Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 745/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędziowie: Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Protokolant: Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych i umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych kosztów postępowania; III. określa, że wymienione w punkcie I decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej we W. – po rozpatrzeniu odwołania "A" sp. z o.o., z siedzibą w K., od wydanej we wznowionym postępowaniu decyzji tego organu z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]), uchylającej w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2009 r. (nr [...]) udzielającą spółce zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 167 punktach gier zlokalizowanych na terenie Województwa D. – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

Z ustaleń organów celnych wynika, że na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2009 r. spółka, uzyskała zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 167 punktach gier na terenie Województwa D.

W kwietniu 2009 r. do Dyrektora Izby Skarbowej wpłynęły informacje, że umowy dotyczące punktów prowadzonej działalności, nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Właściciele lokali A. G. i A. S. zaprzeczyli bowiem, że podpisali te umowy. Do organu wpłynęła też informacja o zawiadomieniu Prokuratury Okręgowej we W. przez A. G. o popełnieniu przestępstwa.

Dyrektor Izby Skarbowej – powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 147 k.p.a. – wznowił z urzędu postępowanie w sprawie wydania wspomnianego zezwolenia (postanowienie z dnia [...] maja 2009 r., [...]).

W postępowaniu tym spółka wyjaśniła, że umowę z A. S., właścicielką lokalu przy ul. [...] we W., podpisał prokurent, pozostawiając ją stronie w celu zapoznania się z warunkami umowy oraz zwrócenia spółce po podpisaniu.

Organ ustalił, że w dokumentacji, będącej podstawą wydania spółce zezwolenia, znajduje się pięć umów wadliwych prawnie. A. B., M. S. oraz A. G. nie prowadzili i nie prowadzą działalności gospodarczej pod adresami wynikającymi z umów najmu załączonymi do wniosku.

Umowa najmu z dnia [...] października 2008 r., zawarta pomiędzy J. K. a spółką, okazała się natomiast dokumentem podpisanym przez osobę nieznaną.

Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków – pracowników Spółki, trzech domniemanych kontrahentów spółki, a także innych jej kontrahentów, gdyby organ zakwestionował zawarte z nimi umowy najmu. Przedmiotem zeznań miały być wszystkie okoliczności zawarcia umowy, prowadzonych negocjacji oraz udzielenia spółce pozwolenia na wstawienie do lokali automatów o niskich wygranych.

A. S. i A. B. podtrzymały oświadczenia, że takich umów ze spółką nigdy nie podpisywały. A. B. oświadczyła, że we wszystkich umowach najmu podano błędnie jej numer NIP. A. G. i M. S. nie zostali przesłuchani, albowiem – mimo wezwania – nie stawili się w siedzibie organu. Spółka oświadczyła, że nie mogła skontaktować się z J. K.

Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków S, M,, M, T,, M, S, i A, G. Stwierdził przy tym, że przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków S. M. i M. T. nie przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, ponieważ byli to pracownicy spółki, którzy nie zawierali umów w imieniu pracodawcy.

Wobec dokonanych ustaleń faktycznych organ postanowił zrezygnować z przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków A. G. i M. S., uznając że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.

Wskutek wejścia w życie w dniu 31 października 2009 r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), przenoszącej na organy celne zadania organów podatkowych z ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) sprawę przekazano [...] października 2009 r. Izbie Celnej we W.

W dniu [...] kwietnia 2010 r. pełnomocnik spółki zwrócił się ponownie do organu o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków S. M., M. S., A. G., A. B. i A. S. Wniósł też o wykreślenie z zezwolenia 15 punktów gier na automatach o niskich wygranych.

Organ, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z przesłuchania świadków stwierdzając, że przeprowadzenie tych dowodów nie przyczyni się do wyjaśnienia sprawy.

W takiej sytuacji Dyrektor Izby Celnej we W., decyzją z dnia [...] maja 2010 r., uchylił w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2009 r., udzielającą spółce zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 167 punktach gier zlokalizowanych na terenie Województwa D. Ze względu na fakt, że od [...] stycznia 2010 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia [...] listopada 2009 r. o grach hazardowych, Dyrektor Izby Celnej – powołując się na unormowanie zawarte w art. 129 ust. 2 tej ustawy – umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie Województwa D.

W toku postępowania odwoławczego od wymienionej decyzji spółka wystąpiła o przeprowadzenie dowodu z zeznań S. M., K. Ś. (pełnomocnika zarządu spółki) oraz M. T.. Ustalenie okoliczności podpisania umów miało potwierdzić twierdzenia spółki o jej działaniu w sprawie wyłącznie w dobrej wierze. Spółka wnioskowała także o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa powołanego w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Apelacyjną w B. na okoliczność stwierdzenia, czy umowy najmu lokali zostały sfałszowane. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.

Spółka wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w B. pod sygn. [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił zawieszenia postępowania, co zostało podtrzymane w postanowieniu Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2011 r.

Ponadto, w dniu [...] grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej włączył do akt sprawy protokoły przesłuchania w charakterze podejrzanych: K. Z. oraz A. R. D., będące załącznikami do prowadzonego postępowania Prokuratury Apelacyjnej w B. o nr [...].

Organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2010 r.

Wskutek zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r., Sąd oddalił skargę spółki (wyrok z dnia [...] września 2011 r., III SA/Wr 300/11).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że w dniu [...] października 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, które przeniosła na organy celne dotychczasowe zadania organów podatkowych wynikające z ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy organem właściwym do prowadzenia całego postępowania wznowieniowego został Dyrektor Izby Celnej, nie zaś – jak twierdziła strona skarżąca – minister właściwy do spraw finansów publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że w toku postępowania wznowieniowego, w dniu [...] stycznia 2010 r., weszła w życie ustawa o grach hazardowych, utraciła zaś moc ustawa o grach i zakładach wzajemnych. W konsekwencji – zdaniem Sądu – od dnia [...] stycznia 2010 r. postępowanie powinno być prowadzone na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, tak jak to przewiduje art. 8 w zw. z art. 118 ustawy o grach hazardowych.

W ocenie Sądu, organ prowadzący postępowanie prawidłowo określił podstawę prawną, przesłanki wszczęcia i zakończenia postępowania wznowieniowego. Uzyskane wstępnie informacje o wadliwości umów zawieranych przez spółkę organ ten właściwie zakwalifikował jako istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które wyszły na jaw po jej wydaniu, a nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jeżeli nawet kwalifikacja prawna wszystkich informacji uzyskanych od osób zaprzeczających, że podpisały umowy, może budzić wątpliwości, to bezsprzecznie dokonanie ustaleń o nieprowadzeniu działalności gospodarczej przez osoby będące stronami umów najmu lokali ze spółką, pod adresami wskazanymi w umowach, czy stwierdzone nieistnienie wskazanych w umowach lokali użytkowych, należy zakwalifikować jako nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniające wszczęcie, prowadzenie oraz zakończenie merytorycznym rozstrzygnięciem wznowionego postępowania. Według Sądu – mimo występującego w sprawie aspektu karnoprawnego w ustalonym stanie faktycznym, który wypełnia dyspozycję art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – organy orzekające nie były zobowiązane do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. przy wznowieniu postępowania, a następnie art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym organ, kończąc wznowione postępowanie, prawidłowo jako podstawę wznowienia przyjął art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, postępowanie dowodowe było prowadzone w sposób umożliwiający czynny udział w nim spółki, zgodnie z zasadami proceduralnymi regulującymi postępowanie dowodowe. Organy podejmowały także wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Wprawdzie organ podatkowy odrzucał wnioski dowodowe strony, ale były one – zdaniem Sądu – ogólnie sformułowane, dotyczyły uwzględnienia w postępowaniu aspektów karnoprawnych sprawy oraz zmierzały do zdjęcia ze spółki odpowiedzialności za stwierdzone uchybienia. W tym zakresie Sąd zauważył, że powoływanie się przez stronę na stany świadomości, dobrą wiarę czy błędy osób reprezentujących spółkę jest pozbawione znaczenia na gruncie prawa administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wznowienie postępowania i uchylenie dotychczasowej decyzji powoduje powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Organy orzekające rozpatrywały więc od początku we wznowionym postępowaniu sprawę wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 167 punktach gier na terenie województwa d. W chwili ponownego rozstrzygania tej sprawy obowiązywały już przepisy ustawy o grach hazardowych nieprzewidujące wydawania takich zezwoleń. Dlatego też organ obowiązany był do zastosowania art. 129 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, a więc do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej spółki, Naczelny Sąd Administracyjny, orzeczeniem z dnia 20 czerwca 2013 r. (II GSK 2434/11) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r. (III SA/Wr 300/11) i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione.

Nietrafny jest zarzut spółki, kwestionujący stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że właściwe do rozpoznania tej sprawy były organy celne i miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem ocenił, że chociaż w czasie wznowienia postępowania organem właściwym był dyrektor izby skarbowej i miały zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak na skutek zmiany unormowań, które weszły w życie w toku wznowionego postępowania zadania w zakresie gier i zakładów wzajemnych, które dotychczas wykonywały organy skarbowe, przejęły organy służby celnej, a do postępowań w tych sprawach stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej.

Według podstawowej zasady intertemporalnej, jeżeli przepisy przejściowe nie stanowią inaczej, w sprawach będących w toku stosuje się aktualnie obowiązujące przepisy określające właściwość organu oraz przepisy o postępowaniu. Nie można więc podzielić stanowiska spółki, że skoro postępowanie zostało wznowione przez dyrektora izby skarbowej, to powinno być dalej prowadzone przez ten organ pomimo przeniesienia kompetencji w tych sprawach na organy celne, jak również co do tego, że skoro postępowanie zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to mimo zmiany nakazującej stosowanie w tych sprawach Ordynacji podatkowej, powinno być kontynuowane na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego.

Dalsze prowadzenie wszczętego już postępowania wznowieniowego na podstawie Ordynacji podatkowej było zasadne także z tego powodu, że podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest tożsama z podstawą wznowienia określoną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Ponadto ujawnienie, że Spółka powołała się na umowy, z których nie wynikało jej uprawnienie do dysponowania lokalami w celu urządzania w nich punktów gier na automatach, uzasadniało przyjęcie podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej), albowiem były to istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję w postępowaniu zwyczajnym. Nie można więc przyjąć, że nie było podstaw do wznowienia postępowania z tej przyczyny.

Skoro zaś wystąpiły przyczyny wznowienia postępowania (nowe okoliczności i dowody), to sposób rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania i odmowa zawieszenia postępowania nie stanowiły przeszkody do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.

Strona skarżąca nie ma – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – racji twierdząc, że postanowienie odmawiające uwzględnienia wniosków dowodowych zostało wydane przez pracownika, który został wyłączony, ponieważ z akt sprawy wynika, że kwestionowane postanowienie wydała osoba, która nie została wyłączona. Zarzutu tego nie może uzasadniać tylko to, że treść tego postanowienia pokrywa się z postanowieniem wydanym przez pracownika, który został wyłączony.

Trafnie natomiast, według Sądu kasacyjnego, spółka podniosła, że sprawa nie została prawidłowo rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji w zakresie oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Wystąpienie podstawy wznowienia w postaci ujawnienia nowych okoliczności faktycznych i dowodów uzasadnia dokonanie oceny decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym i rozpoznania ponownie sprawy z uwzględnieniem nowych okoliczności faktycznych i dowodów. Badając legalność decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym, sąd administracyjny ma obowiązek ocenić, czy z uwagi na nowe okoliczności i dowody, były podstawy do uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym i wydanie innego rozstrzygnięcia w sprawie. Mimo bowiem istnienia przesłanek wznowienia postępowania, nie uchyla się decyzji dotychczasowej, jeżeli w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa (art. 245 § 1 pkt 3 lit. a/ Ordynacji podatkowej).

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, by Sąd pierwszej instancji dokonał pełnej oceny w zakresie przyczyn uchylenia decyzji dotychczasowej w całości. Dotyczy to w szczególności zasadniczej w sprawie kwestii, a mianowicie: czy ujawnienie, że niektóre umowy przedłożone przez spółkę nie potwierdzają uprawnienia spółki do dysponowania lokalami w celu umieszczenia w nich punktów gier na automatach o niskich wygranych, uzasadnia nie tylko uchylenie dotychczasowej decyzji w całości, ale daje podstawę do wnioskowania, że z tej przyczyny spółka w ogóle nie mogłaby otrzymać zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych także w tych punktach, co do których prawidłowo wykazała uprawnienia do dysponowania lokalami.

Konieczne – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – było zatem odniesienie się do ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, stanowiącej podstawę wydania dotychczasowej decyzji, i dokonanie oceny, czy powołanie się na wadliwe umowy co do niektórych punktów gier mogło stanowić podstawę odmowy zezwolenia także co do pozostałych punktów gier. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny, co trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w tym zakresie ogranicza się do stwierdzenia, że w odpowiedzi na skargę organ przeprowadził wywody o charakterze materialnoprawnym, oparte na przepisach nieobowiązującej już ustawy o grach i zakładach wzajemnych, oraz do podzielenia stanowiska organu, że "przy stwierdzeniu przedmiotowych uchybień nie tylko odnośnie do lokali użytkowych lecz także kwalifikacji osób kierujących Spółką w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], Spółka z pewnością nie uzyskałaby wnioskowanego zezwolenia".

Takie stanowisko Sądu pierwszej instancji nie zostało powiązane z własną analizą przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Jest ogólnikowe i sprowadza się do podzielenia stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę, przy czym nie wyjaśniono, co oznacza stwierdzenie, że spółka nie uzyskałaby wnioskowanego zezwolenia także ze względu na kwalifikacje osób kierujących spółką.

Sąd pierwszej instancji nie odniósł się także do tego, jakie znaczenie w sprawie ma stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, że kwestia wykreślenia 15 punktów gier na automatach o niskich wygranych została przez Dyrektora Izby Celnej we W. załatwiona w ramach odrębnego postępowania, a dotyczy to punktów gier objętych dotychczasową decyzją.

W kontekście dostrzeżonych uchybień, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "Sąd pierwszej instancji uwzględni powyższe i rozpozna skargę skarżącej ponownie, dokona oceny legalności zaskarżonej decyzji, mając na uwadze dodatkowo wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach C-213/11.C-214/11 i C-217/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I.

Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i będąc związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 20 czerwca 2013 r., II GSK 2434/11) (art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), Sąd nie mógł pozostawić zaskarżonego rozstrzygnięcia w zbiorze legalnych aktów administracji publicznej.

II.

Zasadniczym zagadnieniem, którego rozwiązanie ma istotny wpływ na ocenę legalności działań organów celnych w rozpoznawanej sprawie, stało się ustalenie, czy zebrany w postępowaniu wyjaśniającym materiał dowodowy dawał dostateczną podstawę faktyczną do uchylenia we wznowionym postępowaniu całej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2009 r. (nr [...]), zezwalającej spółce na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 167 punktach gier na terenie województwa D. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwoliło jednoznacznie ocenić, czy sformułowane względem spółki zarzuty dotyczące wadliwości niektórych umów umożliwiających urządzanie gier na automatach w punktach (lokalach) objętym zezwoleniem, a także odnoszące się do kwalifikacji osób kierujących spółką w postępowaniu, jednakowo oddziaływały na uchylenie całego zezwolenia obejmującego wszystkie punkty gier, czy też dawały podstawy do cofnięcia zezwolenia tylko w zakresie lokali zakwestionowanych przez organy celne.

Do zasygnalizowanej kwestii odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny, stawiając pytanie: czy ujawnienie, że niektóre umowy przedłożone przez spółkę nie potwierdzają uprawnienia spółki do dysponowania lokalami w celu umieszczenia w nich punktów gier na automatach o niskich wygranych, uzasadnia nie tylko uchylenie w całości dotychczasowego zezwolenia, ale daje podstawę do wnioskowania, że z tych przyczyn spółka w ogóle nie mogłaby otrzymać zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych także w tych punktach, co do których prawidłowo wykazała uprawnienia do dysponowania lokalami.

Ponieważ rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnoszącego się do poszczególnych, zakwestionowanych przez organy punktów gier, a sąd administracyjny nie dysponuje instrumentami, które pozwalałyby na takie czynności proceduralne, przeto rzeczą organów celnych będzie ustalenie punktów gier (lokali) niespełniających wymagań prawych, a następnie rozstrzygnięcie o zakresie cofnięcia zezwolenia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2009 r. (nr [...]).

W tym kontekście organy celne wyjaśnią, jaki ewentualnie wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy ma stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że kwestia wykreślenia piętnastu punktów gier na automatach o niskich wygranych (objętych decyzją zezwalającą) została załatwiona przez Dyrektora Izby Celnej we W. w odrębnych postępowaniach.

III.

Odnosząc się do ujętej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2013 r. powinności dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. (C-213/11, C-214/11 i C-217/11), należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nawiązując do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., wskazującego na właściwość "sądu krajowego" do ustalenia, czy przepisy ustawy o grach hazardowych mogą powodować ograniczenia, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE podlegające notyfikacji – wywiedziono, że ze względu specyfikę postępowania przed sądami administracyjnymi, zakres ich kompetencji (ocena zgodności z prawem) i charakter wydawanych orzeczeń, sądy te nie mogą dokonywać ustaleń dotyczących wpływu wejścia w życie unormowań ustawy o grach hazardowych na zakres i sposób używania automatów do gier hazardowych.

Ponieważ ustalenie istotnego wpływu konkretnego przepisu ustawy o grach hazardowych na ewentualne ograniczenia w zakresie używania automatów w odpowiednich punktach gier, na wielkość czy zakres sprzedaży tych automatów, wymaga uwzględnienia wielu bezpośrednich i pośrednich czynników, nie tylko prawnych, mogących mieć takie oddziaływanie, determinujących zarówno zachowania użytkowników (grających), jak i zachowania podmiotów urządzających gry, przeto powinnością organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest poczynienie takich ustaleń. Stwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny braki w tym zakresie prowadziły do uchylenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych oraz rozstrzygnięć organów (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2013 r., II GSK 77/11 i z dnia 16 lipca 2013 r., II GSK 388/12 oraz A. Kisielewicz: Wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawie gier hazardowych – i co dalej?, ZNSA 2013, nr 4, s. 114).

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zarówno rozstrzygnięcia organów celnych (decyzja pierwszej instancji z [...] maja 2010 r., drugiej zaś z [...] kwietnia 2011 r.), jak i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ([...] września 2011 r.), poprzedzały wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., przeto dopiero obecnie, przy ponownym rozpatrywaniu tej sprawy, organy celne uzyskały możliwość wykonania obowiązku wynikającego z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, co też powinny uczynić w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej sprawę.

IV.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku.

Koszty postępowania zasądzono (punkt II sentencji wyroku) według art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Wstrzymanie wykonania uchylonych decyzji do dnia prawomocności wyroku znajduje umocowanie w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (punkt III sentencji wyroku).