Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 267/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 105 §  1, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 136 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 15zzr
journal: Dz.U. 2020 poz 568
law: Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1461
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c),  art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J.P., B.M., Z.J., J.B. L.W., P.W., E.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lipca 2020 r. J. P., działając w imieniu własnym oraz B. M., Z. J., J. B., L.W., P.W. i E.W., jako spadkobierców T. J. i W. J., wystąpiła do Prezydenta Miasta [...], jako prezydenta miasta na prawach powiatu, o zwrot nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...], stanowiących działki nr działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z arkusza mapy [...] obręb J.. Wniosek został złożony w dniu 23 lipca 2020 r. Według wnioskodawczyni, działki będące przedmiotem wniosku o zwrot odpowiadają dawnej nieruchomości lub części nieruchomości stanowiącej własność T. J., a później jego żony W. J.. Nieruchomość została wywłaszczona w pierwszej połowie lat 50-tych XX wieku.

Starosta [...] decyzją z [...] września 220 r. nr [...], po wszczęciu postępowania, umorzył postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako: obręb J., arkusz mapy [...], działki nr [...], [...], [...],[...], [...], [...] i [...].

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] pismem z 4 sierpnia 2020 r. przekazał według właściwości do Wojewody wniosek za wyjątkiem części obejmującej działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Wojewoda postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu w/w nieruchomości.

Starosta [...] analizując wniosek obejmujący przedmiotowe działki, które zapisane zostały w księgach wieczystych KW nr [...], KW nr [...], KW nr [...] i KW nr [...] wskazał, na przepis art. 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 65 – dalej: "u.g.n."), zgodnie z którym uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w art. 136 ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. Ponadto organ zaznaczył, że w myśl art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), w przypadku gdy termin określony w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej albo gdy od dnia wejścia jej w życie do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o zwrot może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej.

Nowelizacja weszła w życie 14 maja 2019 r., a więc ostateczny termin na składanie wniosków o zwrot w takich przypadkach mijał 14 maja 2020 r. Jednakże z powodu zawieszenia biegu terminów administracyjnych na podstawie art. 15 zzr ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), bieg 12-miesięcznego terminu został zawieszony z dniem 31 marca 2020 r. Z kolei ustawa z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) uchyliła artykuł dotyczący zawieszenia terminów, a przepisy przejściowe wskazują, że terminy rozpoczęły bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do 14 maja 2020 r. Od 31 marca do 14 maja 2020 r. minęło 45 dni. Z powyższego organ pierwszej instancji wywiódł, że skoro na podstawie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. terminy administracyjne zaczęły ponownie biec 24 maja 2020 r. (7 dni od dnia wejścia w życie ustawy), ostatecznym terminem na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej ponad 20 lat temu był dzień 7 lipca 2020 r. Zdaniem organu wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony został 23 lipca 2020 r., a więc po ustawowym terminie. W tych okolicznościach postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.

W odwołaniu z [...] października 2020 r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2021 r. utrzymał w mocy decyzją organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia i rozważania organu pierwszej instancji. W szczególności wskazał, że skoro zawieszenie biegu terminów prawa administracyjnego nastąpiło 31 marca 2020 r., a ich ponowny bieg nastąpił 24 maja 2020 r., to pierwotny termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości upływający dnia 14 maja 2020 r. został wydłużony o 45 dni, tj. do dnia 7 lipca 2020 r. Zdaniem organu drugiej instancji nie było podstawy prawnej, by przepis art. 15zzr ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych działał z mocą wsteczną, od dnia wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, tj. od 14 marca 2020 r. Organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca nie wskazał, aby przepis art. 15 zzr w/w ustawy miał moc wsteczną, a wobec tego bezpodstawne jest twierdzenie, że przepis ten działa wstecz.

W konkluzji Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył termin zawieszenia przepisów postępowania administracyjnego i w związku z tym słusznie uznał, że termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości w niniejszej sprawie upłynął 7 lipca 2020 r. Strona wniosek o zwrot nieruchomości złożyła 23 lipca 2020 r., a więc po terminie, który upłynął w dniu 7 lipca 2020 r. W związku z powyższym organ uznał, że prawidłowo umorzono postępowanie w sprawie, uznając je za bezprzedmiotowe.

W skardze z [...] lutego 2021 r. J. P., działając w imieniu własnym oraz B. M., Z. J., J. B., L.W., P.W. i E. W., wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej: "k.p.a."), poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli;

2) art. 8 k.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

3) przepisów ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CIVID- 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych ustaw (tarcza 2.0) (Dz. U. z 2020 r., poz. 568); ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (tarcza 3.0) (Dz. U. z 2020 r., poz. 875), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na mylnym rozumieniu treści norm prawnych w nich zawartych przez organ i błędnym uznaniu jakoby prowadzone postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stało się bezprzedmiotowe na skutek przedawnienia poprzez złożenie wniosku po ustawowym terminie;

4) przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, przepisu § 51 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez ich niezastosowanie, skutkujące uznaniem, że prowadzone postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stało się bezprzedmiotowe poprzez przedawnienie.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu jest kwestia, czy organy administracji prawidłowo obliczyły termin, w którym upływało prawo skarżącej do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a w konsekwencji czy prawidłowo zastosowały przepis art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Powyższy przepis ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Instytucję umorzenia postępowania wiąże się w piśmiennictwie z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania (A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne, 1996, s. 160).

Bezprzedmiotowość postępowania - jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, tj. takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1242/17 – powołane orzeczenia dostępne opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie organy administracji uznały, że termin na złożenie przez skarżącą wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, upływający dnia 14 maja 2020 r., został wydłużony o 45 dni, tj. do dnia 7 lipca 2020 r. Zdaniem organu drugiej instancji nie było podstawy prawnej, by przepis art. 15zzr ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych działał z mocą wsteczną, od dnia wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, tj. od dnia 14 marca 2020 r. Organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca nie wskazał, aby przepis art. 15zzr w/w ustawy miał moc wsteczną, a wobec tego bezpodstawne jest twierdzenie, że przepis ten działa wstecz. W związku z powyższym organ stanął na stanowisku, że skoro termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości upłynął w dniu 7 lipca 2020 r., a skarżąca złożyła wniosek dopiero w dniu 23 lipca 2020 r., a więc po terminie, to nastąpiło przedawnienie, a zatem postępowanie było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.

W ocenie Sądu powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że od dnia 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 433), a z dniem 20 marca 2020 r. w jego miejsce ogłoszono stan epidemii (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Z dniem 31 marca 2020 r. weszła natomiast w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), mocą której do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374), dodano art. 15 zzs. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych i sądowych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres.

Powołany wyżej przepis art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. został uchylony z dniem 16 maja 2020 r., przy czym terminy zawieszone na jego podstawie rozpoczęły swój bieg dopiero od 24 maja 2020 r. (art. 46 pkt 20 i art. 68 ust. 1, 2, 6 i 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 - Dz. U. z 2020 r., poz. 875 ze zm.).

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły, że zawieszony termin do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości rozpoczął ponownie swój bieg 24 maja 2020 r.

Zdaniem Sądu organy błędnie ustaliły natomiast dzień, w którym termin do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości uległ zawieszeniu. W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie organu odwoławczego, że skoro art. 15zzs ustawy wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r., a ustawodawca nie nadał mu mocy wstecznej, to nie mógł mieć zastosowania w okresie od dnia 14 marca 2020 r.

Odnosząc się do powyższego stanowiska organu, Sąd wskazuje, że podziela pogląd prawny wyrażony w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych, że intencją ustawodawcy było uregulowanie kwestii biegu terminu zarówno w odniesieniu do uchylonego już - wyraźnie wymienionego w treści przepisu - stanu zagrożenia epidemicznego, jak i trwającego w chwili wejścia w życie przepisu - stanu epidemii – obu ogłoszonych z powodu narastającego zagrożenia wywołanego niebezpieczeństwem zachorowania na COVID-19. Przyjęcie wykładni przeciwnej, tj. ograniczenie mocy obowiązującej przepisu art. 15zzs ust. 1 oraz art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. do okresu od jego wejścia w życie do uchylenia, tzn. z wyłączeniem okresu stanu zagrożenia epidemicznego, stanowiłoby wyraz zaprzeczenia zasadzie racjonalności ustawodawcy. Wynik takiej wykładni prowadziłby bowiem do sytuacji, w której uchwalony przepis w chwili jego wejścia w życie byłby już częściowo niewykonalny i nie znajdowałby zastosowania. Racjonalność ustawodawcy, który proceduje projekt ustawy zawierający w swej treści odniesienie do stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie uchwala ten projekt w niezmienionej wersji, mimo że stan ten został już zniesiony, przemawia za uznaniem, że ustawodawca, który dał uprzednio obywatelom swego rodzaju promesę ochrony prawnej na czas stanu zagrożenia epidemicznego, mimo zniesienia tego stanu - ochronę tę wprowadza z mocą wsteczną (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lipca 2020 r., I SA/Rz 372/20; wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 319/20; a w piśmiennictwie A. Dauter-Kozłowska, Uchylenie wstrzymania bądź zawieszenia biegu terminów w postępowaniu administracyjnym w trakcie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, lex/el).

Ponadto Sąd zauważa, że wprawdzie art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 został wprowadzony do ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 w dniu 31 marca 2020 r., niemniej jednak, zdaniem Sądu, skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii, lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, to skutki w/w przepisu obejmują również terminy, których bieg przypada na okres od 14 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. W konsekwencji od 14 marca 2020 r. z mocy prawa nastąpiło zawieszenie biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych (por. postanowienia NSA z 26 lutego 2021 r., sygn. akt III FZ 181/21, postanowienie NSA z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II FZ 540/20, postanowienie NSA z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt II GZ 368/20, postanowienie NSA z 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 762/20, postanowienie NSA z 10 września 2020 r., sygn. akt I GSK 1002/20, postanowienie NSA z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FZ 364/20, postanowienie NSA z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FZ 365/20).

Sąd wskazuje także, że w polskim porządku prawnym obowiązuje norma dopuszczająca możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie (art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów – tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1461). Retrospektywne wiązanie skutków prawnych z wcześniejszym faktem "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19" pozostaje w związku z potrzebą gwarancji prawa do sądu w sytuacji nadzwyczajnej i jako takie nie jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego (por. postanowienie NSA z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III OZ 99/21).

Podsumowując poczynione powyżej rozważania, Sąd stwierdza, że ustawa z dnia 31 marca 2020 r. weszła w życie z dniem jej ogłoszenia. Nie oznacza to jednak, że niektórym jej przepisom ustawodawca nie mógł nadać mocy wstecznej. W przepisie art. 15zzs wystarczające było użycie zwrotu "w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że bieg terminu do złożenia przez skarżącą wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został zawieszony w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. Przerwa w biegu terminu wynosiła 71 dni. Doliczenie 71 dni od dnia 24 maja 2020 r. wskazuje, że termin, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), którego bieg rozpoczął się 14 maja 2019 r., zakończył się w dniu 2 sierpnia 2020 r. z uwagi na jego zawieszenie w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarżąca złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w ustawowym terminie.

W konsekwencji należy uznać, że ustalenie organu, że zawieszenie biegu terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości obejmowało okres od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. było błędne, a tym samym organ bezpodstawnie zastosował w sprawie art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na złożenie przedmiotowego wniosku po terminie ustawowym.

Mając na względzie powyższe za zasadne należy uznać podniesione w sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Trafny okazał się także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. W świetle tego przepisu postępowanie administracyjnego powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Chodzi tutaj nie tylko o zaufanie do pojedynczego organu prowadzącego konkretne postępowanie w indywidualnej sprawie, ale przede wszystkim o budowanie zaufania obywateli do organów władzy państwowej in gremio. Zdaniem Sądu, nie ma możliwości zadośćuczynienia tejże zasadzie w oderwaniu od krajowego kontekstu społecznego - jeśli bowiem jeden z organów szeroko pojmowanej władzy państwowej, wprowadza w stosunku do obywateli szereg instrumentów prawnych (ograniczeń, zakazów, nakazów czy też uprawnień bądź zapewnień), inny organ tej władzy, kształtując indywidualną sytuację obywatela, dla pełnej realizacji powyższej zasady musi wziąć pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych i prawnych, a przy wykładni obowiązujących przepisów winien dbać o spójność przekazu, który szeroko pojęta władza kieruje do obywatela. Oznacza to, że organ może i powinien uwzględniać przy wykładni przepisów szerszy kontekst społeczny, w jakim przepisy te były wprowadzane, a także dokonywać ich wykładni w taki sposób, aby obywatel, którego dotyczą zakazy, nakazy, wytyczne i zalecenia innych organów władzy, po ostatecznym ukształtowaniu jego sytuacji prawnej przez organ władzy publicznej mógł mieć w dalszym ciągu racjonalne przekonanie, że nie został pokrzywdzony na skutek sprzecznych działań różnych organów państwa (por. wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 319/20).

Skoro zatem ustawodawca wprowadził przepis szczególny, dający obywatelom ochronę przed skutkami ograniczeń związanych z epidemią w postaci zawieszenia biegu terminów procesowych na czas stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, rolą organu jest dokonanie wykładni tego przepisu z uwzględnieniem zasady unormowanej w art. 8 k.p.a. W konsekwencji zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego.

Reasumując Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcia organów naruszające przepisy proceduralne skutkowały koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej organy winny uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że pogląd taki jak w rozpatrywanej sprawie został wyrażony w wyrokach WSA w Poznaniu z 15 czerwca 2021 r. o sygn. I SA/Po 384/21 i I SA/Po 385/21.

Mając na uwadze stwierdzone powyżej naruszenia Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c), w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w p. I sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w. p. II sentencji na podstawie art. 200 w/w ustawy.