Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1298/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za zastępstwo prawne w ramach prawa pomocy
Powołane przepisy: article: § 18 ustęp 2 pkt 2 lit. d ;
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 250 par. 1 i 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 8.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 30 listopada 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawartego w sprzeciwie od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2016 roku o cofnięciu prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: umorzenia postępowania odwoławczego od postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok oraz wysokość odsetek postanawia: przyznać i nakazać wypłatę z funduszu Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. W. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. ul. A. 37 lok.8, kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu J. W..


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 8 sierpnia 2016 roku referendarz sądowy orzekł o cofnięciu skarżącemu J. W. przyznanego postanowienia z 9 grudnia 2015 roku. prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pismem z dnia 5 września 2016 roku pełnomocnik skarżącego – adwokat A. W. wystąpił ze sprzeciwem od powyższego postanowienia. W sprzeciwie zawarł wniosek o przyznanie według norm przepisanych wynagrodzenia za tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej w postaci sporządzenia sprzeciwu od postanowienia cofającego prawo pomocy, oświadczając, że powyższe koszty nie zostały uiszczone ani w całości ani w części.

Postanowieniem z dnia 16 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu powyższego sprzeciwu, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz.1714) jednak zgodnie z § 22 powołanego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia przepis ten nakazuje stosować przepisy dotychczasowe. W rozstrzyganej sprawie pełnomocnik dla strony skarżącej wyznaczony został w oparciu o postanowienie referendarza sądowego z 9 grudnia 2015 roku, sprawa została zakończona wyrokiem z 14 czerwca 2016 roku i pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie więc do treści § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) w sprawie wszczętej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 roku, to jest przed dniem 1 stycznia 2016 roku, należy stosować przepisy dotychczasowe i dlatego w sprawie tej zastosowanie znajdą przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz 461).

Stosownie do § 18 ust. 2 powoływanego rozporządzenia stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynoszą:

1) w pierwszej instancji:

a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6,

b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł,

c) w innej sprawie - 240 zł;

2) w drugiej instancji:

a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,

b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,

c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,

d) w postępowaniu zażaleniowym - 120 zł.

Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, rozporządzenie nie określa wprost stawki opłaty za sporządzenie i wniesienie sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Nie oznacza to jednak, w ocenie referendarza, braku możliwości przyznania takiego wynagrodzenia, jeżeli pomoc prawna została faktycznie udzielona, a czynność w postaci sporządzenia i wniesienia sprzeciwu jest w praktyce jedyną uzasadnioną formą udzielenia stronie pomocy prawnej. Brak wyraźnej regulacji w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. stawki wynagrodzenia nie oznacza, że nie istnieją podstawy do przyznania adwokatowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za pracę jaką wykonał na rzecz skarżącego.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 19 listopada 2012 r., sygn. II FPS 4/12, dotyczącej wynagrodzenia dla radcy prawnego, skoro rozporządzenie wykonawcze nie zawiera wszystkich czynności procesowych, dających podstawę do przyznania wynagrodzenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, pełnomocnikowi temu należy przyznać wynagrodzenia na podstawie stawki opłat przewidzianej w rozporządzeniu dla czynności o najbardziej zbliżonym rodzaju. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rolą rozporządzeń, a w tej sprawie rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, jest wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, a nie wyczerpujące określenie tych czynności. Delegacja dla Ministra Sprawiedliwości zawarta w art. 22³ ust. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 233) dotyczy określenia, szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z uwzględnieniem sposobu ustalania tych kosztów, wydatków stanowiących podstawę ich ustalania oraz wysokości opłat za udzieloną pomoc. Upoważnienie dla Ministra nie obejmuje natomiast określenia co należy do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu. O tym co stanowi niezbędny koszt postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika rozstrzyga w sposób wyczerpujący art. 205 § 2 p.p.s.a. Niezbędnym kosztem postępowania jest, zgodnie z tym przepisem, wynagrodzenie pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, wydatki jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Art. 205 § 2 p.p.s.a. nie określa jakie czynności wykonywane przez pełnomocnika stanowią podstawę jego wynagrodzenia i w powołanej wyżej uchwale przyjęto, zgodnie z regułami języka polskiego, że wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika to nic innego jak zaplata za pracę jaką wykonał ten pełnomocnik na rzecz strony w ramach stosunku pełnomocnictwa. Natomiast zasady ustalania wysokości tego wynagrodzenia oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania, zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., określają przepisy rozporządzeń wykonawczych. W związku z powyższym brak stosownej regulacji ogólnej w rozporządzeniu, nie oznacza, że pełnomocnikowi z urzędu nie należy się opłata za czynność wprost niewyszczególnioną w rozporządzeniu, a która to czynność wiąże się z niezbędnym kosztem postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując kwestię podstawy do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną uznał, że "Tego rodzaju lukę extra legem należy wypełnić w drodze wnioskowania przez analogię i przyjąć, że za taką czynność przysługuje opłata według stawki za czynność o najbardziej zbliżonym rodzaju."

Rozpoznając zatem w niniejszej sprawie wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie sprzeciwu od postanowienia cofającego przyznane prawo pomocy należy zwrócić uwagę, że na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 roku rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Jak z powyższego wynika obecny sprzeciw odpowiada dawnemu zażaleniu. A zatem za najbardziej zbliżoną rodzajowo do wniesienia sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy czynność uznać należy zażalenie. Zatem wynagrodzenie za zastępstwo prawne w postaci wniesienia sprzeciwu należy zasądzić według stawki określonej w § 18 ust. 2 pkt 2 lit. d) czyli jak za postępowanie zażaleniowe – 120 zł.

Ze względu na to, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Zgodnie z art. 250 § 2 p.p.s.a. w uzasadnionych przypadkach sąd może obniżyć wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 grudnia 2006 roku sygn.. akt I FSK 854/05 sam fakt świadczenia pomocy prawnej z urzędu nie może stanowić samodzielnej podstawy do otrzymania pełnego wynagrodzenia z tego tytułu. W rozstrzyganej sprawie istotne znaczenie ma fakt, iż jest ona jedną z ośmiu spraw skarżącego i jego żony, w których byli oni reprezentowani przez mecenasa W., który sporządził w nich jednobrzmiące środki zaskarżenia w postaci sprzeciwów od postanowień referendarza sądowego o cofnięciu prawa pomocy. Sprawy te miały tożsamy charakter i tym samym nakład pracy pełnomocnika związany z ich przygotowaniem był mniejszy, okoliczność ta zdecydowała o ograniczeniu zasądzonego wynagrodzenia do ½ stawki.

Ze wskazanych wyżej względów, na podstawie art. 250 § 1 i § 2 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z § 18 ustęp 2 pkt 2 lit. d Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono jak w sentencji.

AKE.