Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 735/98
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2000-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Fakt błędnej informacji udzielonej przez pracownika urzędu skarbowego /jeżeli zostanie wykazany/ może ewentualnie rodzić skutki cywilnoprawne /odszkodowawcze/, nie wpływa jednak na byt prawny zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa.

TEZY

Fakt błędnej informacji udzielonej przez pracownika urzędu skarbowego /jeżeli zostanie wykazany/ może ewentualnie rodzić skutki cywilnoprawne /odszkodowawcze/, nie wpływa jednak na byt prawny zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa.


UZASADNIENIE

W dniu 16 lutego 1998 r. Urząd Skarbowy w O. wydał decyzję skierowaną do Firmy Handlowej S. s.c. - Ryszard R., Zdzisław S., zwanej dalej skarżącą, w której ustalił - na podstawie art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiąc październik 1997 r.

Powyższa decyzja była wynikiem kontroli przeprowadzonej u skarżącej, która stwierdziła, że spółka prowadziła w okresie od dnia 22 października 1997 r. do dnia 29 października 1997 r. działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami gospodarstwa domowego bez dokonywania zgłoszenia rejestracyjnego w podatku od towarów i usług, naruszając art. 9 ww. ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. We wskazanym okresie skarżąca nie była uprawniona do otrzymywania faktur VAT, ani nie była uprawniona do stosowania obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

W związku z brakiem stosownej rejestracji - zdaniem organu podatkowego - należało ustalić dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 procent kwoty zawyżenia.

Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się zarzucając, że zaistniała sytuacja była wynikiem niewłaściwego informowania i rejestrowania podatników w Urzędzie Skarbowym w O., trwającym tam remontem i związanymi z tym określonymi trudnościami oraz nadinterpretacją przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Izba Skarbowa w K. decyzją z dnia 29 kwietnia 1998 r. utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszenie rejestracyjne zostało złożone w dniu 29 października 1997 r., o czym świadczy data wpływu do Urzędu Skarbowego oraz dokonana w tym dniu wpłata z tytułu rejestracji dla potrzeb podatku od towarów i usług. Ustalenia organu I instancji w tym zakresie są zatem prawidłowe.

Konsekwencją powyższych ustaleń jest decyzja ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowe z tytułu zawyżenia kwoty do przeniesienia na następny miesiąc. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W dniu 11 maja 1998 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga na powyższą decyzję, w której skarżąca zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 27 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w związku z art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, które to naruszenie - zdaniem skarżącej - miało wpływ na wynik sprawy i wniosła o jej uchylenie.

Skarżąca podniosła, że art. 27 ww. ustawy nie przewiduje stosowania sankcji w sytuacji, gdy podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc, a powinien wykazać kwotę zobowiązania podatkowego.

Zdaniem skarżącej zgłoszenie rejestracyjne jest dobrowolne, a w odniesieniu do podatników VAT rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej zasadą jest, iż każda konkretna opodatkowana czynność powoduje powstanie jednocześnie obowiązku ewidencyjnego wynikającego z ustawy o NIP oraz z ustawy o VAT. Mimo braku bezwzględnego obowiązku składania zgłoszenia VAT-R podatnicy mogą takie zgłoszenie złożyć. Złożone przez skarżącą wydane jej formularze należy uznać za faktyczne dokonanie zgłoszenia, a w konsekwencji należy też uznać, że skarżąca miała prawo do dokonania odliczenia podatku naliczonego od należnego.

Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia prawnego ani faktycznego, dlatego jest wadliwa.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w K. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo Izba Skarbowa podniosła, że zastosowany w sprawie art. 27 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ma odpowiednie zastosowanie również do sytuacji, gdy podatnik wykazał nadwyżkę podatku do przeniesienia na następny miesiąc.

Pozostałe zgłoszone zarzuty Izba Skarbowa uznała za bezzasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej. Kontrola ta - stosownie do art. 21 ww. ustawy - wykonywana jest pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd bada, czy organ administracji państwowej dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej i czy normę tę właściwe zinterpretował, a także czy nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione.

W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy zakwestionował prawidłowość dokonanego rozliczenia podatku od towarów i usług w związku z brakiem stosownej rejestracji.

Art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ stanowi, że podatnicy tego podatku są obowiązani, przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu, złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne.

Brak zgłoszenia rejestracyjnego powoduje sankcje określone w art. 25 ust. 3 ww. ustawy, a więc niemożność obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, bowiem skarżąca nie dopełniła obowiązku złożenia stosownej rejestracji, co obligowało organ podatkowy do wydania decyzji w trybie ww. art. 25 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej, że złożenie zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa ww. art. 9 ustawy, jest dobrowolne i nie istnieje w tym zakresie bezwzględny obowiązek, jak również, że rejestracji takiej można dokonać poprzez faktyczne zgłoszenie się do Urzędu i złożenie innych niż VAT-R druków.

Skarżąca w toku prowadzonego postępowania podkreślała, że działała w zaufaniu do organu podatkowego, a naruszenie obowiązku rejestracji było spowodowane brakiem właściwej informacji ze strony tego organu. W związku z tym podkreślić należy, że co prawda Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji państwowej określone obowiązki w tym zakresie, aby strony z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jednak zasada ta nie może być rozumiana jako obowiązek świadczenia pomocy prawnej. Nałożenie tego obowiązku nie zwalnia podatników prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek od dołożenia należytej staranności w zaznajomieniu się z przepisami prawa regulującymi ich uprawnienia i obowiązki wynikające z prowadzenia tej działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 1994 r. SA/Gd 1009/93 stwierdził, że fakt błędnej informacji udzielonej przez pracownika urzędu skarbowego /jeżeli zostanie wykazany/ może ewentualnie rodzić skutki cywilnoprawne /odszkodowawcze/, nie wpływa jednak na byt prawny zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa.

Tutejszy Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa, a tylko taka okoliczność mogłaby stanowić podstawę do jej uchylenia, zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 11 maja 1995 r, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem - należało orzec jak w sentencji.