Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1514/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 54 § 2, art. 64 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA del. Cezary Koziński (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Po 681/16 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 24 listopada 2016 r. o sygn. akt I SA/Po 681/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę "A." S.A. (dalej: "skarżąca", "spółka") złożoną na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia 29 stycznia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia 5 marca 2014 r. odmawiające spółce umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 17 grudnia 2013 r. obejmującego należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od X do XII 2008 r.

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2012 r. Prezydent Miasta P. określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2008 r. w wysokości 290.316,00 zł. W dniu 14 listopada 2013 r. skarżąca dokonała przelewu kwoty 351.065,00 zł tytułem zapłaty podatku wraz z odsetkami. Zgodnie z postanowieniem organu podatkowego z dnia 26 listopada 2013 r. powyższa wpłata została zaksięgowana na poczet należności głównej – w kwocie 231.095,00 zł oraz odsetek za zwłokę – w kwocie 119.970,00 zł. Następnie Prezydent Miasta P. wystawił upomnienie 27 listopada 2013 r. wzywając skarżącą do uregulowania kwoty 59.221,00 zł, po czym wystawił 17 grudnia 2013 r. tytuł wykonawczy dotyczący należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od X do XII 2008 r. w ww. wysokości z odsetkami za zwłokę.

W piśmie z dnia 3 stycznia 2014 r. – skardze na czynności egzekucyjne – skarżąca wniosła o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych ze wskazaniem na konieczność umorzenia postępowania. W ocenie skarżącej postępowanie egzekucyjne było bezprzedmiotowe, bowiem skarżąca dokonała zapłaty podatku jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej wydanie tytułu wykonawczego było wynikiem błędnego naliczenia odsetek ustawowych. Organ prawidłowo uwzględnił art. 54 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., zwanej dalej: "O.p."), nie naliczając odsetek w okresie od 6 sierpnia 2012 r. do 29 października 2013 r., jednak - w ocenie spółki - powinien również zastosować art. 54 § 1 pkt 7 O.p.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż odmówiono wyłączenia odsetek za zwłokę z uwagi na art. 54 § 2 O.p. – opóźnienie powstało z winy strony lub jej przedstawiciela, bowiem spółka pomimo wezwań nie dostarczyła zestawienia dotyczącego posiadanych nośników reklamowych, nałożono na nią karę porządkową, a ponadto pomimo ponownych wezwań o uzupełnienie dokumentów skarżąca nie odpowiadała. Wezwania były ponawiane, a termin załatwienia sprawy przesuwany. Organ podkreślił, iż skarżąca mogła wnieść zażalenie m.in. na postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty, bądź ew. na etapie postępowania w sprawie zarzutów. Skoro tego nie uczyniła, to należało uznać, iż zgadza się ze sposobem zaliczenia wpłaty, a tym samym naliczenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka zarzuciła naruszenie w sprawie:

- art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) poprzez niezastosowanie w sprawie i przyjęcie, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w wypadku, w którym zobowiązany w trakcie postępowania podnosi, że egzekwowana należność została uregulowana w całości, a prowadzona egzekucja jest wynikiem nieprawidłowego wyliczenia odsetek od zaległości podatkowej, pomimo że stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa i pozostaje sprzeczne z linią orzeczniczą sądów administracyjnych;

- art. 62 § 4 O.p. w zw. z art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie, że wydanie postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty wyklucza możliwość oceny istnienia wierzytelności w toku postępowania egzekucyjnego, co jest sprzeczne z linią orzeczniczą, postanowieniem Prezydenta Miasta z 5 marca 2014 r. i poglądem SKO, które w postanowieniu potwierdziło, że ustalenia zawarte w ostatecznym postanowieniu w sprawie zaliczenia wpłaty mogą być przedmiotem oceny organu egzekucyjnego dokonywanej po wniesieniu przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji, po przytoczeniu treści przepisów art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a., stwierdził, że skarżąca spółka na etapie postępowania zażaleniowego nieskutecznie próbowała podważyć ustalony stan faktyczny poprzez wykazanie, że nie przyczyniła się do opóźnienia w wydaniu decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za 2008 r.

Następnie skład orzekający wskazał, iż organ podatkowy, dokonując zaliczenia wpłaty na zaległości podatkowe, nie ocenia prawidłowości rozstrzygnięć zapadłych w sprawie wymiarowej poprzedzającej wydanie postanowienia w tym zakresie. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło w ramach swych rozważań stan faktyczny sprawy wraz z okresem, którego nie wliczono do naliczania odsetek za zwłokę w zaległości skarżącej, a także ze wskazaniem stosownych przepisów O.p. Organ odwoławczy stwierdził również, że Spółce odmówiono wyłączenia z naliczania odsetek za zwłokę okresu od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na art. 54 § 2 O.p., w myśl którego § 1 pkt 3 i 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. Zaznaczono, iż spółka pomimo wezwań nie dostarczyła zestawienia dotyczącego posiadanych nośników reklamowych, na spółkę nałożono karę porządkową, a na ponowne wezwanie o uzupełnienie dokumentów skarżąca nie odpowiadała, zatem wezwania były ponawiane, a termin załatwienia sprawy przesuwany.

Sąd pierwszej instancji uznał, że stanowisko organu było w powyższym zakresie prawidłowe.

WSA w Poznaniu przytoczył także treść przepisów art. 18 u.p.e.a. oraz art. 6 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm., zwanej dalej: "K.p.a."), stwierdzając następne, że organ odwoławczy naruszył powyższy przepis poprzez stwierdzenie, iż organ nie może podważać ostatecznego postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty, bowiem ustalając inny okres naliczania odsetek za zwłokę od zaległości wypowiadałby się co do sprawy ostatecznie załatwionej postanowieniem o zaliczeniu wpłaty. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się bowiem, że postanowienie w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych (art. 62 § 1 O.p.) ma charakter formalny i samo w sobie nie przesądza ani o istnieniu nadpłaty, ani też o istnieniu zaległości podatkowej (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 629/16). W ocenie Sądu powyższe uchybienie - wobec rozważenia przez Kolegium, wprawdzie lakonicznie, przesłanek z art. 54 § 2 O.p. oraz utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji – nie mogło jednak spowodować wydania orzeczenia o innej treści.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowienia SKO w Poznaniu z 29 stycznia 2016 r., rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Powołując przepisy art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") zarzucono wyrokowi naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi spółki w sytuacji dostrzeżenia naruszenia przez SKO przepisu postępowania art. 64 § 4 O.p. w zw. z art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a które polegało na niezastosowaniu powyższych przepisów wskutek uznania, że wydanie postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty wyklucza możliwość oceny istnienia wierzytelności w toku postępowania egzekucyjnego;

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 15 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostateczną kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, w sytuacji gdy wydane zostało z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów polegającym w szczególności na braku rozpoznania zarzutów skarżącej przedstawionych w zażaleniu z dnia 8 czerwca 2015 r. oraz braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie uchylenia nałożonej na spółkę kary porządkowej, jak i współdziałania spółki z organem podatkowym przez SKO, które w postanowieniu jedynie opisało stanowisko Prezydenta Miasta P. i nie odniosło się do zarzutów spółki dotyczących oceny przyczyn przedłużenia postępowania;

- art. 54 § 2 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie wskutek uznania, że skarżąca przyczyniła się do opóźnienia w wydaniu decyzji z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 rok, w sytuacji gdy opóźnienie to wynikło przede wszystkim z opieszałego działania organu podatkowego, który prowadził postępowanie podatkowe przez blisko 4 lata.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie udzieliło odpowiedzi na wniesioną skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie mają uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania.

Bezspornym jest, że podana w tytule wykonawczym z 17 grudnia 2013 r. kwota 59.221,00 zł stanowiła rezultat dokonanych przez Prezydenta Miasta P. operacji rachunkowych dotyczących wcześniejszej wpłaty skarżącej na poczet należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od X do XII 2008 r. z odsetkami za zwłokę, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu tego organu podatkowego z dnia 26 listopada 2013 r.

Należy zgodzić się ze skarżąca spółką, jak również z Sądem pierwszej instancji, że zaliczenie kwot pieniężnych na poczet zobowiązania podatkowego ma charakter czynności rachunkowo-technicznej, natomiast postanowienie wydane w przedmiocie zaliczenia, informujące o sposobie zarachowania (odpowiednio na należność główną i odsetki), ma jedynie charakter formalny i informacyjny. Nie oznacza to jednak, że podatnik nie może kwestionować sposobu tego rozliczenia. Możliwe jest zaskarżenie postanowienia w tym przedmiocie, w trybie przewidzianym dla tego rodzaju rozstrzygnięć (art. 62 § 4 O.p.), a ewentualna zmiana w toku postępowania instancyjnego postanowienia o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej może wpłynąć na wielkość podatku pozostałego do zapłaty.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie dają organowi egzekucyjnemu prawa do rozstrzygania sporu o okresy nienaliczania odsetek z powodu ewentualnej przewlekłości postępowania podatkowego, w tym zastosowania art. 54 § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 7 O.p. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia w sprawie odmowy umorzenia postępowania nie było określanie ewentualnych przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę od egzekwowanych zobowiązań podatkowych. Tym samym nietrafione okazały się zarzuty skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 64 § 4 O.p. (zwłaszcza, ze przepis ten odnosi się do zaliczenia wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa na poczet zaległości podatkowych), jak również zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Wobec powyższego uznać należy, iż wystawiony tytuł wykonawczy pozwalał na prawidłowe przeprowadzenie postępowania w celu wyegzekwowania pozostałej zaległości podatku od nieruchomości, gdyż podatnik posiadał pełną wiedzę jaka należność pozostała do zapłaty i co było podstawą wystawienia tytułu wykonawczego (należność pieniężna była mniejsza na skutek dokonanej wpłaty, niż kwota podatku wynikająca z decyzji podatkowej). Kwestia prawidłowości działania organu podatkowego w zakresie przerachowania wpłaty podatnika na poczet podatku od nieruchomości za okres od X do XII 2008 r. (dokonanej w dniu 14 listopada 2013 r.) pozostawała poza zakresem postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.