Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 57/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 9
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 107 par. 3,  art. 7,  art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów w G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 13 grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Policji [...] decyzją z dnia 13 grudnia 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art.127 § 2 k.p.a. utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...] z dnia 29 października 2007 r. Komendanta Powiatowego Policji [...] o zwolnieniu ze służby w Policji sierżanta K. D. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.).

Z uzasadnień organów obu instancji wynika, iż uznały one, że zachodzą przesłanki z art. 41 ust.2 pkt 9 ustawy o Policji. Prokuratura Rejonowa w W. w dniu 5 grudnia 2005 r. wydała postanowienie o przedstawieniu zarzutu popełnienia przez K. D. przestępstwa z art. 231 § 1 w zbiegu z art. 157 § 1 w związku z art. 11 § 2 k.k.

W dniu 14 grudnia 2005 r. Komendant Powiatowy Policji [...] wydał rozkaz personalny nr [...] o zawieszeniu K. D. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy na podstawie art. 39 ust. 1 i art. 45 ust. 3 ustawy o Policji w związku z § 1 ust. 1 pkt 3c i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002r. w sprawie trybu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych (Dz. U. Nr 120, poz. 120, poz. 1029).

Komendant Powiatowy Policji [...] dnia 13 marca 2006 r. wydał rozkaz personalny nr [...] na podstawie art. 39 ust. 3 i art. 45 ust. 3 ustawy o Policji o przedłużeniu zawieszenia sierżanta K. D. w czynnościach służbowych od dnia 15 marca 2006r. do czasu ukończenia postępowania karnego.

K. D. zgłosił wniosek o zawieszenie postępowania o zwolnienie go ze służby w Policji, podnosząc że dnia 14 listopada 2007 r. spodziewa się pozytywnego rozstrzygnięcia i zakończenia sprawy przed Sądem Rejonowym w W.

Komendant Powiatowy Policji [...] w dniu 29 października 2007 r. wydał rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu sierżanta K. D. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji - z dniem 30 listopada 2007 r. Uzasadnił to tym, iż łączny okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych wynosił 1 rok i 10 miesięcy. Odniósł się również do wniosku K. D. w sprawie zawieszenia postępowania o zwolnienie ze służby i stwierdził, iż zgodnie z art. 98 k.p.a. organ może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, postępowanie zaś wszczęto z urzędu, dlatego jego żądanie uznano za bezprzedmiotowe. Organ nie dopatrzył się innych przesłanek zawieszenia postępowania wymienionych w art. 97 k.p.a.

Komendant Powiatowy Policji [...] postanowieniem z dnia 12 listopada 2007 r. dopuścił Zarząd Wojewódzki Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Wymieniony wyżej związek zawodowy wniósł odwołanie od decyzji o zwolnieniu ze służby K. D. i wskazał iż wydano go z naruszeniem prawa. Wskazał, że organ I instancji nie wydał postanowienia w przedmiocie wniosku o zawieszenie postępowania i pozbawił stronę prawa do złożenia zażalenia. Naruszono procedurę administracyjną, gdyż decyzja kończąca postępowanie nie może zastąpić postanowień proceduralnych dotyczących wniosków strony.

Komendant Wojewódzki Policji [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia 13 grudnia 2007r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., uchylił decyzję – rozkaz personalny organu I instancji w części dotyczącej daty i orzekł o zwolnieniu K. D. z dniem 31 grudnia 2007 r. zaś pozostałą część decyzji organu I instancji utrzymał w mocy. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji co do zasadności zwolnienia ze służby K. D., wobec trwania okresu zawieszenia w czynnościach służbowych 1 rok i 10 miesięcy. Zdaniem organu odwoławczego z dniem 20 września 2007r. upłynął okres niezbędny dla dokonania zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Organ odwoławczy nie dostrzegł także podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł Zarząd Wojewódzki Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów [...] domagając się uchylenia powyższej decyzji (rozkazu personalnego), decyzji organu I instancji oraz decyzji organu I instancji z dnia 23 marca 2006r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych policjanta. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego o zwolnienia sierżanta K. D. ze służby w Policji były rozkazy o zawieszeniu K. D. w czynnościach służbowych. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciw niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. A zgodnie z ust. 3 w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego. W przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie zachodziły bo postępowanie karne nie zakończone w ciągu 3 miesięcy nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Dlatego rozkaz nr [...], z racji rażącego naruszenia prawa nie powinien stanowić podstawy do zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Komendant Wojewódzki Policji [...] rozpatrując odwołanie od rozkazu nr [...] nie badał zasadności przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych. A pominięcie wymienionych kwestii podczas ustalania stanu faktycznego doprowadziło do sytuacji, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną w oparciu o naruszający prawo rozkaz, co do którego z urzędu powinna być zastosowana procedura z art. 154 lub art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Komendant Wojewódzki Policji [...]u wniósł o oddalenie skargi na rozkaz nr [...] oraz odrzucenie skargi na rozkaz nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z art. 41 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.) określającego przesłanki zwolnienia ze służby w Policji, wynika podział tych przesłanek na dwie grupy. Pierwsza z nich zawarta w art. 41 ust. 1 pkt 1-7 to przesłanki obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby. Druga z nich zawarta w art. 41 ust. 2 pkt 1-9 to przesłanki fakultatywne. Art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, na podstawie którego zwolniono ze służby K. D. stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia.

Skoro przepis stanowi, że spełnienie przesłanki długotrwałego zawieszenia w czynnościach służbowych policjanta rodzi jedynie możliwość jego zwolnienia to oznacza, że orzekający w sprawie organ administracji korzysta z uznania administracyjnego.

Art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach mających negatywne konsekwencje dla strony postępowania. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ korzysta z uprawnienia do zastosowania przepisu niekorzystnego dla strony, choć przepis daje mu tylko taką możliwość, a nie nakłada obowiązku. W sprawie niniejszej rzeczą organu byłoby zwłaszcza przeanalizowanie przebiegu służby policjanta, rangi stawianych mu zarzutów, jego sytuacji osobistej ewentualnie innych jeszcze czynników mogących mieć znaczenie dla oceny, czy skorzystanie z możliwości zwolnienia policjanta ze służby w tej konkretnej sytuacji jest uzasadnione.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uznaniowej uniemożliwia jej właściwą kontrolę ze strony sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że obowiązki organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego w zakresie uzasadnienia decyzji są większe, aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Uzasadnienia decyzji (rozkazów personalnych) organów obu instancji w sprawie niniejszej nie czynią zadość omówionym wyżej wymogom, a zatem naruszają przepis art. 107§3 k.p.a. w sposób mogący mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Orzekające w sprawie organy naruszyły także przepisy art. 7 i 77 k.p.a. przez zaniechanie poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności dotyczących osoby K. D., które mogłyby mieć znaczenie dla oceny, czy uzasadnione jest jego zwolnienie ze służby w Policji.

Za bezzasadny należy uznać podniesiony w skardze zarzut dotyczący wcześniejszej decyzji (rozkazu) o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Decyzja ta stała się ostateczna, gdyż nie wniesiono od niej środków odwoławczych. Nie zostało także wszczęte postępowanie nadzwyczajne zmierzające do wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji organy administracji orzekające w sprawie musiały traktować powyższa decyzję jako element stanu faktycznego sprawy ze wszystkimi tego konsekwencjami – wraz z możliwością zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Jednakże, jak wynika z wcześniejszych rozważań narusza prawo poprzestanie przez organ na stwierdzeniu istnienia przesłanki z przywołanego przepisu, jeśli nie towarzyszy mu wyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny zasadności decyzji organu orzekającego w granicach uznania administracyjnego.

Zaniechanie przez organy administracji orzekające w sprawie formalnego rozstrzygnięcia wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie złożonego przez policjanta jest wprawdzie naruszeniem prawa, lecz nie mającym istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wniosek ten był bowiem w istocie bezzasadny. Słusznie wskazywał organ administracji, że art. 98§1 k.p.a. przewiduje zawieszenie postępowania na wniosek strony, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte zaś w niniejszej sprawie postępowanie wszczęto z urzędu. Ponadto we wniosku nie wskazano żadnych przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania z art. 97§1 k.p.a.

Uznając, że wniosek strony skarżącej o uchylenie decyzji organu I instancji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją oraz decyzji tegoż organu z dnia 23 marca 2006r. nr [...] stanowią w istocie wnioski o zastosowanie środków z art. 135 p.p.s.a. sąd nie dokonał odrębnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, uznając, że zastosowanie tych środków nie jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W tym stanie sprawy, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 107§3 oraz art. 7 i 77 k.p.a. Sąd orzekł na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o wykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji zobowiązany będzie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktycznych mogące mieć znaczenie dla oceny zasadności skorzystania z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji i ocenić je, a następnie dać wyraz tej ocenie w uzasadnieniu kończącej postępowanie decyzji administracyjnej.