Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 894/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 14 ust. 1, art. 22, art. 27 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 24 ust. 1,, art. 37 ust. 2, art. 59 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Dnia 15 grudnia 2017roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 1. oddala skargę 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi D. W. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. Z. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017r., poz. 562 ze zm.), § 2, § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015r., poz. 364), art. 15 ust. 1, art. 19a rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.181.48), art. 4, art. 24 ust. 1, art. 37 ust.2 art. 40, art. 41 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69), art. 2, art. 93, art. 96 ust. 3 art. 59 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania A. B. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016 rok w pomniejszonej wysokości.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 18 maja 2016r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, w treści którego ubiegała się o przyznanie płatności ONW do działek rolnych o łącznej powierzchni 5,08 ha.

W dniu 2 września 2016r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz wzajemnej zgodności. Z wykonanych kontroli sporządzono raport, do którego dołączono szkice działek rolnych oraz dokumentację fotograficzną.

Decyzją z dnia [...]., nr [...] organ I instancji przyznał stronie płatność ONW w kwocie 843,54 zł. Płatność została pomniejszona o 28,19 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności. Na działce rolnej C o zadeklarowanej we wniosku powierzchni 0,16 ha stwierdzono powierzchnię 0,09 ha, a to znaczy także, że działka nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni, zatem różnica w deklaracji wynosi 0.16 ha. Na działce rolnej D o zadeklarowanej we wniosku powierzchni 0,25 ha stwierdzono powierzchnię 0,20 ha , a zatem różnica w deklaracji wynosi 0,05 ha. Łączna powierzchnia deklarowana do płatności ONW została więc pomniejszona o 0,21 ha ( 5,08 ha – 0,21ha = 4,87ha) W dniu 21 marca 2017r. strona złożyła odwołanie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie gdy chodzi o działkę rolną C został wykluczony z płatności obszar o powierzchni 700 m2 , na którym rośnie trawa i zioła. Stwierdził, że raport z kontroli zawiera karygodne błędy, w obu raportach podano urządzenie GPS, podczas gdy w toku drugiej kontroli urządzenie nie było wykorzystane. Ponadto w dniu 2.09. 2016 r. nie był obecny podczas kontroli , a w raporcie wpisano, że uczestniczył.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW).

Zgodnie z § 2 rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE.L.347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013;

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit, a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;2) położonych na obszarach ONW.

Płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329) w brzmieniu z dnia 15 marca 2010r., Dz. U. Nr 39, póz. 219), zwane dalej "5- letnim zobowiązaniem", do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Stosownie do treści § 3 rozporządzenia, wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ wyjaśnił, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Stosownie bowiem do treści art. 59 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 wszystkie wnioski o przyznanie płatności są objęte kontrolami administracyjnymi. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Zgodnie z art. 24 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:

a)poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;

b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;

c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

W myśl art. 37 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 kontrole na miejscu obejmują pomiar obszaru i weryfikację kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań i innych obowiązków dotyczących obszaru zgłoszonego przez beneficjenta w ramach systemów pomocy lub środków wsparcia, o których mowa w ust. 1. W przypadku beneficjentów, którzy ubiegają się o płatności bezpośrednie w ramach systemów wymienionych w załączniku 1 do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i których użytki rolne obejmują głównie obszary utrzymujące się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, kontrola na miejscu obejmuje również weryfikację minimalnych działań prowadzonych na tych obszarach, o których to działaniach mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 "

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrole na miejscu są realizowane metodą inspekcji terenowej lub metodą foto. Z akt sprawy wynika, iż w analizowanym przypadku kontrola została przeprowadzona metodą inspekcji terenowej. Kontrola metodą inspekcji terenowej polega na przeprowadzeniu wywiadu terenowego i pomiarów terenowych w odniesieniu do co najmniej 50% ogólnej liczby działek rolnych zadeklarowanych przez rolnika we wniosku. Pomiar granic działek rolnych jest wykonywany przy zastosowaniu różnego sprzętu pomiarowego np. tachimetru, odbiornika pomiarów satelitarnych GPS, taśmy mierniczej itp. Wybór metody pomiaru i sprzętu pomiarowego jest uzależniony od uwarunkowań występujących w terenie, tj. kształtu i wielkości mierzonej działki rolnej oraz rzeźby terenu. Wybór w tym zakresie należy do osoby realizującej czynności kontrolne.

W myśl art. 59 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)Nr 1306/2013 właściwy organ sporządza sprawozdanie z każdej przeprowadzonej kontroli na miejscu. Stosownie zaś do treści art. 41 ust. l Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej zgodnie z przepisami niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie z kontroli, które umożliwia szczegółowy przegląd przeprowadzonych kontroli oraz wyciągnięcie wniosków na temat zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami.

Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 2 września 2016r. w gospodarstwie rolnym A. B. została przeprowadzona na miejscu, metodą inspekcji terenowej. Kontrola objęła wszystkie zadeklarowane we wniosku działki rolne. W toku kontroli stwierdzono zawyżenie powierzchni działki rolnej C oraz D. Z raportu z czynności kontrolnych wynika, że powierzchnia działki rolnej C faktycznie wynosiła 0,09 ha (we wniosku 0,16 ha) a działki rolnej D - 0,20 ha (we wniosku 0,25 ha). Powyższe ustalenia, tj. pomiary powierzchni gruntów dokonane zostały m.in. w oparciu o załączniki graficzne złożone przez stronę. Na przedmiotowych dokumentach wnioskodawca oznaczył obszar na którym prowadzi działalność rolniczą (załącznik graficzny nr 3/5 dot. działki C oraz załącznik graficzny nr 1/5 dot. działki D). W toku czynności kontrolnych, inspektorzy terenowi dokonując pomiarów zgodnie z wyrysem działek na załącznikach stwierdzili, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku nie była zgodna ze stanem faktycznym (tj. szkic pomiaru działki C oraz szkic pomiaru działki D). W przypadku działki rolnej C wykluczona została zachodnia część działki, a w odniesieniu do działki D wyłączono część południowo –wschodnią. Z adnotacji na szkicach pomiaru wynika, że obszar wyłączony stanowił nieużytek. Dla zobrazowania stanu gruntu, zostały wykonane zdjęcia (kierunek oraz miejsce wykonania zdjęć zostało oznaczone na szkicach pomiaru działek). Fotografie działki C o nr 1,2,3 oraz D o nr 6, 9,10, 11 i 12 w sposób nie budzący wątpliwości przedstawiają obszar nieużytkowany rolniczo. Producent składając wniosek o przyznanie płatności na 2016r. powinien podjąć niezbędne dla danej pory roku i warunków prace rolnicze. Jak ocenił organ, z raportu kontroli wynika, że strona takich czynności nie zrealizowała w przypadku ww. działek. Utrwalony na fotografiach wykonanych w różnych częściach ww. działek stan szaty roślinnej wskazuje, że na wykluczonym z dopłat obszarze nastąpiło zaniedbanie w zakresie gospodarki łąkowej, w szczególności w kontekście systematycznego wykaszania runi łąkowej. Na zdjęciach uwidoczniono silne przerośnięte oraz zachwaszczone trawy nie poddane żadnym zabiegom agrotechnicznym, jak również gęste zakrzaczenia i zadrzewienia. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w toku czynności kontrolnych materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że stan, w jakim znajdowały się grunty w dniu kontroli, jest efektem braku rolniczego użytkowania przedmiotowych gruntów.

W przypadku pozostałych działek nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, powierzchnia zgłoszona odpowiadała powierzchni zmierzonej w toku kontroli.

Organ wskazał, że w piśmie z dnia 17 czerwca 2016r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego, po przeprowadzeniu ponownej weryfikacji raportu z kontroli w związku z złożonym przez A. B. odwołaniem, podtrzymał ustalenia w nim zawarte wskazując, że na działce C/C1 stwierdzono 0,09 ha TUZ, pozostałą część na dzień kontroli stanowiły wieloletnie zachwaszczenia i budynki niekwalifikujące się do płatności. Na działce D/D1 stwierdzono 0,20 ha TUZ, pozostałą część stanowiły na dzień kontroli wieloletnie zachwaszczenia, zakrzaczenia sąsiadujące z korytem rzeki(...) "

Z ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na miejscu w odniesieniu do działki C oraz D, w sposób jednoznaczny wynika, iż obszar wykluczony przez inspektorów terenowych nie kwalifikował się do wnioskowanych dopłat.

W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do podważenia dokonanych ustaleń w toku kontroli na miejscu w zakresie dokonanych pomiarów zadeklarowanych we wniosku działek i ustalenia wielkości powierzchni kwalifikowanej do pomocy, czy kwestionowania metody dokonywania pomiarów. Jak bowiem wynika z art. 38 ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 6 oraz art. 39 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014, powierzchnię tę określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Unii normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,25-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Można uwzględniać całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem że jest ona w pełni kwalifikowalna. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię kwalifikowalną netto, Kwalifikowalność działek rolnych weryfikuje się za pomocą wszelkich odpowiednich środków. Weryfikacja ta, w stosownych przypadkach, obejmuje również sprawdzenie uprawy. W tym celu, w uzasadnionych przypadkach, wymaga się dodatkowych dowodów. Właściwe organy mogą wykorzystywać teledetekcję oraz techniki globalnych systemów nawigacji satelitarnej (GNSS) tam, gdzie jest to możliwe.

Z powyższych przepisów wynika, że ustawodawca pozostawia państwom członkowskim dowolność stosowania metod pomiaru powierzchni, pod tym jednakże warunkiem, że zastosowana metoda gwarantuje dokładność pomiaru co najmniej na poziomie określonym przez unijne normy techniczne. W tym zakresie ustawodawca unijny, jak i krajowy w art. 75 § 1 K.p.a., wprowadza otwarty i szeroki katalog środków dowodowych - metod pomiaru powierzchni, spełniających przynajmniej minimalne standardy dokładności pomiaru. Wybór metody pomiaru wobec tego pozostawiony jest swobodzie podmiotu dokonującego pomiaru. Bez wątpienia o wyborze metody będą decydować w znacznym stopniu również uwarunkowania i ukształtowanie terenu, wielkość i kształt działek, występowanie na nim urządzeń pomniejszających faktycznie możliwą do zadeklarowanej uprawy rolnej powierzchnię, tj. rowy melioracyjne, tereny pod stacje służące obsłudze wodnej czy energetycznej itp., jak i okoliczność nieutrzymywania w dobrej kulturze rolnej powierzchni o nieregularnych kształtach.

W niniejszej sprawie organ przeprowadził kontrolę na miejscu metodą inspekcji terenowej tj. wizytując zadeklarowane działki (oceniając wizualnie) i dokonując oceny stanu zadeklarowanych upraw, zaś pomiary powierzchni faktycznie wykorzystywanej pod zadeklarowane uprawy dokonane zostały za pomocą urządzenia GPS, a poczynione ustalenia udokumentowano stosownymi zapisami do protokołu z kontroli i załączonym do protokołu szkicem graficznym działek, wykonanymi zdjęciami poszczególnych działek (zawierającymi dokładny opis poszczególnych działek oraz kierunek wykonywania zdjęć). Bez wątpienia zastosowana przez organ metoda kontroli zadeklarowanych działek nie tylko była dozwolona przez ustawodawcę unijnego, ale wręcz mieściła się w szerokiej definicji metod kontroli. Kontrola na miejscu została wykonana przez inspektorów terenowych legitymizujących się stosownymi imiennymi upoważnieniami do realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni czyli dysponowali odpowiednią wiedzą i doświadczeniem w zakresie przeprowadzania kontroli gruntów deklarowanych do dopłat, czyli spełnili warunki określone w § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 marca 2017r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015r., poz 473). Stosownie natomiast do treści § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzenia czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 (Dz.U. 2015r., poz. 1344) przewiduje, że w przypadku, gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport w terminie 14 dni od dnia otrzymania kopii raportu z czynności kontrolnych. Korzystając z przysługującego stronie uprawnienia A. B. złożył w dniu 31 stycznia 2017r. zastrzeżenia do wyników kontroli, które po rozpatrzeniu przez wykonawcę kontroli nie wpłynęły na zmianę wyników kontroli, o czym strona została poinformowana w piśmie z dnia 14 lutego 2017r.

Podsumowując organ stwierdził, że powierzchnia użytków rolnych zawarta w protokole z kontroli na miejscu, spełniających wymagania określone w art. 41 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 to faktyczna powierzchnia, na której kontrolerzy w toku kontroli stwierdzili zadeklarowane we wniosku uprawy, do powierzchni działek rolnych nie wliczono powierzchni nie użytkowanej rolniczo, zatem brak podstaw do podważenia ustaleń dokonanych w toku czynności kontrolnych w zakresie działki rolnej C oraz D.

Ponadto organ nadmienił, że w dniu 6 września 2016r. została przeprowadzona kontrola na miejscu, która dotyczyła przestrzegania w gospodarstwie przez stronę zasad wzajemnej zgodności czyli wymogów, które powinni spełniać beneficjenci płatności w zakresie dobrej praktyki rolniczej, dbałości o środowisko, jakości żywności i dobrostanu zwierząt. W toku tych czynności kontrolnych nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.

W dalszej kolejności organ przedstawił szczegółowo sposób ustalenia płatności wyjaśniając, że do płatności zgłoszono działki o łącznej powierzchni 5,08 ha ( działka A o pow. 4,20ha, działka B o pow. 0,47 ha, działka C o pow. 0,16 ha, działka D o pow. 0,25ha). Powierzchnia stwierdzona to 4,87 ha, gdyż wykluczona została działka C, której faktyczna powierzchnia była mniejsza niż minimalna powierzchnia działki rolnej uprawiona do dopłat czyli 0,10ha oraz części działki D - 0,05 ha, na której stwierdzono nieużytek. Różnica między powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wynosiła 0,21 ha, co stanowi 4,31% powierzchni stwierdzonej (stwierdzona różnica 0,21 ha x 100 %) / pow. stwierdzona 4,87ha = 4,31%)

Zgodnie z brzmieniem art. 18 ust. 6 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 " (...) jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw (...)." Kwestię obniżek i włączeń w zakresie płatności ONW reguluje art. 19a Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, który stanowi: " 1.Jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 mniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

2.Jeśli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej zgodnie z ust. 1 za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną, o której mowa w tym ustępie, zmniejsza się o 50 %, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego."

Ponieważ w analizowanym przypadku procentowa różnica wynosiła 4,31%, wysokość przysługującej stronie płatności ON W została odpowiednio pomniejszona stosownie do treści art. 19a ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 ( w uzasadnieniu przedstawiono szczegółowo sposób wyliczenia należnej płatności).

Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy:

a. niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;.

b. niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;

c. niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;

d. dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;

e. niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b);

f. zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b).

Zdaniem organu przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej, jak również strona w odwołaniu nie wskazuje na żadną z okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013. Zawyżenie powierzchni działek C i D nie może być uznane za oczywistą omyłkę, ponieważ oczywista omyłka to błąd małej wagi, który można dostrzec na pierwszy rzut oka. Nieprawidłowość, której wykrycie wymaga przeprowadzenia określonych działań kontrolnych, nie może być uznany za omyłkę o takim charakterze. Nikt poza stroną nie mógł orientować się lepiej, co do tego jaką powierzchnię działki rolnej uprawia i zgłasza do płatności. Stwierdzona różnica nie jest również nieznaczna skoro stanowi 4,31 % powierzchni stwierdzonej.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podkreślił, że zgodnie art. 27 ust. 1 ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei stosownie do treści art. 27 ust. 2, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle cyt. przepisów w postępowaniu w sprawie przyznania płatności organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o raport z kontroli, który zawiera karygodne błędy. W 2016r. w gospodarstwie strony zostały przeprowadzone dwie kontrole na miejscu: w dniu 2 września 2016r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzona metodą inspekcji terenowej oraz w dniu 6 września 2016r. w zakresie wzajemnej zgodności. Z obu kontroli zostały sporządzone raporty. Kontrola wzajemnej zgodności, jak wyjaśnił Kierownik Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego w piśmie z dnia 14 lutego 2017r. ze względu na jej charakter i konieczność uzyskania szczegółowych informacji dotyczących m.in. w zakresie stosowania na terenie gospodarstwie środków ochrony roślin, produktów biobójczych odbyła się z udziałem producenta, w przeciwieństwie do kontroli kwalifikowalności powierzchni która została przeprowadzona pod jego nieobecność. Odnosząc się do adnotacji zawartej w protokole w zakresie kwalifikowalności powierzchni, iż producent był obecny podczas czynności kontrolnych szczegółowo wypowiedział się Kierownik Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego w piśmie z dnia 20 lutego 2017r. zapis jest wynikiem błędu spowodowanego kopią danych z raportu z kontroli wzajemnej zgodności w aplikacji Mobilny Inspektor w urządzeniu GETAC CHX X20 służącym do pomiarów jak i zapisów wyników kontroli (raport elektroniczny), która również miała miejsce w gospodarstwie w innym terminie tj.: w dniu 6 września 2016r. Zgodnie z oświadczeniem inspektora – F. N. podczas kontroli powierzchniowej w dniu 2 września 2016r. strona nie była obecna. Organ wskazał, że zasady przeprowadzenia kontroli regulują przepisy Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 21 sierpnia 2015r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzenia czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020, które nie uzależniają przeprowadzenia kontroli na miejscu od zgody kontrolowanego. W ramach kontroli nie jest wymagane zarówno powiadomienie o kontroli, jak i obecność przy bezpośrednich czynnościach. Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli. W związku z powyższym nieobecność przy przeprowadzonej kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności nie stanowi o nieważności wykonanej kontroli, jak również nie jest przesłanką, która miałaby wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie przyznania płatności na rok 2016.

Odnosząc się do kwestionowanego przez stronę sposobu wyliczenia procentowego zawyżenia organ wyjaśnił, że różnica procentowa w wysokości 4,31%, dotycząca płatności ONW, obliczona została w sposób zgodny z obowiązującym prawem. Biorąc pod uwagę zawyżenie powierzchni o 0,21 ha organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 19a Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014. Organ odwoławczy zaznaczył, że dostrzega fakt, że decyzja organu I instancji nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., jednak nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, a wadliwość w tym zakresie może poprawić organ II instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący nie zgadzając się z treścią zaskarżonej decyzji podniósł, że kontrola na miejscu została przeprowadzona pod jego nieobecność, wyliczenie powierzchni jest niezgodne ze stanem rzeczywistym, podczas kontroli inspektor nie używał sprzętu pomiarowego oznaczonego w raporcie kontroli, a mapy okazane z geoportalu są nieadekwatne do stanu rzeczywistego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego popierał skargę wskazując na rozbieżności miedzy dotychczas przyjmowanymi granicami działek a obecnymi granicami okazując wydruk z mapy ze strony internetowej "mapy.geoportal.gov.pl" z dnia 25 października 2017r.

W głosie do protokołu rozprawy pełnomocnik wnosił o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając naruszenie: 1.przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7 i 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 3 §1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 5 lutego 2015 r. przez zaniechanie zgromadzenia i umożliwienia stronie zapoznania się z całym materiałem dowodowym, w tym brak możliwości odczytu danych zapisanych na płycie i ustosunkowania się do materiału dowodowego, niezałączenie do akt książek procedur wskazanych w deklaracji bezstronności precyzującej zasady wykonywania czynności terenowych, niewskazanie przez organ precyzyjnych danych dokonywanych pomiarów w czasie kontroli na nieruchomości (współrzędnych pomiarów ).

2 art. 9 k.p.a. w zw. z art. 3 §1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 5 lutego 2015 r. przez ograniczenie prawa strony do informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych przez uniemożliwienie zapoznania się z materiałem utrwalonym na płycie załączonej do akt oraz niewskazania metody i urządzenia jakim dokonywano pomiarów.

3. art. 10 w zw. z art. 79a §1 k.p.a. w zw. z art. 3 §1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 5 lutego 2015 r., przez ograniczenie prawa strony do aktywnego udziału w postępowaniu - uniemożliwienie udziału w kontroli, co skutkowało wadliwym niezakwalifikowaniem części obszarów oraz niewskazanie przed wydaniem decyzji warunków jakich nie spełnił wnioskodawca w celu uzyskania dofinansowania.

4. art. 79 §1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 25 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 przez zaniechanie powiadomienia strony o planowanych czynnościach oględzin i spowodowało niemożność bieżącego ustosunkowania się do zastrzeżeń kontrolerów.

5. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 §1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 5 lutego 2015 r. przez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego i ustalenie, że część z upraw to nieużytki oraz, że uprawa na działce A/A1 nie kwalifikuje się do dofinansowania.

6. art. 37 § 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez brak danych, czy osoby uczestniczące w kontroli były imiennie upoważnione przez Agencję do wykonania czynności na nieruchomości wnioskodawcy, co rodzi przypuszczenie, że nie były upoważnione.

7. art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 §1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 5 lutego 2015 r. poprzez zaniechanie dokonania weryfikacji czy kontroler winien podlegać wyłączeniu z rozpoznania niniejszej sprawy – pod deklaracją bezstronności załączoną do akt nie ma podpisów osób uczestniczących w kontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) dalej p.p.s.a. który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji – Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. przyznającą skarżącemu płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2016 r. ( dalej płatność ONW) w pomniejszonej wysokości. Przyczyną pomniejszenia płatności było stwierdzone, w trakcie przeprowadzonej w dniu 2 września 2016 r. kontroli na miejscu, zawyżenie we wniosku o przyznanie płatności powierzchni działki C ( zgłoszono 0,16 ha , stwierdzono 0,09 ha) i powierzchni działki D ( zgłoszono 0,25 ha , stwierdzono 0,20 ha). Skarżący we wniosku o przyznanie płatności ONW zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 5,08 ha, a w wyniku przeprowadzonej kontroli kwalifikowalności powierzchni stwierdzono, że użytkowane rolniczo są działki o łącznej powierzchni 4,87 ha.

Skarżący nie zgadza się z wynikami tej kontroli kwestionując także prawidłowość jej przeprowadzenia. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie są w ocenie Sądu uzasadnione, a zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi.

Na wstępie wskazać należy, że tryb i warunki, przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ( dalej ONW) określa ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 562 ze zm.) oraz wydane na podstawie jej art. 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz. U. 2015 poz. 364 ze zm.). Tak więc podniesione w głosie do protokołu zarzuty naruszenia przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( m.in. art. 3 §1 i art. 37 §1 i 2 ) nie mogą być uznane za zasadne.

Jak stanowi art. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 ( tj. w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013, 1306/2013 i 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. oraz w przepisach wydanych w trybie tych rozporządzeń), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /.../ , chyba że ustawa stanowi inaczej. Ustawodawca przyznaje zatem pierwszeństwo przepisom ustawy regulującym tryb postępowania w sprawach o przyznanie m.in. płatności ONW i przepisom zawartym we wskazanych rozporządzeniach unijnych, a dopiero w zakresie nieuregulowanym zastosowanie mają przepisy k.p.a.

Jak stanowi art. 14 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 , w przepisach ustawy oraz przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 .

Zgodnie z art. 22 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie, a więc to rolnik ubiegający się o przyznanie pomocy wskazuje we wniosku konkretne działki i ich powierzchnię do płatności ONW i bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane podpisując wniosek oraz oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością ONW, w tym oświadczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie pomocy.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl ust. 2 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ustanowiona w art. 27 ust. 2 ustawy reguła dowodzenia oznacza, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organu roszczenie pomocowe, a na organie ewentualne udowodnienie wystąpienia przesłanek podważających twierdzenia strony i pozwalających na wydanie decyzji odmownej.

Brzmienie przytoczonego przepisu, podobnie jak regulacja zawarta w art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z 5 lutego 2015 r. a poprzednio w ustawie z 2007 r. o tych płatnościach , wprowadza istotne ograniczenia obowiązków dowodowych organów administracji. Organy zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Organ nie ma obowiązku poszukiwania i przeprowadzania z urzędu dowodów na poparcie stanowiska strony. To rolnik ma obowiązek wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego. Art. 27 ust. 1 wyłączył więc obowiązywanie w tym postępowaniu zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. ( patrz np. wyrok NSA z dnia 30. 11. 2016 r. II GSK 1007/15, wyrok NSA z 25.11.2016 r. II GSK 1113/15, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim II SA/Go 475/16 z 12.10.2016 r. dostępne www.nsa.gov.pl )

Weryfikując dane zawarte we wniosku skarżącego o przyznanie płatności ONW na 2016 r. organ w rozpatrywanej sprawie przeprowadził w dniu 2 września 2016r ł kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni, która wykazała zawyżenie we wniosku powierzchni działek C i D. oraz w dniu 6 września 2016 r. kontrolę w zakresie przestrzegania w gospodarstwie skarżącego zasad wzajemnej zgodności. Ustalenia poczynione w toku kontroli zawarte w protokołach kontroli są dowodem w sprawie i podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Raport z kontroli należy uznać za dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy. Zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. przepisy § 1 i 2 tego przepisu nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu, ale w rozpoznawanej sprawie skarżący ustaleń zawartych w protokole skutecznie nie podważył, a jego zastrzeżenia i uwagi należało ocenić albo jako nieuzasadnione albo gołosłowne.

Gdy chodzi o zarzut przeprowadzenia kontroli bez obecności skarżącego to przede wszystkim należy podkreślić, że organy nie mają obowiązku powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia kontroli i zagwarantowania stronie uczestnictwa w czynnościach kontrolnych, choć oczywiście, o ile to nie koliduje z celem kontroli można rolnika o kontroli uprzedzić. Przeprowadzenie jednak takiej kontroli bez udziału strony nie dyskredytuje jej wyników. art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1306/2013 w sprawie finasowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr485/2008 ( Dz. Urz. UE L 2013.347.549) przewiduje, że system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Jak stanowi art. 24 ust. 1 rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 809/2014 w sprawie zasad stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/13 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz UE L 201.227.69) kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku, zgodności ze wszystkim kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków , na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków, przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. W myśl art. 25 rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 809/2014 kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem, że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni.

Takie brzmienie przepisu wskazuje, że organ nie ma obowiązku powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Zasadą mają być raczej kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie rolnika o kontroli ma być wyjątkiem. Ocena w tym zakresie pozostaje w kompetencji organu, który dokonuje jej biorąc pod uwagę celowość takiego powiadomienia dla skuteczności kontroli. Ani powiadomienie o kontroli, ani obecność rolnika przy kontroli nie jest warunkiem ważności jej wyników. W tym kontekście podnoszone zarzuty, że o kontroli pracownicy agencji powiadomili telefonicznie matkę skarżącego a nie jego nie mogą mieć istotnego znaczenia, skoro również ten numer telefonu był podany w Agencji. Jak stanowi art. 37 ust. 2 tego rozporządzenia Komisji Europejskiej kontrole na miejscu obejmują pomiar obszaru i weryfikację kryteriów kwalifikowalności zobowiązań i innych obowiązków dotyczących obszaru zgłoszonego przez beneficjenta w ramach systemów pomocy lub środków wsparcia, o których mowa w ust. 1. W przypadku beneficjentów, którzy ubiegają się o płatności bezpośrednie w ramach systemów wymienionych w załączniku I do rozporządzenie (UE) nr 1307/2013 i których użytki rolne obejmują głownie obszary utrzymujące się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, kontrola na miejscu obejmuje również weryfikację minimalnych działań prowadzonych na tych obszarach, o których to działaniach mowa w art.9 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013

Tak jak wskazywał organ (art. 38 ust. 2, 3), powierzchnię działek rolnych mierzy się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Unii normy techniczne. Tam gdzie jest to możliwe, właściwe organy mogą wykorzystywać teledetekcję zgodnie z art. 40 oraz techniki globalnych systemów nawigacji satelitarnej (GNSS). Z każdej kontroli na miejscu sporządza się sprawozdanie z kontroli , które umożliwia szczegółowy przegląd przeprowadzonych kontroli oraz wyciągniecie wniosków na temat zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami . W sprawozdaniu należy m.in. zamieścić dane dotyczące obecnych osób, poddane kontroli działki wraz z wynikami pomiarów każdej zmierzonej działki i zastosowanymi metodami pomiaru ( art. 41 ust. 1 rozporządzenia 809/2014).

W rozpatrywanej sprawie organ zawiadomił o pierwszej kontroli telefonicznie w dniu kontroli tj. 2 września 2016 r. Skarżący nie był obecny przy kontroli, ale jak wynika z cytowanego art. 25 rozporządzenia nie uniemożliwiało to jej przeprowadzenia. Wskazana w raporcie z kontroli zastosowana technika pomiaru przy pomocy urządzenia GPS niewątpliwie mieści się w ramach określonych w art. 38 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 i zapewnia wymaganą jakość pomiaru. W notatce służbowej załączonej do akt wskazano konkretny typ odbiornika wykorzystanego do pomiarów. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,25 metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, a maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Sporządzony raport z kontroli odpowiada wymogom wskazanym w rozporządzeniu i został przekazany skarżącemu listem poleconym w dniu 12 stycznia 2017 r. Błędne wpisanie w raporcie, że skarżący był obecny przy kontroli, co nastąpiło jak wyjaśnił organ na skutek pomyłki, gdyż skarżący był przy kontroli w dniu 6 września, nie jest wystarczające do zakwestionowania jej wyników. Zarzuty skarżącego, że pomiary nie były wykonywane urządzeniem wskazanym w raporcie są zupełnie gołosłowne, natomiast stan szaty roślinnej na działkach zgłoszonych do płatności, których powierzchnia została zawyżona, został udokumentowany zdjęciami, które potwierdzają, że były tam nieużytki. Zdjęcia zapisane zostały na załączonej płycie i jest możliwe ich obejrzenie ( zdjęcie1,2,3 – działka C, zdjęcie 6,9,10,11 12 – działka D). Kierunek oraz miejsce wykonania zdjęć zaznaczono na szkicach pomiaru działek. Nie ma zatem podstaw aby podważyć wyniki kontroli w odniesieniu do powierzchni użytkowanej rolniczo na tych działkach przyjętej przez organy. Z protokołu wynika, że kontrolujący F. N. i M. N. byli pracownikami Biura Kontroli na Miejscu, a więc posiadali odpowiednie kwalifikacje i upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Biuro Kontroli na Miejscu musi bowiem spełniać wymogi jakie określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 marca 2015 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym agencja płatnicza może powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.( Dz. U. z 2015 poz. 473), w tym warunki kadrowe określone w § 3 tego rozporządzenia. Na zastrzeżenia i uwagi wniesione po otrzymaniu protokołu przez skarżącego organ udzielił szczegółowej odpowiedzi wyjaśniając wątpliwości ,po wcześniejszym odebraniu wyjaśnień od kontrolujących. Zastrzeżenia nie wpłynęły na zmianę wyników kontroli, a organy przy braku innych, przeciwnych dowodów nie miały podstaw aby odmówić mocy dowodowej przedstawionym raportom. Wysuwane przez skarżącego uwagi co do kompetencji kontrolujących, sposobu przeprowadzenia kontroli, zachowania kontrolujących, zatelefonowania na niewłaściwy numer, wjazdu kontrolerów na podwórko, sugestie , że kontrolerzy nie byli obiektywni, bo są w bliżej nieokreślony sposób powiązani z sąsiadami skarżącego, nie mogły wpłynąć na ocenę wyników pomiarów. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu w piśmie z dnia 14 lutego 2017 r. skierowanym do A. B. odniósł się do nich, podtrzymując wyniki z kontroli. Wyjaśnił m.in., że wymóg okazania dokumentu tożsamości wynika z konieczności sprawdzenia, czy w czynnościach uczestniczy osoba uprawniona, a skarżący składając wniosek o płatność wyraził zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez ARiMR, oraz zobowiązał się do umożliwienia wstępu na teren gospodarstwa osobom upoważnionym do wykonywania kontroli i przeprowadzenia czynności kontrolnych.

Należy podkreślić, że w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił na czym polega kontrola metoda inspekcji terenowej, wskazał i przytoczył przepisy dotyczące kontroli i wyjaśnił na jakich dowodach się oparł i dlaczego. Niezrozumiały jest także zarzut posługiwania się przez organ mapami z geoportalu, gdyż w aktach administracyjnych znajdują się mapy i szkice z ARiMR. To strona skarżąca powołuje się na mapy z geoportalu, które załączyła.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 w sprawie płatności ONW , płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: 1/ na których jest: a/ położna działka rolna o powierzchni co najmniej 0,1 ha , b/ prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust, 1 lit c rozporządzenia 1307/2013; 2/ położonych na obszarach ONW .

Skoro zaś stwierdzona powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku organ prawidłowo pomniejszył płatność i przyznał ją do stwierdzonej powierzchni 4,87 ha.

W tym miejscu należy także zaznaczyć, że działka C prawidłowo została wyłączona z płatności w całości skoro powierzchnia użytków rolnych na tej działce została ustalona na 0,09 ha. Zgodnie bowiem z przywołanym przez organ § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz. U. 2015 poz. 364 ze zm.) płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: na których jest położona działka rolna /... / o powierzchni co najmniej 0,1 ha Oznacza to, że do działki C nie przysługiwała płatność ONW . Należało zatem wykluczyć z płatności całą zgłoszoną we wniosku powierzchnię działki C tj. 0,16 ha oraz część działki D 0,05 ha, łącznie 0,21 ha, tak jak to zrobił organ. Zaznaczyć także należy, że z pisma [...] Oddziału regionalnego ARiMR z dnia 10 maja 2017 r. wynika, że dla działki [...] ( działka C) maksymalna powierzchnia kwalifikowana (PEG) do płatności na kampanię 2016r. wynosi 0,09 ha. Sposób wyliczenia przysługującej stronie kwoty płatności ONW został szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu decyzji i nie budzi żadnych wątpliwości. Procentowa różnica między powierzchnia deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 4, 31 %.

Zgodnie z art. 18 ust. 6 rozporządzenia Komisji Europejskiej z dnia 11 marca 2014 r. Nr 640/2014 w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE)nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności ( Dz. Urz. UE L 2014.181.48 ) jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1 , pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw.

Ponadto, zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia Nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw , o której mowa w art. 17 ust. 1 , obszar zgłoszony do celów systemów pomocy /.../ przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 rozporządzenia , pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary . Kara administracyjna nie może jednak przekroczyć 100% wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

W myśl ust. 2 art. 19 a tego rozporządzenia Komisji (UE) jeżeli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej zgodnie z ust. 1 za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną, o której mowa w tym ustępie, zmniejsza się o 50 % , jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszony a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10% obszaru zatwierdzonego. W związku z treścią wskazanego przepisu organ prawidłowo wyliczył, że powierzchnia zatwierdzona do ONW po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchni wynosi 4,7125 ha ( 4,87 ha – 0,1575 ha = 4,7125 ha i ustalił kwotę płatności na 843,54 zł ( 4,7125 ha x 179 zł ) . Wysokość stawki ONW wynika z § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r w sprawie płatności ONW .

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w głosie do protokołu wskazać należy, że obowiązkiem organu jest udzielanie stronie w postępowaniu pouczeń i wyjaśnień ale na jej wyraźne żądanie ( art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Składając wniosek o płatność skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził, że zapoznał się z zasadami dotyczącymi przyznawania płatności. Nic nie stało na przeszkodzie aby strona zapoznała się w biurze Agencji z przepisami precyzującymi zasady wykonywania czynności terenowych i współrzędnymi dokonanych pomiarów. Należy jednak zauważyć, że zastrzeżenia strony dotyczące zachowania się kontrolujących, nawet jeżeli były uzasadnione, nie dają jeszcze podstaw do zakwestionowania wyników przeprowadzonej kontroli powierzchni zgłoszonych do płatności działek rolnych i treści urzędowego dokumentu – jakim jest sporządzony raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Na podstawie art. 250 §1 p.p.s.a. Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz. U. z 2016 r poz. 1714) t j w kwocie 240 zł powiększonej, zgodnie z § 4 ust. 3 o podatek od towarów i usług tj. w wysokości 295,20 zł.

E.C.