Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 106/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędzia WSA Beata Kozicka, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz D. P. kwotę 2217 zł (słownie: dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...] r. nr [...] nakładającą na skarżącą D.P., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "A" karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za podanie w zgłoszeniu przewozu danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy.

19 stycznia 2018 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego samochodem ciężarowym marki Volvo należącym do skarżącej. Kontrola obejmowała przestrzeganie obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz.U. z 2017 r., poz. 708 ze zm. – dalej jako "ustawa SENT").

Według informacji zawartej w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...], obejmowało ono produkty paliwowe – olej napędowy w ilości [...] litrów, klasyfikowany do pozycji CN 2710. Podmiotem wysyłającym i zarazem przewoźnikiem była skarżąca. Natomiast podmiotem odbierającym była D.C. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą "B" ul.[...] w B..

W ramach prowadzonych czynności kontrolnych polegających na sprawdzeniu zgodności danych zawartych w zgłoszeniu w systemie SENT ze stanem faktycznym stwierdzono niezgodność dotyczącą miejsca załadunku. W zgłoszeniu SENT, jako miejsce załadunku towaru wskazano ul. [...] nr [...] w R., podczas gdy z dokumentu przewozowego materiałów niebezpiecznych z dnia 19 stycznia 2018 r. wynikało, iż miejsce załadunku to "C" Sp. z o.o. w C.. Miejsce to potwierdził kierujący pojazdem, a także po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów ustawy SENT, skarżąca (vide: pismo z dnia 6 czerwca 2018 r.) korygując zarazem zgłoszenie przewozu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wymierzył skarżącej karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu zgłoszenia w systemie SENT zarejestrowanym pod numerem referencyjnym [...] danych adresowych miejsca załadunku towarów, niezgodnych ze stanem faktycznym.

Od decyzji tej strona złożyła odwołanie.

W jego uzasadnieniu wskazała, iż ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu, gdyż Firma "D" magazynuje i wydaje swoje produkty w wielu lokalizacjach m.in.: "E" Sp. z o.o. w R. oraz "F" S.A. w C., gdzie najczęściej odbierane są produkty. Dane tych lokalizacji na stałe, jako wzorcowe, są zapisane w programie [...], które to oprogramowanie pomaga w obsłudze systemu [...]. Zgłoszenia przewozu dokonuje się poprzez wybranie i zatwierdzenie zapisanych jako wzorcowe pełnych danych np. miejsca załadunku, co wiąże się z łatwością obsługi i oszczędnością czasu. Podczas dokonywania wyboru miejsca załadunku, błędnie został odznaczony i zatwierdzony załadunek w "E" Sp. z o.o. w R.. Jednakże po zauważeniu błędu, podczas kontroli, błąd ten został niezwłocznie poprawiony.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znajdując podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji utrzymał ją w mocy (vide: decyzja z dnia [...] r. nr [...]).

W uzasadnieniu powyższego powołał się na art. 3 ust. 2 ustawy SENT, czyli na katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je podkategoriami PKWiU oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej CN oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, gdzie wymieniony został przewóz towaru objęty pozycją CN 2710, do której zaklasyfikowany został przewożony olej napędowy, podlegający systemowi monitorowania drogowego, jako że jego objętość przekraczała 500 litrów.

Dalej organ wskazał na przewidzianą w art. 2 pkt 7 ustawy SENT definicję podmiotu wysyłającego, który zgodnie z art. 5 ust. 1 w/w ustawy zobowiązany jest, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

Dane, które przewoźnik zobowiązany jest podać w zgłoszeniu zostały wymienione w art. 5 ust. 2 ustawy SENT. Do powyższych zaliczono dane adresowe miejsca załadunku towaru, które podmiot wysyłający, podmiot odbierający oraz przewoźnik obowiązani są niezwłocznie aktualizować. Niedopełnienie powyższego obowiązku bądź zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym powoduje bowiem nałożenie na nich kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 1 ustawy SENT w wysokości 10.000,00 zł.

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie podmiot wysyłający w zgłoszeniu SENT o numerze referencyjnym [...] utworzonym 19 stycznia 2018 r., dotyczącym oleju napędowego w ilości [...] litrów, wskazał jako miejsce załadunku towaru R.. Tymczasem w trakcie przeprowadzonej kontroli 19 stycznia 2018 r. ustalono, iż faktyczne miejsce załadunku towaru to C. ("C" Sp. z o.o.). Prawidłowe było zastosowanie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Konsekwencją naruszenia obowiązków przewidzianych w art. 5 ust. 2 pkt 6 ustawy SENT (zgłoszenie danych adresowych dotyczących faktycznego miejsca załadunku towaru) jest wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł, która ustalona jest "w sposób sztywny" bez możliwości jej miarkowania.

Odnosząc się dalej do zarzutów zawartych w odwołaniu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach stwierdził, że przepis art. 24 ust. 1a ustawy SENT, wprowadzony ustawą z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1039) przewidujący karę pieniężną w kwocie 2.000 zł, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, albowiem zgodnie z art. 12 tej ustawy do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wydaniem decyzji ostatecznej stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W przypadku gdy ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, postępowania te umarza się. Jednakże przepis art. 24 ust. 1a ustawy SENT (wprowadzony ustawą zmieniającą z 10 maja 2018 r.) stanowi, że w przypadku, gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający, a ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem numeru rejestracyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Zastosowanie niższej kary pieniężnej w kwocie 2.000 zł w oparciu o przepis ustawy zmienionej uwarunkowane jest zatem łącznym spełnieniem wymienionych w tym przepisie przesłanek. Niespełnienie którejkolwiek z nich uniemożliwia zastosowanie względniejszej kary.

Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach stwierdził, iż przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy on sytuacji, gdy ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu. Nie można natomiast - w jego ocenie - uznać za "oczywisty błąd" niewypełnienie obowiązku nałożonego w ustawie na podmiot wysyłający. Wskazanie miejsca załadunku towaru niezgodnego ze stanem faktycznym powoduje, iż w systemie SENT odwzorowany jest zafałszowany obraz faktycznej trasy przejazdu. Tym samym naruszony zostaje podstawowy cel ustawy SENT, mianowicie monitorowanie przewozu towaru, dlatego też wykryty błąd nie może być potraktowany jako oczywisty błąd.

Podobnie art. 30 ust. 4 ustawy SENT, nie mógł – zdaniem organu odwoławczego - znaleźć zastosowania w sprawie, gdyż treść tego przepisu wskazuje, iż ograniczenie możliwości nakładania kar pieniężnych odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy nieprawidłowości ujawniono w wyniku czynności kontrolnych ex-post, o których mowa w ust. 1. Nie dotyczy on natomiast sytuacji, gdy do ujawnienia nieprawidłowości doszło w trakcie, tzw. kontroli drogowej.

Podkreślono, że podmiot wysyłający jest obowiązany dokonać zgłoszenia oraz wprowadzić prawidłowe dane w systemie SENT przed rozpoczęciem przewozu towaru. Nie można uznać za wypełnienie tego obowiązku okoliczności uzupełnienia zgłoszenia o faktyczne dane dotyczące miejsca załadunku towaru, po tym jak kontrolujący ujawnili te nieprawidłowości. Dlatego też Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, podobnie jak Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego nie dopatrzył się okoliczności, o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Użyte w ww. przepisach sformułowanie "może" odstąpić od nałożenia kary pieniężnej wskazuje, że instytucja ulgi, jaką de facto jest odstąpienie od nałożenia kary oparta jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych. Nadto odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Natomiast strona nie wykazała przesłanek wskazujących na istnienie swojego ważnego interesu przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej, nie zachodziła również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na interes publiczny. Zdaniem organu odwoławczego, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy zobowiązany jest w stanie ją uiścić, pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności publicznoprawne były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie. Stawiałoby to ponadto stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów uczestniczących w obrocie towarami objętymi systemem monitorowania przewozu, które rzetelnie wypełniają swoje obowiązki. Tym bardziej, że stwierdzone uchybienie nie powstało na skutek awarii systemu, działania siły wyższej, czy jakiejkolwiek okoliczności, na którą podmiot wysyłający nie miał wpływu. A ponieważ poczynione z urzędu ustalenia, podobnie jak zawarte w treści odwołania okoliczności, nie potwierdziły, iż strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej zapłatę wymierzonej kary, dlatego też zaskarżoną decyzję - jako prawidłową - utrzymano w mocy.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zarzuciła jej naruszenie:

1. art. 121 § 1, art. 122, art. 210 § 1 i § 4 O.p. w zw. z art. 24 ust. 3 ustawy SENT poprzez:

- błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia "ważnego interesu publicznego" zasad: proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary;

- pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo nieuszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym, opłacie paliwowej i podatku od towarów i usług;

- niepodjęcie przez organ z urzędu wszelkich działań mających na celu rozważenie zasadności odstąpienia od wymierzenia skarżącej kary na podstawie przesłanki interesu publicznego oraz ważnym interesem podmiotu wysyłającego, co pozostaje w sprzeczności z zasadą zaufania i zasadą prawdy obiektywnej;

- zrównanie pojęcia interesu publicznego z pojęciem ważnego interesu podmiotu, co skutkowało praktycznie wyłącznie analizą sytuacji finansowej skarżącej i profiskalnym podejściem do wykładni pojęcia ważnego interesu publicznego;

2. art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 6 ustawy SENT poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej, której wysokość jest niewspółmierna do naruszeń skarżącej, podczas gdy nie doszło do żadnych uszczupleń należności publicznoprawnych,

3. art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nałożenie na skarżącą czterech kar administracyjnych określonych w czterech odrębnych decyzjach administracyjnych, które w rzeczywistości dotyczyły tego samego przewoźnika, tego samego transportu dokonywanego na tej samej trasie realizowanego przy użyciu tego samego środka transportu, co stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności wyrażonej w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej i orzecznictwem TSUE, zgodnie z którym spośród możliwych do zastosowania środków działania przez administrację podatkową należy dokonywać wyboru tych, które są skuteczne, a zarazem najmniej uciążliwie dla podatników, a w każdym razie nie bardziej niż jest to niezbędne do osiągnięcia celów, do których te środki zmierzają.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

W punkcie wyjścia merytorycznych rozważań należy zauważyć, że spór między stronami dotyczy wykładni pojęcia interesu publicznego, o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za podanie w zgłoszeniu przewozu danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Ponieważ kwestia ta była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznej sprawie zainicjowanej przez skarżącą (vide: wyrok z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt II GSK 220/20), a Sąd w składzie tu orzekającym zaprezentowane tam stanowisko w całości podziela. Dlatego też w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją przedstawioną w powyższej sprawie. Tym bardziej, że wynika z niej, iż odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej następuje wyłącznie w sytuacji ustalenia, że do naruszenia konkretnych przepisów doszło. Następuje to nie tylko na wniosek strony, ale również z urzędu. O ile zaistnienie przesłanki "ważnego interesu" podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego lub przewoźnika może zostać wykazane w zasadzie wyłącznie we współpracy z tym podmiotem, o tyle przesłanka interesu publicznego w tym aby nałożyć w realiach danej sprawy karę pieniężną na w/w podmiot, który dopuścił się podlegających karze uchybień z urzędu powinno być przedmiotem rozważań organu podatkowego stosującego przepisy ustawy SENT z uwzględnieniem celów tej ustawy. Istotne przy tym jest, że odstąpienie od kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT, ma charakter uznaniowy, co wynika z powołania się przez ustawodawcę na pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu przewoźnika", które nie zostały zdefiniowane w ustawie, a zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Przystępując zatem do wykładni powyższego przepisu należy mieć na uwadze, iż przepis ten podobnie jak każdy inny przepis wymaga odpowiedniej, indywidulanej wykładni, po to aby ustalić brzmienie zakodowanej w nim normy prawnej. Jakkolwiek pierwszorzędną jest wykładnia językowa, to jednak w procesie interpretacji prawa nie jest ona jedyna i rozstrzygająca. Prawidłowa interpretacja przepisu prawa wymaga sięgnięcia także do innych metod, które pozwolą przynajmniej na weryfikację skutków wykładni językowej, w szczególności w sytuacji gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów niedających się pogodzić z celem racjonalnego ustawodawcy. Nauka prawa i orzecznictwo stoją na stanowisku, że przyjęcie zasady pierwszeństwa wykładni językowej nie oznacza braku obowiązku przeprowadzenia wykładni kompleksowej. Innymi słowy należy dać przewagę wynikowi wykładni językowej, ale pod warunkiem, że uprzednio przeprowadziliśmy kompleksową wykładnię tekstu, to znaczy rozważyliśmy również aspekty systemowe i celowościowo-funkcjonalne (M. Zirk-Sadowski [w:] L. Leszczyński, B. Wojciechowski, M. Zirk-Sadowski, System Prawa Administracyjnego Tom 4. Wykładnia w prawie administracyjnym, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2012, s. 205-206; uchwała NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 2, poz. 21).

W procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno więc ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej.

Zatem dokonując wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT, należy jej dokonywać w pierwszej kolejności na podstawie wykładni językowej, jednakże przy uwzględnieniu wykładni systemowej i celowościowej, mając przy tym na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów ustawy SENT.

Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że była potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Podano, że dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nałożył na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

Celem ustawy SENT jest zatem ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczające się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT.

W tym miejscu należy zauważyć, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, z którą mamy do czynienia w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, albowiem ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi jak: "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny", jako materialnoprawne przesłanki, będące podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej przywołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki.

Posłużenie się pojęciami nieostrymi oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie to należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900; dalej jako "O.p."). Jednakże nie należy ograniczać go jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp.

W orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że "interes publiczny" to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por. wyroki NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/19, z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt II GSK 629/19, z 7 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1696/19).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy dokonał nieprawidłowej, zawężającej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zakresie użytego w tym przepisie pojęcia "interes publiczny". Przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy bowiem uwzględnić, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie jest bowiem w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT (tak wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 1133/19).

Na pojęcie interesu publicznego, określonego w omawianym przepisie, składają się więc nie tylko zasady powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, lecz również proporcjonalność danej kary uzależniona od tego, czy doszło w konkretnej sprawie do uchybienia obowiązkowi uiszczenia podatku. Dlatego też przy badaniu, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, należy również uwzględnić proporcjonalność nałożenia kary pieniężnej w odniesieniu do całokształtu okoliczności stanu faktycznego.

Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że organ powinien wziąć pod uwagę, że w tym samym czasie tym samym pojazdem wykonywane były cztery przewozy towarów objęte odrębnymi zgłoszeniami w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy SENT. Skarżąca podnosi, że za każdy z tych przewozów została na nią nałożona kara pieniężna w wysokości 10.000 zł, pomimo tego, że w każdym zgłoszeniu popełniła ten sam błąd polegający na wskazaniu niewłaściwego miejsca załadunku towaru. Wobec tego organ – oceniając wystąpienie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej – powinien rozważyć, czy skarżąca de facto dokonała jednego naruszenia i czy w jego wyniku doszło do uszczuplenia w podatku. Tym bardziej, że zgodnie z art. 121 § 1 O.p. postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów. Ponadto w jego toku organy w myśl art. 122 O.p. zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Ponieważ przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu odwoławczego nie stanowi urzeczywistnienia realizacji wyszczególnionych wyżej zasad Sąd w składzie tu orzekającym uznał, iż zaskarżoną decyzję należało uchylić, albowiem dokonana w niej wykładnia pojęcia interesu publicznego ogranicza interpretację tego pojęcia do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. To oznacza, że ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną zagadnienia i wnikliwie rozważy, czy w niniejszej sprawie interes publiczny przemawia za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Przede wszystkim dokona wszechstronnej oceny okoliczności rozpoznawanej sprawy w świetle podstawowych zasad i wartości demokratycznego państwa prawa i zasady sprawiedliwości społecznej oraz celu wprowadzenia w ustawie SENT kar pieniężnych. Rolą organu będzie zatem dokonanie oceny, czy w interesie publicznym leży nakładanie wielotysięcznych kar pieniężnych na podmioty, które dopuściły się wyłącznie uchybień formalnych związanych z naruszeniem obowiązków przewidzianych w ustawie SENT, czy w niniejszej sprawie doszło do uszczuplenia w podatku, jaki jest stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie tym samym transportem do dochodu skarżącej z tych przewozów, czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie) czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, czy nałożenie kary pieniężnej na skarżącą miało charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów. Przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących, postawy skarżącej w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli. Organ oceniając, czy zaistniała przesłanka "interesu publicznego", powinien rozważyć, czy nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawy SENT, czy wymierzona jej kara pieniężna narusza wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu, czy w interesie publicznym jest nakładanie na skarżącą dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuściła się uchybienia, które usunęła w możliwie najszybszym czasie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy p.p.s.a., Sąd w składzie tu orzekającym uchylił zaskarżoną decyzję.

Natomiast rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wydał na podstawie art. 200 i 205 ustawy p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: kwota 400 zł tytułem zwrotu wpisu, kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz art. 206 ustawy p.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że przed tutejszym Sądem prowadzonych jest kilka analogicznych spraw skarżącej, w których reprezentowana jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika. Sporządzone skargi cechuje praktycznie tożsama treść, jak również podnoszone są w nich jednakowe wnioski i zarzuty. Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 502/18 wskazał, iż uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w wielu sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy, obniżenie wynagrodzenia jest uzasadnione. Dlatego też Sąd w realiach rozpoznawanej sprawy uznał, że miarkowanie należnego wynagrodzenia o 50 % będzie stanowiło adekwatny poziom wynagrodzenia za dokonaną przez pełnomocnika pracę.