Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 744/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1, art. 57 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 2 w zw. z  art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA del. Tomasz Judecki (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2021/2022 I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do wydania aktu lub dokonania czynności; IV. oddala dalej idącą skargę.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia 22 czerwca 2022 r. A.S. (dalej jako: strona, skarżąca) zarzuciła Wojewodzie D. (dalej jako: Wojewoda, organ) bezczynność w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2021/2022.

Skarżona przez stronę bezczynność Wojewody miała miejsce w następującym stanie faktycznym.

Jak wynika z przekazanych akt administracyjnych i treści skargi, wnioskiem z dnia 17 lutego 2021 r. złożonym na formularzu SW-1 za pośrednictwem platformy usług elektronicznych (PUE), strona wystąpiła do MOPS w K. o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2021/2022 na dziecko A. S.

Wniosek został przekazany do Wojewody w dniu 19 maja 2021 r. celem ustalenia, czy mają w sprawie zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Dalsze czynności w sprawie Wojewoda zrealizował w dniu wpłynięcia skargi do organu, czyli 27 czerwca 2022 r. (według daty jej wpływu do Urzędu odnotowanej na skardze).

Wojewoda postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 r. ustalił, że w sprawie z wniosku strony, mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 czerwca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. Z kolei postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 r. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia prawa do wnioskowanego przez stronę świadczenia wychowawczego za okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. stwierdzając, że w sprawie z jej wniosku za ten okres pierwszeństwo ma prawo duńskie. Natomiast informacją z dnia 27 czerwca 2022 r. poinformował stronę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko A. S., w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca do 31 października 2021 r. oraz na okres od 1 lutego do 28 lutego 2022 r.

Mając powyższe okoliczności na względzie, we wniesionej do Sądu skardze, strona wskazała, że po złożeniu wniosku do dzisiaj nie otrzymała od organu żadnego pisma w sprawie. Kilkukrotnie kontaktowała się telefonicznie z Urzędem Wojewódzkim celem ustalenia stanu sprawy. Nie przyniosło to żadnego rezultatu. Do dzisiaj nie została wydana decyzja w sprawie. W skardze strona zażądała: stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, "ewentualnie o stwierdzenie przewlekłości"; zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 2 tygodni; przyznania sumy pieniężnej w kwocie 1 500 zł i zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W ramach przedstawionej w odpowiedzi na skargę argumentacji organ podniósł, że w dniu 17 lutego 2021 r. strona złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wniosek o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – A. S. na okres zasiłkowy 2021/2022. W dniu 19 maja 2021 r. wniosek strony został przekazany, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) do Wojewody w celu ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszych wywodach organ uzasadnił swoje stanowisko w sprawie. Powołał się na ilość załatwianych spraw z wniosków o świadczenia wychowawcze, stanowiącą pochodną ilości napływających wniosków o te świadczenia, na problemy organizacyjno-kadrowe organu, skomplikowany charakter spraw oraz związany z tym brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i zasądzenia sumy pieniężnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r. poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd – stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. – zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Na wstępie należy zauważyć, że skarżąca skargę do Sądu zatytułowała "Skarga na bezczynność/przewlekłość organu w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego". Jednak konkretyzując swoje żądanie wniosła o "stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność ta wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa", a "ewentualnie o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie". Z kolei z opisując naruszenie prawa przez Wojewodę skarżąca wskazała jednoznacznie na czym jej zdaniem ono polega. Z treści zarzutów skargi wynika, że skarżąca zarzuca Wojewodzie w istocie jego bezczynność, gdyż jak wskazała, po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia, pomimo upływu 16 miesięcy od dnia jego złożenia, do dnia wniesienia skargi, nie otrzymała od organu żadnego pisma w sprawie i nie została wydana w jej sprawie decyzja administracyjna. Zatem z treści zarzutów skargi można wyczytać, że skarżąca domaga się skontrolowania przez sąd działania wojewody w tak opisanej sprawie, co odpowiada bezczynności organu.

Zgodnie z art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Przez pojęcie "określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego" należy rozumieć podanie przez skarżącego przyczyny, która według jego oceny uzasadnia wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - co do zasady-nie przewidują konieczności wskazania w skardze podstaw zaskarżenia, tj. wymienienia konkretnego przepisu czy przepisów prawa, które zdaniem skarżącego zostały naruszone (wyjątek w tym zakresie statuuje art. 57a p.p.s.a.). Określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego może zatem nastąpić w sposób opisowy i bardzo ogólny, wystarczy, że skarżący wskaże, na czym jego zdaniem polega naruszenie, nie musi w tym celu przedstawić szczegółowego wywodu prawnego (por. H. Knysiak-Sudyka (w:) Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 57).

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Niezależnie zatem od podniesionych w skardze zarzutów oraz wniosków sąd administracyjny ma prawo i jednocześnie obowiązek rozpoznać skargę w granicach sprawy administracyjnej i wydać rozstrzygnięcie w ramach swoich uprawnień orzeczniczych wynikających z art. 145-151 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe regulacje dotyczące wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym oraz określające granice jego orzekania, określane zarówno przez art. 57 jak i art. 134 p.p.s.a., uznać należy, że opisane w skardze naruszenie prawa przez Wojewodę polega właśnie na jego bezczynności, bo pomimo upływu terminu nie załatwił sprawy i nie zakończył postępowania w wymagany prawem sposób, zatem skarga została zasadnie wniesiona właśnie na jego bezczynność.

Przechodząc do merytorycznej oceny legalności zaskarżonej bezczynności Sąd stwierdza:

Spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w sprawie z wniosku skarżącej w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2021/2022.

Pojęcie bezczynności definiuje art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiąc, że jest to sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Ten ostatni zapis stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przy czym stosownie do § 2 ww. przepisu obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał terminy rozpoznania spraw, stanowiąc m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżący po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji (art. 35 § 5 k.p.a.).

Z tych zapisów jednoznacznie wynika, że sprawa winna być rozpoznana w terminie miesiąca, zaś skomplikowana zamknięta po upływie dwóch miesięcy. Istotny jest również zapis art. 12 k.p.a. statuujący zasadę szybkości postępowania organów administracji, mają one działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.

Powołane przepisy jednoznacznie wskazują zasady prawne, ramy czasowe i procedurę rozpoznawania wniosku strony. Nie ma tu miejsca na jakiekolwiek uznanie. Ocena dochowania terminu jest uwarunkowana okolicznościami podanymi w powołanych przepisach, z uwzględnieniem art. 35 § 5 k.p.a. Zatem z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności dla których postępowanie jest prowadzone. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 144/2 i przywołane w nim wyroki sądów, publ. CBOSA).

Wobec brzmienia art. 18 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zasady postępowania administracyjnego, które w sprawie mają zastosowania na mocy art. 28 ww. ustawy, obligują organ do zakończenia postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej w przewidziany prawem sposób, tj. wydania decyzji, informacji, czynności materialno – technicznej lub postanowienia.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wystąpił okres opieszałości, które kwalifikować należy jako bezczynność.

Z akt administracyjnych analizowanej sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 17 lutego 2021 r. strona zwróciła się do organu pomocowego o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – A. S. na okres zasiłkowy 2021/2022. W związku z tym, że ojciec dzieci – J. S. mieszkał poza granicami RP i od 10 marca 2021 r. pobierał zasiłek z tytułu pozostawania bez pracy, w dniu 19 maja 2021 r. wniosek strony został przekazany, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci do Wojewody w celu ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące, że wniosek skarżącej został przez Wojewodę rozpoznany dopiero w dniu 27 czerwca 2022 r.

W dniu 27 czerwca 2022 r. Wojewoda postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 r., działając na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 4, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz art. 123 § 1 k.p.a., ustalił, że w sprawie z wniosku strony, mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 czerwca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. W jego uzasadnieniu wskazał, że J. S. był uprawniony do zasiłku dla bezrobotnych na terenie D. w okresie od 10 marca 2021 r. do 11 lutego 2022 r.

Wojewoda postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 r., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 67 i art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego oraz art. 59 i art. 60 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/204 w sprawie koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia prawa do wnioskowanego przez stronę świadczenia wychowawczego za okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. stwierdzając, że w sprawie z jej wniosku za ten okres pierwszeństwo ma prawo duńskie. W jego uzasadnieniu przytoczył powołane przepisy. Wskazał, że skarżąca nie była osobą aktywną zawodowo na terenie RP we wskazanym okresie, natomiast ojciec dziecka pobierał zasiłek dla bezrobotnych w instytucji duńskiej. W związku z powyższym dokumentacja została przekazana do instytucji zagranicznej w celu rozpatrzenia uprawnienia do świadczenia. Po otrzymaniu informacji od instytucji duńskiej postępowanie dotyczące okresu od 1 listopada 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. zostanie podjęte i zakończone.

Natomiast informacją z dnia 27 czerwca 2022 r., działając na podstawie art. 13a ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz art. 67 i art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego oraz art. 60 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/204 w sprawie koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, poinformował stronę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko A. S., w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca do 31 października 2021 r. oraz na okres od 1 lutego do 28 lutego 2022 r.

Od chwili przekazanie wniosku skarżącej do wojewody (19 maja 2021 r.) do momentu zakończenia postępowania w przewidziany prawem sposób, tj. wydania ww. informacji i postanowień (27 czerwca 2022 r.) minęło ok. 13 miesięcy. W tym okresie Wojewoda nie rozstrzygnął sprawy co do jej istoty albo w inny sposób nie zakończył postępowania. Opisane powyżej czynności kończące bezczynność w sprawie, po zweryfikowaniu wniosku skarżącej, były podjęte dopiero w dniu wniesienia skargi. Odliczając zatem od ww. okresu 13. miesięcy okres ok. 2. miesięcy, wyznaczony ustawowo organowi na załatwienie sprawy stwierdzić należy, że okres przewlekłości i bezczynności wynosił w sprawie około 11 miesięcy. Organ przekroczył wynikający z art. 35 § 3 k.p.a. ustawowy termin załatwienia sprawy, o czym dodatkowo nie zawiadomił strony, jak też nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. W sprawie niewątpliwie zatem doszło do naruszenia art. 35 § 3 k.p.a., art. 36 k.p.a., a także, do naruszenia zasad z art. 8 k.p.a. i art. 12 k.p.a. Organ działał zatem w warunkach bezczynności przekraczającej terminy załatwienia sprawy wyznaczone, w art. 35 § 3 k.p.a., nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych.

Podnoszone przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu nie stanowią same w sobie usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności (przewlekłości), wręcz przeciwnie - są jednymi z częstych przyczyn bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu w postaci np.: trudności w pozyskaniu kadry pracowników, nie mogą, ograniczać praw strony postępowania, ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (wyrok NSA z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19, publ. CBOSA). To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wr 263/21, publ. CBOSA). Realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z 24 maja 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 144/22; z 22 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 793/20, publik. CBOSA).

W świetle zaistniałych okoliczności Sąd w punkcie I sentencji wyroku stwierdził więc, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) w rozpoznaniu wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – A. S. na okres zasiłkowy 2021/2022.

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobowiązany był orzec, czy stwierdzona bezczynność Wojewody ma charakter rażącego naruszenia prawa.

"Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA

z 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17, publ. CBOSA).

Uwzględniając powyższe kryteria, mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku. Na brak rażącego naruszenie prawa w okolicznościach faktycznych sprawy wskazują opisane w odpowiedzi na skargę, niekwestionowane przez skarżącą, szczególne trudności przy załatwiania jej sprawy o przyznanie świadczenia wychowawczego, związane z tym, że miały do niej zastosowanie przepisy o koordynacji świadczeń.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że jeszcze przed wpłynięciem wniosku do DUW, tj. 18 maja 2021 r. OPS informował, że J. S. od dnia 13 maja 2021 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Oznaczało to, że w okresie zasiłkowym 2021/2022 przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie i rozstrzygnięcie od dnia 1 czerwca 2021 r. winien wydać OPS. Następnie J. S. ponownie podjął zatrudnienie w D., składając tam jednocześnie wniosek o przyznanie świadczenia na dziecko A. S. Organ wyjaśnił, że częste zmiany sytuacji zawodowej (oczywiście niezawinione przez stronę i członków rodziny) powodują wydłużenie postępowania, gdyż de facto uniemożliwiają organowi załatwienie sprawy wnikliwie i szybko. W sprawie skarżącej, po wpływie informacji o zakończeniu przebywania za granicą z dniem 13 maja 2021 r., rozstrzygnięcie w sprawie, jak już wyżej wskazano wydać powinien OPS. Ponowne zatrudnienie na terenie D., spowodowało konieczność ponownego przekazania sprawy Wojewodzie D. w celu ustalenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, następnie uchylenia rozstrzygnięcia wydanego przez organ właściwy gminy i wydania rozstrzygnięcia przez Wojewodę. Należy także podkreślić, że nie bez znaczenia dla sprawy, pozostaje więc nie tylko zmiana sytuacji zawodowej ojca dziecka, ale także zmieniający się status zawodowy skarżącej, który implikuje pierwszeństwo wypłaty świadczeń. Biorąc powyższe pod uwagę, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że jej sprawa nie miała charakteru skomplikowanego. Rozstrzygnięcie w takich sprawach wymaga bardzo wnikliwego przeanalizowania materiału dowodowego, aby nie wystąpiła konieczność zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. Ponadto, strona duńska nie poinformowała Wojewody D. o złożeniu przez J. S. w sierpniu 2021 r. wniosku o świadczenie na dziecko A. S., jak również nie udzieliła odpowiedzi na skierowane przez Wojewodę D. zapytanie w tej sprawie.

W tej sytuacji, przy bezczynności wynoszącej ok. 11 miesięcy, w świetle przedstawionych przez Wojewodę przyczyn opóźnienia, mając na uwadze także niezwłocznie załatwienie sprawy po otrzymaniu skargi, nie można było uznać stanu bezczynności jako rażąco naruszającego prawo. Sąd wziął też pod uwagę podnoszone w odpowiedzi na skargę dane związane ze znaczną ilością spraw tego rodzaju. Organ wskazał, że po przekazaniu wniosku skarżącej w maju 2021 r. do końca grudnia 2021 r. wpłynęło do Wojewody prawie 21 000 nowych wniosków, do których wydano ponad 25 000 rozstrzygnięć. W kontrolowanej przez Sąd sprawie opóźnienie rzędu ok. 11 miesięcy, biorąc pod uwagę łącznie wszystkie powyższe ustalenia, nie stanowi zatem kwalifikowanego rażącego naruszenia prawa.

Jak wynika z art. 149 § 2, w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim.

W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (tak NSA w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17, publ. CBOSA). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku

z 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16, publ. CBOSA).

W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego.

W ocenie Sądu niekwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności nie przemawiał za zasadnością przyznania, żądanej przez skarżącą, sumy pieniężnej w kwocie 1 500 zł. Z tych samych powodów dla których Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, nie ma też podstaw do przyznania skarżącej żądanej sumy pieniężnej. Okres opóźnienia rzędu ok. 11 miesięcy, opisana wyżej postawa organu, który niezwłocznie po wniesieniu skargi zakończył postępowanie opisanym aktami oraz podnoszone w odpowiedzi na skargę szczególne przyczyny opóźnienia i dane związane ze znaczną ilością spraw tego rodzaju sprawiły, że Sąd żądanie skargi w tym zakresie oddalił (pkt IV sentencji wyroku).

Strona nie poniosła także kosztów postępowania więc jej wniosek o ich zasądzenie od organu został oddalony (pkt IV sentencji wyroku).

Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że podjęte orzeczenie nie przesądza o zamknięciu skarżącej możliwości dochodzenia dalszych roszczeń. Stwierdzenie przewlekłości otwiera jej bowiem drogę do dochodzenia w procesie cywilnym ewentualnego odszkodowania i zadośćuczynienia (art. 4171 § 3 K.c., w zw. z art. 448 K.c.). Wówczas będzie ona zobligowana udowodnić w kontradyktoryjnym procesie fakt poniesienia szkody i jej wysokość, związek przyczynowy między szkodą a zwłoką organu oraz doznanie ewentualnej krzywdy (art. 6 K.c.), zaś Skarb Państwa będzie miał zapewnione pełne prawo do obrony swych racji (tak WSA w Łodzi w wyroku z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 42/22, publ. CBOSA).

W punkcie III sentencji wyroku Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. albowiem w dniu 27 czerwca 2022 r. Wojewoda zakończył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej w przewidziany prawem sposób wydając stosowne akty, w tym poinformował skarżącą o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko A. S., w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca do 31 października 2021 r. oraz na okres od 1 lutego do 28 lutego 2022 r.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.