Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 604/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 130 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy przedłużenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej – A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. kwotę 937,00 (dziewięćset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 221 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 t. j. z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. nr [...] z dnia [...] orzekającą o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w Ł. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie automatów o niskich wygranych udzielonego A. z siedzibą w K. decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nr [...] z dnia [...].

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nr [...] ww. Spółka uzyskała zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] na okres sześciu lat. W dniu 17 listopada 2009 r. Spółka złożyła do Dyrektora Izby Celnej w Ł. wniosek o przedłużenie ww. zezwolenia na okres kolejnych 6 lat.

Po rozpatrzeniu wniosku Spółki Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją nr [...] z dnia 8 lutego 2010 r. odmówił przedłużenia ww. zezwolenia na urządzanie gier o niskich wygranych. Podstawą prawną tej decyzji był art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, obowiązującej od dnia 1 stycznia 2010 r., zgodnie z którym zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1, nie mogą być przedłużane.

Od ww. decyzji Spółka nie złożyła odwołania i z dniem 1 marca 2010 r. decyzja stała się ostateczna.

W dniu 29 października 2012 r. wpłynął do Izby Celnej w Ł. wniosek Spółki o.o. A. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 8 lutego 2010 r.

Wniosek Spółka złożyła w związku z opublikowaniem w dniu 29 września 2012 r. w Dzienniku Urzędowym UE (C 295/12) sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11. We wniosku Spółka podniosła, że z ww. orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości wynika, że przepisy art. 138 ust. 1, art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych kwalifikują się potencjalnie jako przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego i jako takie powinny być notyfikowane Komisji, a skoro nie zostały notyfikowane, to były nieskuteczne prawnie i nie mogły być stosowane przez organy administracji państwowej.

Po rozpatrzeniu wniosku Spółki Dyrektor Izby Celnej w Ł. postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Decyzją nr [...] z dnia [...] organ odmówił uchylenia ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. nr 201 poz.1540 z późn. zm.), stanowiące podstawę prawną odmowy przedłużenia zezwolenia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nr [...] na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], nie mają charakteru przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.1998.204.37 z późn. zm.) i w związku z tym nie wymagały notyfikacji Komisji Europejskiej.

Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. Spółka wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zw. z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r., w zw. z § 2 pkt 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych wskutek błędnego przyjęcia, iż art. 138 ust. 1 u.g.h. nie jest przepisem technicznym. Zdaniem Spółki przepis ten jest przepisem technicznym, który wobec uchybienia obowiązkowi notyfikacji Komisji nie powinien być stosowany. Spółka wniosła o przeprowadzenie w sprawie dowodów z pism załączonych do odwołania na okoliczność wpływu regulacji ustawy o grach hazardowych na skład, właściwość oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, na okoliczność wpływu tych regulacji na sprzedaż i popyt na automaty do gier o niskich wygranych, realnego spadku ilości eksploatowanych automatów, braku racjonalnej możliwości przekwalifikowania automatów.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję wydaną I instancji.

Organ ponownie podkreślił, że przepisy ustawy o grach hazardowych nie mają charakteru przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i w związku z tym nie wymagały notyfikacji Komisji Europejskiej. Przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, podlegającymi obowiązkowi uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej, są jedynie takie przepisy krajowe, które stanowią przeszkody w swobodnym przepływie towarów w rozumieniu przepisów TFUE, a więc są środkami o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przepływie towarów (w rozumieniu art. 34 TFUE). Teza taka wynika przede wszystkim z treści preambuły do dyrektywy 98/34/WE, wyjaśniającej motywy i powody ustanowienia tego unijnego aktu prawnego. W dyrektywie 98/34/WE, jak zauważył Trybunał Sprawiedliwości UE w pkt 26 orzeczenia z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, ustanowiony został mechanizm prewencyjnej kontroli przepisów technicznych, gdyż przepisy, które mieszczą się w zakresie tej dyrektywy mogą stanowić przeszkody w wymianie handlowej między państwami członkowskimi, dopuszczalne jedynie pod warunkiem, iż są niezbędne dla osiągnięcia nadrzędnych celów interesu ogólnego. Można zatem stwierdzić, że przepisy nie będące przeszkodami w handlu wewnątrzunijnym i nie stanowiące przeszkód w swobodnym przepływie towarów nie są przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i nie podlegają obowiązkowi uprzedniej notyfikacji na podstawie tej dyrektywy.

Organ wskazał, iż przepisami nie stanowiącymi przeszkód w swobodnym przepływie towarów w rozumieniu przepisów TFUE są w szczególności tzw. przepisy niedyskryminacyjne, czyli regulacje prawne dotyczące nie samego towaru jako takiego, ale dotyczące sposobów sprzedaży towaru, a odnoszące się np. do reklamy, promocji, miejsca, czasu lub sposobu wprowadzania na rynek, sposobu jego używania. Jeżeli dana regulacja krajowa o charakterze niedyskryminacyjnym wpływa w identyczny sposób na sprzedaż towarów krajowych oraz pochodzących z innych państw członkowskich, to wówczas nie stanowi zakazanej przez art. 34 TFUE przeszkody w swobodnym przepływie towarów.

W ocenie organu przepisy ustawy z 2009 r. o grach hazardowych dotyczące koncesji i zezwoleń nie mieszczą się w legalnej definicji przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Z artykułu tego wynika, że przepisy techniczne obejmują cztery grupy przepisów: specyfikacje techniczne (art. 1 pkt 3 dyrektywy 98/34/WE), inne wymagania (art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE), zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (art. 1 pkt 5 dyrektywy 98/34/WE) i przepisy zakazujące produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujące świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług (art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE). Organ powołał się na orzeczenie TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, w którym Trybunał pozostawił otwartą kwestię tego, czy analizowane przepisy ustawy z 2009 r. o grach hazardowych mogłyby być ewentualnie zaliczone do "innych wymagań" w rozumieniu art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE.

W ocenie organu przepisy ustawy o grach hazardowych dotyczące koncesji i zezwoleń na działalność w zakresie gier hazardowych, w tym przepisy przejściowe, nie zawierają "innych wymagań" w rozumieniu art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE, a tym samym nie są w rozumieniu tej dyrektywy przepisami technicznymi, wymagającymi notyfikacji w rozumieniu dyrektywy.

Na poparcie powyższej tezy, organ powołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

Organ zauważył, że przepisy ustawy o grach hazardowych są właśnie przejawem zastosowania klauzul bezpieczeństwa wprowadzonych przez obowiązujące unijne (dawniej wspólnotowe) akty prawne, a konkretnie wprowadzonych przez Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz przez dyrektywę 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącą usług na rynku wewnętrznym (Dz. Urz. UE. L 2006.376.36). Równocześnie przepisy o grach hazardowych ograniczają się w istocie, w omawianym zakresie, jedynie do wykonania orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, a mianowicie do wykonania tych orzeczeń, w których Trybunał wskazał, w jaki sposób państwa członkowskie powinny w świetle TFUE regulować działalność w zakresie gier hazardowych.

Organ zauważył, że TFUE zawiera klauzule bezpieczeństwa pozwalające państwom członkowskim na ograniczanie swobodnego przepływu, w tym swobodnego przepływu towarów (art. 36 TFUE), swobody przedsiębiorczości (art. 52 ust. 1 TFUE) oraz swobody świadczenia usług (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 62 TFUE).

Na wprowadzanie ograniczeń motywowanych tymi samymi względami pozwala również dyrektywa 2006/123/WE. Dyrektywa ta pozwala na ograniczanie działalności będącej przejawem korzystania ze swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, o ile jest to uzasadnione "nadrzędnym interesem publicznym", definiowanym jako względy obejmujące porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, ochronę publiczną, zdrowie publiczne, utrzymanie równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego, ochronę konsumentów, usługobiorców i pracowników, uczciwość w transakcjach handlowych, zwalczanie nadużyć, ochronę środowiska naturalnego i środowiska miejskiego, zdrowie zwierząt, własność intelektualną, ochronę narodowego dziedzictwa historycznego i artystycznego, cele polityki społecznej i kulturalnej (art. 4 pkt 8 dyrektywy 2006/123/WE). Wprawdzie dyrektywa 2006/123/WE nie ma zastosowania do "działalności hazardowej", ale państwa członkowskie mogą tę dyrektywę stosować do tej ostatniej działalności w sposób fakultatywny, ale są to wymogi i tak państwa członkowskie obowiązujące i dla nich wiążące. W tym sensie przepisy ustawy o grach hazardowych stosują klauzule bezpieczeństwa przewidziane w dyrektywie 2006/123/WE.

W ocenie organu nie ulega najmniejszej wątpliwości, że ustawa z 2009 r. o grach hazardowych jest przejawem skorzystania przez polskie władze publiczne z uznania w zakresie regulacji gier hazardowych. Wykonując w tym zakresie orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości ustawa z 2009 r. o grach hazardowych nie podlega obowiązkowi uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej, gdyż przepisy techniczne wykonujące takie orzecznictwo są zwolnione z obowiązku ich uprzedniego notyfikowania (art. 10 ust. l dyrektywy 98/34/WE).

Na powyższą decyzje spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 180 w zw. z art. 187 § 1 i 3 w zw. z art. 188 w zw. z art. 191 w zw. z art. 197 § 1 w zw. z art. 121 § 1 i 2, art. 122 i art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, w zw. z art. 8 w zw. z art. 129 ust. 1 w zw. z art. 138 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w zw. z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, w zw. z § 2 pkt 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, poprzez nieprawidłową odmowę uchylenia decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego w sprawie, w szczególności wskutek nieprzeprowadzenia przez organ weryfikacji w kierunku tego, czy regulacje ustawy o grach hazardowych odnośnie norm składających się na zakaz przedłużania, wydawania, oraz zmiany zezwoleń, ustanawiają "warunki" mogące determinować w sposób istotny skład, właściwość lub sprzedaż produktu jakim jest automat do gier o niskich wygranych oraz poprzez nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego w tym zakresie;

2. art. 260 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 267 TFUE poprzez przyjęcie wykładni przepisu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE innej niż dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11;

3. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 8 w zw. z art. 129 ust. 1 w zw. z art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, w zw. z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE w zw. z § 2 pkt 3 i 5 rozporządzenia w sprawie notyfikacji, w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez nieprawidłową odmowę uchylenia decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego w sprawie, w szczególności wskutek błędnego przyjęcia, iż norma prawa materialnego zakazująca przedłużania zezwoleń, tj. art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych obowiązuje i może stanowić podstawę rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy z uwagi na fakt. iż stanowi ona nienotyfikowany przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE oraz w rozumieniu § 2 pkt 3 i 5 rozporządzenia w sprawie notyfikacji, w konsekwencji czego nie mogła być ona stosowana i nie mogła stanowić podstawy rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie.

4. z ostrożności - naruszenie art. 210 § 1 pkt 8 w zw. z art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej wskutek podpisania zaskarżonej decyzji wydanej w II instancji przez te samą osobę, która podpisała decyzję wydaną w I instancji, tj. przez osobę podlegającą wyłączeniu.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Niezależnie od powyższego wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie podzielając argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu podpisania decyzji pierwszoinstancyjnej i drugoinstancyjnej przez tę samą osobę organ wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 221 Ordynacji podatkowej, który przewiduje rozpatrzenie odwołania przez ten sam organ podatkowy, który wydał decyzje w pierwszej instancji. Wniesienie odwołania w takim przypadku nie powoduje przeniesienia kompetencji do rozpoznania tego odwołania na organ wyższego stopnia, lecz zobowiązuje organ, który orzekał w I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy. Jest to szczególna forma dwukrotnego rozpatrzenia indywidualnej sprawy podatkowej przez ten sam organ podatkowy w dwóch instancjach. Powoduje to okoliczności, gdy ta sama osoba weźmie udział w prowadzeniu czynności procesowych o charakterze przygotowawczym niezbędnych do załatwienia sprawy jak i w czynnościach decydujących. Niemniej wydanie rozstrzygnięcia w takich sprawach nie powoduje naruszenia zasady bezstronności.

W piśmie procesowym złożonym do akt w dniu 22 listopada 2013 r. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż w dniu 29 października 2010 r. wygasła decyzją z dnia [...] na mocy której udzielono Spółce zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na okres sześciu lat, zatem przestał istnieć przedmiot zaskarżenia tj. wniosek Spółki o przedłużenie zezwolenia stał się bezprzedmiotowy. W związku z tym organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, ewentualnie o oddalenie skargi.

Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 26 listopada 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej popierał skargę zaś pełnomocnik organu wnosił o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270) [dalej ustawa p.p.s.a.] Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania określoną w art.240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] wydała bowiem ta sama osoba a mianowicie działający z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. Zastępca Dyrektora I.G.-C..

Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa uchylenia ostatecznej decyzji odmawiającej przedłużenia zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych. Jest to sprawa określona w ustawie z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201 poz.1540 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art.8 tej ustawy do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej.

W myśl art.240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art.130-132.

Zgodnie z treścią art. 130 § 1 pkt. 6 O.p. pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

W myśl zaś art. 221 O.p. w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.

W związku z rozbieżnościami w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącymi stosowania w postępowaniu odwoławczym zasad wyłączenia pracownika, który wydał zaskarżoną decyzję w postępowaniu toczącym się przed tym samym organem uchwałą w składzie siedmiu sędziów z dnia 18 lutego 2013 r., I GPS 2/12 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zagadnienie prawne przekazane przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmując, że art. 130 § 1 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy (Lex nr 1271653).

Należy zaznaczyć, iż istotą instytucji prawnej wyłączenia jest zapewnienie realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ, który nie jest zainteresowany w sposobie jej rozstrzygnięcia. Przepisy dotyczące wyłączenia spełniać mają funkcję gwarancyjną i chronić bezstronność oraz obiektywizm orzekania, zapewniać warunki uczciwego procedowania i zwiększać zaufanie do organów administracji (tak wskazał NSA m.in. w wyroku z 12 stycznia 2012 r., II GSK 1432/10). Ratio legis instytucji wyłączenia polega na stworzeniu prawnych warunków przyczyniających się do wyeliminowania wszelkich wątpliwości, co do bezstronności pracowników (P. Suwaj, Gwarancje bezstronności organów administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Wrocław 2004 r., s. 170).

W celu zapewnienia bezstronnego i sprawiedliwego procedowania uznać trzeba za zasadne dążenie do możliwie najszerszego eliminowania sytuacji, w których pracownik biorący już wcześniej udział w czynnościach konkretnego postępowania administracyjnego i mający przez to wyrobiony już pogląd, byłby determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z poprzednim udziałem w tym postępowaniu przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie tej samej sprawy. Pracownik taki ma już określony pogląd na stan faktyczny i sposób rozstrzygnięcia sprawy. W związku z czym w razie ponownego rozpoznania przez niego sprawy powstają wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu.

W sytuacji określonej w art.221 Ordynacji podatkowej decyzje w obu instancjach wydaje ten sam organ. W takiej sytuacji brak jest podstaw aby w stosunku do decyzji w postępowaniu uruchamianym odwołaniem, wyłączony był zakaz zajmowania się tą samą sprawą przez osobę, która "brała udział w wydaniu" decyzji pierwszoinstancyjnej. Jedynym dopuszczalnym wyjątkiem w tym zakresie jest osoba piastująca funkcję organu podatkowego tzn. Minister Finansów, Dyrektor Izby Celnej czy Dyrektor Izby Skarbowej. Tylko osoby piastujące tą funkcję mogą wydawać decyzje w obu instancjach i w stosunku do nich wyłączony jest zakaz , o którym mowa w art.130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Zakaz taki obowiązuje natomiast w sytuacji gdy decyzje wydaje pracownik działający z upoważnienia organu podatkowego. Innymi słowy w przypadku gdy decyzję pierwszoinstancyjną wydał pracownik działający z upoważnienia organu podatkowego to, stosownie do art.130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, jest on wyłączony od udziału w postępowaniu uruchomionym na skutek wniesienia odwołania od tej decyzji. (Komentarz do art.221 Ordynacji podatkowej Jacek Brolik wyd. Lex 2013r.).

Jak trafnie podniesiono w uzasadnieniu uchwały w spr. I GPS 2/12 skoro organami podatkowymi w sprawach, o których mowa w art. 221 Ordynacji podatkowej są jednoosobowe organy podatkowe, a w ich imieniu decyzje wydają upoważnieni pracownicy będący pracownikami aparatu urzędniczego tych organów, to zawsze istnieje możliwość takiego doboru osób upoważnionych, aby decyzje wydawali ci pracownicy, którzy nie wydawali ich w poprzedniej fazie postępowania.

Wymieniona uchwała składu siedmiu sędziów w spr. I GPS 2/12 ma moc wiążącą dla wszystkich składów orzekających sądów administracyjnych co wynika z treści art.269 § 1 p.p.s.a. Jest zatem również wiążąca dla sądu orzekającego w niniejszej sprawie.

W rozpoznawanej sprawie decyzję z dnia 21 stycznia 2013r. wydał działający z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. Zastępca Dyrektora I.G.– C. i zaskarżoną decyzję wydała także ta sama osoba tzn. I.G.– C.. Stanowi to naruszenie art.130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej gdyż pracownik działający z upoważnienia organu podatkowego, który wydał decyzję pierwszoinstancyjną był wyłączony od udziału w postępowaniu uruchomionym wskutek wniesienia odwołania od tej decyzji. Naruszenie przepisu art.130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej stanowi podstawę wznowienia postępowania określoną w art.240 § 1 pkt 3 O.p. Zaznaczyć należy, że ustawodawca nie wiąże tej podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego z nastąpieniem konsekwencji w postaci wpływu na wynik sprawy lub nawet potencjalnego istotnego wpływu na ten wynik. W konsekwencji stwierdzonej wadliwości sąd nie mógł zatem poddać kontroli zaskarżonej decyzji w jej materialnoprawnym aspekcie.

Reasumując Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa stanowiące podstawę do wznowienia postępowania określoną w art.240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Decyzje w obu instancjach wydała bowiem ta sama osoba a mianowicie Zastępca Dyrektora Izby Celnej w Ł. I.G.– C., która była wyłączona od udziału w postępowaniu odwoławczym na podstawie art.130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 b.) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu i ponownie rozpoznać sprawę w postępowaniu odwoławczym z pominięciem osób, które brały udział w wydaniu decyzji organu I instancji z dnia [...].

Wobec tego, że skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 p.p.s.a. i § 18 ust.1 pkt.1 c.) w związku z § 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.) Sąd zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 937 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 200 zł – wpis sądowy, 720 zł – wynagrodzenie pełnomocnika i 17 zł – opłata skarbowa. Sąd uwzględnił wniosek pełnomocnika strony skarżącej zawarty w skardze o przyznanie mu wynagrodzenia w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej. Niniejsza sprawa jest skomplikowana pod względem prawnym. Wymagała ona głębokiej analizy obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych. Pełnomocnik strony skarżącej poniósł duży nakład pracy w sporządzenie skargi o czym świadczy fakt, że liczy ona 49 stron. Mając zatem na uwadze charakter sprawy oraz wielkość nakładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy Sąd uznał, że zasadne będzie przyznanie stronie skarżącej wynagrodzenia w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej tj.720 zł (240 zł x 3).

Sąd nie podzielił poglądu organu wyrażonego w piśmie procesowym z dnia 22 listopada 2013r., iż postępowanie winno zostać umorzone gdyż w dniu 29 października 2010r. wygasła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] o udzieleniu spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...].

Faktem jest, że okres na który wydano spółce zezwolenie upłynął w dniu 29 października 2010r. lecz nie oznacza to, że postępowanie w niniejszej prawie stało się bezprzedmiotowe. Należy zaznaczyć, że przedmiotem skargi jest odmowa uchylenia decyzji z 8 lutego 2010r. o odmowie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności na automatach o niskich wygranych na kolejne 6 lat. Obowiązkiem Sądu jest ocena legalności tej decyzji. W przypadku ewentualnego stwierdzenia, że odmowa zmiany decyzji z 8 lutego 2010r. była niezgodna z prawem to może to rodzić określone konsekwencje prawne. W takim przypadku strona może bowiem rozważać możliwość wystąpienia z ewentualnymi roszczeniami odszkodowawczymi o ile spełnione będą warunki do przyznania takiego odszkodowania. Zdaniem Sądu ocena legalności zaskarżonej decyzji może zatem powodować określone skutki prawne. W związku z czym, w przekonaniu Sądu, brak jest podstaw do uznania, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Sąd w obecnym składzie nie podzielił poglądu organu w tym zakresie. Wspomnieć tylko należy, że Naczelny Sąd Administracyjny również rozpoznawał merytorycznie skargi kasacyjne w podobnych sprawach a nie umarzał postępowanie jako bezprzedmiotowe mimo, iż upłynął już okres na który wydane zostało zezwolenie (por. wyroki NSA z 20 maja 2013r. w srp. II GSK 797/11, z 25 września 2013r. w spr. II GSK 686/11, z 11 lipca 2013r. w spr. II GSK 334/12 i z 14 czerwca 2013r. w spr. II GSK 855/11).

D.Cz.