Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1726/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a ust. 1, 13b ust. 1, 15c, 22a, 24a
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132, ze zm.; zwana dalej "ustawa zaopatrzeniowa") odmówił wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy wobec Pana M. D. (zwany dalej "Skarżącym").

Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pan M. D. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku opisał przebieg swojej służby wskazujac, iż służbę w Milicji Obywatelskiej rozpoczęła w 1985 r. w Zmotoryzowanych Oddziałach Milicji Obywatelskiej (ZOMO) odbywając tym samą dwuletnią zastępczą służbę wojskową. Pan M. D. podniósł, iż służba zaliczona jako pełniona na rzecz państwa totalitarnego całkowicie pokrywa się z okresem jego nauki

w charakterze studenta w Akademii Spraw Wewnętrznych im. [...]

w [...], jednocześnie zaznaczył, iż we wrześniu 1990 r. wraz z innymi studentami został przeniesiony do Wyższej Szkoły Policji w [...], skąd

w listopadzie tegoż roku, po rozwiązaniu rocznika skierowano go do macierzystej jednostki organizacyjnej. Wnioskodawca stwierdził, iż do zakończenia swojej służby w 2016 r. wykonywał zadania na różnych stanowiskach w pionie kryminalnym

i dochodzeniowym oraz jako dyżurny Zespołu Dyżurnych Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...]. Pan M. D. wskazał, iż dzięki swojej determinacji i braku związku ze Służbą Bezpieczeństwa pozwolono mu na dokończenie nauki w Wyższej Szkole Policji w [...] w systemie zaocznym. Kończąc ww. poinformował, iż w trakcie pełnienia służby był wielokrotnie wyróżniany i nagradzany, w tym odznaczony srebrną odznaką honorową NSZZ policjantów, brązową odznaką Zasłużony Policjant i Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę, jednocześnie wskazując, iż nigdy nie był karany dyscyplinarnie.

Z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] stycznia 2016 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono

z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia 1 września 1988 r. do dnia 31 lipca 1990 r., tj. 1 rok i 11 miesięcy. W sprawie ustalono również, że całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat, 3 miesiące i 15 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono również okres zasadniczej służby wojskowej, tj. 2 miesiące i 17 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn, [...], przekazanych pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby Pan M. D. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki

w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] października 2018 r., (znak: [...]) przekazał informację dotyczącą przebiegu służby Pana M. D. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że ww. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. Wnioskującemu wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz kilkukrotnie nagrody finansowe. Ww. został również odznaczony brązową odznaką Zasłużony Policjant i Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionemu karach dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do zdarzeń służbowych z narażeniem zdrowia i życia.

Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wskazał, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. i 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

Zdaniem Ministra przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Minister wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona analizowana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.

Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej Minister stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Minister przywołał również ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa: ..chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Podkreślił, że pierwszeństwo wykładni językowej jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II CSK 518/14).

Minister, odnosząc się do rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, wskazał, że ma ona charakter nieostry i powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Pojęcie rzetelności w ujęciu językowym określa postawę i jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy tego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący wątpliwości, ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym Przez co należy rozumieć podejmowanie i nienaganna realizacja zadań obligatoryjnych, wykazywanie inicjatywy i realizowanie obowiązków dodatkowych.

Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Zdaniem organu przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia

w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem »służby na rzecz totalitarnego państwa« jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i któiych prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy, organ wskazał, że w sytuacji, w której całkowity okres służby strony wynosi 30 lat, 3 miesiące i 15 dni, z czego

1 rok i 11 miesięcy, to służba na rzecz totalitarnego państwa, to zdaniem organu służba ta nie była krótkotrwale pełniona na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, nie może być oceniony jako krótkotrwały, mając na uwadze powyżej przytoczone znaczenie tego słowa. Prawie dwuletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Organ podkreslił , iż wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął naukę

w Akademii Spraw Wewnętrznych (ASW) im. F. D. w L. na Wydziale Bezpieczeństwa Państwa, zaś później nie podjął żadnych działań mających na celu zaprzestania nauki, lecz ją kontynuował wiedząc, że zgodnie ze statutem ww. uczelni akademia "(...) jest samodzielną jednostką organizacyjną w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (...)", i że przez "(...) wykonywanie swoich zadań uczestniczy w umacnianiu porządku publicznego i bezpieczeństwa PRL (...)", gdzie wśród jej zadań wymieniono "(...) wychowanie słuchaczy na aktywnych oraz ideowych obywateli PRL, obrońców jej ustroju i bezpieczeństwa (...)", ,,(...) kształcenie słuchaczy w zakresie nauk społeczno-politycznych (...)", a także "(...) rozwijanie i upowszechnianie dorobku i tradycji służb MO i SB w resorcie spraw wewnętrznych i poza resortem (...)". Zatem aktywne uczestnictwo Pana M.D.w zajęciach edukacyjnych ASW aż do momentu transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, poprzez to był częścią ww. formacji, z czego czerpał określone wymierne korzyści. Powyższe nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek.

Organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Pana M. D. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

W opinii Komendanta Głównego Policji ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Z zebranej dokumentacji wynika, iż ww. w toku pełnionej służby w Policji posiadał dobre opinie służbowe, wielokrotnie był wyróżniany, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia.

Organ podkreślił, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków,

w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie możne być uznany za wyjątkową sytuację przypadek,

w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu.

Reasumując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, że Pan M. D. sumiennie wykonywał obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka uwzględniona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto biorąc pod uwagę całokształt służby ww., w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł pełnomocnik skarżącego. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej wyłączającej stosowanie wobec skarżącego art. 15c ustawy emerytalnej.

Decyzji tej zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy emerytalnej a tym samym naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy i brak prawidłowej oceny stanu faktycznego w sprawie.

W uzasadnieniu skargi wskazano na fakt spełnienia przez skarżącego przesłanki krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa. Służba w wymiarze 1 rok i 11 miesięcy w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być uznana, jako długotrwałą. Skarżący podkreślił, że studenci szkoły w [...] z etatów milicyjnych nie są objęci ustawą. Skarżący podkreślił, że studia w szkole zawodowej WSO MSW w [...] rozpoczął jako funkcjonariusz MO, zatem

w okresie od [...] września 1988 r. do [...] lipca 1990 r. był funkcjonariuszem MO

a potem Policji i nie można przyjąć, że pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa. Informował o tym w pierwszym wniosku, że nigdy nie był na etacie SB, natomiast studiował w WSO MSW w [...], jako funkcjonariusz MO. Żaden dokument

z IPN nie wskazuje, by nastąpiła zmiana etatu z milicyjnego na przynależny do SB. Oznacza to, że był jedynie uczniem szkoły oficerskiej pozostającym na etacie funkcjonariusza MO. Skarżący wskazał, że Minister zaniechał w jego przypadku policzenia procentowego udziału służby na rzecz państwa totalitarnego, odchodząc od przyjętej wcześniej linii w decyzjach, które nie utrzymały się w orzecznictwie sądowym, otóż skarżący posiada w tym kontekście "niezły wynik", którego nie można pominąć milczeniem - bo rok i 11 miesięcy daje 4,9% służby na rzez państwa totalitarnego. Skarżący podkreślił, że Ministrowi umknęło załączone do wniosku

(k 17) orzeczenie o trwałym uszczerbku na zdrowiu 5% powstałym w związku ze służbą. Wskazał, że w aktach znajduje się informacja Komendanta Powiatowego Policji w [...] (k 56), która potwierdza i wymienia kilka - z wielu nie wymienionych - zdarzeń i czynności w trakcie służby zagrażających bezpośrednio zdrowiu i życiu. W decyzji brak jest odniesienia się organu do tych kwestii. Są to istotne i kluczowe okoliczności wzmacniające rzetelność służby skarżącego. Skarżący wskazał również na swoje liczne schorzenia powstałe w trakcie służby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga ma usprawiedliwione podstawy.

Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z uwagi wyłącznie na zgodność z prawem wydanych decyzji postanowień czy aktów administracyjnych. Sąd, zgodnie z art. 134 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, z zastrzeżeniem art. 57a.

W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanki, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, a jego przypadek nie jest "szczególnie uzasadniony".

Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19 stwierdził, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się

w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia.

Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanym wyroku).

W tym miejscu należy wskazać, że Sąd w pierwszej kolejności nie uznaje

za prawidłową ocenę długości okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa. Zdaniem Sądu służba ta miała charakter krótkotrwały o czym świadczy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym 1 rok i 11 miesięcy – długości tego okresu, jak również w stosunku proporcjonalnym długości okresu służby na rzecz totalitarnego państwa 1 rok i 11 miesięcy do całego okresu służby 30 lat, 3 miesiące i 15 dni.

Odnosząc się do stwierdzenia organu, że skarżący nie narażał życia podczas służby, należy wyjaśnić, że dla oceny rzetelności służby nie jest konieczne narażenie zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Gdyby bowiem ustawodawca zakładał odniesienie wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy kryterium wyłącznie

w stosunku do osób pełniących służbę z narażeniem zdrowia i życia, to co najmniej pominąłby zwrot "w szczególności", ustanawiając warunek sine qua non "narażenia zdrowia i życia" dla przyjęcia spełnienia kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków". Prowadzi to do wniosku, że "narażenie zdrowia i życia" nie jest niezbędne dla stwierdzenia, że funkcjonariusz pełnił służbę rzetelnie (wzorowo). Narażenie zdrowia i życia nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności. W tym miejscu warto ponadto wskazać, że skarżący w swojej skardze powołał się na informację Komendanta Powiatowego Policji w [...] (k 56), która potwierdza i wymienia kilka – z wielu nie wymienionych – zdarzeń i czynności

w trakcie służby zagrażających bezpośrednio zdrowiu i życiu. Do powyższej informacji organ w ogóle nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji, czym w ocenie Sądu naruszył art. 7 i 77 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu należy wskazać, że organ rozpatrując niniejszą sprawę powołał się na nową linię orzeczniczą prezentowaną przez NSA, którą to linię Sąd orzekający w tej sprawie w pełni popiera i akceptuje, jednak nie dokonał analizy służby zgodnie ze wskazaniami zawartymi w prezentowanych wyrokach NSA.

Na zakończenie należy odnotować, że w dniu [...] września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt III UZP 1/20, podjął uchwałę o następującej treści: Kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy i w ten sposób naruszył art. 8a

ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz art. 7, art. 77 § 1,

art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Organ będzie zobowiązany dokonać wnikliwej oceny ponad 30-letniej służby skarżącego, ocenić charakter służby oraz warunki jej pełnienia, a następnie rozważyć czy w świetle zaprezentowanej przez Sąd wykładni art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie w inny sposób.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.