Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 377/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Stanisław Śliwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Gminy Miasto [...] jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] wydana w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku E.R.H. z dnia [...] marca 2014 r. Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w obr. [....], oznaczonej jako działka nr 2821 o pow. 0,4999 ha, obj. Kw nr [...] na rzecz E.R.H. (pkt 1), ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania na kwotę 80 834,00 zł, którą E.R.H. zobowiązana jest zwrócić na rzecz Gminy Miasto [...] w terminie 14 dni od dnia , w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2), orzekł, że w przypadku niezapłacenia kwoty waloryzowanego odszkodowania w wyznaczonym terminie, stosownie do treści art. 162 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zmianami), zwanej dalej "K.p.a." stwierdzone zostanie wygaśnięcie decyzji, a w przypadku zwłoki i opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisu kodeksu cywilnego (art. 141 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), zwanej dalej "ustawą") (pkt 3), nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu (pkt 4), ostateczna decyzja o zwrocie stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej (pkt 5).

W odwołaniu od ww. decyzji złożonym przez Gminę Miasto [...] reprezentowaną przez radcę prawnego A.N. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 2 w związku z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 2, art. 64 ust. 2 oraz art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej; naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy i art. 2, art. 21 ust 1, art. 64 ust. 2, art. 165 ust. 1 Konstytucji przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zbędność nieruchomości nabytej przez gminę na cel publiczny na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości co do której stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III U.g.n. zostało wprowadzone z dniem 3 stycznia 2013 r. może nastąpić przed datą 3 stycznia 2013 r., błędne określenie terminu zwrotu odszkodowania jako 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, błędne określenie w pkt 3 decyzji sankcji wobec strony, gdy ta nie zwraca odszkodowania, brak orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania.

Wojewoda [...] wymienioną na wstępie decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie orzekł: o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości (pkt 1), o zwrocie nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działka nr 2821 o pow. 0,04999 ha, objętej KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...] na rzecz E.R.H. w całości (pkt 2.1), o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie 80 834,00 zł, przy czym kwotę zwaloryzowanego odszkodowania należy wpłacić w całości w terminie wykonalności niniejszej decyzji na konto Biura Gospodarki Mieniem Miasta [...] (pkt 2.2), że w przypadku zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (pkt 2.3), że wierzytelność Gminy Miasto [...] opisana w pkt 2.2 wraz z odsetkami podlega zabezpieczeniu, polegającym na ustanowieniu na nieruchomości opisanej w pkt 2.1 hipoteki na rzecz Gminy Miasto [...] (pkt 2.4.), że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu (pkt 2.5), że niniejsza decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej (pkt 2.6).

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 9a oraz art. 136 ust. 3, art. 137, art. 140 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 216 ustawy.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że odwołanie podlega częściowemu uwzględnieniu.

Problematykę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje art. 136 ust. 3 ustawy, który stanowi, iż nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. O zbędności nieruchomości decyduje art. 137 ust. 1 ustawy w myśl, którego nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Aktualne brzmienie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy nakazuje stosować przepisy powołanej ustawy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm).

Ustalono, że E.R.H. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r. zbyła - na podstawie przepisów ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nieruchomość położoną w obr. 205 R.-Z., ozn. jako działka nr 816/4 o pow. 0,50 ha, na rzecz Gminy Miasto [...] z przeznaczeniem na cmentarz, za kwotę 35 000,00 zł. Działka ta zmieniła powierzchnię i oznaczenie na działkę ewidencyjną nr 2821 o pow. 0,4999 ha obr. [...].

W trakcie oględzin wnioskowanej do zwrotu nieruchomości przeprowadzonych na gruncie w dniu 13 sierpnia 2014 r. stwierdzono, że jest ona w całości porośnięta wieloletnimi trawami, występują też liczne zakrzaczenia, rosną na niej brzozy oraz modrzewie, a zatem pomimo upływu prawie 18 lat od dnia wywłaszczenia nie został zrealizowany cel wywłaszczenia - cmentarz. Zasadny jest zatem zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że dopóki art. 216 ustawy pozostaje w obrocie prawnym należy go stosować, bowiem ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2012.1429) poszerzyła w art. 216 zakres stosowania przepisów dotyczących zwrotów o nieruchomości nabyte na rzecz gminy m.in. na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Za zasadny uznał organ II instancji zarzut dot. nieprawidłowego ustalenia terminu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, co narusza art. 142 ustawy w zw. z art. 130 § 1 K.p.a. oraz w zw. z art. 9 ustawy. Wszelkie rozstrzygnięcia sprowadzające się do dowolnego określenia terminu zwrotu odszkodowania naruszają ww. przepisy. Zaskarżona decyzja jest także wadliwa w części dotyczącej kwestii sankcji wobec strony za niezwrócenie w określonym terminie odszkodowania oraz braku orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania, co narusza art. 141 ust. 2 ustawy.

Mając powyższe na uwadze, oraz fakt, iż w pkt 1 decyzji Starosty Ł. z dnia [...] września 2014 r. błędnie podano nr księgi wieczystej jako [...] (powinno być [...]) postanowiono na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w całości oraz orzec co do całości sprawy.

Gmina Miasto [...] reprezentowana przez radcę prawnego A.N. zaskarżyła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w całości wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 165 ust. 1 i 2 i art. 167 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej;

- art. 137 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy i art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 165 ust. 1 Konstytucji przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zbędność nieruchomości nabytej przez gminę na cel publiczny na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, co do której stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III ustawy zostało wprowadzone z dniem 3 stycznia 2013 r. może nastąpić przed tą datą.

Ze względu na to, iż skarżąca Gmina upatruje nieprawidłowość zaskarżonej decyzji w pierwszym rzędzie w zarzucie sformułowanym w pkt 1 wniosła o to, by Sąd na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności art. 216 ust 2 pkt 3 ustawy (w brzmieniu zarówno przed jak i po 3 stycznia 2013 r.) z przepisami Konstytucji RP wymienionymi w pkt 1 zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny rozpoznając skargę kieruje się zasadami legalizmu.

Orzekając nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jedynie orzeka w granicach sprawy (art. 134 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ odwoławczy prawidłowo ocenił decyzję organu I instancji w zakresie prawa materialnego i procesowego, wychodząc poza zarzuty odwołania.

Zwrot wywłaszczonych nieruchomości reguluje przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeżeli stosownie do treści art. 137 cyt. ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Z art. 137 ust. 1 wynika, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia albo pomimo upływu 10 lat od dnia, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany.

Aktualne zaś brzmienie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy nakazuje stosować przepisy dotyczące zwrotu również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Bezspornym jest, że E.H. aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1996 r. zbyła na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. nieruchomość położoną w R. – Z. oznaczoną nr ew. 816/4 o powierzchni 0,50 ha na rzecz Gminy Miasto [...] z przeznaczeniem na cmentarz za kwotę 35 000 zł.

W trakcie oględzin stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość porośnięta jest w całości trawą i samosiejkami. Wobec tego nieruchomość ta oznaczona obecnie nr 2821 nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, zatem jest zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 cyt. ustawy.

Sąd podziela stanowisko organu odnośnie braku niekonstytucyjności przepisu art. 216 ust. 2 ustawy o U.g.n. Ustawą z dnia 9 listopada 2012 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2012 r., poz. 1429) poszerzono zakres zastosowania przepisu art. 216 do nieruchomości nabytych na rzecz gmin na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Takie jest ugruntowane stanowisko judykatury i świata nauki.

Art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się do zwrotu nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa lub gminy na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości, jeżeli obowiązek jej nabycia wynikał z ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. "Nabycie na rzecz Skarbu Państwa w związku z obowiązkiem jej nabycia na cele publiczne, będące następnie podstawą stosowania procedury wywłaszczenia stawiało jednostkę w sytuacji przymusowej" (patrz wyrok NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 187/09).

Przywołany przez skarżącą Gminę wyrok o sygn. I OSK 1663/12 jest jednostkowy i stanowisko w nim wyrażone nie zostało podzielone. Również zdaniem składu orzekającego nie zasługuje na uwzględnienie.

Prawidłowo organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie reformatoryjne zawierające wyrzeczenie w punkcie 2.4 dotyczące zabezpieczenia. Nie ma również podstaw prawnych do określenia terminu zwrotu zwaloryzowanej kwoty wypłaconego wcześniej odszkodowania.

Pozostałe zarzuty skargi nie są uzasadnione.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.