Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1924/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, 183, 184, 188, 207 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2, 9 ust. 4a
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 3/14 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości od D. G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 3/14 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu i instancji w pkt II. orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu wyroku WSA we Wrocławiu wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. G. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w sprawie:

1) uchylenia w całości decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]

dotyczącej przyznania D. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego,

2) odmowy przyznania wyżej wymienionemu świadczeń z funduszu

alimentacyjnego, na okres świadczeniowy 2012/2013

zakwestionowaną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2012 r. przyznającą stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2012/2013, w związku z podjęciem przez matkę strony od dnia 15 maja 2012 r. zatrudnienia za granicą.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. orzekł jak wyżej.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.

Jak dalej podało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał odwołującemu się świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia, w kwocie 500,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r.

Sygn. akt I OSK 1924/14

Następnie decyzją z dnia [...] marca 2013 r. organ I instancji uchylił w całości wskazaną wyżej decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. W wyniku odwołania wniesionego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., uchyliło w całości zakwestionowaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej uchylił w całości decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. przyznającą stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, na okres świadczeniowy 2012/2013. W wyniku odwołania wniesionego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją nr [...] uchyliło w całości zakwestionowaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wznowienie postępowania nastąpiło w związku z ustaleniem, iż składając wniosek o świadczenie nie poinformowano organu, iż matka strony w roku 2012 pobierała wynagrodzenie za pracę za granicą, co w okolicznościach sprawy miało wpływ na prawo do świadczeń.

Organ I instancji w decyzji z dnia [...] sierpnia 2913r. zaznaczył iż podstawą rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego są przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz.U. z 2012r. z 2012r, poz. 1228 ze zm.). Świadczenia z funduszu przysługują osobie uprawnionej, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł ( art. 9 ust.2 ). Zgodnie z art. 3 pt.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust.3-4a. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego(ust.3). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty jeżeli dochód ten był uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego(art. 9 ust.4a).

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że w chwili ustalania uprawnień strony do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie były znane wszystkie okoliczności

Sygn. akt I OSK 1924/14

związane z sytuacją dochodową rodziny, mające istotny wpływ na prawo do wnioskowanego świadczenia. W szczególności zaś dopiero z pisemnego oświadczenia matki strony z dnia 8 lutego 2013r organ powziął wiedzę, że od maja 2012r. pracuje ona legalnie za granicą, w czerwcu 2012r. jej dochód wyniósł 1008,57 euro. Z tego też względu stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie strona nie spełniała wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia, co stanowiło podstawę do weryfikacji uprawnień w trybie wznowienia postępowania.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ ! instancji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, uprzednio gromadząc niezbędny materiał dowodowy na jego poparcie. Nie budziła wątpliwości organu odwoławczego, także dokonana w kontrolowanej decyzji wykładnia przepisów prawa.

Na powyższą decyzję D. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Zdaniem skarżącego organy dokonały wadliwej interpretacji przepisów prawa, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że w przeprowadzonym postępowaniu organy orzekające ustaliły, że ustalając dochód rodziny skarżącego w związku ze złożonym w dniu 1 października 2012 r. wnioskiem o przyznanie świadczenia nie wiedziały, że od dnia 15 maja 2012 r. matka skarżącego pracowała za granicą i pobierała z tego tytułu wynagrodzenie. O okoliczności tej organ I instancji powziął informację w dniu 8 lutego 2013 r. Ustalenie to zaś stanowiło podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., gdyż dochód z tego tytułu ma wpływ na prawo skarżącego do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przy czym sąd podkreślił, że dokonane ustalenie jest okolicznością bezsporną. W aktach sprawy znajduje się bowiem oświadczenie matki skarżącego z dnia 8 lutego 2012 r., w którym wprost ten fakt potwierdziła.

Spór w sprawie sprowadza się natomiast do kwestii sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącego w nowym stanie faktycznym. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że organy orzekające dokonały błędnych wyliczeń, naruszając w tym względzie obowiązujące przepisy prawa materialnego.

Sygn. akt I OSK 1924/14

Podkreślił nadto, że stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Jednocześnie na mocy art. 9 ust. 2 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Jak wynika z art. 2 pkt 4 i 5 ustawy, dla zdefiniowania pojęcia dochodu i dochodu rodziny ustawodawca odsyła do unormowań zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Pojęcie dochodu zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochód rodziny zaś w art. 3 pkt 2 tej ustawy. W rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny. Natomiast definicja dochodu członka rodziny zawarta została w art. 2 pkt 5a ustawy. Zgodnie z tym przepisem dochód członka rodziny -oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a.

Stosownie do ust. 3 art. 9 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W myśl zaś art. 9 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Bezsporną pozostaje wysokość dochodu osiąganego przez rodzinę skarżącego w 2011 r. Dochód ten stanowił podstawę przyznania skarżącemu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2012/2013. Faktem jest również, że matka skarżącego w maju 2012 r. podjęła zatrudnienie za granicą, z którego jak dowodzą akta sprawy, uzyskiwała wynagrodzenie do grudnia 2012 r.

O ile, w świetle powołanej wyżej regulacji prawnej, nie budzi wątpliwości kwestia dochodu utraconego z tytułu zaprzestania przez matkę skarżącego z dniem 30 listopada 2011 r. prowadzenia działalności gospodarczej, to problem powstał na tle

Sygn. akt I OSK 1924/14

wyliczeń dochodu w związku z uzyskanym przez nią w zadeklarowanym okresie zatrudnienia wynagrodzeniem.

Pojęcie "dochodu uzyskanego" wyjaśnia przepis art. 2 pkt 18 lit. c ustawy. Przepis ten stanowi, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane zdarzeniami w tym przepisie wymienionymi, w tym, uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...).

Powołane przepisy nie określają wprawdzie jednoznacznie, jakiego okresu dotyczy pojęcie uzyskania dochodu, utrwalone jest jednak stanowisko, że chodzi tu o dochody uzyskane po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczeń. Uzyskanie przez matkę skarżącego dochodu w 2012 r. dawało więc podstawę do ustalenia prawa do świadczeń w oparciu o dochód rodziny skarżącego z roku 2011, poprzedzającego okres zasiłkowy, powiększonego o dochód uzyskany w 2012 r., w czasie pobierania świadczeń przyznanych na cały okres zasiłkowy.

Sąd nie podzielił jednak sposobu liczenia dochodu rodziny uprawniającego do ustalenia prawa do świadczenia, dokonanego przez organy administracji obu instancji. Z literalnego brzmienia przepisu art. 9 ust. 4a ustawy wynika, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zastosowanie jednakże tego przepisu wprost, z pominięciem reguł wynikających z ustawy oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 9 ust. 4a ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zdaniem sądu zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód jak przewiduje to art. 9 ust.

Sygn. akt I OSK 1924/14

4a ustawy w sposób realizujący jej cele i umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do zasiłku za okres wcześniejszy.

Organy jedynie na podstawie dochodu uzyskanego przez matkę skarżącego za miesiąc czerwiec 2012 r. ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, co jest sprzeczne z wyżej przedstawioną wykładnią sposobu liczenia dochodu rodziny w związku z treścią art. 9 ust. 4a ustawy.

Skargę kasacyjną złożył organ i zaskarżając orzeczenie w całości zarzucił

naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

a mianowicie:

- naruszenie art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego niewłaściwą interpretację, polegającą na przyjęciu, że dochód uzyskany powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny, a w konsekwencji, że nie zachodziły podstawy do weryfikacji decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wniesiono o uchylenie w całości, w oparciu o art. 188 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku WSA we Wrocławiu i oddalenie skargi, zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że przepis art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest przepisem jasnym i z tego też powodu należy uznać, że taka była wyraźna wola ustawodawcy. Skoro więc z literalnego brzmienia tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, to nie można mu nadawać innych treści niż tych, które wynikają z wykładni językowej. Należy w tym miejscu zauważyć, że dokonana przez Sąd wykładnia przepisów regulujących zasady obliczania dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy miała rację bytu na gruncie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2012r., co potwierdza liczne orzecznictwo sądowo administracyjne. W orzeczeniach tych Sądy kwestionowały przyjęty przez organy administracji sposób obliczenia dochodu służący ustaleniu uprawnień do świadczeń rodzinnych oparty na § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca

Sygn. akt I OSK 1924/14

2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). Jednakże ustawodawca "widząc" potrzebę precyzyjnego unormowania powyższej kwestii od dnia 1 stycznia 2012r. wprowadził, na mocy art. 2 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz.1212), zmodyfikowane uregulowania dotyczące spornej problematyki ujmując je w art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zmiana ustawy i dodanie regulacji art. 9 ust. 4a ustawy stanowiły zatem świadomy wybór ustawodawcy. Zdaniem Kolegium powyższe zmiany w przedmiotowej ustawie wyeliminowały wskazane wyżej wątpliwości interpretacyjne co do metody obliczania dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Uwzględniając zaprezentowany sposób interpretacji przepisów prawa, stanowiący podstawę podjętego rozstrzygnięcia oraz mając na względzie ustalony stan faktyczny, za zasadne uznać należało uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2012r. przyznającej D. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jednoczesną odmowę przyznania tych świadczeń na okres świadczeniowy 2012/2013

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzuciło Sądowi Wojewódzkiemu przyjęcie w zaskarżonym wyroku błędnej wykładni art. 9 ust. 4a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228, dalej: ustawa).

W rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego nastąpiła z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Dla właściwej interpretacji art. 9 ust. 4a ustawy konieczne jest odniesienie jego treści do innych przepisów ustawy z nim powiązanych. Zgodnie z art.

Sygn. akt I OSK 1924/14

2 pkt 4 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Natomiast według art. 2 pkt 5a ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Istotne jest zwrócenie uwagi na unormowanie w przepisach art. 9 ust. 4 i ust. 4a sytuacji uzyskania dochodu przez członka rodziny z rozróżnieniem gdy następuje to w roku poprzedzającym okres świadczeniowy oraz po roku poprzedzającym okres świadczeniowy.

Mianowicie w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4). Natomiast w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a).

Zgodzić się należało z autorem skargi kasacyjnej, że zestawienie treści art. 9 ust. 4a z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie. Sąd Wojewódzki przyjmując inną wykładnię omawianego przepisu wyszedł z założenia, że dochód z jednego czy dwóch miesięcy nie może decydować o prawie do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, i na poparcie takiego stanowiska powołał szereg orzeczeń sądowych.

Sygn. akt I OSK 1924/14

Zauważyć jednak należy, że wskazany w zaskarżonym wyroku kierunek orzeczniczy ukształtowany został w poprzednim stanie prawnym. Tymczasem z szeregu przepisów ustawy w aktualnym brzmieniu, wynika, że kryterium dochodowe ujęte w skali miesiąca musi być spełnione w trakcie całego okresu świadczeniowego, tak by dochód rodziny uzyskiwany w każdym miesiącu tego okresu mieścił się w granicach określonych ustawowo, a więc by nie przekraczał kwoty 725 zł na osobę w rodzinie. Potwierdzeniem tego jest unormowanie zawarte w art. 19 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.

Z kolei art. 18 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 lipca 2013 r. o sygn. I OSK 2373/12, już zatem będące skutkiem uzyskania nowego źródła dochodu przekroczenie kryterium (725 zł) w jednym miesiącu rzutuje na prawo do świadczeń, zważywszy, że dochody uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy stanowią podstawę do ustalenia miesięcznej kwoty dochodu rodziny na cały okres świadczeniowy, przez co nowy uzyskany w trakcie tego okresu dochód wpływa jedynie na wysokość miesięcznego dochodu rodziny, nie zaś na sumę dochodów, ustaloną i wyliczoną w skali roku dla danego okresu świadczeniowego. Natomiast średnia dwunastomiesięczna z roku bazowego (roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy) jest jedynie punktem wyjścia dla ustalenia dochodu rodziny (miesięcznego) z uwzględnieniem doliczanego do niej dochodu uzyskanego i odliczanego od niej dochodu utraconego, co ustawa ujmuje jako zdarzenie jednostkowe związane z uzyskaniem przez rodzinę nowego źródła dochodu (art. 2 pkt 18) lub utratą dotychczasowego źródła dochodu (part. 2 pkt 17). Podkreślić należy, że uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jedynym miesiącu nie wpływa na prawo do świadczenia alimentacyjnego. Z treści art. 9 ust. 4a ustawy wynika, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez 1 miesiąc, doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym

Sygn. akt I OSK 1924/14

został osiągnięty. Z kolei zawarte w omawianym przepisie zastrzeżenie, zgodnie z którym dochód uzyskany po roku poprzedzającym okres świadczeniowy dolicza się do dochodu członka rodziny, pod warunkiem że jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń, zakłada doliczenie do dochodu długotrwale uzyskiwanego. Natomiast w przypadku utraty takiego dochodu, nawet gdyby do utraty doszło po 2 miesiącach jego uzyskiwania, należałoby dochód rodziny pomniejszyć o utracony dochód. Tak więc dochód uzyskany w 1 miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast uzyskany na okres dłuższy, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie organy orzekające prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepis art. 9 ust. 4a ustawy, co oznaczało, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny. Zastosowany przez organy obu instancji sposób liczenia dochodu musiał końcowo prowadzić do odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wobec stwierdzonego przekroczenia kryterium dochodowego. W takim stanie sprawy niezasadnie Sąd Wojewódzki uchylił kontrolowane decyzje. W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę i orzekł o jej oddaleniu, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania podjęto na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.