Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1790/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 7, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w K. z dnia 2 listopada 2012 r. nr [....] w przedmiocie odmowy zwrotu należności finansowych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w B wydał w dniu [...] 2011 r. decyzję Nr [...] o odmowie F. M. zwrotu kwoty 34.500,92 zł, o którą zostały pomniejszone kwoty przysługujące w związku z ponownym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2008 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 94 ust. 1 i 2 oraz art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.).

W uzasadnieniu podano, że po zwolnieniu F. M. ze służby z dniem 30 września 2003 r. wypłacono mu odprawę w kwocie 13.903,64 zł i odszkodowanie z tytułu skróconego okresu wypowiedzenia w kwocie 20.597,58 zł. Decyzję o zwolnieniu z dniem 30 września 2003 r. uchylono i następnie zwolniono F. M. ze służby z dniem 31 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2011 r. opisano wszystkie należności jakie przysługiwały F. M. w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem 31 stycznia 2008 r., które stanowiły łącznie kwotę 49.976,20 zł podając, że kwotę tę pomniejszono o kwotę 34.500,92 zł, "na którą składały się wypłacone wnioskującemu należności z tytułu pierwszego nieważnego zwolnienia ze służby wojskowej" i wypłacono kwotę 15.475,28 zł stanowiącą uzupełnienie należności.

Z powyższą decyzją nie zgodził się F. M., który w odwołaniu zarzucił m.in. wskazanie przez organ błędnej podstawy prawnej, albowiem podany art. 95 pkt 2 ustawy mówi o ekwiwalencie za urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Zdaniem odwołującego się, organ dokonał niezgodnego z art. 103 ustawy o służbie wojskowej potrącenia, które przepis ten wyraźnie precyzuje. Zarzucił, że rozliczając się z WKU otrzymał Kartę Obiegową i ani Główny Księgowy WSzW, ani Komendant WKU nie uczynili w niej żadnych adnotacji wskazujących na zobowiązania wobec WKU i WSzW.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją nr [...] z dnia [...] 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną wskazano art. 94 ust. 1 i 2 oraz art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją Nr [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2003 r. wypowiedziano F. M. stosunek służbowy z okresem wypowiedzenia do 31 maja 2004 r., a na wniosek F. M. z dnia 5 sierpnia 2003 r. skrócono okres wypowiedzenia o 8 miesięcy. Po zwolnieniu ze służby z dniem 30 września 2003 r. wypłacono F. M. odprawę, ekwiwalent za niewykorzystany urlop i odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia w łącznej kwocie 37.933,80 zł oraz 12-to miesięczne uposażenie niezależne od odprawy w wysokości 30.895,92 zł. Podano, że F. M. pobrał świadczenia emerytalne w łącznej kwocie 58.601,79 zł. Po stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2003 r. – decyzją z dnia [...] 2007 r. przyznano F. M. wyrównanie uposażenia za okres od 1 października 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. w kwocie 12.502,83 zł (oraz inne należności w łącznej kwocie 102.000,54 zł odejmując pobrane należności i świadczenia emerytalne w łącznej kwocie 89.497,71 zł). Decyzja ta w wyniku odwołania F. M. została utrzymana w mocy decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K z dnia [...] 2007 r., którą z kolei F. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Katowicach. Sąd ten w orzeczeniu z dnia 7 lipca 2008 r. uchylił decyzje organu I i II instancji.

W toku powyższego postępowania, na wniosek F. M. z dnia 27 września 2007 r. został on zwolniony ze służby wojskowej ze skróconym okresem wypowiedzenia, przy czym w związku ze zwolnieniem ze służby wyliczono należność przysługującą F. M. na kwotę 49.976,20 zł wypłacając mu tę kwotę po potrąceniu wypłaconej w 2003 r. odprawy w kwocie w kwocie 13.903,64 oraz odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia w kwocie 20.597,28 zł powołując się na notatkę sporządzoną w dniu 10 maja 2007 r.

W wyniku uchylenia decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K z dnia [...] 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2007 r. organ I instancji decyzją z dnia [...] 2008 r. przyznał F. M. wyrównanie uposażenia za okres od 1 października 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. w kwocie 58.601,79 zł, które pomniejszono o kwotę 30.895,92 zł stanowiącą świadczenie będące odpowiednikiem obecnego art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Następnie w uzasadnieniu wskazano na to, że F. M. wniósł do Sądu Rejonowego w B pozew o zapłatę przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] kwoty 34.500,92 zł i Sąd przekazał te sprawę według właściwości Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...]. Podano, że w wyniku skargi na decyzję [...] Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w G uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to orzeczenie.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia zaskarżonej odwołaniem decyzji Dowódcy JW [...] z dnia [...] 2011 r. organ II instancji stwierdził, że jest ono prawidłowe, że świadczenia będące przedmiotem niniejszego postępowania mają charakter jednorazowy, że organ II instancji w całej rozciągłości podziela argumentację organu I instancji (wskazano zapewne omyłkowo, że II instancji), że uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia stawiane przez Kodeks postępowania administracyjnego wymogi i w sposób jasny i precyzyjny zostały przedstawione uwarunkowania prawne i faktyczne. Jednocześnie przyznano, że "przytoczone w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie powodują oparcia podstawy prawnej o przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z przepisami Kodeksu pracy przewidujące możliwość potrącenia z uposażenia żołnierza zawodowego części środków na zasadach określonych w art. 91 kp".

Skargę na powyższą decyzję złożył do WSA w Krakowie F. M., który zarzucił, że w dniu zwolnienia go ze służby, tj. 31 sierpnia 2008 r. dokonano mu potrącenia kwoty 34.500, 92 zł z przysługujących mu należności naruszając tym samym art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie żołnierzy zawodowych, a nadto ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Na uzasadnienie podano, że na żądaną przez skarżącego kwotę składa się kwota 13.903,64 zł wypłacona tytułem odprawy w 2003 r. i kwota 20.597,28 zł wypłacona skarżącemu tytułem odszkodowania za osiem miesięcy od października 2003 r. do maja 2004 r. skróconego na wniosek żołnierza dziewięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia poprzedzającego zwolnienie. Podano, że po przywróceniu skarżącego do służby wojskowej wyrównano mu uposażenie za okres od 01.10.2003 r. do 31.12.2006 r. bez potrącenia wypłaconego mu powyższego odszkodowania i odprawy. Tym samym - zdaniem organu odwoławczego - wypłacone należności należało potraktować jako wypłacone zaliczkowo i skompensować je z należnościami wypłacanymi skarżącemu przy kolejnym zwolnieniu ze służby. Pokreślono, że odmowa wypłaty skarżącemu kwoty 13.903,64 zł związana jest z tym, że przysługuje mu tylko jedna odprawa, a wypłacenie żądanej kwoty 20.597,28 zł oznaczałoby, że za okres od 1 października 2003 r. do 31 maja 2004 r. żołnierz otrzymałby podwójne uposażenie, co byłoby sprzeczne z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) stanowiącego, że żołnierz zawodowy otrzymuje jedno uposażenie.

Na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. skarżący przyznał, że jego żądanie dotyczy wypłaty po raz drugi kwoty łącznie 34.500,92 zł, którą otrzymał po zwolnieniu ze służby w 2003 r. Kwota ta stanowi kwotę 13.903,64 zł, wypłaconą mu w 2003 r. tytułem odprawy, i kwotę 20.597,28 zł, wypłaconą mu także w 2003 r. jako równowartość 8 miesięcy wynagrodzenia za okres od 1 października 2003 r. do 31 maja 2004 r. Na uzasadnienie żądania wypłacenia mu po raz drugi tej kwoty skarżący podał, że nie rozumie dlaczego dokonano mu potrącenia tych kwot z należności później wyliczonych i przyznał, że otrzymał wszystkie należności związane ze zwolnieniem ze służby w 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 1119/11 uchylił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w K z dnia [...] 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności finansowych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że istota problemu nie została wyjaśniona w zaskarżonych decyzjach. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy dotknął istoty problemu, co jednak nie zastępuje wyjaśnienia treści wydanego rozstrzygnięcia i prawidłowego uzasadnienia wydanej decyzji. Sąd zwrócił uwagę na to, że przedmiotem skargi, w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 739/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji była decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania. Z tego względu przeprowadzone w uzasadnieniu tego wyroku rozważania dotyczące potrącenia należności miały charakter czysto teoretyczny, nie związany bezpośrednio z istotą niniejszej sprawy.

Podniesiono, że z wypowiedzi skarżącego zawartych w jego pismach i złożonych na rozprawie wynika, że skarżący nie kwestionuje tego, że organy administracyjne prawidłowo wyliczyły i wypłaciły mu należności związane ze zwolnieniem ze służby, a jedynie uważa, że w związku z nieprawidłowym zwolnieniem go ze służby w 2003 r. miał prawo zatrzymać wszelkie należności związane ze zwolnieniem ze służby w 2003 r. Z pism i wypowiedzi skarżącego wynika, że jego zdaniem nabył on prawo do uposażenia za pełny okres, w którym nie pełnił służby od chwili zwolnienia ze służby z dniem 30 września 2003 r. do chwili przywrócenia go do służby, w tym ponownie za okres ośmiu miesięcy od dnia 1 października 2003 r. do dnia 31 maja 2004 r., za który wynagrodzenie wcześniej otrzymał jako tzw. "odszkodowanie" w zamian za skrócenie na jego wniosek dziewięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia, a także że ponownie nabył uprawnienia do pełnych należności związanych ze zwolnieniem ze służby. Innymi słowy, skarżący – zdaniem Sądu – wiąże swoje roszczenia z treścią art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), który to przepis wskazuje na granice i zasady potrąceń dokonywanych z uposażenia żołnierza zawodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił, że rację miałby skarżący twierdząc, że potrącenia z uposażenia można dokonać tylko w ściśle wymienionych ustawowo wypadkach, jednak w niniejszej sprawie - mimo pewnego wprowadzenia w błąd przez organy obu instancji posługujące się nieprawidłowo pojęciem "potrącenia" zamiast użycia prawidłowego sformułowania "po odjęciu już wypłaconych" - w ogóle nie mamy do czynienia z kwestią "potrącenia". Wskazano, że problematykę potrącenia reguluje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) - Kodeks cywilny (k.c.) - w Tytule VIII "Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu" Księgi trzeciej zatytułowanej "Zobowiązania" i pojęcie "potrącenie" winno być rozumiane w sposób określony w przepisach tej ustawy. W podobny sposób jak kwestie potrącenia z uposażenia reguluje inna ustawa - Kodeks pracy. Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnym, ale wyłącznie ze świadczeniami należnymi, w pewnej części wypłaconymi skarżącemu wcześniej. Z tego względu posługiwanie się pojęciem "potrącenia" jest błędne, gdyż organy ustalając wysokość należnego skarżącemu uposażenia i innych należności powinny wskazać, że w pewnej części te należności pieniężne zostały już wcześniej wypłacone (w związku z decyzją o zwolnieniu ze służby, której nieważność następnie stwierdzono), a więc od kwot ustalonych należy odjąć kwoty już wypłacone, a powstała w ten sposób różnica pozostaje obecnie do wypłaty, tak więc organy powinny operować wyłącznie pojęciem "po odjęciu już wypłaconych".

Sąd zauważył, że w powyższym zakresie wielokrotnie wypowiadały się wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 980/07 (opubl. LEX nr 481231), a także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1159/10 (opubl. LEX nr 951939), w którym wskazano, że przepis art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sprawie podobnej do niniejszej w ogóle nie miał zastosowania i stwierdzono, że: "Zgodnie z ust. 1 tegoż artykułu z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Jak wyżej jednak wspomniano, omawiany stan faktyczny dotyczył stosunku służbowego a więc mającego charakter administracyjny. Instytucja potrącenia uregulowana jest natomiast w Kodeksie cywilnym w art. 498-505 i - jak zgodnie podnosi się w doktrynie i orzecznictwie - ma zasadniczo zastosowanie do należności wynikających ze stosunków cywilnoprawnych (prywatnoprawnych). Przemawia za tym treść art. 1 k.c., który ogranicza zasięg regulacji kodeksowej do tej sfery stosunków prawnych. W związku z powyższym instytucja potrącenia, uregulowana w Kodeksie cywilnym, odnosi się jedynie do wierzytelności cywilnoprawnych, a dokonanie potrącenia wierzytelności o zróżnicowanym charakterze (wierzytelności publicznoprawnych z należnością cywilnoprawną) jest możliwe, o ile przewidują to konkretne przepisy prawa. W niniejszym stanie faktycznym zatem, choć treść wydanych w tej sprawie decyzji mogłaby sugerować, że z uposażenia żołnierza zawodowego dokonano potrącenia (bo takim terminem posługiwały się organy), to w rzeczywistości nie doszło do tego rodzaju kompensacji. Na skutek stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej C.J. przyznano zwaloryzowane należności, wynikające z pełnienia zawodowej służby wojskowej a jedynie - przy ich wypłacie - odliczono od nich wysokość wypłaconych wcześniej, w związku ze zwolnieniem ze służby, świadczeń w postaci: odprawy wojskowej, ekwiwalentu za urlop i odszkodowania za urlop. W ten sposób organ odliczył dokonaną wcześniej na rzecz żołnierza wypłatę środków pieniężnych od kwoty należnego mu uposażenia." W powyższym zakresie przytoczono także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1019/09 (opubl. LEX nr 594839), w którym także stwierdzono, że w podobnej sprawie przepisy dotyczące potrąceń w ogóle nie miały zastosowania. Sąd ten podniósł, że: "Potrącenia w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego (...) dotyczą wierzytelności wzajemnie wymagalnych. W sprawie niniejszej taka sytuacja nie miała miejsca. Nadto w sprawie nie dokonano potrącenia z uposażenia żołnierza zawodowego, o czym mowa w art. 103 ustawy, choć to sugerowałoby pismo z dnia (...). W istocie bowiem w sprawie dokonano (...) wypłaty uposażenia należnego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Stwierdzenie nieważności tego wypowiedzenia spowodowało, że od daty zwolnienia należało się uposażenie, a wobec tego, że zostały wypłacone (...) świadczenia pieniężne związane ze stosunkiem służbowym, a w stosunku do należnego uposażenia były one zaniżone, organy dokonały uzupełnienia uposażenia do kwoty należnej. W takiej sytuacji odmowa wyrównania uposażenia, której domagał się (...) nie naruszała prawa, wyrównano mu bowiem należne uposażenie, zaś zadośćuczynienie jego żądaniu spowodowałoby wypłatę uposażenia w wysokości nienależnej, dwukrotnie za to samo."

WSA w Krakowie zauważył, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu. W szczególności organ nie wyjaśnił, czy organ I instancji wskazał właściwą podstawę prawną swego rozstrzygnięcia i wobec treści art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który mówi o ekwiwalencie za urlop wypoczynkowy i dodatkowy, organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego miałby on stanowić podstawę rozstrzygnięcia wydanego nie tylko przez organ I instancji, ale też przez organ odwoławczy. Tym samym – zdaniem Sądu - organ odwoławczy naruszył art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z art. 140 k.p.a.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy ograniczy ustalenie stanu faktycznego sprawy do kwestii związanych z wniesionym przez skarżącego F. M. żądaniem do Sądu Rejonowego zapłaty przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] kwoty 34.500,92 zł, albowiem sprawa dotycząca tego żądania została przekazana według właściwości do rozpatrzenia Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] i stanowi przedmiot postępowania w niniejszej sprawie. Jednocześnie organ odwoławczy pominie w swych ustaleniach wszelkie inne wątki związane ze sprawami innych żądań i należności dotyczących skarżącego F. M. Ponadto organ odwoławczy zobowiązany jest do odniesienia się do wszystkich zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu.

Decyzją z dnia 2 listopada 2012 r. Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w K utrzymał w mocy decyzję nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] 2011 r., którą odmówiono F. M. zwrotu kwoty 34.500,92 zł.

W uzasadnieniu podniesiono m.in., że F. M. w pozwie wniesionym w dniu 15 grudnia 2008 r. do Sądu Rejonowego zażądał od Jednostki Wojskowej Nr [...] zapłaty kwoty 34 500.92 zł tytułem odprawy i odszkodowania, która została mu wypłacona w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2003 r. Podstawę zwolnienia stanowiła decyzja z dnia [...] 2003 r. Nr [...]. Dowódcy Okręgu Wojskowego wypowiadająca F. M. stosunek służbowy z dziewięciomiesięcznym okresem wypowiedzenia upływającym w dniu 31 maja 2004 r. W dniu 5 sierpnia 2003 r. żołnierz złożył do Dowódcy Okręgu Wojskowego wniosek o skrócenie okresu wypowiedzenia o 8 miesięcy. Wniosek został uwzględniony i na postawie rozkazu personalnego Nr [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2003 r. zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło we wrześniu 2003 r.

Po zwolnieniu odwołujący się otrzymał m.in. odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej - 13.903,64 zł oraz odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia - 20.597,28 zł., co łącznie daje kwotę 34.500,92 zł.

F. M. wskutek stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzją Nr [...] z dnia [...] 2006 r. nieważności decyzji zwalniającej go z zawodowej służby wojskowej, został przywrócony do pełnienia zawodowej służby wojskowej, z której został ponownie zwolniony w dniu 31 stycznia 2008 r. wskutek upływu skróconego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego.

Po ponownym zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej otrzymał stosowne należności z odliczeniem ww. kwoty 34.500,92 zł, która była mu już wcześniej wypłacona w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2003 r.

Organ drugiej instancji przyjął, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe mimo częściowego podania błędnej podstawy prawnej, tj. powołania art. 95 pkt 2 pragmatyki wojskowej. Podzielił również argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że żołnierzowi przysługuje tylko jedna odprawa w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, uznając tym samym, że żądanie odwołującego się przyznania ponownej odprawy w związku z drugim zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej jest bezzasadne.

Organ podniósł, że uwzględnienie żądania wypłaty kwoty 20.597,28 zł, która została mu wypłacona w 2003 r. tytułem odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia oznaczałoby de facto, że za okres od 1 października 2003 r. do 31 maja 2004 r. otrzymałby podwójne uposażenie. W związku z przywróceniem skarżącego do zawodowej służby wojskowej wyrównano mu bowiem uposażenie za okres pozostawania poza służbą, tj. od dnia 1.10.2003 r. do 31.12.2006 r., jednak bez odliczenia wypłaconego odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia o 8 miesięcy, które zostało wypłacone w wysokości ośmiomiesięcznego uposażenia. Nieodliczenie wypłaconego odszkodowania byłoby więc sprzeczne z zasadą wyrażoną w z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 Nr 90, póz. 593 z późn. zm.), która stanowi, że z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Zatem i to żądanie organ uznał za bezzasadne. Tym samym zarzut naruszenia art. 103 pragmatyki wojskowej w ocenie organu jest bezpodstawny, gdyż w tej sprawie nie był stosowany. W kontekście powyższego uzasadnienia notatka służbowa z 10.05.2007 r., o której wspomina odwołujący się, nie stanowi podstawy rozstrzygnięcia sprawy.

Skargę na powyższą decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w K z dnia 2 listopada 2012 r. Nr [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie F. M. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie wyroku uwzględniającego jego żądanie zwrotu kwoty 34.500,92 zł.

W uzasadnieniu skargi F. M., że organ odwoławczy nie ustosunkował się do jego zarzutów, pomimo zobowiązania go do tego przez sąd administracyjny, a to do: do kwestii naruszenia ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, która nie przewiduje potrąceń dokonanych na rzecz innego płatnika, którym był WSzW K oraz do braku w oficjalnych dokumentach adnotacji o potrąceniach finansowych.

Skarżący nie zgodził się z uzasadnieniem decyzji organu odwoławczego wskazując na brak podania podstawy prawnej dotyczącej potrącenia odprawy w wysokości 13.903,64 zł oraz podnosząc, że odszkodowanie w kwocie 20.597,28 zł w momencie jego wypłaty w 2003 r. nie było uposażeniem, dlatego w tej sprawie nie ma zastosowania art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. (Dz. U. z 2010 nr 90 póz. 593 z poźn. zm.), a art. 77 ww. ustawy mówi o tym, że uposażenie i inne należności obowiązujące w dniu wypłaty nie podlegają zwrotowi.

Skarżący wskazał, że w dniu zwolnienia, tj. 30 września 2003 r. obowiązywała ustawa z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP, która również nie przewidywała zwrotu pobranych należności.

Nadto skarżący podniósł, że Sąd Okręgowy w B w uzasadnieniu wyroku dokonał oceny prawnej, jak i stanu faktycznego dotyczącego zwrotu pobranych należności. O tym, że dokonane potrącenie było bezprawne świadczy również, w ocenie skarżącego fakt, że o zapłatę kwoty 20.597,28 zł wystąpił z pozwem Wojewódzki Sztab Wojskowy w K. Sąd Rejonowy w C jak i Sąd Okręgowy w B oddalił pozew, a z uzasadnienia Sądu Okręgowego wynika, że pieniądze te nie podlegają zwrotowi.

Skarżący wskazał na możliwe nieprawidłowości w działalności księgowości w Jednostce Wojskowej [...].

W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w K wniósł o jej oddalenie. Organ w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko podnosząc, że odszkodowanie wypłacone na podstawie art. 14 ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP ma charakter uposażenia. Podkreślono, że uwzględnienie roszczenia skarżącego oznaczałoby nadmierne zrekompensowanie mu skutków nieprawidłowego zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz .1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia 2 listopada 2012 r. Nr [...] o odmowie F. M. zwrotu kwoty 34.500,92 zł.

Określone przez ustawodawcę kompetencje Sądu w fazie orzekania w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne lub postanowienia zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego, przy czym w pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461). Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w której Sąd dopatrzył się wad postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, które to wady były częściowo przedmiotem zarzutów strony skarżącej.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść odwołania F. M. z dnia 24 maja 2011 r. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w B z dnia [...] 2011 r. decyzję Nr [...]. Odwołujący się zarzucił: 1) wskazanie przez organ błędnej podstawy prawnej decyzji, tj. art. 94 ust. 1 i 2 oraz art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.); 2) niezasadne powoływanie się przez organ na notatkę służbową WKU B z dnia 10 maja 2007 r.; 3) dokonanie potrącenia niezgodnie z art. 103 ustawy o służbie wojskowej; 4) brak w Karcie Obiegowej adnotacji wskazujących na zobowiązania wobec WKU i WSzW.

Treść powyższego odwołania jest istotna ze względu na ocenę prawną i wskazówki co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 1119/11, na mocy którego uchylona została decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w K z dnia [...] 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności finansowych. Zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 1119/11 WSA w Krakowie przede wszystkim wyraził pogląd, że w niniejszej sprawie "w ogóle nie mamy do czynienia z kwestią "potrącenia" (...) nie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnym, ale wyłącznie ze świadczeniami należnymi, w pewnej części wypłaconymi skarżącemu wcześniej", a tym samym z powołaniem się na poglądy orzecznictwa przesądził o braku podstaw do stosowania w sprawie art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jednocześnie Sąd, jako istotne naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy ocenił brak odniesienia się przez organ do zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu i niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a zwłaszcza niewyjaśnienie czy i dlaczego podstawę taką stanowi art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w konsekwencji zobowiązał organ do odniesienia się do wszystkich zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu.

Analiza treści zaskarżonej decyzji wykazuje, że organ uwzględnił ocenę prawną w zakresie niedopuszczalności zastosowania w sprawie art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że w sprawie nie stosowano powyższej regulacji, jak i nie opierano się na treści notatki służbowej z dnia 10 maja 2007 r. W ten sposób odniesiono się do zrzutów odwołania dotyczących niezasadnego powoływania się przez organ na notatkę służbową WKU B z dnia 10 maja 2007 r. oraz dokonania potrącenia niezgodnie z art. 103 ustawy o służbie wojskowej.

W zaskarżonej decyzji nie wskazano jednak podstawy materialnoprawnej podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. jednym z obligatoryjnych elementów decyzji jest powołanie podstawy prawnej, a uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie przyjętej podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W zaskarżonej decyzji przytoczono jedynie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., który nie ma charakteru samoistnej podstawy materialnoprawnej. Przepis art. 138 k.p.a. określa kompetencje organu odwoławczego. Skoro utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest wynikiem ponownego rozstrzygnięcia – tym razem w drugiej instancji - sprawy administracyjnej, to konieczne jest wskazanie normy ogólnej i abstrakcyjnej, która w sprawie była indywidualizowana i konkretyzowana. W zaskarżonej decyzji nie tylko nie powołano podstawy prawnej, ale również nie wykonano wskazania Sądu wyjaśnienia podstawy prawnej. Organ ograniczył się w uzasadnieniu do stwierdzenia, że błędne jest w sprawie powoływanie się na art. 95 pkt 2 pragmatyki wojskowej oraz przyjął, że uwzględnienie żądania skarżącego byłoby sprzeczne z art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych traktując arbitralnie odszkodowanie wypłacone skarżącemu jako element uposażenia. Tymczasem z art. 71 ust. 1 ustawy wynika, że "żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie", przy czym elementy uposażenia określa art. 72 ust. 1 ustawy, a "inne należności pieniężne" wymieniono w art. 73 ust. 1 ustawy. Wśród tych innych należności pieniężnych znajdują się m.in. należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (art. 73 ust. 1 pkt 9 ustawy). Konieczne było zatem rozważenie i wyjaśnienie, czy w kontekście powyższych przepisów dopuszczalne jest w stosunku do żądań skarżącego stosowanie art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2011 r. skarżący kwestionował również dopuszczalność zastosowania w sprawie art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ – nie wykonując wskazań Sądu – nie wyjaśnił czy przepis ten miał w sprawie zastosowanie, a jeżeli tak to dlaczego i w jaki sposób zdeterminował treść podjętego rozstrzygnięcia. Nie spełnia wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. stwierdzenie, że o częściowo błędnej podstawie prawnej przytoczonej przez organ pierwszej instancji, tj. wskazanie przez ten organ na art. 95 pkt 2 pragmatyki wojskowej, skoro nie przytoczono i nie wyjaśniono podstawy zastosowanej przez organ rozpoznający sprawę w drugiej instancji.

Należy wobec powyższego stwierdzić, że organ nie tylko naruszył art. 107 § 1 i 3 k.p.a., lecz jednocześnie nie wykonał wszystkich wiążących go wskazań Sądu wyrażonych w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 1119/11. Brak powołania w sprawie podstawy materialnoprawnej i jej wyjaśnienia na gruncie stanu faktycznego sprawy jest istotnym uchybieniem procesowym nie pozwalającym na weryfikację prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia i jako takie miało wpływ na wynik sprawy. Uchybienie to jest tym bardziej istotne, gdy się zważy, że jest wynikiem nie zastosowania się przez organ do wskazań Sądu zawartych w prawomocnym wyroku wydanym w granicach niniejszej sprawy. Uchybienie to wyklucza dopuszczalność wyrażenia przez Sąd oceny prawnej w kwestii podstawy prawnej rozstrzygnięcia mającego zastosowanie w sprawie. Wyrażenie wiążącej oceny prawnej ma bowiem stanowić wynik kontroli stanowiska organu administracji publicznej a nie metodę zastępowania tego organu w rozstrzyganiu kwestii istotnych dla sprawy w przypadku uchylania się przez organ od rozstrzygnięcia tych kwestii. Organ naruszył przepisy postępowania w zakresie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności (art. 7, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.) w związku z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy zatem stwierdzić, że niewykonanie przez organy jednej z istotnych wytycznych zawartych w wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 1119/11 w kontekście całokształtu okoliczności sprawy jest uchybieniem, które bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonego rozstrzygnięcia i w tym zakresie zarzuty skarżącego zawarte w skardze z dnia 8 listopada 2012 r. okazały się uzasadnione. Należało zatem uchylić zaskarżoną decyzję. Wyżej wyrażone stanowisko powinno być przez organ potraktowane jako wskazanie co do dalszego postępowania, o jakim mowa w art. 141 § 4 i art. 153 Prawa o postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie jest uzasadnione stanowisko skarżącego o tym, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów naruszenia ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, która nie przewiduje potrąceń dokonanych na rzecz innego płatnika, którym był WSzW K oraz do braku w oficjalnych dokumentach adnotacji o potrąceniach finansowych. Zarzutu naruszenia ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych skarżący nie podnosił w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a stwierdzenie przez organ, że w sprawie nie ma zastosowania regulacja dotycząca potrąceń z uposażenia żołnierza zawodowego czynił bezprzedmiotowym analizowanie dokumentacji pod kątem adnotacji o potrąceniach finansowych.