Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2963/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
article: art. 183 § 1 i 2, art. 185 § 1, art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 21 lipca 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 377/19 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 roku Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa 1/ uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2/ zasądza od Skarbu Państwa – Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz [...] S.A. w W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [pic]


UZASADNIENIE

I OSK 2963/19

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Skarbu Państwa – Prezydenta m.st. Warszawy i uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta m.st. Warszawy, reprezentującego Skarb Państwa, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2018 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w W. (aktualnie [...] SA z siedzibą w W.) prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w W., Dzielnica [...], obręb [...], oznaczonego jako działka projektowana nr [...] o pow. 0,6530 ha (pochodząca z działki nr [...] o pow. 1,0063 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...]) i nieodpłatne nabycie prawa własności budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie oraz zatwierdzającej podział działki nr [...] z obrębu [...]. Podstawą prawną wydania decyzji były przepisy art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), dalej u.g.n., oraz § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), dalej rozporządzenie.

Organ podniósł, że z księgi wieczystej nr [...] wynika, że prawo własności działki nr [...], z której wyodrębniono działkę nr [...], zostało ujawnione na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2015 r., XVI [...], stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r. prawo własności ww. nieruchomości. Zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa działka stanowiła własności Skarbu Państwa, a tym samym spełniona została przesłanka własności państwowej.

Ponadto w dniu 5 grudnia 1990 r. zarząd nieruchomością sprawowała [...] w W., co zostało udokumentowane, zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1988 r. (grunt o powierzchni 17,9057 ha zajęty pod bocznicę kolejową).

Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy przeglądowej terenu, sporządzonej przez geodetę uprawnionego A. P. w dniu 27 lipca 2016 r., ww. decyzja z dnia [...] września 1988 r. obejmowała nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...].

Również wnioskodawca, tj. [...]SA, posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu, wykazując swoje następstwo prawne po [...]" w W.

Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta m.st. Warszawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in. że w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia w decyzji stwierdzającej uwłaszczenie państwowych i komunalnych osób prawnych ustala się cenę nieruchomości gruntowej według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. i według wartości na dzień wydania tej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano natomiast, że cena przedmiotowej nieruchomości gruntowej została ustalona na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego (upraw. Nr [...] w dniu 21 marca 2018 r. Z kolei na stronie 6 operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 21 marca 2018 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. L., w punkcie 5 "daty istotne dla wyceny" zawarta jest informacja, że datą, na którą określono i uwzględniono w wycenie stan przedmiotu wyceny, jest dzień 21 marca 2018 r. Powyższe oznaczało zdaniem skarżącego, że cena gruntu została ustalona niezgodnie z wymogiem określonym w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie podzielając argumentacji skargi odnośnie do konieczności ujęcia w decyzji uwłaszczeniowej celu użytkowania wieczystego, a także sposobu i terminu zagospodarowania nieruchomości, zgodził się z zarzutem naruszenia § 3 ust. 1 rozporządzenia. Cena nieruchomości gruntowej ustalona bowiem została przez organ w oparciu o wadliwy operat szacunkowy, który ustalił jej wartość według stanu na dzień 21 marca 2018 r., a nie na dzień 5 grudnia 1990 r. Powyższa wada operatu wzbudziła wątpliwość Sądu, czy organ w sposób prawidłowy ustalił cenę gruntu oraz wysokość opłaty rocznej. Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ wyda decyzję w oparciu o prawidłowo sporządzony operat szacunkowy.

Od ww. wyroku skargę kasacyjną wniosła [...] SA w W. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:

1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia przez uznanie, że nie został ustalony stan nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r., podczas gdy, niezależnie od daty operatu szacunkowego, stan nieruchomości pozostaje identyczny zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień wydania decyzji, co zostało prawidłowo ustalone przez organy administracji publicznej obu instancji;

2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez pominięcie, że organy administracji publicznej obu instancji ustaliły stan nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a nie wyłącznie o daty wskazane w operacie szacunkowym;

3/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 i art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przez pominięcie, że dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego podlega swobodnej ocenie dowodów organu orzekającego i jako taki mógł zostać przez organ uznany za w pełni wiarygodny i potwierdzający stan nieruchomości w dacie właściwej, pomimo wskazania innej daty w treści operatu szacunkowego;

4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez uznanie, że w sprawie niniejszej brak było podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego przez organ II instancji, podczas gdy decyzja ta odpowiada prawu;

5/ art. 151 p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi, podczas gdy istniały podstawy do jej oddalenia.

Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Jednocześnie skarżąca kasacyjnie spółka oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów, powołanych w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia w decyzji stwierdzającej uwłaszczenie państwowych i komunalnych osób prawnych ustala się cenę nieruchomości gruntowej według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. i według wartości na dzień wydania tej decyzji.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że operat szacunkowy ustalił wartość nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia wg stanu na dzień sporządzenia operatu, a więc na dzień 21 marca 2018 r., a nie wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., co oznacza, że są poważne wątpliwości, czy wartość ta została ustalona prawidłowo.

Tymczasem w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Warunkiem uwzględniania skargi jest wiec wpływ stwierdzonego naruszenia na wynik sprawy.

Ustawodawca nie sprecyzował, co należy rozumieć przez naruszenie prawa materialnego "mające wpływ na wynik sprawy". Przyjmuje się jednak, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama.

W niniejszej sprawie niewątpliwie w operacie szacunkowym rzeczoznawca, na stronie 6 operatu, podał informację, że data, na którą określono i uwzględniono w operacie stan przedmiotu wyceny to dzień 21 marca 2018 r. Tymczasem § 3 ust. 1 rozporządzenia wymaga, by wartość nieruchomości określona została według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Jednakże w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego naruszenie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Działka nr [...]będąca przedmiotem uwłaszczenia zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak w dniu 21 marca 2018 r. stanowiła bocznicę kolejową, a jej stan na przestrzeni tych lat nie uległ zmianie. Skarżąca kasacyjnie spółka zasadnie podnosi, że sam Sąd Wojewódzki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenie, że "w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy poza sporem jest, że na dzień 5 grudnia 1990 r. na przedmiotowej nieruchomości była bocznica kolejowa, który to stan do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie uległ zmianie" (str. 13 uzasadnienia). Skoro stan nieruchomości się nie zmienił, to bez znaczenia, a zatem i bez wpływu na wynik sprawy, pozostało uchybienie rzeczoznawcy majątkowego, w oparciu o które Sąd I instancji uchylił decyzje uwłaszczeniowe organów obydwu instancji. Co istotne – z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że była to jedyna podstawa uwzględnienia skargi. Sąd nie odniósł się przy tym do innych zawartych w skardze zastrzeżeń odnośnie do operatu szacunkowego, co z kolei uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. Istota sprawy nie została bowiem dostatecznie wyjaśniona, a nie jest rolą sądu kasacyjnego ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego bez jego uprzedniej kontroli przez Sąd I instancji.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.