Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1999/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.C 2012 nr 326 poz 47 art. 18
law: Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowania)
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 15 poz 14 art. 2 ust. 13
law: Dyrektywa 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego  usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2018/13 w sprawie ze skargi F.C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2018/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę F. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Dolnośląskiego z [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał:

Decyzją z [...] maja 2013 r. Wojewoda Dolnośląski, po rozpatrzeniu wniosku F. C., odmówił potwierdzenia jej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła F. C., zarzucając, że organ błędnie uznał, iż w niniejszej sprawie nie został zachowany termin, o którym mowa w art. 5 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169 poz. 1418 ze zm.). Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zaznaczyła, iż w przypadku pism nadanych w zagranicznym urzędzie pocztowym za datę wniesienia do organu należy uznać datę przekazania takiego pisma polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a w przedmiotowej sprawie organ po otrzymaniu wniosku zaniechał jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia dnia, w którym przesyłka nadana w Niemczech została przekazana poczcie polskiej. Zarzuciła też, że pomimo wniosku strony organ nie przeprowadził także dowodów z opinii biegłego na okoliczność terminu, w jakim wniosek strony został lub mógł zostać przekazany polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Wskazała również, że pojawiające się w sprawie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony. Organ utrzymywał wnioskodawczynię w przekonaniu, że wniosek został złożony we właściwym terminie, ponieważ przeprowadził postępowanie oraz korespondował ze stroną przez okres 4,5 roku i w tym czasie nie kwestionował daty złożenia wniosku. Ponadto stwierdziła, iż art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. jest niezgodny z przepisami wspólnotowymi, w tym art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Rozporządzeniem nr 1393/2007 Parlamentu i Rady z 13 listopada 2007 r. w zakresie, w jakim nakłada obowiązek oddania pisma w polskiej placówce pocztowej, a nie nadanie go w dowolnej placówce pocztowej w UE.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Minister Skarbu Państwa wskazał: Zgodnie z art. 5 ust 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W niniejszej sprawie wniosek strony o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wpłynął po 31 grudnia 2008 r. – został nadany w niemieckiej placówce pocztowej 27 grudnia 2008 r., do organu wpłynął 5 stycznia 2009 r. Zgodnie z przeważającym stanowiskiem sądów administracyjnych, za dzień wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym przyjmuje się dzień przekazania przesyłki przez ten urząd polskiemu urzędowi pocztowemu. W niniejszej sprawie wniosek strony został nadany w formie priorytetowej przesyłki nierejestrowanej, na kopercie brak jest stempla pocztowego z datą przekazania pisma polskiemu urzędowi pocztowemu, zaś jak wynika z pisma Poczty Polskiej z 9 kwietnia 2013 r., tego rodzaju przesyłki nie podlegają ewidencjonowaniu na którymkolwiek etapie przemieszczania, a fakt ich przybycia na obszar Polski nie jest w jakikolwiek sposób odnotowywany w polskiej dokumentacji. Tym samym nie jest możliwe ustalenie terminu, w którym pismo nadane przez stronę w Niemczech zostało przekazane polskiej placówce pocztowej. W takiej sytuacji terminem wniesienia podania jest dzień, w którym przedmiotowe pismo wpłynęło do organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów dotyczących nie uwzględnienia przez organ I instancji wniosków strony o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłych, należy wyjaśnić, że opinia biegłego nie jest dowodem, który pozwoliłby ustalić datę przekazania wniosku strony polskiemu operatorowi, ponadto okoliczność ta została wyjaśniona ww. pismem Poczty Polskiej z 9 kwietnia 2013 r. Natomiast kwestia przeciętnego terminu przekazywania przesyłek z Niemiec polskim urzędom pocztowym nie jest okolicznością mającą znaczenie dla sprawy. Za bezpodstawny należy uznać też zarzut jakoby organ I instancji prowadząc postępowanie wprowadził stronę w błąd co do oceny terminowości złożenia wniosku, gdyż ze znajdującej się w aktach sprawy notatki urzędowej z 10 września 2009 r. wynika, że wnioskodawczyni została poinformowana o tym, iż wniosek został złożony po terminie.

W obszernej skardze, wniesionej na powyższą decyzję, F. C. podniosła m.in., że w sytuacji zaniechań organu i wobec nieprzeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, organ w razie pojawiających się w sprawie jakichkolwiek wątpliwości co do daty dostarczenia przesyłki poczcie polskiej, zobowiązany był rozstrzygnąć je na korzyść wnioskodawczyni, zgodnie z zasadą załatwiania sprawy w sposób mający na względzie słuszny interes obywatela (art. 7 k.p.a.) oraz zasadą zaufania prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Odpowiadając na skargę, Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał: Bezsporne jest, że skarżąca nadała wniosek o ustalenie prawa do rekompensaty 27 grudnia 2008 r. w Niemczech, w miejscowości Bamberg. Była to przesyłka zwykła nierejestrowana. Skarżąca nadając w Niemczech przesyłkę listem zwykłym, powinna liczyć się ze wszystkimi negatywnymi konsekwencjami z tym związanymi, w tym brakiem możliwości wykazania zachowania terminu prawa materialnego. W sytuacji, w której nie ma możliwości bezspornego ustalenia daty wpływu owej przesyłki do polskiej placówki pocztowej operatora publicznego, prawidłowe jest przyjęcie przez organy jako daty wpływu wniosku datę prezentaty organu. Prezentata organu stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Należy z całą mocą podkreślić, że gdyby skarżąca nadała wniosek przesyłką poleconą nie byłoby problemu z ustaleniem daty wpływu do polskiego operatora pocztowego. Niezachowanie powyższych wymogów stanowi o braku dbałości o własne interesy i jest zawinione przez skarżącą, a nie przez organ. Wprawdzie zgodzić się należy ze skarżącą, że po wpłynięciu jej wniosku organ nie podjął niezwłocznie działań mających wyjaśnić powyższą kwestię, ani nie wezwał skarżącej do przedstawienia takich dowodów, jednakże w sytuacji opisanej w piśmie Poczty Polskiej z 9 kwietnia 2013 r., wyjaśnienia takie nie mogłyby być skuteczne. W piśmie tym podano, że przesyłki tego rodzaju na żadnym etapie przemieszczenia nie podlegają ewidencjonowaniu, a fakt nadejścia do Polski przesyłki nie jest odnotowywany w polskiej dokumentacji. Wnioski skarżącej dot. dowodów wskazanych w skardze, w tym dowodów z symulacji nadawania przesyłek, terminowości przesyłek, należy oddalić, albowiem dokumenty te nie dotyczą kwestionowanej przesyłki nadanej w Niemczech 27 grudnia 2008 r., a więc nie wynika z nich, kiedy przesyłka dotarła do polskiego operatora. To, że średnio przesyłki z miejscowości Bamberg w Niemczech docierają do Polski w terminie 2–4 dni, nie oznacza, że kwestionowana przesyłka w owym terminie (tj. w 2008 r.) faktycznie dotarła do polskiego operatora przed 31 grudnia 2008 r. lub w tym dniu, tym bardziej, że był to okres poświąteczny (sobota) i noworoczny, kiedy wzrasta liczba przesyłek i korespondencji. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów unijnych wskazać należy, że przepisy te nie normują postępowania dotyczącego nadawania przesyłek dla celów postępowań administracyjnych, pozostawiając powyższą regulację prawu Państw Członkowskich, zatem nie można uznać, że doszło do dyskryminacji obywatela polskiego. Każdy podmiot, który w polskim postępowaniu administracyjnym dokonuje przesyłki z państwa unijnego traktowany jest tak samo jak obywatel polski. Nie ma więc mowy o dyskryminacji skarżącej w stosunku do innych obywateli Państw Unii.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła F. C., prawidłowo reprezentowana, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub po uchyleniu, uchylenia także decyzji organów administracji i zarzucając orzeczeniu:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię i/lub niewłaściwe zastosowanie:

1. naruszenia, w odniesieniu do skarżącej jako obywatelki Unii Europejskiej, postanowień Wersji Skonsolidowanej Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej – publ. Dz. Urz. UE C 115/47 z 9.5.2008 r. dalej jako "TFUE", a to art. 18 TFUE zawierającego zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową poprzez jego błędna wykładnię sprowadzającą się do stwierdzenia, że zarzut jego naruszenia jest niezasadny, bez dokonania przez Sąd I instancji jakiejkolwiek analizy pod tym kątem, a w konsekwencji jego niezastosowanie co doprowadziło do uznania, że nadanie pisma obywatela Unii Europejskiej w placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim nie powoduje zachowania terminu do złożenia wniosku o rekompensatę podczas gdy:

– prawo podstawowe TFUE weszło z mocy art. 91 Konstytucji do polskiego porządku prawnego i ma pierwszeństwo w zastosowaniu przed regulacjami krajowymi, jest bezpośrednio skuteczne a zgodnie z zasadą efektywności organy i sądy mają obowiązek podejmowania działań służących faktycznej skuteczności prawa unijnego w krajowym porządku prawnym,

– przepis art. 18 TFUE może być stosowany samodzielnie oraz wprost,

– przepis art. 18 TFUE ma zastosowanie w sprawach administracyjnych na co wskazuje chociażby postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2024/11, który zwrócił się do ETS z pytaniem prejudycjalnym.

2. naruszenia art. 2 ust. 13 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości w zw. a art. 18 TFUE poprzez ich błędną wykładnię, sprowadzającą się do stwierdzenia przez Sąd I instancji, że zarzut naruszenia art. 2 ust. 13 powołanej wyżej dyrektywy jest niezasadny, gdyż państwa członkowskie mają możliwość wyznaczania podmiotów odpowiedzialnych za usługi przesyłki pocztowej stosowanej w sprawach sądowych i administracyjnych zgodnie ze swoim ustawodawstwem oraz że państwa mogą świadczyć usługi przesyłek poleconych zgodnie ze swoim ustawodawstwem oraz że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 18 TFUE podczas gdy:

– państwo polskie po wstąpieniu do Unii podjęło starania mające na celu dostosowanie prawa polskiego do prawa unijnego poprzez wprowadzenie nowej ustawy z dnia 23 lipca 2012 roku "Prawo pocztowe" (Dz.U. poz. 1529) uwzględniającej właśnie przepisy tej dyrektywy, a ponadto zostały wprowadzone zmiany do art. 165 §2 k.p.c. (analogicznego do art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.) poprzez zrównanie skutków złożenia pisma procesowego w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w Polsce i placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej właśnie celem zapewnienia zgodności polskich przepisów z wskazanym wyżej art. 2 pkt 13 dyrektywy 97/67/WE oraz art. 18 TFUE,

– z wyżej powołanych przepisów unijnych wynika, że operatorem świadczącym usługę powszechną jest publiczny lub prywatny operator świadczący usługi pocztowe, który świadczy powszechną usługę pocztową lub niektóre elementy tej usługi w państwie członkowskim, zaś powszechną usługą pocztową stanowią usługi w obrocie krajowym i zagranicznym,

– okoliczność, że państwo członkowskie ma możliwość wyznaczenia podmiotów odpowiedzialnych za usługi przesyłki pocztowej nie ma żadnego związku ze zrównaniem skutku nadania przesyłki z Polski i za granicą, a jedynie umożliwia państwu polskiemu swobodę w wyznaczaniu podmiotów świadczących takie usługi,

– prawo podstawowe TFUE weszło z mocy art. 91 Konstytucji do polskiego porządku prawnego i ma pierwszeństwo w zastosowaniu przed regulacjami krajowymi, jest bezpośrednio skuteczne, a zgodnie z zasadą efektywności organy i sądy mają obowiązek podejmowania działań służących faktycznej skuteczności prawa unijnego w krajowym porządku prawnym.

3. naruszenia art. 20 TFUE ustanawiającego obywatelstwo Unii Europejskiej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na jego pominięciu przez Sąd Wojewódzki, co doprowadziło do uznania, że nadanie pisma przez obywatela Unii Europejskiej w placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim nie powoduje zachowania terminu do złożenia pisma, podczas gdy art. 20 TFUE przyznaje obywatelom Unii prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państwa członkowskich, które to prawa zgodnie z orzecznictwem ETS należy stosować bezpośrednio i w sposób szeroki do obywateli Unii Europejskiej, a więc także wobec Skarżącej, podczas gdy:

– prawo podstawowe TFUE weszło z mocy art. 91 Konstytucji do polskiego porządku prawnego i ma pierwszeństwo w zastosowaniu przed regulacjami krajowymi, jest bezpośrednio skuteczne, a zgodnie z zasadą efektywności organy i sądy mają obowiązek podejmowania działań służących faktycznej skuteczności prawa unijnego w krajowym porządku prawnym,

– przepis art. 20 TFUE może być stosowany samodzielnie oraz wprost,

– przepis art. 20 TFUE ma zastosowanie w sprawach administracyjnych na co wskazuje chociażby postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2024/11, który zwrócił się do ETS z pytaniem prejudycjalnym.

4. naruszenia art. 7 ust. 2 w z w. z art. 5 ust, 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418) – zwanej dalej Ustawą Zabużańską poprzez ich błędna wykładnię i uznanie, że wniosek złożony do dnia 31 grudnia 2008 r. mógł zostać złożony jedynie poprzez nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej, a nie w placówce innego państwa członkowskiego co doprowadziło do naruszenia przepisów prawa unijnego, a w szczególności (każdego z osobna i wszystkich razem) art. 18 TFUE, art. 20 TFUE wskazanej wyżej dyrektywy 97/67/WE oraz przepisów rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada dotyczącego doręczenia w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych, które to przepisy stosowane powinny być bezpośrednio,

5. naruszenia art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka I Podstawowych Wolności zawierającego poprzez faktyczne naruszenie prawa skarżącej do sądu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na jego pominięciu przez Sąd Wojewódzki a tym samym faktyczne zamknięcie skarżącej drogi sądowej do ubiegania się o rekompensatę zabużańską, gdyż działania Państwa Polskiego polegające na nieuznaniu, że skarżąca dochowała terminu do złożenia wniosku o rekompensatę, pozbawiały ją faktycznej możliwości rozpoznania jej sprawy o wypłatę rekompensaty przez niezawisły i bezstronny sąd,

6. naruszenia art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka I Podstawowych Wolności zawierającego zakaz niedyskryminacji w zw. z art. 1 Protokołu 1 do tej Konwencji gwarantującego poszanowanie prawa własności poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich pominięciu przez Sąd Wojewódzki i przyjęcie, że nadanie pisma placówce pocztowej w innym z państw członkowskich Unii Europejskiej niż Polska nie stanowi o zachowaniu terminu do wniesienia pisma, co pozbawiło Skarżącą możliwości dochodzenia jej praw związanych z własnością i w sposób nieuzasadniony prowadziło do jej dyskryminacji z uwagi na miejsce w jakim przebywała i dokonała czynności.

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej również jako "p.u.s.a.") poprzez bezzasadne oddalenie przez WSA skargi, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowe wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r., jak i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] maja 2013 r.; co odpowiada również tym samym zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a, oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA zastosowane, mimo licznych naruszeń przepisów prawa procesowego, jak i materialnego po stronie Ministra Skarbu Państwa;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., a także art. 135 p.p.s.a poprzez bezzasadne oddalenie przez WSA skargi, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2014 r., a także poprzedzającej jej decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] maja 2013 r.;

3. art. 145 § 1 ust. 1b p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji rażącego naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów k.p.a., tj. art. 145b § 1 k.p.a. a to poprzez bezzasadne oddalenie przez WSA skargi, podczas gdy zaistniały podstawy do wznowienia postępowania a tym samym prawidłowa analiza sprawy winna była prowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r., a także poprzedzającej ją decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] maja 2013 r., a to z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r., C-325/11, zgodnie z którym "mechanizm fikcyjnego doręczenia taki jak przewidziany art. 135 (5) polskiego k.p.c. okazuje się niezgodny z realizacją celów ochrony prawa do obrony, o której mowa w rozporządzeniu nr 1393/2007", a nadto z uwagi na okoliczność, że doszło do naruszenia zasady równego traktowania skarżącej jako obywatelki Unii Europejskiej poprzez ograniczenie jej praw z uwagi na sam fakt przebywania w innym państwie członkowskim, a naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygniecie sprawy zakończonej decyzją ostateczną,

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi przez WSA poprzez błędne przyjęcie, że art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie powinien być stosowany z uwzględnieniem przepisów prawa wspólnotowego, tj. w szczególności art. 18 TFUE oraz art. 20 TFUE,

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a."polegające na oddaleniu skargi przez WSA poprzez błędne przyjęcie, że art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie powinien być stosowany z uwzględnieniem przepisów prawa wspólnotowego, tj. w szczególności art. 2 ust. 13 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 2 dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości w zw. a art. 18 TFUE w zakresie w jakim odnosi się on do operatora świadczącego usługę powszechną i definicji tych usług,

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez WSA poprzez błędne przyjęcie, że art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie powinien być stosowany z uwzględnieniem przepisów prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada dotyczącego doręczenia w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych, poprzez bezzasadne przyjcie, że rozporządzenie to nie ma zastosowania w sprawach administracyjnych, podczas gdy z charakteru prawa do rekompensaty przewidzianego ustawą zabużańską, wynika, że prawo do rekompensaty ma charakter cywilny,

7. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez WSA odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów skargi, tj. do:

– zarzutu naruszenia przez Ministra Skarbu Państwa art. 18 TFUE poprzez ograniczenie się do stwierdzenia że "niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 18 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej mimo że przepis ten może (i winien być stosowany) wprost zgodnie z zasadą pierwszeństwa,

– nierozpoznanie przez Sąd I instancji wniosku o skierowanie pytania prejudycjalnego do ETS,

– a nadto bezzasadne nierozpoznania zarzutów naruszenia:

a) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art, 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z ar., 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie przez Ministra Skarbu błędnej decyzji Wojewody Dolnośląskiego, w której uznał, że wniosek skarżącej o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r. podczas gdy został on wysłany listem poleconym w dniu 27 grudnia 2008 r. a organ nie uwzględniając słusznego interesu strony i nie podejmując w odpowiednim czasie wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego zaniechał niezwłocznie po otrzymaniu wniosku podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia daty, w której przesyłka pocztowa została przekazana polskiemu operatorowi przez pocztę niemiecką,

b) art. 7 k.p.a. w z art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej i zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej poprzez prowadzenie postępowania przez okres czterech i pół roku, w trakcie którego to okresu nic w działaniu organu nie wskazywało by kwestionował on datę złożenia wniosku i zachowanie terminu zawitego,

c) art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust 1 ustawy zabużańskiej w zw. art. 7 k.p.a. w z w. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej i zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej poprzez nierozstrzygnięcie pojawiających się w sprawie wątpliwości na korzyść uczestnika,

d) art. 35 ust. 1, 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej poprzez prowadzenie sprawy w sposób opieszały co pozbawiło skarżącą możliwości uzyskania od Poczty Niemieckiej informacji o dacie przekazania przesyłki przez niemieckiego operatora polskiemu operatorowi, mimo iż było to wcześniej możliwe,

e) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 §1 k.p.a. w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez utrzymanie błędnej decyzji organu I instancji, który nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego mającej na celu ustalenie daty przekazania przez pocztę niemiecką przesyłki polskiemu operatorowa, ewentualnie o ustalenie średniego terminu w jakim przesyłka polecona nadawana w Niemczech jest przekazywana polskiemu operatorowi a nadto niewydanie przez organ rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia lub odmowy dopuszczenia wyżej wskazanego wniosku dowodowego,

f) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 2 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji organu I Instancji, w której Wojewoda nie wskazał przyczyn, dla których nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, podczas gdy obowiązek taki wynika z powołanych przepisów prawa,

jak również naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób nieprawidłowy, z argumentacją niepełną i zaniechanie rozpatrzenia w uzasadnieniu podstawowej kwestii, jaką jest w niniejszej sprawie ustalenie, z jednej strony, że istniała możliwość ustalenia daty z jaką przesyłka została przekazana polskiemu operatorowi, ponadto że z przedstawionych i niedopuszczonych przez Sąd I instancji dowodów wynika, że przesyłka ta z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością została przekazana Polskiej Poczcie jeszcze w 2008 r., a nadto niezastosowania prawa unijnego, które organy i Sąd I Instancji winny zastosować wprost, a mimo to bezzasadne oddalenie skargi, podczas gdy w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji miał obowiązek zawrzeć w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, dokonać ich pełnej analizy i wyjaśnić, dlaczego nie mogą być one uwzględnione, a niedopełnienie powyższych obowiązków świadczy o nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli zaskarżonego postanowienia, a tym samym uprawnia również do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany, i odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej, a także zarzutowi nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy.

Przedmiotowe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zaniechanie pełnego wyjaśnienia kluczowej kwestii dla rozstrzygnięcia sprawy, jaką jest z jednej strony kwestia stosowania przepisów unijnych wprost a z drugiej kwestia możliwości ustalenia daty przekazania przesyłki Poczcie Polskiej, a więc czy organ działał na podstawie przepisów prawa i w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej, spowodowało błędne uznanie przez WSA prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., która powinna była zostać uchylona.

8. naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (a to w związku z art. 263 TFUE, d. art. 234 TWE), który nakazuje zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przypadku wątpliwości co do zgodności z prawem wspólnotowym w zw. z art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. poprzez brak przedstawienia przez Sąd I instancji Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego co do zgodności aktu normatywnego (tj. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.) z prawem wspólnotowym, tj. art. 18 TFUE oraz dyrektywą 97/67, podczas gdy wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej było konieczne w szczególności z uwagi na ostrzeżenie Komisji Europejskiej oraz wprowadzone w związku z tym zmiany do (analogicznego do art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.) przepisu art. 162 § 2 k.p.c.,

9. naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, tj. z:

– Pisma Deutsche Post z dnia 12 czerwca 2013 r. (wraz z tłumaczeniem przysięgłym) dotyczącego przesyłki numer LX289516181DE z dnia 27 grudnia 2008 r. będącej przedmiotem niniejszego postępowania na okoliczność, iż zgodnie z udzieloną przez Deutsche Post informacją czas doręczenia przesyłki wynosi zwyczajowo 2–4 dni roboczych, a tym samym przesyłka nadana dnia 27 grudnia 2008 r. musiała zostać przekazana polskiemu operatorowi przed dniem 31 grudnia 2008 r.

– Dowodu z dwóch przesyłek pocztowych wraz z dowodami ich doręczenia, nadanych analogicznie jak przesyłka będąca przedmiotem niniejszego postępowania z tego samego urzędu pocztowego (Bamberg, Niemcy), w taki sam dzień tygodnia (w sobotę), o tej samej porze (po godzinie 12), do tego samego miasta (Wrocław), które zostały doręczone w środę, na okoliczność, że przesyłka nadana w tym samym urzędzie pocztowym w Niemczech (Bamberg) jest doręczana w terminie. 3 dni roboczych nie tylko polskiemu operatorowi lecz jest w tym terminie już doręczana nawet jej adresatowi we Wrocławiu.

– Dowodu z opracowanego przez International Post Corporation (będącej organizacja zajmującą się poprawą dostarczania przesyłek w Europie) zestawienia na okoliczność, że średnia długość przesyłki pocztowej nadanej w Niemczech i skierowanej do Polski w 2008 r. wynosiła 2,5 dnia.

– Maila Deutsche Post z dnia 17 czerwca 2013 r., pisma Deutsche Post 2 dnia 4 lutego 2013 r. oraz pisma Deutsche Post 2 dnia 13 maja 2013 r. na okoliczność, że ustalenie daty doręczenia przesyłki polskiemu operatorowi jest możliwe jedynie w ciągu 6 miesięcy po doręczeniu przesyłki.

Mimo, że z dowodów tych wynika, że czas doręczenia takiej przesyłki to 2–4 dni roboczych, przesyłki takie wbrew twierdzeniem Sądu Wojewódzkiego są jednak rejestrowane i możliwym jest ustalenie daty ich doręczenia i przekazania operatorowi polskiemu, nadto, że w terminie 6 miesięcy od nadania tej przesyłki możliwym było ustalenie takie kiedy przesyłka została przekazana przez operatora niemieckiego polskiej poczcie, a nadto przeprowadzenie tych dowodów nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

A nadto bezpodstawne zaniechanie przeprowadzenia dowodów z następujących dokumentów:

– pisma z dnia 6 września 2011 "Notice to Members" na okoliczność, że organy unijne wskazywały Państwu Polskiemu na niezgodność polskich przepisów z prawem unijnym w zakresie w jakim te przepisy uzależniają dochowanie terminu od nadania pisma jedynie w polskiej placówce pocztowej,

– pisma "Główne październikowe decyzje o wszczęciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państw członkowskich" z dnia 24 października 2010 r., na okoliczność, że organy unijne wskazywały Państwu Polskiemu na niezgodność polskich przepisów z prawem unijnym w zakresie w jakim te przepisy uzależniają dochowanie terminu od nadania pisma jedynie w polskiej placówce pocztowej oraz że Komisja Europejska wezwała Polskę do usunięcia naruszeń w polskim prawie,

– druku Sejmowego numer 1272 oraz druku wydanego przez Kancelarię Senatu nr 379 na okoliczność, że zarówno Sejm jak i Senat nie mają najmniejszych wątpliwości, że przepis art. 165 §2 k.p.c. (analogiczny do stanowiącego podstawę niniejszego rozstrzygnięcia art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.) jest niezgodny z przepisami unijnymi, tj. w szczególności art. 18 TFUE a nadto, że w odpowiedzi na wezwanie Komisji Europejskiej do usunięcia naruszeń, polskie organy podjęły działania legislacyjne mające na celu wyeliminowanie z porządku prawnego niezgodnych z polskim prawem przepisów

mimo, że było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości związanych z tym, że polskie przepisy są niezgodne z prawem unijnym a nadto ich przeprowadzenie nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Nadto na podstawie art. 267 TFUE wniosła o skierowanie pytania prejudycjalnego do ETS o następującej treści:

1) Czy art. 18 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ustanawiającego zakaz wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową w zw. z art. 2 pkt 13 z art. 2 pkt 13 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu państwa członkowskiego, takiemu jak będące przedmiotem postępowania głównego (tj. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.), które przewiduje, że termin uważa się zachowany gdy przed jego upływem pismo zostało nadane jedynie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe zaś nie przewiduje możliwości zachowania tego terminu w sytuacji nadania pisma w placówce pocztowej innego Państwa członkowskiego?

2) Czy art. 20 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej regulujący kwestię obywatelstwa unijnego i gwarantujący prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich w zw. z art.2 pkt 13 z art. 2 pkt 13 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu państwa członkowskiego, takiemu jak będące przedmiotem postępowania głównego (tj. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.), które przewiduje, że termin uważa się zachowany gdy przed jego upływem pismo zostało nadane jedynie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe zaś nie przewiduje możliwości zachowania tego terminu w sytuacji nadania pisma w placówce pocztowej innego Państwa członkowskiego?

Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do ETS.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 183 § 1 p.p.s.a., stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 ustawy p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.

Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył bowiem żadnego z przepisów tak prawa materialnego jak i procesowego, wskazanego w jej podstawach.

W sprawie, mimo wielości zarzutów skargi kasacyjnej, kwestia była tylko jedna – czy organy i Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznały, że F. C. nie dotrzymała terminu złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), "ustawa". Przepis ten termin na złożenie wniosku zakreśla na dzień 31 grudnia 2008 r., oczywiście jako termin prawa materialnego (zawity).

Stan sprawy nie budzi wątpliwości o tyle, że nie ma sporu pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego co do faktu, że F. C. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty nadała w Niemczech w Bambergu dnia 27 grudnia 2008 r., zaś Wojewoda Dolnośląski otrzymał ten wniosek 5 stycznia 2009 r. Spór sprowadza się do tego czy, jak powiedziano wyżej, termin z art. 5 ust. 1 ustawy został dotrzymany. Organy i Wojewódzki Sąd stanęły na stanowisku, że nie, podczas gdy skarżąca wywodzi, że zachowanie terminu było prawdopodobne, a nadto, że w przypadku wątpliwości należało zastosować przepisy unijne.

Kwestię zachowania terminu, materialnego czy procesowego, reguluje art. 57 § 5 k.p.a., uważając go za zachowany w przypadkach w nim wskazanych. Jednym z nich jest nadanie pisma przed upływem terminu w polskiej placówce pocztowej – pkt 2. Ten przepis został zastosowany przez organy administracji w niniejszej sprawie, co Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zgodne z prawem. Ze stanowiskiem organów i oceną Wojewódzkiego Sądu należy się zgodzić.

Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty F. C. nadała w Niemczech jako przesyłkę zwykłą nierejestrowaną. Takie przesyłki nie są na żadnym etapie przekazywania ewidencjonowane, fakt nadejścia ich do Polski nie jest zarejestrowany w żadnej dokumentacji, jak wynika z wyjaśnień Poczty Polskiej (pismo z 9 kwietnia 2013 r.). Fakt, że przesyłka taka dociera z Niemiec do Polski w terminie 2 do 4 dni nie ma o tyle znaczenia, że w sprawie nie da się ustalić daty w jakiej wpłynęło ono do polskiego urzędu pocztowego, z uwagi na charakter przesyłki – zwykła, a nie polecona.

W postępowaniu F. C. uprawdopodobniała, że jej wniosek, nadany 27 grudnia 2008 r. w Niemczech, wpłynął w terminie, przedstawiając "tabelę" z datami, mającymi obrazować czas przemieszczenia się tej przesyłki, a także dokumentację nadania w takich samych warunkach, choć innych datach, listu i terminu jego odebrania. Zasadnie tego rodzaju wywody i dowody nie zostały wzięte pod uwagę w sprawie. Zachowanie terminu musi zostać wykazane, a nie uprawdopodobnione, nie może się ono opierać na domniemaniu, ale być stwierdzone datą pewną. Taką jest stempel pocztowy lub prezentata organu, w zależności, jaki tryb doręczenia strona zastosowała. W sprawie datą pewną, niekwestionowaną, jest data nadania wniosku w Niemczech i data jego wpływu do Wojewody. Z ich zestawienia zaś wynika, iż wniosek wpłynął po terminie, a faktu tego nie zmienia ww. argumentacja skarżącej kasacyjnie, ani przedłożona dokumentacja.

W skardze kasacyjnej F. C. zarzucała, tak zresztą jak w całym postępowaniu, że nie zostały zastosowane przepisy postanowień Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, to jest jego art. 18 oraz Dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług, to jest jej art. 2 ust. 13.

Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w art. 18 zakazuje wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową. Skarżąca czuje się dyskryminowana z tego względu, że choć jako obywatelka Unii Europejskiej ma prawo do swobodnego przemieszczania się po jej terytorium to nadanie przez nią pisma w Niemczech nie jest równoznaczne z nadaniem w Polsce. Jednak nie została skarżąca poddana dyskryminacji ze względu na przynależność państwową. O dyskryminacji można by mówić wówczas, gdyby różne prawo obowiązywało dla osób o różnych narodowościach. Natomiast jeśli idzie o udokumentowanie terminu zachowania terminu wg k.p.a. zasada jest taka sama dla każdego obywatela Unii Europejskiej. Każdy obywatel Unii bez względu na przynależność państwową dla zachowania terminu powinien nadać pismo w polskiej placówce pocztowej przed jego upływem.

Dyrektywa 97/67/WE w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług stanowi, że usługi powszechne obejmują usługi w obrocie krajowym i zagranicznym, a ich celem jest oferowanie wszystkim użytkownikom łatwego dostępu do sieci państwowej. Nie ma to jednak wpływu na kwestię zachowania terminu w niniejszej sprawie do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Dyrektywa bowiem, regulując kwestię "operatorów świadczących usługi powszechne" (art. 2 ust. 13) przewiduje jednak możliwość odmiennej regulacji w procedurach sądowych i administracyjnych. W procedurze administracyjnej właśnie taka odmienność jest przewidziana – przesyłka polecona powinna być nadana w polskim urzędzie pocztowym, jeśli ma świadczyć o zachowaniu terminu.

Z powyższych względów nie można było uznać, aby prawa skarżącej zostały naruszone. Zasada nadania przesyłki w polskim urzędzie pocztowym jest obowiązująca dla wszystkich i w jej w świetle zasadnie w sprawie organy i Wojewódzki Sąd stwierdziły, iż wniosek wpłynął po upływie terminu, przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy.

Nie znalazł Naczelny Sąd Administracyjny także podstaw do uwzględnienia wniosku o wystąpienie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, gdyż, jak powiedziano wyżej, prawa skarżącej nie zostały naruszone, nie miała też miejsca dyskryminacja z powodu przynależności państwowej, a odmienność regulacji w procedurze administracyjnej nie jest niezgodna z prawodawstwem Unii Europejskiej.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.