Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 111/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18, art. 23 par. 1, par. 3, par. 6 i par. 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych; uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie wystawionych przez [...] S.A. - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2014 r., o numerach od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu opłaty abonamentowej, wszczął egzekucję do majątku [...] dokonując zawiadomieniem z [...] listopada 2014 r. zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w ZUS o/[...].

Pismem z [...] grudnia 2014 r. [...] (dalej: Strona lub Skarżący) wystąpił do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu otrzymania odpowiedzi z [...] S.A. w [...], gdzie zwrócił się z wnioskiem odpowiednim do jego sytuacji. Do wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych załączył kopie pisma z [...] grudnia 2014 r. skierowanego do Poczty Polskiej S.A. w [...], w którym zarzucił Poczcie, że nie dopełniła obowiązku nadania numeru identyfikacyjnego. Stwierdził, że po awarii w 2000 r. telewizora chciał go wyrejestrować, jednakże pracownik poczty zażądał nr rejestracyjnego, którego nie posiada. Zwrócił się więc do Poczty o nadesłanie informacji o nadanym nr identyfikacyjnym oraz kiedy został mu on doręczony.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] (dalej: Dyrektor IS lub organ I instancji) postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], odmówił Stronie wstrzymania czynności egzekucyjnych, dokonanych przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor IS powołał się na informacje otrzymane od Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. (pismo z [...] stycznia 2015 r. nr [...]), że nie posiada on informacji czy Strona zwróciła się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległych opłat abonamentowych co powoduje, że nie zaistniały przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organ zauważył również, że z powyższego pisma wynika, iż Stronie doręczono duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta.

Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący wniósł zażalenie z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Wystąpił o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu wyjaśnienia kwestii spornej z Pocztą, dotyczącej nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Do zażalenia Skarżący załączył odpis pisma z [...] stycznia 2015 r. skierowanego do Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w [...]. W piśmie tym Skarżący podtrzymał stanowisko, że miał problemy z wyrejestrowaniem sprzętu RTV, ponieważ żądano od niego podania numeru identyfikacyjnego, który nie został mu nadany przez Pocztę Polską.

Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. nr [...] (sprostowanym postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. nr [...]) Minister Finansów (dalej: organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IS.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, z późn. zm.; dalej: u.p.e.a.).

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że materialno-prawną podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 23 §6 u.p.e.a. Zgodnie z treścią powyższego przepisu organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych wypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez podległy organ.

Minister Finansów zauważył, że przepis powyższy nie zawiera katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków, a organ nadzoru uwzględniając wszystkie okoliczności konkretnej sprawy dokonuje ich oceny w celu ewentualnego uznania, czy okoliczności te stanowią szczególnie uzasadnione przypadki wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że szczególnie uzasadnione wypadki to okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania, muszą mieć one charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Organ wskazał jednocześnie na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, określony jednoznacznie poprzez użycie w treści art. 23 § 6 u.p.e.a. słowa "może". Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi wstrzymać postępowanie egzekucyjne, nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie.

W ocenie organu II instancji przywołane przez Skarżącego kwestie dotyczące wyjaśnienia sytuacji z Pocztą Polską nie mogą być uznane za szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Organ nadzoru słusznie uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Z materiału dowodowego nie wynika aby Strona skorzystała z przysługującego jej prawa do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie bądź rozłożenie na raty zaległych opłat abonamentowych. Jednocześnie organ podkreślił, że kwestie zasadności wystawienia tytułu wykonawczego nie podlegają ocenie w niniejszym postępowaniu. Rozpoznanie przedmiotowego zarzutu jest możliwe w odrębnym trybie postępowania na mocy w art. 34 u.p.e.a. lub art. 59 u.p.e.a.

[...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Finansów, w której zwrócił się o ponowne przeanalizowanie faktów i umorzenie postępowania na podstawie art. 36 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do jego uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Stosownie do art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Na postanowienie w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego służy zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 23 § 8 u.p.e.a.).

Wskazane przepisy u.p.e.a. nie zawierają katalogu sytuacji, które uznawane są za ,,szczególnie uzasadnione przypadki’’ uzasadniające wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, co trafnie zauważył Minister Finansów w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w art. 23 § 6 u.p.e.a. chodzi o sytuacje spowodowane działaniem czynników, na wystąpienie których zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, mających charakter losowy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r., VII SA/Wa 455/07, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uregulowanie zawarte w art. 23 § 6 u.p.e.a. umożliwia uwzględnienie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie egzekucji, jako odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego muszą mieć więc charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Dokonując interpretacji szczególnie uzasadnionych przypadków na gruncie rozpatrywanej sprawy, należy mieć na względzie cel egzekucji administracyjnej oraz fakt, że instytucja wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest środkiem wykonywania nadzoru nad egzekucją administracyjną.

Z wymienionych powyżej przepisów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w art. 23 § 6 u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ nadzoru w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do wstrzymania znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może czasowo wstrzymać egzekucję. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności w tym zakresie organu sprawującego nadzór.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego organ nadzoru jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Prowadząc postępowanie administracyjne organ winien zatem realizować zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz staranie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Wydanie w takiej sytuacji negatywnego rozstrzygnięcia dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Odnosząc powyższe wymogi proceduralne do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że Skarżący występując o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, dotyczących egzekwowania należności z tytułu opłaty abonentowej rtv, powoływał się na nie dopełnienie przez Pocztę Polską obowiązku nadania numeru identyfikacyjnego, co uniemożliwiło - pomimo podjętych prób - skuteczne wyrejestrowanie zepsutego odbiornika telewizyjnego, a w konsekwencji również naliczenie zaległych opłat abonamentowych. W celu wyjaśnienia tej kwestii Skarżący zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. – pismem z [...] grudnia 2014 r., stanowiącym załącznik do wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Z kontekstu stanowiska Skarżącego wynikało zatem, że powstanie zaległości w opłatach abonamentu wynikało nie ze złej woli Skarżącego, lecz z okoliczności obiektywnych na które Skarżący nie miał bezpośredniego wpływu.

Dyrektor IS - opierając się na korespondencji otrzymanej z Poczty Polskiej S. A. Centrum Obsługi Finansowej Dział Abonamentu zawartej w piśmie z [...] stycznia 2015 r. znak: [...] - przyjął w uzasadnieniu postanowienia z [...] stycznia 2015 r. o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych, że Skarżącemu doręczono duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Należy jednak zauważyć, że chociaż jako załącznik do tego pisma wymieniono: ,,Duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (do wiadomości abonenta)’’, to według rozdzielnika pismo powyższe oprócz adresata (tj. Dyrektora Izby Skarbowej w [...]) przekazane zostało do: ,,Pani [...] zam. ul. [...], [...], tj. osoby trzeciej. Na powyższe rozbieżności zwrócił uwagę także Skarżący, który wystąpił ponownie do Poczty Polskiej S.A. (pismem z [...] stycznia 2015 r., stanowiącym załącznik do zażalenia) podtrzymując wcześniej zgłoszone zastrzeżenia o nie nadaniu mu przez pocztę indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników, co uniemożliwiło wyrejestrowanie telewizora i spowodowało naliczenie zaległości abonamentowych.

Minister Finansów utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora IS o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych nie wyjaśnił wskazanej powyżej spornej okoliczności faktycznej i nie rozważył na tej podstawie, czy zaległość w opłacaniu należności abonamentowych przez Skarżącego wynikała z okoliczności obiektywnych i nadzwyczajnych, na które Skarżący nie miał wpływu. Pomimo tego stwierdził, że kwestie te nie mogą być uznane za szczególny przypadek, o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Zdaniem Sądu dokonanie ustaleń faktycznych w omawianym zakresie należy do powinności organu zobowiązanego do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i orzekającego na zasadzie uznania administracyjnego. Nadmienić dodatkowo wypada, że obowiązkiem organu odwoławczego, w tym przypadku Ministra Finansów, rozpatrującego zażalenie, jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, a nie wyłącznie kontrola zaskarżonego postanowienia Dyrektora IS.

Konkludując Sąd stwierdza, iż Minister Finansów, nie podejmując w rozpatrywanej sprawie wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia i rozważenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w kontekście zaistnienia przesłanek umożliwiających wstrzymanie czynności egzekucyjnych na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., dopuścił się naruszenia wskazanych powyżej reguł procesowych.

Rozpatrując sprawę ponownie Minister Finansów uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

h. Okoliczność ta powinna być usnie uzasadniony przypadek gą byc przeprowadzenie abonamentowych. Okoliczność ta powinna być ush. Okoliczność ta powinna być usnie uzasadniony przypadek gą byc przeprowadzenie abonamentowych. Okoliczność ta powinna być us