Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 15/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 24, art. 26, art. 315 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego S. P. kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej – organ - decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] działając na podstawie art. 24, art. 26 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej – pwp - (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt. "Sprzęgło zintegrowane z wielostopniową przekładnią mechaniczną o stałym zazębieniu", zgłoszonego do ochrony, przez skarżącego S. P., na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji organu z dnia [...] czerwca 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na w/w wynalazek, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Urząd Patentowy ustalił, że podaniem z dnia [...] sierpnia 2001 r. skarżący zgłosił w/w wynalazek do ochrony patentowej.

Zdaniem organu przedmiotowe zgłoszenie nie nadawało się do opatentowania. Jego zdaniem w ujawnionym rozwiązaniu, sprzęganie odpowiednich par kół zębatych odbywa się przez cierny układ sprzęgłowy zaproponowany przez wynalazcę. Organ wskazał, że w amerykańskim opisie patentowym [...] ujawniono rozwiązanie wielostopniowej przekładni mechanicznej o stałym zazębieniu, posiadającej dwa równoległe wałki (napędzający i napędzany), w której jeden z wałków ma koła o różnej liczbie zębów stale zazębione z kołami drugiego wałka a ponadto przekładnia posiada przesuwny mechanizm sprzęgłowy osadzony na osi podłużnej wałów przekładni. Natomiast w rozwiązaniu amerykańskim [...] ujawniono konstrukcję zbliżoną i rozwiązującą ten sam problem, mianowicie mechanizm zmiany przełożenia przekładni o podobnej budowie, w którym wykorzystano mechanizm sprzęgania wybranej pary kół przy pomocy przesuwnego zespołu sterującego.

Cechy wskazane jako istota rozpatrywanego rozwiązania są wg Urzędu oczywiste, zatem przeciętny specjalista w tej dziedzinie techniki, na podstawie posiadanej wiedzy, jest w stanie zaproponować co najmniej kilka innych wariantów "sprzęgania" wybranych par kół zębatych różniących się szczegółami konstrukcyjnymi możliwymi do zastosowania w takim rodzaju przekładni. Za każdym razem można to będzie nazwać sprzęgłem i stwierdzić, że zespół elementów tak nazwanego węzła konstrukcyjnego spełnia porównywalną rolę. W związku z tym Urząd postawił zarzut braku poziomu wynalazczego przedmiotowego rozwiązania zgodnie z art. 26 ustawy pwp, co również zawarte jest w treści uzasadnienia decyzji odmownej z dnia [...] czerwca 2009 r.

Zdaniem organu treść art. 24 pwp mówi, że patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania, natomiast treść art. 26 pwp, że wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.

Po ponownym, przeanalizowaniu zgłoszenia Urząd Patentowy stwierdził, że rozwiązanie to nie posiada poziomu wynalazczego zgodnie z art. 26 pwp. Budowa sprzęgła zastrzeganego zastrzeżeniem patentowym nr 1 nie wnosi żadnych nieoczywistych cech, które by nie wynikały ze stanu techniki.

Zgłaszający w zastrzeżeniu patentowym nr 1 zastrzega sprzęgło zintegrowane z wielostopniową przekładnią mechaniczną o stałym zazębieniu, które wyróżnia się ze stanu techniki tym, że wewnątrz lub zewnątrz napędzanych kół osadzone jest przemieszczające się ślizgowo sprzęgło po napędzanym wielowypustowym wałku przenosząc moment napędowy poprzez cierne powierzchnie prostopadłe do osi podłużnej wałów skrzyni albo wewnątrz lub zewnątrz napędzających kół osadzone jest przemieszczające się ślizgowo sprzęgło po napędzającym wielowypustowym wałku przenosząc moment obrotowy poprzez cierne powierzchnie prostopadłe do osi podłużnej wałów skrzyni.

W konstrukcji sprzęgła przedstawionej w amerykańskim rozwiązaniu [...] ujawniono przemieszczające się ślizgowo sprzęgło po napędzanym wielowypustowym wałku, natomiast oba rozwiązania przedstawione w opisach patentowych: [...] oraz [...], ujawniają przenoszenie momentu ciernego poprzez cierne powierzchnie pozostające w tym samym układzie do osi podłużnej wałów skrzyni albo wewnątrz lub zewnątrz napędzających kół.

Porównując przedmiotowe rozwiązanie z rozwiązaniami znanymi z amerykańskich dokumentów [...] oraz [...], które stanowią przeszkodę do udzielenia patentu dla niniejszego rozwiązania, nic nie wskazuje na fakt, że sprawność sprzęgła w rozwiązaniu Zgłaszającego jest większa od sprawności osiąganych przez sprzęgła przedstawione w dokumentach [...] oraz [...]. Budowa sprzęgła w amerykańskim rozwiązaniu [...] sugeruje, że przeniesienie napędu odbywa się tam bez poślizgu. Zarówno gabaryty przedmiotowego rozwiązania jak i gabaryty rozwiązań przeciwstawionych nie różnią się od siebie, jak również oba ujawniają prostoliniowy tor wybierania biegów. Rozwiązanie [...], ujawnia wybieranie biegów niekolejnych, jednocześnie ujawnia poruszanie się sprzęgła po wałku, co powoduje jego zwalnianie lub hamowanie. Każde z tych rozwiązań może być zautomatyzowane, jak również każde z nich uniemożliwia włączenie kilku biegów jednocześnie. Dzięki tarciu występującym pomiędzy elementami sprzęganymi, w rozwiązaniu [...], nie ma konieczności stosowania synchronizatorów w celu wyrównania prędkości. Budowa przedmiotowego rozwiązania wskazuję, iż praca tego sprzęgła obniżyłaby jego sprawność, czego nie można powiedzieć o rozwiązaniu [...].

Zatem zdaniem organu wszystkie efekty jakie pozwala osiągnąć rozwiązanie [...], jak również budowa przedmiotowego sprzęgła, w sposób oczywisty wynikają ze stanu techniki.

W związku z powyższym Urząd Patentowy RP postanowił jak w sentencji.

Skargę na decyzję utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek zgłoszony za numerem [...] wniósł skarżący, zarzucając rażące naruszenie prawa, a mianowicie art. 27 Konstytucji RP w związku z art. 4 oraz 5 ust. 1 ustawy o języku polskim (Dz. U. z 1999, nr 90, poz. 999 ze zm.) - ujp, przez wykorzystanie i powoływanie się przez Urząd Patentowy w toku postępowania na nieprzetłumaczone materiały obcojęzyczne.

Ponadto wskazał na naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 24 i 26 pwp przez ich zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo tego, iż stosowanie do art. 315 ust. 3 pwp przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie; art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 oraz z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 121, poz. 770) uwyn, poprzez jego niezastosowanie, pomimo tego, iż stosowanie do art. 315 ust. 3 pwp przepis ten powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie; art. 10 uwyn przez błędne przyjęcie, iż przedmiot zgłoszenia [...] nie spełnia wymogu nieoczywistości w świetle znanego stanu techniki.

Podniósł naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 1 i 3 kpa w związku z art. 252 pwp, poprzez dowolne i błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję o odmowie udzielenia patentu.

Wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2009 r. oraz decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek zgłoszony za numerem [...], ewentualnie o uchylenie w/w decyzji Urzędu Patentowego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Jego zdaniem Urząd Patentowy wydając dwie decyzje w przedmiotowej sprawie oparł się na obcojęzycznych materiałach dowodowych - publikacjach patentowych [...] oraz [...]. Dokumenty te nie zostały przetłumaczone. Jego zdaniem, z tego powodu wadliwie dokonano analizy treści tych dokumentów. Tłumaczenie tych dokumentów nie zostało też skarżącemu w żaden sposób doręczone. Takie działanie Urzędu stanowi jego zdaniem rażące naruszenie art. 27 Konstytucji RP w związku z art. 4 oraz 5 ust. 1 up, z których jednoznacznie wynika nakaz procedowania przez organy publiczne w języku polskim, w szczególności nakaz gromadzenia materiału dowodowego w tym języku "Zakres podmiotowy obowiązku posługiwania się językiem polskim jako językiem urzędowym określa art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.

Ponadto podniósł, że Urząd w niniejszej sprawie powołał się na art. 24 oraz art. 26 pwp, choć przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Przedmiotowe zgłoszenie zostało dokonane w dniu [...] sierpnia 2001 r. to jest przed wejściem w życie pwp, (ustawa weszła w życie w dniu 22 sierpnia 2001). Stosowanie do art. 315 ust. 3 pwp, ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Zatem w jego ocenie powinny mieć zastosowanie przepisy uwyn, w szczególności art. 10 tej ustawy. Urząd w niniejszej sprawie nie zastosował art. 10 uwyn, choć stosownie do art. 315 ust. 3 pwp do oceny przedmiotowego zgłoszenia przepis ten powinien mieć zastosowanie. W ocenie skarżącego dokonana przez Urząd Patentowy analiza aspektów technicznych przedmiotu zgłoszenia [...] oraz rozwiązań ujawnionych w dokumentach patentowych [...] oraz [...], jest pobieżna i nie obejmuje istoty porównywanych rozwiązań. W dokumencie patentowym [...] wał napędzający (A) i wał napędzany (B) są współosiowe, natomiast boczny wał (C) jest wałem pośrednim, zatem rozwiązanie to wymaga co najmniej trzech wałów, natomiast w przedmiotowym zgłoszeniu zastosowane są jedynie dwa wały. Ponadto rozwiązanie według [...] zawiera sprzęgło przymusowe, nie jest to zatem sprzęgło cierne, które jest zastosowane w przedmiotowym zgłoszeniu. Jego zdaniem sprzęgło według [...], podobnie jak w [...], zawiera co najmniej trzy, a nie dwa wały i również stosuje sprzęgło przymusowe, beztarciowe, w którym sprzęganie odbywa się poprzez przesunięcie kulki za pomocą suwaka. Zjawisko tarcia jest wykorzystane wyłącznie do synchronizacji kół zębatych. Jednostka transmisyjna opisana w dokumencie [...] opiera się na co najmniej trzech wałach: jednym wale wejściowym (22), jednym wale pośrednim (35) i jednym wale wyjściowym (43). Rozwiązanie według przedmiotowego zgłoszenia (zastrz. 1) zawiera jedynie dwa wały, które zostały nazwane pierwszym i drugim wałem. Podkreślono, że para wałów 22 i 35 w dokumencie patentowym [...], w sposób dowolny i arbitralny wybrana przez Urząd Patentowy z całości konstrukcji, ani nie tworzy jednostki transmisyjnej, będąc zaledwie jej podukładem, ani nie zawiera mechanizmu sprzęgła, jak to jest zastrzegane w zastrz. 1, w przedmiotowym zgłoszeniu.

Zatem, w jego ocenie para wałów 22 i 35 nie może służyć za dowód braku nowości, jak też nieoczywistości. Zauważył, że wał 22 jest bezpośrednio sprzężony z jednym i tylko jednym kołem zębatym 14 (por. opis [...] - kolumna 2, wiersze 16-17). To wał 43, oddzielny od wału 22, jest wyposażony w wolne koła zębate 16, 18 i 20 (kolumna 2, wiersze 22-23) i to on jest wyposażony w mechanizm przesuwająco-sprzęgający 11. Wał 43 obraca się niezależnie od wału 22, w łożysku 101 (kolumna 2, wiersze 24-28). Obydwa wały 22 i 43 mogą być operacyjnie połączone poprzez bezpośrednie przyłączenie koła zębatego 14 do wału 43 przez mechanizm przesuwająco-sprzęgający 11, wówczas moment siły jest przenoszony bezpośrednio z wału 22 na wał 43 z przełożeniem 1:1, ale bez operacyjnego przyłączenia wału pośredniego 35 (kolumna 2, wiersze 28-32, 35-39 i Fig. 1). To rozwiązanie redukuje jednostkę transmisyjną do mechanizmu funkcjonalnie jedno wałowego, bezprzełożeniowego (analogicznie działa mechanizm według [...], w którym koło zębate 10 na wale A nie przenosi napędu po przyłączeniu go przez kulkę D do wału B - wówczas pozostałe koła 14, 15 i 17 są odłączone i przełożenie jest 1:1). Podobna sytuacja nie może wystąpić w jednostce transmisyjnej według zgłoszenia [...]. w której pierwszy i drugi wał są równoległe (zastrz. 1), jednak nie są współosiowe. Przełożenie 1:1 również może być otrzymane, ale nie jako szczególna cecha skrzyni biegów, lecz raczej jako jedno z dowolnych przełożeń, zgodnie z wymaganiami użytkownika.

Wskazał, że w rozwiązaniu według zgłoszenia [...] nie ma wału pośredniego (występującego w dokumentach [...] oraz [...], ale jeśli wyeliminuje się wał pośredni ze skrzyń biegów w przeciwstawionych rozwiązaniach, to skrzynie te będą mogły działać wyłącznie z przełożeniem 1:1. Ponadto pierwszy wał i drugi wał, jak je ponumerowano w zastrz. 1 zgłoszenia [...], muszą wychodzić z obudowy w celu umożliwienia przekazywania momentu siły, podczas gdy w dokumentach [...] i [...] wał pośredni 35 jest zamknięty wewnątrz obudowy (Fig. 1).

Kierunek przekazywania momentu siły tj. wejście i wyjście skrzyni biegów, zostały konkretnie wskazane w przeciwstawionych dokumentach. I tak, w dokumencie [...] (kolumna 2, wiersze 15-19, 42-54, kolumna 3, wiersze 10-13: wejściem jest wał 22). W dokumencie [...] (Fig. 1) wskazano wejściowy wał napędzający ("driving shaft") A, wyjściowy wał napędzany (,.driver shaft") B. Natomiast w rozwiązaniu według zgłoszenia [...] zarówno wejście jak i wyjście dla transmisji momentu siły może być przypisane dowolnie, odpowiednio albo do pierwszego wału, albo do drugiego wału, a wybór użytkownika nie jest ograniczony przez wewnętrzną konstrukcję skrzyni biegów.

Skarżący powołując się na powyższą analizę wskazał, że rozwiązania według zgłoszenia [...] oraz publikacji patentowych [...] oraz [...], tzn. między porównywanymi rozwiązaniami istnieją istotne różnice konstrukcyjne, które rozwiązaniu według zgłoszenia [...] dają walor nieoczywistości. Różnice te przejawiają się zarówno w budowie (np. w rozwiązaniu według zgłoszenia [...] zastosowano dwa wały, podczas gdy w przeciwstawionych rozwiązaniach - trzy wały), jak i zasadach działania porównywanych rozwiązań (w przedmiotowym rozwiązaniu jest to sprzęgło cierne, zaś w przeciwstawionych rozwiązaniach - sprzęgło przymusowe).

Konstrukcja sprzęgła według zastrzeżenia nr 1 (tj. budowa, wzajemny układ i dobór poszczególnych elementów) powoduje, iż umożliwia łączne uzyskanie m.in., przeniesienie mocy bez występowania poślizgu, małych gabarytów zewnętrznych, prostoliniowy tor wybierania biegów, wybieranie biegów niekolejnych, pracę sprzęgła na sucho lub na mokro w oleju przekładni, zapewnia krótki czas przełączania biegów z możliwością zautomatyzowania tego procesu w przypadku, gdy sprzęgło porusza się po wałku napędzanym funkcję hamulca lub zwalniacza eliminuje konieczność stosowania synchronizatorów, koła zamachowego, upraszcza urządzenie ryglujące, uniemożliwiające włączenie kilku biegów.

Konstrukcja sprzęgła według wynalazku, także dzięki swej prostocie, pozwala na łączne uzyskanie efektów, które nie występują łącznie w innych znanych konstrukcjach tego typu, pomimo tego, że mają one często bardziej skomplikowaną budowę (tak jak np. w przeciwstawionych przez Urząd Patentowy dokumentach patentowych). Sprzęgło według wynalazku rozwiązuje w ten sposób zagadnienie bezskutecznie dotychczas podejmowane przez fachowców i zaspokaja pewną uświadomioną potrzebę społeczną (tj. usuwa wady znanych sprzęgieł), co jak się powszechnie przyjmuje potwierdza nieoczywistość rozwiązania technicznego (patrz np. Metodyka badania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, Wydawnictwa Urzędu Patentowego, Warszawa 1993 r., s. 24. podobnie: Stanisław Sołtysiński (w: ) Stanisław Sołtysiński, Andrzej Szajkowski, Tadeusz Szymanek, Komentarz do prawa wynalazczego; Instytut Prawa Przedsiębiorstw S.A. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1990, str. 36-39). W tym miejscu wypada podać także stanowisko orzecznictwa, które w sposób zdecydowany, potwierdzają powyższe twierdzenia "Osiągnięcie przez wynalazek zgłoszony do ochrony patentowej większej wydajności (efektywności) w zakresie użytych środków technicznych w porównaniu do znanych już rozwiązań, co do zasady spełnia przesłanki jego patentowalności w świetle przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości. W szczesólności wspomniany wyżej efekt wynalazku może być brany pod uwagę. Jako spełnienie przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości w stosunku do znanego stanu techniki." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA 3624/2002).

Jego zdaniem przepisy art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 kpa nakładają na Urząd Patentowy obowiązek wyczerpującego przeanalizowania całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy przed wydaniem decyzji, a także przytoczenia i rzetelnej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w uzasadnieniu decyzji. W toku postępowania w niniejszej sprawie Urząd Patentowy rażąco naruszył przywołane przepisy kpa poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy, poprzez błędne przyjęcie, iż do oceny zdolności patentowej zgłoszenia [...], dokonanego przed wejściem w życie pwp mają zastosowanie, pomimo dyspozycji art. 315 ust. 3 pwp, przepisy pwp. Jego zdaniem nie rozpoznał postawionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu naruszenia przez Urząd Patentowy art. 46 ust. 1 pwp, przez rozszerzenie dopiero w zaskarżonej decyzji zakresu zarzutów wobec rozwiązania będącego przedmiotem zgłoszenia [...], poprzez postawienie nowego zarzutu, tj. zarzut braku nowości, do którego Zgłaszający nie mógł się ustosunkować. Wskazał, że Urząd przeprowadził bardzo powierzchowną i tendencyjną analizę materiałów zgromadzonych w sprawie, pomijając przy tym dotychczasowy dorobek doktryny oraz orzecznictwa. Jego zdaniem Urząd nie dokonał rzetelnej analizy działania zastrzeganego w zgłoszeniu [...] rozwiązania, będącego wynikiem jego budowy. Z analizy działania, uzupełniającego analizę konstrukcji, wynika, że rozwiązania według przeciwstawionych dokumentów są całkowicie odmienne od rozwiązania zastrzeganego. Przeciwstawione rozwiązania zostały przedstawione wycinkowo, tj. jedynie poprzez cechy pozornie zbieżne z zastrzeganym rozwiązaniem, z pominięciem istotnych cech technicznych odróżniających te rozwiązania od rozwiązania będącego przedmiotem zgłoszenia [...], które to różnice powodowały, iż przeciwstawione rozwiązania różniły się istotnie sprzęgła według zgłoszenia [...]. Podniósł, że cechy techniczne przeciwstawionych rozwiązań zostały omówione przez Urząd bardzo ogólnikowo i niezgodnie z treścią przywołanych przez Urząd dokumentów patentowych. Nie dołożono należytej staranności w badaniu wynalazku ani w zestawieniu jego cech z cechami urządzeń znanych ze stanu techniki. Wskazał, że zasadnicze twierdzenia Urzędu zawarte w kwestionowanej decyzji są gołosłowne i nie znajdują oparcia w materiałach niniejszej sprawy. W zaskarżonej decyzji Urząd poprzestawał często jedynie na swoich subiektywnych i nieudokumentowanych twierdzeniach. Dopuścił się tym samym rażącego zaniedbania, jakim jest błędna analiza porównywanych rozwiązań. I tak na str. 3 zaskarżonej decyzji Urząd zawarł szereg nieprawdziwych względnie nieweryfikowalnych twierdzeń, nie mających żadnego odniesienia do badanego rozwiązania: "wynalazek nie określa sprawności sprzęgła"" (co rozumieć przez to pojęcie?), gabarytów skrzyni biegów"" (z obudową czy bez?), "prostoliniowego toru wybierania biegu" (czy to jest kierunek przesuwu suwaka, czy kierunek oddziaływania na koło zębate, lub jeszcze inny kierunek?). Porównywanie takich ogólnikowych i nieopisanych w zgłoszeniu cech z cechami urządzeń znanych ze stanu techniki jest bezprzedmiotowe i rażąco narusza przepisy pwp i kpa. Ponadto bezpodstawne jest twierdzenie Urzędu, jakoby poruszanie się sprzęgła po wałku powoduje jego zwalnianie lub hamowanie, ponieważ żaden taki efekt nie wynika z dokumentu [...]. W [...] jest sprzęgło beztarciowe, więc nieprawdziwe jest twierdzenie o braku konieczności stosowania synchronizatorów, przeciwnie, autorzy [...] już w pierwszym akapicie opisu podkreślają, że zastosowali elementy cierne w celu zapewnienia synchronizacji pomiędzy różnymi kołami zębatymi. Ponadto Urząd, bezpodstawnie i arbitralnie stwierdził, iż sprzęgło w zastrzeganym rozwiązaniu miałoby niższą sprawność (jakkolwiek by rozumieć ten parametr) niż w przeciwstawionych rozwiązaniach. Nie wyjaśnił przy tym, skąd wynika jego stanowisko, nie uwzględnił także Urząd elementarnej zasady stosowanej w procesie badań wynalazków, iż zgodnie z którą ocena nieoczywistości nie sprowadza się do tego, czy specjalista mógł wykonać przedmiot spornego patentu, lecz czy zrobiłby to spodziewając się rozwiązać problem techniczny. Często możliwe jest wykazanie, po opracowaniu wynalazku, iż specjalista mógł dojść do wynalazku poprzez połączenie oddzielnych fragmentów uprzedniego stanu techniki. Tego rodzaju rozważania nie mogą być jednak brane pod uwagę, gdyż wynikają one z analizy ex post facto (patrz: Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego, Część I Zdolność Patentowa, Warszawa 1998, str. 113). Nie jest ważne bowiem, co "przeciętny specjalista [...] jest w stanie zaproponować" (podejście ex post) (s. 2 zaskarżonej decyzji), ale co zaproponowałby w dacie zgłoszenia, nie znając zastrzeganego rozwiązania. "W ogóle szczególnej samokontroli eksperta wymaga to, że ocenia on nieoczywistość rozwiązania "post faclum", a więc gdy podane przez wynalazcę rozwiązanie może wydawać się proste. Jednakże prostota rozwiązania nie musi świadczyć o jego oczywistości" (Metodyka badań zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, Warszawa 1993, s. 23).

Wskazane powyżej uchybienia Urzędu Patentowego wskazują zdaniem skarżącego, że Urząd dokonał powierzchownej i oderwanej od stanu faktycznego, prawnego oraz dotychczasowej praktyki i orzecznictwa w zakresie oceny zdolności patentowej oraz przyjął całkowicie dowolne ustalenia w tej kwestii. Brak rzetelnej i bezstronnej analizy przedmiotu zgłoszenia patentowego [...], uwzględniającej w sposób wyczerpujący stan faktyczny i prawny sprawy doprowadził do błędnej oceny tego stanu oraz do błędnego zastosowania przepisów materialnych, co stanowi naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 kpa.

Urząd Patentowy wnosił o oddalenie skargi wskazując, że rozpatrzył cały materiał dowodowy i wskazał dokładnie okoliczności uniemożliwiające udzielenie patentu. Istotne fragmenty przeciwstawionych dokumentów patentowych, wskazujące na brak nieoczywistości rozwiązania zostały wskazane w języku polskim. W związku z powyższym, zarzut naruszenia prawa, a mianowicie art. 27 Konstytucji RP w związku z art. 4 oraz art. 5 ust. 1 nie został w tym przypadku naruszony.

Urząd zauważa, że w sentencji zaskarżonej decyzji błędnie powołano podstawę prawną. Zamiast art. 10 w/w ustawy o wynalazczości, wpisano art. 24 i art. 26 pwp. Jednak, biorąc pod uwagę uzasadnienie zaskarżonej decyzji, oczywiste jest, że decyzja została podjęta na podstawie przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości. Zdaniem Urzędu błąd ten nie może stanowić podstawy uchylenia decyzji, bowiem błędne powołanie podstawy prawnej w decyzji, jak to miało miejsce przy wydawaniu przedmiotowej decyzji nie powoduje, że decyzja taka została wydana bez podstawy prawnej. Podstawa prawna bowiem realnie istnieje, lecz nie ma o niej prawidłowej informacji w decyzji administracyjnej (tak J. Borkowski w B. Adamiak / J. Borkowski , KPA, Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, wyd. 4 , Warszawa 2002, Art.156nb.29).

Ponadto uznano, że organ nie naruszył art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 kpa w związku z art. 252 pwp. Wskazał on, że podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, czyli do właściwej oceny merytorycznej i formalnej zdolności patentowej niniejszego wynalazku. Ocena Skarżącego, iż decyzja utrzymująca w mocy decyzję o odmowie udzielenia patentu w sprawie [...] została błędnie wydana, jest tylko oceną subiektywną - nie mającą potwierdzenia zarówno w stanie faktycznym jak i prawnym przedmiotowej sprawy.

Zdaniem organu przy negatywnej ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania, którą w zaskarżonej decyzji kwestionuje skarżący, można wziąć pod uwagę osobno poszczególne cechy rozwiązania, przy założeniu, że znawca z danej dziedziny techniki byłby w stanie rutynowo (bez nadmiernego wysiłku): połączyć je w całość albo/i dostosować do potrzeb.

W przedstawionej konstrukcji sprzęgła w amerykańskim rozwiązaniu [...] ujawniono przemieszczające się ślizgowo sprzęgło po napędzanym wielowypustowym wałku, natomiast oba rozwiązania przedstawione w opisach patentowych: [...] oraz [...], ujawniają przenoszenie momentu ciernego poprzez cierne powierzchnie pozostające w tym samym układzie do osi podłużnej wałów skrzyni albo wewnątrz lub zewnątrz napędzających kół. Nie można się tu zgodzić z argumentacją Skarżącego, iż wyróżniającą cechą przedmiotowego wynalazku, jest to, że zastosowano w nim dwa a nie trzy wałki, bowiem sam Zgłaszający tą cechę umieścił w części nieznamiennej pierwszego zastrzeżenia, a więc w znanym stanie techniki.

Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia zdaniem organu zgłoszone rozwiązanie [...], w dacie jego zgłoszenia, t.j. [...] sierpnia 2001 r. nie posiadało zdolności patentowej, ponieważ nie posiadało cech, które w sposób oczywisty nie wynikałyby ze stanu techniki.

Wskazano, że skarżący nie podniósł w skardze żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na nieprawidłowość decyzji i obecnie spowodować zmianę wcześniej zajętego przez Urząd Patentowy stanowiska i z tego powodu wnoszono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne.

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. 2003, Nr 119, poz. 1117) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy o wynalazczości, gdyż przedmiotowy wynalazek pt. "Sprzęgło zintegrowane z wielostopniową przekładnią mechaniczną o stałym zazębieniu" został zgłoszony w dniu [...] sierpnia 2001 r. przez skarżącego S. P.. Przedmiotowe zgłoszenie zostało dokonane na dzień przed wejściem w życie pwp, (ustawa weszła w życie w dniu 22 sierpnia 2001). Stosowanie do art. 315 ust. 3 pwp, ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Zatem w ocenie sądu powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o wynalazczości, w szczególności art. 10 tej ustawy. W ocenie Sądu bez znaczenia w sprawie ma fakt wyjaśniania przez organ w odpowiedzi na skargę błędnego powołania podstawy prawnej. Zamiast art. 10 w/w ustawy o wynalazczości, wpisano art. 24 i art. 26 pwp. Zdaniem organu, biorąc pod uwagę uzasadnienie zaskarżonej decyzji, oczywiste jest, że decyzja została podjęta na podstawie przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości. Zdaniem Urzędu błąd ten nie może stanowić podstawy uchylenia decyzji. Błędne powołanie podstawy prawnej w decyzji, jak to miało miejsce przy wydawaniu przedmiotowej decyzji nie powoduje, że decyzja taka została wydana bez podstawy prawnej. Podstawa prawna bowiem realnie istnieje, lecz nie ma o niej prawidłowej informacji w decyzji administracyjnej (tak J. Borkowski w B. Adamiak / J. Borkowski , KPA, Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, wyd. 4 , Warszawa 2002, Art.156nb.29). Faktycznie należy zgodzić się, że podstawa prawna realnie istnieje i nie należy stwierdzać nieważności decyzji ale takie zastosowanie przepisów w połączeniu z innym wadami może stanowić podstawę do jej uchylenia.

Urząd Patentowy RP podejmując decyzję administracyjną w sprawie o odmowie udzielenie patentu na przedmiotowy wynalazek pt. "Sprzęgło zintegrowane z wielostopniową przekładnią mechaniczną o stałym zazębieniu" był również związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania (art. 252 p.w.p.). Zasada ta obowiązywała również na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza m.in., że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) a więc musi podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji i materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych organ podjął w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie uznając, że rozwiązanie wynalazku pt. "Sprzęgło zintegrowane z wielostopniową przekładnią mechaniczną o stałym zazębieniu" w oparciu o przeciwstawione patenty amerykańskie [...],[...] bez dołączenia tłumaczeń opisów patentowych na język polski. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla poprawności postępowania toczącego się przed Urzędem Patentowym. W ocenie Sądu istotne fragmenty przeciwstawionych dokumentów patentowych, wskazujące na brak nieoczywistości rozwiązania wskazane w języku polskim nie zapewniają gwarancji procesowych, o których mowa wyżej. Według art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym jest język polski. Przed organami administracji publicznej dokonuje się czynności w języku polskim, odnosi się to również do dokumentów (patrz wyrok NSA z dnia 6 marca 2001 r. V SA 165/01, z dnia 21 maja 2002 r. II SA 4033/01).

Urząd zobowiązany jest także do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 i 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa.

Ponieważ przeciwstawione patenty nie zostały przetłumaczone na język polski w związku z tym Sąd nie jest w stanie zbadać, czy rzeczywiście w dacie zgłoszenia rozwiązanie wynalazku pt. "Sprzęgło zintegrowane z wielostopniową przekładnią mechaniczną o stałym zazębieniu" było rozwiązaniem nowym w świetle art. 11 ustawy o wynalazczości tj. przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskanego patentu nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w szczególności przez publikację, jawne stosownie lub wystawienie na wystawie publicznej. Uzasadnienie decyzji zawiera jedynie szczątkowe fragmenty tłumaczenia przeciwstawionych patentów, co nie obrazuje w żadnym razie całości rozwiązań.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dysponował więc wystarczającym materiałem dla zbadania legalności zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że to nie Sąd lecz organ administracji gromadzi dowody w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że wynalazkiem jest rozwiązanie jakiegoś problemu przy posłużeniu się zdatnymi do opanowania siłami przyrody dla osiągnięcia przyczynowo przewidywalnego rezultatu leżącego poza sferą intelektualnego oddziaływania człowieka. Technika jest sferą działalności człowieka, której bazą teoretyczną są stosowane nauki przyrodnicze wymagające weryfikacji eksperymentalnej. Poza sferą techniki pozostają obszary działalności ludzkiej, których bazą teoretyczną są takie nauki jak matematyka, lingwistyka, programowanie wymagające wyłącznie weryfikacji logicznej. Dla oceny rozwiązania wynalazku należy rozłożyć je na elementy składowe wśród których są zarówno elementy techniczne jak i nietechniczne. Rozwiązanie jest patentowalnym wynalazkiem o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy nieoczywisty element. Jeśli wkład wynalazczy leży wyłącznie w obszarze nietechnicznym rozwiązanie należy uznać za niepatentowalne.

Wojewódzki sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej naruszenia art. 11 ustawy o wynalazczości nie spełnia wymogów stawianych mu przez art. 117 § 3 kpa (zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa), gdyż jedynie w znikomym stopniu odnosi się do braku nowości wynalazku.

Z powołanych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.p.s.a.).

O niewykonalności orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a., a o kosztach w oparciu o art. 200 p.p.s.a.