Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 348/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-08-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 30 marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W postępowaniu wszczętym ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 30 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie spełniał ustawowych wymogów, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 czerwca 2015 r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz "PPF", o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) dalej jako [p.p.s.a.], celem jego wypełnienia i przesłania w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona skutecznie w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. z dniem 25 czerwca 2015 r.

Wobec niewypełnienia wskazanego w wezwaniu obowiązku, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2015 r. wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych pozostawiono bez rozpoznania.

Orzeczenie powyższe zostało zaskarżone sprzeciwem, w ramach którego skarżący, wyjaśniając powody dla których nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 255 p.p.s.a. ponownie wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych dołączając urzędowy formularz "PPF".

W uzasadnieniu wniosku odnośnie sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżący oświadczył, że jest osobą samotną, bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnego źródła utrzymania, żyje dzięki pomocy rodziców. Nie posiada żadnego majątku ruchomego ani oszczędności. Z kolei mieszkanie będące jego własnością jest zajęte przez organy podatkowe. Do wniosku skarżący dołączył zaświadczenie z dnia 28.07.2015 r. wydane przez Powiatowy Urząd Pracy w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. ( w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie) postanowienie, przeciw któremu został skutecznie wniesiony sprzeciw traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd zatem rozstrzyga wniosek od nowa korzystając z całości dowodów zgromadzonych w tym postępowaniu i dokonuje własnej oceny tych dowodów w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 p.p.s.a.

Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (a o takie wnosi skarżący, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w całości) może być przyznany osobie fizycznej gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W związku z powyższym wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem.

Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.

Tak sformułowana treść powyższego przepisu wskazuje, że instytucję prawa pomocy należy stosować w wyjątkowych sytuacjach. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 maja 2013 r. (sygn. akt II OZ 383/13, LEX nr 1319081) podkreślił bowiem, iż "prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Podobny pogląd co do stosowania instytucji prawa pomocy wyrażono w szeregu innych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 – dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie z 29 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 419/13, LEX nr1319097).

Jednocześnie należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (zob. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, LEX nr 552205; postanowienie NSA z 9 maja 2013 r., sygn. akt I FZ 125/13, LEX nr 1318594; postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 364/13, LEX nr 1319071; postanowienie NSA z 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 260/13). Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi wówczas sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny, nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy.

Na obecnym etapie postępowania skarżący jest obowiązany do uiszczenia wpisu od skargi, który zgodnie z postanowieniem § 2 ust. 1, pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – stanowi kwotę 100 zł. Oprócz niniejszego postępowania, przed tut. Sądem toczy się obecnie kilkadziesiąt tożsamych przedmiotowo postępowań skarżącego (zarejestrowanych pod sygn. I SA/Op 315/15 do 356/15) w których łączna wysokość wpisów należnych od wszystkich skarg stanowi kwotę 4.200 zł. Uwzględnić również należy, iż na dalszych etapach postępowania skarżący mógłby być zobowiązany do poniesienia dalszych kosztów sądowych, na które składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku (w wysokości 100 zł w każdej sprawie, co łącznie daje kwotę ponad 4.000 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości połowy wpisu należnego od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 ww. rozporządzenia).

Wskazać również należy, iż rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Użyte w art. 246 określenie "gdy wykaże" oznacza bowiem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W związku z tym strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Oceniając sytuację materialną skarżącego Sąd uznał, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uwzględniając oświadczenie o stanie majątkowym składane (pod rygorem odpowiedzialności karnej) Sąd doszedł do wniosku, że obecna sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna. Skarżący nie posiada żadnego stałego źródła przychodu. Nie dysponuje także żadnymi zasobami pieniężnymi. Posiadane mienie majątkowe w postaci mieszkania własnościowego, położonego w [...] przy ul. [...] objęte zostało zajęciem egzekucyjnym. Skarżący jest osobą samotną, bezrobotną bez prawa do zasiłku i aktualnie pozostaje na utrzymaniu rodziców, którym w zamian za okazaną pomoc ofiaruje swoją opiekę.

W tych okolicznościach Sąd uznał, iż konieczność ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych, których wysokość na obecnym etapie rozpoznania sprawy wynosi łącznie ponad 4.000 zł stanowiłaby dla strony realną barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.