Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 138/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1 pkt 3, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 151, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2022 roku sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w D. na bezczynność Wojewody w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku z dnia 10 maja 2022 r. w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku opisanego w punkcie I sentencji wyroku, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. w pozostałym zakresie skargę oddala, V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia 10 maja 2022 r. do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w P. wpłynął wniosek złożony przez E. sp. z o.o. z siedzibą w D. (zwanej dalej "Spółką" lub "Skarżącą") o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca – B. N. (ob. [...]) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączono oświadczenie podmiotu powierzającego wykonanie pracy cudzoziemcowi, dowód uiszczenia opłaty od wniosku o wydanie tego zezwolenia, kopię paszportu, kopię umowy spółki oraz pełnomocnictwo dla r. pr. Ł. B.. W dniu 16 czerwca 2022 r. Spółka złożyła korektę swojego wniosku w zakresie wysokości wynagrodzenia cudzoziemca i okresu na jaki zamierza powierzyć wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

Pismem z dnia 7 lipca 2022 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika – r.pr. Ł. B., złożyła skargę na bezczynność Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą"), podnosząc zarzuty naruszenia:

1) art. 35 § 1 i 3 w związku z art. 12 § 1 w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez:

a) niedochowanie podstawowego (maksymalnie miesięcznego) terminu na załatwienie sprawy administracyjnej skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej – zezwolenie na pracę zgodnie z wnioskiem Spółki z dnia 10 maja 2022 r.;

b) brak podjęcia jakiejkolwiek próby dochowania ustawowego terminu na rozstrzygnięcie sprawy o udzielenie zezwolenia na pracę, która nie stanowi sprawy szczególnie skomplikowanej ani wymagającej podjęcia postępowania wyjaśniającego;

2) art. 36 § 1 w związku z art. 9 k.p.a. poprzez:

a) niepoinformowanie Spółki o fakcie niezałatwienia sprawy w terminach podstawowych wynikających z art. 35 k.p.a., liczonych od dnia skutecznego doręczenia żądania do organu oraz niewskazanie Spółce przyczyn zaistniałej zwłoki w przedmiocie rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej;

b) brak wskazania (wyznaczenia) nowego terminu załatwienia sprawy administracyjnej;

3) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez pozostawanie w bezczynności w sytuacji, gdy Wojewoda winien działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zwłaszcza w sytuacji, gdy dysponuje kompletną dokumentacją niezbędną do udzielenia zezwolenia na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a na żadnym etapie postępowania administracyjnego Wojewoda nie zanegował wniosku pod kątem jego braków formalnych lub merytorycznych i nie wezwał Skarżącej do niezwłocznego uzupełnienia akt sprawy o brakującą dalszą dokumentację;

4) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, co doprowadziło do sytuacji, iż Skarżąca nie wie na jakim etapie znajduje się jej sprawa oraz kiedy w ogóle będzie możliwe uzyskanie zezwolenia na pracę, które jest warunkiem koniecznym dla możliwości rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca, dla którego Skarżąca wystąpiła o to zezwolenie;

5) art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia efektywnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego (brak koncentracji materiału dowodowego, wszechstronnej oceny materiału dowodowego) oraz do załatwienia sprawy, co doprowadziło do naruszenia zasady praworządności, interesy społecznego i słusznego interesu Skarżącej;

6) art. 6 oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez sprzeniewierzenie się wszystkim wyżej wymienionym przepisom, których niezastosowanie objawiło lekceważące podejście Wojewody wobec Skarżącej i doprowadził do naruszenia fundamentalnej zasady praworządności skutkujące wyłącznie utratą (a nie pozytywnym pogłębieniem) zaufania Skarżącej do organu władzy publicznej, który uchylił się od spełnienia obowiązku rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w terminie ustawowym.

Skarżąca podkreśliła, że w myśl art. 10a pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 620 ze zmianami, zwanej dalej "u.p.z.i.r.p.") nie stosuje się w tym przypadku art. 37 k.p.a. i nie ma potrzeby poprzedzania skargi na bezczynność ponagleniem.

Skarżąca wniosła o orzeczenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w prowadzonej sprawie oraz o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy administracyjnej z jej wniosku, w terminie siedmiu dni od daty prawomocności wyroku; przyznanie od Wojewody na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika Skarżącej oraz kosztów opłaty sądowej od wpisu i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; orzeczenie wobec Wojewody grzywny w wymiarze [...] zł w sytuacji niezastosowania się przez Wojewodę do obowiązku przekazania akt sprawy Sądowi.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono stan faktyczny. Podkreślono, że wniosek Skarżącej został złożony elektronicznie do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w dniu 10 maja 2022 r., a następnie dnia 19 maja 2022 r. nadano oryginalne dokumenty w urzędzie pocztowym. Mimo tego Wojewoda nie skontaktował się ze Skarżącą. Zdaniem skarżącej niedopuszczalnym jest to, że wniosek strony postępowania nie jest poddawany żadnej analizie – ani formalnej, ani merytorycznej. Niezwłocznie po wpłynięciu dokumentów powinna nastąpić weryfikacja kompletności akt. Są to działania typowe, powtarzalne i nieszczególnie angażujące pracowników organu.

Tymczasem skarżąca nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania, nie wezwano jej do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu, nie rozpoczęto żadnych działań. Skarżąca podkreśla, że postępowanie o wydanie zezwolenia na pracę nie jest sprawą szczególnie skomplikowaną. Nie wymaga ono prowadzenia rozbudowanego postępowania wyjaśniającego, nie jest wieloetapowe, ani złożone.

Wojewoda nie zawiadomił Skarżącej o fakcie niezałatwienia sprawy w terminie, ani nie podał nowego terminu jej zakończenia. Skarżąca przypisuje tej zwłoce charakter rażący. Nie ma usprawiedliwienia dla tego typu sytuacji, która prowadzi do lekceważenia strony postępowania i narusza ogólny interes obywateli. Również wprowadzone udogodnienia elektroniczne w rzeczywistości nie przyczyniają się do poprawy prowadzenia postępowań. Nie są one aktualizowane, przez co strona nie wie, na jakim etapie jest jej sprawa. W systemie informacyjnym pojawiły się adnotacje o wpływie wniosku i wniosku uzupełnionego, chociaż oznaczono to jako wpływ dokumentacji. Do dnia złożenia skargi nie pojawiły się żadne nowe wpisy, adnotacje, co pozwala na stwierdzenie, że w sprawie nie dzieje się nic. Materiał dowodowy nie jest koncentrowany.

Terminem załatwienia niniejszej sprawy są terminy uregulowane w przepisach k.p.a., ponieważ przepisy u.p.z.i.r.p. nie regulują żadnych terminów zakończenia postępowania. Należy więc uznać, że sprawa powinna zostać załatwiona bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca, z uwagi na konieczność prowadzenia postępowania. Zdaniem skarżącej termin ten został przekroczony, a w sprawie nie podjęto żadnych czynności zmierzających do załatwienia jej wniosku. Świadczy to o tym, że bezczynność Wojewody miała charakter rażący. Skarżąca została zlekceważona przez brak woli organu do załatwienia jej sprawy. Działania organu noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.

Motywując wniosek o przyznanie sumy pieniężnej Skarżąca podała, że wnosi jedynie o [...] zł, które ma charakter symbolicznej rekompensaty stronie ewidentnych niedogodności wynikających z wadliwie prowadzonego postępowania. Skarżąca podkreśliła, że pozostawała w stanie niepewności o rozstrzygnięcie jej sprawy. Przez cały ten okres nie było możliwości podjęcia działalności w zakresie zamierzonym, co wpływa też na sytuację budowania partnerstwa z innymi kontrahentami. Nie mogła bowiem przyjmować zleceń, ponieważ nie dysponowała wymaganym personelem. Jest świadoma kar i ryzyka jakim dotknięte jest nielegalne zatrudnianie cudzoziemców, dlatego liczyła że szybko uzyska dokumenty dla swoich pracowników.

Skarżąca wskazała, że ma wiedzę o trudnościach kadrowych urzędów wojewódzkich, jak i sytuacji związanej z pandemią koronawirusa, ale to nie zwalania organów do wywiązywania się z obowiązków ustawowych.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 14 lipca 2022 r., nr Wojewoda wydał zezwolenie typu A nr [...] na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że zwłoka w załatwieniu sprawy wynika ze stale rosnącej liczby wniosków wpływających do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w P.. Również sytuacja epidemii wirusa SARS-CoV-2 przyczynia się do utrudnień w terminowości wykonywania obowiązków.

Wojewoda podkreślił, że termin podjęcia postępowania jest zależny od ilości wpływających wniosków. Każda sprawa wymaga wnikliwego postępowania, aby uniknąć zarzutu nieważności decyzji. Termin załatwienia sprawy przesuwa się zatem względem dnia złożenia dokumentów. Ponadto w międzyczasie wybuchł konflikt w Ukrainie, co również wpłynęło na terminy załatwienia spraw.

Wojewoda nie dopatrzył się rażącej bezczynności. Cechuje ono nie tylko naruszenie terminów, nawet znaczne naruszenie. Musi istnieć zła wola organu w załatwieniu sprawy, o czym stanowią liczne przykłady z orzecznictwa. W ocenie Wojewody w niniejszej sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przez organ.

Wojewoda zwrócił uwagę, że obsada personelu urzędu często się zmienia, a jej powiększenie nie jest w całości zależne od Wojewody, ale także od organów nadrzędnych i zdolności finansów publicznych na powiększenie kadry urzędniczej. Zatrudnianie nowych pracowników nie pozostaje bez wpływu na termin rozpoznania spraw, bowiem osoby te nie mają doświadczenia. Nie bez znaczenia zdaniem Wojewody był stale utrzymujący się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stan pandemii koronawirusa, przypadający w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. Stan ten paraliżował prace i jej organizację nie tylko w administracji, ale i przełożył się na rzeczywisty termin załatwienia spraw.

Wojewoda wniósł o oddalenie wniosku w sprawie przyznania sumy pieniężnej, ponieważ skarżąca nie wykazała czy doznała jakiegoś uszczerbku (krzywdy, straty) w związku z działaniem organu.

Pismem z dnia 15 sierpnia 2022 r. pełnomocnik Skarżącej uzupełnił brak fiskalny skargi, a także odniósł się do stanowiska Wojewody przedstawionego w odpowiedzi na skargę. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko Skarżącej podniesiono, że Wojewoda próbuje uzasadnić nieterminowość załatwiania spraw od lat we wszystkich urzędach problemami kadrowymi. Sprawa z wniosku Skarżącej nie jest skomplikowana, nie wymaga podjęcia działań, które mogłyby wydłużać prowadzenie postępowania.

Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem Wojewody, że odpowiedzialność za nieterminowość załatwiania spraw można wyjaśnić stanem pandemii. Obecne restrykcje sanitarne są w zasadzie znikome (poza szpitalami). Ten stan rzeczy nie jest już w ogóle zaskakujący, a na pewno nie od dnia złożenia wniosku inicjującego postępowanie. Od lat mówi się o brakach kadrowych, ale Wojewoda nic z tym nie robi, tylko ciągle uzasadnia tym swoją zwłokę. Ponadto procedury uzyskania zezwolenia na pracę, a także udogodnienia wynikające z przepisów regulujących pomoc obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym w tym państwie, odformalizowały szereg procedur, jakie podejmuje się przy wydawaniu zezwoleń tego typu. Nie da się zatem twierdzić, że pracownicy Wojewody mają coraz więcej obowiązków. Skarżąca, jak każda strona postępowania administracyjnego ma prawo oczekiwać, że administracja publiczna będzie należycie zorganizowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania". Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wskazaną w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

Słusznie zwróciła uwagę skarżąca, że na mocy art. 10a u.p.z.i.r.p. przepisu art. 37 k.p.a. nie stosuje się w sprawach wskazanych w tym przepisie. Zakres tych spraw obejmuje wydawanie zezwolenia na pracę, o której mowa w art. 88a-88m u.p.z.i.r.p. Oznacza to, że Skarżąca nie miała obowiązku wnoszenia ponaglenia, a gdy stwierdziła, że Wojewoda przekroczył terminy ustawowe uregulowane w k.p.a., była uprawniona do wniesienia skargi na jego bezczynność.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Wojewody rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ).

Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga taka stanowi środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie organu. Sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca.

Przechodząc do badania czy w sprawie doszło do bezczynności Wojewody w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w myśl art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z.i.r.p. do zadań wojewody należy wydawanie zezwoleń na pracę, o których mowa w art. 88 ust. 1. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.p.z.i.r.p. zezwolenie na pracę jest wymagane, jeżeli cudzoziemiec wykonuje pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 88a ust. 1 i 2 u.p.z.i.r.p. zezwolenie na pracę jest wydawane na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, a w postępowaniu o wydanie, przedłużenie lub uchylenie zezwolenia na pracę cudzoziemca stroną postępowania jest wyłącznie podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi. Wskazać należy również na treść art. 88j ust. 1 u.p.z.i.r.p., w którym ustawodawca wymienia przypadki wydania decyzji o odmowie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca. Powyższe dowodzi, że w sprawach, których przedmiotem jest załatwienie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę dla cudzoziemca obowiązują terminy procesowe określone w k.p.a.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. W myśl art. 35 § 1-3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Nie można jednak z góry zakładać, że organ ma do czynienia ze sprawą szczególnie skomplikowaną i uznać, że termin na załatwienie jej wynosi dwa miesiące. Organ administracji publicznej powinien niezwłocznie przystąpić do działań zmierzających do załatwienia sprawy. Dopiero, gdyby niemożliwe okazało się dotrzymania terminu miesięcznego, wówczas organ powinien o tym fakcie powiadomić strony postępowania, wskazując jednocześnie nowy termin. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Znamienne dla Sądu jest to, że w toku postępowania administracyjnego Wojewoda nie zastosował ani razu przepisu art. 36 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest zobowiązany do każdorazowego zawiadomienia strony o fakcie niezałatwienia sprawy administracyjnej zawisłej przed nim.

W analizowanej sprawie wniosek Skarżącej z dnia 10 maja 2022 r. o udzielenie zezwolenia na pracę typu A dla obywatela [...] – B. N. wpłynął do organu i został załatwiony decyzją z dnia 14 lipca 2022 r., a więc po upływie dwóch miesięcy od daty wpływu wniosku do organu. Co więcej, w dniu złożenia skargi na bezczynność, to zaniechanie ze strony Wojewody istotnie miało miejsce, organ wydał bowiem decyzję dopiero po wniesieniu skargi do Sądu.

Z akt sprawy wynika bezspornie, że organ nie informował strony o przyczynie zwłoki oraz nie wskazał kolejnego terminu załatwienia sprawy. Niewątpliwie zatem organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku. Podkreślić należy, że po wpływie wniosku do organu, a następnie uzupełnieniu go przez stronę, nie było potrzebne podjęcie przez organ żadnych dodatkowych czynności, skoro jedyną czynnością Wojewody było wydanie decyzji. Nastąpiło to jednak z przekroczeniem terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. co świadczy o bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt II wyroku.

Jednocześnie należy wskazać, że przed rozpoznaniem przez Sąd niniejszej sprawy wniosek strony skarżącej o wydanie zezwolenia na pracę został załatwiony i zezwolenie na pracę dla B. N. zostało wydane. Oznacza to, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku należało umorzyć jako bezprzedmiotowe zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt I sentencji wyroku).

Odnosząc się do argumentacji organu należy zauważyć, że kwestie ewentualnych problemów kadrowych, dużej ilości spraw, znacznego obciążenia pracowników oraz pandemii koronawirusa i wojny w Ukrainie nie wyłączają możliwości stwierdzenia, iż organ dopuścił się bezczynności. Stan bezczynności jest bowiem sytuacją obiektywną i jest konsekwencją niepodjęcia przez organ czynności procesowych w przepisanych ustawowo terminach.

Nie oznacza to jednak, że okoliczności te nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wzrost ilości spraw do załatwienia, przy jednoczesnych brakach kadrowych musiał, w ocenie Sądu, skutkować opóźnieniami w ich rozpoznaniu. Są to obiektywne trudności, które powodują przedłużenie toczących się postępowań i nie mogą one umykać z pola widzenia przy ocenie działań Wojewody. Sąd wziął pod uwagę również sytuację epidemiologiczną w kraju, jak i konfliktu zbrojnego, co wiązało się z napływem uchodźców do Polski i zwiększoną ilością obowiązków organu.

Wobec tego w ocenie Sądu bezczynność nie miała rażącego charakteru, o czym orzeczono w pkt III wyroku. Sąd miał na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W sprawie Sąd takiego zachowania po stronie Wojewody się nie dopatrzył. Stan bezczynności nie trwał szczególnie długo, a organ wskazał na okoliczności, które wpłynęły na przekroczenie terminu załatwienia wniosku strony.

W punkcie IV wyroku, w zakresie wniosku strony o przyznanie sumy pieniężnej Sąd skargę oddalił. Skarżąca nie wskazała w jaki sposób wyceniła wysokość straty wywołanej bezczynnością. Taki obowiązek nie wynika wprawdzie wprost z przepisu prawa, to jednak aktywność Sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez Skarżącą argumentacją (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 3/18, dostępny w CBOSA). Nadto zważyć należy, że rozstrzygnięcie sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinno być w pierwszym rzędzie uwarunkowane celem skargi na przewlekłość, czy jak w niniejszej sprawie – bezczynność, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście istotne jest także dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać stronie skarżącej sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny nie podważa stanowiska, że może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na przewlekłość (bezczynność) – zdyscyplinowania organu (zob. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1163/16, dostępny w CBOSA). Środek ten jako dodatkowa sankcja o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinien być stosowany w szczególnie widocznych i zawinionych przypadkach zwłoki organu, czy też wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie takie sytuacje należy wykluczyć. W ocenie Sądu zastosowanie środków o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. nie jest celowe bowiem organ żądaną decyzję wydał, a okres jego bezczynności nie był długi, jak również Sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa. Dlatego, mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd nie uwzględnił żądania także w tym zakresie, oddalając skargę w tej części.

Reasumując powyższe, Sąd podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt II. sentencji wyroku), jednakże bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt III. sentencji wyroku). Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Skarżącej należało natomiast umorzyć, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż wniosek Skarżącej został już merytorycznie rozpoznany (pkt I. sentencji wyroku). Nie można bowiem zobowiązać organu administracji publicznej do dokonania czynności albo wydania oczekiwanego aktu, jeżeli czynność ta albo rzeczony akt zostały ostatecznie podjęte. W tym zakresie, postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. W pozostałym natomiast zakresie Sąd skargę oddalił, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. (pkt IV. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 580 zł, na co złożyło się: 100 zł – wartość wpisu stałego od skargi na bezczynność oraz 480 zł – opłata za czynności radcy prawnego reprezentującego Skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji (pkt V. sentencji wyroku).