Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 126/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 107 § 1, art. 116
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 10, art. 11, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Zaorska, Protokolant starszy referent Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałym członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. i 2014 oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia [...] r. Prezes P. orzekł o odpowiedzialności G. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") jako byłego prezesa zarządu solidarnie z pozostałym członkiem zarządu J. W. za zaległości S. Sp. z o. o. z tytułu wpłat na P. za okres od marca 2013 r. do listopada 2014 r., wynikających z deklaracji a nie wpłaconych.

Skarżący w odwołaniu z dnia 21 sierpnia 2018 r. zarzucił brak dostatecznego wyjaśnienie okoliczności dotyczących okresu, w jakim pełnił funkcję członka zarządu, a tym samym błędne przyjęcie, że pełnił funkcję w całym wskazanym okresie. Strona zarzuciła również, że organ w sposób rażący naruszył przepisy postępowania, tj. art. 122, art. 180 i art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm., dalej: "O.p."), pominąwszy wszelkie wnioski dowodowe i wyjaśnienia złożone w toku postępowania. Wedle Skarżącego konieczne jest poczynienie ustaleń sytuacji finansowej Spółki w poszczególnych okresach, wskazania dat zaistnienia przesłanek ogłoszenia upadłości, działań restrukturyzacyjnych i możliwości zaspokojenia wierzycieli z majątku w sytuacji ogłoszenia upadłości.

Strona wniosła o zwrócenie się do Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie akt rejestrowych Spółki S. Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej, o nadesłanie akt postępowania upadłościowego Spółki S. z o. o. w upadłości likwidacyjnej [...] oraz zwrócenie się do Syndyka Masy Upadłości ww. Spółki o nadesłanie przekazanej syndykowi dokumentacji rachunkowo-księgowej za lata 2012-2014, w szczególności sprawozdań finansowych Spółki, list płac, zestawień środków trwałych, zestawień należności przez ZUS, wniosków o układ ratalny, oraz innych postępowań egzekucyjnych, a także jeżeli są w posiadaniu syndyka protokołów zgromadzeń wspólników za ww. lata. Skarżący wnioskował również o powołanie biegłego z zakresu rachunkowości i księgowości w celu określenia sytuacji finansowej Spółki za lata 2011-2014, pod kątem ewentualnej daty zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości, oraz wyliczenia rzeczywistej kwoty zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FP i FGSP mając na względzie ustaloną datę powstania obowiązku ogłoszenia upadłości, zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wygaśnięcie mandatu odwołującego w maju 2014 r.

Zaskarżoną decyzją Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał na prowadzone postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności za zaległości S. z o. o. względem wszystkich członków zarządu, którzy pełnili tę funkcję w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań za okres od marca 2013 r. do lutego 2014 r. tj. G. S. i J. W. (dowody - m.in. protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 13 kwietnia 2011 r. - uchwała nr 2, Akt Notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] grudnia [...] r., w który powołano Skarżącego na kolejną kadencję od 1 stycznia 2015 r. oraz odpis pełny z KRS nr [...]).

W zakresie przesłanki odpowiedzialności członków zarządu Sp. z o. o., tj. bezskuteczności egzekucji przeciwko samej Spółce, Minister wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego [...] r. Sąd Rejonowy [...] ogłosił upadłość - obejmującą likwidację majątku dłużnika. Postanowieniem z dnia [...] maja [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] zakończył postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku S. Sp. z o.o.

Odnosząc się do przesłanek określonych w art. 116 § 1 O.p. wyłączających odpowiedzialność członka zarządu Spółki, Skarżący pomimo wezwań organu nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że w okresach od marca 2013 r. do listopada 2014 r. nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającemu upadłości (postępowania układowego) S. Sp. z o. o. lub potwierdzających, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) ww. Spółki nastąpiło bez winy strony, potwierdzających zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości ww. Spółki we właściwym czasie, wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki.

W piśmie z dnia 31 stycznia 2017 r. Skarżący podniósł, że w okresie od marca 2013 r. do listopada 2014 r. nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości S. Sp. z o. o., gdyż w powyższym okresie jako prezes dążył za wszelką cenę do restrukturyzacji Spółki celem zachowania miejsc pracy i obsługi zawartych z bankami umów pośrednictwa finansowego. Strona podnosi, że działała mimo formalnego braku powołania w okresie od 1 maja do 31 grudnia 2014 r. (jego mandat wygasł w dniu 1 maja 2014 r.).

W ocenie organu odwoławczego, Strona nie wykazała okoliczności, które umożliwiłyby wyłączenie jej odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 O.p., ani nie przedstawiła dowodów na poparcie ww. okoliczności. W związku z powyższym, stwierdzono brak wykazania przez Skarżącego wystąpienia żadnej z ww. przesłanek, która uwolniłaby go z ponoszenia odpowiedzialności za zaległości S. Sp. z o. o. za okres od marca 2013 r. do listopada 2014 r.

Wedle Ministra, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Termin ten jest liczony od dnia w którym strona przestała wykonywać swoje wymagalne zobowiązania, tj. od dnia pierwszego opóźnienia, od tego dnia bowiem dłużnik był już niewypłacalny. Dwutygodniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego, liczy się bowiem, od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny zgodnie z przepisami ustawy Prawo upadłościowe. Wedle Ministra, podstawę do zgłoszenia wniosku stanowiło zaprzestanie regulowania należności wobec P. począwszy od zobowiązań za marzec 2013 r. płatnych do dnia 20 kwietnia 2013 r. Wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony dopiero w dniu 23 grudnia 2014 r. a więc nie został on złożony "we właściwym czasie". Spółka S. Sp. z o. o. zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań wobec P. już w dniu 21 kwietnia 2014 r. (brak realizacji zobowiązania za marzec 2013 r.).

Ponadto Skarżący nie wykazał, że jako prezes zarządu podjął działania zmierzające do zaspokojenia wierzyciela podatkowego we właściwym czasie. Nie wykazał, że zgłoszono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, a także, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jej winy. Skarżący nie przedstawił również dowodów w zakresie wykazania mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Odnosząc się do wniosku Strony zawartego w odwołaniu o dopuszczenie dowodów z akt rejestrowych Spółki oraz akt postępowania upadłościowego oraz będących w posiadaniu Syndyka Masy Upadłości oraz powołanie biegłego z zakresu rachunkowości i księgowości w celu określenia sytuacji finansowej Spółki, organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności, które wynikają z tych dowodów nie mają wpływu dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a dokumenty będące w posiadaniu organów są wystarczające dla ustalenia, że Strona ponosi odpowiedzialność za zaległości Spółki za wskazane okresy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zwrot kosztów postępowania sądowego, zarzucił naruszenie:

1) art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 188 i art. 197 § 1 O.p. przez uznanie, że zebrany materiał dowody jest wystarczający i wydanie decyzji w sytuacji, gdy w rzeczywistości nie były wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, przede wszystkim brak zgromadzenia materiału dowodowego zgłoszonego przez Skarżącego: akt spółki pozostających u Syndyka M. R., akt postępowania upadłościowego Spółki i akt rejestrowych, które nie znajduje się w posiadaniu skarżącego, lecz których miejsce przechowywania precyzyjnie wskazał, jak również powołanie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, gdyż ani organ ani wnioskodawca nie są specjalistami z dziedziny rachunkowości a taka ocena specjalisty jest niezbędna z uwagi na przedmiot sporu, czego organ nie uczynił, działając wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów i dążenia do zachowania w toku postępowania prawdy obiektywnej,

2) art. 191 i art. 122 O.p. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dowolną a nie swobodna ocenę materiału dowodowego polegającą na uznaniu, że:

- nie złożono wniosku o ogłoszenia upadłości we właściwym terminie, w sytuacji, gdy do grudnia 2014 r. tj. przez okres, kiedy Spółka miała problemy finansowe, z jej strony następował cały szereg działań restrukturyzacyjnych zmierzających do poprawy stanu finansowego i majątkowego Spółki, natomiast dopiero w grudniu 2014 r. wspólnicy Spółki zaprzestali jej dofinansowania z dalszych pożyczek, co definitywnie oznaczało koniec możliwości spłaty jej zobowiązań, a czego organ nie uwzględnił,

- nie wszczęto postępowania układowego w sytuacji, gdy układ ratalny został zawarty z Urzędem Skarbowym oraz został złożony wniosek o układ ratalny wobec Zakładu Ubezpieczenie Społecznych w W.,

- ustalenie bezskuteczności egzekucji poprzez nieuzyskanie całkowitego zaspokojenia z majątku Spółki w sytuacji, gdy organ nie dysponuje aktami Syndyka, potwierdzającymi jakie Spółka posiadała składniki materialne i majątkowe podlegające zbyciu ani w jaki sposób egzekucja z majątku spółki była prowadzona,

3) art. 116 O.p. w zw. z art. 11 § 1 i § 2 Prawa upadłościowego i naprawczego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1112, dalej: "P.u.n.") przez błędną wykładnię i uznanie, że w okresie od marca 2013 r. do listopada 2014 r. Spółka była w stanie niewypłacalności lub istniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości, w sytuacji gdy określenie właściwego czasu dla złożenia wniosku o upadłość wskazanego w ówczesnym art. 11 § 1 i 2 P.u.n. wymaga uwzględnienia wszelkich podejmowanych działań w sposób rzeczywisty mających na celu uzyskanie wypłacalności oraz dokonanie analizy sytuacji finansowej Spółki przez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, co organ w sprawie pominął,

4) art. 116 § 2 O.p. w zw. z art. 201 5 4 K.s.h. w zakresie, w jakim organ uznał skarżącego jako odpowiedzialnego za zaległości z tytułu wpłat na P. za okres, w którym Skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu z uwagi na zakończenie kadencji tj. okres od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.

W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie, uznając argumenty skargi za nieuzasadnione oraz podtrzymując zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie istotę sporu stanowi zasadność orzeczenia, na podstawie art. 116 O.p., o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na P. za okresy od marca 2013 r. do listopada 2014 r.

Na wstępie wskazać należy, że przepisy Ordynacji podatkowej mają w niniejszym postępowaniu zastosowanie na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.). Stosownie do tego przepisu do wpłat na P. stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi P.

Z kolei granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe określają przepisy rozdziału 15 działu III Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p.).

Stosownie do art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy tym odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje m.in. zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w § 4 art. 116 O.p.

Biorąc pod uwagę obciążający organy w postępowaniu dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek tej odpowiedzialności, a zatem pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu w czasie, o jakim mowa w art. 116 § 2 O.p. oraz wykazania bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce, Sąd stwierdza, że zostały one przez organy prawidłowo wykazane.

Nie ulega wątpliwości, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie, w którym powstały zaległości, co do których orzeczono o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego. Funkcję członka zarządu, pełnił on w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań za okres od marca 2013 r. do listopada 2014 r. (protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 13 kwietnia 2011 r. - uchwała nr 2, Akt Notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] grudnia [...] r. oraz odpis pełny z KRS nr [...]). Analizując ustalony powyżej stan faktyczny Sąd doszedł do przekonania, że Strona w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. po wygaśnięciu kadencji w zarządzie S. sp. z o.o., nadal pełniła funkcję członka jej zarządu, podejmując działania restrukturyzacyjne (k. 168 verte akt administracyjnych sprawy). Wskazać należy jednak, iż nawet gdyby przyjąć, że mandat Skarżącego jako członka zarządu spółki wygasł, w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do przypisania odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki wystarczające jest faktyczne sprawowanie funkcji pomimo wygaśnięcia mandatu. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych przesłanka przeniesienia odpowiedzialności za zaległości spółki jest spełniona, gdy dana osoba, niezależnie od okoliczności wynikających z treści art. 369 § 4 K.s.h., faktycznie sprawuje funkcję członka zarządu. Wynika to zwłaszcza z niepowołania nowego zarządu oraz faktu, że Skarżący był jedynym członkiem zarządu, a do tego nadal sprawował swoją funkcję, prowadząc sprawy spółki (wyrok NSA z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 807/17, wyrok WSA w Gliwicach z 2 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1004/16).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Skarżący jak sam wskazywał w piśmie dnia 31 stycznia 2017 r prowadził postępowanie restrukturyzacyjne w spółce. Niemniej jednak, zgodnie z tezami orzeczeń sądowych, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznaje za własne, do przypisania członkowi zarządu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na gruncie art. 116 O.p., wystarczające jest faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu. Skarżący nie złożył rezygnacji ze sprawowanej funkcji, zatem zasadnie organ odwoławczy wywiódł w tych okolicznościach, że pełnił funkcję członka zarządu spółki. W tej sytuacji pierwszą z przesłanek pozytywnych z art. 116 § 1 O.p. uznać należało za spełnioną.

Spełniona również została druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności byłego członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku Spółki.

Bezskuteczność egzekucji może być stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r. nr 2, poz.19, z której wynika, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu).

W związku z powyższym przypomnienia wymaga, że wobec Spółki toczyło się postępowanie upadłościowe z wniosku członków zarządu Spółki. Po wszczęciu postępowania upadłościowego (pismem z 14 kwietnia 2015 r.) Prezes Zarządu P. zgłosił swoją wierzytelność do masy upadłości na kwotę 141 366 zł. Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z [...] maja [...] r. sygn. akt [...] stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego wobec Spółki, zaspokajając częściowo wierzycieli rzeczowych oraz wierzytelności zaliczonych do kategorii pierwszej (wierzytelności P. zaliczono do kategorii trzeciej). W tej sytuacji P. wskazał, że nie zostały zaspokojone jego wierzytelności.

W kontekście powyższych ustaleń, wskazać trzeba, że upadłość jest również egzekucją, którą prowadzi się wobec całego majątku upadłego dłużnika celem przymusowego, ale wspólnego i w zasadzie równego (poprzez proporcjonalny podział uzyskanych z masy upadłości środków) zaspokojenia wszystkich wierzycieli, którzy zgłosili w sposób prawidłowy swój udział w tym postępowaniu. Dlatego też określa się ją jako egzekucję uniwersalną lub generalną w odróżnieniu od egzekucji singularnej prowadzonej przez poszczególnych wierzycieli na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego albo ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok NSA z 26 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 77/13). W innym orzeczeniu NSA, wyrażono pogląd, który skład orzekający także podziela, że obiektywnie istniejące przeszkody uniemożliwiające wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec spółki kapitałowej, za której zaległości ma odpowiadać członek jej zarządu (były członek) dają dostateczną podstawę do tego, aby uznać iż zachodzi bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. (zob. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FSK 872/09, ONSAiWSA z 2012 r. nr 1 poz. 14).

Skoro postępowanie upadłościowe prowadzone w stosunku do całego majątku Spółki nie doprowadziło do zaspokojenia wierzytelności zgłoszonych przez Prezesa Zarządu P., to uznać należało, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Taką właśnie prawidłową konkluzję co do bezskuteczności egzekucji, bazującą na prawidłowo poczynionych ustaleniach, przedstawiono w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się natomiast do zasadniczej kwestii spornej w rozpoznanej sprawie, a więc zagadnienia dotyczącego oceny terminowości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, stwierdzić należało, że organy prawidłowo przyjęły, że wniosek w tym przedmiocie, złożony w grudniu 2014 r., był spóźniony.

Formułując powyższą ocenę, także z uwagi na zarzuty skargi, należało odwołać się do treści art. 11 i art. 21 oraz do art. 10 P.u.n.

Zgodnie z art. 10 P.u.n., w brzmieniu obowiązującym na dzień zaistnienia stanu niewypłacalności, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Z powyższego wynika, że w art. 11 P.u.n. ustawodawca przewidział dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną tj.: niewykonywanie wymagalnych zobowiązań (ust. 1) oraz sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają jego majątek (ust. 2).

Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki (o czym szerzej także w dalszej części niniejszego uzasadnienia).

W myśl art. 21 ust. 1 P.u.n. zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.

W ocenie Sądu, w przypadku Spółki niewątpliwą przesłankę do złożenia wniosku o upadłość stanowiło zaprzestanie uiszczania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym.

Jak wynika z akt sprawy Spółka nie uiszczała wpłat na P. począwszy od marca 2013 r.

Ponadto, jak wynika chociażby z wniosku o ogłoszenie upadłości Spółka posiadała znaczące zaległości w stosunku do organów podatkowych, ZUS i innych wierzycieli.

Przy czym jak zasadnie argumentuje Skarżący – mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – nie można podzielić stanowiska organów, że czasem właściwym na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości był już maj 2013 r. W ocenie Sądu, termin ten przypadał przynajmniej miesiąc później, gdy Spółka zalegała z płatnościami z tytułu wpłat na P. co najmniej za dwa okresy rozliczeniowe.

Wskazać należy na wysokie prawdopodobieństwo, że już na początku roku Skarżąca zalegała również z wpłatami do ZUS i US (od maja 2013 r.), co uzasadniłoby przyjęcie jako prawidłowej daty wskazanej przez organ, ale ponieważ organy nie wskazały w decyzjach okresów rozliczeniowych (poza US), których dotyczyły inne zaległości/zadłużenie Spółki i nie zebrały w tym zakresie wystarczającego materiału dowodowego, ustalając "czas właściwy" oprzeć się można było jedynie na informacjach o zaległościach we wpłatach na P.

W tym zakresie Sąd dostrzega braki w uzasadnieniu decyzji i zebranym materiale dowodowym.

Przy czym kwestia dokładnego wskazania momentu, w którym należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości nie ma istotnego znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ nie budzi wątpliwości, że już w pierwszej połowie 2013 r. zaistniała przesłanka ogłoszenia upadłości przewidziana w art. 11 ust. 1 P.u.n., chociażby z uwagi na samo nieregulowanie wpłat na P.

W tym miejscu Sąd zauważa, że skoro niezależną i wystarczającą przesłanką zgłoszenia wniosku o upadłość jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, to kwestia oceny, kiedy Spółka znalazła się w sytuacji, w której jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, nie jest już decydująca dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W konsekwencji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy te wszystkie okoliczności i te wszystkie wnioski dowodowe, które były wskazywane w toku postępowania oraz w skardze, a dotyczące działań naprawczych (restrukturyzacyjnych) podejmowanych w Spółce i jej sytuacji finansowej.

Przyczyna niewypłacalności, związana z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku Spółki i tego, czy i kiedy zobowiązania przekraczały jego wartość. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań.

Innymi słowy, skoro powstanie stanu niewypłacalności było determinowane zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań, czyli wiązało się z zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 11 ust. 1 P.u.n., to zbędne było prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność spełnienia przesłanek powstania stanu niewypłacalności z art. 11 ust. 2 P.u.n.

Ustalenia i oceny z tego zakresu, zdaniem Sądu, zostały dokonane zgodnie z przepisami prawa dotyczącymi gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny (art. 122, art. 180 § 1, art. 188, art. 187 § 1 i art. 191 i art. 197 O.p.).

Tym samym niezasadne są zarzuty skargi dotyczące odmowy przeprowadzenia przez organy dowodów z dokumentów spółki będących w posiadaniu syndyka czy też opinii biegłego, na okoliczność m.in. ustalenia daty powstania niewypłacalności Spółki i jej sytuacji finansowej.

Zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Skoro, jak już wskazywano, samodzielną i wystarczającą podstawą do złożeniu wniosku o upadłość było nieregulowanie zobowiązań z tytułu wpłat na P., to okoliczności, które miałyby być wykazane za pomocą wniosków dowodowych wskazanych przez Skarżącego nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych powstanie sytuacji, gdy dłużnik zaprzestał wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań, nakłada obowiązek zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości, nawet gdy dłużnik nie znajduje się w sytuacji takiej, że jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt III KK 117/12; OSNKW 2013/3/25). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 marca 2014 r. sygn. akt II FSK 1211/12.

Z punktu widzenia wystąpienia przesłanki zaprzestania płacenia długów nie ma znaczenia ani wartość i charakter zadłużenia (mogą to być zarówno zobowiązania publicznoprawne, jak i cywilnoprawne), ani też powód, dla którego dłużnik przestał płacić swoje zobowiązania.

Nie ma tu znaczenia przyczyna takiego stanu rzeczy, a także to czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy tylko niektórych z nich.

Podkreślić należy, że aby uwolnić się od odpowiedzialności wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony nie wtedy, gdy członek zarządu uznaje to za stosowne, nawet gdy widzi szansę na wyjście z zadłużenia, ale wtedy gdy taki obowiązek nakładają na dłużnika przepisy prawa.

Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że z jednej strony Skarżący jako argument przemawiający za brakiem podstaw do złożenia wniosku o upadłość wskazuje na podejmowane działania restrukturyzacyjne w celu zachowania miejsc pracy i obsługi zawartych z bankami umów pośrednictwa finansowego. Z drugiej strony z jakiegoś powodu Spółka trwale nie uiszczała wymagalnych zobowiązań chociażby wobec P., wobec ZUS oraz US.

Wskazać trzeba, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony dopiero po dwudziestojednomiesięcznym okresie niedokonywania wpłat na P.

Sąd zauważa jednocześnie, że oczywiście nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość, mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych, w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający Spółką takie ryzyko podejmują, to muszą czynić to ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji niemożność zaspokojenia długów przez Spółkę, to sami będą musieli ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową.

Sąd wskazuje również, że przepis art. 116 § 2 O.p. w żaden sposób nie różnicuje odpowiedzialności członków zarządu na tych, którzy rzeczywiście zajmują się sprawami spółki i tych, którzy zajmują bierną postawę. Występujące w tym przepisie sformułowanie "pełnienie obowiązków członka zarządu" należy rozumieć jako zajmowanie stanowiska członka zarządu, posiadanie legitymacji do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją. Członek zarządu pozbawiony realnych możliwości wpływu na działania spółki powinien zrezygnować ze stanowiska. Dla zaistnienia przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.

W ocenie Sądu, Skarżący nie spełnił również przesłanki przewidzianej w treści art. 116 § 1 pkt 2 O.p., a mianowicie nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Bezzasadny był także zarzut naruszenia niepowołania biegłego sądowego w celu oceny sytuacji finansowej Spółki.

W tym kontekście wskazać należy, że organ podatkowy w myśl art. 197 § 1 O.p. może powołać na biegłego osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi w przypadku, gdy w sprawie wymagane są takie wiadomości. W postępowaniu podatkowym dowód z opinii biegłego przeprowadza się zatem wówczas, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy wymagane są wiadomości specjalne. O konieczności jego przeprowadzenia decyduje ostatecznie organ podatkowy. Granice korzystania z tej swobody wyznacza zasada prawdy obiektywnej, gdyż z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy podatkowej. Organ podatkowy obowiązany jest wykorzystać ten środek dowodowy w sprawie o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2010 r., I GSK 1082/09, CBOSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1055/07 (Lex nr 500980), wskazał, iż zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi podatkowemu prowadzącemu postępowanie wiadomości specjalnych, w celu ułatwienia należytej oceny przedstawionych mu do zaopiniowania okoliczności faktycznych, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Biegły nie komunikuje organowi podatkowemu swych spostrzeżeń o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz służy wiadomościami specjalnymi, wypowiadanymi w postaci opinii. Generalną zasadą jest. że przedmiotem opinii biegłego mogą być tylko okoliczności dotyczące stanu faktycznego, a nie jego ocena prawna. W literaturze wskazuje się, że nie może być przedmiotem dowodu ustalenie stanu prawnego ani też interpretacja przepisów prawa. Zgodnie z zasadą ekonomiki postępowania nie jest konieczne przeprowadzenie dodatkowych, czasochłonnych i kosztownych dowodów w postępowaniu, jeśli przeprowadzenie ich nie wpłynęłoby na wynik sprawy. Organy nie mają generalnego obowiązku przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości i finansów na okoliczność faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., II FSK 1235/10). W wyroku z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt II FSK 1072/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy podatkowe, podobnie jak sąd upadłościowy, nie mają obowiązku, przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeżeli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1693/11, organy podatkowe posiadają dostateczna wiedzę i umiejętności, aby dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem spełnienia bądź nie przesłanek z art. 116 O.p., w tym określenia właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o upadłość. Sąd powyższy pogląd uznaje za słuszny i uznaje za własny. Tym samym zarzut ten uznać należy za bezzasadny.

Podsumowując kwestie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, sąd rozpoznający sprawę nie dostrzegł naruszenia tych przepisów, w związku z czym stwierdził, iż postępowanie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. Wobec powyższego sąd orzekający w sprawie w pełni podzielił i przyjął za podstawę dalszych rozważań ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez Ministra oraz organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy ocenił go w granicach przysługujących mu uprawnień określonych w art. 191 O.p., a swoje stanowisko w sposób należyty uzasadnił. Przebieg postępowania dowodowego potwierdza, że w sprawie niniejszej organy podatkowe obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowo przypisały skrzącemu odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 1 O.p.

Uwzględniając całokształt przedstawionych racji, stwierdzić należało, że w realiach sprawy organy prawidłowo oceniły spełnienie przesłanek warunkujących orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na P. W tej sprawie – odmiennie niż przyjęto to w skardze – nie doszło do naruszenia art. 116 O.p.

W tym stanie rzeczy, Sąd nie znajdując w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji także innych niż podniesione w skardze uchybień, które mogłyby uzasadniać jej uchylenie, orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).