Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 278/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; I. uchyla zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] dnia 2011 r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W dniu 27 września 2011 r. E. J. zwrócił się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z wnioskiem o zasiłek celowy w związku z wystąpieniem w 2011 r. przymrozków wiosennych, które spowodowały szkody w prowadzonych przez wnioskodawcę uprawach sadowniczych.

Na skutek powyższego wniosku Kierownik OPS w S. decyzją z dnia [...] 2011 r. odmówił przyznania E.J. jednorazowego zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. przymrozków wiosennych. Organ nie zakwestionował powstania strat w gospodarstwie wnioskodawcy. Wskazał jednak, że z zaświadczeń z KRUS wynika, iż E. J. i jego żona Z. J. nie są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem nie opłacają składek w KRUS, pobierają świadczenia z ZUS. Ich syn T. J. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik. Zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. Nr 167, poz. 996) pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. W myśl zaś art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przez rolnika należy rozumieć pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzone przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Wnioskodawca i jego żona nie są objęci ubezpieczeniem społecznym rolników i nie spełniają wymogów § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Natomiast ich syn T. J. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik, ale również nie spełnia wymogów określonych w/w rozporządzeniu.

W wyniku odwołania E. J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2011 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności przywołało przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Następnie wskazało, że zasiłek celowy określony został w art. 39 tejże ustawy jako świadczenie jednorazowe skierowane za zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Natomiast zgodnie z art. 40 tejże ustawy zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego albo klęski żywiołowej lub ekologicznej, a także może być przyznany niezależnie od dochodu oraz może nie podlegać zwrotowi. Powołując przepisy art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, upoważniające do wydania rozporządzenia szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych (...), organ podał, że z § 3 ust. 1 tegoż rozporządzenia wynika, że pomoc jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej (dalej: ups), przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta, zaś § 3 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że sprawach, o których mowa w ust. 1 nie przeprowadza się rodzinnego wywiadu środowiskowego.

W oparciu o powołane przepisy Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca poniósł straty związane z wiosennymi przymrozkami w 2011 r. w uprawach drzew owocowych i owoców miękkich (truskawek). Organ I instancji powinien był wnikliwie rozpatrzyć sprawę nie tylko w oparciu o przepisy rozporządzenia, lecz przede wszystkim w trybie określonym w art. 40 ust. 2 i 3 ups, a także z zastosowaniem zasad ogólnych i reguł dowodowych określonych w kpa. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji odmownej wynika, że organ I instancji ograniczył się do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy jedynie o przepisy rozporządzenia. Organ powinien był rozważyć celowość udzielenia przynajmniej częściowej pomocy, nawet w przypadku uznania, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek udzielenia pomocy w trybie przepisów rozporządzenia. Stwierdzone braki w tym zakresie stanowią uchybienia zasadom i regułom w zakresie postępowania w sprawach o udzielenie zasiłku celowego określonego w art. 40 ust. 2 i 3 ups. Organ I instancji powinien bowiem ustalić wpływ stwierdzonych wysokich strat z tytułu przymrozków na sytuację materialno-bytową rodziny wnioskodawcy i w zależności od wyników wydać stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o zasady ogólne wynikające z art. 40 ust. 2 i 3 ups.

Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...] 2011 r., wydaną na podstawie art. 2 pkt 1, art. 3, art. 4, art. 8, art. 11 ust. 2, art. 14, art. 40 ust. 2 i 3, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy o pomocy społecznej, zarządzenia Nr [...] Burmistrza Miasta S. z dnia [...] 2009 r. w sprawie upoważnienia Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. do prowadzenia postępowań i wydawania decyzji administracyjnych w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz art. 104 i art. 107 kpa odmówił Ed. J. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wyniku klęski żywiołowej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że celem oceny sytuacji wnioskodawcy pracownik socjalny zamierzał sporządzić rodzinny wywiad środowiskowy, tak by móc ustalić, czy E. J. uprawniony jest do otrzymania pomocy określonej w art. 40 ust. 2 ups. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 4 ups wnioskodawca obowiązany jest do współdziałania w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 pkt 2 ups). Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego, pomagających osobie, rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. W związku z tym, że wnioskodawca odmówił współpracy organ odmówił przyznania zasiłku celowego w oparciu o art. 40 ust. 2 ups.

E. J. wniósł odwołanie od tej decyzji. Wskazał, że odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, bowiem nie składał wniosku o przyznanie zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 40 ust.2 ups, lecz zasiłku celowego dla rolników na podstawie przepisów rozporządzenia. Przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że w sprawach o których mowa w ust. 1 nie przeprowadza się rodzinnego wywiadu środowiskowego. Dodatkowo podał, że ostatecznie w dniu 27 grudnia 2011 r. zgodził się na wizytę pracownika socjalnego i Kierownika OPS-u w S. i przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazał, że po krótkiej rozmowie z rodziną i żądaniu przedłożenia rachunków z apteki i na środki ochrony roślin itp. rozmowa zakończyła się, ponieważ wnioskodawca uznał, że jego wniosek nie ma nic wspólnego z zapomogą, którą mu proponowano. W reakcji na to Kierownik OPS w S. stwierdził, że wnioskodawca nie otrzyma 2,5 tys. Zł, bo nie ma na to środków.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji, respektując zalecenia organu odwoławczego zawarte w uprzednio wydanej decyzji, przeprowadziło postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej, a w tym w oparciu o obligatoryjny w takim przypadku wywiad środowiskowy (art. 106 ust. 4 ups). Organ II instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 107 ust. 5 ups pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Zatem przepis ten nakłada na stronę występującą z wnioskiem o pomoc określone obowiązki, które generalnie sprowadzają się do obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin występujących o przyznanie świadczenia ze środków pomocy społecznej, a w razie odmowy złożenia oświadczenia nakłada sankcję w postaci odmowy przyznania świadczenia. Organ I instancji podjął działania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, by ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową strony i jego rodziny. Ustalenia faktyczne w tym zakresie były nie tylko wymagane w świetle obowiązującego stanu prawnego, lecz także były konieczne w celu prawidłowego ustalenia jaki był wpływ szkód poniesionych w wyniku przymrozków w aspekcie dochodów i wydatków rodziny strony. Zdaniem Kolegium przeprowadzenie tego dowodu było niezbędne w celu wydania prawidłowej decyzji administracyjnej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji strona odmówiła udzielenia jakichkolwiek informacji oraz sporządzenia wywiadu środowiskowego. Potwierdza to również w odwołaniu. W tej sytuacji organ nie mógł ustalić faktycznych skutków wpływu doznanych strat w uprawach truskawek na sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową strony i jego rodziny. Kolegium podkreśliło, że rodzina w znacznej mierze utrzymuje się także z dodatkowych dochodów pochodzących spoza dochodów uzyskiwanych z uprawy truskawek, a zatem dla wydania właściwej decyzji w sprawie przyznania pomocy celowej niezbędne było prawidłowe ustalenie istotnych okoliczności faktycznych dotyczących dochodów i wydatków rodziny. Odmowa współdziałania strony prawidłowo zatem stanowiła przesłankę do odmowy przyznania świadczenia.

E. J. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności w zakresie braku obowiązku przeprowadzania wywiadu środowiskowego w sprawach o przyznanie zasiłku celowego na podstawie przepisów rozporządzenia. Zaznaczył, że nie składał wniosku o zasiłek celowy z pomocy społecznej, lecz zasiłek celowy jednorazowy w związku z przymrozkami wiosennymi w 2011 r.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności zważyć należy, iż organy orzekające w niniejszej sprawie zobowiązane były do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 27 września 2011 r. zgodnie z żądaniem w nim sformułowanym. Nie budzi wątpliwości, że skarżący pismem tym zwrócił się z wnioskiem określonym w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych (...) o przyznanie zasiłku celowego z uwagi na szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. przymrozków wiosennych. W związku z tym pomoc ta, jak stanowi przywołany przepis rozporządzenia, przyznawana jest wyłącznie na osoby zainteresowanej, co oznacza, że stosownie do art. 61 § 1 kpa postępowanie w sprawie udzielenia tego rodzaju pomocy wszczynane jest z inicjatywy tej osoby i tylko ona decyduje o treści składanego przez siebie wniosku, a więc zakres żądania określa wnioskująca o pomoc osoba zainteresowana, zaś organ podanym zakresem jest związany (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2011 r., II GSK 941/10, Lex nr 96551350).

W związku z powyższym organy orzekające powinny były ograniczyć swoje działania do rozpoznania wniosku E. J. o przyznanie zasiłku celowego z uwagi na szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. przymrozków wiosennych. W tym celu powinny zbadać, czy skarżący kwalifikuje się do jej uzyskania, tzn. czy zgodnie z § 2 rozporządzenia rodzina skarżącego stanowi rodzinę rolniczą i czy:

1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników;

2) szkody spowodowane przez:

a) /.../

b) przymrozki wiosenne w drzewach lub krzewach owocowych

- zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, zwaną dalej "komisją".

Rację ma skarżący wskazując, że organ I instancji nie był zobowiązany prowadząc niniejsze postępowanie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Przepis art. 3 § 1 rozporządzenia stanowi, że pomoc jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Przy czym w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie przeprowadza się rodzinnego wywiadu środowiskowego.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż w art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazano, iż Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia, będąc jednocześnie na podstawie ust. 2 tegoż artykułu uprawnioną do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków realizacji takowego programu, przy uwzględnieniu potrzeby zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej. Z tak określonego upoważnienia ustawowego wynika, iż Rada Ministrów mogła określić wyłącznie zasady i warunki techniczne realizacji odpowiednich rządowych programów pomocy społecznej, natomiast nie była uprawniona do modyfikowania ogólnych zasad postępowania uregulowanych w k.p.a., w tym określenia ograniczeń dowodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2009 r., sygn. I OSK 928/08).

Realizując powyższą delegację ustawową Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 26 lipca 2011 r. Przepisy przedmiotowego rozporządzenia zawierają regulację o charakterze mieszanym – materialno-procesowym. Regulują bowiem zarówno przesłanki materialne przyznania pomocy społecznej i jej wysokości (na przykład dotyczące podmiotów uprawnionych do otrzymania pomocy, warunków jej przyznawania i wysokości tejże pomocy w zależności od spełnienia przez uprawnionego określonych w rozporządzeniu kryteriów) jak i procesowe w zakresie wszczęcia postępowania i ustalenia stanu faktycznego. Do kategorii przepisów o charakterze procesowym zaliczyć w szczególności należy § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowiący, iż pomoc jest udzielana w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ups, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Art. 40 ust. 2 ups stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym zgodnie z ust. 3 tegoż przepisu może on być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Z powyższego wynika, iż przyznanie zasiłku z tytułu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych następuje w formie decyzji administracyjnej, albowiem art. 106 ust. 1 ups, że przyznanie świadczeń z pomocy społecznej (do jakich zaliczają się miedzy innymi zasiłki celowe) następuje w takiej właśnie formie.

Powyższe przesądza o tym, iż w postępowaniu w przedmiocie przyznania pomocy społecznej z tytułu szkód spowodowanych wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych zastosowanie znajdą przepisy kodeksu postępowania administracyjnego modyfikowane jedynie regulacjami rangi ustawowej zawartymi w ustawie o pomocy społecznej (art. 106 ust. 2, ust. 4 – 6) i jednoznacznymi postanowieniami rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lipca 2011 r. dotyczącymi zagadnień takich jak np. wyłączenie obligatoryjności przeprowadzania wywiadu środowiskowego w tego rodzaju sprawach (§ 3 ust. 2).

Dlatego też dokonując oceny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji należy wskazać, że obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa co do ziszczenia się przesłanki określonej w § 2 pkt 1 rozporządzenia.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że właściwa komisja - zgodnie z § 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia - oszacowała wielkość przymrozków wiosennych w drzewach i krzewach owocowych w gospodarstwie rolnym skarżącego i jego rodziny (k. 1-3 akt adm.)

W ocenie Sądu organy obu instancji nie zbadały jednak w sposób wyczerpujący i nie wykazały, czy rodzina skarżącego jest rodziną rolniczą w rozumieniu § 2 pkt 1 rozporządzenia. Przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia określa, że za rodzinę rolniczą należy uznać rodzinę, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętych ubezpieczeniem społecznym rolników. Przepis ten odwołuje się do regulacji zawartej w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zawierającej definicję rolnika. Dokonując wykładni przepisu § 2 pkt 1 rozporządzenia zawierającego w swej treści normę odsyłającą do definicji rolnika w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników należy wziąć pod uwagę, że Rada Ministrów rozporządzenie z dnia 26 lipca 2011 r. wydała na podstawie delegacji zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zatem konkretyzując warunki realizacji rządowego programu pomocy społecznej, w tym wypadku w związku z huraganami, deszczami nawalnymi lub przymrozkami wiosennymi, które dotknęły szereg gospodarstw rolnych w 2011 r. i w celu złagodzenia ich skutków. Konstruując ten przepis prawodawcy chodziło zatem niewątpliwie o pomoc rodzinom rolniczym, które na skutek wspomnianych zjawisk atmosferycznych poniosły straty w prowadzonych gospodarstwach rolnych. W celu określenia osób uprawnionych do otrzymania pomocy ustawodawca uznał za zasadne odwołanie się do zdefiniowanego już w innej ustawie pojęcia "rolnika".

Z uwagi na wskazany cel tej regulacji prawnej, dokonanie wykładni omawianego przepisu § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lipca 2011 r. wyłącznie na płaszczyźnie językowej jest niewystarczające dla ustalenia znaczenia tej normy prawnej, a konieczne jest sięgnięcie do innych metod wykładni, przede wszystkim celowościowej. Przepis ten należy więc rozumieć w ten sposób, że pomocy, o której mowa w rozporządzeniu, udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie spełnia warunki do uznania jej za rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Zgodzić się więc trzeba z wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, że nie ma rozstrzygającego znaczenia fakt, że osoba ubiegająca się o pomoc w związku ze stratami w rolnictwie w danym momencie nie figuruje w ewidencji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (por. m.in. wyrok NSA z 20 lutego 2011r., I OSK 1753/10 oraz wyroki NSA z dnia 2 lipca 2008r., I OSK 1356/07 i z dnia 24 września 2008 r., I OSK 1509/07, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze względu na ratio legis rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 r., którym było udzielenie pomocy tym rodzinom rolniczym, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane huraganami, deszczami nawalnymi lub przymrozkami wiosennymi w 2011 r., decydującą dla oceny spełnienia przesłanki z § 2 pkt 1 rozporządzenia winna być okoliczność, czy szkoda w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich lub budynkach powstała w rodzinie rolniczej w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu rolników.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji, a także we wcześniejszych decyzjach obu organów nie wyjaśniło w sposób wnikliwy, czy rodzina E. J. nie stanowi rodziny rolniczej, w której co najmniej jedna osoba jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Zgodnie z art. 1 cytowanej powyżej ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników. Zgodnie zaś z art. 6 tej ustawy pojęcie "rolnika" oznacza pełnoletnią osobę fizyczną zamieszkującą i prowadzącą na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Przez pojęcie "domownika" rozumie się natomiast osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z żoną Z. J. i pełnoletnim synem T. J.. Bezsporne w sprawie jest, że E. J. i Z. J. nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że skarżący we wniosku z 27 września 2011 r. wskazał, iż co najmniej jedna osoba w jego rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. W związku z powyższym, przy ustalonym statusie skarżącego i jego żony co do niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, nasuwają się wątpliwości co do statusu wspólnie zamieszkującego z nimi syna T. J.. Na podstawie przedłożonego zaświadczenia z KRUS Placówki Terenowej w Kole z dnia 12 października 2011 r. organy stwierdziły, że podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, jednakże nie jako rolnik, lecz jako domownik. Mając na względzie treść wniosku E. J. organy powinny były ustalić, czy to T. J. nie jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i w konsekwencji, czy rodzina skarżącego nie stanowi rodziny rolniczej w rozumieniu § 2 pkt 1 rozporządzenia z 26 lipca 2011 r.

Organy ograniczyły się natomiast do ustalenia, że skoro E. J. i Z. J. nie są objęci ubezpieczeniem społecznym rolników, to T. J. jako podlegający takiemu ubezpieczeniu, ale jako ich domownik, nie spełnia przesłanki określonej w § 2 pkt 1 rozporządzenia.

Uznając powyższe ustalenia za niewyczerpujące, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organy orzekające – kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a. - zastosują się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w niniejszym wyroku.

O wykonalności zaskarżonej decyzji (p-kt II wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.