Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 380/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 oar. 1 pkt 1 lit a i c ppsa
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant referent stażysta Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz J. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN, organ) decyzją z dnia [...] grudnia nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2018r. nr [...] o odmowie potwierdzenia, że J. K. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018r. poz. 690- dalej: ustawa o działaczach opozycji).

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Wnioskiem z dnia 25 stycznia 2018r. J. K. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: IPN) o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Po rozpatrzeniu wniosku Prezes IPN wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2018 wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2018r. Wskazał, że otrzymana decyzja jest bezzasadna i nie oparta na żadnych faktach.

Prezes IPN po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2018r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2018r. (nr wskazany na wstępie). W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 4 i 5 ww. ustawy oraz wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty dotyczące wnioskodawcy m. in. Sprawę Operacyjnego Rozpoznania kryptonim "[...]" nr ew. [...], sygn. [...], w której znajduje się notatka służbowa sporządzona w dniu [...] kwietnia 1983r. przez por. Z. S. z rozmowy operacyjnej przeprowadzonej z J. K. w dniu [...] kwietnia 1983r. Jak wynika z treści wskazanej notatki, wnioskodawca przekazał por. S. m. in. informacje dotyczące J. L. oraz sytuacji [...] podziemia. W wyniku dokonanej kwerendy odnaleziono także inne dokumenty dotyczące J. K. m. in. Kwestionariusz ewidencyjny pseudonim "[...]" dot. J. K., nr ewidencyjny [...], sygn. akt [...]. We wskazanych wyżej aktach znajduje się również sporządzona w dniu [...] października 1984r. przez st. insp. SA RUSW w [...] mł. chorążego M. U. charakterystyka Sprawy Operacyjnej Rozpracowania krypt. "[...]" nr ew. [...], z której wynika, że Wydział [...] KW MO prowadził z J. K. dialog operacyjny. Z wnioskodawcą prowadzone były kierunkowe rozmowy operacyjne pod kontem pozyskania go do współpracy z SB. Przedstawiona była mu propozycja współpracy, utrzymywano z nim przez pewien okres planowane spotkania, na których J. K. przekazywał ustne informacje m.in. dotyczące J. L. i perspektyw działania "Solidarności" w podziemiu na terenie [...]. Organ dodatkowo zauważył, że odnaleziona w aktach o sygn. akt [...] charakterystyka Sprawy Operacyjnego Rozpracowania krypt. "[...]", nr ew. [...], sporządzona w dniu [...] października 1984 r. przez st. insp. SB RUSW w [...] mł. chor. M. U. potwierdza, że wnioskodawca przekazał pracownikom Służby Bezpieczeństwa informacje dotyczące J. L. i perspektyw działania "Solidarności" w podziemiu na terenie [...].

Zdaniem organu wskazany powyżej dokument znajdujący się w aktach o sygn. [...], tj. notatka służbowa sporządzona ,w dnia [...] kwietnia 1983 r. przez por. S. z rozmowy Operacyjnej przeprowadzonej z Panem J. K. w dniu [...] kwietnia 1983 r. spełnia kryteria opisane w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. została wytworzona przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Udział wnioskodawcy w wytworzeniu tego dokumentu polegał na tym, że przekazał on w trakcie spotkania z funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa informacje, które zostały następnie zawarte w omawianej wyżej notatce służbowej z dnia [...] kwietnia 1983 r.

Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust.1 i art. 4 ustawy o, działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy i nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Z obowiązujących przepisów prawa wynika jednoznacznie, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności - okoliczności wskazane w art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, po drugie zaś - czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, a nie ustalać przebieg ewentualnej tajnej współpracy na podstawie m.in. wyjaśnień strony (czym zajmuje się sąd w postępowaniu lustracyjnym). Prezes Instytutu Pamięci Narodowej nie może uwzględnić w postępowaniu, materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez stronę oraz informacji wynikających z przekazanych przez nią dokumentów.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że ponowna analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do wnioskodawcy zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. W związku z powyższym nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Niezgadzając się z powyższym orzeczeniem J. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję Prezesa IPN z [...] grudnia 2018r. w całości i zarzucając naruszenie przepisów :

1. postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie, co przejawiło się wydaniem zaskarżonej decyzji, pomimo błędnego ustalenia, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zachowały się dokumenty wytworzone przy udziale Skarżącego, w ramach czynności wykonywanych przez Skarżącego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, tj. pomimo błędnego ustalenia, że w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka określona art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, co organ stwierdził przede wszystkim w oparciu o notatkę służbowa sporządzona w dniu [...] kwietnia 1983 r. przez por. Z. S. z rozmowy operacyjnej przeprowadzonej ze Skarżącym w dniu [...] kwietnia 1983 r. "(Organ powołuje się również na kwestionariusz ewidencyjny kryptonim "[...]" oraz charakterystykę sprawy operacyjnego rozpracowania krypt. "[...], sporządzoną w dniu [...] października 1984 r. przez st. Insp. SB RUSW w [...] mł. chor. M. U.), podczas gdy powyższych ustaleń nie sposób poczynić, wobec następujących okoliczności oraz dowodów, że:

a/ nie odnaleziono deklaracji/zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa lub jakiegokolwiek innego dokumentu podpisanego przez skarżącego, który świadczyłby o działalności skarżącego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa;

b/ zarówno notatka służbowa sporządzona w dniu [...] kwietnia 1983 r. przez por. Z. S. z rozmowy operacyjnej przeprowadzonej ze skarżącym w dniu [...] kwietnia 1983 r. jak również kwestionariusz ewidencyjny kryptonim "[...]" oraz charakterystyka sprawy operacyjnego rozpracowania krypt. "[...]", sporządzona w dniu [...] października 1984 r. przez st. Insp. SB RUSW w [...] mł. chor. M. U.:

- nigdy nie zostały podpisane przez skarżącego, nie zostały mu okazane przez podmioty sporządzające te dokumenty, nie zostały sporządzone w obecności skarżącego, jak również nie zostały sporządzone przy świadomości skarżącego, co do tego, że takowe dokumenty będą sporządzane przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa;

- nie wskazują na to, że dokumenty te zostały wytworzone przy udziale skarżącego lub w ramach czynności wykonywanych przez skarżącego;

- nie zasługują na przymiot wiarygodności w zakresie ich treści, z uwagi na ich sprzeczność, z następującymi dowodami oraz okolicznościami:

• brak podpisów skarżącego pod powyżej opisanymi trzema dokumentami;

• sprzeczność treści tychże dokumentów w zakresie procedur przygotowania do pozyskania, procedur samego pozyskania, podstawowych zasad współpracy, procedur łączności oraz kontroli tajnych współpracowników, które winni stosować wyżej opisani oficerowi Służby Bezpieczeństwa sporządzający wyżej opisane dokumenty, na mocy instrukcji o pracy operacyjnej Służby Bezpieczeństwa resortu spraw wewnętrznych, stanowiącej załącznik do Zarządzenia nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1970 r. (dalej"Instrukcja Pracy Operacyjnej SB"), a ściślej rzecz ujmując sprzeczność, w szczególności w zakresie procedur opisanych w § 10-§ 13 oraz § 15-§16 Instrukcji Pracy Operacyjnej SB;

• sprzeczność treści tychże dokumentów z notatką służbową - starszego kustosza archiwalnego, Wydział [...] IPN z dnia [...] kwietnia 2018 r., znajdującą się w aktach sprawy, z której wynika m.in., że:

- skarżący kolportował i przechowywał literaturę bezdebitową;

- był podejrzany o kontakt z działaczami Solidarności;

- w aktach [...] t. 2 odnaleziono kartę koordynacyjną dot. skarżącego, w której brak jest informacji dot. współpracy z organami bezpieczeństwa;

- dnia 16 marca 1984 r. wydano nakaz aresztowania za skarżącym w związku z kolportażem literatury bezdebitowej - nielegalnych wówczas wydawnictw, po czym skarżącego następnie tymczasowo aresztowano;

- w aktach [...] odnaleziono informacje o zatrzymaniu w dniu [...] kwietnia 1983 r. skarżącego oraz o wydaniu nakazu osadzenia w areszcie, w związku z podejrzeniem o gromadzenie i rozpowszechnianie materiałów poligraficznych wytworzonych po dniu 13 grudnia 1981 r., a nadto podczas przeszukania u skarżącego znaleziono u niego broszurę "[...]", ulotki "[...]" oraz miesięcznik polityczny "[...]";

- z odpowiedzi Delegatury IPN z [...] wynika, że nie odnaleziono dokumentów dot. współpracy skarżącego z organami bezpieczeństwa Państwa;

• sprzeczność treści tychże dokumentów ze znajdującymi się w aktach sprawy pismami z poszczególnych delegatur oraz oddziałów Instytutu Pamięci Narodowej potwierdzającymi brak odnalezienia informacji dot. podjęcia współpracy z organami Bezpieczeństwa Państwa lub figurowania w tychże aktach;

• sprzeczność treści tychże dokumentów z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego, tj. przy kilkuletniej inwigilacji skarżącego przez Służbę Bezpieczeństwa nie odnaleziono jakichkolwiek dokumentów podpisanych przez skarżącego mających świadczyć o jego współpracy z organami bezpieczeństwa;

• w notatce służbowej sporządzonej w dniu [...] kwietnia 1983 r. przez por. Z. S. z rozmowy operacyjnej przeprowadzonej ze skarżącym w dniu [...] kwietnia 1983 r., stwierdzono sytuacje, które nie mogły mieć miejsca, w świetle dowodów z dokumentów, w tym dokumentów urzędowych, tj. że:

- "zgodnie z zawartą w dniu [...].04.1983 roku ustną umową zgłosił się na rozmowę do KWMO J. K.", podczas gdy skarżący został zatrzymany w dniu [...] kwietnia 1983 r., został przewieziony z aresztu do Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] w dniu [...] kwietnia 1983 r. (cały dzień [...] kwietnia 1983r. trwały czynności związane z zatrzymaniem skarżącego, przeszukaniem go, jego miejsca zamieszkania oraz osadzeniem w areszcie, które były wykonywane przez innych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, aniżeli por. Z. S.) i w dniu [...] kwietnia 1983 r. wręczono skarżącemu wezwanie do stawienia się w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] w dniu [...] kwietnia 1983 r. celem przesłuchania w charakterze podejrzanego, stąd też jego stawiennictwo w dniu [...] kwietnia 1983 r. w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...];

- "spotkanie będzie w sobotę w godzinach rannych /10-11/ kontakt telefoniczny", - w sytuacji gdy skarżący w 1983r. nie posiadał aparatu telefonicznego, a tym samym por. Z. S. nie miał możliwości zadzwonienia do skarżącego;

• z załączonego do niniejszej skargi planu czynności operacyjnych w sprawie operacyjnego rozpracowania krypt. "[...]" z dnia [...] marca 1984 r. wynika, że po zatrzymaniu skarżącego w dniu [...] kwietnia 1983 r. prowadzono ze skarżącym "dialog operacyjny, nieudolny!", a także, z którego to dokumentu wynika również opis działalności opozycyjnej skarżącego;

2/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw, w postaci art. 4 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, poprzez błędną wykładnię tych przepisów, sprowadzającą się do twierdzenia, że w ramach niniejszego postępowania organ jest władny jedynie badać czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zachowały się dokumenty wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez skarżącego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, podczas gdy przy prawidłowej wykładni przedmiotowych przepisów w zakresie kognicji organu w ramach niniejszego postępowania pozostawało również ustalenie, w sposób nie budzący wątpliwości, czy skarżący był tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i w ramach współpracy wytwarzał osobiście lub przy jego udziale były wytwarzane dokumenty wskazane w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, w tym również w zakresie kognicji organu pozostawała również ocena wiarygodności znalezionych dokumentów w powyższym aspekcie.

Podnosząc wskazane powyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2018 roku nr [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania sadowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie i dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentów urzędowych wskazanych w skardze na okoliczność braku wiarygodności notatki służbowej sporządzonej w dniu [...] kwietnia 1983 r. przez por. Z. S. z rozmowy operacyjnej przeprowadzonej ze Skarżącym w dniu [...] kwietnia 1983 r. jak również braku wiarygodności kwestionariusza ewidencyjnego kryptonim "[...]" oraz charakterystyki sprawy operacyjnego rozpracowania krypt. "[...]", sporządzonej w dniu [...] października 1984 r. przez st. Insp. SB RUSW w [...] mł. chor. M. U.. A także na okoliczność braku istnienia wiarygodnych dokumentów wytworzonych przy udziale skarżącego, w ramach czynności wykonywanych przez w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, oraz braku dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy, przy jednoczesnym braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, który to materiał dowodowy znajduje się w całości w dyspozycji organu (Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - opis akt z kilkuletniej inwigilacji skarżącego w znajdującej się w aktach sprawy notatce służbowych - starszego kustosza archiwalnego, Wydział [...] IPN z dnia [...] kwietnia 2018 r.), aczkolwiek który to materiał dowodowy nie został dołączony do akt niniejszego postępowania.

W uzasadnieniu skargi szczegółowo umotywowane zostały stawiane przez skarżącego zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W ocenie sądu Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Prezesa IPN z dnia [...] grudnia 2018r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wymogu przedstawienia rzetelnej argumentacji na poparcie stanowiska organu, a więc zasad wynikających z art. 80 i 107 § 3 kpa doprowadziło do wydania negatywnej dla skarżącego decyzji mimo, że zdaniem Sądu na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie zaistniała przesłanka negatywna zawarta w art. 4 ust.2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018r., poz. 690 – dalej: ustawa o działaczach opozycji). Organ tym samym niezasadnie wydał negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie.

Stosownie do treści wskazanego wyżej art. 4 ustawy o działaczach, status działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje między innymi (pkt 2) osobie co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Według art. 5 ust 1 ww. ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej szef urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez prezesa IPN, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej spełnia warunki o których mowa w art. 4 tej ustawy.

W sprawie nie jest sporne odnalezienie w wyniku kwerendy zasobów archiwalnych zapisów archiwalnych dotyczących J. K. m. in. w notatce służbowej sporządzonej w dniu [...] kwietnia 1983 r. przez por. Z. S. z rozmowy operacyjnej przeprowadzonej z J. K. w tym dniu. Jak wynika z treści ww. notatki, skarżący miał przekazać por. S. m.in. informacje dotyczące J. [...]. oraz sytuacji [...] podziemia- Sprawa Operacyjnego Rozpracowania krypt. "[...]" nr ewidencyjny [...], sygn. [...]. W tych samych ww. aktach odnaleziono również sporządzoną w dniu [...] października 1984r. przez st. insp. SB RSUW w [...] mł. chor. M. U. charakterystyka Sprawy Operacyjnego Rozpracowania krypt. "[...]", nr ew. [...], z której wynika, że Wydział [...] KW MO prowadził z J. K. dialog operacyjny. Ze skarżącym prowadzone były kierunkowe rozmowy operacyjne pod kątem pozyskania go do współpracy z SB. Przedstawiona była mu propozycja współpracy, utrzymywano z nim przez pewien okres planowane spotkania, na których J. K. miał przykazywać ustne informacje m.in. dotyczące J. L. i perspektyw działania "Solidarności" w podziemiu na terenie [...].

Sąd zauważa zatem, że rację ma Prezes IPN twierdząc, a co należy podkreślić, że w wydawanej decyzji nie rozstrzyga ani o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa i nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, dlatego nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach dotyczących wnioskodawcy ani też do ustalania stanu faktycznego dotyczącego przeszłości wnioskodawcy. Niemniej by możliwe było wykonanie zadania powierzonego Prezesowi IPN konieczne jest dokonanie przez organ oceny czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki określone w art. 4 ustawy. Powyższe wymaga zatem nie tylko ustalenia czy w zasobach IPN zachowały się jakiekolwiek dokumenty związane z osobą wnioskodawcy, ale zbadania przez organ, że zachowane dokumenty wykazują cechy opisane w art. 4 ustawy. Organ zobowiązany jest dokonać oceny czy zachowane dokumenty niewątpliwie dotyczą osoby wnioskodawcy jak też, że dokumenty zostały wytworzone przez wnioskodawcę lub wytworzone przy jego udziale w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W przedmiotowej sprawie organ przytoczył jakie dokumenty zostały odnalezione w archiwum IPN oraz wskazał, że wskazany powyżej dokument znajdujący się w aktach o sygn.. [...], tj. notatka służbowa sporządzona w dniu [...] kwietnia 1983r. przez por. S. z rozmowy operacyjnej przeprowadzonej z Panem J. K. w dniu [...] kwietnia 1983r. spełnia kryteria opisane w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. została wytworzona przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Udział skarżącego w wytworzeniu tego dokumentu polegał na tym że przekazał on w trakcie spotkania z funkcjonariuszem SB informacje, które zostały następnie zawarte w omawianej wyżej notatce służbowej z dnia [...] kwietnia 1983r.

Należy zatem zauważyć, że art. 4 ustawy wprowadza wyraźne kryteria dokumentu, którego istnienie wskazywałoby na okoliczność współpracy ze służbami bezpieczeństwa, a mianowicie samodzielne wytworzenie tego dokumentu przez wnioskodawcę lub udział wnioskodawcy w jego wytworzeniu. Oczywiście biorąc pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu polegać musi na osobistym jego opracowaniu i podpisaniu ( jak w przypadku dokumentu będącego dwustronną umową lub w przypadku oświadczenia o zobowiązaniu do współpracy opatrzonego podpisem danej osoby), ale niewątpliwie musi tego rodzaju dokument charakteryzować obiektywna współpraca wnioskodawcy w jego powstaniu wskazująca na jego rolę, wpływ na powstanie dokumentu, co istotne, służącego operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Taką cechę będą miały więc tego rodzaju dokumenty na podstawie których możliwe jest stwierdzenie, że zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji pochodzących od wnioskodawcy, przekazanych w ramach współpracy ze służbami bezpieczeństwa, służących operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa mimo, że nie zostały opracowane lub podpisane przez daną osobę (wnioskodawcę). Określone więc w art. 4 ustawy cechy dokumentu dotyczącego wnioskodawcy winny zatem podlegać wnikliwej ocenie właściwego organu, a więc Prezesa IPN, pod kontem spełnienia określonych tam przesłanek. W przedmiotowej sprawie spośród dokumentów wymienionych przez organ jako odnalezionych w archiwum IPN organ przyjmuje, że notatka służbowa sporządzona w dniu [...] kwietnia 1983r. przez por. S. z rozmowy operacyjnej przeprowadzonej z Panem J. K. w dniu [...] kwietnia 1983r. spełnia kryteria opisane w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji tj. została wytworzona przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Jednakże zdaniem Sądu odnalezione w zasobach IPN dokumenty (opisane powyżej, których uwierzytelnione kopie znajdują się w aktach sprawy) w tym w szczególności wskazana przez organ notatka służbowa sporządzona w dniu [...] kwietnia 1983r. przez por. S., nie wykazują zdaniem sądu związku pomiędzy wytworzeniem dokumentów, udziałem skarżącego w ich wytworzeniu i kwalifikacją tej czynności jako wykonywanej w ramach jego działania w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa i przydatnością dokumentów do operacyjnego zdobywania informacji przez organy bezpieczeństwa. W ocenie sądu organ nieprawidłowo ocenił, że materiał dowodowy w postaci odnalezionych dokumentów stanowiących adnotacje w urządzeniach ewidencyjnych lub adnotacje funkcjonariuszy organu bezpieczeństwa państwa stanowią wystarczającą podstawę do oceny, że adnotacje te zostały wytworzone przy udziale skarżącego. To zdaniem sądu wyraz dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, bowiem brak jest jakichkolwiek innych dokumentów, które po zestawieniu ich treści z wytworzonymi przez pracowników urzędu służby bezpieczeństwa własnymi adnotacjami ewidencyjnymi wskazywałyby na rolę skarżącego w powstaniu dokumentów służących określonemu celowi tj. operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W szczególności należy w tym miejscu podkreślić, że wskazywany przez organ dokument – notatka służbowa sporządzona w dniu [...] kwietnia 1983r. przez por. S. a zatem przez funkcjonariusza SB przy braku podpisania tego dokumentu przez skarżącego i braku innych dokumentów, z których wynikałoby, że skarżący jako tajny współpracownik faktycznie przekazywał informacje na temat J. L. i perspektyw działania "Solidarności" w podziemiu na terenie [...] nie wykazują by dokument ten wytworzony został przy współudziale skarżącego jako tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Sąd zauważa w tym miejscu, że analiza stanu zasobów archiwalnych pod takim kątem, a więc istnienia dowodów stanowiących ślad współpracy i wykonywania czynności oczekiwanych od tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia istnienia jakichkolwiek dokumentów dotyczących wnioskodawcy sugerujących możliwość jego współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Dokumenty, które mają znaczenie muszą być dokumentami wytworzonymi przez wnioskodawcę lub "współtworzonymi", w określonych warunkach, a więc w ramach czynności tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa i służyć operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa.

W ocenie sądu istniejące w zasobach archiwalnych IPN dokumenty stanowiące adnotacje ewidencyjne oraz notatki funkcjonariuszy SB, dotyczą osoby o danych personalnych odpowiadających osobie skarżącego, jednak nie odzwierciedlają w sposób dostateczny udziału skarżącego w powstaniu zarówno tych dokumentów, ani jakichkolwiek innych.

Ocena dokonana przez organ, że dokumenty te powstały przy udziale skarżącego w szczególności dokument notatka służbowa sporządzona w dniu [...] kwietnia 1983r. przez por. S. z rozmowy operacyjnej, bowiem udział skarżącego w wytworzeniu tego dokumentu polegał na przekazaniu w trakcie spotkania funkcjonariuszowi SB informacji, które następnie zostały zwarte w tej notatce, nieznajdującą dostatecznego potwierdzenia w treści któregokolwiek z odnalezionych dokumentów. Nadto zestawienie treści wskazanej wyżej notatki Z. S. z kserokopiami dokumentów (dokumenty z zasobów archiwalnych IPN) złożonych przez skarżącego do Sądu (w kontekście samej daty spotkania Z. S. i skarżącego) wskazuje, że notatka nie może być uznana za wiarygodny dowód. Powyższą niewiarygodność potwierdza również przedłożona przez skarżącego kserokopia Planu czynności operacyjnych w sprawie operacyjnego rozpracowania krypt. "[...]" z dnia [...] marca 1984r. gdzie m. in. wskazano "Po zakończeniu przeszukania z J. K. prowadzone były w Wydz. [...] KW MO rozmowy operacyjne w trakcie których nawiązano z nim dialog operacyjny. nieudolny" – dopisane odręcznie. (przeszukanie miało miejsce [...] kwietnia 1983r.).

Zdaniem sądu z powodu braku możliwości, ustalenia w oparciu o odnalezione w zasobach IPN dokumenty, obiektywnego związku, nawet pośredniego między aktywnością skarżącego, a powstaniem tych dokumentów, nie jest zasadna ocena, że dokumenty stanowiące materiał dowodowy spełniają przesłanki określone w art. 4 pkt 2 ustawy.

Dlatego też w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną przy dokonywaniu wszechstronnej analizy odnalezionych w zasobach archiwalnych IPN dokumentów dotyczących osoby skarżącego, w tym również w kontekście dokumentów przedłożonych przez stronę skarżącą.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.