Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1598/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2004 r., numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1598/05

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania J. R. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] orzekającej o odmowie potwierdzenia posiadania przez J. R. uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnym granicami państwa polskiego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnym granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 39 ze zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. orzekł o odmowie stwierdzenia posiadania przez J. R. uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej przez J. i M. G. poza obecnymi granicami państwa polskiego. Organ pierwszej instancji stwierdził, że z oświadczenia strony wynika, iż J. i M. G. przybyli na obecne tereny Polski w czerwcu 1944 r., a zatem nie spełniają przesłanek określonych w art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. R., nie kwestionując faktu przybycia przez rodziców na obecne tereny państwa polskiego w czerwcu 1944 r.

Minister Infrastruktury rozpoznając odwołanie podniósł, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. określa ona zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w:

1) układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności Białoruskiej z terytorium Polski;

2) układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium USRR i ludności ukraińskiej z terytorium Polski;

3) układzie z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski;

4) umowie z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR i o ich ewakuacji do Polski i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski i o ich ewakuacji do ZSRR.

Przepis art. 2 ust. 1 powołanej ustawy stanowi natomiast, że prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego przysługuje właścicielom tych nieruchomości, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:

1. zamieszkiwali w dniu 1 września 1939 r. na terenach, o których mowa w art. 1, byli w tym dniu obywatelami polskimi i opuścili te tereny w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.,

2. posiadają obywatelstwo polskie.

Organ podniósł, że z oświadczenia strony wynika, iż właściciele pozostawionej nieruchomości J. i M. G. przybyli na tereny wchodzące obecnie w skład obszaru Polski w czerwcu 1944 r., a więc jeszcze przed zawarciem wyżej wskazanych układów. W związku z powyższym - zdaniem organu - nie spełniają oni przesłanek określonych w art. 1 i art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., umożliwiających potwierdzenie posiadania uprawnień do zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego, a zatem uprawnienie to nie może przysługiwać również ich spadkobiercom.

Organ zaznaczył, że zgodnie z obowiązującymi przepisami powołanej ustawy uprawnienie do zaliczenia wartości mienienia pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego przysługuje osobom, które repatriowały się do kraju na

podstawie układów wymienionych w art. 1 tej ustawy oraz spełniających dodatkowo przesłanki określone w art. 2 ust. 1 ustawy.

W skardze na powyższą decyzję J. R. wniosła o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym w dniu 19 stycznia 2006 r. Rzecznik Praw Obywatelskich działając na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 14, poz. 147), zgłosił udział w postępowaniu wszczętym ze skargi J. R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca

2005 r.

Decyzji zarzucił naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 39 ze zm.), poprzez odmowę stwierdzenia posiadania przez skarżącą uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego, wynikającą z błędnej wykładni wyżej wskazanych przepisów prawa, polegającej na przyjęciu, iż osobom, które powróciły na tereny wchodzące obecnie w skład obszaru Polski w czerwcu 1944 r., a więc przed zawarciem układu, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., nie przysługuje prawo do rekompensaty, podczas gdy, zdaniem Rzecznika, osoby takie powinny być uznane za uprawnione do otrzymania tego prawa.

Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], ze względu na naruszenie prawa materialnego.

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, nie można zgodzić się z wykładnią art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., jaką w obu kwestionowanych decyzjach zaprezentowały organy administracji publicznej orzekające w sprawie skarżącej.

W celu wykazania wadliwości interpretacji, jaką posłużył się Wojewoda [...], a także Minister Infrastruktury, Rzecznik przedstawił analizę stanu prawnego, jaki obowiązywał bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. oraz orzecznictwa sądowego, które powstało w tym czasie i ma fundamentalne znaczenie dla niniejszej sprawy, w tym treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1990 r. w sprawie III CZP 1/90, której obszerne fragmenty przytoczył.

Reasumując Rzecznik wskazał, że prawo do ekwiwalentu przewidziane w nieobowiązującym już art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) przysługiwało zarówno osobom, które wprost były poddane repatriacji na podstawie umów zawartych w latach 1944-1957, jak i osobom, które z przyczyn od siebie niezależnych nie brały udziału w tych procedurach, jednakże w związku z wojną rozpoczęta w 1939 r. pozostawiły mienie nieruchome na terenach wschodnich nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa.

Poddając następnie analizie przepis art. 1 i 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaż albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz.39 ze zm.) wskazał, że okoliczność, iż art. 1 tej ustawy wymienia tylko "układy republikańskie" wcale nie oznacza, że uprawnienia przysługiwały tym wyłącznie osobom, które bezpośrednio poddane były repatriacji na ich podstawie. W swojej treści, tak zresztą, jak art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 1 tej ustawy nawiązywał tylko do "układów republikańskich" (a konkretnie do art. 3 pkt 6 tych układów), które zawierały postanowienia pozbawiające osób uprawnionych prawa własności pozostawionego majątku nieruchomego i przyznające im prawo do ekwiwalentu za utracony majątek. Chodziło tu zatem ustawodawcy, aby dać wyraz temu, że do prawa wewnętrznego (ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r.) została wcielona z "układów republikańskich" zasada przyznania prawa do rekompensaty.

W ocenie Rzecznika, ani art. 1 ani tym bardziej art. 2 ust. 1 przedmiotowej ustawy nie wprowadzał jakichkolwiek ograniczeń podmiotowych w zakresie przyznawania uprawnień. Gdyby ustawodawca chciał przeprowadzić taki zabieg, to wyraźnie określiłby, że prawo do rekompensaty ma przysługiwać jedynie tym osobom, które były poddane repatriacji na podstawie "układów republikańskich". W tym przedmiocie posłużyłby się odpowiednim prawnym sformułowaniem. Tymczasem, wykładnia gramatyczna art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. nie pozwala na wyprowadzenie takiego wniosku, jakoby w przepisach zawarte było tego rodzaju ograniczenie podmiotowe. Wręcz przeciwnie, art. 1 tej ustawy stanowi jedynie, że ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. określa zasady zaliczania utraconego mienia nieruchomego, za pozostawienie którego miały przysługiwać świadczenia przewidziane w "układach republikańskich".

Rzecznik podkreślił, że taka wykładnia, jaką zaprezentował Minister Infrastruktury i Wojewoda [...] nie uwzględnia w ogóle wcześniejszego orzeczenia Sądu Najwyższego i istoty uprawnień zabużańskich, a co za tym idzie całkowicie odbiega od ratio legis art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. Ponadto wykładnia taka narusza zasadę równej ochrony praw majątkowych, czyli art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Prawo zaliczania, przewidujące możliwość zaliczenia wartości mienia utraconego przez obywateli Polski pozostawionego poza jej obecnym terytorium na poczet ceny kupna nieruchomości lub opłat z tytułu użytkowania wieczystego, stanowi bowiem swoisty surogat utraconego prawa własności, nie będąc jedynie ekspektatywą prawa do rekompensaty, ale uznanym w porządku prawnym Rzeczypospolitej prawem majątkowym o charakterze publicznym. Prawo to korzysta z gwarantowanej konstytucyjnie ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji – vide wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r., sygn. akt K 33/02, OTK-A z 2002 r., nr 7, poz. 97). W tej sytuacji, zdaniem Rzecznika nie może ulegać wątpliwości, że wykładnia zaprezentowana przez oba organy administracji publicznej nie uwzględnia zasady równej ochrony praw majątkowych, gdyż wprowadza niczym nie uzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej osób uprawnionych, posiadających tę samą cechę istotną (relewantną). Spośród tych osób, niesłusznie wyklucza ona bowiem pewną grupę, tylko dlatego, że nie brały bezpośrednio udziału w repatriacji przeprowadzonej w oparciu o "układy republikańskie".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej według stanu faktycznego i prawnego na dzień jej wydania.

Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej zwana ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zastosowany przez organy przepis art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm., dalej: "ustawa z 2003 r.") stanowi, że ustawa określa zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w tzw. układach republikańskich z września 1944 r. dotyczących ewakuacji obywateli polskich oraz w umowie z dnia 6 lipca

1945 r. o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR i o ich ewakuacji do Polski. Zgodnie z treścią

art. 2 ust. 1 ustawy w 2003 r. prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego przysługuje właścicielom tych nieruchomości, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:

1) zamieszkiwali w dniu 1 września 1939 r. na terenach, o których mowa w art. 1, byli w tym dniu obywatelami polskimi i opuścili te tereny w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.;

2) posiadają obywatelstwo polskie.

Z kolei art. 2 ust 2 określa warunki dotyczące spadkobierców właścicieli.

Istota niniejszej sprawy polega na udzieleniu odpowiedzi na pytanie jak należy rozumieć użyty w art. 1 ustawy zwrot: "za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w układach" i czy jest on tożsamy treściowo ze sformułowaniem: "osoby repatriowane do kraju na podstawie układów". Zdaniem sądu nie ma podstaw do zrównania tych sformułowań. Tymczasem organy obydwu instancji arbitralnie to uczyniły, nie wyjaśniając, jaką dyrektywą interpretacyjną i metodą wnioskowania się posłużyły. Nie wiadomo więc, dlaczego organy tak rozumieją treść normatywną art. 1 ustawy z 2003 r. Zdaje się także nie budzić wątpliwości, że organy obydwu instancji uznają, że jednym z warunków uzyskania prawa zaliczenia jest repatriacja osób, o których mowa w tym przepisie, na podstawie układów "republikańskich". Temu rozumieniu art. 1 ustawy organy podporządkowały postępowanie dowodowe w sprawie. Nie uwzględniona została okoliczność, że uprawnione może być również inne rozumienie art. 1 ustawy jako przepisu zawierającego przesłanki przedmiotowe. A mianowicie, że fakt przybycia tych osób do kraju w okresie poprzedzającym zawarcie układów, może w szczególnej sytuacji, nie mieć decydującego znaczenia. Takie stanowisko wyrażone zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Sąd podziela to stanowisko, zwłaszcza wyrażone w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego III CZP 1/90 z 30 maja 1990 r. (OSNC 1990/10-11/129). W powyższej uchwale sąd skonstatował, że stosowanie literalnej wykładni postanowień układów "prowadziłoby do niezrozumiałego zróżnicowania sytuacji prawnej obywateli polskich w zależności od faktów i zjawisk, na które nie mieli żadnego wpływu".

Z tego powodu sąd co do zasady podziela stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, że wykładnia art. 1 ustawy z 2003 r. w kwestionowanych decyzjach nie realizuje normy konstytucyjnej odnoszącej się do ochrony praw majątkowych. Należy zauważyć, że organy administracji zobowiązane są do respektowania wynikającej z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i ugruntowanej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, dyrektywy wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją. Art. 1 ustawy z 2003 r. związany jest ściśle z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Tak więc jeżeli nawet hipotetycznie przyjąć, że rozumienie art. 1 ustawy z 2003 r. przez organy administracji uwarunkowane zostało literalną interpretacją postanowień układów, to taka wykładnia nie uwzględnia innych równorzędnych metod rozumowania prawniczego, które możliwie są do zaakceptowania w doktrynie i w judykaturze. Nie można pomijać ratio legis tego unormowania ustawowego.

Niezależnie od powyższych konstatacji należy zauważyć, że w orzecznictwie i w doktrynie prawa nie wyklucza się uprawnień organów stosujących prawo do przełamania wykładni językowej, jeżeli przemawia za tym usprawiedliwiona przyczyna, a w szczególności w celu uzgodnienia treści stosowanego przepisu aksjologią konstytucyjną. W teorii prawa podnosi się, że "priorytet wykładni językowej nie może być zachowany, jeżeli ustalony w ten sposób sens normy prawnej prowadziłby, w sytuacji jej stosowania do "niedorzecznych rezultatów społecznych lub naruszenia normatywnej, a nawet tylko aksjologicznej spójności systemu prawnego. Wyłączenie w takiej sytuacji innych pozajęzykowych metod wykładni byłoby sprzeczne z założeniem racjonalności prawodawcy" (por. T. Gizbert Studnicki, Wykładnia celowościowa, Studia Prawnicze IP i P PAN 1985, nr 3-4, s. 51).

Organy administracji winny zatem uwzględniać dopuszczalne kierunki wykładni art. 1 ustawy z 2003 r. oraz to, że skutki repatriacji na podstawie układów były różnie interpretowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie przepisów art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) i art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U Nr 115, poz. 741 ze zm.).

Te kierunki orzecznictwa mogą się przez analogię odnosić także do rozumienia art. 1 ustawy z 2003 r. W sytuacji, gdy zbyt ścisła wykładnia art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie dała się pogodzić z gwarancjami Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz przewidzianą w art. 64 ust. 2 Konstytucji równą dla wszystkich ochronę praw majątkowych, to dotyczy to w tym samym stopniu art. 1 ustawy o zaliczeniu.

Rozumienie art. 1 ustawy przez organy administracji wywarło wpływ na postępowanie wyjaśniające, które miało zbyt wąski zakres, zaś środki dowodowe potrzebne do należytego ustalenia stanu sprawy, nie były wystarczające do podjęcie rozstrzygnięcia.

Koronnym dowodem w sprawie organ uczynił oświadczenie strony z 1 grudnia 2004 r., które stało się podstawą odmowy uwzględnienia wniosku. Z oświadczenia skarżącej wynika tylko to, że jej rodzice J. i M. G. przybyli na tereny wchodzące obecnie w skład obszaru Polski w czerwcu 1944 r. i że ich powrót do K. k. L., gdzie znajdowała się nieruchomość, był niemożliwy z uwagi na działania wojenne. Ten dokument sam w sobie, wobec nie zgromadzenia innych dowodów, nie wyklucza tego, że rodzice skarżącej nie opuścili swojej nieruchomości w związku z wojną.

W tych okolicznościach nasuwa się także zarzut, że organy administracji odegrały w niniejszej sprawie rolę biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę postępowania.

Pominięte zostały kwestie, które mają znaczenie dla sprawy, takie jak, czy po przesunięciu się frontu i trwających działaniach wojennych oraz związanej z tym zmianie granic państwowych (przejęcie byłych terenów polskich przez władze radzieckie) możliwe było ich przekroczenie bez zgody tych władz i czy rodzice skarżącej podejmowali takie starania. Istotne jest więc ustalenie, czy z przyczyn od siebie niezależnych rodzice skarżącej mogli powrócić do swojego miejsca zamieszkania. Nie można abstrahować od występującego w tym okresie kierunku przemieszczania się ludności. Obywatele polscy przemieszczali się (na ogół przymusowo) na wyzwolone ziemie polskie (w tym ziemie odzyskane), a nie zaś na tereny zajęte przez Związek Radziecki. Doświadczenia historyczne wskazują, że powrót taki był niemożliwy, a nawet gdyby do niego doszło, to stanowiłoby to realne zagrożenie dla życia (najczęściej bowiem majątki zostały rozdysponowane na rzecz innych osób wskazanych przez władze radzieckie). Reasumując, wskazać należy, że powyższe zdarzenia pozostawały w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., co stanowi jedną z przesłanek zastosowania art. 1 i 2 ust. 1 ustawy z 2003 r., a co nie było przedmiotem rozważań organów obydwu instancji.

Zważyć należy, iż w doktrynie prawa administracyjnego i w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, iż organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści. Przepis art. 7 kpa, ustanawia zasadę prawdy obiektywnej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija w szczególności art. 77 § 1 kpa, nakładający na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, obejmującego wszystkie jego części składowe i wszystkie środki dowodowe. A więc pominięcie, czy też zlekceważenie jakiegokolwiek dowodu (w tym aspektów historycznych niezwykle istotnych w realiach niniejszej sprawy), skutkuje wadliwością podjętej decyzji administracyjnej. W treści powyższych przepisów procesowych zawarta jest podstawowa cecha postępowania administracyjnego, nakładająca na organy administracji obowiązek zachowania aktywnej postawy podczas całego postępowania wyjaśniającego. Aktywność ta winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych (nowych) dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy.

Zasada prawdy obiektywnej (materialnej), zawarta w art. 7 kpa i rozwinięta w innych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, ma zatem fundamentalne znaczenia dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwolą dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie do ustalenia konsekwencji prawnych tych faktów. Zebrany materiał dowodowy winien zatem znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.

Z brzmienia art. 7 kpa. wynika jednoznacznie, iż jest to nie tylko zasada dotycząca sposobu prowadzenia postępowania wyjaśniającego, lecz w równym stopniu stanowi wskazówkę interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do załatwienia sprawy zgodnie z tą zasadą.

Uchybienie powyższym przepisom procesowym przez niewyjaśnienie stanu faktycznego, stanowi zarazem naruszenie art. 1 ustawy z 12 grudnia 2003 r. przez brak ustaleń, czy rodzice skarżącej mogli poddać się procedurze ewakuacyjnej określonej w układzie republikańskim, o jakim mowa w art. 1 pkt 2 ustawy z 2003 r. i możliwości powrotu do nieruchomości znajdującej się poza zmienionymi granicami Polski. Z uwagi na powyższe uchybienie, w tym braki w materiale dowodowym, co ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia sąd nie może też w niniejszej sprawie ocenić, czy zachodzi przyczyna usprawiedliwiająca przełamanie wykładni językowej art. 1 ustawy z 2003 r.

Mając na względzie wszystkie powyżej omówione okoliczności, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Organ ponownie rozpoznając sprawę skarżącej uzupełni materiał dowodowy w zakresie wskazanym w powyższym uzasadnieniu i zajmie stanowisko, czy rodzice skarżącej z przyczyn od siebie zależnych mogli się "poddać" procedurze określonej w układzie, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418).