Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1884/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 art. 137 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościam - tekst jedn.
article: art. 7, 10. 77 par. 1, 80, 89  par. 2, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi J. O., H. O., J. S. i O.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty W. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. O., H. O., J. S. i O. B. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. O., H. O., J. S. i O. B., decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] o odmowie zwrotu na rzecz J. O., H. O., J. S. i O. B. - spadkobierców A. O., nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]) stanowiącej działkę nr [...], pochodzącej z tabeli likwidacyjnej wsi K. nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 1997 r., nr [...] Urząd Dzielnicowy [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], będącej własnością A. O., z przeznaczeniem pod budowę stacji i rozbudowę bocznicy kolejowej [...] .

W dniu [...] maja 1993 r. S. O., F. R. i O. B. – spadkobiercy A. O. złożyli wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości, twierdząc, że działka nr [...] o pow. [...] m2 nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] września 1993 r. O. B. i H. O. – pełnomocnik S. O. wniosły o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, niewykorzystanej na cel wywłaszczenia.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości złożyła H. O. i J. O. - spadkobiercy S. O.

W piśmie z dnia [...] września 2005 r. H. O. podtrzymała wniosek o zwrot wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...] m2.

W tym samym piśmie wniosek o zwrot wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...] m2 złożyła J. S. – spadkobierca F. R.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] wyznaczył jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Starostę W.

Starosta W. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. odmówił zwrotu na rzecz J. O., H. O., J. S. i O. B. wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że na części przedmiotowego terenu zrealizowano cel wywłaszczenia. Pismo Urzędu Miasta [...] Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2005. r. nr [...] oraz opinie z lat wcześniejszych, np. pismo Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] – P. z dnia [...] sierpnia 1993 r., nr [...], która pełniła funkcję inwestora zastępczego budowy stacji i rozbudowy bocznicy kolejowej [...] wskazują niezbicie, że część zachodnia przedmiotowego terenu została zagospodarowana pod budowę bocznicy kolejowej. Przedmiotem postępowania administracyjnego została objęta część wywłaszczonej nieruchomości o pow. ok. [...] m2, zgodnie z wnioskiem stron zgłoszonym do protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] września 1993 r. Organ ustalił, że w dniu złożenia wniosku o zwrot na obszarze obejmującym działkę nr [...] obowiązywał Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...] zatwierdzony dnia [...] września 1992 r. uchwałą Nr [...] przez Radę Miasta W. Według tego planu część wywłaszczonej nieruchomości znajdowała się w strefie techniczno - produkcyjnej [...], a częściowo w rezerwie terenowej związanej z funkcjonowaniem komunikacji kolejowej ([...]). Ustalenia podstawowe dla tego obszaru wykluczały utrzymanie i lokalizowanie przedsięwzięć związanych z gruntową uprawą warzyw, zbóż i owoców, nowych zespołów mieszkaniowych, innych funkcji chronionych (zdrowia i oświaty) oraz wszelkich obiektów, których uciążliwości dla środowiska wykroczyłyby poza granice obszaru. Działka znajdowała się na terenie o określonym minimalnym nieprzekraczalnym procencie zieleni ([...]% brutto). Biorąc pod uwagę małą powierzchnię terenu - ok. [...] m2, przy dużym ograniczeniu zagospodarowania wynikającym z ustaleń Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego – zdaniem organu - nie ma możliwości zagospodarowania tego terenu zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego jaki obowiązywał w dniu złożenia wniosku o zwrot, a tym samym nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2603, poz. 261 ze zm.- zwanej dalej ugn).

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli J. O., H. O., J. S. i O. B., domagając się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu podnieśli, że wydana decyzja narusza przepisy prawa. Ich zdaniem powoływanie się przez organ na obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego na dzień złożenia wniosku oraz przytaczane opisy strefy ([...]o funkcjach techniczno - produkcyjnych), jako przesłanki zastosowania art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest całkowicie błędne. Plan zagospodarowania przestrzennego wskazuje jedynie potencjalny sposób zagospodarowania nieruchomości, ale nie przesądza o rzeczywistym zagospodarowaniu nieruchomości przez właściciela. Wskazali, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] spełnia wymogi art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ grunt ten przylega do nieruchomości stanowiącej współwłasność spadkobierców po A. O., stanowiącej działkę nr [...]. Zwrócili również uwagę na znaczne naruszenie przez Starostę W. terminu rozpatrzenia wniosku o zwrot oraz kwestionowanie przez ten organ swojej właściwości do załatwienia sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lutego 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z nadesłanych wraz z odwołaniem akt sprawy wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m2, położona w [...] przy dawnej ulicy [...], została wywłaszczona decyzją z dnia [...] września 1977 r. znak [...] od A. O. na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), w związku z przeznaczeniem jej pod budowę stacji i rozbudowę bocznicy kolejowej [...], zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji szczegółowej nr [...]z dnia [...] lipca 1976 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż tylko część działki ewidencyjnej m [...] o pow. [...] m2 została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Z akt sprawy wynika również, że tylko na zachodniej części wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia (pismo Urzędu Miasta [...] Biura Naczelnego Architekta Miasta Delegatury w Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2005 r.). Na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta W. [...] (obowiązującego do [...] grudnia 2003 r.) zatwierdzonego Uchwałą Rady Miasta W. [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r. (Dz. Urz. woj. [...] nr [...] z dnia [...] października 1992 r., poz. [...]) teren ten położony jest w obszarze [...] o funkcji techniczno-produkcyjnej, częściowo w rezerwie terenowej związanej z funkcjonowaniem komunikacji kolejowej ([...]). Wojewoda powołał się na stanowisko organu pierwszej instancji, że nie można uznać iż spełnione zostały przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, zgodnie z art. 137 ust. 2 ugn., gdyż teren ten znajduje się w strefie techniczno-produkcyjnej [...], częściowo w rezerwie terenowej związanej z funkcjonowaniem komunikacji kolejowej ([...]), a ustalenia podstawowe dla tego obszaru wykluczają utrzymanie i lokalizowanie przedsięwzięć związanych z gruntową uprawą warzyw, zbóż i owoców, nowych zespołów mieszkaniowych i innych funkcji chronionych (zdrowia i oświaty), nie związanych z funkcją podstawową, wszelkich obiektów, których uciążliwości i szkodliwości dla środowiska wykroczyłyby poza granice obszaru. Działka znajdowała się na terenie przewidzianym pod zabudowę przemysłowo-usługową, na terenie o określonym minimalnym nieprzekraczalnym procencie zieleni ([...]%). Ponadto z mapy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość nie przylega bezpośrednio do działki będącej własnością wnioskodawców. Wymiary działki uniemożliwiają jej prawidłowe zagospodarowanie (opinia urbanistyczna z dnia [...] września 1993 r.). Organ podkreślił, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte co do części ([...] m2) działki nr [...] o pow. [...] m2, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] lipca 1976 r pod budowę stacji i rozbudowę bocznicy kolejowej [...], a pozostała część tej działki wykupiona została na żądanie właścicielki A. O. Zdaniem organu z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż taka sytuacja miała miejsce, a strona nie wyraziła zgody na częściowy wykup działki z uwagi na to, że pozostała część nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania, żądając wykupu całej działki nr [...] o pow. [...] m2. Jednak racjonalne stosowanie art. 136 ust. 4 ugn, który nawiązuje wprost do art. 113 ust. 3 tej ustawy, prowadzi do wniosku, iż żądanie zwrotu nieruchomości nabytych w drodze umowy wchodzi w rachubę wówczas, gdy zwrotowi podlega także część nieruchomości, która została wywłaszczona. W świetle powyższego organ przyjął, że część działki nr [...] o pow. [...] m2, nabyta na żądanie poprzedniej właścicielki, będzie podlegała zwrotowi na rzecz jej spadkobierców na podstawie art. 136 ust. 4 w związku z art. 136 ust. 3 ugn tylko wówczas, gdy zostaną spełnione warunki do zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości (objętej decyzją lokalizacyjną z dnia [...] lipca 1976r., nr [...]).

Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. O., H. O., J. S. i O. B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty W. z dnia [...] lutego 2006 r. oraz zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania. Skarżący zarzucili organowi pierwszej instancji przewlekłość postępowania administracyjnego, ponieważ od dnia złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości do dnia wydania decyzji administracyjnej minęło niemal 13 lat, co stanowi rażące naruszenie art. 8 i art. 12 KPA. Podnieśli również, że w sprawie zostały naruszone przepisy art. 10 KPA, ponieważ organy nie zapewniły stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu, a także nie umożliwiły przed wydanien decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W ocenie skarżących stanowisko organów w kwestii niemożności wykorzystania działki oparto na wewnętrznie sprzecznej opinii urbanistycznej z 1993 r. Opinia ta w konkluzjach, obok podnoszonej przez organy okoliczności, że wymiary działki nie pozwalają na jej prawidłowe wykorzystanie, stwierdza że możliwy jest zwrot działki w zakreślonych granicach. Ponadto planowany na sąsiedniej nieruchomości (należącej do skarżących działce gruntu nr [...]) Zakład Spółdzielni [...], nigdy nie powstał, a strefa jego oddziaływania stała się negatywną przesłanką możliwości zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego, co w konsekwencji negatywnie rzutowało na rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wobec tego, że przepis ust. 2 art. 137 ugn ma wyjątkowy charakter, organ odmawiając zwrotu części nieruchomości winien wykazać ponad wszelką wątpliwość, że wykorzystana część nieruchomości nie może zostać zagospodarowana przez wnioskodawców w jakikolwiek sposób, który dałby się pogodzić z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot lub ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w razie braku planu. Tego organy nie uczyniły, ograniczyły się do poparcia swych twierdzeń wybiórczymi wnioskami opinii urbanistycznej sprzed 13 lat. W kwestii wykorzystania części wywłaszczonej działki zgodnie z celem wywłaszczenia organy ograniczyły się do stwierdzenia, że wniosek taki da się wywieść ze zgromadzonego materiału dowodowego. Jako dowód wskazano pismo Urzędu Miasta [...] Biura Naczelnego Architekta Miasta Delegatury w Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2005 r., które jest dokumentem niezwykle lakonicznym, zawierającym wyjaśnienie o braku danych do udzielenia odpowiedzi na zadane przez Starostę W. pytania w piśmie z dnia [...] maja 2005 r. W niniejszej sprawie poprzestano na tym dowodzie, rezygnując z przeprowadzenia oględzin nieruchomości co do której złożono wniosek o zwrot. Organy naruszyły również art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 KPA, ponieważ nie podały kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, kiedy prace te zakończono, a więc kiedy wykorzystanie zgodnie z celem wywłaszczenia nastąpiło, co uniemożliwia skarżącym należytą ocenę poprawności wydanych decyzji, a także spełnienia przesłanek z art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn. Skarżący podkreślili, że Centralna Dyrekcja [...] w piśmie z [...] sierpnia 1993 r. stwierdziła, iż teren bocznicy kolejowej [...] leży poza pasem wywłaszczenia terenów P. [...]. Nadto w piśmie tym poinformowano, że w rejonie tym nie są realizowane zadania inwestycyjne P.[...]. W opozycji do treści decyzji wywłaszczeniowej pozostają twierdzenia organu odwoławczego, że tylko część działki (o pow. [...] m2) była objęta postępowaniem wywłaszczeniowym, a postała część została wykupiona na żądanie A. O. Organ wyższego stopnia przeczy temu twierdzeniu stwierdzając, iż strona nie wyraziła zgody na częściowy wykup działki. Na podstawie decyzji z dnia [...] września 1977 r. wywłaszczono przez odjęcie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. [...] m2, za całość przyznając odszkodowanie. Ponadto skarżący wskazali, że organy zrezygnowały z dokonania oględzin przedmiotowej nieruchomości, jak również nie przeprowadziły rozprawy administracyjnej, która umożliwiłaby przedstawienie racji stron i wyjaśnienia złożonej sytuacji wnioskodawców. Podali także, że wywłaszczeniem objęto między innymi działkę nr [...] oraz poprowadzono przez nią drogę, co wpłynęło na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i zwrot choćby części działki nr [...] zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

W kontekście tak określonego charakteru kontroli Sąd podzielił stanowisko J. O., H. O., J. S. i O. B., że w niniejszej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy zauważyć, że w sprawie brak wyraźnego stanowiska skarżących w kwestii zakresu ich żądania dotyczącego zwrotu nieruchomości należącej przed wywłaszczeniem do ich poprzednika prawnego – A. O. We wniosku z dnia [...] maja 1993 r. S. O. F. R. i O. B. domagały się zwrotu działki nr [...] o pow. [...] m2 (całości gruntu objętego decyzją wywłaszczeniową). Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] września 1993 r. O. B. i H. O. w imieniu S. O. jako jego pełnomocnik oświadczyły, że żądanie dotyczy części nieruchomości niewykorzystanej pod inwestycję. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r. spadkobiercy S. O. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości bez bliższego określenia, czy chodzi o całą, czy o część nieruchomości. W piśmie z dnia [...] stycznia 2005 r. J. O. podtrzymał wniosek o zwrot nieruchomości nie precyzując o jakiej powierzchni. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. J. O. w imieniu H. O., J. S. i O. B. wskazał we wniosku – "dot. zwrotu nieruchomości o pow. [...] m2’’. W piśmie zaś z dnia [...] września 2005 r. J. S. (spadkobierca po F. R.) i H. O. wskazały – "dot. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...] m2". Wyjaśnienie tej kwestii ma istotne znaczenia dla sprawy, ponieważ to strony, a nie organ decydują o zakresie żądania zwrotu (art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Żądanie wnioskodawców z kolei determinuje przesłanki, które legną u podstaw decyzji wydanej w przedmiocie zwrotu nieruchomości (art. 137 ust. 1, czy 137 ust. 2 tej ustawy). Wymaga przypomnienia, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić wyłącznie na zgodny wniosek wszystkich spadkobierców A. O. Tymczasem zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje powołują się jedynie na wniosek z dnia [...] maja 1993 r. i oświadczenie złożone na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] września 1993 r. pomijając zupełnie inne omówione wyżej pisma skarżących i zawarte w nich rozbieżności co do zakresu żądania. W konsekwencji rozstrzygnięcia decyzji zwrotowych dotyczą odmowy zwrotu (całej) nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], natomiast w uzasadnieniu decyzji przedstawiono stanowisko co do braku podstaw do zwrotu części działki nr [...] o pow. [...] m2.

W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji przyjęto, że skarżący żądają zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Z akt niniejszej sprawy nie wynika natomiast, czy ta część nieruchomości (według ustaleń organu orzekającego o zwrocie o pow. ok. [...] m2) pokrywa się z tą częścią działki nr [...], która została wywłaszczona w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (według organu wywłaszczeniowego o pow. [...] m2 - działka pozostała po wywłaszczeniu pod inwestycję części działki o pow. [...] m2). Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ w sytuacji, gdyby okazało się, że żądanie skarżących dotyczyło tylko części nieruchomości nieobjętej decyzją lokalizacyjną z dnia [...] lipca 1976 r. (dowłaszczonej), to wówczas jej zwrot byłby możliwy, pod warunkiem, że wniosek o zwrot dotyczy również całości lub części działki wywłaszczonej na cel publiczny (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 910/00, ONSA 2002/4/148). W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy nie pozwala w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić tej kwestii (brak zwłaszcza odpowiedniej dokumentacji mapowej wykonanej przez uprawnionego geodetę), a zatem ustalenia organów orzekających o zwrocie należało uznać za dowolne. Te same wątpliwości dotyczą powierzchni części nieruchomości kwalifikującej się według organów do zwrotu. Z decyzji wywłaszczeniowej oraz rejestru pomiarowego z czerwca 1977 r. wynika, że powierzchnia części nieruchomości nieobjętej celem wywłaszczenia wynosiła [...] m2 ([...] m2 - [...] m2 = [...] m2). W protokole z posiedzenia Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1993 r. ta część obejmuje pow. [...] m2. Według mapy sytuacyjnej do celów prawnych z dnia [...] grudnia 1993 r. część działki podlegająca zwrotowi obejmuje obszar o pow. [...] m2. W tej sytuacji nie wiadomo na podstawie jakiego dowodu organy orzekające o zwrocie przyjęły, że część nieruchomości podlegająca zwrotowi to teren o pow. [...] m2.

Zastrzeżenia Sądu dotyczą również twierdzenia Wojewody [...], że część działki o pow. [...] m2 nie przylega do działki skarżących nr [...], skoro organ twierdzi, że okoliczność tą udowadnia mapa (organ nie precyzuje o jaką mapę chodzi). Natomiast skarżący twierdzą w odwołaniu, że działka nr [...] przylega do działki [...], co uzasadnia zwrot części nieruchomości na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przypadku ustalenia, że wniosek skarżących dotyczy części wywłaszczonej nieruchomości, wyjaśnienia będzie wymagała kwestia podniesiona w piśmie Starosty W. przekazującym odwołanie, a mianowicie czy droga – ul. [...], oddzielająca działkę nr [...] od działki nr [...], to droga publiczna należąca do podmiotu publicznoprawnego, czy droga wewnętrzna będąca własnością skarżących. Dopiero ustalenie tej okoliczności w konfrontacji z dokumentacją mapową pozwoli wyjaśnić przesłankę z art. 137 ust. 2 in fine.

Za naruszające prawo należało również uznać doręczenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. H. O., J. S. i O. B. osobiście bez wyjaśnienia kwestii pełnomocnictwa, na które powoływał się J. O. w odwołaniu złożonym od decyzji pierwszoinstancyjnej. Trzeba zauważyć, że doręczenie decyzji stronom w sytuacji, gdy ustanowiony został pełnomocnik skutkuje pozbawieniem strony udziału w postępowaniu, co stanowi kwalifikowaną wadę postępowania stanowiącą podstawę do jego wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 KPA).

Wobec powyższego rację mają skarżący twierdząc, że Wojewoda [...] oraz Starosta W. – rozstrzygając o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – naruszyli przepisy art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 KPA w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał je za uzasadnione.

Rację mają skarżący twierdząc, że organ orzekający o zwrocie nieruchomości (zakładając, że żądanie wniosku o zwrot dotyczy całej wywłaszczonej nieruchomości, co w niniejszej sprawie - jak wspomniano wyżej - wymaga wyjaśnienia) winien ustalić i ocenić wystąpienie w sprawie przesłanek zbędności o charakterze faktycznym (art. 137 § 1 ugn), które miały miejsce w okresie od 7 do 10 lat, licząc od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Analizując sprawę w aspekcie art. 137 § 1 pkt 1 ugn organ ma obowiązek ustalić, czy przed upływem 7 lat rzeczywiście rozpoczęto prace związane z budową stacji i rozbudową bocznicy kolejowej [...], a jeżeli rozpoczęto proces inwestycyjny, to jakie konkretnie prace bądź obiekty budowlane w tym czasie wykonano i czy roboty te mieszczą się w zakresie robót związanych z realizacją infrastruktury objętej celem wywłaszczenia. Rozpoznając zaś sprawę w aspekcie przesłanek z art. 137 § 1 pkt 2 ugn organ musi wyjaśnić, czy przed upływem 10 lat wybudowano stację i rozbudowano bocznicę kolejową [...]. zgodnie z zamierzeniami inwestycyjnymi, a jeżeli tak to, czy wykonane konkretne roboty inwestycyjne i obiekty budowlane składają się na całość zlokalizowanej na działce nr [...] inwestycji. Wobec powyższego nie można się zgodzić z organami orzekającymi w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, że pismo Dyrekcji Rozbudowy Miasta z dnia [...] sierpnia 1993 r., pismo Biura Naczelnego Architekta Miasta z dnia [...] września 2005 r. (opinie z lat wcześniejszych – organ nie podaje jakie) dowodzą zrealizowania celu wywłaszczenia w okresie 10 lat, liczonym od dnia gdy decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. Na marginesie należy wskazać, że do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wystarczy ustalenie jednej z przesłanek zbędności, o których mowa w art. 137 § 1 pkt 1 i 2 ugn, natomiast w przypadku odmowy zwrotu organ musi wykazać brak zbędności wynikający z obu przesłanek wymienionych w art. 137 § 1 ugn.

Za zasadne Sąd uznał argumenty skargi dotyczące pozbawienia skarżących udziału w postępowaniu zwrotowym oraz celowości przeprowadzenia w sprawie oględzin wywłaszczonej nieruchomości i wyznaczenia rozprawy w trybie art. 89 § 2 KPA. Trzeba bowiem zauważyć, że kwestia zbędności wywłaszczonej nieruchomości oceniana jest na podstawie ustaleń faktycznych, a nie prawnych, W tej sytuacji niezbędne jest dokonanie wizji lokalnej na przedmiotowym gruncie celem dokonania przy udziale stron, świadków (np. osób reprezentujących inwestora [...] Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego, Dyrekcji Fabryki [...] których wskazała Dyrekcja Rozbudowy Miasta w piśmie z dnia [...] sierpnia 1993 r.) i biegłego (geodety) spostrzeżeń co do rzeczywistego stanu zagospodarowania wywłaszczonego gruntu, a następnie konfrontacji tych ustaleń z dokumentacją inwestycyjno-budowlaną.

Sąd uznał również za zasadny argument skarżących, że odniesienie się przez organ do przesłanki "istnienia możliwości zagospodarowania części działki zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot" (art. 137 ust. 2 ugn) wymaga uprzedniego uzyskania stanowiska strony co do sposobu jej wykorzystania, a następnie konfrontacji tego stanowiska z zapisami planu.

Jeżeli zaś chodzi o podnoszoną w sprawie przewlekłość postępowania, należy stwierdzić, że zarzut ten – choć zasadny – to jednak nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, skoro terminy załatwiania spraw mają charakter porządkowy, a stronie przysługiwały środki zaskarżenia (zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, skarga na bezczynność organu), pozwalające zmusić organ do załatwienia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w krótszym czasie.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.