Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1039/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1039/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Renata Czeluśniak, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.), ASR Marta Kisielowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 19 kwietnia 2021 r. skargi, L. R i J. R., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 26 czerwca 2020 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu, , , skargę oddala.,


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2020 r. znak [...] Burmistrz Miasta i Gminy - jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy (wyznaczony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 5 lutego 2018 r. nr [...]) - orzekł na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm.) o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy nieruchomościami położonymi w S, tj.:

- objętej księgą wieczystą [...] stanowiącej własność L. R. i J. R. – zwanych dalej skarżącymi - oznaczoną jako działka ewidencyjna [...],

- objętej księgą wieczystą [...] stanowiącej własność Gminy S oznaczoną jako działka ewidencyjna [...],

- objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej własność D. S., oznaczoną jako działka ewidencyjna [...],

- objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej własność M. D. i K. M. oznaczoną jako działka ewidencyjna [...],

- objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej własność H. W., oznaczoną jako działka ewidencyjna [...],

nie mających punktów stycznych z działką nr [...], oraz orzekł o przekazaniu z urzędu spornej sprawy granicznej do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny: po wielokrotnym przeprowadzeniu procedury wyłonienia geodety w dniu 28 czerwca 2019 r. upoważniono uprawnionego geodetę M. Ś. do przeprowadzenia w terenie czynności ustalenia przebiegu granic opisanych nieruchomości, w trakcie rozprawy granicznej w dniu 16 września 2019 r., na którą stawiły się wezwane strony postępowania, upoważniony geodeta, po przeprowadzeniu wizji w terenie poinformował, że brak jest w sprawie jednoznacznych dowodów, o których mowa w art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, pozwalających ustalić przebieg granic, zostało to szczegółowo opisane w protokole granicznym, geodecie nie udało się nakłonić stron do przyjęcia granic na podstawie zgodnego oświadczenia stron, ani do poczynienia wobec siebie ustępstw i podpisaniu aktu ugody, w związku z czym w protokole granicznym geodeta opisał granice wskazane przez strony oraz granicę ujawnioną w operacie ewidencji gruntów i budynków, jak również granicę katastralną, geodeta sporządził opinię, w której opisał przebieg granic pomiędzy rozgraniczanymi nieruchomościami zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W ocenie organu l instancji zebrane dowody wskazywały, że zachodzi sprzeczność danych dotyczących przebiegu granicy i nie było możliwe jednoznaczne ustalenie przebiegu granic, a ponadto wobec sprzeczności stanowisk stron nie było podstaw do wydania decyzji rozgraniczającej. w W na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ powołał się orzecznictwo sądowoadministracyjne (wyroki: WSA w Krakowie z 6 lutego 2018 r., III SA/Kr 578/17 oraz WSA w Białymstoku z 19 lutego 2013 r., II SA/Bk 846/12) i wskazał, że organ administracji nie jest uprawniony do badania prawidłowości ksiąg wieczystych, powołując przy tym art. 3 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2204).

W odwołaniu skarżący wnieśli o uchylenie decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, tj. art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne – przez przyjęcie, że w sprawie zachodziły przesłanki umorzenia postępowania i przekazania z urzędu sprawy sądowi, podczas gdy materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia przebiegu granicy zgodnie z przebiegiem wskazanym przez skarżących. Ponadto zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) – zwanej dalej: "k.p.a." poprzez niewłaściwe ustalenie stron postępowania, naruszenie zasady praworządności w art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zbadania całości materiału dowodowego przekazanego przez skarżących. Skarżący wskazali na nieprawidłowości w stosunku do decyzji wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy S z 18 grudnia 1980 r. znak: [...], o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka [...], która – w ocenie skarżących – wydana była przez organ nieuprawniony, a także była niezgodna z prawem, gdyż wywłaszczono osoby od dawna nieżyjące. Wskazali, że w przedmiocie ważności tej decyzji orzekało również Samorządowe Kolegium Odwoławcze nr [...] z 21 października 2013 r., co nie stanowiło przeszkody w skomunalizowaniu działki nr [...] przez prokuratora z udziałem wojewody na podstawie tej decyzji. Wskazano również, że D. S. właścicielka działki nr [...] nie była stroną postępowania, bowiem dla tej działki nie była prowadzona księga wieczysta dawna, a więc nie mogła być właścicielką pgr [...] obj. Lwh [...] podlegającą rozgraniczeniu, a ponadto poddano w wątpliwość umowę darowizny na jej rzecz przez matkę wyżej wymienionej jako zatrudnionej w Wydziale Nieruchomości Skarbu Państwa Starostwa Powiatowego. Skarżący zakwestionowali również stanowisko geodety zawarte w opinii, oraz w piśmie wyjaśniającym geodety z 1 listopada 2019 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 26 czerwca 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy powołał znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz orzecznictwo sądów administracyjnych i uznał, że decyzja organu i instancji była trafna w związku z tym, że nie nastąpiło ustalenie granicy na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, nie doszło do zawarcia ugody pomiędzy stronami, jak również nie było w ocenie organu i instancji wystarczających podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu.

Organ odwoławczy uznał, że zarzuty odwołania były nieuzasadnione i w dużej mierze wykraczały poza ramy postępowania. Kolegium zweryfikowało na podstawie swoich rejestrów informacje podane przez skarżących o toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy S z 18 grudnia 1980 r. znak: [...], o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ozn. jako działka [...] (ul. P), które zakończyło się ostateczną decyzją Kolegium z 21 października 2013 r. sygn. akt [...] utrzymującą w mocy decyzję SKO z 4 września 2013 r. sygn. [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S z [...] 1980 r. znak: [...]. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu i instancji, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do badania prawidłowości ksiąg wieczystych. powyższe orzeczono jak na wstępie.

Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz przekazanie sprawy do organu l instancji celem ponownego jej rozpatrzenia, także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Skarżący żądali ustalenia granic ich nieruchomości zgodnie z prawem, na podstawie wszystkich zgromadzonych dowodów oraz prawidłowego ustalenia stron postępowania.

Zdaniem skarżących organ i instancji nie sprostał obowiązkowi wymienionemu w art. 33 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rażąco naruszył art. 28 k.p.a. prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe z działką nr [...] nie podlegającą rozgraniczeniu, gdyż działka ta nie graniczy z działką nr [...], stanowiąca własność skarżących, co uprawniony geodeta powinien ustalić. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i uznanie, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie pozwoliły organowi na wydanie decyzji o rozgraniczeniu.

W obszernym uzasadnieniu skarżący szczegółowo opisali stan sprawy. Wskazali m.in. że z zebranych dokumentów wynikało niezbicie, że nabyta przez nich działka nr [...] od 1931 roku pozostaje w tych samych granicach ustalonych wówczas i nigdy nie została podzielona. Podnieśli m.in., że największą przeszkodą dla prawidłowego ustalenia granic całej ich nieruchomości tj. działki nr [...] (od 2010 r.) stanowi działka drogowa nr [...], stanowiąca "część" drogi gminnej publicznej, ozn. nr [...] właściciel Gmina S, na podstawie decyzji komunalizacyjnej wydanej przez Wojewodę z udziałem prokuratora Prokuratury Okręgowej z 10 września 2018 r. nr [...]. Podnieśli, że kilkunastu geodetom, wykonującym czynności wyznaczenia punktów granicznych, wznawiania znaków granicznych, czy prób rozgraniczenia, nie udało się ustalić granic nieruchomości skarżących ustalonych w 1931 r. oraz trwale oznaczonych kamieniami granicznymi, przedstawili historię tego odcinka drogi publicznej, powstałego w ich ocenie z podziału ich działki dawnej parceli gruntowej [...], która – zdaniem skarżących - pozwoli organowi I instancji prawidłowo wykonać czynności rozgraniczenia.

Do skargi oraz jej uzupełnienia dołączono nieuwierzytelnione kserokopie różnych dokumentów i pism pochodzących z różnych postępowań administracyjnych oraz sądowych, nieuwierzytelnione kserokopie operatów technicznych tj. wykazów synchronizacyjnych (równoważników) sporządzonych dla działek nr [...], [...], [...], [...] oraz różnych pism otrzymywanych z sądów i urzędów, stanowiących zdaniem skarżących dowody popełnienia nadużyć, których stali się ofiarami. Skarżący podkreślili, że sposób, w jaki prowadzona jest ewidencja gruntów i budynków, i w jaki funkcjonuje Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w S urąga prawu, zagrażając pewności obrotu prawnego i każdy, kto zakupi nieruchomość w S narażony jest na problemy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyjaśniając także, że wykazano szczegółowo przyczyny oraz motywy przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ skarżący w rzeczywistości domagali się dokonania przez organ administracyjny rozgraniczenia, w toku którego to postępowania organ administracyjny miałby ustalić samodzielnie granice działki [...] z sąsiadującymi działkami na podstawie ustaleń kwestionujących dane o właścicielach tych sąsiednich działek - danych zawartych w księgach wieczystych.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W rozpatrywanej sprawie brak było dowodów na ustalenie granicy zgodnie z żądaniami skarżących, o czym pośrednio świadczą również ich twierdzenia zawarte w skardze i składanych pismach. W istocie bowiem skoro skarżący domagali się podważenia decyzji komunalizacyjnej, a także podważali darowiznę dokonana na rzecz D. S. – to tym samym dążyli do podważenia prawa własności wpisanego w księgi wieczyste działek graniczących z ich działką.

Sąd nie podważa twierdzeń skarżących o wskazywanych przez nich nieprawidłowościach w komunalizacji lub przeniesieniu prawa własności (darowizna), ale okoliczności te mogą być wykazywane wyłącznie przed sądem powszechnym – tylko ten sąd, z racji posiadanego władztwa rozsądzania sporów własnościowych, będzie uprawniony do wydania orzeczenia mogącego być podstawą do zmiany właścicieli działek.

Rację miał więc organ odwoławczy, że prawidłowo postąpił organ I instancji umarzając postępowanie rozgraniczeniowe zgodnie z art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie z powołanym przepisem organ, który wszczął postepowanie rozgraniczeniowe, umarza je i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Tak też organ postąpił w tej sprawie.

Sąd zaznacza, że umorzenie postępowania administracyjnego o rozgraniczeniu i przekazaniu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Oznacza to, że organ nie ma wyboru co do sposobu zakończenia postępowania, ale musi to postępowanie umorzyć.

Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a jedynie kończy bieg postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Treścią decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące przebiegu granic, lecz jedynie wymienione proceduralne powody uniemożliwiające zakończenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość umorzenia postępowania. Umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi może dotyczyć tylko tych granic, których rozgraniczyć w postępowaniu administracyjnym z wyżej wskazanych przyczyn nie można. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2009 r., I OSK 233/09 stwierdził, że jeżeli nie ma właściwych dokumentów pozwalających na jednoznaczne określenie granicy, a stanowiska stron co do przebiegu granicy są sprzeczne, to organ nie ma kompetencji do dokonania rozgraniczenia.

Nie były więc zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego. Organ prawidłowo uzasadnił decyzję, wskazując jakie były przyczyny umorzenia postępowania i przekazania sporu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Skarżący będą więc mogli kontynuować swój spór przed tym sądem.

Z tych to przyczyn Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).