Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 51/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 § 1 pkt 9, art. 32, art. 67 § 4 pkt 3, art. 33, art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia A. M. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] r. w przedmiocie uznania zgłoszonych zarzutów za niezasadne, utrzymał zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w mocy.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że do dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. jako właściwy wówczas organ egzekucyjny prowadził wobec majątku strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] [...] [...] Tytułami tymi objęto niezapłacony podatek akcyzowy za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę.

W toku przedmiotowego postępowania, zawiadomieniem z [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego we [...] Banku [...] Oddział w L.. Odpis zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono stronie [...] r.

Następnie, w celu wyegzekwowania należności wymienionych w pozycji 1 i 2 tytułu wykonawczego nr [...], organ egzekucyjny [...] r. dokonał zajęcia samochodu osobowego.

Dnia [...] r. do Dyrektora Izby Celnej w B. P. wpłynęło pismo strony z [...] r., uzupełnione pismem z [...] r. W treści pisma, odnosząc się do zajęcia samochodu osobowego marki [...], podatnik podniósł zarzuty niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, ze względu na fakt objęcia tego samochodu równolegle zastawem rejestrowym i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy na poczet zobowiązania zajęto już trzy nieruchomości o wartości przekraczającej wartość dochodzonych należności.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z [...] r. oddalił zarzuty z uwagi na złożenie ich z uchybieniem terminu.

Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z [...] r. uchylił w całości w trybie kontroli instancyjnej postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Na postanowienie to strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...].

Z kolei, Dyrektor Izby Celnej w B. P. postanowieniem z [...] r. (w ramach ponownego rozpoznania sprawy) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na administracyjne postępowanie egzekucyjne, z uwagi na złożenie ich z uchybieniem terminu. Na postanowienie to strona wniosła zażalenie. Postępowanie w tym przedmiocie zostało zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi przez WSA.

Dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej otrzymał od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] prawomocny wyrok z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Lu [...] uchylający zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. P. z [...] r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 1886/15 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku, złożoną przez Dyrektora Izby Skarbowej w L..

Uzasadniając wyrok z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 779/14 Sąd przyjął, że z punktu widzenia realizacji uprawnienia do złożenia zarzutu na czynności egzekucyjne przez zobowiązanego, w stosunku do którego zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia ruchomości, bez znaczenia pozostaje data doręczenia mu tytułu wykonawczego. W ocenie Sądu, termin na złożenie zarzutów, o których mowa w art. 67 § 4 pkt 3 ustawy egzekucyjnej, skierowanych przeciwko zajęciu ruchomości, należy liczyć od daty zawiadomienia zobowiązanego o dokonaniu tej czynności.

W tych okolicznościach, wystąpieniem z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego zwrócił się do wierzyciela, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego uznał zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadniony. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r.

Postanowieniem z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego uznał zgłoszone przez stronę w piśmie z [...] r. zarzuty, dotyczące zajęcia samochodu osobowego [...], za nieuzasadnione.

W wyniku rozpoznania zażalenia strony od powyższego rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, iż przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mają charakter formalny, a nie merytoryczny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. W konsekwencji o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej możemy mówić, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji w stosunku do podmiotów wskazanych w tytule wykonawczym oraz gdy przedmiotem egzekucji jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie wystąpiły tego typu przypadki. Jak słusznie bowiem zauważył w swoim ostatecznym rozstrzygnięciu w sprawie stanowiska wierzyciela Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, strona jest podmiotem, w stosunku do którego można prowadzić administracyjne postępowanie egzekucyjne, a objęte tytułami wykonawczymi nr [...], [...], [...] obowiązki (podatek akcyzowy) wynikają z decyzji ostatecznej, pozostającej w obrocie prawnym i podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej.

Według organu, na postępowanie w sprawie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej nie ma żadnego wpływu okoliczność objęcia samochodu osobowego [...] zastawem rejestrowym. Jak słusznie podkreślił wierzyciel w postanowieniu z [...] r., zgłoszony zarzut w zakresie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej powinien być zrealizowany z poszanowaniem granic instrumentu prawnego, jakim jest zarzut. Zauważyć bowiem należy, że zarzut niedopuszczalności egzekucji znajduje zastosowanie do postępowania egzekucyjnego rozumianego w całości. Natomiast argumentacja strony, związana z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej w stosunku do samochodu osobowego, wskazuje na zastosowanie innego środka zaskarżenia - skargi na czynność organu egzekucyjnego i może podlegać rozpatrzeniu wyłącznie przez właściwy organ w trybie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora.

Zajęcie samochodu osobowego marki [...] było dopuszczalnym środkiem egzekucyjnym, wymienionym w katalogu środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu samochodu osobowego [...] organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 7 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Organ zauważył, iż pomimo dokonywanych zajęć nie wyegzekwowano w całości dochodzonych od strony zaległości. W tej sytuacji nie można przyjąć, że zajęcie samochodu osobowego [...] było zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zajęty samochód pozostaje pod dozorem strony i ma ona prawo jego zwykłego użytkowania.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej strona wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. poz. 1257, z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r poz. 1314, z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] r., podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające wydanie takiego rozstrzygnięcia,

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie w sposób wyczerpujący przez organy obu instancji,

- art. 80 w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia w sprawie przez organy obu instancji bez rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym pominięcie przez organy dowodu w postaci pisma strony z dnia [...] r. wraz z załącznikami: umową ustanowienia zastawu rejestrowego na pojeździe mechanicznym z dnia [...] r. oraz aneksem z dnia [...] r.,

- art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez uznanie, że egzekucja administracyjna może być prowadzona w stosunku do samochodu objętego uprzednio zastawem rejestrowym na rzecz osoby trzeciej.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ bezzasadnie nie rozpoznał merytorycznie stawianego zarzutu. Bezzasadnie też uznał, że stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące. Nie wyjaśnił istotnej w sprawie okoliczności, że zajęty samochód jest niezbędny w prowadzeniu działalności gospodarczej i w codziennym życiu. Zobowiązany mieszka poza miastem i auto służy mu do stałej komunikacji.

Skarżący podkreślił nadto, że przed WSA [...] toczy się postępowanie dotyczące wznowienia, co może doprowadzić do eliminacji decyzji wymiarowej z obrotu. Postępowanie egzekucyjne nie powinno być zatem prowadzone.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Poparł stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił, że na rozstrzygnięcie w sprawie nie ma wpływu fakt, że w sprawie decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z [...] r., stanowiącej podstawę wystawionych tytułów wykonawczych, toczy się postępowanie wznowieniowe, skoro do czasu rozstrzygnięcia nie uzyskano jego wyniku. Podobnie, dla oceny sprawy nie ma znaczenie ustanowienie zastawu rejestrowego na zajętym pojeździe.

Organ zauważył, że egzekucja (z której ciągle nie uzyskano pełnego zaspokojenia) trwa już 15 lat. Nie sposób zatem przyjąć, że zajęcie samochodu było niecelowe. W zakresie nieruchomości zastosowano jedynie zabezpieczenie w postaci wpisu hipoteki, nie zaś zajęcie egzekucyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Jak wynika z art. 27 § 1 pkt 9 i art. 32 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W art. 67 § 4 pkt 3 u.p.e.a. wskazano, że w protokole zajęcia ruchomości powinno zostać zawarte pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów.

Zgodnie natomiast z art. 33 u.p.e.a., zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie (w punktach 1 - 10). Przepis ten wymienia enumeratywne przesłanki mogące stanowić podstawę zarzutów, a powołanie innej, niż określona w nim przyczyny nie upoważnia organu egzekucyjnego do ich rozpatrzenia. Zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a.

Zobowiązany w terminie ustawowym złożył zarzuty skierowane przeciwko zajęciu ruchomości, w trybie art. 67 § 4 pkt 3 u.p.e.a. (kwestia ta została przesądzona wyrokiem WSA [...] z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 779/14 oraz NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 1886/15). Jak wskazano w powyższych orzeczeniach, zarzuty te należy rozpatrywać i oceniać przy uwzględnieniu uregulowań zawartych w art. 33 i 34 u.p.e.a. Należy je postrzegać jako jeden środek zaskarżenia, o tym samym charakterze, rozpoznawany na tych samych zasadach, oparty o te same podstawy, bowiem ustawodawca dla zarzutów z art. 67 § 4 pkt 3 u.p.e.a. nie przewidział odrębnych zasad. Tym samym formułowane przez zobowiązanego zarzuty należy rozpatrywać na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 i 8 u.p.e.a.

Skarżący podniósł, że zajęcie w dniu [...] r. należącego do niego samochodu osobowego marki [...] nr rej [...] jest niedopuszczalne z uwagi na objęcie tego pojazdu zastawem rejestrowym, a nadto zastosowanie tego zajęcia jest zbyt uciążliwe z uwagi na inne środki podjęte przez organ egzekucyjny (zajęcie nieruchomości), jak też z uwagi na wykorzystywanie tej ruchomości w działalności gospodarczej. W skardze dodatkowo wskazał, że w związku z zamieszkiwaniem poza miastem musi posiadać środek transportu, by dojechać z dzieckiem do lekarza lub zrobić zakupy.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie (wyrok NSA z dnia 14 września 2007 r., I OSK 522/07; wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r., II FSK 407/10). Oznacza to, że zarzuty nie mogą być po upływie tego terminu skutecznie uzupełniane lub modyfikowane. Nadto zgłaszający je winien przedstawić właściwe ich uzasadnienie, nie zaś zdawać się na inicjatywę dowodową organu.

Nawiązując zatem do zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, obejmujących czynność zajęcia ruchomości, wskazać należy, że istota postępowania egzekucyjnego sprowadza się do stosowania środków egzekucyjnych, gdyż tylko ich stosowanie może doprowadzić do zrealizowania celu egzekucji. Jeśli już postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, organ egzekucyjny ma obowiązek stosować przewidziane przepisami środki egzekucyjne. Uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku jest przyczyną wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w ramach którego stosowane są środki egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne dzięki zastosowaniu odpowiednich środków egzekucyjnych przez powołane do tego organy, zmierza do realizacji obowiązku o charakterze publicznoprawnym i nie może "zastępować" postępowania zwykłego (por. art. 3 – 7 u.p.e.a.). O ile bowiem w toku postępowania jurysdykcyjnego chodzi o wydanie autorytatywnie określającego prawa i obowiązki stron aktu administracyjnego, to w postępowaniu egzekucyjnym chodzi o wykonanie tak nałożonych obowiązków (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 179). Tak zakreślony cel postępowania egzekucyjnego determinuje zakres uprawnień organów podatkowych, które zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. są wprawdzie zobligowane do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jednakże nie mogą badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dlatego też, jeżeli w chwili dokonania zajęcia, a następnie w dacie rozstrzygania zarzutów przez organ I instancji i organ odwoławczy istniała podstawa prowadzenia egzekucji (w obrocie prawnym była ostateczna decyzja wymiarowa w podatku akcyzowym), to dla rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia pozostaje fakt, że zobowiązany wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania. Jak wskazano w odpowiedzi na skargę, postępowanie wznowieniowe nie zostało jeszcze zakończone – wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1262/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego podatku akcyzowego za poszczególne miesiące [...] r. Wyrok jest prawomocny. W sprawie nie wskazano, czy w dacie orzekania przez organ w obrocie prawnym znajdowała się decyzja ostateczna w przedmiocie wznowienia (wydana po wskazanym wyroku Sądu). Na okoliczność tę nie powołał się też skarżący, enigmatycznie wskazując, że złożył wniosek o wznowienie postępowania wymiarowego. Sądowi znany jest z urzędu fakt, że skarżący wielokrotnie składał wnioski o wznowienie oparte na różnych podstawach. Sprawy w tym przedmiocie były rozstrzygane także przez sądy administracyjne (wyrok WSA [...] z dnia 18 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Lu 116/05 i oddalający skargę kasacyjną wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FSK 719/06; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 958/12 oraz wskazany już wyżej wyrok WSA [...] z dnia 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1262/15).

Nie budzi wątpliwości fakt, że stan sprawy może ulegać zmianom po wydaniu aktu lub podjęciu czynności. Konieczne jest zatem ustalenie momentu istotnego dla oceny przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Należy więc zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 133 § 3 p.p.s.a. sąd powinien orzekać o zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności, biorąc za podstawę swojej oceny stan faktyczny sprawy i przepisy prawne będące podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, istniejące w chwili wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności. Uznaje się, że reguła znajdująca się w art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika z podstawowych założeń strukturalnych i mechanizmu postępowania sądowoadministracyjnego. Przede wszystkim wynika to z określenia zakresu i konstrukcji kompetencji wojewódzkiego sądu administracyjnego. W świetle art. 1 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny rozpatruje skargi na akty lub czynności (bezczynność) organów administracji państwowej i orzeka o ich zgodności z prawem. Dokonanie takiej oceny, poprzedzające sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności lub niezgodności przedmiotu kontroli z prawem, jest możliwe tylko na podstawie stanu faktycznego, który istniał w chwili podjęcia danego aktu lub czynności i stanowił ich podstawę faktyczną (zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. V, komentarz do art. 133, LEX). Do tych właśnie aspektów orzekania przez sąd administracyjny odnoszą się także postanowienia art. 133 § 1 p.p.s.a. ab initio, zgodnie z którym "sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy". Przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu.

Także orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że w art. 133 § 1 p.p.s.a. określono moment decydujący i miarodajny dla oceny stanu prawnego i faktycznego sprawy poddanej jego kontroli. Obowiązek orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie akt sprawy oznacza nie tylko, że akta te stanowią podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Przepis ten nakłada na wojewódzki sąd administracyjny obowiązek uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji/postanowienia (zob. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1755/09, podobnie wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1733/08, wyrok NSA z dnia 25 października 206 r., sygn. akt II FSK 1155/16).

Jak wskazano, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia decyzja ostateczna, z której wynika egzekwowany obowiązek, istniała w obrocie prawnym, a zatem z tego tytułu nie można formułować zarzutu niedopuszczalności egzekucji ze względów przedmiotowych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 271/08). Zarzut ten byłby zresztą zarzutem nieterminowym, został bowiem sformułowany dopiero na etapie postępowania sądowego. Fakt ewentualnej eliminacji decyzji wymiarowej z obrotu prawnego musi być natomiast uwzględniony przez organ egzekucyjny na każdym etapie postępowania egzekucyjnego z urzędu – ma on bowiem wówczas obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Jak wskazano, celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania, w sposób przymusowy, obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem przede wszystkim skuteczne. Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a., dążenie do zrealizowania tego celu nie może jednak polegać na stosowaniu dowolnych środków, a jedynie takich, które zostały przewidziane w ustawie. Uzupełnieniem zasady stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych tylko w ustawie jest art. 7 § 2 u.p.e.a., przewidujący zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka, zwaną też zasadą najłagodniejszego środka. Zgodnie z powołanym przepisem, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego, organ prowadzący postępowania winien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym.

W niniejszej sprawie – wbrew twierdzeniu skarżącego – organ zastosował wobec niego środek egzekucyjny przewidziany ustawą (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.), a zatem prawnie dopuszczalny.

Przewidziana w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. niedopuszczalność egzekucji może wynikać wyłącznie ze względów formalnych. Musi ona wynikać wprost z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 461/10).

W niniejszej sprawie argumentem zobowiązanego podnoszonym dla uzasadnienia zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. było wskazanie na ustaloną i niesporną okoliczność, że zajęty samochód został uprzednio objęty zastawem rejestrowym. Okoliczność ta w żadnym razie nie stanowi przeszkody do zajęcia egzekucyjnego i prowadzenia egzekucji, tj. nie czyni egzekucji niedopuszczalną. Co do zasady bowiem brak przeszkód do wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji przez wierzyciela z ruchomości obciążonej zastawem na rzecz osoby trzeciej. Prawa zastawnika są nadal chronione, przy czym w wypadku uzyskania przez niego tytułu wykonawczego, może on przyłączyć się do egzekucji prowadzonej przeciwko zastawcy bez względu na to, czy jest dłużnikiem tylko rzeczowym, czy także osobistym i mocą tej czynności stać się wierzycielem egzekwującym. Nadto, na co słusznie zwrócono uwagę w sprawie, dokonanie zajęcia nie powoduje niedopuszczalności egzekucji w ogólności w niniejszej sprawie, a tylko taką okoliczność przewiduje art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Dla kwestionowania czynności egzekucyjnej przysługuje odrębny środek zaskarżenia – skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. Środki te nie mają przy tym charakteru konkurencyjnego.

Należy też wskazać, że w realiach sprawy zastosowanie wskazanego środka egzekucyjnego nie może zostać uznane za niecelowe, skoro postępowanie egzekucyjne trwa już 15 lat i nadal nie zdołano wyegzekwować kwoty należności. Deklarowana przez zobowiązanego gotowość współpracy z organem egzekucyjnym jest oczywiście istotna, niemniej dokonywane miesięcznie wpłaty są bardzo małe w kontekście wartości całego zobowiązania. W żadnym razie zatem nie powoduje to przekonania o niezasadności prowadzenia egzekucji i stosowaniu dostępnych ustawowo środków. Wbrew twierdzeniu skarżącego, organ stosuje w sprawie dostępne środki egzekucyjne w kolejności, jakie precyzuje art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawniczej (por. W. Cisowska-Sakrajda, Komentarz do art. 1 (a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji LEX 2010) kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., II FSK 1069/14 ; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2015 r. I SA/Gd 1674/14). W związku z tym, że zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych nie przyniosły zaspokojenia wierzyciela, zdecydowano o dokonaniu zajęcia ruchomości. Nie jest prawdą twierdzenie, że organ zajął w toku egzekucji nieruchomości należące do zobowiązanego – wpis hipoteki przymusowej stanowi wyłącznie zabezpieczenie należności Skarbu Państwa i nie jest tożsame z zajęciem nieruchomości w rozumieniu art. 110c u.p.e.a.

Zajęcie pojazdu należącego do zobowiązanego nie może też zostać uznane za stosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Okoliczności, które podał on w skardze (także nowe wobec tych, którymi uzasadniał zarzut w piśmie z dnia [...] r.) nie są na tyle istotne, by wpłynąć na stanowisko organów. W szczególności, pojazd znajduje się pod dozorem zobowiązanego, a to powoduje, że może on w sposób nieograniczony z niego korzystać, z wyjątkiem dysponowania jego własnością. Zabezpiecza to podstawowe potrzeby wskazywane przez skarżącego, związane z logistyką prowadzonej działalności. Miejscowość, w której zamieszkuje zobowiązany jest także skomunikowana z miastem (kursują tam autobusy, co jest wiedzą notoryjną), istnieje więc obiektywna możliwość swobodnego przemieszczania się. W zarzucie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie chodzi o zapewnienie wygody zobowiązanemu, z którego działaniem wiąże się powstanie egzekwowanej zaległości. Jest on uzasadniony jedynie wówczas, gdy z zastosowaniem środka wiąże się obiektywna, trudna do przezwyciężenia dolegliwość, niewspółmierna do celu, jakiemu ma służyć zajęcie.

Nie znajdując zatem usprawiedliwienia dla stawianych zarzutów skargi, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 k.p.a. w zw z art. 18 u.p.e.a. W niniejszej sprawie okoliczności stanu faktycznego nie były przedmiotem sporu. Przedmiot ten stanowiła ocena tych faktów w świetle obowiązujących przepisów prawnych. Jak już wyżej wskazano, zakres tej oceny wyznaczył sam zobowiązany, bowiem zarówno organy, jak i Sąd są związane granicami zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Skarżący był też obowiązany właściwie uzasadnić zgłoszony zarzut. Każda ze wskazanych przez niego okoliczności była oceniona przez organ, w tym również – wbrew twierdzeniu skarżącego – nie pominięto jego twierdzenia wspartego dokumentem, iż pojazd był obciążony zastawem rejestrowym. Organ odwoławczy rozpoznał sprawę na nowo, stąd zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 u.p.e.a.) jest bezprzedmiotowy. Jakkolwiek organ uzyskał uprzednie stanowisko wierzyciela w sprawie, to jednak wypowiedział się on wyłącznie co do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., zaś wobec zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazał, że zostanie on rozpoznany zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. Nie sposób zatem uznać, iżby organ uchylił się od rozpoznania zarzutu, czując się w tym zakresie związanym stanowiskiem wierzyciela.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.