzji, w szczególności nie zaistniała przesłanka dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu oraz zamiaru trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację przytoczoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniesiono, że okoliczności sprawy nie wskazują na wystąpienie trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez A. M. lokalu przy [...] w [...]. W przedmiotowej sprawie zamiar przebywania przez p. M. w nieruchomości przy [...] nie został w ogóle zbadany oraz wzięty pod uwagę. Jak oświadczył podczas prowadzonego postępowania administracyjnego brat skarżącego P. M., skarżący zamierza uzyskać tytuł prawny do korzystania z nieruchomości przy [...]. Zgodnie z zeznaniami składanymi podczas postępowania administracyjnego, po śmierci ojca, z uwagi na traumę z tym związaną, A. M. spędzał dużo czasu w domu brata. Ważną okolicznością był także uraz prawej ręki w stawie łokciowym, którego skarżący doznał [...] marca 2018 r. w wyniku upadku z roweru. Została wobec skarżącego orzeczona czasowa niezdolność do pracy. Z racji ograniczonych możliwości ruchowych wolał on przebywać okresowo u brata, w razie wystąpienia konieczności zwrócenia się o pomoc przy wykonywaniu codziennych czynności oraz zapewnienia wsparcia w procesie rehabilitacji. Powyższe potwierdza załączona do skargi kopia Karty informacyjnej leczenia szpitalnego z miesiąca marca 2018 r. Nie świadczyło to jednak o zamiarze trwałego opuszczenia nieruchomości przy [...]. Jak bowiem uznaje się w orzecznictwie, fakt nieprzebywania w miejscu stałego pobytu nie przesądza o trwałym opuszczeniu lokalu. Niezbędnym jest bowiem zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego, a o tym decydują między innymi: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu oraz pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu pobytu stałego. Organ nie zbadał wskazanych powyżej okoliczności. Pominął całkowicie kwestię zamierzonego uzyskania tytułu prawnego do części budynku przy [...], co samo w sobie świadczy o braku pogodzenia się A. M. z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu pobytu stałego, a co za tym idzie braku spełnienia przesłanki zamiaru zerwania związków z dotychczasowym miejscem pobytu stałego. Organ nie wziął pod uwagę również utrudnionego dostępu do nieruchomości z uwagi na zmianę zamka w drzwiach frontowych, klucza do którego A. M. do tej pory nie uzyskał.

Podstawą do stwierdzenia przez Burmistrza trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego był również między innymi bałagan panujący w przedmiotowym lokalu czy też pajęczyny występujące w łazience oraz nieobecność skarżącego w lokalu podczas jednorazowej wizji lokalnej. Tymczasem kwestia utrzymywania przez A. M. porządku w mieszkaniu nie była i nie jest przedmiotem postępowania. Organ przeprowadzający wizję nie wytłumaczył, na jakiej podstawie przyjmuje, że przyrządy do golenia w łazience należały akurat do zmarłego ojca skarżącego, nie zaś do niego samego. Dodatkowo, obecność skarżącego na wizji nie była obowiązkowa, a ogólnie pojęty nieporządek nie musi świadczyć o trwałym braku korzystania z lokalu.

Ponadto dowodem sprzecznym z innymi ustaleniami dokonanymi przez organ są informacje uzyskane z Komisariatu Policji wg których A. M. nie przebywa pod adresem [...] [...] od około 10 lat. Stwierdzenie to jest niezgodne z prawdą, w tym z zeznaniami wnioskodawczyni B. M.. W związku z powyższym, organ powinien wskazać, że nie daje wiary tym informacjom i nie brać ich pod uwagę podczas wydawania zaskarżonej decyzji. Zamiast tego, fakt ten został podany jako jedna z podstaw do wydania przez Wojewodę przedmiotowej decyzji. A. M. nigdy nie wykazał dobrowolnego zamiaru opuszczenia miejsca pobytu stałego, nie uczynił innego miejsca wyłącznym centrum swoich spraw życiowych, ani tym bardziej nie pogodził się i nie zamierza pogodzić się z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu pobytu stałego. Skarżący wbrew informacjom uzyskanym z Komendy Miejskiej Policji w [...], przebywał w przedmiotowym lokalu, a jedynie w okresie następującym po śmierci ojca oraz po niefortunnym wypadku rowerowym - w celu regeneracji psychicznej i fizycznej oraz w celu uzyskania pomocy w czynnościach życia codziennego, spędzał czas również na terenie nieruchomości brata, P.. Aktualnie dokonuje działań mających na celu uzyskanie tytułu prawnego do korzystania ze spornej nieruchomości.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ podniósł, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w sprawie nastąpiło świadome, dobrowolne i trwałe opuszczenie przez A. M. dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a pozostawienie zameldowania stanowiłoby w takiej sytuacji jedynie fikcję meldunkową. Dołączona do skargi dokumentacja lekarska nie wskazuje okresu niezdolności do pracy skarżącego oraz nie zaświadcza, jak śmierć ojca wpłynęła na stan jego zdrowia. Skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających, że skorzystał z jakichkolwiek działań prawnych mających na celu przywrócenie stanu naruszonego posiadania. Zdaniem Wojewody skarga nie wnosi żadnych nowych dowodów, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Uczestnicząca w rozprawie sądowoadministracyjnej w dniu [...] listopada 2019 r. B. P. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje organów obu instancji nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. (nr [...]), utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. (nr [...]), w przedmiocie wymeldowania A. M. z nieruchomości położonej w miejscowości [...], [...], gm. [...].

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił przepis art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Stosownie do powołanej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu, ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por.m.in. wyroki NSA z dnia [...] kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, Lex nr 50123; z dnia 21 marca 2001 r., V SA 2950/00, Lex nr 80643; z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, Lex nr 190969; z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1577/09, Lex nr 746658; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 223/12, Lex nr 1219098). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania.

Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu obiektywnych okoliczności.

W opinii Sądu, Wojewoda, w ślad za Burmistrzem Mista i Gminy [...] prawidłowo ustalił, że A. M. trwale i dobrowolnie opuścił lokal w budynku przy [...] w [...] i nie koncentruje w nim swojego życia. Wniosek taki wynika z treści dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Fakt niezamieszkiwania został potwierdzony przez strony i świadków. Do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu doszło na długo przed śmiercią ojca skarżącego w styczniu 2018r., bowiem jak skarżący zeznał przesłuchiwany do protokołu w dniu [...] września 2018 r. (karty nr 20 - 23 akt organu I instancji), od śmierci mamy w 2002 roku w tygodniu mieszkał u brata, gdzie ma swój pokój i korzysta z kuchni, a z ojcem przebywał w weekendy. Zarazem brak jest dowodów potwierdzających, iż po śmierci ojca zamieszkał w spornym lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu. Przeciwnie, w ramach postępowania ustalono, że skarżący w domu pod podanym adresem nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie korzysta z kąpieli, nie pierze rzeczy, nie przyjmuje wizyt oraz nie przyjmuje korespondencji, która jest przekierowywana na adres brata. Nie sposób też pominąć bałaganu panującego w tej części lokalu, do której pracownicy organu mieli dostęp. Z akt sprawy wynika, że w przedmiotowym lokalu na piętrze budynku przy ul. [...] brak jest śladów codziennego przebywania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Natomiast sam fakt sporadycznych i krótkotrwałych wizyt w tym domu nie musi prowadzić do wniosku, że skarżący mieszka tam nieprzerwanie, tym bardziej, że zarówno on, jak i jego brat zeznali, że mieszka u brata. Zeznania te są spójne z zeznaniami właścicielki nieruchomości – B. M. oraz z informacją przekazaną przez Policję. Całokształt zachowań skarżącego wskazuje zatem, jak słusznie uznał organ, że dom w którym dotąd był on na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych i obecnie jedynie z uwagi na zamiar dochodzenia praw do lokalu i budynku jak i rozliczeń z tytułu poczynionych przez ojca na ten dom nakładów, utrzymuje więzi z przedmiotowym domem, choć stan taki utrwala fikcyjne zameldowanie w miejscu, w którym w rzeczywistości nie mieszka. Ponadto, w tego rodzaju sprawach decydujące jest, gdzie dana osoba ma swoje centrum życiowe oraz jaką utrzymuje więź (kontakt) z lokalem i osobami w nim zamieszkującymi. Kontakt ten może polegać w szczególności na pokrywaniu opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, dbaniu o porządek w mieszkaniu, podejmowaniu działań mających na celu zapewnienie odpowiedniego stanu technicznego pomieszczeń. Powyższe stanowisko zostało również zaakceptowane w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2014 r., II OSK 2556/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wszystkie te okoliczności należy przy tym oceniać z perspektywy kryteriów obiektywnych lub zobiektywizowanych, co oznacza, że nie wystarczają w tej mierze jedynie zapewnienia o chęci zamieszkania w określonym miejscu, nieznajdujące swojego odbicia w konkretnych faktach. W odniesieniu do tej kwestii wskazać należy, że skarżący podał, iż ciotka nie żądała od niego opłat za mieszkanie, B. M. z kolei podała, że dom wymaga remontu, konieczna jest naprawa dachu, wymiana okien, natomiast skarżący nie ponosi kosztów utrzymana budynku.

Wyjaśnić należy, iż obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01 podkreślił rejestracyjny charakter meldunku i wskazał, że przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie - "uprawnienie" do lokalu, a ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nie uznaje się za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego, które nastąpiło na skutek działań osób trzecich, o ile osoba uprawniona we właściwym czasie podjęła skuteczną próbę przywrócenia posiadania na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Tymczasem w realiach rozpatrywanej sprawy skarżący nie przedłożył dowodów, iż wytoczył powództwo o przywrócenie utraconego posiadania lokalu w związku z wymianą zamków w drzwiach wejściowych na piętro budynku zajmowanego przez jego ojca. Na gruncie niniejszej sprawy odnotować również należy, że wykazywana wymiana zamków w drzwiach prowadzących do pomieszczeń zajmowanych przez ojca skarżącego nastąpiła w okresie bezpośrednio poprzedzającym wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania, a zatem po kilku miesiącach od śmierci ojca skarżącego, gdy skarżący już znacznie wcześniej skoncentrował centrum swoich spraw życiowych w nieruchomości brata. Fakt wymiany zamka w drzwiach nie ma zatem w tym przypadku istotnego znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu, która jak wyżej wskazano, wystąpiła wcześniej.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi dotyczącego braku zweryfikowania informacji przekazanych przez Komisariat Policji, a dotyczących odnotowanego braku zamieszkiwania skarżącego od 10 lat w budynku przy [...], wskazać należy, że w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji organy odnotowały treść tej informacji, lecz fakt spełnienia przesłanki stałego opuszczenia tego miejsca organy powiązały z datą śmierci ojca skarżącego. Ponadto, dla oceny tej kwestii nie ma znaczenia informacja zawarta w tym piśmie o przebywaniu skarżącego pod innym adresem, aniżeli adres nieruchomości jego brata, tj. w [...] [...].

Podsumowując, w opinii Sądu rozpatrujące sprawę organy administracji zgromadziły wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który następnie został w decyzji omówiony i w sposób prawidłowy oceniony. W tym zakresie wydane w sprawie decyzje spełniają wymogi określone przepisami art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. Nie są zatem trafne zarzuty skargi, wskazujące na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Sąd nadto odnotował, że na każdym etapie postępowania skarżącemu zapewniono czynny w nim udział i jedynie z własnej woli nie brał udziału w czynnościach oględzin na nieruchomości, przez co pracownicy organu meldunkowego nie mieli dostępu do wszystkich pomieszczeń w lokalu, który wraz z ojcem zajmował. W świetle ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego należy uznać, że skarżący w sposób świadomy, trwały i dobrowolny opuścił swoje dotychczasowe miejsce stałego pobytu pod adresem: [...] w [...] i skoncentrował centrum swoich spraw życiowych pod innym adresem. Jednocześnie skarżący nie dokonał samemu wymeldowania, wobec czego konieczne było wydanie decyzji z art. 35 powołanej ustawy o ewidencji ludności, co też organy administracji publicznej zasadnie uczyniły.

W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub decyzją ją poprzedzającej. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.