Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 802/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w części odmawiającej E. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] czerwca 2017 r. do [...] października 2017 r.; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. M. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 802/18

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi E.. M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] maja 2018 r.

nr [...] wydana w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że ostateczną decyzją z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał E. M. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką K. K. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. w kwocie 520 zł miesięcznie.

Wnioskami z dnia [...] czerwca 2017 r. E. M. zwróciła się do Prezydenta M. [...] o uchylenie w trybie art. 155 K.p.a. decyzji z [...] października 2016 r. oraz o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z [...] czerwca 2017 r. Nr [..] Prezydent M. [...] odmówił uchylenia w trybie art. 155 K.p.a. decyzji Prezydenta M. [...] z [...] października 2016 r. (pkt 1) oraz odmówił przyznania E. M. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką K. K. (pkt 2).

W uzasadnieniu wskazał, że wg orzeczenia o zaliczeniu K. K. do osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2016 r., niepełnosprawność ta istnieje od [...] lipca 2009 r., tj. od 72 roku życia. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej: u.ś.r.) dotycząca momentu powstania niepełnosprawności, co powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Z tej przyczyny brak było także podstaw prawnych do wzruszenia decyzji z [...] października 2016 r.

W wyniku odwołania E. M., opisana wyżej decyzja Prezydenta M. [...] została utrzymana w mocy decyzją SKO z [...] sierpnia 2017 r. nr [...].

Na skutek skargi E. M. w sprawie orzekał WSA w Rzeszowie, który wyrokiem z 29 listopada 2017 r. II SA/Rz 1094/17 uchylił decyzję SKO z [...] sierpnia 2017 r. oraz decyzję Prezydenta M. [...] z [...] czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu zauważył, że wskazane przez organy administracji powody dla których odmówiono przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

w rzeczywistości nie zachodziły. Z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z 21 października 2014 r. sygn. K/38 przeszkody w tym zakresie nie stanowił zarówno moment powstania znacznego stopnia niepełnosprawności u matki skarżącej, jak i okoliczność, że skarżąca w związku ze sprawowaną nad nią opieką miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tej sytuacji zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zarówno

z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy (poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r.), jak również z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, gdyż fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego jako nie mogący stanowić przeszkody do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego obligował organy do uchylenia decyzji przyznającej ten zasiłek (w związku z upływem w dacie orzekania przez Sąd okresu zasiłkowego zakreślonego decyzją

z 18 października 2016 r., wiązało się to z wymogiem ustalenia prawa do kontynuowania pobierania tego świadczenia przez skarżącą). Sąd wskazał, że zastosowanie w sprawie art. 17 u.ś.r. w sposób w jaki uczyniły to organy prowadziłoby do niedopuszczalnego ukształtowania sytuacji prawnej skarżącej.

W związku z tym - w toku ponownego rozpatrywania wniosku skarżącej - niezbędne jest pominięcie przez organy administracji tę części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą TK wskazanym wyrokiem uznał za niezgodną z Konstytucją.

Prowadząc ponownie postępowanie Prezydent M. [...] decyzją

z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne z wniosku E. M. o uchylenie w trybie art. 155 K.p.a. decyzji Prezydenta M. [...] z dnia [...] października 2016 r.

Ponadto odrębną decyzją z tej samej daty nr [...], działając na podstawie art. 104 K.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1b, art. 24 ust. 1 i 4, art. 32 ust. 1d u.ś.r.:

I. odmówił przyznania E. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z opieką nad K. K. na okres od 1 czerwca do 31 października 2017 r. (pkt 1),

II. przyznał E. M. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z opieką nad K. K. na okres:

- od 1 listopada do 31 grudnia 2017 r. w kwocie 1 406 zł miesięcznie,

- od 1 stycznia 2018 r. bezterminowo w kwocie 1 477 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu wskazał, że matka wnioskodawczyni jest osobą w znacznym stopniu niepełnosprawną (zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności dla Miasta [...] z [...] lutego 2016 r. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od [...] lipca 2009 r.), ponadto orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS uznana została za niezdolną do samodzielnej egzystencji na czas oznaczony (data końcowa nieczytelna), przy czym w orzeczeniu tym nie wskazano ani daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji, ani okoliczności z którymi pozostaje ona w związku. Wnioskodawczyni nie pozostaje w zatrudnieniu, ani nie świadczy innej pracy zarobkowej.

Organ stwierdził, że w związku z ww. okolicznościami oraz wytycznymi zawartymi

w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2017 r. nakazującym pominąć niekonstytucyjną część art. 17 ust. 1b u.ś.r., wnioskodawczyni spełnia przesłanki

art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając jednak na uwadze treść art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. i pozostawaniu w obrocie prawym decyzji z [...] października 2016 r. na mocy której ustalono E. M. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, która to została wykonana a przyznane świadczenie wypłacone w całości, możliwe jest przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od 1 listopada 2017 r.

Odwołanie od tej decyzji złożyła E. M. zarzucając naruszenie art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie mimo że w czerwcu 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz złożyła oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuciła nadto naruszenie art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie mimo że doszło do zbiegu uprawnień do świadczeń, a także naruszenie art. 31 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była następstwem błędu organu. Odwołująca wskazała także na naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez brak rozważenia istoty sprawy oraz niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zawnioskowała o uchylenie decyzji w części i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 czerwca do 31 października 2017 r., ewentualnie uchylenie decyzji w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Opisaną na wstępie decyzją z [...] maja 2018 r. SKO – powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 17 u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreśliło, że wnioskodawczyni sprawowała i sprawuje całodobową opiekę nad matką, w związku z czym nie podejmuje zatrudnienia. Mając na uwadze związane z tym ustalenia oraz stanowisko WSA w Rzeszowie wyrażone w wyroku

z dnia 29 listopada 2017 r. SKO uznało, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki uprawniające do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaznaczyło jednak, że z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 5, wytyczne zawarte

w wyroku, a także fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego (na mocy decyzji z [...] października 2016 r.), odwołująca spełnia przesłanki uprawniające do świadczenia pielęgnacyjnego nie od daty złożenia wniosku o jego przyznanie, lecz od 1 listopada 2017 r., tj. od upływu okresu obowiązywania decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Decyzja z [...] października 2016 r. została bowiem w całości wykonana i wygasła na skutek upływu terminu do którego miała obowiązywać (do 31 października 2017 r.).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów Kolegium uznało je za niezasadne. Odnośnie naruszenia art. 31 u.ś.r. wyjaśniło, że warunkiem wypłaty świadczeń rodzinnych za okres 3 lat wstecz jest konieczność wzruszenia decyzji dotychczasowej, co w stanie faktycznym nie miało miejsca.

Skargę na decyzję Kolegium z [...] maja 2018 r. do WSA w Rzeszowie złożyła E. M. wnosząc o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 czerwca do 31 października 2017 r., ewentualnie uchylenie decyzji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Kwestionowanej decyzji zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego poprzez:

- zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., mimo że dokonała wyboru świadczenia;

- niezastosowanie art. 24 ust. 2 u.ś.r. mimo że w czerwcu 2017 r. złożyła wniosek

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz złożyła oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego;

- niezastosowanie art. 27 ust. 5 u.ś.r. mimo że w stanie faktycznym doszło do zbiegu świadczeń pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a skarżąca dokonała wyboru świadczenia.

Skarżąca wskazała również na naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jako uzasadniona zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało wnioskiem E. M. z [...] czerwca 2017 r. i dotyczyło ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego) w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką K. K.

Fakt przysługiwania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia nie budzi już wątpliwości, co zostało przesądzone prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie

z 29 listopada 2017 r. II SA/Rz 1094/17, uchylającym decyzję SKO z [...] sierpnia 2017 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z [...] czerwca 2017 r. o odmowie uchylenia w trybie art. 155 K.p.a. decyzji tego organu z [...] października 2016 r. o przyznaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r.) oraz o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; szczegółowe motywy tego rozstrzygnięcia zostały przedstawione w uzasadnieniu tego wyroku i ich ponowne przywoływanie jawi się jako zbędne.

Obecnie spór w sprawie sprowadza się do prawidłowego określenia, od kiedy wnioskodawczyni przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. czy jak utrzymuje, świadczenie powinno być jej przyznane od miesiąca złożenia wniosku, czy też jak przyjęły orzekające w sprawie organy, dopiero od upływu okresu obowiązywania decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, tj. od 1 listopada 2017 r. (w związku z czym przyznając od tej daty to świadczenie, odmówiły jednocześnie jego przyznania na okres od 1 czerwca do 31 października 2017 r.)

Rację w tej kwestii należy przypisać skarżącej, a zaskarżona decyzja wraz

z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta M. [...] w części odmawiającej przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego jako dotknięte naruszeniem prawa materialnego (art. 24 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r.) mającym wpływ na wynik sprawy podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Wg powołanego w podstawie prawnej decyzji organu I instancji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy przepis ten jednak nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którym

w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Mimo że zasadniczym celem tych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń (ich istotą jest rekompensata opiekunowi osoby niepełnosprawnej utraty dochodów z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), to nie wyklucza to możliwości przyznania innego świadczenia w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. W praktyce oznacza to wybór przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, z czym wiąże się jednocześnie konieczność rezygnacji

z dotychczas otrzymywanego (w dacie złożenia wniosku przez skarżącą wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego wynosiła 520 zł miesięcznie, zaś świadczenia pielęgnacyjnego 1406 zł). W realiach sprawy skarżąca dała temu wyraz zwracając się wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego o uchylenie w trybie art. 155 K.p.a. decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy (zgodnie z tym przepisem, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być

w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony); w wyniku załatwienia tego wniosku Prezydent M. [...] decyzją

z [...] kwietnia 2018 r. umorzył jako bezprzedmiotowego postępowanie o uchylenie

w trybie art. 155 K.p.a. decyzji z [...] października 2016 r. przyznającej E. M. specjalny zasiłek opiekuńczy z uwagi na upływ wskazanego w niej okresu jego pobierania, tj. od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r.

W myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W sytuacji zatem jednoczesnego złożenia [...] czerwca 2017 r. przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (z akt sprawy nie wynika, by był on dotknięty brakami) oraz wniosku o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy

z [...] października 2016 r. (czym dała wyraz woli pobierania świadczenia pielęgnacyjnego), w sytuacji gdy obiektywnie spełniała ona ustawowe przesłanki do skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne (co wynika ze wskazanego wyżej wyroku WSA w Rzeszowie z 29 listopada 2017 r. II SA/Rz 1094/17), świadczenie to powinno zostać jej przyznane od 1 czerwca 2017 r. Jak wynika

z okoliczności sprawy, nie stało się tak z przyczyn tkwiących tylko i wyłącznie po stronie organów administracji, które dokonując błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznały, że takie świadczenie w ogóle jej nie przysługuje. Z uwagi na datę wyrokowania przez Sąd w sprawie II SA/Rz 1094/17 (29 listopada 2017 r.) skutkowało to pobieraniem przez skarżącą do końca okresu wskazanego w decyzji

z [...] października 2016 r. (31 października 2017 r.) niższego kwotowo specjalnego zasiłku opiekuńczego, mimo że w tym okresie możliwe było pobieranie przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. W tym kontekście akceptacja dokonanej decyzją Prezydenta M. [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. (utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją Kolegium) odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od

1 czerwca do 31 października 2017 r. stanowiłaby de facto przerzucanie na skarżącą finansowych skutków wadliwego działania tych organów, którego to stanowiska Sąd nie podziela. Pomija bowiem ono całkowicie fakt obowiązywania w dacie złożenia wniosku regulacji art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz obowiązek jego uwzględnienia przy wydawaniu decyzji, do czego tak organ I jak i II instancji nie ustosunkował się, koncentrując się na decydującej w ich ocenie okoliczności upływu okresu obowiązywania decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.

W ocenie Sądu, okoliczność ta nie może przesądzać o pozbawieniu skarżącej uprawnień wynikających z wyboru korzystniejszego świadczenia jaką stwarzał dla niej art. 27 ust. 5 u.ś.r., zwłaszcza że mając pełną świadomość możliwości dokonania wyboru w sposób wyraźny wskazała, pobieraniem którego świadczenia jest zainteresowana. Naruszenie tego przepisu wraz z art. 24 ust. 2 u.ś.r. znajdujące odzwierciedlenie w niezasadnym pozbawieniu skarżącej prawa pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie 1 czerwca - 31 października 2017 r. skutkuje koniecznością uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) P.p.s.a. zaskarżonej decyzji oraz odnoszącej się do tego czasookresu części decyzji organu I instancji.

Ponieważ w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 b) i art. 27 ust. 5 u.ś.r. niedopuszczalne jest pobieranie przez tę samą osobę za ten sam okres z tytułu sprawowania opieki dwóch świadczeń a decyzja z [...] października 2016 r. w związku z upływem okresu zasiłkowego została już w całości wykonana, wiąże się to z potrzebą podjęcia przez orzekające w sprawie organy administracji właściwych działań mających na celu urzeczywistnienie oświadczenia skarżącej odnośnie wyboru wskazanego przez nią świadczenia (za sprzeczne z wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa" należałoby uznać oczekiwanie, że skarżąca w celu sanowania wadliwych działań organów administracji powinna zrezygnować z dochodzenia za wskazany okres przysługującego jej uprawnienia do pobierania wyższego kwotowo świadczenia pielęgnacyjnego zamiast specjalnego zasiłku opiekuńczego).

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko o możliwości przyznania

w takiej sytuacji - za okres od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - świadczenia odpowiadającego różnicy między już wypłaconym świadczeniem a wybranym świadczeniem korzystniejszym dla strony (por. wyroki WSA w Krakowie z 20 marca 2018 r. III SA/Kr 1578/17 - LEX nr 2477062 i z 24 maja 2018 r. III SA/Kr 353/18 - LEX nr 2505200, wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r. II SA/Op 302/18 - LEX nr 2556341).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie zwraca jednakże uwagę na regulację art. 32 ust. 1 u.ś.r. (stanowiącą na gruncie tej ustawy odpowiednik art. 155 K.p.a.), zgodnie z którym właściwy organ może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że decyzje w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie rodzinne są decyzjami konstytutywnymi, kształtującymi sytuację strony wyłącznie na przyszłość, a więc z mocą od wydania decyzji uchylającej bądź zmieniającej decyzję ostateczną (ex nunc). Trudno bowiem orzekać o przyznaniu świadczenia i określać inną datę jego wypłaty w sytuacji, gdy zainteresowanemu wypłacono już przyznany zasiłek (por. m.in. wyroki NSA z dnia 4 lutego 2010 r. I OSK 1208/09 - LEX nr 591223, z dnia 10 lipca 2009 r. I OSK 1501/08 - LEX nr 554913 i z dnia 19 stycznia 2009 r. I OSK 535/08 – LEX nr 499576). W związku z tym wyłącznie zaistnienie jednej z dwóch pierwszych przesłanek wskazanych w art. 32 ust. 1 u.ś.r. (tj. zmiana sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny albo nabycie przez członka rodziny prawa do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) może uzasadniać zmianę lub uchylenie decyzji od daty jej wydania i ukształtowanie na przyszłość nowego zakresu uprawnień strony (w praktyce dotyczy to sytuacji, gdy w dacie zaistnienia wskazanych przesłanek decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia nie została jeszcze w całości wykonana).

W sytuacji, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie upłynął już okres na jaki specjalny zasiłek opiekuńczy został przyznany, tj. decyzja z [...] października 2016 r. została

w całości wykonana, jej uchylenie lub zmiana z mocą wsteczną i związane z tym pozbawienie strony prawa do wypłaconego jej już świadczenia może nastąpić wyłącznie na podstawie trzeciej przesłanki wskazanej w art. 32 ust. 1 u.ś.r., jaką jest instytucja świadczenia nienależnego, rozpatrywana w kontekście art. 30 ust. 2 tej ustawy (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2016 r. I OSK 3157/14 - LEX nr 2082596, wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 lipca 2018 r. II SA/Go 368/18 – LEX

nr 2529064 i z 28 października 2009 r. II SA/Go 649/09 - LEX nr 573725, wyrok WSA w Lublinie z 30 maja 2018 r. II SA/Lu 429/18 – LEX nr 2525584). Jedynie

w przypadku zaistnienia sytuacji nienależnie pobranych świadczeń decyzja uchylająca lub zmieniająca przyznane uprawnienia ma charakter aktu deklaratoryjnego, co umożliwia wyeliminowanie z obrotu decyzji wstecz (ex tunc).

Ponownie rozpatrując sprawę obowiązkiem organów będzie podjęcie działań mających na celu przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 czerwca do 31 października 2017 r., w szczególności poprzez rozważenie - ze względu na zaistniały zbieg świadczeń - wszczęcia postępowania w sprawie uznania wypłaconego jej w powyższym okresie specjalnego zasiłku opiekuńczego za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu (ewentualnie dokonania stosownego rozliczenia tych świadczeń za dany okres).

Z opisanych wyżej względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O należnych skarżącej kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. z 2015 r.,

poz. 1800 ze zm. (pkt II wyroku).