Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1038/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit.c, art. 152, art. 57 a , art. 134 par 1, art. 15  , art. 138
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 78
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 8 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [..] . nr [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 106 ust. 1 i 3, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 75 ust. 10, art. 81 ust. 8 pkt 7, art. 242 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, § 1 pkt 1 ppkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przyznał J. W. zasiłek stały dla osoby w rodzinie od dnia[...] . w kwocie [...] zł miesięcznie. Z kolei decyzją z dnia [...] . nr [...] ten sam organ, działając na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 106 ust. 1 i 3, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, § 1 pkt 1 ppkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przyznał J.W. zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności od dnia[...] . do dnia [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości.

J. W. pismem z dnia [...] . złożył odwołanie od decyzji z dnia[...] . nr [...] wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku oraz rozpatrzenie sprawy co do istoty.

Odwołujący się wskazał, że organ pierwszej instancji błędnie uznał za dochód kwotę [...] zł, jaką jego żona otrzymuje z tytułu zasiłku opiekuńczego, co doprowadziło do stwierdzenia, że dochód na osobę wynosi [...] zł. W ocenie skarżącego, zasiłek opiekuńczy nie jest dochodem, lecz kwotą wypłacaną dla opiekuna ale na rzecz osoby, której ta opieka dotyczy. Żona skarżącego otrzymuje zasiłek [...] zł, który jest przeznaczony na rzecz M. B. Z., co jest uwidocznione w decyzji przyznającej ten zasiłek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] . nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 39, art. 8 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych (...), kryterium dochodowym rodziny jest suma kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, czyli wielokrotność kwoty [...] zł, w zależności od liczby osób w rodzinie. Stosownie do art. 38 ust. 2, 3,4 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy w przypadku rodziny, ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, jak i nie może być niższa niż [...] zł miesięcznie.

Z akt sprawy wynika, że J. W. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Rodzina wnioskodawcy składa się z [...]. Na dochód rodziny składa się zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie oraz zasiłek dla opiekuna w kwocie [...] zł otrzymywany przez M. W.. Kryterium dochodowe obliczone dla tej rodziny, na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy wynosi [...] zł (.[...] ). Dochód w rodzinie wnioskodawcy stanowi kwota [...] zł, a więc różnica między kwotą kryterium dochodowego tej osoby ([...] zł), a dochodem wynosi [...] zł. Gwarantowana przepisami kwota 50% tej różnicy, to [...] zł i w takiej wysokości organ I instancji przyznał stronie zasiłek okresowy.

Kolegium wyjaśniło, że zasiłek dla opiekuna przyznawany na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest świadczeniem nie dla osoby, która wymaga opieki ale dla opiekuna tej osoby i stanowi gratyfikację finansową w zamian za rezygnację z zatrudnienia i podjęcie opieki nad osobą niepełnosprawną. Dlatego też zasiłek dla opiekuna, który otrzymuje żona wnioskodawcy jest jej dochodem, a nie dochodem M. Z. i podlega wliczeniu do dochodu rodziny, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

J. W. powyższą decyzję Kolegium zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie i rozpoznanie sprawy co do istoty. Skarżący podkreślił, że zasiłek który otrzymuje jego żona, w całości przeznaczony jest na wydatki związane z opieką nad jej niepełnosprawną matką. Ustawa o świadczeniach rodzinnych i ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uznaje tego świadczenia za dochód.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu [...] . J.W. oświadczył, iż jego skarga nie dotyczy zasiłku okresowego lecz zasiłku stałego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 P.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Kontrolując w zakreślonych powyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, jednakże nie z przyczyn w niej podniesionych.

W myśl art. 78 Konstytucji RP, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Rozwinięcie postanowień art. 78 Konstytucji ma miejsce w przepisach art. 15 oraz art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, z których wynika iż sprawa administracyjna winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ.

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art.15 K.p.a. strona poprzez złożenie środka odwoławczego może domagać się dwukrotnego, merytorycznego rozpoznania tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest więc powtórne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy wskazanej przez stronę odwołującą się i wydanie stosownej decyzji zgodnie z art. 138 K.p.a.

W niniejszej sprawie J. W. w odwołaniu z dnia[...] . zaskarżył wyraźnie decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] nr[...] . Wskazaną decyzją Prezydent Miasta S. przyznał skarżącemu zasiłek stały dla osoby w rodzinie od dnia [...] . w kwocie [...] zł miesięcznie. Tymczasem Kolegium w zaskarżonej decyzji ponownie rozpatrzyło i rozpoznało sprawę w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego (decyzja z dnia [...] . nr [...] . Co prawda w sentencji decyzji Kolegium podało, iż rozpatruje odwołanie od decyzji z dnia [...] . numer [...] (numer decyzji w przedmiocie zasiłku stałego), jednakże całe uzasadnienie rozstrzygnięcia odnosi się do decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego, od której J. W. nie odwoływał się. Na rozprawie w dniu [...] . skarżący ponownie wskazał, iż jego skarga dotyczy zasiłku stałego.

Organ odwoławczy będąc związany zakresem odwołania nie może samodzielnie modyfikować treści żądania strony, a tym samym zakresu i przedmiotu sprawy. Wskazane uchybienie powoduje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wydając zaskarżoną decyzję naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, tj. art.15 i 138 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu strony w kwestii zaliczania zasiłku opiekuńczego do dochodu rodziny Sąd wyjaśnia, że organy pomocy społecznej rozpatrując wnioski o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy i rodziny wnioskodawcy, stosują się do postanowień art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W przepisie tym ustawodawca nie wskazał, iż zasiłek dla opiekuna podlega wyłączeniu od ustalanego dochodu (art. 8 ust. 4 ww. ustawy). Jak trafnie stwierdziło Kolegium, zasiłek dla opiekuna otrzymywany przez żonę skarżącego w związku z opieką nad jej niepełnosprawną matką, stanowi gratyfikację wypłacaną przez Państwo opiekunowi, za niemożność podjęcia zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad wymagającym tego członkiem rodziny. Charakter tego świadczenia wynika wprost z przepisów art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpozna odwołanie J. W. od wskazanej przez niego w odwołaniu, decyzji organu I instancji z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.