Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1031/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz A. S. kwotę 366 (trzysta sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z [...] maja 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 1979 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w Z. oznaczonej nr [...] oraz nr [...] zapisanych w lwh [...], stanowiącej własność J. J.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał następujący stan faktyczny:

A. S. w dniu 17 czerwca 2003 r. wystąpiła do Wojewody [...] wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta Z.

Wnioskodawczyni wskazała, że ujęta w decyzji wywłaszczeniowej jako właścicielka J. J. nie żyła w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, zaś właścicielem nieruchomości była jej matka O. S. Ponadto podniosła, że organ wywłaszczeniowy pominął stan wynikający z ewidencji gruntów, a przyjął nieaktualny stan katastralny.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności powołanej decyzji wywłaszczeniowej, wskazując że nie jest ona dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa. W szczególności Wojewoda [...] nie dopatrzył się, aby decyzja naruszała przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) .

Od decyzji tej Pani A. S. odwołała się do Ministra Infrastruktury.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy powołaną decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji minister stwierdził, że wprawdzie wywłaszczona nieruchomość znajdowała się we władaniu O. S., to jednak ujawnienie jej jako władającej w ewidencji gruntów nie rodziło żadnych skutków prawnych. Skoro spadkobiercy J. J. nie ujawnili swoich praw do nieruchomości w księdze gruntowej, to organ skierował decyzję to O. S.

Minister Infrastruktury podzielił pogląd Wojewody [...], że postępowanie wywłaszczeniowo-odszkodowawcze przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, a zatem nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 156 § 1 Kpa, warunkujące możliwość stwierdzenia nieważności powołanej decyzji.

Powołana decyzja Ministra Infrastruktury stała się przedmiotem skargi A. S. do sądu administracyjnego.

Skarżąca w pierwszej kolejności zarzuciła popełnienie istotnych uchybień przy sporządzaniu dokumentacji geodezyjno-kartograficznej przed wywłaszczeniem nieruchomości. Wskazał ponadto całkowite pominięcie przez organy wywłaszczeniowe faktu, że to O. S. była samoistnym posiadaczem wywłaszczanych nieruchomości. Zdaniem skarżącej bezprawne jest również władanie działką nr [...] przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", ponieważ nie posiada ona do tej działki żadnego tytułu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest o tyle zasadna, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego oraz przepisami kompetencyjnymi.

Przy czym stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Należy zwróci uwagę, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest niewątpliwie postępowaniem nadzwyczajnym i może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92 - ONSA 1995 nr 1 poz. 32, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., OSA 4/03 - ONSA 2004 nr 1 poz. 3).

W sprawach dotyczących weryfikacji w trybie nadzoru orzeczeń wywłaszczeniowych, a więc aktów administracyjnych rozstrzygających o prawach rzeczowych, interes prawny mają osoby, którym do nieruchomości, czy też do jej części przysługuje obecnie prawo rzeczowe, oraz osoby które były stronami postępowania wywłaszczeniowego albo ich spadkobiercy.

W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią jest brak ustalenia przez organ prowadzący postępowanie nadzorcze kręgu osób mających interes prawny w sprawie i prowadzenie postępowania wyłącznie wobec A. S. Tymczasem z akt sprawy, a w szczególności z załączonego do akt sprawy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. S. wydanego przez Sąd Rejonowy w Z. (sygn. akt NS [...]) wynika, że spadkobiercami po niej są: L. S., W. S., S. S., J. S. oraz B. S. Dodatkowo w trakcie rozprawy skarżąca wskazała, że oprócz niej spadkobiercami po zmarłej w 1990 r. O. S. są oprócz wnioskodawczyni również inne osoby.

Udział tych osób bądź ich spadkobierców został w postępowania nadzorczym całkowicie pominięty, co stanowi istotne naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Już z tego względu zaskarżona decyzja nie może się ostać.

Dodatkowo wskazać należy, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" jako aktualny użytkownik wieczysty części wywłaszczonej nieruchomości, nie brała udziału w postępowaniu przed Wojewodą [...], a o postępowaniu nadzorczym dowiedziała się dopiero poprzez doręczenie jej kończącej postępowanie zaskarżonej decyzji. Tym samym nie można uznać, ze zapewniono jej czynny udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Zgodnie z art. 10 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przede wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i powoduje konieczność uchylenia decyzji dotkniętej taką wadą oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].

Z tych względów nie wchodząc w merytoryczną poprawność rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że postępowanie nadzorcze prowadzone było wadliwie, bez zapewnienia udziału w postępowaniu wszystkich spadkobierców.

Ponadto Sąd dostrzegł brak w aktach sprawy aktu zgonu oraz aktu urodzenia J. (J,) J., które pozwoliłby wyjaśnić rozbieżności w imieniu poprzedniej właścicielki. Skoro jako właścicielka nieruchomości ujawniona była J. J., a stwierdzenie nabycia spadku dotyczy J. S. (z domu J.), to koniecznym było wyjaśnienie rozbieżności co do imienia. W żadnym razie sprostowanie imienia czy też wyjaśnienie że J. i J. J. to te same osoby nie może opierać się na zaświadczeniu Parafii Rzymsko – Katolickiej. Wyjaśnienie tych wątpliwości po uzyskaniu odpisów z aktu urodzenia i zgonu może nastąpić wyłącznie w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 26 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz.1688).

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera b, ar. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji.