Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1355/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 140aa ust. 4;
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka(spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi E. Sp. j. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz E. Sp. j. z siedzibą w [...] kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 - zwanej dalej p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460 - zwanej dalej u.d.p.), § 3 ust. 1 pkt 3 lit b), § 5 ust 1 pkt 2 lit. c), § 5 ust 1 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 305), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2015 r. nakładającą na P. z siedzibą w W. (zwana dalej "Skarżącą", "Spółką") karę pieniężną w wysokości 15000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

I.

W dniu [...] stycznia 2015 r. w G. na ul. [...] (droga powiatowa) zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki Man o nr rej. [...] wraz z dwuosiową przyczepą marki KH-Kipper nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował Pan U. A. (obywatel Ukrainy), który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem kruszywa.

Podczas kontroli stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 23,3 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 5,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 29,44 %),

- nacisk na podwójnej osi nienapędowej przyczepy 18,8 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 4,44 %),

- rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 48,3 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 8,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 20,75 %),

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W oparciu o powyższe okoliczności organ I instancji nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 15000 złotych.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej od powyższej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] kwietnia 2015 r. utrzymał ją w mocy.

II.

Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając;

1) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz 8 k.p.a., a mianowicie naruszenie poprzez niewypełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co w konsekwencji stanowi naruszenie zasad prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz zasady prawdy obiektywnej, co jednocześnie doprowadziło do wydania wadliwej decyzji;

2) naruszenie art. 81 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się w przedmiocie przeprowadzonych dowodów, a zatem nie udowodnienie okoliczności faktycznych przedstawionych w przedmiotowych decyzjach co prowadzi do niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego co jest obowiązkiem organu administracyjnego z urzędu, a co doprowadziło do dalszego niewyjaśnienia istoty sprawy;

3) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego, a to przez brak przeprowadzenia dowodu z zakresu przeszkolenia kierowców w zakresie procedur dokonywania transportu drogowego;

4) naruszenie art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie, pomimo, iż zaistniały ku temu przesłanki.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o:

1) uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt a p.p.s.a.,

2) uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na podstawie art. 135 p.p.s.a.

3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1523/15 oddalił skargę w całości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przypomniał, że w stanie faktycznym sprawy kontrolowanym pojazdem przewożone było kruszywo, a więc ładunek sypki, a stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, stąd przesłanka z art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. nie ma zastosowania. Jeżeli zaś chodzi o okoliczności z art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b p.r.d. - to w ocenie WSA organ zasadnie przyjął, że Skarżąca nie może się skutecznie na nie powoływać, albowiem nie miały miejsca w sprawie.

Sąd I instancji uznał, że Skarżąca nie może skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności podnosząc, że przeszkoliła kierowców w zakresie niezbędnej wiedzy dotyczącej procedur dokonywania transportu drogowego. Za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi tj. w niniejszej sprawie Skarżąca spółka. To na niej spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowców), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.

W tym stanie rzeczy WSA nie dopatrzył się naruszenia art. 140aa ust. 4 p.r.d., jak również nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu I instancji wbrew twierdzeniom strony, organ dołożył należytej staranności w zebraniu, a następnie ocenie materiału dowodowego w sprawie. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.

IV.

P. Sp. j. z siedzibą w W. złożył od tego wyroku WSA w Warszawie skargę kasacyjną.

Po rozpoznaniu tej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4542/16 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu wyroku NSA uznał za zasadne zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., sformułowane w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.

Z uwagi na te braki w ustaleniach faktycznych, których nie dostrzegł Sąd I instancji to zdaniem NSA za przedwczesne zostały uznane zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego zawarte w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w: / T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

W konsekwencji należy uznać, że związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r. stwierdził, że istota zarzutów procesowych Skarżącej sprowadzała się do niewypełnienia przez organy obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wszechstronny, a w szczególności niezweryfikowania, czy na wagach pomiarowych - zgodnie ze świadectwem homologacji oraz instrukcją producenta - na których organ wykonywał pomiar, w ogóle możliwe jest wykonanie pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu oraz pomiarów nacisków osi wielokrotnych, albowiem według wiedzy autora skargi kasacyjnej, przedmiotowe wagi służą wyłącznie do pomiaru nacisków kół i pojedynczych osi i nie mogą służyć do innych pomiarów, w tym do pomiaru masy, jak również do pomiaru nacisków osi wielokrotnych, co w konsekwencji stanowi naruszenie zasad prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz zasady prawdy obiektywnej, co doprowadziło do wydania wadliwego orzeczenia.

Odnosząc się do tak zarysowanej istoty sporu NSA wskazał, że w sprawie bezspornym jest, iż do wykonania pomiarów nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu użyto dwóch przenośnych wag SAW 10C/II do pomiarów statycznych , posiadających aktualną legalizację i na zalegalizowanym przez uprawnionego geodetę stanowisku do ważenia pojazdów.

NSA zauważył, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się świadectwa legalizacji ponownej ww. wag, z których wynika, że są to wagi nieautomatyczne odpowiadające przepisom rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). Natomiast ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, pochodzącej od producenta, Instrukcji obsługi i opisu technicznego wag SAW 10A i SAW 10C wynika, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru 2 lub 3 osiowych samochodów ciężarowych.

Zdaniem NSA nie ma wątpliwości, że z protokołu przeprowadzonej kontroli wynika, iż ważenia pojazdu dokonano przy użyciu dwóch przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, posiadających aktualne świadectwo legalizacji ponownej. Waga SAW 10C/II przeznaczona jest do pomiaru obciążenia koła i osi w ramach nadzoru ruchu drogowego. Dopuszczalna jest jednak możliwość połączenia dwóch wag przeznaczonych do pomiaru obciążenia koła, a wówczas waga wyświetli wartość obciążenia osi. Maksymalne obciążenie użytych wag wynosi 10 t. dla każdej z wag z osobna. Jednak z protokołu kontroli nie wynika, czy każda oś pojazdu była ważona oddzielnie przy użyciu dwóch wag, czy też w konfiguracji połączonych dwóch wag. Jeżeli bowiem każda oś pojazdu była ważona oddzielnie przy użyciu dwóch wag, to maksymalny nacisk każdej z osi pojazdu mógł wynieść do 20 t., co nie przekroczyłoby dopuszczalnego obciążenia dla połączonych wag. Z instrukcji obsługi wag wynika, że wagi podczas pomiaru wartości obciążenia osi muszą być połączone w konfiguracji dwóch wag. Natomiast w aktach sprawy brak jest informacji na ten temat, z czego można wnosić, że wagi te prawdopodobnie nie były połączone. Informacji na temat połączenia wag podczas pomiaru nie zawierają także decyzje organów administracji obu instancji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy nie wyjaśniły, że użyta do pomiarów w trakcie kontroli para wag typu SAW 10C/II mogła być zastosowana zarówno do określenia dopuszczalnej masy całkowitej, jak również nacisku osi poddanego kontroli pojazdu. Tych okoliczności nie wyjaśniają znajdujące się w aktach sprawy świadectwa legalizacji ponownej przedmiotowych wag, bowiem nie chodzi o to, że wagi są wadliwe, tylko o to, czy używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków na osie w pojazdach więcej niż trzyosiowych oraz czy można przy ich pomocy ustalać masę całkowitą pojazdów (por. wyroki NSA z dnia: 23 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2172/14; 21 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1333/13).

NSA podkreślił też, że wątpliwości występujące w sprawie pogłębia również okoliczność braku w aktach sprawy świadectwa homologacji z którego wynikałoby, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy do dokonywania pomiarów masy całkowitej pojazdów wieloosiowych poprzez sumowanie wyników pomiarów.

Rozpoznając zatem sprawę z uwzględnieniem wytycznych sformułowanych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie można w tej sytuacji uznać, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był kompletny. W szczególności nie można stwierdzić aby ten materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że ważenie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu wieloosiowego odbyło się zgodnie z obowiązującymi regułami i mogło być podstawą do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej.

Jednocześnie należy zauważyć, że kwestia sposobu pomiaru dmc podczas kontroli ma zasadnicze znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bowiem w myśl art. 140aa ust. 4 p.r.d.:

" Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Z akt sprawy wynika, że kontrolowanym pojazdem był przewożony ładunek sypki - kruszywo.

Trzeba też zaznaczyć, że Skarżąca w skardze podnosiła zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie, pomimo, iż zaistniały ku temu przesłanki.

Mając zatem na względnie powyższe okoliczności Sąd uznał, że w przypadku przewozu ładunku sypkiego nawet prawidłowość ustalenia przez organ wielkości nacisków na podwójną oś napędową przy braku wiarygodnych wyników ważenia dmc nie pozwala na nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej.

Biorąc zatem pod uwagę wytyczne NSA dotyczące problemu związanego z ustaleniem masy całkowitej pojazdu za pomocą wag nieautomatycznych SAW 10C, a zwłaszcza wątpliwości co do tego w jaki sposób należy ich użyć, aby wynik ważenia był prawdziwy (zgodny z rzeczywistością) należało zaskarżone decyzje uchylić.

Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien uwzględnić w pełnym zakresie ocenę prawną zawartą w wyroku NSA. Następnie, mając na uwadze przytoczone stanowisko NSA oraz po ewentualnym dołączeniu świadectwa homologacji (a także innych dokumentów, mogących potwierdzić prawidłowość ważenia dmc) organ powinien ponownie przeprowadzić pełną analizę stanu faktycznego i dać jej wyraz w uzasadnieniu wydanej w tej sprawie decyzji. Rolą Sądu nie jest bowiem zastępowanie organu w wypełnianiu jego obowiązków orzeczniczych, ani poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 p.p.s.a. Sąd zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 450 złotych stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi.