Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1113/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 14, art. 16
journal: Dz.U. 2018 poz 1330
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 2, art. 200, art. 205 § 1, art. 86 §1, art. 87 §2 i § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 39
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. A. K. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. A. K. na rzecz skarżącego P. D. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1113/19

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi P.D. jest decyzja Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. z [...] maja 2019 r. sygn. akt [...] dotycząca odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z 19 marca 2019 r. skarżący wystąpił do Komornika o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej ilości prowadzonych spraw o egzekucję alimentów oraz ilości spraw dotyczących "pełnoletnich". Wniósł o przesłanie żądanej informacji drogą elektroniczną.

W udzielonej 27 marca 2019 r. odpowiedzi na podany adres e-mail Komornik wskazał, że aktualnie prowadzi 612 spraw o egzekucję alimentów. Jednocześnie wyjaśnił, że nie prowadzi oddzielnej ewidencji dotyczącej wieku stron prowadzonych postępowań, wobec czego zakres wnioskowanej informacji obejmuje obowiązek jej przetworzenia w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz.1330 ze zm., dalej: u.d.i.p.). Wskazując na konieczność przeglądu i przeliczenia wszystkich spraw celem ustalenia czy określony podmiot jest osobą pełnoletnią – co wymaga podjęcia działań organizacyjnych zakłócających normalny tok prac Kancelarii - wezwał wnioskodawcę do wykazania w terminie 7 dni warunku dokonania jej przetworzenia i udostępnienia, tj. że uzyskanie tej informacji pozostaje szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Wnioskodawca w udzielonej 2 kwietnia 2019 r. odpowiedzi wskazał, że w jego ocenie żądana informacja nie posiada przymiotu informacji przetworzonej. Jej udzielenie jest możliwe na podstawie posiadanych przez Komornika materiałów oraz nie wymaga przeprowadzenia analiz i zestawień wymagających dużego nakładu pracy i wysiłku intelektualnego. Wyjaśnił, że utrudnianie przez Komornika poznania szczegółów jego pracy uniemożliwia "obywatelską ocenę" przestrzegania przez niego przepisów dotyczących w szczególności przekazywania alimentów bezpośrednio osobom pełnoletnim oraz informowania ich po uzyskaniu pełnoletności o ich prawach.

Wydaną [...] kwietnia 2019 r. decyzją nr [...] Komornik na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 1 u.d.ip. odmówił udostępnienia wnioskodawcy żądanej informacji z uwagi na brak ustawowej przesłanki udzielenia informacji publicznej przetworzonej, tj. niewykazania, że udostępnienie informacji publicznej w żądanym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Decyzję doręczono wnioskodawcy na podany we wniosku adres poczty elektronicznej z pouczeniem o prawie do złożenia w terminie 14 dni od daty jej otrzymania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 17 ust. 2 u.d.i.p.).

W skierowanym do Komornika piśmie z 30 kwietnia 2019 r. zatytułowanym jako "odwołanie" wnioskodawca powielił wywody zawarte w piśmie z 2 kwietnia 2019 r.

Kwalifikując odwołanie jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazaną na wstępie decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] Komornik – wydaną również na podstawie art. 3 ust.1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - przywołując argumentację analogiczną do powołanej w decyzji [...] kwietnia 2019 r., ponownie odmówił udostępnienia informacji publicznej. Decyzja wraz z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia odwołania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w terminie 30 dni od daty jej otrzymania została przesłana wnioskodawcy na podany przez niego adres poczty elektronicznej.

[...] sierpnia 2019 r. Komornik za pośrednictwem operatora pocztowego nadał do wnioskodawcy przesyłkę zawierającą decyzję z [...] kwietnia oraz decyzję z [...] maja 2019 r.; jak wynika z wydruku Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru, przesyłka ta została doręczona wnioskodawcy 28 sierpnia 2019 r.

12 września 2019 r. do kancelarii Komornika wpłynęło pismo wnioskodawcy z 11 września 2019 r. oznaczone jako "odwołanie od decyzji z dn. 2019.05.[...]", potraktowane jako skarga na odmowę udostępnienia informacji publicznej i przekazane następnie wraz z odpowiedzią na skargę do WSA w Rzeszowie.

Skarżący podniósł, że informacja dotycząca sposobu wykonywania zadań publicznych przez Komornika, w tym załatwiania spraw, podejmowania decyzji, przestrzegania zasad i przepisów prawa oraz wytwarzania przez niego dokumentów w związku z egzekucją alimentów jest informacją publiczną.

W ocenie Skarżącego, decyzja Komornika jest błędna i narusza jego prawa, a żądane dane nie są danymi wrażliwymi. Nie są to również dane osobowe, a dotyczą działalności funkcjonariusza publicznego jakim jest Komornik. Żądane informacje nie stanowią informacji przetworzonej, bowiem jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu obowiązanego. Przygotowanie ich nie generuje konieczności dokonania wielu czynności wymagających dużego nakładu pracy, połączonego z wysiłkiem intelektualnym. Dopiero to uzasadniałoby zakwalifikowanie żądanej informacji jako przetworzonej. Skarżący nie żądał informacji dotyczących danych osobowych uczestników egzekucji, a jedynie dotyczących przestrzegania prawa i procedur przez Komornika. Wnioskując o nie chciał się dowiedzieć, czy nie dochodzi do naruszenia prawa, procedury i czy przestrzegane są przepisy dotyczące zasad redagowania i terminowości wytwarzania dokumentów w egzekucji oraz przestrzegania przepisów dotyczących egzekucji alimentów, a także czy Komornik prawidłowo i zgodnie z przepisami przekazuje alimenty dla osób pełnoletnich bezpośrednio na ich osobiste konta, czy informuje takie osoby po uzyskaniu pełnoletności o ich prawach i czy nie narusza praw tych osób przesyłając alimenty na konto rodzica nieuprawnionego do alimentacji.

Komornik nie może wykorzystywać swojego stanowiska służbowego i utrudniać dostępu do informacji które pokazują przejrzystość jego działania i są warunkiem budowania zaufania obywateli do państwa. Utrudnianie poznania szczegółów pracy uniemożliwia "obywatelską ocenę" prawidłowości przestrzegania przepisów i pracy urzędnika. Tylko w ten sposób można ocenić, czy zadania za które płacą wszyscy podatnicy są powierzone osobom z odpowiednim wykształceniem oraz z odpowiednim morale. Nie wolno karać obywateli za właściwe i racjonalne zachowanie oraz zamykać drogi do wiedzy i informacji o pracy urzędnika za to, że interesują się działaniem władzy i dbają o właściwy nadzór nad jej funkcjonowaniem.

Domaganie się przejrzystości i wiedzy o działaniach władzy publicznej jest obowiązkiem moralnym każdego obywatela, a Komornik nie może utrudniać obywatelom możliwości sprawowania społecznej kontroli nad władzą publiczną za pomocą instrumentów przewidzianych w u.d.i.p., zwłaszcza iż w takiej odmowie jawi się wysokie prawdopodobieństwo rażących nadużyć i pozbawiania uprawnionych do alimentacji prawa do samodzielnego decydowania o własnych pieniądzach. To Komornikowi powinno jak najbardziej zależeć na wyjaśnieniu tej sprawy, by oczyścić się z ewentualnych zarzutów naruszeń prawa i zarzutów próby tuszowania nadużyć oraz utrudniania dostępu do danych. Takim zachowaniem i ujawnieniem wnioskowanych informacji Komornik pokazałby, iż sumiennie wykonuje swoje obowiązki, dba o dobro ludzi, dobro wymiaru sprawiedliwości, jest bezstronny i jest godzien pełnić tak zaszczytne i odpowiedzialne stanowisko. Ujawnienie tych informacji może otworzyć wielu ludziom drogę ukarania Komornika oraz do odszkodowania za utracony majątek, czego prawdopodobnie obawia się.

W odpowiedzi na skargę Komornik wniósł o jej oddalenie jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. Wbrew twierdzeniom skargi, wobec braku wykazania przez wnioskodawcę ustawowej przesłanki udzielenia informacji publicznej przetworzonej, tj. niewykazania, że jej udostępnienie w żądanym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, wydana decyzja o odmowie udzielenia tej informacji w pełni odpowiada obowiązującemu prawu.

Za sprawę szczególnie istotną dla interesu publicznego uznaje się taką, która ze względu na rodzaj, czas, miejsce, sposób oraz okoliczności rozstrzygania i realizacji, w istotnym zakresie wpływa lub może wpływać na wykonywanie przez podmioty władzy publicznej ich uprawnień i obowiązków. W orzecznictwie przyjmuje się, że informację przetworzoną stanowi nawet sama suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku, jeżeli jego uwzględnienie wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych w których są zawarte, a ilość informacji prostych angażuje po stronie wnioskodawcy zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania. Udzielenie informacji publicznej przetworzonej podmiotowi który nie zapewnia, iż zostanie ona wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa przemawia za przyjęciem, że brak jest podstaw do udostępnienia informacji publicznej.

Dla uwzględnienia wniosku w żądanym zakresie konieczne było dokonanie odszukania i przeglądu wszystkich akt spraw o egzekucję alimentów oraz indywidualne przeliczanie, czy określony podmiot (wedle stanu na dzień ustalania) pozostaje osobą pełnoletnią czy też nie. Niezbędna jest zatem szczegółowa analiza dokumentacji oraz przygotowanie żądanych informacji "specjalnie" dla wnioskodawcy. Oznacza to konieczność dokonania kwerendy i wygenerowania nowej, nieposiadanej dotąd przez Komornika informacji, który nie prowadzi oddzielnej ewidencji dotyczącej wieku stron prowadzonych postępowań. Prowadzony system biurowości elektronicznej nie ewidencjonuje tego typu danych i tym samym nie ma możliwości ich automatycznego wygenerowania dla celów udostępnienia zgodnie z żądaniem wniosku. Przygotowanie żądanych informacji i ich udostępnienie wymaga po stronie Komornika podjęcia działań organizacyjnych i zaangażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok prac kancelarii. W tym stanie po stronie skarżącego leżało wykazanie, że informacje o które wnosi nie dotyczą wyłącznie jego prywatnego interesu, a ponadto określenie okoliczności i faktów pozwalających na przyjęcie, że działa on w interesie publicznym, a sprawa o której chce zostać poinformowany ma szczególne znaczenie. Prawo do uzyskania informacji przetworzonej jest bowiem w świetle przepisów u.d.i.p. ograniczone do przypadków, w których jest to istotne dla interesu publicznego. W przypadku jego niewykazania zasadne jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia Informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem skargi P.D. jest decyzja Komornika Sądowego przy SR w R. A.K. (Kancelaria Komornicza nr [...] w R.) z [...] maja 2019 r. nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej, wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej analogiczną decyzją Komornika z [...] kwietnia 2019 r. o takim samym numerze; u podstaw tych decyzji znalazło się niewykazanie wg Komornika przez wnioskodawcę, że uzyskanie danych o ilości prowadzonych przez niego spraw o egzekucję alimentów dotyczących osób pełnoletnich – jako stanowiących informację publiczną przetworzoną - jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn w niej podniesionych, lecz takich, które wymagały wzięcia pod uwagę z urzędu. Związane jest to z zaistnieniem przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

U.d.i.p. regulując kwestię dostępu do informacji publicznej określa zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, a także tryb udostępniania tej informacji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonym.

Prawo do uzyskania informacji publicznej (z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., który nie ma w niniejszej sprawie zastosowania) przysługuje każdemu i nie jest uzależnione od wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2), jednak w przypadku informacji przetworzonej prawo to przysługuje tylko w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Udostępnienie informacji może nastąpić tylko wówczas, gdy podmiot do którego został skierowany wniosek należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej oraz gdy jest on w posiadaniu informacji mającej charakter publiczny; na podstawie bowiem art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty o których mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, będące w posiadaniu takich informacji (stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym organy władzy publicznej i podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa).

W myśl ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. poz. 771 ze zm.), komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, który przy wykonywaniu zadań kieruje się dobrem wymiaru sprawiedliwości oraz interesem publicznym (art. 2 ust. 1 i 3). Jest przy tym także organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (art. 3 ust. 1).

Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 tej u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). Obejmuje on m.in. informację o podmiotach o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o przedmiocie ich działalności i kompetencjach (pkt 2 c). W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia "informacji publicznej", za którą uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że Komornik Sądowy jako funkcjonariusz publiczny jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej oraz że żądana przez wnioskodawcę informacja o ilości określonego rodzaju prowadzonych przez Komornika spraw alimentacyjnych stanowi informację publiczną. Okoliczności te nie są kwestionowane przez żadną ze stron, a różnica stanowisk sprowadza się do tego, czy żądana informacja jest - jak twierdzi skarżący - tzw. prostą ("zwykłą") informacją publiczną, czy też – jak wskazuje Komornik - informacją publiczną przetworzoną.

Rozstrzygnięcie tej kwestii jawi się jednak obecnie jako przedwczesne z powodu uchybień, jakich przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dopuścił się Komornik.

Zgodnie z art. 16 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji, do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W przypadku zatem, gdy odmowy udostępnienia informacji publicznej dokonuje organ nad którym istnieje organ wyższego stopnia, od decyzji organu I instancji przysługuje odwołanie i dopiero decyzja wydana po jego rozpatrzeniu przez organ II instancji podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu (art. 53 § 1 P.p.s.a.). W przypadku komornika sądowego orzekającego o odmowie udostępnienia informacji publicznej brak jest nad nim organu wyższego stopnia, zatem od wydanej przez niego decyzji – stosownie do art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. – przysługiwało wnioskodawcy prawo wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, bądź – w myśl art. 52 § 3 P.p.s.a. – skarga do sądu administracyjnego (zgodnie z tą regulacją, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa). W opisanej sytuacji to od strony postępowania zależy jednak, czy i z jakiego przysługującego środka kontroli decyzji wydanej przez organ nad którym nie ma organu wyższego stopnia skorzysta, o których to możliwościach powinna zostać przez organ wydający decyzję stosownie pouczona.

Aby jednak strona miała obiektywną możliwość skorzystania z przysługujących jej uprawnień, niezależnie od pouczenia niezbędne jest prawidłowe doręczenie jej decyzji przez organ. W myśl art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. O ile zatem uwzględnienie żądania strony o udostępnienie informacji publicznej co do zasady następuje w formie określonej przez wnioskodawcę, to w przypadku stwierdzenia przez podmiot będący w posiadaniu takiej informacji zaistnienia ustawowych przeszkód w jej udostępnieniu skutkujących koniecznością wydania decyzji odmownej, decyzja taka oraz sposób jej doręczenia muszą odpowiadać wymogom określonym przez K.p.a.

Zgodnie z art. 39 tej ustawy, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1481 ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W przypadku jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z warunków określonych w art. 391 § 1 K.p.a. (m.in. złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej), doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, w sposób określony w art. 46 § 4 – 8 K.p.a.

W kontekście powyższego fakt, że skarżący wnioskował o przesłanie żądanej informacji publicznej drogą elektroniczną na podany adres e-mail nie zwalniał Komornika wobec wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji od obowiązku stosowania przepisów K.p.a. i przesłania jej we wskazany w nich sposób.

W rozpoznawanej sprawie Komornik pierwotnie wysłał bezpośrednio na podany przez skarżącego adres e-mail decyzję z [...] kwietnia 2019 r., a następnie - wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - decyzję z [...] maja 2019 r.

Ponieważ w sprawie nie były spełnione warunki do doręczania tych decyzji drogą elektroniczną, oznacza to, że w ogóle nie weszły one do obrotu prawnego; z racji braku skutecznego doręczenia wnioskodawcy samej tylko decyzji z [...] kwietnia 2019 r. jako wydanej w pierwszej instancji, nie mógł zostać skutecznie uruchomiony wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy tryb jej kontroli (niezależnie od tego, decyzje te nie były podpisane, gdyż zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a., decyzja wydana w formie dokumentu elektronicznego ma zawierać kwalifikowany podpis elektroniczny; z formalnego punktu widzenia rozstrzygnięcia te nie były więc nawet decyzjami w rozumieniu K.p.a.).

O ile zatem w pełni zasadnie w tej sytuacji Komornik uznał konieczność zastosowania w sprawie "tradycyjnego" sposobu doręczenia za pośrednictwem operatora pocztowego, to niewątpliwie wadliwe było jednoczesne skierowanie do skarżącego jednej przesyłki zawierającej obydwie (podpisane) decyzje, tj. z [...] kwietnia i z [...] maja 2019 r. Ponieważ z opisanych wyżej przyczyn żadna z tych decyzji nie weszła wcześniej do obrotu prawnego, niemożliwe jest wywodzenie jakichkolwiek skutków prawnych związanych z wniesieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wydaniem i doręczeniem decyzji z [...] maja 2019 r., jeżeli dopiero z dniem [...] sierpnia 2019 r. można mówić o skuteczności doręczenia decyzji z [...] kwietnia 2019 r. otwierającej wnioskodawcy termin do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wniesienia skargi. Bez znaczenia w tym względzie pozostawało, że wnioskodawca zamiast wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mógł od razu wystąpić ze skargą na decyzję z [...] kwietnia 2019 r. do WSA w Rzeszowie, o której to możliwości nie został jednak pouczony.

Z uwagi na sygnalizowany już wyżej brak skuteczności dokonywania w rozpoznawanej sprawie doręczeń decyzji drogą elektroniczną, skutków prawnych nie wywołał również złożony od tak doręczonej decyzji z [...] kwietnia 2019 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro zatem przed doręczeniem drogą pocztową decyzji z [...] kwietnia 2019 r. (tj. przed jej wejściem do obrotu prawnego [...] sierpnia 2019 r.) niedopuszczalne było wniesienie i rozpatrzenie takiego wniosku, tym samym do wydania przez Komornika decyzji oznaczonej datą [...] maja 2019 r. doszło w istocie bez takiego wniosku, a więc z urzędu (bezskuteczny w tym zakresie pozostawał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] kwietnia 2019 r. – oznaczony jako odwołanie – złożony w wyniku doręczenia wnioskodawcy na adres e-mail decyzji z [...] kwietnia 2019 r.).

Stanowiło to rażące naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i wymagało wyeliminowania decyzji z [...] maja 2019 r. z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) obejmujących uiszczoną przez skarżącego tytułem wpisu od skargi kwotę 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.

Wskazania dla dalszego postępowania stanowią konsekwencję powyższych rozważań i uzależnione są od skarżącego, do którego należy uznanie, czy i z których uprawnień procesowych skorzysta.

W niniejszej sprawie na Komorniku przy doręczeniu decyzji z [...] kwietnia 2019 r. ciążył obowiązek prawidłowego pouczenia wnioskodawcy o przysługujących mu uprawnieniach procesowych, przy czym zgodnie z art. 112 K.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia; za takie błędne pouczenie w okolicznościach sprawy należy potraktować zawarte w decyzji z [...] maja 2019 r. pouczenie o prawie wniesienia skargi, podczas gdy decyzja ta nie została w ogóle wprowadzona do obrotu prawnego (bez znaczenia pozostawało nazwanie przez wnioskodawcę skargi "odwołaniem od decyzji z dn. 2019.05.[...]" i wskazanie jako jej adresata Komornika, gdyż dla kwalifikacji danego pisma procesowego w okolicznościach sprawy kluczowa pozostaje jego treść stanowiąca wyraz realizacji przysługujących na danym etapie postępowania uprawnień).

Skarżący nie może ponosić w w/w zakresie negatywnych konsekwencji wadliwych działań organu, a z oczywistych względów z przyczyn tkwiących po stronie Komornika terminy do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź wniesienia skargi upłynęły. Brak pouczenia lub błędne pouczenie o przysługujących stronie środkach zaskarżenia w żaden sposób nie wpływa na bieg ustawowych terminów do ich wniesienia, tj. nie zawiesza ich biegu ani nie przedłuża ich, a jedynie stanowi podstawę do przywrócenia uchybionego terminu (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2017 r. II GSK 3250/15 - LEX nr 2384089 i z 21 lutego 2008 r. I OSK 1896/06 - LEX nr 456303).

Zarówno w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i skargi, warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest złożenie wniosku o jego przywrócenie, w którym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 58 § 1 K.p.a. oraz art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a.).

Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności, która nie została dokonała w terminie (art. 58 § 2 K.p.a. oraz art. 87 § 1 i 4 P.p.s.a.).

O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej - w niniejszej sprawie Komornik właściwy do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 59 K.p.a.), bądź w przypadku skargi sąd (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 3 P.p.s.a) – do którego za pośrednictwem organu (Komornika) w przypadku uchybienia terminu do jej wniesienia składa się wniosek (z dopełnieniem wskazanych wyżej czynności).

Skoro do obrotu prawnego została skutecznie wprowadzona jedynie decyzja z [...] kwietnia 2019 r., data jej doręczenia wnioskodawcy ([...] sierpnia 2019 r.) jest tą, od której należało liczyć bieg 14-dniowego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bądź 30-dniowego do wniesienia skargi. Ponieważ terminy te upłynęły, ewentualne wystąpienie przez skarżącego ze stosownym wnioskiem (spełniającym opisane wyżej wymagania) o przywrócenie jednego z nich będzie także przesądzało o właściwości Komornika lub Sądu do podjęcia dalszych czynności w sprawie. Ponieważ w praktyce datą powzięcia przez skarżącego wiadomości o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] kwietnia 2019 r. bądź do wniesienia skargi na tę decyzję będzie data doręczenia mu w niniejszej sprawie odpisu wyroku z uzasadnieniem, od tej daty rozpocznie zatem bieg 7-dniowy termin, w którym – o ile nie satysfakcjonuje go decyzja z [...] kwietnia 2019 r. – będzie mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie uchybionego nie ze swej winy terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Komornika lub terminu do wniesienia skargi do WSA w Rzeszowie.

W opisanej sytuacji jako brak winy należy ocenić uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej, stanowiące skutek braku pouczenia o właściwym trybie do dokonania tej czynności (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2018 r. II OSK 1364/17, LEX nr 2466876).