Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 489/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2, art. 69a w zw. z art. 69 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2018 r. Minister Sprawiedliwości (dalej też: "organ"), działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "k.p.a."), w związku z art. 69a ust. 1 i z art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r., poz. 2368 ze zm.; dalej: "p.a."), sprzeciwił się wpisowi O.K. (dalej: "skarżący") na listę aplikantów adwokackich prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] (dalej: "ORA"), dokonanemu uchwałą ORA z [...] października 2017 r.

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia.

W dniu 30 września 2017 r. skarżący przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Uchwałą nr [...] z [...] października 2017 r. Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie ustaliła pozytywny wynik skarżącego z tego egzaminu. Wnioskiem z 19 października 2017 r. skarżący zwrócił się do ORA o wpis na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...]. Do wniosku dołączył wymagane dokumenty, w tym oświadczenie z 19 października 2017 r., że przeciwko niemu toczy się jedno postępowanie karne i nie toczy się żadne postępowanie dyscyplinarne. Uchwałą z [...] października 2017 r. ORA wpisała skarżącego na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...] i ustaliła termin rozpoczęcia aplikacji od stycznia 2018 r. W uzasadnieniu tej uchwały podano, iż skarżący spełnia warunki wymienione w art. 65 pkt 1 – 3 p.a.

Powyższa uchwała ORA z [...] października 2017 r. wraz z aktami osobowymi skarżącego została przekazana do organu. Pismem z 21 listopada 2017 r. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 69 ust. 2 p.a. zwrócił do ORA ww. uchwałę wraz z aktami osobowymi, w celu uzupełnienia akt o dokumentację wyjaśniającą okoliczności prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania karnego, w szczególności o sposobie zakończenia postępowania, w tym kwalifikację prawną zarzucanego mu czynu wraz ze wskazaniem sygnatury, pod którą prowadzone jest postępowanie karne, a także o wyciąg z protokołu z posiedzenia ORA z [...] października 2017 r., na którym podjęta została uchwała o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich. Uzupełniona dokumentacja wpłynęła ponownie do organu 6 grudnia 2017 r.

Badając zgodność z prawem dokonanego wpisu organ ustalił, że przed Sądem Rejonowym [...] w [...] toczy się postępowanie karne, w którym skarżący jest oskarżony o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2017 r., poz. 2204; dalej: "k.k.").

W dniu 14 grudnia 2017 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] o nadesłanie odpisu aktu oskarżenia oraz o przesłanie informacji o toczącym się postępowaniu karnym przeciwko skarżącemu.

W dniu 21 grudnia 2017 r. z Sądu Rejonowego [...] wpłynęła kopia aktu oskarżenia, z której wynikało, że skarżący jest oskarżony o to, że w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził osobę trzecią do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2850 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do wykonywanego zawodu i funkcji radcy prawnego oraz zamiaru wywiązania się z umowy wykonania usługi prawnej przed Sądem Rejonowym w [...], tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k. k.

W dniu 27 grudnia 2017 roku do organu wpłynął wniosek skarżącego o wezwanie do złożenia wszelkich dokumentów i informacji dających Ministrowi Sprawiedliwości możliwość zbadania przesłanki z art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.a. w terminie 7 dni od dnia wezwania.

Ustalenie, iż przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o czyn z art. 286 § 1 k. k., legło u podstaw sprzeciwu organu wobec wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich prowadzoną przez ORA.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stosownie do treści art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.a., na listę aplikantów adwokackich może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Przepis ten zawiera dwie przesłanki pozytywne, od których uzależnione jest skuteczne wpisanie na listę aplikantów adwokackich. Pierwsza z nich to nieskazitelność charakteru, o której świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby, zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej. Nieskazitelność charakteru oznacza bowiem pełną wiarygodność i odpowiedzialność, całkowite zaufanie i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych podważających tę cechę nieskazitelnego charakteru. Druga przesłanka to rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, na którą składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpis. Rękojmia to również takie zachowania osoby starającej się o wpis, które świadczą o jej wiarygodności w sferze zawodowej. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy także rozumieć taki zespół cech charakteru i dotychczasowych zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, ORA przy podejmowaniu uchwały o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich, posiadając wiedzę o toczącym się postępowaniu, nie wzięła pod uwagę wszystkich przesłanek warunkujących możliwość wpisu na listę aplikantów.

Powołując się na poczynione ustalenia, organ podkreślił, iż wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie karne, w którym jest on oskarżony o to, że w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził osobę trzecią do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2850 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do wykonywanego zawodu i funkcji radcy prawnego oraz zamiaru wywiązania się z umowy wykonania usługi prawnej przed Sądem Rejonowym w [...], tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. Wniesienie aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu jest skutkiem i wynikiem zgromadzenia materiału dowodowego uprawniającego do przyjęcia uzasadnionej tezy co do możliwości popełnienia przez niego przestępstwa - w tym przypadku umyślnego przestępstwa publicznoskargowego ściganego z urzędu - w postaci oszustwa, zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 8. Akt oskarżenia przeciwko skarżącemu został pierwotnie wniesiony do Sądu Rejonowego w [...], który postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. uznał swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu [...] w [...].

Nie kwestionując funkcjonującej w polskim prawie karnym instytucji domniemania niewinności, organ zaakcentował, iż spełnienie przesłanek dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (obowiązków aplikanta adwokackiego) stawia przed kandydatem do zawodu zdecydowanie wyższe wymagania i standardy zachowań niż tylko te, które wynikają z k.k. Aplikant adwokacki powinien wykonywać swoje obowiązki ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej, przepisów prawa oraz stosując zasady etyki i wykonywania zawodu. Skierowanie przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia poddaje w wątpliwość jego nienaganny charakter i uprawdopodobnia odmienne postępowanie niż to, którym kierować winien się aplikant adwokacki. Nadużycie zaufania publicznego pokładanego w osobie aspirującej do zawodu adwokata, co zostało wykazane poprzez skierowanie aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu, organ ocenił jako przeszkodę dla należytego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Fakt, że skarżący jest oskarżonym o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. ma bowiem wpływ na ocenę nieskazitelności jego charakteru pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Już sam fakt uwikłania się skarżącego w postępowanie karne w charakterze oskarżonego podważa jego uczciwość i wiarygodność, a tym samym zaprzecza dawaniu przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.

Zdaniem organu, dotychczasowa postawa skarżącego, w tym osiągnięcie dobrych wyników w nauce oraz uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przez niego przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 oraz art. 75 ust. 2 p.a.

Organ nie uwzględnił wniosku skarżącego z 27 grudnia 2017 r. o wezwanie go do złożenia wszelkich dokumentów i informacji dających Ministrowi Sprawiedliwości możliwość zbadania przesłanki z art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.a. W tym zakresie podniósł, iż ewentualne złożenie dodatkowych dokumentów pozostawałoby bez wpływu - w zaistniałej sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego - na wynik sprawy. Przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie zmieniłoby bowiem kluczowych ustaleń w sprawie, a mianowicie, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o czyn z art. 286 § 1 k.k. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje dostateczny obraz do oceny spełnienia przez niego przesłanki zawartej w art. 65 pkt 1 p.a.

Zdaniem organu, fakt prowadzenia postępowania karnego, w którym skarżący jest oskarżony o przestępstwo popełnione z winy umyślnej, dyskwalifikuje go jako kandydata na aplikanta adwokackiego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jego odpowiedzialność i wiarygodność.

Na powyższą decyzję organu skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie art. 69a p.a. polegające na próbie wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego po upływie wskazanego w przedmiotowym przepisie terminu, przez co po upływie terminu uchwała ORA z [...] października 2017 r. stała się prawomocna, a wpis skarżącego na listę aplikantów adwokackich został dokonany; sprzeciw Ministra Sprawiedliwości był niewykonalny w dniu jego doręczenia i niewykonalność miała charakter trwały;

2) naruszenie art. 69 p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu poprzez dokonanie zwrotu akt osobowych do ORA w celu uzupełnienia, mimo że akta osobowe zawierały wszelkie wymagane dokumenty, co powoduje, że termin na zgłoszenie sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości upłynął 8 grudnia 2017 r. tj. 30 dni po otrzymaniu przez organ uchwały oraz akt osobowych;

3) naruszenie art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu poprzez dokonanie błędnego ustalenia niespełnienia przez skarżącego przesłanki określonej w przedmiotowym przepisie;

4) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez naruszenie obowiązku stania na straży praworządności, niepodjęcie z urzędu ani na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało:

5) naruszenie art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu poprzez dokonanie błędnego ustalenia niespełnienia przez skarżącego przesłanki określonej w przedmiotowym przepisie.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął poszczególne zarzuty. W szczególności podniósł, że dotychczas wielokrotnie dał świadectwo posiadania nieskazitelnego charakteru. W latach 2008-2010 skarżący był przewodniczącym M. w [...], w ramach którego przeprowadził wiele akcji charytatywnych mających na celu pomoc Polakom na Kresach znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie, w tym czasie jako stypendysta Fundacji [...] w [...] opiekował się miejscami pamięci, w tym Pomnikiem Katyńskim w [...]. W 2011 r. skarżący otrzymał dyplom uznania od Związku Polaków na Litwie za działalność na rzecz pomocy Polakom na Wileńszczyźnie, co było związane z wieloletnią działalnością charytatywną i społeczną. W 2012 r. skarżący otrzymał nagrodę im. Romana Koby od Kongresu Polaków w Szwecji za prowadzenie działalności społecznej wśród Polonii w tym kraju. W latach 2014-2015 skarżący był wolontariuszem w Klinice [...], w ramach której udzielał bezpłatnych porad prawnych osobom w trudnej sytuacji materialnej. Od 2011 r. jest także wolontariuszem w Domu Dziecka nr [...] w [...], dla którego podopiecznych cyklicznie przeprowadza zbiórki środków materialnych oraz środków finansowych na wakacje i rozwijanie pasji. Ponadto skarżący pomógł pro bono w sprawach prawnych kilkunastu osobom w trudnej sytuacji materialnej, od których otrzymał pisemne rekomendacje i podziękowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 p.a. okręgowa rada adwokacka przesyła wraz z aktami osobowymi kandydata do Ministra Sprawiedliwości w terminie 7 dni każdą uchwałę o wpisie na listę adwokatów, a w terminie 30 dni każdą uchwałę o wpisie na listę aplikantów adwokackich. Okręgowa rada adwokacka w terminie 7 dni zawiadamia Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę adwokatów, a w terminie 30 dni o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich.

W myśl art. 69 ust. 2 p.a. jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia. Z kolei stosownie do treści art. 69a p.a. wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2, bieg terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie organ skorzystał z możliwości uzupełnienia akt o dodatkowe informacje i dokumenty, przewidzianej w art. 69 ust. 2 p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2675/15, to do organu należy ocena czy i o jakie dokumenty lub informacje należy uzupełnić wniosek dla załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu nadzorczym w stosunku do postępowania przed radą adwokacką (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt administracyjno–osobowych, organ zwrócił się do ORA o uzupełnienie akt pismem z 21 listopada 2017 r. (data wpływu do ORA: 24 listopada 2017 r.), a więc po upływie 26 dni od wydania uchwały ORA o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich. Nadto przy piśmie z 6 grudnia 2017 r. ORA nadesłała organowi uzupełnione akta administracyjno–osobowe (data wpływu do organu: 6 grudnia 2017 r.), a w dniu [...] stycznia 2018 r. organ wydał zaskarżoną decyzję. Zatem i w tym przypadku nie doszło do naruszenia 30-dniowego terminu wskazanego w art. 69a p.a. W konsekwencji zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia przez organ art. 69 i art. 69a są całkowicie chybione.

W dalszej kolejności należało rozważyć, czy fakt, że skarżący jest oskarżony o popełnienie przestępstwa, ma wpływ na ocenę nieskazitelności jego charakteru pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.

Przepis art. 75 ust. 2 p.a. stanowi, że aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Według art. 65 pkt 1 - 3 p.a. na listę adwokatów może być wpisany ten, kto:

1) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

2) korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych;

3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z akt administracyjno-osobowych sprawy, przeciwko skarżącemu prowadzone jest na etapie Sądu postępowanie karne zainicjowane aktem oskarżenia skierowanym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...]. Zgodnie z treścią tego dokumentu, skarżący został oskarżony o to, że w dniu 23 sierpnia 2016 r. w [...] i w [...] gm. [...], woj. [...], w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził L.W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2850 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do wykonywanego zawodu i funkcji radcy prawnego oraz zamiaru wywiązania się z umowy wykonania usługi prawnej przed Sądem Rejonowym w [...], tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.

Zgodnie z art. 286 § 1 k.k., kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Istota opisanego wyżej przestępstwa oszustwa polega na posłużeniu się (w zamiarze bezpośrednim kierunkowym) fałszem jako czynnikiem sprawczym, który ma doprowadzić pokrzywdzonego do podjęcia niekorzystnej decyzji majątkowej.

W niniejszej sprawie bezsporny jest status skarżącego - oskarżonego o popełnienie przestępstwa oszustwa. Sąd podziela stanowisko organu, że taki status skarżącego dyskwalifikuje go jako kandydata na aplikanta adwokackiego, gdyż podważa jego wiarygodność, w rezultacie czego, skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.

Zwroty zawarte w przepisie art. 65 pkt 1 p.a. takie jak "nieskazitelny charakter" czy "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu" należą do pojęć nieostrych. W istocie nie mogą więc być zdefiniowane w sposób jednoznaczny i abstrakcyjny. Trafnie podnosi się w piśmiennictwie, że ratio legis umieszczenia takiego zwrotu w treści przepisu stanowi, aby miał on zakres możliwy do wypełnienia w konkretnym przypadku. Ukonkretnienie znaczenia przepisu przez uwzględnienie stanu faktycznego, nie zaś odczytywanie znaczenia tekstu in abstracto, należy zaś do sfery stosowania prawa (por. Interpretacja a subsumcja zwrotów niedookreślonych i nieostrych E. Łętowska; Państwo i Prawo, 7-8/2011).

Pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" zostało zdefiniowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i NSA jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Pojęcie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego będzie wykonywany prawidłowo. Składają się na nią cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać aplikantem adwokackim a w przyszłości wykonywać zawód adwokata. O nieskazitelności charakteru z kolei świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zaś postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę aplikantów adwokackich do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu, do którego aplikuje kandydat. O posiadaniu wyżej wymienionych przymiotów może świadczyć postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej, również w dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie.

Na rękojmię należytego wykonywania zawodu składają się zatem dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem (aplikantem adwokackim). Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne.

Nieskazitelność charakteru, o której mowa w omawianym przepisie jest wprawdzie pojęciem nieostrym, co oznacza, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter ocenny, jednak nieskazitelność charakteru nie jest stopniowalna (nie można być nieskazitelnym znacząco albo minimalnie).

Sąd podkreśla, iż zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego, polegającym na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących życia osobistego i zorganizowanym w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Wykonywanie zawodu zaufania publicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej, czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji (aplikacji) - vide P. Sarnecki "Pojęcie zawodu zaufania publicznego na przykładzie adwokatury", Warszawa 2000, Liber, s. 155 i nast. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (obowiązków aplikanta adwokackiego) daje ta osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana.

Jak wskazał NSA w wyroku z 2 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1840/14, przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej składających się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Tylko taka osoba może wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód adwokata.

Zdaniem składu orzekającego, nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter osoby, od której cech tych wymaga właściwa ustawa. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy. Wniesienie do Sądu aktu oskarżenia o popełnienie przez skarżącego przestępstwa przeciwko mieniu poddaje w wątpliwość jego kompetencje i profesjonalizm jako aplikanta adwokackiego, a w konsekwencji przyszłego adwokata, na którym ciąży szczególny obowiązek zachowania staranności przy wykonywaniu czynności zawodowych oraz tajemnicy zawodowej, a także dbanie o interes klienta, nie wspominając już o obowiązku przestrzegania przepisów prawa. W ocenie Sądu, toczące się aktualnie postępowanie karne przeciwko skarżącemu uzasadnia zarówno te wątpliwości, jak i sprzeciw organu. Tej oceny nie jest w stanie zmienić pozytywny wynik z egzaminu na aplikację adwokacką, a także podnoszone przez skarżącego w skardze zaangażowanie w działalność charytatywną i społeczną. Natomiast może ją zmienić prawomocny wyrok uniewinniający skarżącego od zarzucanego mu czynu, jednakże taka okoliczność nie występuje w przedmiotowej sprawie. Dlatego Sąd w składzie tu orzekającym aprobuje stanowisko organu.

Zdaniem Sądu, niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. i w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, iż organ zwrócił akta skarżącego do ORA w celu uzupełnienia ich o kwestie związane z postępowaniem karnym. Następnie sam wystąpił (pismem z 14 grudnia 2017 r.) do Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] o nadesłanie odpisu aktu oskarżenia oraz przekazanie informacji o toczącym się wobec skarżącego postępowaniu karnym. Według Sądu, organ dokonał prawidłowej subsumpcji, uznając, w oparciu o poczynione ustalenia faktycznie, iż zaistniała przesłanka negatywna wykluczająca spełnienie przez skarżącego warunku nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Ponadto organ należycie, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnił swoją decyzję.

Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów stanowi element nadzoru nad działalnością samorządu prawniczego. Analiza instytucji tego nadzoru została dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 1 grudnia 2009, sygn. akt K 4/08 (publ. OTK-A 2009/11/162). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że nadzór Ministra Sprawiedliwości uzasadniony jest potrzebą ochrony wartości konstytucyjnych takich jak ochrona praw obywateli oraz bezpieczeństwa obrotu prawnego. Ze względu na ochronę osób korzystających z pomocy prawnej świadczenie tego rodzaju pomocy nie może być pozostawione poza określoną przez ustawodawcę kontrolą jej formy i jakości przez organ władzy państwowej.

W uchwale podjętej w składzie 7 sędziów NSA z 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 3/07, stwierdzono m.in., iż Minister Sprawiedliwości podejmując decyzję o sprzeciwie, nie może wyjść poza granice informacji zawartych w przedstawionych materiałach, w tym w szczególności zawartych w aktach osobowych kandydata ubiegającego się o wpis.

Przywołane argumenty, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że w postępowaniu nadzorczym w formie podejmowanego sprzeciwu, organ nie załatwia sprawy administracyjnej inicjowanej wnioskiem o dokonanie wpisu na listę aplikantów adwokackich, albowiem rozstrzygnięcie tej sprawy należy do ustawowych kompetencji organu korporacyjnego. W postępowaniu tym Minister Sprawiedliwości działając w interesie publicznym, jako organ nadzoru, kontroluje (ocenia), czy zebrany w postępowaniu prowadzonym przed organami korporacji zawodowej materiał dowodowy, z punktu widzenia normatywnych przesłanek warunkujących dokonanie wpisu na listę aplikantów adwokackich, stanowi dostateczną faktyczną podstawę, aby wpisu tego dokonać.

W niniejszej sprawie organ zasadnie zaliczył status skarżącego jako oskarżonego o popełnienie przestępstwa oszustwa do okoliczności stanowiących przeszkodę do wpisu na listę aplikantów adwokackich. Dawanie rękojmi sprawowania funkcji aplikanta adwokackiego obejmuje bowiem szeroki zakres zachowań w sferze prywatnej i zawodowej i nie jest związany wyłącznie z okolicznością skazania za popełnienie czynu zabronionego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.