Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2112/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Grażyna Firek WSA Barbara Pasternak (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r ., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] 2001 r, II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego E. K. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Na wniosek E. K. z dnia [...] 1998 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wszczął postępowanie o przyznanie uprawnień kombatanckich wynikających z przepisu art. 21 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. m 142 z 1997 r. z późn. zm./. E. K. uzasadniał wniosek następującymi okolicznościami: Ojciec jego W. K. pracował w latach międzywojennych jako zawodowy strażnik na granicy polsko-niemieckiej. E. K. jako roczne dziecko został wywieziony jesienią 1941 roku z rodzicami i rodzeństwem z M. M. pow. T., pod nadzorem gestapo, do obozu S.S. [...] przy ul. [...]. W obozie tym przebywali do wiosny 1942 r., a następnie zostali przewiezieni do obozu na terenie Niemiec-S.S.[...]. Po pobycie w tym obozie rodzina została umieszczona w miejscowości R., także pod nadzorem gestapo. Do Polski wrócił z rodziną w 1946 r. W uzupełnieniu wniosku E. K. przedłożył Rekomendację Związku Kombatantów RP byłych Więźniów Politycznych Zarządu Okręgowego "[...]", oświadczenia dwóch świadków - A. Z. i W. S., opisujące fakt załadowania rodziny Królaków do samochodu ciężarowego przez gestapo, odjazd samochodu, a następnie fakt otrzymania informacji, wiosną 1942 r., o pobycie rodziny K. w obozie w Ł. Kolejno przedłożył pismo z dnia [...] 1998 r. z Archiwum Państwowego w Ł., pismo z Urzędu Gminy T., z którego wynika, że żyją świadkowie zamieszkania rodziny K. w M. M., pismo w j. niemieckim z archiwum miejskiego w S., oraz kserokopię Przepustki Nr [...] wydaną na nazwisko K. M., z wpisanymi imionami: H. lat [...] , S. lat 15, E. lat 6 i A. lat 2, informującą o przybyciu w/w z terytorium Niemiec i przejściu przez punkt odbiorczy w B. dnia [...] 1946 r.

Decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie przepisu art. 22 ust. l w/w ustawy o kombatantach, odmówił E. K. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu podano, że E. K. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 21 w/w ustawy.

E. K. zwrócił się do Kierownika urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o powtórne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego dołączył kopie dokumentów uzyskanych w Archiwum Straży granicznej dotyczących fragmentów przebiegu pracy swojego ojca, pismo z UG T. informujące o istnieniu świadków na okoliczność zamieszkiwania E. K. w M., kopie fragmentów opracowania dotyczącego T., oraz pismo z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w B. w Niemczech-informujące o konieczności dalszego oczekiwania na informacje z uwagi na dużą ilość zapytań napływającą do biura.

Podtrzymał wniosek o przyznanie mu uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach, oraz poinformował Kierownika Urzędu, że do dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie otrzymał żadnej odpowiedzi z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w B.

Decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2001 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich E. K.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż starano się ustalić w niniejszej sprawie, czy udokumentowany przez wnioskodawcę stan faktyczny odpowiada warunkom określonym przez ustawodawcę w art. 4 ust. l pkt l lit. a, b, c ustawy o kombatantach, zacytowano przepisy art. 4 i 22 ust. ustawy o kombatantach. Nadto stwierdzono, że w przedstawionym przez wnioskodawcę materiale dowodowym nie ma żadnych dokumentów urzędowych potwierdzających pobyt wnioskodawcy w obozach, świadkowie także nie przedstawili dokumentów, potwierdzających wspólny pobyt z wnioskodawca w tym samym miejscu i czasie. Uznano za niewiarygodne oświadczenia świadków dotyczące informacji o wywiezieniu rodziny K. z M. M. w nieznanym kierunku, albowiem fakt przedstawienia dowodu na zamieszkiwanie w danej miejscowości nie świadczy o przebywaniu w chwili wysiedlenia rodziny K. w miejscu, w którym była przeprowadzona akcja przesiedleńcza. Uznano, że świadkowie nie przedstawili wiarygodnych dowodów na to, że fakty przedstawione w ich oświadczeniach pochodzą z bezpośredniego doświadczenia zaś sama relacja wnioskodawcy nie ma żadnego potwierdzenia w dokumentach.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą Decyzje E. K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Zarzucił Kierownikowi Urzędu ds. Kombatantów naruszenie art. 22 ust. l ustawy o kombatantach poprzez jego błędną interpretację polegającą na uznaniu, że przepis ten wymaga w celu udokumentowania wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich przedłożenia wyłącznie dokumentów urzędowych, podczas kiedy jego zdaniem można udokumentować wniosek dokumentami prywatnymi, błędną ocenę przedłożonych oświadczeń świadków, błędną interpretację całości materiału dowodowego. Ponownie opisał okoliczności dotyczące wywiezienia rodziny K. do obozu w Ł. i do Niemiec. Załączył nadto notarialnie potwierdzone oświadczenia swojego rodzeństwa- siostry H. M. i brata M. K. - o pobycie w obozie hitlerowskim w Łodzi przy ul. Łąkowej, od września 1941 r. do kwietnia 1942 r., oraz w obozie w S. w Ni. od kwietnia 1942 r. do listopada 1943 r. razem ze skarżącym. Skarżący wniósł o uchylenie obydwu niekorzystnych decyzji i o przekazanie sprawy Urzędowi ds. Kombatantów do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł ojej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że świadkowie nie przedstawili dokumentów urzędowych wskazujących na wspólny pobyt z wnioskodawcą w tym samym miejscu i czasie. Podkreślił, że stanowisko Kierownika Urzędu zostało podjęte po bardzo wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z treścią art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271 z póżn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne n podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 1553, poz. 1270 z póżn. zm./, zwanej dalej ppsa.

Właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w K.

Art. 3 ustawy ppsa stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi - art. 134 ustawy ppsa.

Skarga jest uzasadniona.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd A. kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa.

W toku postępowania toczącego się przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych doszło do naruszenia przepisów procesowych, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszono także przepis prawa materialnego, poprzez błędną jego interpretację .

Ocena twierdzeń i dowodów przedstawionych przez skarżącego została przeprowadzona przez Kierownika Urzędu z naruszeniem przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią przepisu art. 7 kpa, w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej ma obowiązek podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 kpa stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś przepis art.78 stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, oraz odpowiedzi na skargę nie można uznać za zasadne twierdzenia Kierownika Urzędu o wnikliwym przeanalizowaniu materiału, oraz szczegółowym uzasadnieniu podjętej przez Organ decyzji. Uzasadnienia obydwu decyzji dotknięte są istotnymi wadami - nie spełniają wymogów przewidzianych w przepisie art. 107 § 3 kpa. Pierwsza Decyzja wydana w niniejszej sprawie, w dniu 2 lutego 2001 r. zawiera zupełnie lakoniczne uzasadnienie, z którego wynika, że wnioskodawca nie udokumentował wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, tj. nie przedstawił dokumentów potwierdzających działalność kombatancką-represje, w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach. Decyzja ta całkowicie pomija zarówno treść wniosku skarżącego wszczynającego postępowanie w sprawie, jak i dowody przedłożone przez E. K. już w fazie postępowania przed wydanie I-szej Decyzji. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że brak dowodów uzasadnia odmowę przyznania uprawnień. Skarżący bowiem, wezwany przez Kierownika Urzędu, pismem z dnia 4 stycznia 1999 r. dokonał uzupełnienia swojego wniosku wszczynającego postępowanie, przedkładając: rekomendację Związku Kombatantów RP, życiorys, oświadczenia świadków, oraz pism z Urzędu Gminy T. Wynika to z dat, którymi sygnowane są przedłożone dokumenty, oraz z porównania tych dat z datą pisma wzywającego wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie uprawnień. Tak więc Kierownik Urzędu Ds. kombatantów przed wydaniem I Decyzji dysponował powyższymi dokumentami, oraz kopią przepustki, której treść opisano już wyżej. Twierdzenie zawarte w uzasadnieniu stoi więc w całkowitej sprzeczności z materiałem przedstawionym przez wnioskodawcę, który to materiał organ obowiązany był ocenić i ustosunkować się do niego zgodnie z regułami zawartymi w przepisach art. 7, 77 i 78 kpa, oraz 107 § 3 kpa.

Także zaskarżona decyzja narusza powołane wyżej przepisy. Wbrew twierdzeniom Kierownika Urzędu, nie dokonano analizy przedstawionych przez E. K. dowodów i nie ustosunkowano się do żadnego z nich, oprócz nielogicznego, częściowo niezrozumiałego i sprzecznego z prawidłową interpretacją przepisu art. 22 ustawy o kombatantach ustosunkowania się do oświadczeń świadków znajdujących się w aktach sprawy. Ocena oświadczeń świadków, od urodzenia zamieszkałych w miejscowości M., potwierdzających fakt wywiezienia rodziny K. samochodem gestapo i otrzymania informacji o pobycie rodziny w obozie w Ł., stoi w sprzeczności z treścią tych oświadczeń, oraz nie podaje przyczyn, dla których odmówiono im wiarygodności. Przyczyną taką nie może być sama tyko okoliczność braku urzędowych dokumentów potwierdzających fakt przebywania świadków w czasie wywiezienia rodziny K. z M. Takie rozumowanie prowadzi w konsekwencji co zupełnego zanegowania sensu prowadzenia dowodu z oświadczeń świadków. Są one samodzielnym dowodem, którego nie można pozbawić waloru dowodowego tylko z tego powodu, że nie są poparte urzędowymi dokumentami. Jeżeliby tak interpretować przepis art. 22 ustawy o kombatantach, to wówczas trzeba by uznać, że dowodem w nin. sprawie mogą być wyłącznie dokumenty urzędowe. Stoi to w całkowitej sprzeczności z treścią art. 75 kpa, który nakazuje organowi dopuszczenie wszystkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, jeżeli nie jest to sprzeczne z prawem. Dopuszczenie zaś dowodu, nakłada na organ obowiązek jego przeanalizowania, oraz stwierdzenia czy i z jakiego powodu na dowodzie tym się oparto, względnie czy i z jakiego powodu odmówiono mu wiarygodności. Pominięto całkowicie inne dowody przedstawione przez skarżącego- takie jak kserokopię przepustki, z której wynika, że matka wnioskodawcy powróciła z Niemiec wraz z dziećmi w 1946 r. rekomendację Związku Kombatantów RP, kopie dokumentów dotyczących służby W. K., oraz pismo Archiwum Państwowego w Ł., z którego wynika, że dokumenty dotyczące osób wysiedlonych z pow. J. są fragmentaryczne. Wszystkie przedstawione przez E. K. dowody winny być przeanalizowane łącznie, także świetle twierdzeń skarżącego zawartych w życiorysie, nie wykluczając rozważenia istnienia przyczyn wywiezienia rodziny K. do obozu w Ł., a następnie do Niemiec. Brak możliwości przedstawienia dokumentów urzędowych nie oznacza sam w sobie, że wniosek należy zakwalifikować jako nieudokumentowany. Organ nie ustalił także, czy pobyt wnioskodawcy wraz z rodziną w obozie w Ł. przy ul.[...], a następnie w obozie w S. wyczerpywałyby przesłankę określoną w art. 4 ustawy o kombatantach.

W konkluzji omówienia uchybień zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że jej uzasadnienie nie objaśnia toku myślenia organu, jest niepełne, lakoniczne, w konsekwencji nie motywuje należycie rozstrzygnięcia zawartego w sentencji.

Utrwalone orzecznictwo NSA stoi na stanowisku, że wprawdzie stosownie do art. 22 ust. l ustawy o kombatantach obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z treścią art. 7 kpa - stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w W. m. in. w Wyroku z dnia [...] 2001 r., [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winien uwzględnić wszystkie reguły i zasady przeprowadzenia postępowania dowodowego, wynikające z powołanych wyżej przepisów kpa, dokonując szczegółowej analizy wszystkich przedstawionych dowodów, celem uniknięcia uchybień mogących mieć wpływ na wynik postępowania.

Stosownie do przepisu art. 145 § l pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości, lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy , oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, w oparciu o powołany przepis , oraz art. 135 ustawy ppsa orzeczono jak w punkcie I Wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy ppsa.