Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 345/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 78 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędzia del. WSA Beata Jezielska Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 528/10 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 października 2010 r. (sygn. akt II SA/Ke 528/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lipca 1972 r. nr [...] zatwierdzony został projekt zagospodarowania skarpy Starego Miasta w S., obejmujący swym zakresem obszar o powierzchni [...] ha. W projekcie tym – z uwagi na postępującą erozję gruntu – postanowiono wykonać zabezpieczenia obszaru Skarpy XI. Powyższy cel zamierzano osiągnąć poprzez: znaczne złagodzenie stoku skarpy, wykonanie półek na stokach w celu lepszego odprowadzenia wód opadowych, zabezpieczenie powierzchniowe przed wnikaniem wód opadowych w głębne warstwy gruntu uniemożliwiające poślizg skarpy na warstwach nieprzepuszczalnych, obsianie trawą i obsadzenie drzew oraz zaprojektowanie skwerka wypoczynkowego w części od strony Bramy O. ze ścieżkami wyłożonymi żwirem lub piaskiem albo żużlem paleniskowym z obrzeżami.

W związku z powyższym, w dniu [...] lutego 1973 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. podjęło uchwałę nr [...], w której postanowiono "wystąpić o wywłaszczenie terenu wraz zabudowaniami nieruchomości przy ul. M. nr [...] jako niezbędne do prawidłowego zabezpieczenia Skarpy Północnej". Następnie zaś, decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z września 1973 r. ( data dniowa nieczytelna) nr [...]) został zatwierdzony plan realizacyjny zagospodarowania Skarpy XI.

Na podstawie umowy notarialnej z dnia [...] sierpnia 1973 r. ( Rep. A nr [...]) - zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64) - Skarb Państwa nabył zabudowaną nieruchomość stanowiącą własność M. W., położoną w S. przy ul. M. [...]. W w/w umowie strony powołały się na uchwałę Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1973 r. stwierdzającą, że nieruchomość położona przy ul. M. [...] jest "niezbędna do prawidłowego zabezpieczenia Skarpy Północnej".

Następnie zaś nieruchomość ta została skomunalizowana ( decyzja Wojewody T. z dnia [...] lipca 1997r. nr [...]).

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2003 r. J. S. – spadkobierczyni M. W. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wskazując, że nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Starosta S., rozpatrując po raz kolejny powyższy wniosek i orzekając w ramach związania wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 kwietnia 2007r. (sygn. akt II SA/Ke 656/06), który uchylając poprzednio wydane rozstrzygnięcia organów odmawiające uwzględnienia żądania strony, polecił by organy w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniły, czy cała, przejęta przez Skarb Państwa nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, ponownie odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, określając ją przy tym jako działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...]. Zdaniem organu, na przedmiotowej nieruchomości w ustawowych terminach zrealizowano bowiem cel wywłaszczenia, jakim było zabezpieczenie Skarpy Północnej, co potwierdzała w szczególności opinia techniczna sporządzona przez mgr inż. E. P. w październiku 2009 r.

Orzekając na skutek odwołania wniesionego przez wnioskodawczynię, Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] - wydaną na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w S., w obrębie L., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1973 r., o powierzchni [...] ha, odpowiadającej w aktualnej ewidencji gruntów miasta S. części działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz części działki nr [...] o powierzchni [...] ha, oznaczonej na mapie przyjętej do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

W uzasadnieniu swego stanowiska Wojewoda Ś. wyjaśnił, że podzielił w pełni stanowisko organu I instancji, co do spełnienia w tym przypadku celu wywłaszczenia, a uchylenie decyzji Starosty spowodowane było jedynie okolicznością, że działki o numerach [...] i [...] nie figurowały w obowiązującej aktualnie ewidencji gruntów.

Na wyżej przedstawioną decyzję J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której zarzuciła Wojewodzie Ś. naruszenie art. 136, 137 i 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. Skarżąca w szczególności akcentowała, że poza wybudowaniem jednej studzienki – kolektora, na spornej nieruchomości nie zrealizowano jakichkolwiek innych urządzeń służących zabezpieczeniu skarpy, czy też zagospodarowaniu skarpy poprzez urządzenie na niej zieleni i obsadzenie drzewami, gdyż wykonany rów odwadniający i kanał burzowy znajdują się poza terenem objętym wnioskiem o zwrot.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Ś. wnosił o jej oddalenie, przytaczając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim skarżąca oświadczyła, że nie domaga się zwrotu działki oznaczonej jako [...], na której zlokalizowano studzienkę kanalizacyjną.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie: "P.p.s.a."- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Sąd stwierdzając, że organy administracji publicznej wykonały zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 kwietnia 2007r. (sygn. akt II SA/Ke 656/06) i wskazując na treść art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 oraz art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dowodził, iż sporna nieruchomość, nabyta aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1973 r., nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Z porównania pochodzącej z różnych okresów dokumentacji kartograficznej jednoznacznie - jak wywodził Sąd Wojewódzki – wynikało przy tym, że część wywłaszczonej nieruchomości została zajęta pod parking, a pozostała część, obejmująca skarpę i dawne dno parowu przy północnej granicy nieruchomości, została złagodzona. Okoliczność spełnienia celu wywłaszczenia przez wskazane zagospodarowanie spornej nieruchomości – zdaniem Sądu potwierdzała w szczególności opinia techniczna z października 2009 r. (tom V akt administracyjnych, k. [...]), której autorem był mgr inż. E. P., pełniący w przeszłości funkcję inspektora nadzoru nad budową i zabezpieczeniem skarp s. a zatem osoba – jak podkreślił Sąd - dysponująca w tej materii specjalistyczną wiedzę.

Z powołanej wyżej opinii wynikało, że na terenie spornej nieruchomości zostały wykonane roboty zabezpieczające poprzez uformowanie łagodnej skarpy z likwidacją głębokiego wąwozu i wykonaniem przedłużenia kanalizacji do kolektora zbiorczego u podnóża skarpy. W toku prac dno wąwozu zostało podniesione o ok. [...] m i łagodnie sprowadzone do podnóża skarpy. Przedmiotowe prace były spowodowane postępującą erozją dna wąwozu (usytuowanego przy północnej granicy wywłaszczonej nieruchomości), bowiem w efekcie spływu wody i jego systematycznego pogłębiania strome lessowe ściany wąwozu były narażone na obrywy i obwały gruntu. Natomiast wykonanie parkingu samochodów osobowych ze szczelną nawierzchnią na nieprzepuszczalnej, ubijanej warstwami podsypce lessowo-cementowej (60 kg cementu na 1 m3 lessu) oraz kanalizacji deszczowej podłączonej do nowo zbudowanego rurażu w dnie wąwozu zabezpieczyło dodatkowo skarpę przed wsiąkaniem wody w lessowe podłoże – co miałoby miejsce przy przewidywanym uprzednio zielonym skwerze bez utwardzonych ścieżek. Przedmiotowy parking, zdaniem mgr inż. E. P., stanowił więc – jak wywodził Sąd - dodatkowe zabezpieczenie górnej krawędzi skarpy wąwozu i zwiększał jej stabilność. Jednocześnie zasadnicze roboty zabezpieczające wykonane w obrysie spornej nieruchomości zostały wykonane i ukończone w 1980 r., co potwierdzała dokumentacja techniczną Skarpy Północnej nr XI.

W tych warunkach – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - nie budziło wątpliwości, że na spornej nieruchomości przeprowadzono prace mające na celu zabezpieczenie Skarpy Północnej – przed upływem terminów, o jakich mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co - wobec braku spełnienia przesłanki "zbędności na cel wywłaszczenia" – skutkowało odmową zwrotu nieruchomości.

Odnosząc się do złożonego w toku postępowania administracyjnego wniosku J. S. o powołanie biegłego z Akademii Górniczo – Hutniczej w Krakowie Sąd podkreślił, że pismo to zostało złożone już po zaliczeniu w poczet dowodów opinii technicznej mgr inż. E. P.. O powyższym strona została poinformowana pismem z dnia [...] października 2009 r., przy jednoczesnym zapewnieniu jej możliwości wypowiedzenia się co tego środka dowodowego (tom V akt administracyjnych, k. 50). Na zgłoszone przy tym przez J. S. uwagi mgr inż. E. P. odpowiedział pismem z dnia [...] grudnia 2009 r.

Wniosek o powołanie biegłego skarżąca złożyła natomiast dopiero w dniu [...] grudnia 2010 r., następstwem czego organ I instancji, odmawiając uwzględnienia powyższego wniosku, poinformował stronę pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. o możliwości złożenia takiej opinii do akt sprawy. Byłby to wówczas dokument prywatny, którego wiarygodność i rzetelność podlegałaby ocenie organu orzekającego. Skarżąca jednakże z tego uprawnienia nie skorzystała.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego powyższe postępowanie organów nie nosiło zatem cech wadliwości, gdyż opinia mgr inż. E. P. była spójna, logiczna i konsekwentna, w związku z czym organ nie miał powodów, aby dopuścić wnioskowany przez stronę dowód z opinii biegłego.

Wbrew zarzutom skargi zabezpieczono przy tym – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do kwestii uchylenia przez Wojewodę Ś. decyzji organu I instancji Sąd uznał, że tego rodzaju rozstrzygnięcie było prawidłowe bowiem Starosta S. wprawdzie zasadnie ustalił brak zaistnienia przesłanki "zbędności na cel wywłaszczenia", ale orzekając o odmowie zwrotu spornej nieruchomości, wadliwie ją oznaczył.

Odnośnie zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami Sąd Wojewódzki uznał, że był on bezzasadny. Przepis ten utracił bowiem moc z dniem 9 kwietnia 2008r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. ( sygn. akt K 6/05), w związku z czym nie mógł stanowić podstawy prawnej wydanych w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, J. S. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach naruszenie:

1/przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - art. 136, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami - przez przyjęcie, że wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia,

2/ przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to 78 k.p.a. - przez pominięcie żądania skarżącej przeprowadzenia dowodu z opinii AGH w Krakowie na temat: czy nieruchomość wywłaszczona została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, czy wykonano prawidłowo zabezpieczenie Skarpy Północnej oraz czy na działce wywłaszczonej zostały zrealizowane jakiekolwiek urządzenia służące zabezpieczeniu skarpy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach wraz z zasądzeniem kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że w umowie notarialnej z dnia [...] sierpnia 1973 r. strony powołały się na uchwałę Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1973 r., w której uznano, że nieruchomość przy ul M [...] jest niezbędna do prawidłowego zabezpieczenia Skarpy Północnej.

Projekt techniczny zaś zagospodarowania Skarpy XI przewidywał szereg przedsięwzięć, z których żadne nie zostało wykonane. Podkreślano przy tym, że prace polegające na: złagodzeniu skarpy, spłyceniu dna wąwozu i budowie kanalizacji deszczowej były wykonane poza granicą działki nr [....].

Wskazywano też, że wybudowany parking, nie był zabezpieczeniem skarp a został utworzony, aby wykorzystać osuszony plac.

Zagospodarowanie działki nr [...] poprzez wybudowanie na niej parkingu było zatem niezgodne z art. 136 pkt 2 ustawy gruntowej, bowiem w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ winien zawiadomić poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Takiego postępowania ze strony Urzędu Miejskiego w S. jednak nie było.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Gmina S. wnosiła o jej oddalenie stwierdzając, że dokonana przez Sąd Wojewódzki kontrola decyzji Wojewody Ś. była w pełni prawidłowa.

Ponadto akcentowano, że skarga kasacyjna była wadliwa, gdyż zawarty w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania, o jakim mowa w art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. odnosi się bezwzględnie do przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi i z tego powodu nie wolno w skardze kasacyjnej - pod rygorem uznania tej podstawy za nieusprawiedliwioną - powoływać zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania administracyjnego, których to przepisów Sąd - przy wydawaniu wyroku - nie stosował.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy te zaś sprowadzały się do obu zarzutów wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. to jest: obrazy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - art. 136, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w postaci art. 78 k.p.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. należy w tym miejscu przede wszystkim wyjaśnić, że słusznie – co do zasady – uczestnicząca w postępowaniu Gmina Miasta S. podnosiła w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie są stosowane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego a zatem z tego powodu sąd administracyjny nie mógł również ich naruszyć. Mając jednak na uwadze pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09), a sprowadzający się do stanowiska, że w przypadku braku powiązania przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa przez organ administracji z zarzutem naruszenia prawa przez sąd wojewódzki, Naczelny Sąd Administracyjny może, po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej, samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji, skład orzekający w niniejszej sprawie potraktował wspomniany wyżej zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. jako zarzut polegający na niestwierdzeniu przez Sąd Wojewódzki naruszenia przez organ administracji przepisów procedury administracyjnej ( art. 78 k.p.a.), które to naruszenie uzasadniało - po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. - uchylenie decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] czerwca 2010 r.

Z tak sprecyzowanym stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. W analizowanej sprawie został bowiem dopuszczony w toku postępowania administracyjnego dowód w postaci opinii technicznej wydanej na okoliczność, czy w wyniku prac rozpoczętych nie później niż do dnia [...] sierpnia 1980 r. i zakończonych do dnia [...] sierpnia 1983 r., został zrealizowany cel wywłaszczenia określony w akcie notarialnym z dnia [...] sierpnia 2873 r. Rep. A. Nr [...]. Autorem tej opinii był mgr inż. E. P., pełniący w przeszłości funkcję inspektora nadzoru nad budową i zabezpieczeniem skarp s. a zatem osoba, której kompetencje pozwalały na udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie.

Ponadto, co było w sprawie istotne, skarżąca nie tyle kwestionowała treść wspomnianej wyżej opinii, co nie zgadzała się z oceną, dokonaną przez organ a następnie przez Sąd Wojewódzki, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Podkreślić też należy, że jeśli skarżąca tak zasadniczą wagę przywiązywała do opinii sporządzanych przez Akademię Górniczo-Hutniczą w Krakowie, to nic nie stało na przeszkodzie, aby w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie uznał za zbędny tego rodzaju dowód, strona sama przedstawiła taką opinię jako tzw. "opinię prywatną" to jest wykonaną na jej zlecenie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść opisanej wyżej opinii mgr inż. E. P., która dodatkowo uzupełniona została o jego wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r., stanowiącym odpowiedź na pismo strony wnioskującej, w pełni wyjaśniała i tłumaczyła występujące w tej sprawie zagadnienia a zatem nie było uzasadnienia dla dalszego jeszcze prowadzenia postępowania dowodowego przez organ a tylko w przypadku, jeśli przedmiotem dowodu miałaby być wykazywana okoliczność mająca dla sprawy znaczenie, wniosek dowodowy strony winien być – na zasadzie art. 78 § 1 k.p.a. - uwzględniony

Przechodząc do kwestii materialnoprawnych należy przede wszystkim stwierdzić, że (i w tym zakresie ) skarga kasacyjna nie była w pełni prawidłowo skonstruowana pod względem formalnym.

Skarżąca kasacyjnie zarzut obrazy prawa materialnego opierała na naruszeniu art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie wskazując jednak właściwych jednostek redakcyjnych w/w artykułów, z których art. 136 składa się z pięciu ustępów a art. 137 - z dwóch, przy czym jeden z nich podzielony jest na punkty.

Biorąc jednak pod uwagę istotę sprawy, wynikającą z uzasadnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie nie zostało naruszone przez Sąd Wojewódzki prawo materialne przez błędną jego wykładnię. Świadczy o tym choćby wypowiedź Sądu odnosząca się do art. 136 ust. 3 w/w ustawy, iż (cyt.) "warunkiem skutecznej realizacji roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest wykazanie w toku postępowania administracyjnego, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Następuje to w przypadku, gdy stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n., pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1), albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Wypowiedź ta bez wątpienia bowiem dowodzi, że Sąd Wojewódzki właściwie rozumiał i interpretował przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Teoretycznie zatem można by było jedynie w analizowanej sprawie mówić o możliwości naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie przez organy a następnie Sąd Wojewódzki wspomnianych wyżej przepisów ustawy gruntowej, określających przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jednak de facto i tak sformułowany zarzut nie miał podstaw prawnych.

Celem wywłaszczenia spornej nieruchomości, który notabene został przywołany w akcie notarialnym z dnia [...] sierpnia 1973 r., zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), było "prawidłowe zabezpieczenie Skarpy Północnej" z uwagi na postępującą erozję gruntu. Powyższe odnosiło się przy tym do całego terenu, który miał być poddany tym zabiegom, co jednak nie oznaczało, że w każdym miejscu tego obszaru winny zostać wykonane takie same prace i w takim samym zakresie.

Zwrócić też należy uwagę, że urządzenie skwerku wypoczynkowego na Skarpie nie stanowiło w tym wypadku, samo w sobie, celu wywłaszczenia bo ograniczał się on jedynie do wspomnianego wyżej "zabezpieczenia Skarpy Północnej". Wprawdzie, projekt zagospodarowania skarpy Starego Miasta w S., obejmował również "zaprojektowanie skwerka wypoczynkowego w części od strony Bramy O. ze ścieżkami wyłożonymi żwirem lub piaskiem albo żużlem paleniskowym z obrzeżami", ale był to tylko jeden ze sposobów realizacji przedmiotowego jej zabezpieczenia. Oprócz tego rodzaju zabezpieczenia, projekt ten zaś przewidywał m. in. zabezpieczenie powierzchniowe przed wnikaniem wód opadowych w głębne warstwy gruntu uniemożliwiające poślizg skarpy na warstwach nieprzepuszczalnych, a taką funkcję spełnia utworzony na spornym gruncie parking.

Jak wynika z treści opisanej wyżej opinii mgr inż. E. P., parking ten wybudowano na ubijanej warstwami podsypce lessowo-cementowej, oznaczonej LC-60 (60 kg cementu na 1 m3 lessu), posiada on szczelną nawierzchnię oraz kanalizację deszczową podłączoną do nowo zbudowanego rurażu w dnie wąwozu. Powyższe powoduje zaś, że inwestycja ta, spełniając z jednej strony funkcję parkingu, jednocześnie zabezpiecza skarpę przed wsiąkaniem wody w lessowe podłoże. Z tego względu stanowi ona swego rodzaju "zabezpieczenie powierzchniowe przed wnikaniem wód opadowych w głębne warstwy gruntu" a to w konsekwencji prowadzi do wniosku, że w rozpatrywanym przypadku został zrealizowany cel wywłaszczenia polegający – jak wyżej wspomniano – na zabezpieczeniu Skarpy Północnej w S. Tego rodzaju okoliczność wykluczała więc możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, po myśli art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uznając zatem, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.