Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SAB/Kr 8/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
659
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: stwierdzono bezczynność oraz przewlekłość postępowania prowadzonego przez Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie
stwierdzono że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa
umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 52 par. 1, par. 2, art. 53 par. 2b, art. 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 122, art. 125, art. 139 par. 1, par. 2, par. 4, art. 140, art. 141 par. 1 pkt 1, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. G. na przewlekłość postępowania Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie kosztów stawiennictwa świadka I. stwierdza bezczynność oraz przewlekłość postępowania prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z wniosku skarżącego z dnia 18 marca 2021 r. o zwrot kosztów stawiennictwa świadka złożonego w sprawie znak [...], II. stwierdza, że bezczynność oraz przewlekłość postępowania, o których mowa w pkt I wyroku nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 18 marca 2021 r. IV. zasądza od Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. na rzecz skarżącego kwotę 597,00 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 18 marca 2021 r. do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wpłynął wniosek Ł. G. o zwrot poniesionych przez niego kosztów stawiennictwa w charakterze świadka. Wnioskodawca podał, że na przesłuchanie przyjechał własnym samochodem z miejscowości P. (Niemcy), gdzie ma miejsce zamieszkania. Najkrótsza trasa wynosi 654 km w jedną stronę. Koszt dojazdu Ł. G. obliczył na kwotę 1.093,23 zł. Ponadto wniósł o przyznanie mu diety w pełnej wysokości za 2 dni, tj. 60 zł oraz zwrot kosztów przejazdów autostradą.

W dniu 14 kwietnia 2021 r. główny ekspert skarbowy w Piątym Referacie Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zwrócił się drogą mailową do Głównego Specjalisty Drugiego Referatu Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej (CAR2) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o podanie miejsca zamieszkania i zameldowania Ł. G..

W tym samym dniu ww. główny ekspert skarbowy zwrócił się również drogą mailową do Kierownika Piątego Działu Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o informacje z Rem Dat dotyczące Ł. G..

Odpowiedź Kierownika Piątego Działu Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego na powyższego maila wpłynęła do organu drogą elektroniczną w dniu 6 maja 2021 r.

Pismem z dnia 18 maja 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wezwał Ł. G. do przedłożenia, w terminie 14 dni, dokumentów potwierdzających powrotny przejazd autostradą A4 na trasie Kraków-Katowice oraz udzielenia informacji, czy koszty użytkowania pojazdu, którym się poruszał rozliczane są w działalności gospodarczej, a jeżeli tak to w jakiej wysokości.

W dniu 4 czerwca 2021 r. do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wpłynęło pismo Ł. G. z dnia 26 maja 2021 r., w którym podniósł, że z uwagi na upływ prawie 3 miesięcy od jego stawiennictwa w urzędzie nie dysponuje już kwitami za przejazd autostradą. Wnioskodawca podał też, że samochód, którym przyjechał jest jego prywatnym pojazdem i nie rozlicza żadnych kosztów w ramach działalności gospodarczej. Ponadto w treści tego pisma Ł. G. zawarł skargę na bezczynność w postaci braku wydania decyzji o zwrocie kosztów stawiennictwa świadka w terminie przewidzianym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioskodawca podniósł, że z daty nadania pisma wynika, że od dnia 18 marca 2021 r. do 18 maja 2021 r. organ był w bezczynności i przekroczył ustawowy termin na wydanie decyzji. Powołując się na treść art. 8 i art. 56 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności na treść art. 92 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Ł. G. stwierdził, że skoro strona ma 3 dni na złożenie wniosku o zwrot kosztów, to decyzja w tej sprawie również powinna być wydana w terminie 3 dni. Zdaniem autora pisma, także o ewentualne braki czy wyjaśnienia organ powinien go wezwać w terminie 3 dni, a żądania składane po tym terminie nie mogą pociągać za sobą negatywnych konsekwencji dla niego. Ł. G. zarzucił także organowi przewlekłe prowadzenie postępowania poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu (pierwsze pismo po 2 miesiącach), mnożenie czynności dowodowych (bezpodstawne pytanie o kwestie rozliczenia kosztów przejazdu) oraz czynności pozorne (wezwanie o kwitki za przejazd autostradą).

Pismem z dnia 9 czerwca 2021 r. (data wpływu do organu: 15 czerwca 2021r.) Ł. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłość postępowania Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie kosztów stawiennictwa świadka. Zdaniem skarżącego, działania organu świadczą o przewlekłości prowadzonego postępowania, gdyż dysponował on materiałem dowodowym w tej sprawie już od dnia 18 marca 2021 r. Mimo to nie podjął żadnych czynności celem rozpatrzenia wniosku. Dopiero po upływie równo dwóch miesięcy, tj. w dniu 18 maja 2021 r., organ skierował do niego wezwanie, żądając dodatkowych dokumentów, których z obiektywnych okoliczności skarżący może już nie posiadać, z uwagi na upływ czasu. Autor skargi uważa zatem, że postępowanie w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o zwrot kosztów podróży jest prowadzone nader przewlekle i nakierowane jest na czynienie takich okoliczności, aby nie zwrócono mu należnych kosztów stawiennictwa. W związku z tym skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym wymierzenie organowi grzywny w maksymalnym wymiarze; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W dniu 15 czerwca 2021 r. główny ekspert skarbowy w Piątym Referacie Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zwrócił się drogą mailową do Głównego Specjalisty Drugiego Referatu Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej (CAR2) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o podanie miejsca zamieszkania i zameldowania Ł. G..

Odpowiedź na tego maila wpłynęła do organu w tym samym dniu.

Następnie w dniu 16 czerwca 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wydał postanowienie, w którym zawiadomił, że postępowanie w sprawie zwrotu kosztów przejazdu w związku z osobistym stawiennictwem w charakterze świadka zostaje przedłużone do dnia 18 sierpnia 2021 r.

W dniu 16 czerwca 2021 r. starszy specjalista Służby Celno-Skarbowej Trzeciego Referatu Dochodzeniowo-Śledczego (CZD1-3) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zwrócił się drogą mailową do Kierownika Piątego Działu Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o oddelegowanie dwóch pracowników do czynności przeszukania miejsca zamieszkania Ł. G. pod adresem os. D. [...] K. i potwierdzenia aktualnego adresu zamieszkania tej osoby.

W tym samym dniu Kierownik Piątego Działu Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zwrócił się drogą mailową do dwóch swoich pracowników o ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania Ł. G. (ostatni adres zameldowania: os. [...] [...] K.). Kierownik Działu podał też, że żona Ł. G. jest prezesem w Kancelarii C. sp. z o.o. ul. S. [...], [...], a jako adres do korespondencji wskazuje os. [...] [...] K..

W dniach 16 i 18 czerwca 2021 r. w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w K. został przesłuchany Z. W.. Przesłuchiwanemu zadano pytania m.in. o miejsce zamieszkania i miejsce pobytu Ł. G..

W dniu 30 czerwca 2021 r. Kierownik Piątego Działu Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zwrócił się drogą mailową do jednego ze swoich pracowników o przekazanie informacji, czy już ustalono miejsce pobytu Ł. G..

Pismem z dnia 8 lipca 2021 r. Kierownik Pierwszego Działu Operacyjno – Rozpoznawczego CZO1 MUCS K. poinformował Kierownika Piątego Działu Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego, że przeprowadzone czynności nie pozwoliły na ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania Ł. G..

Postanowieniem z dnia 9 lipca 2021 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. odmówił zwrotu Ł. G. kosztów przejazdu w związku ze stawiennictwem w dniu 18 marca 2021 r. na przesłuchaniu w charakterze świadka w siedzibie [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K..

Natomiast w odpowiedzi na skargę Ł. G. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wniósł o odrzucenie skargi, a w razie stwierdzenia jej dopuszczalności – o jej oddalenie. W uzasadnieniu Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący powinien wyczerpać środki zaskarżenia przed organami podatkowymi. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Skarżący nie złożył jednak takiego wniosku do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. Złożył jedynie pismo z dnia 26 maja 2021 r. zatytułowane wyjaśnienia/skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.. Organ stwierdził, że Ł. G. złożył skargę w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego podczas, gdy kontrola celno-skarbowa była prowadzona w trybie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy Ordynacja podatkowa. W piśmie z dnia 26 maja 2021 r. skarżący wymienił natomiast przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. uważa, że nie został dopełniony warunek z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi organ stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie, ponieważ skarżący złożył niezasadny wniosek o zwrot kosztów podróży z miejscowości P. w [...] do K. i z powrotem. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił bowiem na ustalenie, że świadek pomimo formalnego miejsca zameldowania w [...], faktycznie mieszka i przebywa wraz z małżonką w K.. Małżonka skarżącego jest prezesem zarządu w Kancelarii [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. przy ul. S. [...] a małżonkowie mają centrum interesów życiowych w K.. Ponadto wbrew twierdzeniom pełnomocnika, Ł. G. nie przedłożył wszystkich dokumentów uzasadniających poniesienie kosztów stawiennictwa. W związku z tym został wezwany do ich uzupełnienia ale odmówił ich przedłożenia. Z uwagi na powyższe ustalenia Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w dniu 9 lipca 2021 r. wydał postanowienie, w którym odmówił skarżącemu zwrotu kosztów przejazdu, o które ten wystąpił.

Organ wyjaśnił, że wszelkie opisane ustalenia zostały poczynione w wyniku działań, które wymagały odpowiedniego czasu, niezbędnego aby wnikliwie ustalić stan faktyczny w świetle pojawiających się wątpliwości, dotyczących istoty samego wniosku o zwrot kosztów jak i w konsekwencji samej skargi.

Ponadto Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. podniósł, że w okresie od 1 marca 2021 r. do dnia 16 kwietnia 2021 r. w Piątym Dziale Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., gdzie jest prowadzona sprawa o zwrot kosztów przejazdu, były stwierdzone pozytywne wyniki testu diagnostycznego w kierunku wirusa SARS-CoV-2.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wskazał również, że podjął następujące czynności celem ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania:

- e-mail z dnia 14 kwietnia 2021 r. z prośbą o ustalenie miejsca zamieszkania;

- e-mail z dnia 6 maja 2021 r. odpowiedź na e-maila z dnia 14 kwietnia 2021 r. przekazanie informacji z systemu REMDAT;

- wezwanie z dnia 6 maja 2021 r. do osobistego stawiennictwa dla Z. W.;

- wezwanie do przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień dla Ł. G.;

- e-mail z dnia 15 czerwca 2021 r. wraz z odpowiedzią;

- e-mail z dnia 16 czerwca 2021 r. o ustalenie adresu;

- protokół przesłuchania Z. W. z dnia 16 czerwca 2021 r.;

- protokół przesłuchania Z. W. z dnia 18 czerwca 2021 r.;

- e-mail z dnia 30 czerwca 2021 r. wraz z odpowiedzią;

- pismo z dnia 8 lipca 2021 r. z Pierwszego Działu Operacyjno-Rozpoznawczego CZO1;

- postanowienie z dnia 9 lipca 2021 r. o odmowie zwrotu kosztów przejazdu.

W związku z powyższym organ uważa, że skarga jest niezasadna.

W piśmie z dnia 19 sierpnia 2021 r. Ł. G. odniósł się do argumentów Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. podniesionych w odpowiedzi na skargę. W pierwszej kolejności skarżący zaprzeczył ustaleniom organu odnośnie jego miejsca zamieszkania przy ul. S. [...] w K.. Skarżący oświadczył, że nie był pod tym adresem ani zameldowany ani ten adres nie był wskazany jako jego adres zamieszkania. Adres ten jest przez niego często podawany jako adres do korespondencji, a nie miejsce zamieszkania. Poza tym pod tym adresem mieści się biuro Kancelarii, a nie lokal o charakterze mieszkalnym. Skarżący podkreślił, że jest zameldowany w miejscowości P. (Niemcy) i tam znajduje się jego centrum życiowe.

Za błędne Ł. G. uznał ustalenia organu, że zobowiązany był także do przedstawienia dowodu zapłaty za płatnym odcinku autostrady A4 z W. do K.. Skarżący wyjaśnił, że przedstawił najkrótszą trasę dojazdu, nie zaś trasę, którą przebył. Gdyby bowiem miał wskazać trasę którą jechał aby dojechać na dzień przesłuchania, postawiony byłby zarzut zawyżenia żądanego wniosku o zwrot kosztów. Nadto skarżący zaznaczył, że nie domaga się w ogóle zwrotu kosztów płatnego odcinka autostrady A4 W. - K..

Za absurdalne skarżący uznał także twierdzenie, że nie mieszkał i nie przebywał pod wskazanym adresem w miejscowości P.. Przedłożył bowiem urzędowi dokumentację potwierdzająca tamże zameldowanie. Nadto, odbiera tam korespondencję. Skarżący stwierdził, że prowadzi szereg działalności biznesowych i miejsce jego faktycznego przebywania często się zmienia. Jednak jego zdaniem, okoliczności dotyczące wniosku o zwrot kosztów dojazdu na przesłuchanie winny być badana na dzień jego złożenia. Nie ma zatem żadnego znaczenia gdzie przebywał lub przebywa w innym terminie. Istotne jest bowiem to, że w dacie kiedy miał się stawić na przesłuchanie przebywał w swoim domu w P. i musiał ponieść koszty swojego stawiennictwa. Z tych samych względów za bezzasadne skarżący uznał twierdzenia organu, że w dniu 7 maja 2020 r. przebywał w K. zwłaszcza, że dotyczy to okresu poprzedzającego o ponad rok dzień objęty wnioskiem.

Ł. G. podniósł również, że postanowienie organu z dnia 9 lipca 2021 r. o odmowie zwrotu kosztów nie zostało mu doręczone.

Podsumowując skarżący stwierdził, że Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K., zamiast rozpoznać wniosek niezwłocznie, dopiero pismem z dnia 18 maja 2021 r. (dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania), wezwał go do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Następnie w dniu 16 czerwca 2021 r. organ postanowił o przedłużeniu rozpoznania wniosku do dnia 18 czerwca 2021 r. W tym okresie nie podjął jednak żadnych nowych czynności ani ustaleń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy należy najpierw odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącego przed wniesieniem skargi przysługujących mu środków zaskarżenia.

Zgodnie z treścią art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 141 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., zwanej dalej O.p.), na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia.

Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

W ocenie Sądu, z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący poprzedził skargę ponagleniem. Za ponaglenie należy bowiem uznać pismo skarżącego z dnia 26 maja 2021 r. zatytułowane "Wyjaśnienia/skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania" (k. 98 akt administracyjnych). W treści tego pisma jego autor oświadczył, że składa skargę na bezczynność w postaci braku wydania decyzji o zwrocie kosztów świadka oraz skargę na przewlekłość, zarzucając organowi prowadzenie dotychczasowego postępowania w sprawie zwrotu kosztów w sposób nieefektywny polegający na wykonywaniu czynności w dużym odstępie czasu, mnożenie czynności dowodowych oraz czynności pozorne.

Bez znaczenia jest przy tym fakt, że pismo to zostało zaadresowane do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. i że w jego treści skarżący przytoczył treść przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Ordynacji podatkowej. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. powinien był pismo to przekazać do organu wyższego rzędu, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., a w razie wątpliwości wezwać skarżącego o wyjaśnienie charakteru tego pisma, czego jednak nie uczynił. Jeżeli natomiast chodzi o przytoczone w treści pisma przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wskazać należy na zbliżoną treść przepisów regulujących kwestię terminu załatwienia przez organy sprawy zawartych w tym Kodeksie (art. 35-38) i w Ordynacji podatkowej (art. 139-143). W obu tych ustawach przepisy te zobowiązują organy do załatwienia sprawy w przewidzianych do tego przez ustawodawcę terminach.

W związku z powyższym Sąd uznał, że treść pisma skarżącego z dnia 26 maja 2021 r. wyraźnie wskazuje, że stanowi ono ponaglenie w rozumieniu art. 141 § 1 pkt 1 O.p., gdyż intencją wnoszącego (niezależnie od przytaczanych przez niego przepisów) było skłonienie organu do załatwienia jego sprawy w ustawowym terminie. Tym samym skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał przysługujący mu środek zaskarżenia.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi wyjaśnić należy, że choć swoją skargę skarżący zatytułował jako skargę na przewlekłość postępowania, to jednak analiza jej treści oraz treść pisma procesowego skarżącego z dnia 19 sierpnia 2021 r. pozwalają przyjąć, że dotyczy ona również bezczynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.. W treści skargi skarżący wskazał bowiem, że organ nie podjął żadnych czynności celem rozpoznania jego wniosku mimo, że dysponował materiałem dowodowym już od dnia 18 marca 2021 r. Dopiero po dwóch miesiącach, tj. w dniu 18 maja 2021 r. organ wezwał skarżącego o dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia. Z kolei w piśmie z dnia 19 sierpnia 2021 r. skarżący podniósł, że w dniu 16 czerwca 2021 r. organ postanowił o przedłużeniu rozpoznania wniosku do dnia 18 czerwca 2021 r. jednak w tym okresie nie podjął żadnych nowych czynności ani ustaleń. Przytoczone przez skarżącego okoliczności wskazują zatem, że jego zamiarem było również zaskarżenie bezczynności organu polegającej na niezałatwieniu jego wniosku o zwrot kosztów stawiennictwa świadka w ustawowym terminie. Potwierdza to również treść ponaglenia z dnia 26 maja 2021 r., w którym skarżący stwierdził m.in., że składa skargę na bezczynność w postaci braku wydania decyzji o zwrocie kosztów świadka.

Wskazać przy tym również należy, że cel skargi na przewlekłe prowadzenie postepowania jest taki sam jak w przypadku skargi na bezczynność. W przypadku bowiem obu tych instytucji skarżący zmierza do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, a więc do realizacji tego samego publicznego prawa podmiotowego, czyli do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Mając zatem tak ustalony zakres skargi wskazać należy, że stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Sąd rozpatrując skargę wniesioną na bezczynność i przewlekłość organu administracji publicznej ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy organowi można przypisać lub nie - stan bezczynności i przewlekłości. Dodać przy tym należy, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest możliwe badanie innych kwestii aniżeli obiektywny fakt pozostawania organu podatkowego w zwłoce.

W konsekwencji kognicja sądu jest w tym postępowaniu ograniczona do kwestii bezczynności i przewlekłości co wyklucza możliwość oceny poprawności postępowania związanego z wykonywaniem danego obowiązku publicznoprawnego pod innymi względami. Strona ma natomiast możliwość kwestionowania postępowania i poprawności wydanych w jego toku rozstrzygnięć w odrębnym postępowaniu.

Sąd administracyjny rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania bada czy podejmowane czynności zmierzały do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu były podejmowane, a także czy czynności podejmowane przez organ nie miały charakteru pozornego.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy różnicę pomiędzy bezczynnością organu a przewlekłym prowadzeniem przez ten organ postępowania podatkowego. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że bezczynność jest kwalifikowaną formą przewlekłości, gdzie "władza milczy" a sprawa nie jest załatwiana. Natomiast przewlekłość postrzegana jest jako: a) niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym przewidzianym dla danego rodzaju sprawy, np. sprawa nie jest załatwiana niezwłocznie; b) nieuzasadnione wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy; c) niepodjęcie czynności niezbędnej do rozpoznania i załatwienia sprawy, np. stwierdzenia swojej niewłaściwość w sprawie i nieprzekazaniu jej organowi właściwemu; d) podjęcie czynności zbędnej, nawet jeżeli ma ona postać postanowienia, np. wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania mimo braku przesłanek; e) niezastosowanie się do wskazań organu odwoławczego w kwestii okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, towarzyszących decyzji kasacyjnej; f) niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.

Podkreślenia wymaga, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności.

Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją wyrażoną w art. 125 § 1 i § 2 O.p., bądź mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt II GPP 5/10 z przewlekłością postępowania, która narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż było to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, będących istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zatem pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 1031/12) W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że pojęcie "przewlekłość postępowania" charakteryzuje się wykonywaniem szeregu czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniem czynności pozornie, kiedy postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym również gdy niezasadnie przedłużany jest termin załatwienia sprawy. W takiej sytuacji, pomimo niezałatwiania sprawy w terminie, organ formalnie nie pozostaje w bezczynności, jednak nie podejmuje czynności procesowych zgodnie z wyrażoną w art. 125 § 1 O.p. zasadą szybkości postępowania (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 7 maja 2015r., sygn. akt I SAB/Op 7/14). Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. wyroki NSA z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12; z dnia 28 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 3274/14).

Zgodnie z art. 125 § 1 O.p., organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Przy czym na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy. Stosownie do art. 139 § 1 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (art. 139 § 2 O.p.). W myśl § 4 tego przepisu, do terminów określonych w § 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 O.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.).

Niewątpliwie z przepisów art. 139 i 140 O.p. wynika wymóg załatwiania spraw podatkowych bez zbędnej zwłoki, lecz nie później niż we wskazanych tam terminach. Szybkość prowadzonego postępowania ma wpływ na sytuację finansową podatnika. Niemniej jednak organ ma obowiązek podjęcia wszelkich możliwych działań dla dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy (art. 122 O.p.) oraz zebrania wyczerpującego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Przy czym, zdaniem Sądu, szybkość postępowania nie może być realizowana kosztem wnikliwości. Okres trwania postępowania podatkowego nie jest podstawową przesłanką do uznania, że postępowanie to prowadzone jest przez organ w sposób przewlekły. Nie można oceniając pozostawanie organu w zwłoce abstrahować od charakteru sprawy, stopnia jej skomplikowania czy zachowania samego podatnika.

Mając zatem na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracji w K. szczegółowo przeanalizował akta niniejszej sprawy pod kątem terminowości oraz zasadności podejmowanych przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. czynności.

W wyniku tej analizy Sąd ustalił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane złożonym przez skarżącego w dniu 18 marca 2021 r. wnioskiem o zwrot poniesionych przez niego kosztów stawiennictwa w siedzibie organu w charakterze świadka. Pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte w dniu 14 kwietnia 2021 r., kiedy to główny ekspert skarbowy w Piątym Referacie Kontroli Celno-Skarbowej i Postepowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zwrócił się drogą mailową do Głównego Specjalisty Drugiego Referatu Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej (CAR2) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o podanie miejsca zamieszkania i zameldowania Ł. G. oraz do Kierownika Działu Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o informacje z Rem Dat dotyczące Ł. G.. W toku postępowania organ jeszcze kilkukrotnie podejmował działania celem ustalenie miejsca zamieszkania skarżącego rozsyłając drogą mailową zapytania w tym przedmiocie do podległych mu jednostek (15, 16 i 30 czerwca 2021 r.), zaś pismem z dnia 18 maja 2021 r. wezwał skarżącego do przedłożenia, w terminie 14 dni, dokumentów potwierdzających powrotny przejazd autostradą A4 na trasie Kraków-Katowice oraz udzielenia informacji, czy koszty użytkowania pojazdu, którym się poruszał rozliczane są w działalności gospodarczej, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Postępowanie zakończyło się w dniu 9 lipca 2021 r. wydaniem przez organ postanowienia nr [...] o odmowie zwrotu skarżącemu poniesionych przez niego kosztów stawiennictwa na przesłuchaniu w charakterze świadka w siedzibie [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K..

Sąd, nie kwestionując konieczności podjęcia przez organ wszystkich wyżej wymienionych czynności - upatruje bezczynność organu w tym, że dopiero w dniu 14 kwietnia 2021 r., a więc po upływie prawie miesiąca od dnia złożenia wniosku, podjął on pierwsze czynności w sprawie. Tymczasem jak to już zostało powyżej wskazane załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej ( art. 139 § 1 O.p.). W ocenie Sądu, sprawa, której przedmiotem jest zwrot świadkowi poniesionych przez niego kosztów stawiennictwa na przesłuchanie w siedzibie organu nie jest sprawą szczególnie skomplikowaną, a zatem powinna zostać załatwiona w ciągu miesiąca od dnia wpłynięcia wniosku do organu. Oznacza to, że podejmując w dniu 14 kwietnia 2021 r. pierwsze czynności w sprawie, organ pozostawał już w bezczynności, gdyż rozpoznanie wniosku skarżącego powinno nastąpić w terminie do dnia 18 kwietnia 2021 r. Nie mając możliwości rozpatrzenia wniosku skarżącego we wskazanym terminie organ powinien był go poinformować przed dniem 18 kwietnia 2018r. o nowym terminie załatwienia sprawy, czego jednak nie uczynił. Dopiero w dniu 16 czerwca 2021 r. (a więc prawie trzy miesiące po wpłynięciu wniosku skarżącego o zwrot kosztów stawiennictwa, oraz dwa miesiące licząc od dnia kiedy takie postanowienie powinno najpóźniej zapaść) organ wydał postanowienie, w którym zawiadomił skarżącego, że postępowanie zostaje przedłużone do dnia 18 sierpnia 2021 r. W związku z powyższym należy uznać, że organ pozostawał w bezczynności w okresie od dnia 18 kwietnia 2021r. do 16 czerwca 2021r., gdyż w przewidzianym do tego przez ustawę terminie jednego miesiąca (licząc od wpływu wniosku tj.18.03.2021r.) nie tylko nie wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku skarżącego o zwrot kosztów stawiennictwa na przesłuchanie, ale także nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy w myśl art. 140 O.p. popadając przez to od dnia 18 kwietnia 2021r. w stan bezczynności, który został przerwany wydaniem przez organ postanowienia z 16 czerwca 2021r. o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego.

Z kolei przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania orzekający w niniejszej sprawie Sąd upatruje w tym, że trwało ono prawie cztery miesiące, a podjęte przez organ w jego toku działania sprowadzały się do wysyłania drogą elektroniczną zapytań do podległych jednostek organizacyjnych mających na celu ustalenie miejsca zamieszkania skarżącego. Charakter tych czynności (wiadomości elektroniczne) w żaden sposób nie usprawiedliwia tego, że pierwsze z nich zostały podjęte dopiero 14 kwietnia 2021 r. i że dopiero w dniu 18 maja 2021 r. (a więc dwa miesiące od daty złożenia wniosku) organ wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia wyjaśnień. Zauważyć również należy, że także pomiędzy innymi czynnościami organu dochodziło do dłuższych przerw. I tak, po wysłaniu do skarżącego ww. wezwania z dnia 18 maja 2021 r., dopiero w dniu 15 czerwca 2021 r. (a więc po kolejnych czterech tygodniach) główny ekspert skarbowy w Piątym Referacie Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego (CKK1-5) (CKK1-5) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zwrócił się drogą mailową do Głównego Specjalisty Drugiego Referatu Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej (CAR2) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o podanie miejsca zamieszkania i zameldowania Ł. G.. Podkreślić przy tym należy, że o te same informacje główny ekspert skarbowy zwracał się już drogą mailową w dniu 14 kwietnia 2021 r. do Głównego Specjalisty Drugiego Referatu Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej (CAR2) [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.. Zdaniem Sądu, czynności te mogły i powinny być dokonane niezwłocznie po wpłynięciu wniosku skarżącego do organu, a nie po upływie kilku miesięcy od jego wpływu.

Jak to już bowiem zostało powyżej wskazane, art. 125 § 1 O.p. stanowi, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Oczywiście wnikliwość postępowania, a zatem prowadzenie go z poszanowaniem wszystkich reguł prawa zawsze będzie zasadą nadrzędną, gdyż organy powinny dążyć do tego, aby jak najszybciej zakończyć postępowanie, ale jednocześnie w taki sposób, aby nie naruszać wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Niemniej jednak w niniejszej sprawie, z akt administracyjnych nie wynika, żeby czas trwania postępowania jako całości usprawiedliwiony był wyłącznie koniecznością poszanowania tej zasady. W szczególności nie świadczą o tym wymienione wyżej czynności organu polegające na rozsyłaniu drogą elektroniczną zapytań o miejsce zamieszkania skarżącego. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 listopada 2007 r. sygn. akt VI SAB/Wa 35/07 organ jest zobowiązany do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, jednak obowiązek ten nie może służyć jako wytłumaczenie prowadzenia sprawy w sposób przewlekły.

W ocenie Sądu przedstawione powyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność oraz przewlekłość postępowania jest uzasadniona, a przedmiotowe postępowanie mogło i powinno być załatwione w terminie krótszym.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – orzekł jak w pkt I wyroku.

Jednocześnie, ze względu na fakt iż wszystkie podejmowane przez organ czynności były zdaniem Sądu obiektywnie konieczne i nie były pozorne - Sąd przyjął, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie, organ gromadził bowiem w trakcie trwania postępowania niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, choć mógł to uczynić w sposób niewątpliwie lepiej zaplanowany i bardziej sprawny. Tym samym nie budzi więc zastrzeżeń Sądu celowość podejmowanych przez organ czynności.

Z kolei okres bezczynności organu nie był okresem rażąco długim gdyż trwał niecałe dwa miesiące tj. od dnia 18 kwietnia 2021r. do 16 czerwca 2021r. W związku z powyższym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł – jak w pkt II wyroku.

Równocześnie, z uwagi na wydanie przez organ w dniu 9 lipca 2021 r. postanowienia nr [...] o odmowie zwrotu kosztów stawiennictwa świadka, Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 18 marca 2021 r. – jak w pkt III wyroku.

Sąd odstąpił także od przewidzianej przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwości wymierzenia organowi grzywny lub przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej. Regulacja ta ma charakter fakultatywny, zaś w ocenie Sądu bezczynność i przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania nie miały szczególnie nagannego charakteru, który uzasadniałby zastosowanie tych środków dyscyplinujących. Poza tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący winien wskazać krzywdę wywołaną bezczynnością organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania. Ani jednak w treści skargi, ani w późniejszym piśmie procesowym skarżący nie wyjaśnił na czym miałaby polegać "nieuzasadniona szkoda" w jego majątku jaką poniósł w wyniku bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania.

O zwrocie kosztów postępowania dla skarżącego Sąd orzekł w pkt IV wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.