Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 138/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, aart. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. A. i T. A. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Inne do załatwienia wniosków K. A. i T. A. zawartych w pismach z dnia [...] lipca 2017r. w części dotyczącej punktów 3, 4, 5, 6, 10, 12 i 13 w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargę oddala, IV. zasądza od Inne solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...]- zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Rozpatrywana skarga K. A. i T. A. dotyczy bezczynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu w zakresie udostępnienia informacji, którą skarżący kwalifikują jako informację publiczną.

Złożenie skargi poprzedziły następujące okoliczności.

Identycznie brzmiącymi pismami z dnia 17 lipca 2017 r. (k. 59 i 65 akt administracyjnych) K. A. i T. A., powołując się na art. 2 w zw. z art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm. – uw. Sądu, dalej "u.d.i.p."), wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu o udostępnienie im informacji obejmującej następujące dane:

1. Ile zostało odnotowanych Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych dotyczących szczepień przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenza typu b, odrze, śwince i różyczce?

2. Ile zostało odnotowanych Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych po podaniu szczepionki Engerix, Pentaxim oraz MMR i Pirorix?

3. Jaki charakter miały odnotowane Niepożądane Odczyny Poszczepienne? (ilość i rodzaje - w zakresie pytania 1 oraz 2)

4. Czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne?

5. W jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski, w oparciu o którą jest opracowywany Program Szczepień Ochronnych na dany rok?

6. Czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia, czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością? (Stwierdzenie wrodzonego lub nabytego niedoboru odporności stanowi przeciwwskazanie do szczepienia).

7. Czy rejestr Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych prowadzony przez Państwową Powiatową Inspekcję Sanitarną w Poznaniu podlega kontroli sądowej? Jeśli tak to jaki sąd jest władny, jeśli nie, to proszę o wyjaśnienie z jakiego powodu nie podlega kontroli?

8. Czy stwierdzenie ciężkiego Niepożądanego Odczynu Poszczepiennego powoduje skutki prawne (np. konieczność wycofania partii szczepionki)?

9. Z jakiej statystyki wynikają dane, którymi Państwo dysponują?

10. Od którego roku dane te są gromadzone?

11. Czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu wzywa mają charakter obowiązkowy?

12. Czy w związku z przystąpieniem Polski do UE w roku 2004 i obowiązującą w ramach Unii Europejskiej zasadą swobody przepływu osób Inspekcja Sanitarna odnotowała epidemie chorób, co do których w krajach Unii Europejskiej szczepienia są dobrowolne?

13. Wedle Światowej Organizacji Zdrowia wszczepialność na Ukrainie nie przekracza 50 %, zaś od 11 czerwca 2017 r. obywatele Ukrainy poruszają się swobodnie w ramach strefy Schengen (bez wiz) i obecnie przebywa ich na terytorium Polski blisko 1 milion: czy w związku z tym Inspekcja Sanitarna odnotowała epidemie chorób, których przymus dotyczy wśród tych obywateli lub obywateli naszego kraju?

14. Czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu jest świadomy ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, a który to problem z odnotowywaniem zauważa prof. Andrzej Zieliński (strona www.pzh.gov.pl), prof. Jacek Wysocki, dr Hanna Czajka (Neurologia i Neurochirurgia Polska 2004; 38, 1 (supl. 1): S 17-S 24) oraz dr Paweł Grzesiowski (wywiad z dnia 5 grudnia 2016 r., telewizja WP, program Tu i teraz)?

15. Czy jest Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Poznaniu znane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności?

16. Czy jest organowi wiadomo, czy w związku z działalnością Państwowego Powiatowego Inspektora w Sanitarnego w Poznaniu została skierowana już skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?

17. Podanie pełnego składu szczepionek z punktu 2.

18. Jaki skutek dla organizmu ma podanie zawartych w szczepionkach metali ciężkich oraz w jaki sposób można wykluczyć, czy dziecko nie jest uczulone na składniki szczepionki biorąc pod uwagę, że podaniu szczepionek występowały u dziecka objawy alergiczne - problemy skórne oraz przewlekły katar (te problemy mamy do dnia dzisiejszego, lekarz zalecił konsultację alergologiczną).

Wnioskodawcy wyjaśnili, że powyższe dane są im niezbędne, aby podjąć odpowiedzialną decyzję w kontekście skierowanego do nich pisma z dnia 4 lipca 2017 r. mającego na celu przymuszenie dziecka do szczepień.

Na wniosek skarżących Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu odpowiedział pismem z dnia 28 lipca 2017 r. Na wstępie przedstawił zadania Inspekcji sanitarnego dotyczące szczepień obowiązkowych powołując się na ustawę z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm. – uw. Sądu).

Odnosząc się natomiast do poszczególnych pytań K. A. i T. A. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, w odniesieniu do poszczególnych punktów, co następuje:

- co do punktów 1-2 wskazał, że informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. Nr 254 poz. 1711). Zgłoszenia niepożądanych odczynów poszczepiennych przekazywane są do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu przez lekarzy pracujących m.in. w szpitalach oraz placówkach podstawowej opieki zdrowotnej i są przesyłane na obowiązujących formularzach zgodnie ze wskazanym rozporządzeniem. Rodzic lub opiekun prawny dziecka może zgłosić niepożądane działanie preparatu szczepionkowego do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Ponadto informacje dotyczące zarejestrowanych w Polsce Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych po szczepieniu innym niż BCG według szczepionki, po której wystąpił odczyn, są dostępne na stronie internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny www.pzh.gov.pl w biuletynie "Szczepienia ochronne w Polsce" oraz na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego www.gis.gov.pl;

- co do punktów 3-4 wskazał, że odpowiedź na pytania zawarta w publikacji "Wakcynologia" (wydanie II poszerzone i aktualizowane) pod redakcja prof. dr hab. n. med. Wiesława Magdzika, prof. dr hab. n. med. Danuty Naruszewicz-Lesiuk i prof. dr hab. n. med. Andrzeja Zielińskiego, Bielsko-Biała 2007 (dalej "Wakcynologia"), w rozdziale "Niepożądane odczyny poszczepienne";

- co do punktu 5 wskazał, że odpowiedź na pytanie zawarta jest w publikacji "Wakcynologia" w rozdziale "Zakres i organizacja szczepień" oraz w "Szczepienia ochronne w Polsce- kalendarze i programy szczepień ochronnych";

- co do punktu 6 wskazał, że odpowiedź na pytanie zawarta jest w publikacji "Wakcynologia" w rozdziale "Układ odpornościowy człowieka";

- co do punktów 7-8 wskazał, że odpowiedź na pytanie zawarta jest w publikacji "Wakcynologia" w rozdziale "Niepożądane odczyny poszczepienne";

- co do punktów 9-10 wskazał, że zgłoszenia niepożądanych odczynów poszczepiennych przekazywane są do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu przez lekarzy pracujących m.in. w szpitalach oraz placówkach podstawowej opieki zdrowotnej i są przesyłane na obowiązujących formularzach zgodnie z prawem. Rodzic i opiekun prawny dziecka może zgłosić niepożądane działanie do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych;

- co do punktu 11 wskazał, że odpowiedź na pytanie zawarta jest w publikacji "Wakcynologia" w rozdziale "Programy szczepień ochronnych na świecie";

- co do punktów 12-13 wskazał, że informacje dotyczące epidemii w Polsce zawarte są na stronie Internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-Państwowego Zakładu Higieny. Portal uzyskał akredytację WHO i został dodany do listy stron internetowych, polecanych jako informujące o szczepieniach w sposób rzetelny i wiarygodny;

- co do punktu 14 wskazał, że odpowiedź na pytanie zawarta jest w publikacji "Wakcynologia" w rozdziale "Niepożądane odczyny poszczepienne";

- co do punktu 15 wskazał, że w odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowej wolności należy podkreślić, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu działa zgodnie z przewidzianymi przepisami art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1866 ze zm.), które wyznaczają zasady postępowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych;

- co do punktu 16 wskazał, że Państwowa Inspekcja Sanitarna działa na postawie obowiązujących przepisów prawa zawartych w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1866 ze zm.), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 849 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. Nr 254, poz. 1711);

- co do punktu 17 wskazał, że informacje dotyczące składu szczepionek znajdują się w ulotkach preparatów szczepionkowych, które dostępne są w przychodniach Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Dostępne są także na stronie internetowej www.urpl.gov.pl Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Biobójczych; w zakładce "Rejestr Produktów Leczniczych" dostępna jest wyszukiwarka produktów leczniczych wpisanych w Rejestr Produktów Leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz produktów leczniczych wpisanych do Wspólnotowego Rejestru Produktów Leczniczych. Nadto informacje dotyczące szczepień zawarte są na stronie internetowej Szczepienia.info, która powstała z inicjatywy Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-Państwowego Zakładu Higieny we współpracy z Polskim Towarzystwem Wakcynologii. Portal uzyskał akredytację WHO i został dodany do listy stron internetowych, polecanych jako informujące o szczepieniach w sposób rzetelny i wiarygodny. Ponadto ulotki produktów dostępne są na stronie internetowej Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz w publikacji "Wakcynologia" w rozdziale "Bezpieczeństwo szczepionek";

- co do punktu 18 wskazał, ze odpowiedź na pytania zawarta jest publikacji "Wakcynologia", w rozdziale "Adiuwanty oraz substancje konserwujące i stabilizujące zawarte w szczepionkach".

Skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia żądanej informacji publicznej wnieśli K. A. i T. A.. Zarzucili organowi naruszenie art. art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez nie udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wnieśli o zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi K. A. i T. A. wskazali, że pismem z dnia 9 czerwca 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu wezwał ich do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z tym, w celu wyjaśnienia, które ze szczepionek są najbardziej bezpieczne i po których wystąpiło najmniej niepożądanych odczynów poszczepiennych w dniu 17 lipca 2017 r. zdecydowali się oni skierować wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący między innymi zarejestrowanych powikłań poszczepiennych oraz charakteru odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych.

Odpowiadając na żądanie organ na większość z postawionych pytań odsyła do publikacji "Wakcynologia". Zdaniem skarżących w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej nie jest dopuszczalne odsyłanie wnioskodawcy do danych zamieszczonych na stronie internetowej, która nie jest stroną Biuletynu Informacji Publicznej czy też nie jest dopuszczane odsyłanie do innych publikacji, które nie stanowią Biuletynu Informacji Publicznej. Skarżący zaznaczyli, że w zakresie pytań 1 i 2 odesłano ich do stron internetowych. Ich zdaniem organ był w posiadaniu przedmiotowej informacji w stosunku do podległego mu zasięgu terytorialnego, niemniej jednak wbrew obowiązkowi nie udzielił takiej informacji, lecz odesłał do stron internetowych.

W zakresie pytań od 3 do 8, 14 i 18 organ odesłał do książki "Wakcynologia", która została ona wydana ponad 10 lat temu, tj. w 2007 r., więc zawiera nieaktualne na dzień wystosowania wniosku informacje. Co więcej, jej rozdział "Niepożądane odczyny poszczepienne", gdzie zdaniem organu miała znajdować się odpowiedź na pytanie dotyczące charakteru zgłoszonych Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych i przypadków śmiertelnych, zawiera jedynie informacje dotyczące najczęstszych możliwych objawów występujących w poważnych przypadkach w danych grupach wiekowych oraz listę niepożądanych odczynów poszczepiennych, których zgłaszanie jest zalecane przez WHO. Brak jest tam informacji na temat charakteru zaistniałych i odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych, w tym po podaniu szczepionek Engerix, Pentaxim, MMR oraz Priorix. Nie ma też informacji czy po podaniu szczepionek przeciwko wymienionym w pytaniu nr 1 chorobom były odnotowane przypadki śmiertelne czy też nie. Skarżący stwierdzili, że również co do pytań 5-8 publikacja "Wakcynologia" nie zawiera satysfakcjonujących odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu wniósł o jej oddalenie. Zakwestionował postawiony mu zarzut bezczynności. Podniósł, że ze starannością i sumiennością udzielił odpowiedzi na zadane pytania, uczynił to w terminie wskazanym w u.d.i.p. Odpowiedź była tylko w granicach posiadanych przez organ kompetencji i jego wiedzy odnośnie poruszanych zagadnień. Większość zadanych przez skarżących pytań nie dotyczyła zagadnień związanych z uprawnieniami organu dotyczących szczepień ochronnych wynikających z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie w części.

Na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. niniejsza sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym.

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 P.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu.

W myśl art. 21 in principio ustawy u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej.

Dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania takich informacji. Wprawdzie kwestie te w niniejszej sprawie nie były pomiędzy stronami sporne, ale Sąd w granicach swej kognicji był zobligowany z urzędu przeprowadzić w tym zakresie własne rozważania. Kolejną kwestią było przesądzenie, czy wniosek został wniesiony skutecznie.

Wobec tego należy wskazać, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, określają ustawy (art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji). Aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła definicję legalną "informacji publicznej", przez którą, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu. Znalazły się w nim m.in. informacje: o polityce wewnętrznej, w tym o programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c u.d.i.p.), o danych publicznych, w tym w zakresie treści i postaci dokumentów urzędowych, takich w szczególności, jak dokumentacja przebiegu i efektów kontroli (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie u.d.i.p.), a także o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.).

W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).

Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu działania tej instytucji w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2 (obejmuje to "prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska"), należy między innymi "ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie".

Na tym tle normatywnym żądane przez K. A. i T. A. dane w postaci informacji dotyczących szczepień ochronnych – jako informacje odnoszące się do realizacji zadań ustawowo przypisanych Inspekcji Sanitarnej – należało uznać (przynajmniej w odniesieniu do części z punktów wniosku – zob. niżej) za informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Wypada zauważyć, że takiej kwalifikacji wnioskowanej informacji nie kwestionował również organ, o czym świadczy jego reakcja na żądanie skarżących.

Rozważając z kolei podmiotowy aspekt sprawy należy stwierdzić, że adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne wymienione w przepisach art. 4 u.d.i.p. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny realizuje powierzone mu zadania jako "jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie". Jest zatem bez wątpienia podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej znajdującej się w jego posiadaniu.

Zasadnicze sposoby (tryby) udzielania informacji publicznej, a także ograniczenia w jej udostępnianiu, normują przepisy u.d.i.p. Na gruncie tej ustawy przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ten ostatni przepis można w dalszych uwagach pominąć, gdyż dotyczy, niewystępującej w rozpoznawanej sprawie, sytuacji udostępniania informacji za opłatą).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy należy stwierdzić, że, jak wynika z akt sprawy, skarżący wniosek datowany na 17 lipca 2017 r. w tym samym dniu nadali w dwóch identycznie brzmiących pismach za pośrednictwem Poczty Polskiej. Dotarł on do organu dnia 18 lipca 2017 r. (zob. datownik na piśmie – k. 57 i 65 akt administracyjnych).

Organ dnia 28 lipca 2017 r. sporządził, a 31 lipca 2017 r. wysłał dwa identyczne pisma, w których odpowiedział na pytania postawione przez skarżących (k. 69 i k. 73 akt administracyjnych).

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że udostępnienie żądanej informacji (abstrahując w tym miejscu od jej treści – o czym niżej) nastąpiło formalnie w ustawowym 14 dniowym terminie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje to, czy odpowiedź Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu może być, ze względu na jej treści, uznana za udzielenie informacji publicznej. Skarżący w skardze koncentrują się bowiem na wykazaniu, że organ udzielił im informacji poprzez niedopuszczalne odesłania do innych źródeł, które nie stanowią Biuletynu Informacji Publicznej w rozumieniu art. 10 ust. 1 u.d.i.p.

Sąd podziela stanowisko skarżących, jednakże nie co do wszystkich argumentów przedstawionych w uzasadnieniu skargi.

Sąd nie zgadza się ze K. A. i T. A. co do ich oceny odpowiedzi udzielonej przez organ na pytania 1 i 2. Organ opisał w jaki sposób zbierane są dane o niepożądanych odczynach poszczepiennych, a następnie wskazał, że informacje dotyczące zarejestrowanych w Polsce Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych po szczepieniu innym niż BCG według szczepionki, po której wystąpił odczyn, są dostępne na stronie internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny www.pzh.gov.pl w biuletynie "Szczepienia ochronne w Polsce" oraz na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego www.gis.gov.pl. Sąd ma na względzie, że powyższe stanowi odesłanie do innych źródeł oraz że obie witryny internetowe formalnie nie stanowią Biuletynu Informacji Publicznej (w kontekście art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Zdaniem Sądu w przypadku realizowania przez organy zadań określonych u.d.i.p. nie można jednak przyjmować – bez żadnych wyjątków – że organy nigdy nie mogą udzielać informacji przez odesłania do innych źródeł. Wszakże zasadniczym celem u.d.i.p. jest zapewnienie obywatelom informacji o sprawach publicznych, natomiast wymogi co do postaci treściowej tej informacji można traktować w sposób nieco bardziej elastyczny (oczywiście uwzględniając uwarunkowania każdej indywidualnej sprawy).

W niniejszej sprawie istotne jest po pierwsze to, że skarżący z żądaniem informacji publicznej zwrócili się do organu terenowego (w Poznaniu), którego zasadniczymi zadaniami w zakresie szczepień ochronnych są: opracowywanie programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji podmiotom leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej oraz kontrola realizacji tych programów i planów oraz ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. W punktach 1 i 2 K. A. i T. A. zwrócili się o podanie ogólnopolskich danych o odnotowanych niepożądanych odczynach poszczepiennych. Dane te są bliskie zagadnieniom zarazem medycznym jak i statystycznym. Z tego względów w ocenie Sądu odpowiedź organu na pytania 1 i 2 uznać należy za wyczerpującą. Zawierała ona bowiem precyzyjne odesłanie do publicznie dostępnych witryn internetowych jednostek takich jak Państwowy Zakład Higieny Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego (www.pzh.gov.pl), ze wskazaniem na biuletyn tegoż Zakładu "Szczepienia ochronne w Polsce" oraz Główny Inspektorat Sanitarny (www.gis.gov.pl). Podkreślić należy, że dane, do których odesłano są wiarygodne i pozostają w domenie publicznej. Co więcej, podmioty administrujące wskazane wyżej witryny internetowe (Narodowy Instytut Zdrowia Publicznej stanowi państwowy instytut naukowo-badawczy, natomiast Główna Inspekcja Sanitarna realizuje zadania Głównego Inspektora Sanitarnego) dysponują informacją o medycznych aspektach szczepień na obszarze całej Polski.

Sąd podziela stanowisko skarżących, gdy chodzi natomiast o odpowiedzi na postawione przez nich pytania, w których odesłano do publikacji "Wakcynologia". Zdaniem Sądu odpowiedzi przez odesłanie do literatury, a przy czym literatury sprzed dziesięciu lat, są niewystarczająca. Skarżący w pytaniach 3-6 zwrócili się o dane aktualne (na to wskazuje treść pytań), tymczasem organ bezrefleksyjnie powołał pozycję literatury. Można się więc zgodzić, że w odniesieniu do pytań 3-6 nie udzielono żądanej informacji.

Uzupełniająco Sąd wskazuje, że nie wyklucza całkowicie udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące informacji publicznej w formie odesłania do wiarygodnej literatury fachowej. Odesłanie takie powinno być jednak zindywidualizowane, choćby poprzez wskazanie przykładowo, że w odniesieniu do pytania "dane posiadane przez organ zostały w pełni odzwierciedlone w przywołanej pozycji literatury i są one aktualne". Treść pozycji literatury należy także wnioskodawcy udostępnić.

Zdaniem Sądu nie odpowiedziano należycie także na pytanie 10, na które to odpowiedzi w piśmie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w ogóle nie ma.

Sąd stwierdza też, że nieadekwatne są odpowiedzi na pytania 12 i 13. Organ w zakresie tych pytań odesłał do danych strony internetowej Państwowego Zakładu Higieny Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, jednakże uczynił to jedynie w sposób ogólny, bez podania zakładki strony, czy biuletynu (jak uczyniono to w odniesieniu do odpowiedzi napytania 1 i 2). Organ też słowem nie odniósł się do tego, czy wskazana witryna internetowa pozwala ustalić dane o epidemiach chorób, co do których szczepienia są w Unii Europejskiej dobrowolne. Na marginesie Sąd wyjaśnia, że jeżeli nie są gromadzone dane o chorobach z podziałem na takie, co do których szczepienia w krajach Unii Europejskiej są przymusowe i dobrowolne, należało skarżącym udzielić odpowiedzi, że dane dotyczące epidemii chorób nie są gromadzone w sposób wskazany we wniosku.

Co do pytania 13 Sąd wyjaśnia, że zawiera on w części żądanie udzielenia informacji publicznej. Organ był zobowiązany do udzielenia odpowiedzi dotyczące sytuacji epidemiologicznej w kraju, mianowicie czy po 11 czerwca 2017 r. ogłoszono epidemie chorób, co do których szczepienia w Polsce są obowiązkowe.

Co do pytań 7 i 8 Sąd stwierdził, że nie dotyczą one danych stanowiących informację publiczną. W punktach tych skarżący domagają się informacji o działaniu systemu prawa w Polsce (zakresu kontroli sądowej Inspekcji Sanitarnej oraz skutków określonych zdarzeń).

Na pytanie 9 organ odpowiedział w sposób wyczerpujący.

Podobnie nie ma charakteru informacji publicznej informacja, której skarżący żądają w punkcie 11, które dotyczą obowiązku szczepień w innych krajach Unii Europejskiej.

Nie jest informacją publiczną informacja żądana w punkcie 14, dotycząca "świadomości" organu co do ilości powikłań poszczepiennych "nieodnotowanych". Jak sami skarżący zauważają – chodzi o dane zazarejestrowane, a więc pozostające poza urzędowymi zbiorami informacji.

Na pytania 15 i 16 organ odpowiedział, choć nie obejmują informacji publicznej. Nie odnoszą się one bowiem do faktów, lecz wiedzy organów na temat orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Wnioskiem o udzielenie informacji publicznej mogą być pytania o określone fakty, o stan zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania.

Na pytanie 17 organ odpowiedział w sposób wyczerpujący. Odpowiedź w przyjętej formie jest w pełni akceptowalna z powodów odpisanych co do pytań 1 i 2.

Pytanie 18 nie dotyczyło z całą pewnością informacji publicznej. Nie jest rolą organu administracji sanitarnej udzielanie odpowiedzi na pytania z zakresu wiedzy medycznej, zwłaszcza zjawisk objętych badaniami. Uzupełniająco wskazać należy, że u.d.i.p. reguluje dostęp do informacji publicznej, która stanowi dane pewne, a nie dane o zjawiskach diagnozowanych, dopiero w przyszłości mogących mieć wpływ na realizowaną przez Państwo zapobieganie i profilaktykę w zakresie chorób.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

W sytuacji, gdy nie udzielono w istocie informacji publicznej na pytania 3, 4, 5, 6, 10, 12 i 13 Sąd postanowił zobowiązać organ do załatwienia ich wniosku w tej części.

Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Na taką ocenę miała wpływ przede wszystkim okoliczność, że organ niezwłocznie zareagował na wniosek skarżących. Dodatkowo uwzględnić należy, że organ podjął w znacznej mierze starania, aby w wyjaśnić kwestie objęte pytaniami skarżących.

Wreszcie Sąd nie uznał za zasadne wymierzać organowi grzywny. Miał przy tym na względzie postawę organu po otrzymaniu wniosku, to jest sprawne udzielenie nań odpowiedzi.

Z powyższych względów skarga została oddalona w części w jakiej objęła bezczynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu w zakresie pytań skarżących nie wymienionych w punkcie 1 wyroku oraz w zakresie w jakim dotyczyła żądania wymierzenia grzywny.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Koszty te objęły zwrot uiszczonego wpisu w wysokości [...] zł (k. 66 akt sądowych).