Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 919/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2004 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. S. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku E. S.

o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportowania do pracy przymusowej do III Rzeszy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że strona złożyła wniosek po upływie terminu określonego w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem wnioski zaopiniowane przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych wraz z dowodami potwierdzającymi rodzaj i okres represji, zainteresowane osoby mogą składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r. Termin ten ma charakter terminu materialnoprawnego, do którego nie stosuje się proceduralnej instytucji przywrócenia terminu, a jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. S. podała m.innymi, że o możliwości ubiegania się o przyznanie określonych ustawą uprawnień dowiedziała się po upływie wskazanego w uzasadnieniu decyzji terminu, który nie był jej wcześniej znany, a decyzję o umorzeniu postępowania uważa za krzywdzącą i niesprawiedliwą. Ponadto opóźnienie w złożeniu wniosku spowodowane było trudnościami w uzyskaniu dokumentów potwierdzających fakt deportacji do pracy przymusowej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję podnosząc, że skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających złożenie wniosku w ustawowym terminie.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca podniosła argumenty tożsame z przytoczonymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i domagała się jego merytorycznego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W oparciu o art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 powołanego aktu ).

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem ( legalność ) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Zgodnie zaś z art. 145 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umowa międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydana została decyzja.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zmianami ). Zgodnie z art. 4 ust. 5 tej ustawy wnioski o przyznanie uprawnień zaopiniowane przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych wraz z dowodami potwierdzającymi rodzaj i okres represji, zainteresowane osoby mogły składać do dnia 31 grudnia 1999 r.

Oceną zgodności z prawem tego przepisu zajął się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 17 czerwca 2003 r. P 24/02 ( OTK – A 2003/6/55 ) stwierdził, iż art. 4 ust. 5 w/w ustawy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Następstwem tego jest utrata mocy obowiązującej powyższego przepisu.

W dacie rozpoznawania sprawy przez Sąd przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia już nie obowiązywał. Oznacza to, że organ zastosował nieprawidłową podstawę prawną, gdyż podjął rozstrzygnięcie w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją. Stan ten wypełnia znamiona art. 145 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Zasadą jest, iż sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego.

Skoro zatem okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego, w oparciu o który organ wydał zaskarżoną decyzję z Konstytucją jest podstawą do wznowienia postępowania, to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 120 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami ) – ( por. wyrok NSA z dnia 25 października 1999 r. IISA 1294/99, LEX nr 46246; wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., IVSA 1360/97, LEX nr 47852 ).

O zwrocie poniesionych przez skarżącą kosztów wpisu sądowego orzeczono zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami ).

Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za bezprzedmiotowe.