Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 220/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust.1, ust. 1a i ust.2, art. 3 ust.1-3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 12 ust. 3, art. 26 ust.1, art.27 ust.1, art. 31, art. 32, art. 34 ust. 1 i 2,  art. 54 ust. 1 i 2, art. 58 ust.1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Renata Kantecka ( sprawozdawca ) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016r. sprawy ze skargi F. – X. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

F. B. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona"), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2013 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności na 2013r., w którym zadeklarowała do płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej (dalej JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 240,17 ha oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej (dalej UPO) działki rolne o łącznej powierzchni 122,07 ha.

W dniu 5 lipca 2013r. strona złożyła oświadczenie, że w jej gospodarstwie wystąpiły szkody łowieckie w sadzonkach jabłoni, szacowane są straty przez koła łowieckie, a obsada drzew zostanie uzupełniona do 30 października 2013r.

W kolejnych pismach z dnia 22 sierpnia 2013r., 5 września 2013r. i 11 października 2013r. strona informowała Biuro Powiatowe ARiMR, że na działkach AA, Y, E nie jest możliwy zbiór trawy z powodu opadów deszczu, plon nie został zebrany z powodu jego zamoknięcia, część działki AC nie została wykoszona przez pomyłkę pracowników, na działce AD nie wzeszła koniczyna z powodu suszy, a na działce O podano omyłkowo inną uprawę.

W pismach z 4 i 15 listopada 2013r. strona poinformowała o uzupełnieniu obsady w sadzie jabłoni i przesłała stosowne dokumenty, a w piśmie z dnia 23 grudnia 2013r. wniosła o ponowne przeprowadzenie kontroli na tę okoliczność i przesłała m.in. protokoły szacowania szkód przez koła łowieckie.

W dniach od 31 lipca do 25 listopada 2013r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w trakcie której stwierdzono przedeklarowanie powierzchni na działkach rolnych: A, AA, AB, AB1, AC, AE, AE1, AF1, AG, AG1, AH, AH1, AI, AI1, B, C, D, D1, F, G, G1, H, I, J, K, K1, L, Ł, M, M1, N, N1, O, O1, R, R1, S, S1, U, U1, W, W1, Y, przy czym w odniesieniu do działek: A, AB, AB1, AE, AE1, AG, AG1, AI, AI1, Y, U, U1 stwierdzono powierzchnię większą od zadeklarowanej, a w odniesieniu do pozostałych działek - powierzchnię mniejszą od zadeklarowanej. Powyższe skutkowało zmniejszeniem powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG).

Odpowiadając na wniosek strony o przeprowadzenie ponownej kontroli na okoliczność uzupełnienia obsady sadu, organ poinformował o braku podstaw do powyższego. Wskazał, że kontrola zrealizowana w dniach od 31 lipca do 14 sierpnia 2013r. przez inspektorów ARiMR została przeprowadzona zgodnie z procedurami i instrukcjami realizacji kontroli, dla których podstawę prawną stanowi ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz.173 ze zm.) oraz dodatkowe przepisy wykonawcze. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w celu sprawdzenia spełnienia wymogu zachowania minimalnej obsady drzew dla każdej działki rolnej zmierzono powierzchnię, wykonano dokładne obliczenie nasadzeń zaliczając tylko rośliny żywe, posiadające ulistnienie lub zawiązki pąków, których wysokość wynosi nie mniej niż 80 cm, a średnica pnia 8 mm na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienie.

W dniu 23 grudnia 2013r. do organu wpłynęło pismo strony z zastrzeżeniami i wnioskami dotyczącymi wyników kontroli. Odpowiadając na nie organ stwierdził, że brak jest podstaw do wykonania powtórnej kontroli gospodarstwa lub uchylenia wyników kontroli, podkreślił, że kontrola została przeprowadzona przez osoby posiadające odpowiednie wykształcenie.

W kolejnych pismach organ odnosił się do wniosków i zastrzeżeń składanych przez stronę. Wskazał, że: dokumentacja fotograficzna i szkice pomiarów z przeprowadzonej kontroli stanowią załącznik do oryginału raportu z czynności kontrolnych, z którym strona ma prawo się zapoznać w Biurze Powiatowym ARiMR; dokumentem upoważniającym do wykonania kontroli są imienne upoważnienia wystawiane przez Prezesa ARiMR; informacja o odbiorniku GPS zawarta została w raporcie z czynności kontrolnych, a szczegółowe informacje dotyczące pomiaru zawarte są w polu "uwagi"; poprawnie określono wymogi B (nie jest spełniony jeżeli w dniu kontroli co najmniej 50% roślin jest wyschniętych, martwych, porażonych przez szkodniki lub choroby) i E (nie jest spełniony jeżeli w dniu kontroli stwierdzono, że rolnik nie prowadzi zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych) dotyczące działek rolnych A, B, C, F, H, I, J, L, Ł.

W dniach od 31 lipca do 24 października 2013r. w gospodarstwie strony została natomiast przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności. Również w tym zakresie strona zgłosiła zastrzeżenia i wnioski, do których organ się ustosunkował i wyjaśnił, że kontrola ta polega na weryfikacji przestrzegania norm dobrej kultury rolnej na gruntach rolnych użytkowanych rolniczo, a nie wyliczeniu obsady drzew. W raporcie z tej kontroli wskazano, że na działkach rolnych AD, AF, U i W nie stwierdzono deklarowanej mieszanki wieloletniej traw z motylkowatymi drobnonasiennymi oraz, że stan roślinności świadczył o braku zbiegów pielęgnacyjnych w 2013r., co potwierdza dokumentacja fotograficzna – inspektorzy prawidłowo zakwalifikowali ww. działki jako ugór zielony.

W celu zweryfikowania poprawności wniosku strony przeprowadzono kontrolę administracyjną wniosku, jego załączników graficznych oraz wyników kontroli na miejscu i ustalono powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności JPO i UPO. W wyniku powyższego ustalono, że łączna powierzchnia stwierdzona i uwzględniona w przypadku JPO wynosi 237,27 ha, przy powierzchni deklarowanej – 240,17 ha, a w przypadku UPO – 115,63 ha, przy powierzchni deklarowanej 122,07 ha (szczegółowe wyliczenie s.14-16, 16-18, 28-30 zaskarżonej decyzji).

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K., po ponownym rozpoznaniu sprawy, przyznał stronie na 2013r. płatność JPO w wysokości 182.129,51 zł (ze względu na stwierdzone nieprawidłowości płatność została pomniejszenia o kwotę 14.875,77 zł) oraz odmówił przyznania płatności UPO.

W odwołaniu od ww. decyzji, strona zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz prawa materialnego i wniosła o zmianę decyzji i przyznanie zawnioskowanych płatności w całości dla wszystkich zadeklarowanych działek – zgodnie z powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania ze zobowiązaniem do przeprowadzenia postępowania dowodowego z udziałem biegłego z zakresu rolnictwa na okoliczność ustalenia rodzaju upraw na powierzchni zadeklarowanych działek rolnych.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor "[...]|" Oddziału Regionalnego ARiMR, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy opisaną decyzję organu I instancji. Wskazał, że w celu uzyskania płatności rolnik zobowiązany jest do wypełnienia wniosku o przyznanie płatności i załącznika graficznego zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie. Podkreślił, że płatności obszarowe przyznawane są do działek rolnych usytuowanych na działkach ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na dany rok.

Organ podkreślił, że powierzchnia działek rolnych: AB, AC, A, D, E, K i Z wskazana w raporcie z kontroli została pomniejszona podczas kontroli administracyjnej wniosku o powierzchnie leżące za niezadeklarowanych działkach ewidencyjnych. Przy ustalaniu powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności powierzchnie znajdujące się na niezadeklarowanych działach ewidencyjnych nie mogą być uwzględnione. Powierzchnia uprawniona do JPO została ustalona w oparciu o art.17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemu wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. WE L nr 30 ze zm.), który stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub ewidencji gruntów z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych), tzw. system LPIS. Zaznaczył, że zgodnie z art.28 ust.1 lit.c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. WE L 316), nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Wskazał na treść i rolę ortofotomapy, cel i zasady tworzenia LPIS oraz sposób ustalania maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG).

Organ II instancji stwierdził, że ogółem powierzchnia kwalifikująca się do płatności JPO wyniosła 237,27 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią kwalifikującą się do ww. płatności wyniosła zatem 2,85 ha, czyli 1,2012 %. Zgodnie natomiast z art.58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Powyższe stanowiło podstawę do pomniejszenia początkowej kwoty płatności o 4.732,71 zł.

Ponadto wyliczona kwota została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego o 2,45365800%, na podstawie art.11 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z 20 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 365 z 2006r.), art.79 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i § 17c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U nr 40, poz.326 ze zm.), czyli o kwotę 4.510,19 zł stanowiącą równowartość 1.066,54 euro.

Organ zaznaczył, że pomniejszenie płatności nastąpiło także ze względu na nieprzestrzeganie norm i wymogów, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. nr 39, poz.211 ze zm.) – stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na gruntach ugorowanych koszenia lub innych zabiegów uprawowych w terminie do 31 lipca (działki rolne AD, AF, U i W) oraz rolnik nie prowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta (działki rolne AA i Y). Nadto stwierdzono, że na działce rolnej AB w latach 2010-2013 w plonie głównym była uprawiana pszenica ozima, a w przypadku gruntów ornych są one utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli prowadzona na nich uprawa m.in. pszenicy jest prowadzona na tej samej powierzchni nie dłużej niż 3 lata (dopuszcza się uprawę m.in. pszenicy na tej samej powierzchni przez 4 lata, ale pod określonymi w rozporządzeniu warunkami). Z tego tytułu kwota pomniejszona została o 3 % , czyli wyniosła 5.632,87 zł.

Odnośnie płatności UPO organ wskazał, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 115,63 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią kwalifikującą się do ww. płatności wyniosła zatem 6,39 ha, czyli 5,5262 %. Zgodnie zatem z art.58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, pomniejszono początkową kwotę płatności o 1.781,40 zł. Następnie płatność została pomniejszona ze względu na zastosowanie zmniejszenia, zgodnie z art.1 ust.4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013r. zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce na rok 2013. Ponadto organ wskazał na treść § 17a ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i stwierdził, że skoro łączna kwota przyznanych stronie płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej i płatności do pomidorów po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 206.957,92 zł, co stanowi równowartość 48.940,11 euro, to należało zastosować zmniejszenie płatności uzupełniającej o 10% do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 43.090,11 euro. Płatność pomniejszono w wyniku powyższego o 14.336,27 zł. Po uwzględnieniu tego pomniejszenia odmówiono stronie UPO, gdyż kwota przyznanej płatności była tożsama z kwota zmniejszenia.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od obniżek i wyłączeń w myśl art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Strona nie wykazała bowiem, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości, przy wypełnianiu wniosku dopuściła się winy polegającej co najmniej na niedbalstwie. Deklarując określone działki rolne strona powinna przed złożeniem wniosku dokonać ich pomiaru, sprawdzić jak przedstawia się w rzeczywistości stan posiadanych gruntów. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych, co oznacza, że należy od niej odliczyć powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi (z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej), powierzchnie zabudowane, odłogi, wody i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Podkreślił, że podpisując wniosek strona podpisała oświadczenie, że znane jej są zasady przyznawania płatności, była więc świadoma konsekwencji i ewentualnych sankcji w przypadku zadeklarowania powierzchni gruntów rolnych niezgodnie z rzeczywistym sposobem ich wykorzystania.

Organ podkreślił, że kontrola odbyła się na podstawie indywidualnych upoważnień, przez osoby posiadające niezbędną wiedzę i odpowiednie wykształcenie oraz na podstawie obowiązującego prawa. W raporcie z kontroli wskazano odbiornik GPS używany przy pomiarach.

Organ zaznaczył, że kontrola na miejscu ma na celu ustalenie, czy dane podane we wniosku w zakresie powierzchni działek i zadeklarowanej grupy upraw są zgodne ze stanem faktycznym. W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody pomiaru, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw i opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują potwierdzenie w dołączonym do raportu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Organ nie stwierdził żadnych uchybień w zakresie poprawności przeprowadzenia kontroli gospodarstwa. Odnosząc się do zastosowanej podczas kontroli strefy buforowej 0,5 m zamiast 1,5 m wskazywanej przez stronę, organ zaznaczył, że szerokość strefy buforowej uzależniona jest od zastosowanej techniki pomiaru i dokładności sprzętu pomiarowego. Wskazał, że odbiornik wykorzystany do pomiaru uzyskał wskaźnik walidacji stosowany do obliczenia tolerancji pomiaru powierzchni działek rolnych równy 0,5 m. W związku z tym przyjęto szerokość strefy buforowej 0,5 m.

W dniu 7 maja 2014r. pełnomocnik strony złożyła w Biurze Powiatowym w K. pismo z załączoną opinią szacunkową z dnia 28 marca 2014r. wykonaną przez Usługi Rzeczoznawstwa i Doradztwa Rolniczego inż. M. P. na temat "Ocena stanu zasiewów, spełnienie minimalnych norm oraz dobrej kultury rolnej w 2013r. na działkach rolnych AD, AF, AG, Z, AC, U i W będących w użytkowaniu F. B.". Do pisma dołączono również obszerną dokumentację fotograficzną oraz oświadczenie Z. L. z 21 marca 2014r. dotyczące wypasu bydła wokół oczka wodnego na części działki 180 (działka rolna U). Organ uznał, że brak jest podstaw do odniesienia wyników ww. opinii szacunkowej do wyników kontroli zawartych w raporcie ze względu na wykonanie jej na dzień 28 marca 2014r., a więc w kolejnym roku po złożeniu wniosku o przyznanie płatności. Organ odrzucił też dowód w postaci ww. oświadczenia Z.L., gdyż analiza zdjęć wykonanych podczas kontroli na miejscu znajdujących się z aktach sprawy ukazuje jednoznacznie, że na powierzchni działki rolnej U nie był prowadzony wypas bydła.

Organ stwierdził, że strona nie dostarczyła dowodu potwierdzającego wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Dokumentacja fotograficzna działek rolnych AA i Y wykonana przez stronę nie może stanowić dowodu wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, gdyż nie gwarantuje prawidłowego zabezpieczenia przed nieuzasadnionym przyznaniem płatności. Fotografie przedstawiają jedynie skutek w postaci niezebrania pokosu na działkach, a nie moment wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

Według organu przedłożone przez stronę: protokoły szacowania szkód z kół łowieckich, opinia stanu sadu ekologicznego sporządzona przez J. K. i B. M. nie mają wpływu na sprawę, bowiem odnoszą się do programu rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do zarzutu, że organ nie może karać beneficjenta za to, że jego poprzednik (inny beneficjent) zasiał w latach wcześniejszych pszenicę, skoro nie ma dostępu do bazy danych ARiMR, a działkę posiada od 2011r., organ wskazał, że strona deklarując w czwartym roku tę samą uprawę na działce rolnej AB nie wykonała przed rozpoczęciem tej samej uprawy w 4. roku określonych czynności, nie poinformowała w określonym terminie Kierownika BP ARiMR o zamiarze wykonania jednego ze wskazanych zabiegów zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2011r. w sprawie minimalnych norm, pomimo że znane jej są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, co oświadczyła własnoręcznym podpisem.

Za niezasadne uznał organ zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż w jego ocenie, organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, umożliwił stronie składanie środków dowodowych, dokonując prawidłowej jego oceny i powołał stosowne przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie decyzji organu I instancji w pierwszym jej punkcie i w tej części przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

- art.54 ust.1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art.24 ust.1 rozporządzenia nr 73/2009, poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie raportów z kontroli dot. pomiarów wykonanych z ich naruszeniem i pomimo przyjęcia, że kontrola powierzchni jest nieweryfikowalna – pomniejszono płatność i pominięto wnioski o ponowienie kontroli,

- art.12 ust.3 rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art.17 rozporządzenia nr 73/2009, poprzez błędne ustalanie i coroczne zmiany PEG,

- art.51 ust.1 ww. rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie, gdyż redukcję lub wykluczenie z płatności można zastosować jedynie po stwierdzeniu winy lub zaniechania beneficjenta, a tego z protokołów kontroli wywnioskować nie można: nawet w wyniku zaniedbania redukcja nie może przekroczyć 5 % i tylko w przypadku nie podjęcia po wezwaniu działań naprawczych,

- art.75 ust.1 rozporządzenia nr 1122/2009, poprzez jego pominięcie, podczas gdy rolnik dokonał zgłoszenia siły wyższej w terminie i nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art.31 rozporządzenia nr 73/2009,

- art.28c ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz.173 ze zm.), dalej jako "ustawa z 7 marca 2007r." w zw. z art.51 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez jego pominięcie,

- art.54 ust.1 lit.c rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art.24 ust.1 rozporządzenia nr 73/2009, poprzez jego pominięcie i uwzględnienie raportów z kontroli dot. pomiarów wykonanych z ich naruszeniem i pomimo przyjęcie, że kontrola powierzchni jest w granicach błędu (1,15%) przy 240,12 ha, pomniejszono płatność i uznano, że rolnik jest winny nieprawidłowości, gdzie nie został wcześniej poinformowany jaka będzie w 2013r. brana strefa buforowa; nadto z uzasadnienia decyzji wynika, że organ przyjmował 0,25 m lub 0,5 m, ale nie wiadomo, do których działek,

- błędną ocenę uprawy na działkach AD, AF, AG, Z, AC, U i W, poprzez uznanie jedynie na podstawie niedokładnych zdjęć z kontroli, że są one ugorowane, podczas gdy zawierają mieszanki traw z motylkowatymi drobnonasiennymi i były wykoszone przed kontrolą, co było przyczyną odmowy części płatności, pomimo, że nie wyjaśniono sprawy w danym roku i odmówiono powołania biegłego oraz pomimo wykazania przez stronę, że działka rolna U była wypasana,

- art.2 Konstytucji RP, z którym sprzeczny jest §1 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r., gdzie nakazuje się rolnikom dokonanie zamiaru zgłoszenia wykonania zabiegu wymieszania słomy z ziemią, w terminie niemożliwym do jego spełnienia – organ nałożył sankcje za 4-krotne posianie pszenicy, podczas gdy rolnik nie miał o wiedzy jaka roślina była uprawiana i zgłoszona do płatności w 2010r., ponieważ nie posiadał tej działki. Organ nie udowodnił także, że rolnik nie dokonał przeorania tej działki w 2012r. przed zasiewem. Organ pominął, że rolnik przedłożył dowody na to, że wykonał zabieg na tej działce, jak każdego roku. Dla rolnika 2013r. był trzecim rokiem z zasiewem pszenicy,

- art.47 rozporządzenia nr 1947/2006, poprzez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że nie wystąpiły okoliczności niezależne od rolnika i rolnik nie wykazał dowodami, w przypadku działek AA i Y, braku możliwości zbioru skoszonych traw z powodu długotrwałych opadów deszczu, podczas gdy zawiadomiono organ w terminie 10 dni oraz przedłożono dokumentację fotograficzną obrazującą przemoczoną i przerośniętą trawę,

- art.34 ust.1 rozporządzenia nr 1122/2009, zgodnie z którym organ winien stosować 1,5 m strefę buforową, a nie 0,5 m,

- art.3 ust.1 i ust.2 pkt 2 ustawy z 7 marca 2007r. w zw. z art.107 § 3 k.p.a., poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego, pominięcie dowodów przedłożonych przez rolnika i uznanie jedynie dowodów jakie zebrał samodzielnie organ,

- art.1 pkt 4 rozporządzenia nr 146/2008, poprzez jego pominięcie,

- art.77 k.p.a., poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, błędne oparcie decyzji jedynie na bazie danych ARiMR i ortofotomapach, brak poinformowania o szerokości stref buforowych i wyjaśnienia tego w uzasadnieniu decyzji, brak wyjaśnienia powodów pominięcia zgłoszonych dowodów i zakwalifikowania części działek do ugoru, przesunięcie przez organ granicy działek rolnych AB, AE, AG, AH, AC, przez co powierzchnię jednych działek zawyżono, a innych zmniejszono, pominięcie opinii rzeczoznawcy na okoliczność koszenia działek przed 31 lipca 2013r. i tego, że nie stanowią one ugoru, pominięcie oświadczenia o wypasie bydła,

- niezasadne przypisanie winy rolnikowi, gdy organ nie wykazał, że nieprawidłowości wynikają z jego działania lub celowego zaniechania, a jest do tego zobowiązany w przypadku stosowania sankcji,

- art.107 k.p.a., przez niepełne uzasadnienie decyzji, w szczególności pominięcie szeregu przepisów przy wpisywaniu jej podstawy prawnej,

- wydanie decyzji po upływie terminu do jej wydania, brak wyjaśnienia przyczyn opóźnienia wydania decyzji,

- art.2 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009, poprzez jego niepełne zastosowanie i pominięcie, że TUZ może powstać samoczynnie i uznanie, że użytki zielone stanowią uprawę rolną posiadającą takie same terminy koszenia jak TUZ i ugory,

- odmowę płatności przy braku dowodów jednoznacznie potwierdzających brak wykoszenia w 2013r. czy wypasu na działkach AD, AF, AG, Z, AC, U i W, podczas gdy na zdjęciu nr 77 widać słupki ogrodzenia świadczące o niedawnym wypasie, a zgodnie z opinią rzeczoznawcy i rejestrem koszenie wykonano na wiele dni przed kontrolą,

- art.1 pkt 1 rozporządzenia nr 146/2008, poprzez jego pominięcie, pomimo wykonania każdego roku przed siewem zabiegów na działce rolnej AB,

- pominięcie zgłoszenia siły wyższej na działach AA i Y powodujących brak możliwości zbioru skoszonej trawy, podczas gdy rolnik dokonał zgłoszenia jej w terminie 10 dni od jej wystąpienia, tj. 22 sierpnia 2013r. i 3 września 2013r., uzasadnienie organu, że dokonanie zgłoszenia siły wyższej winno nastąpić przed zawiadomieniem rolnika o kontroli (przed 31 lipca 2013r.) wymagałoby przewidzenia przez rolnika, że taka okoliczność wystąpi miesiąc później, co świadczy o braku logicznej analizy sprawy,

- art.76 k.p.a., poprzez uchybienie w interpretacji dotyczącej rangi dowodu z protokołu rzeczoznawcy rolniczego oraz dowodów przedstawianych przez stronę i niezasadne uznawanie tylko własnych dowodów, pomimo wskazania, że pomiary wykonane są nierzetelnie, często na mapie, a nie w terenie, a przesunięcie granic działek rolnych na tej samej działce ewidencyjnej skutkowało zawyżeniem powierzchni jednej działki kosztem drugiej,

- art.77 k.p.a., przez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a oparcie się jedynie na starej bazie danych ARiMR i fotografiach bez daty ich wykonania,

- art.78 k.p.a., przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie wyjaśnień strony dotyczących przeznaczenia posiadanych mieszanek motylkowych z trawami oraz przedkładanych do wglądu dokumentów potwierdzających stan faktyczny upraw i pominięciu w ustaleniach ekspertyz rzeczoznawcy bez podania przyczyny, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego z lustracji i oparcie się jedynie na danych w bazie ARiMR, pomimo ich sprzeczności ze stanem faktycznym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zasady i tryb kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zostały określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że skarżący powołuje, jako naruszone, niektóre przepisy prawa unijnego jak i krajowego, które w sprawie nie miały zastosowania. Niemniej, mimo "pomieszania" podstaw prawnych i argumentacji, która częściowo nie jest adekwatna do skarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.), dalej jako "ustawa o płatnościach", rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, grunty rolne, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m. innymi wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy oraz przestrzegane są wymogi. Według art. 7 ust. 1a ustawy jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust.1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie identyfikacji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) – do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Szczegółowe warunki i zasady przyznawania płatności zostały określone przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast normy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm.

W art.3 ust.1 ustawa o płatnościach stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art.3 w ust 2 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności, według art.3 ust.2 pkt 4 organ administracji "zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się". Powyższe, w połączeniu z treścią art. 3 ust.3 ustawy wskazuje, że to na rolnika, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwania.

Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o płatnościach.

Ponadto rozporządzenie nr 1122/2009 stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli. Są to kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Wynika stąd, że kontrole nie muszą być zapowiedziane, a udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o wynikach kontroli i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. W myśl art.32 ust. 1 rozporządzenia, z każdej kontroli sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonej kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się między innymi (pkt c) sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiaru każdej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru. Zgodnie z art.32 ust.2, w przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania.

Dodać należy, że obowiązek sporządzenia raportu, o którym mowa w art. 32 (dot. powierzchni działek) oraz art. 54 ust.1 i 2 (dot. wzajemnej zgodności) rozporządzenia nr 1122/2009 został też wskazany w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - art.31 ust.6. Według ust.7 tego artykułu rolnik ma prawo zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie co do ustaleń zawartych w raporcie dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która go sporządziła.

Z akt sprawy wynika, że rolnik złożył zastrzeżenia i wnioski do raportu z kontroli w zakresie programu rolnośrodowiskowego nr "[...]" z dnia "[...]". Poza zakresem postępowania w niniejszej sprawie są żądania i zastrzeżenia związane ze szczególnymi warunkami, na jakich są przyznawane te płatności, zgodnie z odrębnymi przepisami. Znaczenie mają te zastrzeżenia, które dotyczyły pomiarów powierzchni działek, na których był realizowany program rolnośrodowiskowy, tj. obszaru zajętego na uprawy jabłoni domowej (pismo strony z dnia 12 stycznia 2014r. w związku z przekazaną kopią poprawionego raportu z czynności kontrolnych dnia 10 stycznia 2014r.).

W dniu 21 stycznia 2014r. skarżący wniósł natomiast zastrzeżenia i wnioski do raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności (nr "[...]"), który otrzymał w dniu 12 stycznia 2014r.. Zakwestionował w powyższym piśmie ustalenia dotyczące pozostawienia roślinności na działkach AA i Y, występowania powierzchni nieużytkowanej rolniczo na działce AC, występowania ugoru na działkach AD, AF, U, W, brak utrzymania działek w dobrej kulturze rolnej.

W kolejnym piśmie z dnia 21 stycznia 2014r. strona wniosła o wstrzymanie się z orzekaniem w sprawie do czasu przedłożenia opinii dotyczącej użytków zielonych na gruntach ornych, gdyż ustalenia kontrolujących w tym zakresie nie odzwierciedlają stanu faktycznego.

Następnie, w dniu 7 maja 2014r. strona przedłożyła opinię szacunkową nr "[...]" " Ocena stanu zasiewów, spełnienie minimalnych norm oraz dobrej kultury rolnej w 2013r. na działkach rolnych : AD, AF, AG, Z, AC, U i W będących w użytkowaniu F. B., zam. Ł." z dnia 28 marca 2014r., na okoliczność stanu użytków zielonych w 2013r. oraz wykazania, że były one dwukrotnie koszone, w tym jeden raz przed 31 lipca 2013r.

Zatem skarżący postąpił zgodnie z zasadą określoną w art. 3 ust.3 ustawy o płatnościach, w myśl której to na stronie ubiegającej się o płatności ciąży obowiązek udowodnienia faktów, z których wywodzi dla siebie korzystne skutki prawne. Z przedłożonego operatu wynikało, że na opisanych działkach rolnych stan użytków oraz skład porostu wskazuje, że w 2013r. dokonano siewu motylkowatych drobnonasiennych z trawami oraz na części działek ich podsiewu, a nadto stan użytków wskazuje, że w minionym roku dokonywano przynajmniej dwukrotnego ich koszenia (czerwiec, wrzesień).

Przypomnieć należy, że w myśl art.3 ust.2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to obowiązek organu do dokonania analizy materiału dowodowego, w szczególności materiałów z kontroli, i własnego odniesienia się do zgłaszanych przez rolnika zarzutów odnośnie trybu i sposobu przeprowadzonych czynności kontrolnych. W szczególności dotyczy to wnikliwego i samodzielnego przeanalizowania różnic w ocenie spełnienia norm i wymogów dobrej kultury rolnej, gdy rolnik przedstawia operat szacunkowy sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę rolniczego. Tymczasem z uzasadnienia decyzji wynika, że organy obu instancji właściwie powieliły treść pism Kierownika Biura Kontroli, odnoszących się do stanu upraw przedstawionych przez stronę, w kontekście ich stanu zawartych w raporcie z kontroli. Organy uznały, że nie można przyjąć za podstawę do przyznania płatności opisu stanu upraw z wymienionej oceny sporządzonej na zlecenie skarżącego, gdyż została wykonana w 2014r. i nie może odzwierciedlać stanu stwierdzonego podczas kontroli w 2013r. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że strona nie miała innej, wcześniejszej możliwości wykazania, że na spornych działkach rolnych prowadziła działalność rolną zgodnie z normami i wymogami dobrej kultury rolnej, skoro raport z kontroli otrzymała 12 stycznia 2014r., wniosła do niego zastrzeżenia i uwagi oraz wskazała na konieczność wtrzymania się od orzekania w sprawie do czasu sporządzenia opinii dotyczącej stanu działek rolnych. Taka argumentacja organu w zasadzie iluzoryczną czyni możliwość odnoszenia się strony do wyników kontroli i przedkładania dowodów na potwierdzenie tez stawianych przez stronę. Wobec wskazanych dat przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie strony i doręczenia raportu już w 2014r. strona zawsze pozbawiona zostanie możliwości wykazania swoich racji. Podkreślić jednocześnie należy, że wbrew twierdzeniom organu, rzeczoznawca we wskazanej ocenie stanu zasiewów (...) jednoznacznie określił, że odnosi się ona do stanu roślin z 2013r.

Odrzucenie przez organ dowodu w postaci oświadczenia Z.L. dotyczącego wypasu bydła na działce rolnej U wobec stanu tej działki uwidocznionej na zdjęciach, wymyka się zupełnie spod kontroli Sądu, gdyż w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek zdjęć spornych działek rolnych wykonanych podczas kontroli na miejscu. W aktach znajdują się wyłącznie uwierzytelnione kserokopie raportów z kontroli, ale bez załączników. Za niedopuszczalne uznaje Sąd przekazywanie niekompletnych, wybiórczych akt sprawy. W konsekwencji powyższego, orzekając na podstawie przekazanych Sądowi akt sprawy, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie przeprowadził na gruntach ugorowanych koszenia lub innych zabiegów uprawowych w terminie.

Organ nie odniósł się również do argumentów strony dotyczących braku zawinienia i braku wykonania zabiegów i dokonania zgłoszenia w przypadku zasiania i zadeklarowania w czwartym roku pszenicy na działce AB. Skoro strona wskazywała, że nie wiedziała o tym, że w 2010r. na tej działce była uprawiana pszenica, gdyż działkę tę posiada od 2011r. i nie miała dostępu do baz ARiMR, z których okoliczność ta wynikała, to organ winien do tych argumentów się ustosunkować, a nie tylko lakonicznie stwierdzić, że stronie znane są zasady przyznawania płatności.

Za niezrozumiałą uznaje Sąd argumentację organu dotyczącą braku możliwości uwzględnienia zgłoszenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności związanych z niemożnością zebrania plonu z działek AA, Y i E z powodu jego zamoknięcia. W dniu 22 sierpnia 2013r. i 5 września 2013r. strona złożyła do Biura Powiatowego w K. oświadczenia, że na ww. działkach rolnych nie jest możliwy zbiór trawy w terminie 14 dni z powodu opadów deszczu. Dokumentację fotograficzną na tę okoliczność strona złożyła w dniu 7 maja 2014r. Organ wskazał zaś, że dokumentacja ta nie przedstawia momentu wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, a jedynie skutek niezebrania pokosu na działkach, w związku z czym nie uznał wystąpienia działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Organ nie wskazał przy tym jaki dowód, jego zdaniem, przedstawiałby w takim przypadku "moment wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności". Na marginesie tylko należy zaznaczyć, że zgłoszenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w czasie trwania kontroli na miejscu w niniejszej sprawie pozostaje bez wpływu na ocenę tych okoliczności, gdyż z natury rzeczy występują one nagle i niespodziewanie, a strona związana jest terminem 10-dniowym na powiadomienie organu o ich wystąpieniu. Istotne jest zatem jedynie dochowanie ww. terminu powiadomienia.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej nieprawidłowego pomiaru spornych działek rolnych, poprzez zastosowanie niezgodnej z przepisami strefy buforowej, stwierdzić należy, że zgodnie z art.12 ust.3 rozporządzenia nr 1122/2009, w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o którym mowa w ust.1 lit.d), wcześniej ustalone formularze zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowanego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu jednolitej płatności obszarowej. Materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej. Trzeba jednak zauważyć, że rolnik ma prawo nanieść odpowiednie zmiany i wskazać je we wniosku. Wobec powyższego nie zawsze zasadnym jest posługiwanie się, dla prawidłowego dokonania pomiarów, wyłącznie ortofotomapą, dostępną w ZSZIG, gdyż może być ona nieaktualna.

Zauważyć należy, że rozporządzenie nr 73/2009, określając podstawowe kryteria przyznawania rolnikom jednolitych płatności obszarowych, określa, że jest to płatność niezwiązana z wielkością produkcji. W art. 124 określa powierzchnię objętą systemem jednolitej płatności obszarowej wskazując, że "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe. Z kolei rozporządzenie nr 1122/2009 w art. 34 ust. 2 stanowi, że "można uwzględnić całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną" oraz "w przypadku regionów, w których niektóre obiekty, takie jak żywopłoty, rowy oraz mury, tradycyjnie stanowią element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi, państwa członkowskie mogą uznać, że powierzchnię, którą te obiekty zajmują, zalicza się w pełni do powierzchni użytkowej, po warunkiem jednak, że jej szerokość nie przekracza łącznej szerokości określonej przez państwa członkowskie". Niewątpliwie zatem w przypadku dokonywania pomiarów działek rolnych istotne jest, jaką szerokość inspektorzy Agencji dokonujący kontroli w terenie przypiszą znajdującym się na działce rolnej rowom melioracyjnym i innym obiektom. Istotne też jest ustalenie granic działek rolnych w przypadku, gdy zakładane są sady. W ocenie Sądu tych granic nie powinno się wyznaczać według ostatniego rzędu zasadzonych drzewek owocowych, a z uwzględnieniem odpowiedniego obszaru z każdej strony "ostatniego rzędu".

Ponieważ zastosowanie przepisów prawa materialnego stanowiących o zmniejszeniach i wykluczeniach w odniesieniu do kwalifikowalności działek rolnych zależy od rozmiaru przedeklarowania, niezwykle istotną kwestią jest dokonanie prawidłowych pomiarów powierzchni każdej działki rolnej w obrębie działki ewidencyjnej oraz wskazanie przyczyny, dla której część powierzchni działki nie kwalifikuje się do płatności.

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku przyjętemu w decyzji, że w raporcie z kontroli prawidłowo ustalono powierzchnie działek kwalifikujące się do płatności, z treści tego raportu wprost wynika, że doszło do naruszenia art. 34 ust.1 rozporządzenia nr 1122/2009 przy ustalaniu tych powierzchni. Z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika, że powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, zaś maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Tymczasem, jak wynika z raportu kontroli, przy pomiarach działek zastosowano tolerancję pomiaru dla każdej działki rolnej przy uwzględnieniu 0,5 m strefy buforowej, co w sposób oczywisty mogło doprowadzić do niewłaściwego ustalenia powierzchni przedeklarowanej. Przewidziana ww. przepisem "tolerancja pomiaru" służy ustaleniu dopuszczalnego marginesu błędu w deklarowanych przez rolnika powierzchniach działek. Stosuje się ją niezależnie od obowiązku posługiwania się dokładnymi urządzeniami pomiarowymi. Niewłaściwie zatem przyjęto, że skoro urządzenie pomiarowe ma margines błędu 0,5 m to wystarczające jest zastosowanie współczynnika tolerancji pomiaru obliczonego przy zastosowaniu strefy buforowej 0,5 a nie 1,5 m, jak to wprost stanowi przepis. Niezrozumiałe, w świetle zapisów w raporcie z kontroli, jest powoływanie sią przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na strefę buforową 0,25 m, która nie była stosowana w sprawie.

W sytuacji więc, gdy pomiar powierzchni działki zadeklarowanej przez skarżącego do płatności przeprowadzony został z naruszeniem standardu tego pomiaru określonego w powołanym wyżej art. 34 akapit 1 i 2 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, to zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że wadliwości te nie pozostawały bez wpływu na prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych przez organ za podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie.

Słusznie zwrócono uwagę w skardze na utrwalono linię orzeczniczą w przedmiotowej kwestii (wyroki: NSA z 15 października 2013r., sygn. akt II GSK 884/12, z 25 października 2013r., sygn. akt II GSK 133/12, wyrok WSA we Wrocławiu z 22 maja 2014r., sygn. akt III SA/Wr 51/14, wyrok WSA w Białymstoku z 10 lipca 2013r., sygn. akt I SA/Bk 217/13 i wyrok WSA w Poznaniu z 17 kwietnia 2013r., sygn. akt III SA/Po 97/13) i to, że polska wersja językowa wskazywanego art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 różni się od angielskiej wersji językowej. Polska wersja językowa bowiem posługuje się wyrażeniem "1,5 - metrowa strefa buforowa", podczas gdy wersje anglojęzyczna wskazuje na "max. 1,5 m", co miałoby oznaczać, że wskazuje jedynie na górną granicę dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m. Z uwagi na to, że wszystkie wersje językowe danego aktu prawnego mają jednakową moc obowiązującą - są równie autentyczne (por. A. Doczekalska, Interpretacja wielojęzycznego prawa Unii Europejskiej, EPS 2006, Nr 2, s. 15), należy zdaniem Sądu zgodzić się z poglądem w myśl którego, konieczność jednolitej wykładni dyrektyw unijnych wyklucza rozpatrywanie, w razie wątpliwości, danego przepisu w sposób oderwany, lecz przeciwnie, wymaga, aby był on interpretowany i stosowany w świetle wersji sporządzonych w innych językach urzędowych (zob. wyroki TSUE: z dnia 26 maja 2005r. w sprawie C-498/03 Kingscrest Associates Ltd i Montecello Ltd przeciwko Commissioners of Customs& Excise, Zb.Orz. 2005, s. I-4427, pkt 26; z dnia 10 września 2009 r. w sprawie C- 199/08 Erhard Eschig przeciwko UNIQA Sachversicherung AG, Zb.Orz. s. I-8295, pkt 54).

W orzecznictwie trafnie podnosi się, że nie jest dopuszczalne – z uwagi na ochronę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (co dotyczy także obywatela UE i prawa UE), a także przewidywalność interpretacji niebudzących z punktu widzenia językowego wątpliwości norm źródeł prawa - zaskakiwanie strony skarżącej odmiennym i jednocześnie niekorzystnym dla niej brzmieniem normy prawa europejskiego w innych wersjach językowych, podczas gdy norma ta jest dostępna w jej rodzimej, polskiej wersji językowej, czy też oczekiwanie organu by skarżąca wykazała się znajomością prawa obowiązującego na terenie RP w innych, niż polska wersjach językowych (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 lipca 2013r., sygn. akt I SA/Bk 217/13) .

Reasumując Sąd stwierdza, że sposób prowadzenia postępowania administracyjnego, jak i treść rozstrzygnięcia wskazuje, że organy, nie rozważyły w pełni materiałów z kontroli, w kontekście zarzutów skarżącego, dowodów przez niego przedstawionych, jak też nie rozważyły w pełni jego argumentów. Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj. do zastosowania zmniejszenia płatności na podstawie art. 58 ust. 1, w związku z art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, bez uprzednich niebudzących wątpliwości ustaleń w zakresie powierzchni działek rolnych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeanalizuje poprawność ustalenia powierzchni poszczególnych działek kwalifikujących się do płatności, z uwzględnieniem wynikającej z przepisów zasady dokonywania oceny poprawności deklaracji rolnika z zastosowaniem tolerancji pomiaru. Ponadto odniesie się do zgłoszonych przez skarżącego dowodów, w tym w szczególności oświadczenia Z.L. i sporządzonej przez rzeczoznawcę oceny stanu zasiewów, spełnienia minimalnych norm oraz dobrej kultury rolnej w 2013r. na działkach rolnych : AD, AF, AG, Z, AC, U i W (...). Organ rozważy także przeprowadzenie dowodów na okoliczność zgłoszonych przez stronę okoliczności nadzwyczajnych skutkujących brakiem możliwości zebrania plonu z działek AA, Y i E oraz brakiem wiedzy co do roślin uprawianych na działce AB w 2010r. (czyli przed wejściem w jej posiadanie). Po dokonaniu ustaleń w powyższym zakresie podejmie stosowną decyzję.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art.205 § 2 p.p.s.a. Przy czym do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw należą: uiszczony wpis sądowy i wynagrodzenie radcy prawnego. Wynagrodzenie to zostało ustalone, na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1804).