Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2626/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2626/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: apl. prok. Krzysztof Jasiński po rozpoznaniu w dniu 29 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. L. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), pozbawił skarżącego Z. L. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji ZW ZBoWiD we W. z dnia [...]r. z tytułu "działalności w Ruchu Oporu" w okresie od [...]r. do [...]r. oraz podniósł, iż z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji we W. nr [...] z dnia [...]r. wynika, że w okresie od [...]r. do [...] r. skarżący był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego we W.

Powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) oraz art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach Kierownik Urzędu stwierdził, że skarżący nie przedłożył dowodów na okoliczność określoną w art. 21 ust. 3 ustawy i dlatego należało orzec jak wyżej.

Po rozpatrzeniu złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia - podtrzymując dotychczasowe ustalenia i powołując się na wskazane uprzednio przepisy - podano, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdzono, iż postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach.

Na powyższą decyzję Z. L. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa "bez rozpatrzenia i bez uwzględnienia istotnych w sprawie okoliczności przewidzianych dla zastosowania art. 21 ust. 3 pkt 1 powołanej w sprawie ustawy".

W uzasadnieniu skargi Z. L. podał, że w jego domu rodzinnym ukrywał się przyjaciel rodziny, poszukiwany przez UB członek AK, represjonowany za przynależność do tej organizacji i żeby zapewnić mu ochronę skarżący podjął pracę w UB. Zarzucił, że nie przesłuchano na tę okoliczność świadków, których wnioskował i nie uwzględniono ich pisemnych oświadczeń oraz jego wyjaśnień.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270)).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach stanowi, iż uprawnienia określone w ustawie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Stosownie do ust. 3 tego artykułu powyższego przepisu nie stosuje się wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o kombatantach uprawnień kombatanckich pozbawia się osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3.

W rozpatrywanej sprawie skarżący w istocie nie kwestionował tego, że w obecnym stanie prawnym osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu. Zarzucał jedynie, że w jego sprawie zachodziły okoliczności, o jakich mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, jednak Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa okoliczności tych nie ustalił.

Jak już wyżej podkreślono, procedurę wydania decyzji administracyjnych regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Wbrew nakazom wynikającym z powyższych przepisów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego, że w jego domu rodzinnym ukrywał się przyjaciel rodziny, poszukiwany przez UB członek AK, represjonowany za przynależność do tej organizacji i że powodem podjęcia pracy w UB przez skarżącego był zamiar zapewnienia ochrony ukrywanemu członkowi AK, a także sobie i rodzinie. Pomimo, że na takie okoliczności skarżący powołał się zaraz po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów nie wyjaśnił, czy faktycznie tak było i czy - być może - zostały w tej sprawie spełnione przesłanki przewidziane w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach. Jeżeli bowiem organ uznał w decyzji z dnia [...] r., że skarżący nie przedłożył dowodów na okoliczność określoną w art. 21 ust. 3 ustawy, to należało szczegółowo wyjaśnić, dlaczego takimi dowodami nie są w szczególności zeznania wnioskowanych przez skarżącego świadków, których zresztą nawet nie próbowano przesłuchać. Natomiast w decyzji z dnia [...]r. w ogóle nie ustosunkowano się do podnoszonych przez skarżącego twierdzeń poprzestając na wywodach, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu i dlatego w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) cytowanej ustawy osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Uzasadniony zatem jest zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa, ponieważ nie przesłuchano na tę istotną dla rozstrzygnięcia okoliczność świadków, których skarżący wnioskował i nie podano, dlaczego nie uwzględniono ich pisemnych oświadczeń.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie i w konsekwencji powyższego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Odnosząc się do wynikającej z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w razie uwzględnienia skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, o których mowa w art. 25 tej ustawy, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich tracą te uprawnienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie jest rozwiązaniem szczególnym w stosunku do przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania decyzji i wywoływanych przez nią skutków prawnych. Przyjmuje bowiem, że tylko decyzja prawomocna jest podstawą utraty uprawnień kombatanckich. Wskazać trzeba, iż decyzja staje się prawomocna po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz gdy sąd ten prawomocnie skargę odrzucił lub po jej rozpoznaniu oddalił (por. J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 902). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w wyroku jest więc zbędne, ponieważ powyższa kwestia została uregulowana ustawowo.

Mając na względzie powyższe - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.