Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 412/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 lutego 2022r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lutego 2022 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Firma A utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 29 grudnia 2021 r. nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez skarżącą spółkę, powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą firma B" w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej K., położonej w K., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1595 ha obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla [...] w K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych - na cele infrastruktury kolejowej.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta K. odmówił stwierdzenia z mocy prawa nabycia przez skarżącą spółkę prawa użytkowania wieczystego opisanej powyżej nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami oraz po przeprowadzeniu szczegółowej kwerendy akt archiwalnych Urzędu Miasta K., Archiwum Narodowego w K., Starostwa Powiatowego w K., [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] oraz Archiwum Akt Nowych w W.. W wyniku kwerendy nie zostało stwierdzone, żeby istniały dokumenty potwierdzające przysługujące skarżącej spółce prawo zarządu do spornej działki.

W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego firma B ponieważ nie została wydana decyzja administracyjna w tym przedmiocie. Organ podkreślił, że sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości, posadowienia na niej elementów infrastruktury kolejowej, czy też sprawowanie faktycznego zarządu nie kreuje rzeczonego prawa.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka podniosła, że w odniesieniu do działki objętej wnioskiem złożone zostało oświadczenie zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzające przekazanie [...] przedmiotowego terenu w zarząd. Powyższe okoliczności i przedstawiony dowód uzasadniają stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki, której dotyczy postępowanie. Zarzucono, że organ I instancji zakwestionował oświadczenie, które na mocy § 4 ust. 3 rozporządzenia również stanowi wystarczający dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu, a w razie braku dokumentów może przesądzać o istnieniu tego prawa.

W konsekwencji zarzucono, że organ dopuścił się zarówno naruszenia przepisów postępowania, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące do wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i przepisów prawa materialnego, z których wynika obowiązek stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu nieruchomością, w przypadku istnienia dowodów wskazanych w tych przepisach. Oświadczenie składane w trybie art. 75 k.p.a. jest wystarczające do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez spółkę prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki, której dotyczy niniejsze postępowanie

Powołując się na wyrok NSA autor odwołania stwierdził, że grunty związane z funkcjonowaniem kolei z mocy przepisów regulujących powstanie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa [...] i jego poprzedników prawnych, oddane w zostały w jego użytkowanie i zarząd. Skoro poprzednicy prawni skarżącej spółki dysponowali swoistym tytułem prawnym (prawem zarządu) do nieruchomości, nie mieli oni obowiązku uzyskiwania gruntów państwowych w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości, zawartej za zezwoleniem tego organu. Bez względu więc na to, czy spółka legitymuje się obecnie dokumentem wskazującym przekazanie jej konkretnego gruntu, może ona udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie [...]. O tym, że ustawodawca przewidział, że [...] posiadało grunty Skarbu Państwa nie legitymując się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej, świadczy art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego firma B (Dz. U. Nr 84, póz. 948 z późn. zm.), który - przy spełnieniu określonych przesłanek - przyznaje z wejściem w życie ustawy, z mocy prawa, prawo wieczystego użytkowania tych gruntów przedsiębiorstwu [...]. Podkreślono ponadto, że nieruchomość objęta postępowaniem została zabudowana infrastrukturą będącą na stanie środków trwałych spółki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami Prezydenta co do tego, że w przedmiotowej sprawie nie istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu, a sam fakt korzystania z nieruchomości, czy też posadowienia na niej infrastruktury kolejowej, nie kreuje zarządu.

W opinii Kolegium w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie została w ogóle wydana decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd (użytkowanie) bądź inny dokument potwierdzający pośrednio istnienie takiego stosunku prawnego. W konsekwencji brak jest podstaw do wydania decyzji w trybie przewidzianym przez art. 200 ustawy gospodarce nieruchomościami.

Wnioskodawca w rozpatrywanej sprawie wywodzi istnienie prawa zarządu z oświadczenia z dnia 11 stycznia 2021 r. spółki, że nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. oraz że działka nr [...] znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego firma B. Ponadto zdaniem wnioskodawcy o istnieniu prawa zarządu do działki nr [...] może świadczyć przedłożona kserokopia informacji z treści księgi wieczystej (dawnej) z dnia 4 czerwca 2001 r., z treści której wynika, że teren stanowił "[...]".

W ocenie Kolegium skoro w przedmiotowej sprawie nigdy nie istniały dokumenty rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., to nie zachodzi okoliczność uzasadniająca przyjęcie powyższego oświadczenia za podstawę prawną decyzji stwierdzającej powstanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Od powyższej decyzji spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzuciła naruszenie:

1. art. 200 ustawy z dnia o gospodarce nieruchomościami polegające na błędnym przyjęciu, że nie doszło do nabycia przez skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego działki położonej w K., oznaczonej nr [...] obr. [...];

2. § 4 ust. 1 pkt 6 oraz ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez stwierdzenie, iż przedłożone przez skarżąca dowody nie spełniają wymogów zawartych w powołanym przepisie rozporządzenia;

3. art. 7, 77, 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W konsekwencji wniesiono o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa, a - w myśl art. 135 p.p.s.a. - Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca stwierdzenia z mocy prawa nabycia użytkowania wieczystego. Podstawę materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia stanowi art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 1899 ze zm., zwanej dalej u.g.n.), zgodnie z którym w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:

1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;

2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;

3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2;

4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.

Przepisy wykonawcze do powyższej ustawy, regulujące zasady postępowania w sprawach uwłaszczeniowych zostały zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (t.j. Dz.U.1998 r. nr 103 poz. 120 ze zm.). Zgodnie z § 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia, właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Przepisy § 4 ust. 1 precyzują natomiast katalog dokumentów, mogących stanowić podstawę koniecznych ustaleń w powyższym zakresie, stanowiąc, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

W § 4 ust. 3 stwierdzono natomiast, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

Przechodząc do analizy okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należy podkreślić, że kluczowe elementy stanu faktycznego są w przedmiotowej sprawie de facto bezsporne.

Przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie własność Gminy K., a jednocześnie pozostaje w faktycznym zarządzie sprawowanym niegdyś przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "firma B", a obecnie przez skarżącą spółkę. Faktowi temu nie przeczą organy, a znajduje on potwierdzenie chociażby w tym, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się infrastruktura kolejowa.

Równocześnie bez wątpienia wniosek o stwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego w przedmiotowej sprawie nie został poparty żadnym z dokumentów, wymienionych w § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Należy w tym miejscu podkreślić, że organ I instancji podjął aktywne działania w celu odnalezienia powyższych dokumentów. W tym celu przeprowadził szczegółową kwerendę akt archiwalnych Urzędu Miasta K., Archiwum Narodowego w K., Starostwa Powiatowego w K., [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] oraz Archiwum Akt Nowych w W.. W wyniku kwerendy nie zostało stwierdzone, żeby istniały dokumenty potwierdzające przysługujące skarżącej spółce prawo zarządu do spornej działki. Co istotne, również skarżąca spółka nie twierdziła, że przedmiotowe dokumenty kiedykolwiek istniały, wywodząc swoje uprawnienia wyłącznie z faktycznego sprawowania zarządu nad nieruchomością oraz posadowienia na niej urządzeń infrastruktury kolejowej.

Spółka przedłożyła wprawdzie odpis z dawnej księgi wieczystej, z którego wynika, że przedmiotowy teren stanowił "[...]". Treść tego zapisu jest jednak na tyle enigmatyczna, że dokumentu tego nie można potraktować jako "odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania", o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia. Zdaniem Sądu tak nieprecyzyjny zapis świadczy nie o tym, że zarząd został prawnie ustanowiony, a wręcz przeciwnie, iż status przedmiotowej nieruchomości nie był w dniu dokonywania wpisu uregulowany. Gdyby bowiem ustanowione było wtedy użytkowanie bądź zarząd, należy domniemywać, że zostałoby to wprost ujawnione w treści księgi, a autor wpisu nie uciekałby się do zamieszczania bliżej niesprecyzowanych pojęć, jak "[...]", nie znajdujących odzwierciedlenia w regulacjach prawnych.

W tym miejscu wyłania się przedmiot sporu, który sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji, gdy wymienione w § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia dokumenty nigdy nie istniały, co świadczy o tym, że nie została wydana żadna z wymienionych w cyt. przepisie decyzji administracyjnych, ani nie zawarto wskazanych tam umów, dopuszczalne jest przeprowadzenie na zasadzie art. § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia dowodu z przesłuchania świadków i oświadczenia stron.

Argumenty przedstawione przez skarżącą spółkę opowiadające się za dopuszczeniem takiej możliwości nie mogą być uwzględnione, są bowiem sprzeczne z treścią cyt. przepisu oraz z utrwalonym orzecznictwem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgadza się ze skarżącą spółką, że w świetle § 4 ust. 3 rozporządzenia stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu nie musi opierać się tylko na dokumentach określonych w ust. 1 tego przepisu. Prawodawca ustalił bowiem, że może istnieć sytuacja, w której wymienione w tym przepisie dokumenty się nie zachowały. Wówczas stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. "Koresponduje to z poglądem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 r. (U 10/00), że "Norma art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uchyla zasady swobodnej oceny dowodów i nie stanowi wskazówki dowodowej, ale zobowiązuje Radę Ministrów do wskazania rodzaju dokumentów, które zgodnie z regułami obowiązującymi w systemie zarządzania gospodarką narodową stanowią wiarygodne potwierdzenie pochodzenia środków wykorzystywanych na wybudowanie lub nabycie budynków lub urządzeń. Brak takich dokumentów nie wyklucza zastosowania ogólnych reguł dowodowych i wykazania faktu wydatkowania środków własnych na wybudowanie lub zakup budynków, na podstawie oświadczeń. Do organu prowadzącego postępowanie zależy zaś ocena, czy dana okoliczność została udowodniona." Skarżąca kasacyjnie nie zauważa jednak, że przepis § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia umożliwia na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron stwierdzenie - co należy zaakcentować - "dotychczasowego prawa zarządu", a zatem prawo to musiało być ustanowione w przeszłości, skoro "dotychczas" istnieje. Tym samym, zeznania świadków czy oświadczenia stron muszą określać, w jaki sposób prawo zarządu zostało ustanowione w przeszłości. Oświadczenia złożone w niniejszej sprawie nie dały odpowiedzi w tym zakresie w przedmiotowej kwestii" (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 435/14, oraz wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., I OSK 30/15 ).

Podobne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 maja 2018 r. I SA/Wa 1833/17: "Jeżeli zaś chodzi o kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to Sąd zauważa, że dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego, wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA, podobnie wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 stycznia 2014 r., II SA/Ke 1019/13, LEX nr 1498052).

Warto także przytoczyć szerzej stanowisko NSA zajęte w wyroku z dnia 9 listopada 2018 r., I OSK 76/17: "Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że dokumenty te w ogóle nie istniały, co nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że dokumenty te "nie zachowały się". Strona skarżąca kasacyjnie twierdząc, że "niezachowanie się dokumentów w rozumieniu § 4 ust. 3 rozporządzenia należy rozumieć w ten sposób, że organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe nie odnalazł dokumentu (...), przy czym przyczyna niemożności odnalezienia takiego dokumentu jest nieistotna" nie odniosła się do zasadniczej kwestii, tj. okoliczności, że dokument, który nigdy nie istniał, nie może być traktowany jako dokument, który się "nie zachował", a tym samym nie podważyła wykładni § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia przedstawionej przez Sąd I instancji akceptujący w tym zakresie stanowisko organów. Na marginesie wskazać należy, że kwestia sposobu wykazywania istnienia zarządu jako m.in. przesłanki nabycia, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w poszerzonych składach. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w tych uchwałach, że zarząd nie może być dorozumiany, a prawna podstawa istnienia zarządu wykazana w postępowaniu w sposób pewny".

Zdaniem Sądu, w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo to było ustanowione, lecz jedynie nie zachowały się dokumenty (wskazane w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia) stwierdzające powyższą okoliczność. Zauważyć przy tym trzeba, że powołane wyżej oświadczenie [...] złożone przez osoby działające w strukturach strony skarżącej - także nie wskazuje na żaden konkretnie zindywidualizowany dokument, który ustanawiałby na rzecz [...] (lub jej poprzednika prawnego) prawo zarządu przedmiotowymi działkami. Samo więc oświadczenie, że prawo zarządu przysługiwało spółce, bez jednoczesnego wskazania konkretnego tytułu nabycia tego prawa, nie mogło jeszcze stanowić samoistnej podstawy do potwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. omawianego prawa zarządu. Zasadne więc jest stanowisko orzekających w sprawie organów administracji publicznej, że prawo tego rodzaju, względem spornej działki, ustanowione nie było. Podkreślić przy tym należy, że istnienia prawa zarządu konkretnej nieruchomości nie można domniemywać. Nadto, o bycie tego prawa nie świadczy ani przeznaczenie gruntu ani też wykorzystywanie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową, ani też samo faktyczne władanie przez [...] takim gruntem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 960/19 i z dnia 5 września 2018 r., sygn. II SA/Kr 754/18).

Finalnie odnosząc się do powoływanego przez stronę wyroku NSA z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09, należy wskazać, że orzeczenie to dotyczy regulacji prawnych i zagadnień związanych z komunalizacją mienia państwowego, a zatem zapadło na gruncie odmiennego stanu faktycznego i prawnego. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest ocena prawidłowości decyzji stwierdzającej nabycie przedmiotowej działki z mocy prawa przez gminę, a zatem zawarte w cyt. orzeczeniu argumenty, choć również dotyczą kwestii zarządu, nie mogą znaleźć bezpośredniego przełożenia w przedmiotowej sprawie. Ponadto należy wskazać, że zawarty tam pogląd, zgodnie z którym grunty związane z funkcjonowanie kolei przysługiwały [...] z mocy prawa był odosobniony. Utrwalone jest natomiast orzecznictwo, zgodnie z którym przy ustaleniu przysługiwania przedsiębiorstwu państwowemu [...] prawa zarządu w odniesieniu do pozostającego w jego dyspozycji mienia nieruchomego decydujące znaczenie odgrywa okoliczność, czy legitymuje się ono decyzją o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania), względnie stosowną umową. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych, dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 187/07, Lex nr 453385).

W efekcie stwierdzić trzeba, że skoro nie wykazano istnienia w przeszłości dokumentu przekazującego w zarząd przedmiotową działkę, fakt istnienia zarządu nie może być wykazany w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia poprzez oświadczenie strony.

Wobec powyższego nie doszło w sprawie do naruszenia prawa materialnego, a w szczególności przepisów rozporządzenia. Przeciwnie, organy wydały właściwe decyzje, oparte o prawidłowo ustalony stan faktyczny i poprawnie zinterpretowane normy prawne.

Z tych względów na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.