Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 244/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6261 Regulamin organizacyjny
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 225/19 umarzające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na czynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy – włączenie do gminnej ewidencji zabytków działki nr [...] i zarządzenie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zmian w gminnej ewidencji zabytków Miasta Stołecznego Warszawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, pismem z 18 października 2018 r., przekazał do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków uzgodnioną przez pracowników obu organów w dniu 16 października 2018 r. listę obiektów (nieruchomości) przewidzianych do włączenia do gminnej ewidencji, wskazanych do wyłączenia lub do pozostawienia w gminnej ewidencji oraz wskazanych do zmiany zakresu ochrony konserwatorskiej. Następnie Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z 7 listopada 2018 r. potwierdził zaakceptowanie przesłanej listy obiektów, w tym przedmiotowej działki nr ewid. A.

Powyższa czynność ujęcia w gminnej ewidencji działki nr ewid. A została dokonana na podstawie art. 22 ust. 4 i ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o ochronie zabytków").

Pismem z 20 grudnia 2018 r. skargę na powyższą czynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (zwana dalej: "skarżącą").

Skarga została wniesiona na podstawie art. 50 § 1, art. 53 § 2 i art. 54 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. oraz stosownych przepisów o samorządzie gminnym.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. bezskuteczności wskazanej czynności i stwierdzenie, że działka nr ewid. A nie została włączona do gminnej ewidencji zabytków, ewentualnie o stwierdzenie na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. nieważności zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie zmian w ewidencji zabytków Miasta Stołecznego Warszawy ([...]) w części dotyczącej ujęcia w gminnej ewidencji zabytków m. st. Warszawy powyższej działki. Ponadto, skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W odpowiedzi z dnia 28 stycznia 2019 r. na skargę organ wskazał, że skarga jest zasadna i w najbliższym czasie organ podejmie czynności zmierzające do wykreślenia działki nr ewid. A z gminnej ewidencji zabytków.

Na rozprawie w dniu 6 września 2019 r. pełnomocnicy skarżącej poparli zarzuty i wnioski zawarte w skardze.

Natomiast pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o uwzględnienie skargi w przypadku stwierdzenia braku kompetencji do autokontroli organu administracji w zakresie zaskarżonej czynności. Pełnomocnik organu wskazał, że działka nr ewid. A ujęta jako Zespół Parku [...] została wyłączona z gminnej ewidencji zabytków zarządzeniem Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] i włączona do gminnej ewidencji zabytków po włączeniu jej do wojewódzkiej ewidencji zabytków w ramach zespołu budowlanego [...] .

Postanowieniem z dnia 9 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie.

Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie toczące się na podstawie skargi na czynność objęcia działki nr A wpisem do gminnej ewidencji zabytków Miasta Stołecznego Warszawy polegającą na rozszerzeniu zakresu ochrony zabytku określonego jako "Park [...] " poprzez zmianę treści wpisu, stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy i granicami sprawy jest związany, choć nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną przez podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie granice skargi wyznaczone są przez czynności organów odpowiedzialnych za ochronę zabytków z października i listopada 2018 r., odnoszące się do przedmiotowej działki nr ewid. A.

Zdaniem Sądu, przy wyznaczaniu granic sprawy pewne wątpliwości może budzić wskazana zmiana treści istniejącego wpisu. Zauważył, że w skardze obiekt pod nazwą "Park [...] " określany jest jako wpisany do gminnej ewidencji zabytków raz pod numerem [...] 51, a drugim razem pod numerem [...] 47. Jednak w kwestionowanym przez skarżącą zarządzeniu Prezydenta m. st. Warszawy Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Park [...] oznaczony numerem [...] 51 nie jest wymieniony i w załączniku do zarządzenia nie pojawia się w ogóle lista "obiektów wskazanych do zmiany zakresu ochrony". W zarządzeniu tym przewiduje się natomiast włączenie do gminnej ewidencji zabytków pod numerem [...] 47 obiektu opisanego jako "Układ urbanistyczny i zespół budowlany Osiedla WSM Mokotów" położonego w dzielnicy Mokotów w obrębie ulic al. Niepodległości; A. J. Madalińskiego; Wiktorskiej i Wołoskiej. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, zawarte w skardze wnioski odnoszące się do wskazanego zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. powinny być pominięte.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, kluczowe znaczenie ma okoliczność, że wskazana wyżej zmiana wpisu w gminnej ewidencji zabytków polegająca na włączenia działki nr ewid. A do obszaru obiektu pod nazwą Park [...] , została przez Prezydenta m.st. Warszawy uchylona.

Załącznik do zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy Nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie zmian w ewidencji zabytków Miasta Stołecznego Warszawy wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 pkt. 9 i art. 31 w zw. z art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 506) oraz art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad w części zabytkami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm.), obejmuje zmianę treści wymienionych C załącznika kart adresowych zabytków nieruchomych w zakresie określenia granic zabytku. W tej części pod poz. 1 wymieniony jest obiekt pod historyczną nazwą "Park [...] " oznaczony numerem ID: MOK34051 zlokalizowany dzielnicy Mokotów w rejonie ulic al. Niepodległości, G. Bruna i Rakowieckiej. Wskazane zarządzenie nie precyzuje na czym polega zmiana zakresu ochrony konserwatorskiej wymienionego obiektu: Park [...] . Nie jest też wspomniana tam działka nr ewid. A, ani daty uzgodnienia między Prezydentem m. st. Warszawy i Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków listy zmian w gminnej ewidencji zabytków m. st. Warszawy.

W przedstawionych okolicznościach, tj. wobec nieujawnienia zmiany zakresu zabytku: obiektu pod nazwą Park [...] w zarządzeniu Prezydenta m. st. Warszawy Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. i ujęciu tej zmiany w zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy Nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., Sąd przyjął, że prawne skutki czynności podejmowanych przez organy konserwatorskie w dniach 18 października 2018 r. oraz 7 listopada 2018 r. wygasły z dniem ogłoszenia zarządzenia Nr [...]. W tej sytuacji Sąd uznał, że postępowanie sądowe toczące się na podstawie skargi z dnia 20 grudnia 2018 r. stało się przedmiotowe (powinno być bezprzedmiotowe). Uwzględniając granice skargi wyznaczone przez skarżącą stronę oraz treść powołanego art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd przyjął, że nie ma podstaw do rozstrzygania o skuteczności czynności będących podstawą zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy Nr 896/2019 z dnia 28 maja 2019 r. i odnoszących się do należącej do skarżącej działki nr ewid. A.

Z powyższych względów Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi z dnia 20 grudnia 2018 r.

Sąd wyjaśnił, że uznał czynności organów konserwatorskich, tj. Prezydenta m. st. Warszawy – Stołecznego Konserwatora Zabytków oraz Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków za odrębne czynności, a nie postać działania organu administracji w trybie tzw. autokontroli. Czynności skutkujące ujęciem działki nr ewid. A w gminnej ewidencji zabytków miały wszak miejsce po ok. sześciu miesiącach od czynności objętych skargą. Nie został zatem dotrzymany 30-dniowy termin na przeprowadzenie autokontroli, o którym mowa w art. 54 § 3 P.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Postanowienie zaskarżyła w całości i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1. art. 135 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy Sąd w niniejszej sprawie miał obowiązek odnieść się do wszystkich aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, w tym zarządzenia nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. (dalej: "zarządzenie nr [...] "), a nie jedynie aktu/czynności będącej pierwotnie przedmiotem bezpośredniej kontroli sądu administracyjnego, przede wszystkim w sytuacji, gdy organ działając w ramach autokontroli zarządzeniem nr [...] naprawił m.in. uchybienia formalne uprzedniej czynności, utrzymując jednocześnie działkę Skarżącej w gminnej ewidencji zabytków,

2. art. 54 § 3 P.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że brak było podstaw do jego zastosowania, z uwagi na upływ 30 - dniowego terminu na przeprowadzenie autokontroli oraz zastosowanie go do czynności nie będących decyzją, mimo iż zakres przedmiotowego przepisu obejmuje wszystkie formy działania organów administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, a nie wyłącznie decyzje, zaś upływ 30 - dniowego terminu, nie wyłącza uprawnienia do dokonania autokontroli,

3. w konsekwencji powyższego - art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., poprzez umorzenie niniejszego postępowania wskutek uznania, iż stało się ono bezprzedmiotowe, chociaż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, przeciwnie nieruchomość skarżącej, nie będąca zabytkiem, wciąż jest ujęta w gminnej ewidencji zabytków, a podjęte przez organ działania miały jedynie na celu naprawienie poprzednio popełnionych uchybień formalnych i utrzymanie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, mimo słuszności podnoszonych w toku niniejszego postępowania zarzutów skarżącej o braku podstaw do uznania tej nieruchomości za zabytek,

4. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez należytego wyjaśnienia zapadłego rozstrzygnięcia i ograniczenie uzasadnienia do konstatacji o bezprzedmiotowości postępowania wskutek ogłoszenia zarządzenia nr 896/2019, w sytuacji, gdy skarżąca zaskarżyła fakt ujęcia działki nr A w gminnej ewidencji zabytków (w postaci czynności lub zarządzenia), a czynności podejmowane przez Organ nie doprowadziły do jej usunięcia z gminnej ewidencji zabytków,

które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziły do nieuzasadnionego umorzenia postępowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie WSA w Warszawie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że wywiedzioną skargę oparła na art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ale również art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., czego Sąd pierwszej instancji nie odnotował. W konsekwencji tego skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności, oraz ewentualnie o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie zmian w ewidencji zabytków, w części dotyczącej ujęcia działki A w gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy.

Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że niniejsza sprawa wskutek ogłoszenia zarządzenia nr [...] stała się bezprzedmiotowa. Spółka, z uwagi na brak należytego uzasadnienia oraz wyjaśnienia przez organ podejmowanych przez niego działań, w wywiedzionej skardze wskazała, że nie zgadza się z faktem ujęcia działki A w GEZ, wskutek czego zaskarżyła zarówno czynność organu, jak i zarządzenie nr [...].

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że prawne skutki (sprzecznych z prawem) czynności podejmowanych przez organy konserwatorskie w dniach 18 października 2018 r. i 7 listopada 2018r. wygasły z dniem ogłoszenia zarządzenia nr 896/2019, skoro organy te - pomimo stwierdzenia braku przesłanek do uznania działki A za zabytek - tym samym zarządzeniem wpisały działkę A ponownie do GEZ. Zdaniem Skarżącej, do wykreślenia działki z GEZ w ogóle nie doszło, skoro akt prawny skutkujący rzekomym wygaśnięciem skutków prawnych, to w istocie ten sam akt, który ponownie do tych samych skutków doprowadził. Bez wątpienia skutkiem czynności podjętych w 2018 roku było wpisanie działki A do GEZ , a w wyniku zarządzenia nr 896/2019 działka A nadal jest wpisana do GEZ.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że skarżąca oparła skargę na art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ale również art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. W konsekwencji tego skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności, oraz ewentualnie o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie zmian w ewidencji zabytków, w części dotyczącej ujęcia działki A w gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy.

Na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania, na skutek uznania, że stało się ono bezprzedmiotowe.

Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego z innych przyczyn, w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., mamy do czynienia, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia (patrz m.in. Tadeusz Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WK 2016, pkt 6 do art. 161). Jest oczywiste, że chodzi o byt prawny zaskarżonego aktu.

Ustalenie, czy wystąpiła bezprzedmiotowość wymaga zatem w pierwszym rzędzie jednoznacznego określenia zaskarżonego aktu. Warto zauważyć, że w niniejszej sprawie takiej jednoznaczności zabrakło zarówno w stanowiskach stron (skarżącej i organu), jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Ocena charakteru aktu podejmowanego w związku z ujęciem w gminnej ewidencji zabytków innego zabytku nieruchomego wyznaczonego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, powinna uwzględniać zarówno podejmowane w przewidzianej procedurze czynności organu, jak i skutek tych czynności, na tj. wpływ na zakres praw i obowiązków uczestników obrotu prawnego.

Jak wprost wynika z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, najpierw wójt wyznacza zabytek w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Kolejną czynnością jest ujęcie zabytku w gminnej ewidencji zabytków prowadzonej w formie w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy (art. 22 ust. 4 ustawy). Dodać jeszcze trzeba, że w myśl § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661), według stanu prawnego obowiązującego w trakcie spornej procedury i w czasie orzekania przez Sąd pierwszej instancji, wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym.

Powyższe unormowania pozwalają na przyjęcie, że podstawowe znaczenie w załatwieniu sprawy ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy w związku z art. 22 ust. 4, ma wyznaczenie zabytku przez wójta, w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Należy opowiedzieć się za poglądem, według którego, wyznaczenie, na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przez organ gminy w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków obiektu zabytkowego do włączenia do gminnej ewidencji zabytków stanowi sprawę z zakresu administracji publicznej. Akt ten władczo wkracza w zespół uprawnień właściciela zabytku objętego wpisem do gminnej ewidencji. Pamiętać nadto trzeba, że w myśl art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym, ochrona zabytków i opieka nad zabytkami stanowią zadanie własne gminy. W rezultacie uznać należy, że wyznaczenie zabytku stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.) – patrz: postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2700/16; postanowienie NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1950/12.

Sąd pierwszej instancji, odnotowując poszczególne czynności związane z ujęciem działki nr A w gminnej ewidencji zabytków, uznał, że zmiana wpisu w gminnej ewidencji zabytków polegająca na włączeniu działki nr A do obszaru obiektu pod nazwą Park [...] , została przez Prezydenta m.st. Warszawy uchylona. Ocenił, że prawne skutki czynności podejmowanych przez organy konserwatorskie w dniach 18 października 2018 r. i 7 listopada 2018 r. wygasły z dniem ogłoszenia zarządzenia Nr 896/2019. Przypomnieć trzeba, że w dniu 18 października 2018 r. Prezydent m.st. Warszawy przekazał do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków uzgodnioną przez pracowników obu organów w dniu 16 października 2018 r. listę obiektów (nieruchomości) przewidzianych do włączenia do gminnej ewidencji, wskazanych do wyłączenia lub do pozostawienia w gminnej ewidencji oraz wskazanych do zmiany w zakresie ochrony konserwatorskiej. Zauważając zaś, że w zarządzeniu Prezydenta m.st. Warszawy, nr [...], z dnia [...] listopada 2018 r., Park [...] nie jest wymieniony, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zawarte w skardze wnioski odnoszące się do zarządzenia nr [...], powinny zostać pominięte.

Tak sformułowane stanowisko pozwala na przyjęcie, że zdaniem Sądu pierwszej instancji, nieruchomość stanowiąca działkę nr A została włączona do gminnej ewidencji zabytków przed wniesieniem skargi, na mocy wskazanych czynności z dnia [...] października 2018 r. i [...] listopada 2018 r., mimo że nie zostało to określone w zarządzeniu nr [...], ani w załącznikach do tego zarządzenia.

W konsekwencji, pamiętając o wcześniejszych uwagach odnoszących się do charakteru prawnego wyznaczenia zabytku na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3, należało przyjąć, że wyznaczenie zabytku, tj. nieruchomości stanowiącej działkę nr A, odbyło się w oparciu o akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, tj. Prezydenta m.st. Warszawy, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.

Od razu warto skonstatować, że w razie kontroli merytorycznej konieczne będzie sprecyzowanie rzeczywistej daty podjęcia zarządzenia o wyznaczeniu zabytku do ujęcia w gminnej ewidencji, przy czym ocenie będzie podlegała także forma w jakiej rozstrzygnięcie organu gminy zostało zmaterializowane oraz rzeczywiste znaczenie aktu (zarządzenia) podjętego w następstwie wyznaczenia zabytku.

Na obecnym etapie rozpoznawania sprawy możliwe jest, mimo wspomnianego braku precyzji, którym dotknięte jest uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, poddanie kontroli tej części stanowiska Sądu pierwszej instancji, która sprowadza się do oceny o bezprzedmiotowości postepowania sądowego.

Jest to pogląd błędny.

Po pierwsze, nie ma w świetle dotychczasowych ustaleń, podstawy do przyjęcia, że zarządzenie nr [...], z dnia [...] maja 2019 r., Prezydenta m.st. Warszawy, uchyliło zarządzenie o wyznaczeniu zabytku w zakresie odnoszącym się do działki nr A. Dokonana została jedynie zmiana obiektu, w ramach którego działka A jest ujęta w ewidencji. Sama działka cały czas w tej ewidencji była ujęta, także w dacie orzekania przez Sad pierwszej instancji. Świadczy o tym fakt, że zmiany w ewidencji odnoszące się do działki nr A, zachodziły w tym samym czasie – na mocy tego samego aktu, a więc wchodziły w życie z tą samą datą. Warto przypomnieć, że w odniesieniu do uchwał i zarządzeń organów jednostek samorządu terytorialnego przyjmowany jest pogląd, według którego, nowela (zmiana) aktu nie oznacza automatycznie eliminacji z obrotu prawnego aktu nowelizowanego. Od określonej daty obowiązują natomiast zmiany obowiązującego aktu (uchwały lub zarządzenia). Takiej zmiany nie można utożsamiać z uchyleniem poprzednio obowiązującego w danej materii gminnej aktu organu gminy.

Po drugie, zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Oznacza to, że uchylenie uchwały lub aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą na tę uchwałę lub ten akt, albowiem sąd administracyjny posiada uprawnienie do stwierdzenia nieważności takiego aktu, a więc orzeczeniu o jego wadliwości od chwili jego podjęcia (ex tunc). Wówczas uchwałę lub zarządzenie należy potraktować tak jakby nigdy nie zostały podjęte, co może mieć znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie tego aktu.

Nie każde więc uchylenie lub zmiana zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., powoduje bezprzedmiotowość postępowania, rozumianą jako sytuację, w której zbędne lub niedopuszczalne jest rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny. Bezprzedmiotowość nie zachodzi w przypadku, gdy akt może być stosowany nadal, pomimo jego zmiany lub uchylenia, do zdarzeń z okresu sprzed jego zmiany lub uchylenia, albo gdy jego wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem od dnia jej podjęcia może mieć znaczenie dla praw lub obowiązków adresatów jego norm (por. min. Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz", LEX/el 2019, pkt 13 do art. 161; postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 990/12; wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1710/13; wyrok NSA z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 16/12; wyrok NSA z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1029/10; postanowienie NSA z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 327/10; postanowienie NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1275/09).

W tym stanie rzeczy umorzenie postępowania sądowego opierało się na przedwcześnie podjętej ocenie o bezprzedmiotowości.

O ile w ponownym postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji zostanie potwierdzone ustalenie, zgodnie z którym, sporna nieruchomość została wyznaczona jako zabytek na podstawie aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, akt ten powinien zostać objęty merytoryczną kontrolą sądową, uwzględniającą fakt, że na skutek zarządzenia nr [...], doszło jedynie do zmiany, a nie do uchylenia treści określanej w ustawie jako ujęcie zabytku w gminnej ewidencji zabytków.

Skoro, według powyższych uwag, nie doszło do uchylenia zaskarżonego aktu, zbędne jest odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 54 § 3 P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a.

Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. zostało podniesione w aspekcie trafności merytorycznej. Błędna ocena o bezprzedmiotowości, nie może być zaś kwestionowana z powołaniem się na art. 141 § 4 P.p.s.a. Zagadnienie to, uwzględniające stanowisko skarżącej, zostało omówione w poprzedzających rozważaniach.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.