Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 488/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 134 par. 1, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 9, art. 10 par. 1, art. 79a par. 1, art. 15, art. 13 par. 2, art. 96a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 32 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: par. 326 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Z. Ż. i B. Ż. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Z. Ż. i B. Ż. solidarnie kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r. na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36, art. 71 ust. 1 i ust. 6 pkt 1, art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471, 695 i 782), po rozpatrzeniu wniosku Z. Z., zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę, obejmującego : przebudowę części budynku związaną ze zmianą sposobu użytkowania części poddasza na samodzielny lokal mieszkalny w budynku mieszkalnym z częścią usługową przy ul. [...] w S. (roboty budowlane realizowane będą w obrysie działek nr [...] i nr [...] obr. [...]) z zachowaniem warunków wymienionych w punktach od 1 do 7 wynikających z art. 36 ust. 1 pkt 1-4 oraz art. 42 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane.

W uzasadnieniu decyzji organ i instancji wskazał, że zamierzeniem inwestora jest zmiana sposobu użytkowania z przebudową części poddasza na niezależny, samodzielny lokal mieszkalny w budynku przy ul. [...] w S.. Inwestor złożył wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę dołączając oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, cztery egzemplarze projektu budowlanego sporządzonego i sprawdzonego przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w wymaganym zakresie oraz oświadczenie projektanta o barku możliwości podłączenia budynku na działkach nr [...] do sieci ciepłowniczej, zgodnie z art. 7b ustawy Prawo energetyczne. Przedłożony projekt budowlany jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] stycznia 2021 r.

Organ I instancji przedstawił stanowisko sprzeciwiającego się inwestycji współwłaściciela nieruchomości przy ul. [...] w S. i wyjaśnił, że analizą objęto tylko ten zakres wystąpień współwłaściciela, który dotyczy zakresu tej sprawy. Przedmiotem zaś obecnego postępowania jest przebudowa części budynku związana ze zmianą sposobu użytkowania z przebudową części poddasza w celu wykonania samodzielnego niezależnego lokalu mieszkalnego w budynku. Postępowanie to w żaden sposób nie narusza i nie zmienia decyzji wydanej w dniu [...] lipca 2020 r. odmawiającej udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania z przebudową części poddasza na dwa samodzielne lokale mieszkalne w ww. budynku. Są to dwa różne postępowania, o odmiennym zakresie. Tym samym nie narusza się ogólnej zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto inwestor złożył oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a współwłaściciele w żaden sposób nie zakwestionowali tego oświadczenia.

Organ I instancji podkreślił, że z projektu budowlanego (ze wszystkich rysunków i opisu), usunięta została kwestionowana łazienka projektowana przy ścianie graniczącej z pokojem współwłaściciela, tym samym usunięto niezgodność z § 326 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tak więc kwestia naruszenia interesu prawnego współwłaściciela nieruchomości została usunięta. Zdaniem organu I instancji projekt budowlany jest kompletny i spełnia wszystkie wymogi prawne.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. S., w którym zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie na okoliczność zatwierdzenia projektu budowlanego i złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ewentualnie wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ponieważ, jego zdaniem, decyzja budzi prawne wątpliwości co do łącznego spełnienia przesłanek z art. 35 ust. 1 i art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego w zakresie prawidłowego udzielenia pozwolenia na budowę.

Odwołujący się opisał przyczyny dla których kwestionuje wydanie pozwolenia na budowę w tej sprawie, które, jak podał, przedstawił wcześniej już w swoich oświadczeniach w toku postępowania, w pismach z dnia 13 października 2021r., z dnia 10 stycznia 2022 r. oraz z dnia 24 stycznia 2022 r. Jego zdaniem projekt budowlany nadal nie spełnia wymogów z § 326 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co narusza jego słuszny interes prawny jako właściciela nieruchomości przez immisje. Poprawki na rysunkach opisane z datą 17 stycznia 2022 r. naniesione kolorem czerwonym dokonane zostały przez inwestora Z. Z., a nie przez projektantów z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Narusza to przepisy prawa budowlanego, zatwierdzony projekt budowlany jest niekompletny, a przedmiotowa łazienka nie została usunięta z projektu. Ponadto, odwołujący się podniósł, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż nie posiada zgody wszystkich współwłaścicieli na wykonanie planowanej inwestycji.

Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 poz. 735 - "k.p.a." ), po rozpatrzeniu odwołania, orzekł o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta S. i o odmowie udzielenia Z. Z. pozwolenia na budowę.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że planowana inwestycja polega na przebudowie ze zmianą sposobu użytkowania poddasza na niezależny lokal mieszkalny w budynku mieszkalnym z częścią usługową na dz. nr [...] obr. [...] S. Jak wynika z załączonego do projektu budowlanego rysunku A-l rzutu poddasza, projekt przewiduje wykonanie: przedpokoju, 2 pokoi z aneksami kuchennymi i 2 łazienek (na rzucie tym projektant naniósł jednak poprawki - widnieje tam pieczątka projektanta mgr inż. arch. M. M. z podpisem i z adnotacją i przekreślona kolorem czerwonym łazienka sąsiadująca z lokalem nr 2).

W dniu 17.02.2022 r. adnotację dotyczącą rezygnacji z łazienki na rysunku branży sanitarnej dokonał inwestor. Z rzutu dachu rys. A-3 wynika, że projekt zakłada wykonanie nowych kanałów wentylacyjnych oraz powstanie nowa konstrukcja dachu. Zatem z załączonego projektu budowlanego wynika, że projekt budowlany dotyczy wykonania robót budowlanych w częściach wspólnych budynku.

Z wypisu z rejestru gruntów działek inwestycyjnych nr [...] wynika, że współwłaścicielami są w 50% małżeństwo Z. Z. i B. Z. i w 50 % J. S.. W księdze wieczystej [...] wykazane są części wspólne po wyodrębnieniu lokali jak strychy, piwnice, klatki schodowe, korytarze, bramy, a także urządzenia kanalizacyjne i wodociągowe, centralnego ogrzewania i t.p., stanowiące wspólną własność właścicieli lokalu nr 1 i nr 2. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048), nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W myśl art. 22 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy, czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu są w szczególności udzielenie zgody na nadbudowę lub przebudowę nieruchomości wspólnej. W myśl art. 201 k.c., do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Organ II instancji podkreślił, że wykonanie robót budowlanych mających na celu wykonanie nowych kanałów wentylacyjnych oraz zmian w połaciach dachowych wymaga ingerencji w cześć wspólną budynku. Przebudowa dachu to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu.

Organ II instancji przytoczył treść art. 35 ust. 1, 3, 5 Prawa budowlanego i wskazał, że w przedmiotowej sprawie Z. Z. nie wykazał się zgodą większości współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w S. dz. nr [...] i nr [...], na wykonanie robót budowlanych w częściach wspólnych, zatem nie wykazał się, w myśl art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Organ podkreślił, że w przypadku braku takiej zgody, inwestor może na drodze cywilnej wystąpić o taką zgodę, jak wynika to z art. 201 Kodeksu cywilnego.

W ocenie organu odwoławczego z uwagi na powyższe należało odmówić udzielenia pozwolenia na budowę.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnieśli B. Z. i Z. Z., zarzucając jej rażące naruszenie prawa, tj.:

- błędy w ustaleniach faktycznych poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie postanowień umowy o sposobie korzystania z części wspólnych budynku, zawartej z J. S. w dniu 9 kwietnia 1999 r., a także nadużycia prawa przez J. S., który przeprowadził w budynku identyczne prace jak objęte ich wnioskiem,

- art. 201 k.c. w zw. z art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy o własności lokali w zw. z art. 3. ust. 2 tej ustawy poprzez błędne ustalenie, że nie posiadają zgody na zmianę sposobu użytkowania strychu nad ich mieszkaniem, a także na wykonanie spornych robót,

- art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy sprzeciw J. S. wobec zamierzenia inwestycyjnego należy postrzegać jako rażące nadużycie prawa podmiotowego,

- art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wskutek błędnego przyjęcia, że nie dysponują oświadczeniem o posiadanym prawie na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane,

- art. 32 ust. 1 i 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez odmowę udzielenia pozwolenia na budowę, pomimo spełnienia warunków wymaganych prawem,

- art. 8 ust. 2 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy niezgodnie z wnioskiem, podczas gdy J. S. uzyskał pozwolenie na przebudowę użytkowanej przez siebie części strychu i przystosował go na cele mieszkaniowe, przeprowadzając prace m. in. w zakresie wentylacji i przebudowy dachu w budynku,

- art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwe pouczenie o prawie wniesienia sprzeciwu od zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że zawarli w dniu 9 kwietnia 1999 r. z J. S. umowę o sposobie korzystania z części wspólnych budynku, na podstawie której podzielili się w zakresie korzystania i użytkowania ze strychów i piwnic położonych nad i pod ich lokalami mieszkalnymi oraz w zakresie prac remontowych w użytkowanych wyłącznie przez siebie częściach wspólnych budynku, zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych. Zgodnie z § 2 i § 3 tejże umowy, J. S. uzyskał prawo do wyłącznego użytkowania strychu znajdującego się nad jego lokalami nr 2 i 4 oraz piwnic pod tymi lokalami. Korzystając z tego prawa, zaadoptował użytkowany przez siebie strych na cele mieszkaniowe, tym samym zrealizował identyczne zamierzenie inwestycyjne. Dlatego, zdaniem skarżących, nie ma podstaw do kwestionowania ich oświadczenia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skoro J. S. wyraził zgodę w umowie na taki podział, to wyraził także zgodę na samodzielne podejmowanie decyzji w kwestiach budowlanych z części wspólnych budynku, z których korzystać ma wyłącznie każda ze stron. W ocenie skarżących, organ powinien był wziąć pod uwagę decyzję wydaną J. S. o pozwoleniu na budowę i rozstrzygnąć identycznie wobec ich wniosku. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji godzi w prawo stron do równego traktowania przez organy i zasadę zaufania do nich.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wskazany w umowie z 1999 r. sposób korzystania z części wspólnych budynku nie przesądza o tym, że nie jest konieczna zgoda współwłaścicieli na wykonanie spornych robót budowlanych w częściach wspólnych budynku.

W piśmie z dnia 19 sierpnia 2022 r. i z dnia 24 października 2022 r. i z dnia 14 listopada 2022 r. uczestnik postępowania J. S. poparł stanowisko Wojewody i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 21 listopada 2022 r. skarżący poinformowali, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania poddasza na funkcje mieszkalne przez J. S. oraz, że nie mieli świadomości, iż ww. uczestnik samowolnie przekształcił część strychu, sądzili, że ma pozwolenie na budowę. Do tej pory byli przekonani, że ustalenie w zakresie podziału quoad usum o wyłącznym korzystaniu z części wspólnych budynku jest wystarczające dla uzyskania pozwolenia na przebudowę strychu i adaptację na cele mieszkaniowe.

Na rozprawie w dniu 5 stycznia 2023 r. skarżący Z. Z., w imieniu własnym i żony B. Z., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że w jego ocenie Wojewoda nie powinien podejmować merytorycznego negatywnego dla nich rozstrzygnięcia, ale ewentualnie przekazać sprawę do organu i instancji celem umożliwienia im przedłożenia dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Uczestnik postępowania J. S. podtrzymał na rozprawie swoje stanowisko zaprezentowane w ww. pismach procesowych i wniósł o oddalenie skargi.

Na pytanie Sądu Z. Z. oświadczył, że na dzień dzisiejszy nie wystąpili jeszcze do sądu o uzyskanie tzw. zgody zastępczej, bo nie wiedzieli, że będzie to konieczne w tym postępowaniu. Uznali, że wystarczająca w tym zakresie jest umowa z dnia 9 kwietnia 1999 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiona skarga zasługuje zatem na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są trafnie podniesione.

Przedmiotowa sprawa została zainicjowana wnioskiem Z. Z. z dnia [...] września 2021 r. o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę obejmującego przebudowę części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. dz. nr [...] i nr [...], związaną ze zmianą sposobu użytkowania części poddasza, znajdującego się nad lokalem mieszkalnym skarżących nr 1, na samodzielny lokal mieszkalny.

Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Zdaniem Sądu rację ma organ II instancji, że projektowana przebudowa ingeruje w części wspólne opisanego budynku i z uwagi na zakres czynności przekraczający zwykły zarząd nieruchomością wymagana jest zgoda pozostałych współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie prac budowlanych w częściach wspólnych budynku. Poza sporem pozostaje, że takiej zgody nie wyraża J. S., użytkujący sąsiedni lokal mieszkalny nr 2, współwłaściciel nieruchomości przy ul. [...] w S. uważając, że część rozwiązań projektowych planowanej inwestycji jest niezgodna z przepisami prawa budowlanego, w tym przepisami techniczno-budowlanymi.

Jak wynika z treści odwołania, kwestię sporną pomiędzy stronami stanowi wyłącznie lokalizacja pomieszczenia sanitarnego (łazienki z urządzeniami sanitarnymi i pionami sanitarnymi) przy ścianie oddzielającej pokój sąsiedniego mieszkania na poddaszu. Według uczestnika postępowania zaprojektowana lokalizacja łazienki jest niezgodna z § 326 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.).

Wojewoda, na skutek odwołania J. S., uchylił pozytywne dla inwestora rozstrzygnięcie organu I instancji, i odmówił stronie udzielenia pozwolenia na budowę, stwierdzając, iż skarżący nie wykazał się oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, z uwagi brak zgody współwłaściciela nieruchomości na wykonanie robót budowlanych w częściach wspólnych budynku i wobec nie wykazania się zastępczą zgodą sądu powszechnego z art. 201 Kodeksu cywilnego.

W ocenie Sądu decyzja Wojewody została podjęta przedwcześnie, bez rozpatrzenia powyżej wskazanych aspektów tej sprawy i podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do jej załatwienia, w sposób uniemożlwiający skarżącemu podjęcie, w toku tego postępowania, odpowiednich działań zmierzających do uzyskania zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.

Jak wynika z akt, skarżący składając wniosek o pozwolenie na budowę pozostawał w przeświadczeniu, że ustalenie w zakresie podziału quoad usum o wyłącznym korzystaniu z części wspólnych budynku, wynikające z umowy pomiędzy skonfliktowanymi obecnie stronami z dnia 9 kwietnia 1999 r., jest wystarczające dla uzyskania pozwolenia na przebudowę strychu i adaptację go na cele mieszkaniowe, zwłaszcza, że druga strona wykonała identyczne prace. Z tego też względu, jak oświadczył, nie wystąpił, w toku postępowania administracyjnego, do sądu powszechnego o upoważnienie sądowe do dokonania czynności objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę (art. 201 k.c.).

Zdaniem Sądu, skarżący mógł mieć takie przeświadczenie, skoro uzyskał pozwolenie na budowę od organu I instancji, a co do umowy z 1999 r. organ odwoławczy wypowiedział się dopiero w odpowiedzi na skargę, a więc ten aspekt sprawy nie był przedmiotem analizy i wyjaśnień ze stroną przez organ w postępowaniu odwoławczym.

Należy tu podkreślić, że celem każdego wnioskowego postępowania jest wydanie decyzji pozytywnej, zgodnej z żądaniem strony. Niewątpliwie w tego rodzaju postępowaniach, zwłaszcza gdy strona działa samodzielnie, bez pełnomocnika, a tak jest w niniejszej sprawie budowlanej, szczególnie istotne znaczenie dla ochrony jej interesu prawnego mają gwarancje procesowe udziału strony w postępowaniu i obowiązki informacyjne organu, tak aby strona nie ucierpiała z powodu nieznajomości przepisów prawa, czy też niepełnej wiedzy o całokształcie okoliczności sprawy i wynikających z tego tytułu uprawnieniach i obowiązkach, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy.

Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy uchybił regułom procesowym, wyrażonym w art. art. 9, 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79a § 1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a., co spowodowało, że skarżący nie był właściwie zorientowany w swoich prawach i biernie czekał na rozstrzygniecie organu II instancji, nie podejmując prawnie możliwych czynności w celu uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia jego sprawy, w ramach jednego postępowania.

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 9 k.p.a., ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Według art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W wyniku realizacji przez organ powyższych reguł właściwego informowania stron postępowania, w szczególności obowiązku określonego w art. 79a § 1 k.p.a., strona starająca się o rozstrzygniecie o jej uprawnieniach może uzyskać wiedzę co do tego, w jaki sposób organ ocenia całość zebranego materiału dowodowego i dlaczego, w ocenie organu, nie jest możliwe uzyskanie decyzji o żądanej treści. Strona może wówczas zniwelować, zależne od niej, stwierdzone przeszkody co do pozytywnego rozpatrzenia jej sprawy, ma szanse dostosować swój wniosek i nie jest zaskakiwana, jak w tej sprawie, negatywnym rozstrzygnięciem organu. Strona może przedłożyć dodatkowe dowody, o których nie wiedziała, iż są niezbędne do wykazania spełnienia przesłanek niezbędnych do wydania decyzji o żądanej treści (art. 79a § 2 k.p.a.). Niewątpliwie zasada ta poprawia sytuację procesową strony w zakresie jej uprawnień i może zapobiec negatywnemu rozstrzygnięciu, konieczności odwoływania się i w efekcie niepotrzebnego przedłużenia się sprawy.

Sąd stwierdził nadto, że w tej sprawie z uwagi na istotę sporu wynikłą z konfliktu interesów dwóch stron, znajdujących się przecież w podobnej sytuacji, istotna rolę pełnił obowiązek organów z art. 9 k.p.a., który stanowi też element zasady polubownego rozstrzygania kwestii spornych. Stosowanie tej zasady gwarantuje zarówno prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), jak i realizacji zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.), do których przestrzegania zobligowany jest również organ w postępowaniu odwoławczym. Zdaniem Sądu, w tym postępowaniu, ze względu na całokształt sprawy, organ odwoławczy, dążąc do pozytywnego, szybkiego rozstrzygnięcia sprawy powinien mieć na względzie podane reguły procesowe.

Zgodnie z art. 13 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej w sprawach, których charakter na to pozwala, dążą do polubownego rozstrzygania kwestii spornych oraz ustalania praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania w należących do ich właściwości sprawach, w szczególności przez podejmowanie czynności:

1) skłaniających strony do zawarcia ugody, w sprawach, w których uczestniczą strony o spornych interesach;

2) niezbędnych do przeprowadzenia mediacji.

W myśl art. 13 § 2 k.p.a., organy administracji publicznej podejmują wszystkie uzasadnione na danym etapie postępowania czynności umożliwiające przeprowadzenie mediacji lub zawarcie ugody, a w szczególności udzielają wyjaśnień o możliwościach i korzyściach polubownego załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu, charakter tej sprawy i jej okoliczności pozwalają na zainicjowanie próby polubownego rozstrzygnięcia spornej kwestii pomiędzy stronami przez mediację, o której mowa w art. 96a § 1 k.p.a. Wprawdzie organ nie jest zobowiązany w toku postępowania do podjęcia czynności zmierzających do przeprowadzenia mediacji, jednakże powinien z urzędu rozważyć potrzebę zawiadomienia stron o możliwości jej przeprowadzenia, stosując jednocześnie regułę z art. 13 § 2 k.p.a. Mediacja może pozwolić na osiągnięcie przez obie strony konsensusu w sporze i uzyskanie satysfakcjonującego dla wszystkich stron sprawy budowlanej rozstrzygnięcia, a i co ważne pozwoli uniknąć długotrwałego sporu lub procesów w innych postępowaniach, co niewątpliwie jest w interesie każdej ze stron rozpoznawanej sprawy.

Mając na uwadze stwierdzone naruszenia przepisów procedury oraz powyższe rozważania, Sąd postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w celu ponownego rozpoznania odwołania i rozpatrzenia sprawy na nowo, w jej całokształcie, z uwzględnieniem przedstawionych w wyroku wskazań.

O uchyleniu decyzji Sąd orzekł w punkcie I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono w punkcie II orzeczenia na zasadzie art. 200 p.p.s.a.