Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2955/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka, sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi J.J., I. J. i K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz J. J., I. J. i K. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2013 r. Prezydent W. ustalił J. J., I. J. i K. J. (Skarżący) wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dz. ew. nr [...], [...] z obrębu [...]) za 2013 r. w wysokości 85,00 zł. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 207 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) i art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l." oraz uchwały W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2013 r. oraz komunikatu Prezesa GUS z dnia 19 października 2012 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za trzy kwartały 2012 i z dnia 19 października 2012 r. w sprawie średniej ceny drewna za trzy kwartały 2012 r.

W odwołaniu od tej decyzji J. J. podniósł, iż decyzją Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] zatwierdzono podział nieruchomości położonych w W. przy ul. [...], w wyniku czego nieruchomość oznaczona jako dz. ew. [...] z obrębu [...] przeszła z mocy prawa na własność Miasta W.. W jego ocenie, z dniem gdy decyzja ta stała się ostateczna, przestał on być współwłaścicielem działki nr [...].

Decyzją z [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu SKO przywołało brzmienie przepisów art. 6 ust. 7, art. 4 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 6 u.p.o.l. i wskazało, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący złożył do organu podatkowego korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowalnych IN-12 oraz korektę Informacji o gruntach IR-10, w których wskazał, że jest współwłaścicielem działek nr [...] i [...] z obrębu [...]. Okoliczność ta wynika również ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z ewidencji gruntów dla przedmiotowych nieruchomości.

Odnosząc się natomiast do powołanej ostatecznej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] organ stwierdził, iż na jej podstawie nie doszło do nabycia z mocy prawa nieruchomości objętych ww. decyzją, przeznaczonych pod projektowaną ulicę [...].

Zdaniem organu, podstawowe znaczenie w sprawie ma treść decyzji podziałowej, bowiem to na jej podstawie dochodzi do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne, które stosownie do art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) – dalej: "u.g.n.", przechodzą na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. W związku z tym, to z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę, jako ciągu komunikacyjnego, która nie ma charakteru publicznego.

Zdaniem SKO, organ pierwszej instancji nie dokonywał interpretacji art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n., bowiem nie było takiej potrzeby merytorycznej, a więc nie mógł dokonać błędnej jego wykładni. Natomiast zasadnie uznał, iż brak jest podstaw do zastosowania ust. 3 art. 98 u.g.n. Z decyzji podziałowej wynika jednoznacznie, że działka nr [...] została wydzielona jako droga, ale nie o charakterze publicznym. Wynika to wprost z powołanej podstawy prawnej decyzji oraz jej rozstrzygnięcia. Organ argumentował, że stosownie do art. 93 ust. 3 u.g.n. w jego brzmieniu na dzień wydawania decyzji podziałowej, podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki nie mają dostępu do drogi publicznej, przy czym za dostęp do drogi publicznej uważa się m.in. wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustaleniem na tej drodze odpowiednich służebności drogowych. Stosownie zaś do art. 99 u.g.n. jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustaleniu służebności, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Zdaniem organu, taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. W rozstrzygnięciu decyzji zawarty jest warunek, o którym mowa wyżej.

W takiej sytuacji, zdaniem organu, wydzielona w wyniku podziału droga nie ma charakteru drogi publicznej. Stanowisko, że o charakterze tej drogi przesądzają obowiązujące w dacie uchwalenia przepisy dotyczące zagospodarowania przestrzennego czy też zapisy planu miejscowego organ uznał za chybione. O charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza, w jego opinii, treść decyzji podziałowej, bowiem to na jej podstawie określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy i to za te działki przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie.

Pismem z 4 listopada 2013 r. Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niniejszą decyzję.

Argumentowali, że przedmiotowa decyzja ustalająca podatek za działkę nr [...] z obrębu [...] za rok 2013 jest wydana bez podstawy prawnej i nie odzwierciedla stanu faktycznego, gdyż z dniem 23 kwietnia 2012r. w którym decyzja nr [...] stała się ostateczna działka nr [...] przestała być prywatną własnością i stała się własnością Miasta W.. W konsekwencji nie mogą być oni obciążani podatkiem za działkę która przestała z mocy prawa być ich własnością.

W związku z powyższym Skarżący wnieśli o uchylenie i stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji oraz zwrot kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi, czy Skarżący mogą być uznani za podatników podatku od nieruchomości na rok 2013 w odniesieniu do działek nr [...] i [...] położonych w W., przy ul. [...].

Skarżący twierdzą, że nie można uznać ich za podatników podatku od nieruchomości w odniesieniu do działki [...], ponieważ nie przysługuje im w stosunku do powyższej działki prawo własności. Wywodzą, że z chwilą, w której decyzja Prezydenta W. zatwierdzająca podział nieruchomości objętych [...], [...] i [...] położonych w W., przy ul. [...] oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków działki [...], [...], [...], [...] i [...], stała się ostateczna, wydzielona z nich działka nr [...] przeznaczona pod drogę dojazdową stała się własnością W.. Z uzasadnienia decyzji SKO wynika, że w ocenie organu powyższa działka stanowi własność Skarżących.

Sąd przed przystąpieniem do dalszych rozważań wyjaśnia, że sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem aktów administracyjnych. W kompetencji sądów administracyjnych nie leży natomiast rozstrzyganie sporów o własność. W konsekwencji, ustalenie, czy prawo własności powołanych nieruchomości należy do Skarżących czy do jednostki samorządu terytorialnego nie leży w kompetencjach sądu administracyjnego.

Tym niemniej, sąd wskazuje, że nie może podzielić ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez SKO z których wynika, że przedmiotowa działka stanowi własność Skarżących.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika z dalszych przepisów ustawy, prowadzenie ewidencji gruntów należy do zadań starosty (art. 7d ust. 1 powołanej ustawy).

Zgodnie z par. 51 ust. 1 Rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. (Dz. U. nr 38 poz. 454, zwanego dalej Rozporządzeniem), starosta udostępnia dane ewidencyjne w formie: 1) komputerowych wydruków mapy ewidencyjnej, rejestrów, kartotek, zestawień, wykazów i skorowidzów, o których mowa w § 22-32 rozporządzenia, 2) wypisów z rejestrów i kartotek, 3 ) wyrysów z mapy ewidencyjnej, 4) plików komputerowych, 5) informacji przekazywanych ustnie i wizualnie.

Jak wskazano w ust. 2 powołanego paragrafu, wymiana danych ewidencyjnych pomiędzy ewidencją a innymi ewidencjami i rejestrami publicznymi, a także udostępnianie danych ewidencyjnych w postaci plików komputerowych odbywa się według szczegółowych zasad określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

Stosownie do załącznika nr 5 Rozporządzenia, treść wypisu z rejestru gruntów, kartoteki budynków, kartoteki lokali oraz rejestru budynków i rejestru lokali obejmuje m.in. nazwisko i imię osoby, która wykonała dokument, oraz jej podpis, pieczęć urzędowa organu, podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz data złożenia podpisu.

W aktach administracyjnych przekazanych sądowi znajduje się pismo Urzędu Miasta W. Biuro Geodezji i Katastru z 6 maja 2013 r. z którego wynika, że Skarżący figurują w bazie ewidencji gruntów jak współwłaściciele niezabudowanych działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Do pisma tego dołączona została informacja z rejestru gruntu z dnia 6 maja 2013 r. z której wynika, że Skarżący są współwłaścicielami powołanej nieruchomości.

Tym niemniej zwrócić należy uwagę; że w piśmie z 6 maja 2013 r. (znak [...]) skierowanym do SKO, a dotyczącym odwołania J. J., Prezydent W. przywołał swoją decyzję z [...] kwietnia 2012 r., zatwierdzającą podział nieruchomości, jak również zacytował art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zmianami), zgodnie z którym działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

Powołując się na brzmienie art. 98 ust. 1 u.g.n. oraz na decyzję z [...] kwietnia 2012 r. Prezydent wniósł o rozpatrzenie odwołania.

Następnie w piśmie z 24 maja 2013 r. ([...]), sporządzonym w związku z odwołaniami od decyzji z [...] marca 2013 r. NR [...] (czyli decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] dz. ew. [...] i [...]) oraz NR [...] (czyli decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] dz. ew. [...], [...], [...], [...], [...]) Prezydent wprost wskazał, że w zaskarżonych decyzji wskazane zostały jako przedmioty opodatkowania nieruchomości, które od uprawomocnienia się decyzji z [...] kwietnia 2012 r. stały się własnością W..

SKO dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazało, że z decyzji Prezydenta W. z [...] kwietnia 2012 r. nie wynika, by określone działki gruntu zostały wydzielone pod drogę o charakterze publicznym. Dokonując powyższego ustalenia organ nie uwzględnił jednak znajdującego się w aktach sprawy pisma Burmistrza [...] Miasta W. z 14 marca 2011 r., z którego wynika, że na podstawie uchwały nr [...] z [...] września 2003 r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie W. do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia niektórych dróg na terenie W. kategorii dróg gminnych została nadana ul. [...] kategoria drogi publicznej. Wskazano również, że nieodpłatne pozyskanie gruntów w docelowych liniach rozgraniczających pod w/w ulicę możliwe będzie pod warunkiem utworzenia w budżecie W. stosownego zadania inwestycyjnego i przeznaczenia odpowiednich Śródków na sporządzenie dokumentacji geodezyjnej i okrycie kosztów związanych z nabyciem nieruchomości.

W ocenie sądu pominięcie stanowiska Prezydenta W. zawartego w piśmie z 24 maja 2013 r. jak również pominięcie pisma Burmistrza [...] Miasta W. z 14 marca 2011 r. przy dokonywaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, stanowi naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 O.p. i skutkuje niemożnością podzielenia przez sąd ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Jak już wyżej wskazano, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę m.in. wymiaru podatków od nieruchomości. Tym niemniej, jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lipca 2012 r. sygn. akt. II FSK 2632/10, "co do zasady, organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w kwestii klasyfikacji gruntu, wiążąca zatem dla organów podatkowych jest klasyfikacja gruntów wynikająca z wyżej wskazanej ewidencji na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 p.g.k. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a więc organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów. Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, i zgodnie z tym przepisem stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte na treści tych dokumentów urzędowych są istotnym elementem określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Jednakże gdy podatnik uprawdopodobni, że w przewidzianej prawem procedurze zainicjował uzgodnienie klasyfikacji danej nieruchomości w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym, a wbrew przesłankom do takiej zmiany organy ewidencyjne nie skorygowały klasyfikacji, organy podatkowe są zobowiązane do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów, aby uczynić zadość naczelnej zasadzie postępowania podatkowego, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej. Należy zgodzić się ze skarżącymi, że w takiej sytuacji ewidencja gruntów ma moc dokumentu urzędowego i przeciwko jej treści mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej (taki sam pogląd został już wyrażony w doktrynie - por. np. L. Etel: Dane z ewidencji gruntów i budynków jako podstawa opodatkowania gruntów i budynków, "Finanse Komunalne" 2008, nr 6, s. 26 i 28)".

W realiach niniejszej sprawy Skarżący wykazali przywołując decyzję z [...] kwietnia 2012 r., że dane zawarte w ewidencji gruntów mogą być niezgodne ze stanem rzeczywistym, co więcej, okoliczność ta przyznana została również przez organ podatkowy pierwszej instancji.

Wobec powyższego, Sąd uznaje, że zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji wydana została z naruszeniem art. art. 122 w związku z art. 187 § 1, 191 raz 194 § 3 O.p. co uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji dokona ustaleń faktycznych co do przedmiotu opodatkowania, przy czym jeżeli konieczne dla wyjaśnienia, czy Skarżący są właścicielami działki [...], okaże się wystąpienie z odpowiednim wnioskiem do sądu powszechnego, w tym ewentualnie z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej Prezydent W. rozważy możliwość zastosowania art. 201 § 1 pkt 2 O.p. i zawieszenia postępowanie w sprawie.

Z uwagi na powyższe, uznając, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W..

O zakresie w jakim uchylone decyzje nie mogą być wykonane orzeczono stosownie do art. 152 p.p.s.a

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach był art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.